cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hippity Hop
Bảng xếp hạng
Ở Hàn Quốc,"I Feel Good"xếp hạng thứ 56 ở bảng xếp hạng Gaon từ ngày 13 tháng 8. Trong tuần đầu tiên đó bài hát có 57,697 lượt tải về."I Feel Good"cũng xuất hiện trong bảng xếp hạng tháng của Gaon. Đến cuối tháng, bài hát đứng ở vị trí thứ 122 trong bảng xếp hạng tháng và có 110,103 lượt tải về. Và tính đến cuối năm 2012, thì chỉ có 150,000 lượt tải về.
Chú thích
Thể loại:Album của EXID Thể loại:EP đầu tay năm 2012 Thể loại:EP tiếng Triều Tiên
Bouafle
Bouafle là một xã thuộc tỉnh Yvelines, trong vùng Île-de-France, Pháp, située à 17 kilomètres về phía đông của Mantes-la-Jolie. Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Bouaflais.
Các xã giáp ranh là: Flins-sur-Seine về phía tây, Mureaux về phía bắc, Ecquevilly về phía đông và Bazemont về phía nam.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Yvelines
Cuộc đời của Pi (phim)
Cuộc đời của Pi (tựa gốc tiếng Anh: Life of Pi) là một bộ phim phiêu lưu-chính kịch năm 2012 do Lý An đạo diễn và sản xuất và David Magee viết kịch bản. Dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên năm 2001 của Yann Martel, phim có sự tham gia của Suraj Sharma, Irrfan Khan, Rafe Spall, Tabu và Adil Hussain trong các vai chính. Cốt truyện xoay quanh hai người sống sót sau một vụ đắm tàu. Một là cậu bé Ấn Độ 16 tuổi tên là Pi Patel (Suraj Sharma) và người kia là một con hổ Bengal hung dữ tên là Richard Parker đang trên một chiếc thuyền cứu sinh bị mắc cạn ở Thái Bình Dương trong 227 ngày. Bộ phim bắt đầu được phát triển ngay sau khi phát hành cuốn sách và sẽ thấy các đạo diễn M. Night Shyamalan, Alfonso Cuarón và Jean-Pierre Jeunet tham gia vào các giai đoạn khác nhau trước khi thuê Lee. Việc quay phim được phân chia giữa Ấn Độ, Đài Loan và Montreal vào năm 2011, với Rhythm & Hues Studios (R&H) xử lý công việc hiệu ứng hình ảnh. Bộ phim đã được công chiếu rộng rãi trên toàn thế giới với tư cách là bộ phim khai mạc Liên hoan phim New York lần thứ 50 tại cả Nhà hát Walter Reade và Hội trường Alice Tully ở Thành phố New York vào ngày 28 tháng 9 năm 2012.
Tóm lược
Phim được đánh giá cao từ những câu thoại gây xúc động, cảnh đại dương rợn ngợp và tráng lệ, đặc biệt nó khiến người xem nhận thấy ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Phim cũng ấn tượng với những cảnh quay lung linh, kỳ vĩ về biển cả, trời mây, về chuyến phiêu lưu siêu thực của một chàng trai và con hổ. Một nhà văn tên là Yann Martel (Rafe Spall) gặp một người đàn ông Ấn Độ, Pi Patel (Irrfan Khan) với một số kiến ​​thức từ bạn của người cha quá cố của Pi, được biết đến như Pi "Mamaji" (Elie Alouf), một cuốn sách hay. Pi nhớ lại các sự kiện thời thơ ấu của mình và kể với nhà văn câu chuyện cuộc đời mình.
