cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Digonodes
Digonodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Geometridae Thể loại:Ennominae
Ficus juglandiformis
Ficus juglandiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Moraceae. Loài này được King mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Liên kết ngoài
J Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888
Molophilus chloris
Molophilus chloris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Molophilus Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
La Cruz, Sinaloa
La Cruz, Sinaloa là thành phố ở bang Sinaloa, México.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của México Thể loại:Thành phố, thị xã bang Sinaloa Thể loại:Đô thị bang Sinaloa
Pilidiostigma tetramerum
Liên kết ngoài
Thể loại:Pilidiostigma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Plutonesthes tonkinensis
Plutonesthes tonkinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Plutonesthes
Choujuu Sentai Liveman
Choujuu Sentai Liveman (超獣戦隊ライブマン), tạm dịch là Chiến đội siêu thú Liveman, chương trình truyền hình Super Sentai thứ 12 của Toei. Nó được chiếu trên TV Asahi từ 26 tháng 2 năm 1988 tới 17 tháng 2 năm 1989. Nó là seri Super Sentai đầu tiên bắt đầu với 3 thành viên, với 2 thành viên còn lại xuất hiện sau.
Nhân vật
nhỏ|250px|trái|Các chiến binh Liveman
Yuusuke Amamiya (天宮 勇介)/Reddo Farukon (レッドファルコン): Anh là một học viên tại Academia, là người chăm chỉ dũng cảm và thích nhạc rock và làm việc chăm chỉ. Yusuke đã từng yêu Rui Senda, nhưng cô không đáp lại tình yêu của anh. Anh là bạn tốt của Kenji trong suốt năm đầu tiên của họ ở Academia cho đến khi mọi thứ trở nên tồi tệ giữa họ khi Kenji bắt đầu đi vào con đường đen tối. Trong bộ phim Hyakujuu Sentai Gaoranger vs. Super Sentai, Yusuke được tìm thấy khi đến thăm mộ của Takuji Yano, Rui Senda, Kenji Tsukigata và Mari Aikawa. Anh đã đấu với Gaku Washio (Gao Yellow) trong một trận đấu kiếm và sau đó giảng cho Gaku về nhiều chiến binh cầm kiếm của loạt phim Super Sentai, và giới thiệu Gaorangers với tất cả 23 Red Warrior khác.
Jou Oohara (大原 丈)/Ierō Raion (イエローライオン): Anh là người đứng cuối lớp tại Academia và có sở trường trượt ván điệu nghề. Anh là người nóng tính và sẵn sàng lao vào nguy hiểm. Joh có đủ sức mạnh để hỗ trợ hành động của mình. Anh đã từng là bạn tốt của Go và rất đau lòng khi tình bạn của họ tan vỡ khi Go đi theo binh đoàn Zuno. Nhiều năm sau, trong Kaizoku Sentai, Gokaiger Jou sẽ xuất hiện trước các Gokaigers và ban cho họ Sức mạnh Vĩ đại của đội, đó là Mecha Super Live Robo của họ.
Megumi Misaki (岬 めぐみ)/Burū Dorufin (ブルードルフィン): Một học sinh hàng đầu tại Academia, là bạn với Yusuke và Joh. Cô rất giỏi bơi lội và đi xe đạp và được cha cô dạy bắn cung. Megumi thường chỉ trích các chiến lược của Yuusuke. Cô luôn quan tâm tất cả mọi người, có lúc với cả kẻ thù. Cô sử dụng rất điêu luyện Dolphin Arrow và thường đi chiếc Moto Dolphin.
Tetsuya Yano (矢野 鉄也)/Burakku Baison (ブラックバイソン): Anh là em trai của Takuji và anh trai của Takeshi. Anh khá giỏi đấm bốc. Tetsuya nhìn chung là một người tốt bụng, nhưng có tính cách nóng nảy và có mối thù với Kemp vì đã giết anh trai mình.
Jun'ichi Aikawa (相川 純一)/Gurīn Sai (グリーンサイ): Anh là em trai của Mari và là một cầu thủ bóng bầu dục. Anh gọi Tetsuya là "Tetsu-chan" và coi Tetsuya như một người anh trai. Anh là thành viên trẻ nhất của đội
Các nhân vật khác:
Dr. Hoshi (星 博士, Hoshi-hakase, 1 & 2): Hiệu trưởng của Academia, ông là người đã tạo ra Gran Tortoise và giúp cho Liveman Mecha khả năng kết hợp trước khi chết. Ông đã hy sinh để giúp một phụ nữ mang thai bị mắc kẹt trong đống đổ nát của đảo Academia thoát ra ngoài.
Colon (コ ロ ン, Koron): Một robot nữ do Dr. Hoshi chế tạo để phụ trách Gran Tortoise và hỗ trợ cho đội. Cô thường xuyên hỗ trợ Liveman. Kể từ khi Ashura xuất hiện, Colon muốn được giúp đỡ nhiều hơn cho Liveman và gặp Tanaka, một Dummyman bị trục trặc, người đã yêu cô trước khi anh hy sinh bản thân để cứu cô khỏi quái vật Dokugas Zuno. Sau đó, cô yêu Yusuke (mặc dù đã đối xử lạnh nhạt với cô vào thời điểm đó cho đến khi cô cứu anh). Cô có thể bơi, hoặc di chuyển dưới nước, có lẽ là vì công việc của cô là phụ trách Gran Tortoise. Cô có thói quen nói "Colon".
Takuji Yano (矢野 卓 二, Yano Takuji): Anh là một sinh viên Academia và là bạn thân của Yusuke, Joh, Megumi và Mari. Anh trai của Tetsuya và Takeshi. Yusuke là bạn thân nhất của anh. Anh đã bị giết để bảo vệ bạn bè của mình khỏi những phát đạn của Kenji. Anh hứa với người em út Takeshi sẽ cùng mình chế tạo chiếc xe mơ ước, nhưng cái chết của anh đã làm cho của giấc mơ Takeshi tan vỡ cho đến khi đến gặp Yusuke, người đồng ý giúp Takeshi chế tạo nó, và dựa vào nó để tạo ra Live Cougar. Trong GaoRanger VS. Super Sentai,Yusuke được tìm thấy khi đến thăm mộ của anh ấy.
Mari Aikawa (相 川 麻 理, Aikawa Mari): Cô là một sinh viên Academia và là một trong những người tạo ra bộ đồ để du hành vũ trụ cùng với Yusuke, Joh, Megumi và Takuji. Cô là
chị gái của Jun-ichi. Cô cũng cùng với Takuji thiết kế ra Bison Liner và Sai Fire trước khi chết cùng với Takuji vì đỡ cho Yuusuke, Joh và Megumi trước những phát đạn của Kemp. Trong GaoRanger VS. Super Sentai Yusuke được tìm thấy khi đến thăm mộ của cô.
Dr. Dorothee (ド ロ テ 博士, Dorote-hakase):Cô là ân nhân của Tetsuya và Junichi, là người đứng đầu của nhóm Học viênn chế tạo ra Bison Liner và Sai Fire. Sau đó, cô ấy đến để giúp đỡ các Liveman bằng cách cung cấp một lõi năng lựong mới cho Bison Liner.
Takeshi Yano (矢野 武志, Yano Takeshi, 5): Em trai của Takuji và Tetsuya, cậu bé đã gặp Yusuke và những người khác sau khi Takuji bị Volt giết. Anh ấy giúp Yusuke hoàn thành chiếc xe Live Cougar mà Yusuke bắt đầu chế tạo cùng với Takuji.
Toshiko Omura (尾村 俊 子, Omura Toshiko, 20 & 21): Là mẹ của Go. Khi Go còn nhỏ, Toshiko luôn gây áp lực buộc con trai phải thành công trong học tập và cái giá phải trả là tuổi thơ của anh. Khi Go trở về nhà để trú ẩn trong khi trốn tránh Volt, bà đã trở nên kinh hãi khi chứng kiến ​​con trai mình biến thành quái vật Dr. Obler. Yusuke làm cho bà thấy được sai lầm của mình khi giáo dục Go và nhờ đó bà đã cùng với các Liveman giúp Go trở lại bình thường.
Armed Intellect Volt Army:
Liên kết ngoài
Thể loại:Sentai những năm 1980 Thể loại:Super Sentai động vật Thể loại:Super Sentai kỷ niệm
West Sunbury, Pennsylvania
West Sunbury là một thị trấn thuộc quận Butler, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 192 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận Butler, Pennsylvania
Pierre Langlais
Pierre Charles Albert Marie Langlais (ngày 02 tháng 12 năm 1909 – 17 tháng 7 năm 1988) là một sĩ quan quân đội Pháp đã chiến đấu trong Thế chiến II và Đông Dương. Ông được biết đến là người chỉ huy đặc biệt của quân đồn trú Pháp trong trận Điện Biên Phủ, ông là trung tá làm phụ tá không vận cho Christian de Castries.
Thời trẻ
Langlais sinh ra tại Pontivy, trong Morbihan, Brittany. Ông đã học Học viện quân sự St Cyr và tốt nghiệp vào năm 1930. Ông đã chọn phục vụ trong Compagnies Méharistes ở Bắc Phi tuần tra sa mạc Sahara.
Thế chiến II
Langlais ở tại Bắc Phi trong sự thất bại của Pháp trong năm 1940. Sau thất bại của các lực lượng Vichy Pháp trong Chiến dịch Bó đuốc, ông gia nhập Quân đoàn viễn chinh Pháp dự kiến hành động ở Italia. Sau đó ông chuyển sang Đệ nhất quân Pháp dưới sự chỉ huy của Jean de Lattre de Tassigny, hành động ở Alsace và Đức. .
Tham khảo
Thể loại:Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất Thể loại:Thiếu tướng Pháp
Pierregot
Pierregot là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D11, khoảng 10 dặm Anh về phía đông bắc của Amiens.
Xem thêm
Xã của tỉnh Somme
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Somme
Hội nghị toàn thể lần thứ nhất Ủy viên hội Trung ương khóa XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc
Hội nghị toàn thể lần thứ nhất Ủy viên hội Trung ương khoá XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc (tên gọi giản lược Hội toàn Trung ương lần 1 khoá XIX Trung Cộng, chữ Trung giản thể: 中国共产党第十九届中央委员会第一次全体会议 hoặc 中共十九届一中全会) được cử hành ở thủ đô Bắc Kinh vào ngày 25 tháng 10 năm 2017.
Tham dự hội nghị toàn thể có 204 uỷ viên Trung ương Trung Cộng, 172 uỷ viên hậu bổ Trung ương Trung Cộng. Các ủy viên của Ủy viên hội Kỉ luật kiểm tra Trung ương tham gia hội nghị, có quyền phát ngôn mà không có quyền biểu quyết.
Đồng chí Tập Cận Bình chủ trì và có bài phát biểu trọng yếu sau khi được chọn làm Tổng thư kí Ủy viên hội Trung ương Trung Cộng tại hội nghị.
Phản ứng ở các nơi
Những người lãnh đạo chính đảng và quốc gia như Việt Nam, Lào, Cu Ba, Triều Tiên  , Nga, Đức, Bê-la-rú-xờ, Hàn Quốc, Ai Cập, Vê-nê-du-ê-la, Mô-dăm-bích, Công-gô, E-rét-tri-a, Ma-li, Bờ-run-đi, Áp-ga-nít-xtan, Xờ-lâu-vá-ki-a, đảo quốc Phỉ Tế, Vương quốc Tân-ga, Mĩ Quốc  , Đảng Dân chủ Tự do của Nhật Bản, Đảng Cộng sản Liên bang Nga, Đảng nước Nga công chính, Đảng vận động Dân tộc Y Tư Lan Áp-ga-nít-xtan, Đảng Nhân dân Pa-kít-xtan, Đảng FUNCINPEC Cam-pu-chia, Đại hội Quốc dân người châu Phi, Đảng châu Phi vì độc lập của Ghi-nê và Kép Vơ-đơ, Đảng lĩnh tụ Va-nu-a-tu, Đảng Dân chủ Tự do của Nga, Đảng Cộng sản Bê-la-ru-xờ, Liên minh Mục Tư Lâm Pa-kít-xtan, Hội thần học Pa-kít-xtan, Tổng thư kí Đảng liên hợp Y Tư Lan I-ran, Đảng Cộng sản I-rắk, Đảng xã hội tiến bộ Li-ban, Trận tuyến dân chủ giải phóng Pa-li-xtin, Đảng Nhân dân Pa-li-xtin,  Đảng Cộng sản Giô-đân, Đảng Cộng sản Nam Phi, Đảng đại hội Ai Cập, Đảng Cách tân xã hội Ghi-nê Bi-xao, Ni Nhật Nhĩ, Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha, Liên minh nhân sĩ vì dân chủ xã hội độc lập dân tộc Ba Hắc Tắc, Đảng người Cộng sản Cộng hòa Môn-đố-vờ, Công Đảng Na Uy, Đảng Xã hội Đức Quốc, Đảng Dân chủ tranh thủ Chi-li, Đảng Va-nu-a-ku, Tổ chức đoàn kết và hoà bình toàn Ấn Độ, Hiệp hội "Bằng hữu của Trung Quốc" hội nghị Ý Đại Lợi, Sở nghiên cứu phương Đông và Tây Mĩ Quốc, Đảng Quốc dân Trung Quốc chúc mừng Tập Cận Bình được chọn lựa làm Tổng thư kí Ủy viên hội Trung ương khoá XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Ảnh hưởng hội nghị
Nhật báo Quả táo (Apple Daily Hồng Công) cho rằng, nếu Hồ Xuân Hoa có ưu thế về lai lịch và niên linh hoặc Trần Mẫn Nhĩ thay thế Tôn Chính Tài giữ chức thư kí Trung Cộng thành phố Trùng Khánh nhưng mà hai người đều không thể tuyển cử làm Thường uỷ Cục Chính trị Trung ương, nghĩa là họ sẽ mất tư cách người nối ngôi đời thứ 6, cộng thêm một vị khác, Tôn Chính Tài, có được ưu thế để nối ngôi nhưng bị khai trừ công chức và đảng tịch. Trong tình huống không có người nối ngôi, Tập Cận Bình có cơ hội rất lớn liên tục nhậm chức Tổng thư kí khoá thứ 3 trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 20 Đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm 2022, nắm giữ quyền chính trường kì, phá tan sự hình thành chế độ nhiệm kì từ khi cải cách khai phóng đến nay. Kết quả cuối cùng là Hồ Xuân Hoa, Trần Mẫn Nhĩ 2 người đều không tiến vào Thường uỷ Cục Chính trị Trung ương trong Hội toàn Trung ương lần 1 khoá XIX Trung Cộng, nghĩa là hệ thống nối ngôi Trung Cộng từ lúc đầu đã mất hiệu lực.
Tham kiến
Thể loại:Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Ngựa vằn hoang Hartmann
Ngựa vằn hoang Hartmann (Danh pháp khoa học: Equus zebra hartmanni ) là một phân loài của loài ngựa vằn núi được tìm thấy ở phía nam và tây Angola và phía Tây Namibia. Ngựa vằn hoang Hartman được đặt theo tên của nhà địa lý người Đức là George Hartmann.
Có lập luận cho rằng ngựa vằn hoang Hartmann nên được coi là một loài riêng biệt từ ngựa vằn Nam Phi, nhưng điều này không được hỗ trợ bởi bằng chứng di truyền do đó nó được coi là một phân loài động vật có vú trong các loài của thế giới. Hiện chúng thuộc Phụ lục II CITES về hạn chế buôn bán quốc tế vì mục đích thương mại.