Trong một đoạn hồi tưởng, cha của Pi đặt tên là Piscine Molitor (tên sau một hồ bơi ở Pháp). Ông đổi tên thường dùng cho đứa con trẻ thành " Pi "(chữ cái Hy Lạp, π) vì ông đã mệt mỏi khi bị hàng xóm gọi là "Pissing Patel" (Cùng âm với tên của ông nghĩa là: Patel "đái dầm"). Trong đoạn hồi tưởng, ta thấy gia đình ông sở hữu một vườn thú, và Pi đã quan tâm rất nhiều đến các loài động vật, đặc biệt là con hổ Bengal có tên Richard Parker. Khi Pi cố gắng để cho hổ ăn trong sự tò mò, cha cậu chạy vào và giận dữ nói rằng con hổ nguy hiểm và không thể nhìn cử chỉ của nó mà hiểu như con người. Và ông đã cho Pi chứng kiến con hổ giết chết một con dê liền sau đó để chứng minh lời nói của mình. Pi được cho học giáo lý Hindu và ăn chay, nhưng 12 tuổi, cậu được giới thiệu Kitô giáo và sau đó là Hồi giáo, và bắt đầu làm theo tất cả ba tôn giáo như cậu "chỉ muốn yêu mến Thượng đế." Mẹ của cậu (Tabu) hỗ trợ mong muốn của mình để phát triển, nhưng cha của cậu (Adil Hussain), một chủ nghĩa duy lý, cố gắng để hướng anh ta theo cách suy nghĩ riêng của mình ("suy nghĩ hợp lý"). Pi gặp một cô gái (Shravanthi Sainath) trong một lớp học khiêu vũ, nơi cậu được giáo viên của lớp giao một cái trống mridangam để vỗ nhịp cho nhóm tập múa và họ đã yêu nhau sau đó.
Khi Pi 16 tuổi (Suraj Sharma), cha cậu quyết định chuyển gia đình đến Winnipeg, Manitoba, nơi ông dự định đến định cư và bán các động vật trong vườn thú. Buồn vì điều này, cậu đến tạm biệt người yêu trong phút giây ngắn ngủi và hứa hẹn sau này sẽ quay trở lại. Họ đặt chỗ trên một tàu chở hàng của Nhật Bản là Tsimtsum. Một đêm có một cơn bão, con tàu bắt đầu bị chòng chành dữ dội khi Pi đang ở trên boong tàu. Cậu cố gắng để quay lại tìm gia đình của mình bên trong tàu, nhưng một thủy thủ đoàn đã đẩy anh xuống một thuyền cứu sinh. Khi tàu bị cơn bão quật dữ dội, những con vật trong vườn thú được đưa lên tàu đã cố tìm nơi trú an toàn và con ngựa vằn đã nhảy từ boong tàu lên trên thuyền với anh. Pi sau đó bất lực nhìn con tàu chìm dần trong cơn thịnh nộ của biển cả,cuốn theo gia đình của mình và tất cả thủy thủ đoàn. Sau cơn bão, Pi thấy trong chiếc thuyền cứu sinh của mình, con ngựa vằn đã bị thương, một con đười ươi và một con linh cẩu đốm ló đầu lên từ bên dưới tấm bạt che nửa con thuyền, nơi nó gầm gừ với Pi, buộc anh phải rút lui lên mũi thuyền và sau đó nó giết chết ngựa vằn và đười ươi. Đột nhiên con hổ Richard Parker, phóng ra từ bên dưới tấm bạt, giết chết linh cẩu. Sau đó Pi dùng cây sào trên thuyền để xua đuổi Richard Parker, nhưng con hổ đã làm Pi hoảng sợ và anh đã nhảy ra khỏi thuyền, Richard Parker sau đó ăn các con vật đã chết vào ban đêm.
Pi đã lấy được lương khô dưới tấm bạt gần mũi thuyền, khẩu phần nước, một cái rìu tay và dây dựng một chiếc bè nhỏ để ở và cột nó vào mũi thuyền một khoảng cách an toàn từ Richard Parker. Pi bắt đầu bắt cá và chia sẻ với Richard Parker. Anh cũng thu thập nước mưa để uống cho cả hai. Khi con hổ đói nhảy ra khỏi thuyền để săn cá, lúc đầu Pi muốn để cho nó chết đuối, nhưng sau đó anh đã giúp nó leo bám trở lên thuyền. Trong một cuộc tấn công ban đêm với một con cá voi lưng gù, Pi đã mất nhiều đồ dùng, khiến anh lần đầu tiên phải ăn cá chưa nấu trong đời mình. Sau những bữa ăn Pi đã luyện cho Richard Parker để nó chấp nhận anh ta cùng ở trên thuyền. Anh cũng nhận ra rằng chăm sóc vuốt ve khiến con hổ trở nên thân thiện hơn với anh.