Đặc trưng
Ngựa vằn núi Hartmann có nguồn gốc ở vùng Namibia và người ta tìm thấy chúng trong các khu vực miền núi hay đồi có khí hậu khô cằn và nhiều đá. Thức ăn của chúng là cỏ, vỏ, rễ và lá cây, quả. So với ngựa vằn Nam Phi, ngựa vằn hoang Hartman có phân bố rộng hơn với nơi cư trú ở ở những dãy núi cao của Namibia, Angola và Nam Phi. Đây là loài ngựa có vóc dáng lớn nhất trong các loài ngựa hiện đang tồn tại.
Điểm khác biệt duy nhất là ngựa vằn hoang Hartman có vóc dáng lớn hơn so với ngựa vằn Nam Phi và trọng lượng có thể đạt tới 300 kg (có cá thể đạt tới 340 kg). Chúng cũng có khả năng chịu đựng thời tiết nóng nực tốt hơn ngựa vằn Nam Phi. Ngựa vằn hoang Hartman cũng có tuổi thọ cao đạt tới 29 năm 6 tháng và tốc độ chạy đạt 65 km/giờ. Các vằn sáng màu của chúng có thể là hệ thống tín hiệu cho bầy đàn và cũng có thể có ích trong việc làm các kẻ thù của chúng bị nhầm lẫn.
Tương tự như ngựa vằn Nam Phi, ngựa vằn hoang hartman thường sống theo đàn nhỏ gồm từ 7 đến 12 cá thể và có khả năng leo núi rất tốt. Ngựa vằn hoang Hartmann thích sống trong các nhóm nhỏ từ 7-12 cá thể. Chúng là những nhà leo núi nhanh nhẹn và có thể sống trong điều kiện khô hạn và đất nước núi dốc. Ngựa vằn hoang Hartmann thích sống thành từng nhóm nhỏ khoảng 7-12 con. Chúng là những động vật leo trèo nhanh nhẹn, có khả năng sống trong các điều kiện khô cằn tại những vùng núi có độ dốc cao. Ngựa vằn núi Hartmann, ngựa cái cố gắng đuổi ngựa con của chúng khi nó đang ở độ tuổi khoảng 14 đến 16 tháng.
Tập tính chung
Chúng được tìm thấy trên sườn núi, đồng cỏ, rừng cây và các khu vực có đủ lượng thực vật, nhưng môi trường sống ưa thích của chúng là địa hình đồi núi, đặc biệt là vách đá dựng đứng với một sự đa dạng của các loài cỏ, bởi vậy chúng mới được xếp vào loài ngựa vằn núi. Ngựa vằn núi sống trong môi trường sống nóng, khô, đá, đồi núi. Chúng thích sườn núi và cao nguyên cao như 1.000 mét (3.300 ft) trên mực nước biển, mặc dù chúng di chuyển thấp hơn trong mùa đông. Chế độ ăn uống ưa thích của chúng là cỏ, nhưng trong những lúc thiếu ăn chúng sẽ bứt lá, ăn vỏ cây, cành cây, lá, chồi, trái cây và rễ cây. Chúng uống mỗi ngày. Khi không có mặt nước do hạn hán, chúng thường cào đất để đào thành những cái hổ nhỏ nhằm lấy nước ngầm trong những lòng sông khô. Chúng thường ăn cỏ và lá cây.
Ngựa vằn núi không hòa chung vào đàn gia súc lớn như đồng bằng ngựa vằn; chúng tạo thành các nhóm nhỏ gia đình gồm một con ngựa duy nhất và có từ 1-5 con ngựa cái, cùng với con cái của chúng. Những con đực đơn độc sống trong các nhóm riêng biệt, những con đực trưởng thành cố gắng để bắt cóc con ngựa cái nhỏ để thiết lập một hậu cung. Trong đó chúng sẽ bị chống đối bởi những con ngựa đực thống trị của nhóm. Những con ngựa cái sẽ cho ra đời một chú ngựa nhỏ tại một thời điểm. Các chú ngựa chủ yếu là bú sữa mẹ nó trong khoảng một năm, sau đó nó được cai sữa và thức ăn gia súc rắn. Những con đực có thể đi lang thang một mình trong một thời gian trước khi gia nhập một nhóm đực độc thân, trong khi những con hoặc đưa vào một đàn giống hoặc nối kết bằng một nhóm độc thân nam để tạo thành một đàn giống mới.
Cũng như các loài ngựa vằn khác, chúng có tính hung dữ, khó thuần hóa, thiên tính của chúng rất khó đoán trước được, thường thích đá lại hay cắn. Việc dạy cho ngựa vằn cách học kéo xe cũng vậy, chúng rất dễ kinh hãi dưới áp lực. Và khi chúng bắt đầu trưởng thành thì những con ngựa vằn thường dữ hơn những con ngựa thông thường rất nhiều. Điều đặc biệt nguy hiểm từ những con ngựa vằn là khi cắn chúng thường sẽ không nhả, nên nuôi dưỡng ngựa vằn được xếp vào một trong những việc cực kì khó khăn. Ngoài ra, trong quần thể ngựa có cấu trúc phân cấp, kết cấu tập quán gia đình. Một con ngựa đầu đàn là con ngựa đực, tiếp đến có khoảng 6-7 con ngựa cái và thêm những con ngựa con. Những con ngựa này đều biết vai trò cũng như vị trí của chúng trong đàn. Chúng chịu sự chi phối của con ngựa đầu đàn, và sẵn sàng làm theo mọi điều khiển của nó, con người chỉ cần chế ngự thuần hóa duy nhất con ngựa đầu đàn thì có thể "dạy dỗ" luôn cả những con khác. Thế nhưng, ngựa vằn lại là một trong những loại không hề có lối sống này.
Kỹ năng
Từ trước đến nay, loài động vật này thường được đề cập đến như những kẻ đáng thương trước thú săn mồi, nhưng thực sự chúng không phải là loài hiền lành, dễ dàng để kẻ khác tấn công. Ngựa vằn với cơ thể to lớn và khỏe mạnh có thể đánh đuổi những loài thú ăn thịt, kể cả những con báo. Trong nhiều tình huống, những cú đá như trời giáng của chúng có thể khiến con sư tử dũng mãnh té lăn quay xuống đất. Những con ngựa đực thường xuyên rèn luyện kỹ năng đá bằng 2 chân sau. Đôi khi, những con ngựa trong đàn cũng đấu với nhau để rèn luyện kỹ năng chiến đấu.
Khi được 5 tuổi, các con ngựa đực chuẩn bị cho cuộc sống gia đình của riêng nó sau này. Những bài tập chiến đấu giữa các con ngựa đực diễn ra rất thường xuyên. Lớn thêm một chút nữa chúng sẽ có thể sử dụng thành thục kỹ năng đá bằng chân sau. Ngựa vằn là loài động vật ăn cỏ duy nhất trên đồng cỏ phát triển kỹ năng đá mạnh mẽ. Hàng ngày, chúng đều tập luyện kỹ năng đó bằng trò đá lẫn nhau.
Ngựa vằn có được sức mạnh nhờ thường xuyên tham gia những cuộc rèn luyện như thế. Sự dũng mãnh đó sẽ được truyền lại cho thế hệ tiếp theo. Bằng cách tập hợp lại thành đàn đông, những con ngựa vằn có thể bảo vệ lẫn nhau. Mùa mưa cũng là mùa ngựa vằn nuôi con. Ngựa cái cố ăn thật nhiều cỏ để bồi dưỡng sức khỏe. Sư tử là loài thú ăn thịt mà ngựa vằn cảm thấy sợ nhất. Tuy nhiên, khi tập trung lại thành nhóm, đàn ngựa vằn trở nên rất đáng sợ với thú săn mồi. Một đàn ngựa vằn đông đúc sẽ khiến con sư tử phải từ bỏ ý định đi săn.
Sọc vằn
Các tế bào melanocyte dưới da có vai trò sản xuất sắc tố màu lông. Đối với ngựa vằn cũng vậy, các tế bào melanocyte này quyết định màu sắc của chúng. Dựa trên việc phân tích các tế bào sắc tố này trong giai đoạn phôi thai của ngựa vằn, màu đen của ngựa vằn là kết quả của kích hoạt sắc tố bởi tế bào melanocyte, trong khi đó màu trắng là kết quả của sự ức chế sắc tố. Điều đó cũng có nghĩa là màu đen chính là màu sắc chính của loài ngựa vằn, còn các sọc trắng là kết quả của sự ức chế các tế bào melanocyte khiến cho chúng không tạo ra được màu đen và do đó có các sọc trắng. 300px|nhỏ|trái|Sọc vằn của ngựa hoang Hatmann Màu sắc đặc biệt này có tác dụng rất lớn giúp chúng tồn tại trong điều kiện khắc nghiệt tại châu Phi. Màu sắc đen trắng xen kẽ giúp chúng làm giảm tới 70% nhiệt của ánh Mặt trời hấp thụ vào cơ thể. Sọc ngựa vằn có chức năng truyền tín hiệu xã hội, ngụy trang vào lúc bình minh hoặc hoàng hôn trong môi trường đồng cỏ. Cách bố trí các sọc trên cơ thể ngựa vằn cũng rất độc đáo, nó tạo ra các dấu hiệu riêng cho mỗi con ngựa vằn giống như dấu vân tay của con người. Còn đối với ngựa vằn thì đó là các sọc ở vai hoặc cổ, giúp chúng nhận biết các thành viên trong đàn. Ngoài việc tự vệ, các đường kẻ sọc trên cơ thể ngựa vằn còn mang đến cho chúng một số thuận lợi khác.
Sọc vằn sẽ giúp một cá thể đơn lẻ nhanh chóng nhận ra bầy đàn nhờ những hoa văn bắt mắt đó. Và như vậy sẽ giảm nguy cơ bị lạc đàn. Như vân tay người, hoa văn của mỗi con ngựa vằn đều khác nhau. Các hoa văn đó giúp các con ngựa nhận biết nhau dù ở khoảng cách khá xa. Vì vậy ngay từ khi mới sinh ra, ngựa con đã học cách nhận biết hoa văn trên cơ thể của các thành viên khác trong đàn. Các đường kẻ sọc giúp ngựa vằn ngụy trang thoát khỏi sự chú ý của các con thú ăn thịt đồng thời cũng là đặc điểm nhận dạng của bầy đàn.
Khi ngựa vằn di chuyển sẽ tạo ra cảm nhận thông tin sai lệch cho người xem. Con người và nhiều loài động vật khác có hệ thần kinh phát hiện chuyển động dựa trên đường nét vật thể nên dễ bị hiểu nhầm, đánh giá sai chuyển động của con vật. Các sọc đen trắng của ngựa vằn có tác dụng rất lớn, giúp chúng sống sót trong điều kiện khắc nghiệt và trước các loài thú ăn thịt. Trái ngược với nhiều người nghĩ, màu sắc sặc sỡ của ngựa vằn có thể thu hút các loài thú ăn thịt khác như sư tử hay linh cẩu. Tuy nhiên thực chất thì các sọc đen trắng này lại giúp ngựa vằn đánh lạc hướng các loài này.
Màu trắng và đen trên cơ thể ngựa vằn rất nổi bật giữa đồng cỏ. Thậm chí những loài động vật không tinh nhạy trong việc nhận biết màu, như sư tử chẳng hạn, cũng có thể dễ dàng nhận thấy. Các vằn của con ngựa thường có hướng thẳng đứng ở nửa thân trước, riêng nửa thân sau thì có hướng nằm ngang. Khi các con ngựa đứng gần nhau, các hoa văn hòa lẫn và chồng khít vào nhau khiến kẻ khác khó có thể phân biệt từng con riêng biệt. Điều đó khiến con thú ăn thịt khó có thể xác định mà tách riêng từng con ngựa để tấn công.
Các sọc chéo rộng bên hông, đường kẻ sọc hẹp trên lưng và cổ ngựa vằn gây ra ảo giác khi con vật di chuyển, đặc biệt trong một đàn ngựa vằn lớn. Điều này giúp đánh lạc hướng động vật ăn thịt, làm sai lệch quá trình tiếp cận của động vật ký sinh. Khi những con ngựa vằn đứng tập hợp lại với nhau, với số lượng các sọc đen trắng lớn có thể đánh lừa các loài ăn thịt khác. Giống như một dạng ảo ảnh quang học, khiến cho 10 con ngựa vằn đứng gần nhau trông giống như một khối khổng lồ. Đánh lừa các loài ăn thịt và khiến chúng không dám tới gần.
Bảo tồn
Cả ngựa vằn Nam Phi và ngựa vằn hoang Hartman đều bị cấm săn bắn nhằm bảo vệ quần thể đang có dấu hiệu suy giảm. Các mối đe dọa chính đối với chúng là mất môi trường sống cho việc khai thác đất nông nghiệp, săn bắn và bách hại. Một con ngựa vằn sẽ cho một lượng thịt lớn và săn bắt họ cho thức ăn (ví dụ như những nhóm du kích trong chiến đấu đã bắn chúng để làm thực phẩm) đã giảm số lượng của chúng. Một số quần thể được bảo vệ trong các công viên quốc gia. Có một chương trình cho các loài đang nguy cấp của vườn thú châu Âu cho loài ngựa vằn này cũng như là sự phối hợp trong quản lý các quần thể trong các vườn thú trên toàn thế giới. Hiện quần thể ngựa vằn hoang Hartman còn khoảng 8.000 cá thể và có dấu hiệu suy giảm.
Chú thích
Thể loại:Ngựa vằn
Kitani Minoru
Kitani Minoru (木谷実) (25/1/1909 - 19/12/1975) là một trong các giáo sư cờ vây chuyên nghiệp nổi tiếng trong thế kỉ 20 của Nhật Bản.
Tiểu sử
Ông được tặng danh hiệu "thiên tài" sau khi chiến thắng trong một trận cờ vây, ông chiến thắng 8 đối thủ khác từ Kiseisha trong năm 1928. Ông cũng chiến thắng trong một trận đấu nổi tiếng với Honinbo Shusai, người sau trận đấu đã về hưu. Trận đấu này được nhắc đến trong tác phẩm đạt giải Nobel "Vị thầy cờ vây" của Kawabata Yasunari.
Vào năm 1954 ông bị xuất huyết não và đã được chữa khỏi sau đó. Tuy nhiên căn bệnh đã quay lại với ông vào năm 1964, năm ông giã từ giới chuyên nghiệp. Vào năm 1967, Kitani Minoru được trao tặng giải Okura.
Segoe Kenshaku, là bạn cũng là đối thủ của ông đã tặng ông biệt danh "Kitani vĩ đại" vì những cống hiến trong cờ vây của ông.
Tình bạn với Go Seigen
Kitani Minoru là một người có thiên khiếu về cờ vây và nhanh chóng được chú ý khi Viện cờ Nhật Bản được thành lập vào năm 1924. Ông cũng trở thành đối thủ và người bạn lớn nhất với Go Seigen sau khi Go Seigen đến Nhật Bản.
Go Seigen và Kitani Minoru là hai kì thủ tiên phong trong việc phát triển lý thuyết Khai cuộc kiểu mới, (Shinfuseki), trong giai đoạn 1933-1936 là giai đoạn mà cờ vây có bước cách tân rất mạnh.