Sau nhiều ngày trên biển, một cơn bão khác đang tiến đến, nhưng Pi nghĩ rằng đó là một 'dấu hiệu' từ Thượng đế và làm sự thay đổi hoàn cảnh cho anh. Cơn bão đến cùng những tia sét bủa vây khiến Pi và Richard Parker vô cùng hoảng sợ. Pi ẩn núp bên dưới tấm bạt, sau khi thoát khỏi tia sét kỳ diệu và đáng sợ, Pi đã mở rộng nó để có nhiều không gian trú ẩn trên thuyền.
Những ngày sau đó cả hai đã gần tuyệt vọng vì cạn kiệt lương thực, họ trôi đến một hòn đảo nổi bí ẩn có nhiều loại thực vật ăn được, bởi một khu rừng ngập mặn có hồ nước ngọt bên trong, và một đàn lớn những con meerkat. Cả Pi và Richard Parker tự ăn uống và lấy lại sinh lực. Nhưng vào ban đêm, hòn đảo này biến thành một môi trường nguy hiểm. Richard Parker quay trở lại chiếc xuồng cứu sinh và các con meerkat trú ngủ trên cây trong khi hồ nước ngọt có tính axit và tiêu hóa cá chết trong bể chứa. Pi phát hiện ra rằng hòn đảo có những thực vật ăn thịt sau khi tìm thấy một chiếc răng của con người sót lại trong một vòi hoa. Ngày hôm sau, Pi và Richard Parker đã lên thuyền rời khỏi đảo.
Cuối cùng, thuyền cứu sinh đã đến được bờ cát của biển México. Pi đã bị kiệt sức trầm trọng mà Richard Parker không để ý đến anh trước khi nó nhảy khỏi thuyền và biến mất vào cánh rừng gần đó. Pi được giải cứu và đưa đến bệnh viện, xúc động vì đã được cứu sống. Đại lý bảo hiểm cho các tàu chở hàng của Nhật Bản đến để phỏng vấn anh, nhưng họ không tin câu chuyện kể của anh và yêu cầu khai báo những gì đã "thực sự" xảy ra. Anh kể một câu chuyện hư cấu về tai nạn xảy ra cho mình, đã chia sẻ các thuyền cứu sinh với mẹ, một thủy thủ Phật giáo (Po-Chieh Wang) bị gãy chân và tên đầu bếp (Gérard Depardieu). Đầu bếp giết chết các thủy thủ để ăn và sử dụng thịt người để làm mồi câu. Trong một cuộc đối đầu sau đó, mẹ của Pi đẩy con trai của mình để an toàn trên một chiếc thuyền nhỏ hơn, và tên đầu bếp đã đâm và ném bà xuống biển. Sau đó Pi quay lại, lấy dao giết chết tên đầu bếp ác độc.
Trở lại hiện tại, Yann lưu ý sự tương đồng giữa hai câu chuyện: con đười ươi là mẹ của Pi, ngựa vằn là thủy thủ, con linh cẩu là đầu bếp, và con hổ Richard Parker là Pi. Pi hỏi anh câu chuyện nào mà nhà văn sẽ thích hơn, và nhà văn chọn với con hổ vì nó "là câu chuyện tuyệt hơn", và Pi trả lời: "Cảm ơn Yann. Và hãy để nó đến với Thượng đế". Liếc nhìn một bản sao của báo cáo bảo hiểm, Yann thấy các báo cáo bảo hiểm đã viết rằng Pi bằng cách nào đó đã sống sót 227 ngày trên biển với một con hổ Bengal đã trưởng thành, bản báo cáo bảo hiểm cũng chọn những câu chuyện tuyệt vời hơn về lý do đắm tàu. Yann đứng dậy đến ăn tối với gia đình của Pi. Một cảnh cuối cùng được hiện lên, con hổ Richard Parker bỏ đi vào rừng mà không nhìn lại Pi và biến mất sau bụi rậm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2012 Thể loại:Phim tâm lý Mỹ Thể loại:Phim và người giành Giải Oscar cho nhạc phim hay nhất Thể loại:Phim 3D năm 2012 Thể loại:Phim 3D Mỹ Thể loại:Phim kỳ ảo thập niên 2010 Thể loại:Phim phiêu lưu thập niên 2010 Thể loại:Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Atmos Thể loại:Phim do Lý An đạo diễn Thể loại:Phim giành giải