Go Seigen và Kitani đối đầu với nhau trong trận đấu 10 ván nổi tiếng Kamakura (Kamakura jubango), Go Seigen đã thắng trong trận đấu này. Từ đó sự nghiệp Kitani không thể đạt được đỉnh cao như cũ, căn bệnh về tim mạch và sức khỏe kém cũng ngăn cản ông trở lại vị thế đỉnh cao của mình. Phong cách chơi cờ của ông được đánh giá rất riêng và ngoạn mục, với sự tấn công mạnh mẽ vào các vùng đất (moyo) an toàn.
Lớp dạy cờ của Kitani
Vào thời điểm Kitani qua đời, ông đã dạy hơn 60 học trò, trong đó 40 người đã đạt được cấp chuyên nghiệp. Tổng số cấp độ (dan) chuyên nghiệp của học trò của ông hơn 250.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vận động viên cờ vây Nhật Bản Thể loại:Người Kobe
Giêsu tái lâm
thumb|Greek [[icon of Second Coming, c.1700]]
Tái lâm (còn gọi là giáng sinh lần thứ hai) là một niềm tin trong Kitô giáo và Hồi giáo, liên quan đến sự trở lại trong tương lai của Giê-su sau khi ông "đến lần đầu tiên" và ra đi cách đây hai ngàn năm. Niềm tin dựa trên những lời tiên tri cứu thế được tìm thấy trong các sách Phúc Âm kinh điển và là một phần của hầu hết các giáo lý Kitô giáo. Quan điểm về bản chất của lần đến thứ hai của Giê-su giữa các giáo phái Kitô giáo và giữa các Kitô hữu có sự khác nhau.
Thuật ngữ
Một số thuật ngữ khác nhau được sử dụng để nói đến Sự Tái Lâm của Chúa Giêsu:
Trong Tân Ước, từ Hy Lạp ἐἐφάα (epiphaneia, xuất hiện) được sử dụng năm lần để chỉ sự trở lại của Christ.
Đoạn Kinh Thánh nói về sự Tái Lâm
Tin Mừng Thánh Matthew chương 24 có đoạn các môn đệ thời Sơ Lâm hỏi về sự Tái Lâm của Ngài lúc Người ngồi trên núi Ô-liu, các môn đệ tới gặp riêng Người và thưa: “Xin Thầy nói cho chúng con biết khi nào những sự việc ấy xảy ra, và cứ điềm nào mà biết ngày Thầy quang lâm và ngày tận thế?”
Matthew 24:3 Tại đây, các môn đệ hỏi Chúa Giê-su rằng khi nào Chúa đến, trong khi đang ở lần đến thứ nhất vào 2000 năm trước của Ngài. Chính vì đọc câu này nên các Ki-tô hữu tin rằng Chúa Giê-su sẽ Tái Lâm. nếu xem tiếp chương 24 sẽ thấy rất nhiều dấu hiệu Chúa Giê-su nói về thời kỳ này.
Đức Giê-su đáp: “Anh em hãy coi chừng, đừng để ai lừa gạt anh em,5 vì sẽ có nhiều kẻ mạo danh Thầy đến nói rằng: “Chính Ta đây là Đấng Ki-tô”, và họ sẽ lừa gạt được nhiều người.6 Anh em sẽ nghe có giặc giã và tin đồn giặc giã; coi chừng, đừng khiếp sợ, vì những việc đó phải xảy ra, nhưng chưa phải là tận cùng.7 Quả thế, dân này sẽ nổi dậy chống dân kia, nước này chống nước nọ. Sẽ có những cơn đói kém, và những trận động đất ở nhiều nơi.8 Nhưng tất cả những sự việc ấy chỉ là khởi đầu các cơn đau đớn.
9 “Bấy giờ, người ta sẽ nộp anh em, khiến anh em phải khốn quẫn, và người ta sẽ giết anh em; anh em sẽ bị mọi dân tộc thù ghét vì danh Thầy.10 Bấy giờ sẽ có nhiều người vấp ngã. Người ta sẽ nộp nhau và thù ghét nhau.11 Sẽ có nhiều ngôn sứ giả xuất hiện và lừa gạt được nhiều người.12 Vì tội ác gia tăng, nên lòng yêu mến của nhiều người sẽ nguội đi.13 Nhưng kẻ nào bền chí đến cùng, kẻ ấy sẽ được cứu thoát.
14 “Tin Mừng này về Vương Quốc sẽ được loan báo trên khắp thế giới, để làm chứng cho mọi dân tộc được biết. Và bấy giờ sẽ là tận cùng.”
Matthew 24:4-14 Khi xem Tin Mừng Thánh Luca chương 21 cũng thấy như sau: Bấy giờ, thiên hạ sẽ thấy Con Người đầy quyền năng và vinh quang ngự trong đám mây mà đến.28 Khi những biến cố ấy bắt đầu xảy ra, anh em hãy đứng thẳng và ngẩng đầu lên, vì anh em sắp được cứu chuộc.
Luca 21:27-28 Tại đây cũng được chép rằng Chúa Giê-su sẽ đến trên đám mây là ví dụ cho xác thịt (Matthew 13:34-35, Đa-ni-en 7:13-14 , Châm-ngôn 25:14 ), các Ki-tô hữu với sự giải thích như trên cũng nói rằng sự đến ở đây cũng là đến lần 2.
Tái Lâm và Phán xét
Những Cơ đốc nhân ngày nay cho rằng khi Đức Chúa Giêsu Tái Lâm đến thế gian này sẽ phán xét thế gian luôn và đưa những người dân tin vào Đức Chúa Trời về Nước Thiên Đàng. Tuy nhiên chúng ta có thể dễ dàng phân biệt thông qua bảng sau: Và theo Luca 21:27-28 thì Chúa Giê-su Tái Lâm trước sau đó mới phán xét. Đã qua vào ngày 26/12/2004 dưới đất gọi là sóng thần kinh thánh dịch là sóng đào bản dịch 1982 diễn ý gọi là sóng thần, việc này ghi trong kinh thánh ghi trong 4 sách đầu tân ước gọi là Noah được tái hiện dưới đất khi ấy Jesus trên không trung ban ơn cứu rỗi cho các linh hồn trong Ba-ra-đi và phán xét các linh hồn không có trong Ba-ra-đi, việc này trong Ấn thứ ba, Ấn thứ nhất kết thúc 1945,Ấn thứ nhì kết thúc 2001, Ấn thứ ba kết thúc 26/12/2004. Nguồn cacbacsi
Thời điểm Chúa Giê-su Tái Lâm
Ma-thi-ơ 24:32-33 Tại đây dùng từ "khi", tức là chỉ về thời điểm. Khi dò xem ví dụ về cây vả sẽ biết ngay năm nào Chúa Giê-su Tái Lâm.
Tham khảo
Thể loại:Thuyết mạt thế Kitô giáo Thể loại:Thuật ngữ Kitô giáo Thể loại:Thuật ngữ Hồi giáo
Sân bay Biên Hòa
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, sân bay Biên Hòa được Không quân Nhân dân Việt Nam tiếp quản sử dụng.
Đơn vị đóng quân: Trung đoàn Không quân tiêm kích 935 (Đoàn Biên Hòa) trực thuộc Sư đoàn Không quân 370 với biên chế trang bị sẵn sàng chiến đấu: tiêm kích đa năng Su-30MK2V (đóng vai trò chủ lực), một số cường kích A-37, tiêm kích hạng nhẹ F-5 (không còn hoạt động và được niêm phong)
Nguồn gốc
Biên Hòa tọa lạc tại một khu đất bằng phẳng, yên bình ở một vùng nông thôn cách Sài Gòn 25 km về phía Bắc. Không quân Pháp đã thành lập sân bay quân sự, Base aérienne tactique 192, được hoạt động tích cực trong suốt Chiến tranh Đông Dương.
Vào tháng 2 năm 1953, Không quân Pháp đã thành lập cơ sở tại Biên Hòa để đại tu các máy bay F8F Bearcat. Vào ngày 15 tháng 4, các phi công thuộc Không quân Hoa Kỳ đến Sài Gòn để giúp Pháp thiết lập cơ sở đại tu máy bay F8F và được điều động đến Biên Hòa.
Vào ngày 1 tháng 6 năm 1955, Căn cứ Không quân Biên Hòa trở thành căn cứ hỗ trợ của RVNAF khi Pháp giải tán kho hàng chính tại Hà Nội. Tại thời điểm đó căn cứ chỉ có một đường băng dài 1.737 m rộng 46 m.
Vào tháng 12 năm 1960, Nhóm cố vấn hỗ trợ quân sự Việt Nam (MAAG) của Hoa Kỳ đã yêu cầu Hải quân Hoa Kỳ, với tư cách đại diện Bộ Quốc phòng tại Đông Nam Á, lên kế hoạch và xây dựng một số sân bay phản lực tại miền Nam Việt Nam, bao gồm Biên Hòa. Vào tháng 12 năm 1961, công ty xây dựng Hoa Kỳ RMK-BRJ được chỉ đạo bởi Cán bộ phụ trách xây dựng của Hải lực Việt Nam Cộng hòa bắt đầu xây dựng đường băng mới, một trong nhiều dự án được xây dựng bởi RMK-BRJ tại Căn cứ không quân Biên Hòa mất hơn khoảng 10 năm.
Liên kết ngoài
Biên Hoà Biên Hòa Thể loại:Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Quân lực Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Di tích lịch sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Biên Hòa Thể loại:Công trình xây dựng ở Đồng Nai
Sông Angara
Sông Angara (Ангар, Angar, lit. "kẽ nứt"; Ангара́, Angará) là một con sông dài 1.779 km (1.105 dặm) chảy trong tỉnh Irkutsk và Krasnoyarsk krai ở miền đông nam Siberia, Nga. Nó là con sông duy nhất chảy ra từ hồ Baikal, và là chi lưu nhiều nước nhất bên hữu ngạn của sông Enisei.
Lưu lượng trung bình năm tại đầu nguồn sông này là 1.940 m³/s, tại cửa sông là 5.100 m³/s. Vận tốc dòng chảy ở đầu nguồn khoảng 5–8 km/h. Sông Angara chảy từ hồ Baikal và vì thế đầu nguồn của nó là rộng nhất trong số các đầu nguồn của các con sông trên thế giới. Nó rộng 863 m, độ sâu tối đa 4–6 m, tối thiểu 0,5-0,7 m.
Các sông nhánh chính là: sông Irkut, sông Belaya, sông Oka, sông Taseeva - ở bên tả ngạn, sông Ilim – bên hữu ngạn. Giao thông thủy từ đầu nguồn (với các gián đoạn tại các đập nước của các nhà máy điện). Trên sông này hiện có 3 nhà máy điện là Irkutskaya, Bratskaya, Ust-Ilimskaya.
Tên gọi
Angara trong tiếng Buryat có nghĩa là "mở ra", "lộ ra", "khe nứt", "khe hẻm", "lỗ hõm". Và sông Angara khi nhìn từ đầu nguồn của nó, trông giống như một cái miệng mở ra để không ngừng nuốt nước của hồ Baikal. Tên gọi Angara trong các tài liệu lịch sử Nga lần đầu tiên được nhắc tới trong thế kỷ 13 dưới tên gọi Ankara-Muren.
Đầu nguồn
Các vùng nước nông ven bờ phần đầu nguồn là nơi cung cấp thức ăn cho các loài chim di trú. Mỗi buổi chiều chúng bay đi nghỉ ngơi tại các tảng băng trên hồ Baikal còn ban ngày thì chúng bơi lội trong vùng lỗ nước trên băng.
Ở giữa đầu nguồn của sông Angara là tảng đá Shaman, đáng chú ý vì được lưu truyền trong các truyền thuyết của người dân sống quanh sông này. Theo một trong các truyền thuyết thì ông bố Baikal bực bội vì cô con gái Angara đã bỏ nhà ra đi với người tình là Enisei mà không được phép của ông nên đã ném hòn đá theo cô con gái.
Thời cổ đại, cư dân sống ven sông Angara đã coi tảng đá Shaman này có sức mạnh siêu nhiên. Theo tín ngưỡng cổ, đây là nơi ở của thần sông Angara là Ama Sagaan noiona. Trên tảng đá Shaman này đã diễn ra những nghi lễ đặc biệt quan trọng của người Shaman, ở đây người ta tuyên thề và cầu xin. Cũng tại đây vào ban đêm người ta dẫn giải kẻ phạm tội và bỏ kẻ đó lại một mình trên dòng nước lạnh lẽo của con sông. Nếu đến sáng mà nước không cuốn trôi kẻ đó đi và người này cũng không chết vì sợ hãi hay giá lạnh thì người ta sẽ tha thứ cho hắn.
Thủy điện
Sông Angara có một tiềm năng lớn về thủy điện và trên thực tế là một trong những nguồn lớn nhất trên thế giới về thủy điện. Tại đây có một chuỗi gồm 4 đập thủy điện (theo trật tự sơn văn học) là: Irkutskaya, Bratskaya, Ust-Ilimskaya, Boguchanskaya (việc xây dựng đập cuối cùng này đang diễn ra vào năm 2007).
Nhà máy thủy điện Bratskaya là một trong những nhà máy diện lớn nhất thế giới với công suất khoảng 4.500 MW, còn hồ chứa nước nhân tạo của nó (hồ chứa nước Bratsk) là hồ nhân tạo lớn nhất trên thế giới. Đập ngăn nước của nhà máy điện này cao 160 m. Nhà máy thủy điện Irkutskaya có công suất 660 MW.
Liên kết ngoài
Angara, sông
ExxonMobil
ExxonMobil (tên chính thức Exxon Mobil Corporation) là một tập đoàn dầu khí đa quốc gia của Hoa Kỳ, có tổng doanh thu lớn nhất thế giới với 404,5 tỷ USD năm 2007, lợi nhuận 40,6 tỷ (2007), thị trường vốn lớn nhất thế giới với 517.92 tỷ USD tính đến ngày 20 tháng 7 năm 2007, là tập đoàn dầu khí lớn thứ nhì thế giới, sau Rosneft, với sản lượng dầu thô hàng ngày khai thác 6,5 triệu thùng.
Exxon Mobil được sáp nhập ngày 30 tháng 11 năm 1999 khi hợp nhất Exxon và Mobil, trụ sở chính tại Irving, Texas, có 106.000 nhân công. Ban đầu do John D. Rockefeller thành lập công ty Standard Oil năm 1870. Quản lý và chủ tịch hội đồng quản trị hiện tại là Rex W. Tillerson.
Lịch sử
Năm 1859, Đại tá Edwin Drake và ông bác Billy Smith thành công trong việc khoan giếng dầu đầu tiên ở Titusville, Pennsylvania. Đến năm 1870, Rockefeller và các đồng sự thành lập hãng dầu Standard Oil Company (Ohio), với các cơ sở tư nhân lớn nhất về chế biến lọc dầu. Standard Oil Co. mua ¾ công ty Vacuum Oil Company với giá $200.000 vào năm 1879. Là một nhà tiên phong trong lĩnh vực dầu nhờn, Vacuum Oil đã đưa ra thị trường các sản phẩm dầu nhớt thông dụng, bao gồm Gargoyle 600-W, và Steam Cylinder Oil. Năm 1882, Standard Oil cung cấp dầu bôi trơn cho hệ thống phát điện đầu tiên của Thomas Edison. Cũng trong năm đó, Standard Oil Trust hợp nhất Standard Oil Company, New Jersey (Jersey Standard) và Standard Oil Company, New York (Socony). Sau đó vào năm 1885, Standard Oil Trust chuyển tổng hành dinh về một tòa nhà 9 lầu, 26 Broadway, New York City. Tòa nhà này trở thành biểu tượng bước ngoặt của tập đoàn. Cùng năm, Vacuum phát triển nhớt động cơ Gargoyle Arctic cho các động cơ máy phát điện thế hệ mới hoạt động với tốc độ tới 1,000 rpm.