Oscar cho hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất Thể loại:Phim của 20th Century Fox Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1970 Thể loại:Phim lấy bối cảnh trên các đảo Thể loại:Phim về chuyến đi biển Thể loại:Phim về trẻ em mồ côi Thể loại:Phim chính kịch thập niên 2010 Thể loại:Phim tiếng Anh Thể loại:Phim về tôn giáo Thể loại:Phim giành giải Oscar cho nhạc phim hay nhất Thể loại:Phim có nhà quay phim giành giải Oscar cho quay phim xuất sắc nhất Thể loại:Phim IMAX Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Thái Bình Dương Thể loại:Phim có đạo diễn giành giải Oscar cho Đạo diễn xuất sắc nhất Thể loại:Phim Mỹ
Giò me
nhỏ|Giò me Nghệ An được thái lát mỏng chấm với tương ớt, ăn rất ngon Giò me, giò bê hay giăm bông thịt bê là tên gọi của món ăn đặc sản Nghệ An được làm từ thịt bê nguyên tảng và bì bê xay nhuyễn đem cuộn và hấp cách thủy. Món ăn này có nguồn gốc từ huyện Nam Đàn tỉnh Nghệ An,(me là từ địa phương nghĩa là con bê). Thịnh hành trên cả nước từ những năm 2000 đến nay với mùi vị cũng như cách ăn khác biệt so với các loại giò truyền thống.
Thực hiện
Thịt bê nguyên tảng và bì bê xay nhuyễn trộn được tẩm ướp với gia vị nước mắm hạt tiêu trong vòng 2 tiếng cho ngấm đều. Tất cả được trộn đều và cuốn với trứng gà tráng mỏng - trứng gà tráng mỏng dùng làm lớp vỏ ngoài của giò me. Cuộn bên ngoài cùng là lớp túi ni lông thật kín. Kiểm tra cẩn thận giò me đã được cuộn kín chưa vì nếu không khi hấp sẽ bị chảy lớp keo bì bê ra ngoài làm hỏng giò. Sau khi gói giò me tiến hành hấp cách thủy trong vòng 6 tiếng. Yêu cầu lớp bì bê xay nhuyễn đã tan chảy hết tạo thành keo. Thịt bê chín mềm. Vớt ra để nguội và cho vào tủ lạnh để giữ lớp keo vừa dai vừa mềm.
Trình bày, thưởng thức và bảo quản
Giò me thái lát mỏng và chấm với tương ớt. Thưởng thức như giăm bông, thịt nguội. Bảo quản giò me trong ngăn mát tủ lạnh, sử dụng tới đâu cắt tới đó.
Đặc sản địa phương
Nghệ An còn có nhiều món đặc sản nữa như cháo lươn, nhút Thanh Chương, dê Cầu Đòn
Vấn đề phụ gia
Giò me truyền thống không có bất cứ phụ gia nào. Nhưng vì lợi nhuận những cơ sở sản xuất giò chả thiếu lương tâm sử dụng thịt lơn thay thế hoàn toàn thịt bê. Sử dụng bì lợn thay thế bì bê. Sử dụng hương liệu để tạo mùi thịt bê. Việc này khiến giá giò rẻ nhưng chất lượng không đảm bảo có thể gây ung thư hoặc các bệnh về tiêu hóa.
Giò me không chứa chất bảo quản sẽ giã đông tự nhiên nếu gặp nhiệt độ cao.
Chú thích
Thể loại:Ẩm thực Việt Nam
Phú Sát thị
Phú Sát thị (chữ Hán: 富察氏) là một họ của người Mãn Thanh, thuộc vào hàng Mãn tộc Bát đại tính
Theo sử tộc Nữ Chân, Phú Sát thị gọi là Bồ Sát thị (蒲察氏), thời nhà Kim chỉ đứng thứ hai sau hoàng tộc Hoàn Nhan thị, là vì gia tộc này thường cùng Hoàn Nhan thị liên hôn. Đến thời nhà Minh, chi hệ của Phú Sát thị tán dật ra các địa phương như Sa Tế, Ngạch Nghi Hồ, Diệp Hách, Trát Khố Tháp, Hắc Long Giang, Huy Phát, Cát Lâm và Núi Trường Bạch. Dòng họ Phú Sát thị ở thời Thanh nổi tiếng nhất là của Vượng Cát Nỗ (旺吉努), thế cư Sa Tế, sinh ra Đại học sĩ Mã Tề, Hiếu Hiền Thuần Hoàng hậu và cha con Đại học sĩ Phó Hằng cùng Phúc Khang An.