Exxon Mobil hay ExxonMobil hiện nay là một tập đoàn dầu khí đa quốc gia của Mỹ, có tổng doanh thu lớn nhất thế giới với 404,5 tỷ USD năm 2007, lợi nhuận 40,6 tỷ (2007), thị trường tư bản vốn cũng là lớn nhất với 517.92 tỷ USD tính 20 tháng 7 năm 2007, là tập đoàn lớn nhất trong 6 tập đoàn dầu lớn, với sản lượng dầu thô hàng ngày khai thác 6,5 triệu thùng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty dầu khí Mỹ Thể loại:Công ty đa quốc gia Thể loại:Dầu khí Hoa Kỳ Thể loại:Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York Thể loại:Công ty hóa chất Mỹ Thể loại:Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ
Ilyushin Il-22
Ilyushin Il-22, tên mã của USAF/DOD Type 10, là một loại máy bay ném bom phản lực đầu tiên của Liên Xô bay được.
Liên kết ngoài
Il-022 Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940 Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay ném bom Thể loại:Máy bay bốn động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cánh trên Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Giải Nobel Vật lý
nhỏ|phải|250px|Mặt sau huy chương giải Nobel vật lý
Giải Nobel Vật lý là giải thưởng hàng năm do Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển trao cho những người có đóng góp nổi bật nhất cho nhân loại trong lĩnh vực vật lý. Đây là một trong năm Giải Nobel được thành lập theo ý muốn của Alfred Nobel vào năm 1895 và bắt đầu trao từ năm 1901, những giải còn lại là Giải Nobel Hóa học, Văn học, Hòa bình, và Sinh lý học và Y khoa. Theo truyền thống, vật lý là giải thưởng đầu tiên được trao trong lễ trao giải Nobel.
Nhà vật lý người Đức Wilhelm Röntgen là người đầu tiên nhận giải Nobel Vật lý nhằm ghi nhận những đóng góp phi thường mà ông mang lại khi khám phá ra tia X-quang. Giải thưởng này do Quỹ Nobel quản lý và được coi là giải thưởng uy tín nhất mà một nhà khoa học có thể nhận trong lĩnh vực vật lý. Giải giới thiệu tại Stockholm tại một buổi lễ thường niên vào ngày 10 tháng 12, ngày giỗ của Nobel. Tính đến năm 2022, có tổng cộng 221 cá nhân đã nhận giải.
Bối cảnh
Alfred Nobel đã quy định trong di chúc và di thư cuối cùng của ông rằng tiền của ông sẽ dùng để tạo ra một loạt giải thưởng để trao cho những người mang lại "lợi ích lớn nhất cho nhân loại" trong các lĩnh vực vật lý, hóa học,hòa bình, sinh học hoặc y học, và văn học. Mặc dù Nobel đã viết nhiều di chúc trong suốt cuộc đời của ông, nhưng di chúc cuối cùng được viết hơn một năm trước khi ông qua đời và ký tại Câu lạc bộ Thụy Điển-Na Uy ở Paris vào ngày 27 tháng 11 năm 1895. Nobel để lại 94% tổng tài sản 31 triệu kronor Thụy Điển (US$198 triệu, €176 triệu vào năm 2016), để thiết lập và tặng năm giải thưởng Nobel. Do mức độ hoài nghi xung quanh di chúc, phải đến ngày 26 tháng 4 năm 1897, di chúc mới được Quốc hội Na Uy chấp thuận. Những người thực hiện di chúc của ông là Ragnar Sohlman và Rudolf Lilljequist, họ đã thành lập Quỹ Nobel để quản lý tài sản của Nobel và tổ chức các giải thưởng.
Các thành viên của Ủy ban Nobel Na Uy sẽ trao giải Giải Hòa bình ngay sau khi di chúc được thông qua. Các tổ chức trao giải theo sau: Học viện Karolinska vào ngày 7 tháng 6, Viện Hàn lâm Thụy Điển vào ngày 9 tháng 6 và Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển vào ngày 11 tháng Sáu. Sau đó, Quỹ Nobel đã đạt được thỏa thuận về hướng dẫn cách thức trao giải Nobel. Năm 1900, Vua Oscar II ban hành quy chế mới cho Quỹ Nobel. Theo di chúc của Nobel, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển sẽ trao Giải thưởng Vật lý.
Đề cử và tuyển chọn
Giải Nobel Vật lý sẽ lựa chọn ra tối đa ba người đoạt giải Nobel và hai công trình khác nhau. So với các giải Nobel khác, quy trình đề cử và tuyển chọn cho giải Vật lý kéo dài và nghiêm ngặt nhất. Đây là lý do chính giải thích tại sao nó ngày càng trở nên quan trọng hơn trong những năm gần đây và trở thành giải thưởng quan trọng nhất trong ngành Vật lý.
Quy tắc chung là không bao giờ công bố công khai tên của những người nhận đề cử, và họ cũng không nhận bất kỳ thông báo nào về việc Viện đang xem xét chính họ cho Giải thưởng. Hồ sơ đề cử sẽ được niêm phong trong năm mươi năm. Mặc dù không được phép đề cử những người đã qua đời, nhưng giải thưởng vẫn có thể trao nếu cá nhân đó qua đời trong khoảng thời gian đợi quyết định của ủy ban (thường là vào tháng 10) và buổi lễ vào tháng 12. Trước năm 1974,vẫn cho phép truy tặng ứng cử viên đã qua đời sau khi nhận đề cử.
Các quy tắc của giải Nobel Vật lý yêu cầu tầm quan trọng của những thành tựu phải được công nhận và "kiểm tra bằng thời gian". Trên thực tế, điều đó có nghĩa là độ trễ giữa phát hiện và giải thưởng thường vào khoảng 20 năm và có thể lâu hơn nữa. Ví dụ, một nửa giải Nobel Vật lý năm 1983 đã được trao cho Subrahmanyan Chandrasekhar vì công trình của ông về cấu trúc sao và sự tiến hóa đã được thực hiện trong thập niên 1930. Đây cũng là nhược điểm của quy tắc thử nghiệm theo thời gian này do không phải tất cả các nhà khoa học đều sống đủ lâu để công việc của họ được công nhận. Một số khám phá khoa học quan trọng không bao giờ được xem xét để trao giải thưởng, vì những người khám phá qua đời vào ngay thời điểm tác động của công trình đó được đánh giá cao.
Tranh cãi
nhỏ|[[Nikola Tesla]] nhỏ|[[Thomas Edison]] Thomas Edison và Nikola Tesla, hai nhà phát minh nổi tiếng Thế giới cuối thế kỉ 19 và 20 được coi là những ứng cử viên nặng ký cho Giải Nobel Vật lý năm 1915, nhưng không ai trong số họ giành được giải thưởng này cho dù cả hai đều đóng góp rất lớn cho sự tiến bộ của khoa học và kỹ thuật. Nhiều người tin rằng ủy ban xét giải đã loại cả hai người do những mâu thuẫn cá nhân giữa hai nhà phát minh này, nhiều bằng chứng cho thấy cả Edison và Tesla bằng cách này hay cách khác đã tìm cách hạ thấp những cống hiến và sự xứng đáng đoạt giải của người kia, đồng thời thề sẽ từ chối giải nếu phải cùng nhận hoặc nhận sau địch thủ của mình—như đồn đại của giới truyền thông. Dù sao thì cũng rất đáng tiếc khi trong danh sách những người nhận giải không có tên Tesla và Edison. Cần biết rằng lúc này Tesla đang rất cần hỗ trợ về tài chính, chỉ một năm sau khi được đề cử không thành, ông đã lâm vào cảnh phá sản Nhà Vật lý nữ người Áo Lise Meitner đã đóng góp rất lớn vào việc phát hiện ra hiện tượng phân hạch năm 1939 nhưng không bao giờ được nhận Giải Nobel Vật lý. Trong thực tế, chính bà chứ không phải Otto Hahn, người được nhận Giải Nobel Hóa học năm 1944 "vì tạo ra nguyên tố mới nhờ phản ứng phân hạch", đã lần đầu tiên đề cập đến hiện tượng phân hạch đồng vị phóng xạ sau khi phân tích các dữ liệu thí nghiệm và cùng Otto Robert Frisch áp dụng thành công mẫu giọt chất lỏng của Niels Bohr để giải thích hiện tượng này. Nhiều người cho rằng Meitner không được trao giải vì tình trạng trọng nam khinh nữ phổ biến đầu thế kỉ 20 trên Thế giới và ngay trong thành phần ủy ban xét giải, đã dẫn đến những cống hiến của bà bị xem nhẹ và gạt khỏi danh sách trao giải.