Thời Dân Quốc trở đi, họ Phú Sát thị lấy các họ người Hán như họ Phú (富), Phó (傅), Khang (康), Hắc (黑), Tông (宗), Lý (李),...
Tham khảo
Thể loại:Tám dòng họ quý tộc Mãn Châu Thể loại:Văn hóa triều Thanh Thể loại:Nhà Thanh Thể loại:Tương Hoàng kỳ Thể loại:Chính Hồng kỳ
Danh sách trò chơi Family Computer
phải|nhỏ|Máy [[Nintendo Entertainment System|Famicom.]] Đây là danh sách các trò chơi điện tử được phát hành cho máy chơi trò chơi điện tử Family Computer — được phát hành với tên Nintendo Entertainment System bên ngoài Nhật Bản.
Family Computer được Nintendo phát hành vào ngày 15 tháng 7 năm 1983 và có các phiên bản chuyển thể của Donkey Kong, Donkey Kong Junior, và Popeye là những tựa trò chơi ra mắt; trò chơi cuối cùng được cấp phép cho máy là Takahashi Meijin no Bōken Jima IV (Adventure Island IV) năm 1994. Famicom trở thành máy chơi trò chơi điện tử bán chạy nhất vào cuối năm 1984, mở đường cho việc phát hành hệ thống này ở Bắc Mỹ vào năm 1985.
Ngoài các trò chơi, một phần mềm lập trình có tên Family BASIC đã được Nintendo, Hudson Soft và Sharp Corporation tạo ra và phát hành vào ngày 21 tháng 6 năm 1984. Một phiên bản cập nhật của phần mềm có tên Family BASIC V3 được phát hành vào ngày 21 tháng 2 năm 1985.
Danh sách
Danh sách này được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái theo tên tiếng Nhật. Bằng cách nhấp vào biểu tượng mũi tên trong tiêu đề cột, nó cũng có thể được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái theo tên tiếng Anh (nếu có), theo thứ tự bảng chữ cái của nhà sán xuất hoặc theo thứ tự thời gian theo ngày phát hành.
Danh sách có 1046 trò chơi
Tham khảo
Thể loại:Trò chơi Nintendo Entertainment System
Giải quần vợt Úc Mở rộng 2008 – Đơn nam
Novak Djokovic đánh bại tay vợt không được xếp hạt giống Jo-Wilfried Tsonga trong trận chung kết 4–6, 6–4, 6–3, 7–6(7–2) để giành chức vô địch Đơn nam tại Giải quần vợt Úc Mở rộng 2008. Đây là danh hiệu Grand Slam đầu tiên trong sự nghiệp của Djokovic, và là danh hiệu đầu tiên trong 7 danh hiệu Giải quần vợt Úc Mở rộng. Djokovic trở thành tay vợt người Serbia đầu tiên đoạt danh hiệu đơn nam Grand Slam. Đây cũng là trận chung kết Grand Slam đầu tiên kể từ Giải quần vợt Úc Mở rộng 2005 không có sự xuất hiện của cả Federer hay Rafael Nadal, những người bị Djokovic và Tsonga đánh bại ở bán kết.
Roger Federer là đương kim vô địch 2 lần, tuy nhiên bị nhà vô địch giải Novak Djokovic đánh bại ở bán kết. Sự kiện này kết thúc chuỗi 10 trận chung kết Grand Slam liên tiếp của Federer (thắng 8 trận). Tuy nhiên, anh vẫn trở thành tay vợt nam đầu tiên có 15 trận tứ kết Grand Slam liên tiếp (bắt đầu từ Giải quần vợt Wimbledon 2004), vượt qua Roy Emerson và Ivan Lendl. Đây là giải Grand Slam duy nhất Federer không thể vào chung kết từ Giải quần vợt Wimbledon 2005 đến Giải quần vợt Úc Mở rộng 2010, với khoảng cách là 19 giải Grand Slam. Anh tiếp tục có 8 trận chung kết Grand Slam liên tiếp (thắng 4 trận) trước khi thất bại ở tứ kết tại Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2010.