Giải Nobel Vật lý năm 1956 được trao cho William Shockley, John Bardeen và Walter Brattain "vì phát minh transistor" trong khi thực tế đã có nhiều phát minh trước đó liên quan đến việc hình thành transistor như các mẫu transistor hiện đại do Julius Edgar Lilienfeld đăng ký bằng sáng chế từ năm 1928.
Ngô Kiện Hùng là nhà Vật lý nữ được mệnh danh "Đệ nhất phu nhân của Vật lý", "Marie Curie của Trung Quốc", bà đã chứng minh bằng thực nghiệm sự vi phạm bảo toàn tính chẵn lẻ năm 1956 và là phụ nữ đầu tiên được nhận Giải Wolf cho Vật lý. Tuy vậy đến tận khi mất năm 1997, bà vẫn không được xét trao Giải Nobel Vật lý. Chính Ngô Kiện Hùng đã đề cập thí nghiệm của mình với Lý Chính Đạo và Dương Chấn Ninh, giúp cho hai nhà Vật lý này chứng minh thành công lý thuyết về sự vi phạm bảo toàn tính chẵn lẻ trong phân rã điện tử. Lý và Dương đã được nhận Giải Nobel Vật lý vì công trình này, tương tự trường hợp của Meitner, dư luận đã chỉ trích việc ủy ban không đồng trao giải cho Ngô Kiện Hùng như là một biểu hiện của việc trọng nam khinh nữ trong xét giải của Ủy ban Giải Nobel.
Năm 1974 giải được trao cho Martin Ryle và Antony Hewish "vì những nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực Vật lý thiên văn vô tuyến". Hewish được trao Giải Nobel Vật lý với lý do riêng là đã phát hiện ra xung tinh, nhưng thực tế thì nhà Vật lý này ban đầu đã giải thích những tín hiệu thu được là liên lạc của "những người nhỏ bé da xanh" ("Little Green Men", ám chỉ người ngoài hành tinh) với Trái Đất. Sự giải thích chính xác chỉ đến khi David Staelin và Edward Reifenstein phát hiện ra một xung tinh ở tâm của Tinh vân con cua (Crab Nebula). Sau đó, Fred Hoyle và nhà thiên văn Thomas Gold đã giải thích chính xác pulsar là những sao neutron quay rất nhanh trong từ trường mạnh nên bức xạ sóng vô tuyến đều đặn và mạnh như là việc phát ánh sáng của một ngọn hải đăng. Jocelyn Bell Burnell, học trò do Hewish hướng dẫn, cũng không được xét trao giải, mặc dù cô là người đầu tiên đề cập đến các nguồn sóng vô tuyến từ ngoài vũ trụ mà sau đó được chứng minh là bắt nguồn từ các pulsar. Một trường hợp tương tự cũng liên quan đến Vật lý thiên văn là Giải Nobel Vật lý năm 1978, năm đó hai người chiến thắng là Arno Allan Penzias và Robert Woodrow Wilson "vì đã phát hiện ra bức xạ phông vũ trụ" (CMB), trong khi ban đầu chính bản thân hai người này cũng không thể hiểu được tầm quan trọng to lớn của phát hiện này và cũng không giải thích được chính xác nguồn gốc của các tín hiệu tìm thấy.
Trong những năm gần đây, Giải Nobel Vật lý cũng không thoát khỏi chỉ trích từ giới khoa học và dư luận. Giải năm 1997 được trao cho Chu Đệ Văn, Claude Cohen-Tannoudji và William Daniel Phillips "vì đã phát triển phương pháp làm lạnh và bẫy nguyên tử bằng laser" trong khi những công trình tương tự đã được các nhà Vật lý Nga thực hiện từ hơn một thập kỉ trước đó.
Từ vật lý cổ điển đến vật lý lượng tử
nhỏ|150px|Wilhelm Röntgen, người đầu tiên đoạt giải Nobel Vật lý năm 1901 Năm 1901, khi giải Nobel đầu tiên được trao thì các lĩnh vực của vật lý cổ điển đã dựa trên một nền tảng vững chắc do các nhà vật lý và hóa học vĩ đại của thế kỉ 19 tạo nên. Tuy vậy, sự thỏa mãn về bức tranh vật lý đó kéo dài không được bao lâu. Thời điểm bước sang thế kỉ mới là thời điểm quan sát các hiện tượng mà vật lý lúc bấy giờ không lý giải được và những ý tưởng cực mới về cơ sở của vật lý lý thuyết được đưa ra.
Tia X và phóng xạ
Một trong những hiện tượng không giải thích được của vài năm cuối cùng của thế kỉ 19 đó là việc Wilhelm Conrad Röntgen, người được trao giải Nobel vật lý đầu tiên (1901) phát hiện ra tia X vào năm 1895. Năm 1896 Henri Becquerel phát hiện ra hiện tượng phóng xạ và hai vợ chồng nhà bác học Marie và Pierre Curie tiếp tục nghiên cứu bản chất của hiện tượng này. Nhờ công trình về hiện tượng phóng xạ, Becquerel và vợ chồng Curie được trao giải Nobel năm 1903. Cùng với công trình của Ernest Rutherford (người đoạt giải Nobel về hóa học năm 1908) người ta hiểu rằng thực ra nguyên tử bao gồm một hạt nhân rất nhỏ chứ không phải như từng được nghĩ như trước đây là một phần tử không có cấu trúc.
Cấu trúc nguyên tử
Năm 1897, J.J. Thomson (Joseph John Thomson) phát hiện các tia phát ra từ cathode trong một ống chân không là những hạt có mang điện tích. Ông đã chứng minh rằng các tia này gồm những hạt rời rạc mà sau này chúng ta gọi là các hạt điện tử (hay electron). Ông đã đo tỉ số giữa khối lượng của hạt với điện tích (âm) của hạt đó và thấy rằng giá trị đó chỉ bằng một phần rất nhỏ so với giá trị dự đoán của các nguyên tử mang điện. Và ngay sau đó người ta thấy rằng các hạt có khối lượng nhỏ bé mang điện tích âm đó phải là những viên gạch cùng với hạt nhân mang điện tích dương đã tạo nên tất cả các loại nguyên tử. Thomson nhận giải Nobel năm 1906. Trước đó một năm (1905), Philipp E.A. von Lenard đã làm sáng tỏ rất nhiều tính chất thú vị của những tia phát ra từ ca-tốt như là khả năng đi sâu vào những tấm kim loại và tạo ra huỳnh quang. Sau đó, vào năm 1912, Robert A. Millikan lần đầu tiên đo chính xác điện tích của điện tử bằng phương pháp giọt dầu (tiếng Anh: oil-drop), và việc này dẫn ông đến giải Nobel năm 1923. Millikan cũng được trao giải cho những công trình về hiệu ứng quang điện.