Hạt giống
• # 🇪🇸 Rafael Nadal (Bán kết)
• # 🇷🇸 Novak Djokovic (Vô địch)
• # 🇷🇺 Nikolay Davydenko (Vòng bốn)
• # 🇪🇸 David Ferrer (Tứ kết)
• # 🇺🇸 Andy Roddick (Vòng ba)
• # Fernando González (Vòng ba)
• # 🇬🇧 Andy Murray (Vòng một)
• # 🇦🇷 David Nalbandian (Vòng ba)
• # 🇪🇸 Tommy Robredo (Vòng hai)
• # 🇺🇸 James Blake (Tứ kết)
• # 🇨🇿 Tomáš Berdych (Vòng bốn)
• # 🇷🇺 Mikhail Youzhny (Tứ kết)
• # 🇨🇾 Marcos Baghdatis (Vòng ba)
• # 🇪🇸 Carlos Moyá (Vòng một)
• # Ivan Ljubičić (Vòng một)
• # 🇦🇷 Juan Ignacio Chela (Vòng một)
• # 🇦🇺 Lleyton Hewitt (Vòng bốn)
• # Ivo Karlović  (Vòng ba)
• # 🇦🇷 Juan Mónaco (Vòng ba)
• # 🇪🇸 Juan Carlos Ferrero (Vòng bốn)
• # 🇫🇷 Paul-Henri Mathieu (Vòng bốn)
• # 🇫🇮 Jarkko Nieminen (Tứ kết)
• # 🇪🇸 Fernando Verdasco (Vòng hai)
• # 🇫🇷 Gilles Simon (Vòng ba)
• # 🇩🇪 Philipp Kohlschreiber (Vòng bốn)
• # 🇨🇿 Radek Štěpánek (Vòng một)
• # 🇷🇺 Dmitry Tursunov (Vòng hai)
Liên kết ngoài
Đơn nam Thể loại:Giải quần vợt Úc Mở rộng theo năm – Đơn nam
Châu Âu
thumb|300x300px|Các tiểu vùng của Châu Âu - CIA World Factbook {{legend|#007FFF|[[Bắc Âu}}{{legend|#00FFFF|Tây Âu}}{{legend|#F0DC82|Trung Âu}}{{legend|#66FF00|Nam Âu}}{{legend|#D2691E|Đông Nam Âu}}{{legend|#FF0000|Tây Nam Âu}}{{legend|#F88379|Đông Âu}}]] nhỏ|trái|250px|Bản đồ thế giới chỉ vị trí của châu Âu nhỏ|trái|250px|Hình châu Âu tổng hợp từ vệ tinh
Châu Âu hay Âu Châu (Europa, Europe) về mặt địa chất và địa lý là một bán đảo hay tiểu lục địa, hình thành nên phần cực tây của đại lục Á-Âu, hay thậm chí Âu-Phi-Á, tùy cách nhìn. Theo quy ước, nó được coi là lục địa, trong trường hợp này chỉ là sự phân biệt thuần về văn hóa hơn là địa lý. Phía Bắc giáp Bắc Băng Dương, phía Tây giáp Đại Tây Dương, phía Nam giáp Địa Trung Hải và biển Đen, tuy nhiên về phía Đông thì hiện không rõ ràng. Tuy nhiên có thể coi dãy núi Ural được coi là vùng đất với địa lý và kiến tạo rõ rệt đánh dấu ranh giới giữa châu Á và châu Âu (xem chi tiết trong bài Địa lý châu Âu). Khi được coi là lục địa thì châu Âu thuộc loại nhỏ thứ 2 thế giới về diện tích, vào khoảng 10.180.000 km², và chỉ lớn hơn Châu Đại Dương. Xét về dân số thì nó là lục địa xếp thứ 4 sau châu Á, châu Phi và châu Mỹ.
Từ nguyên
Tên gọi trong tiếng Việt của châu Âu bắt nguồn từ tên gọi tiếng Trung "歐洲" (âm Hán Việt: Âu châu). Chữ "Âu" 歐 trong "Âu châu" 歐洲 là gọi tắt của "Âu La Ba" 歐羅巴. "Âu La Ba" (歐羅巴 - "Ōu luó bā") là phiên âm tiếng Trung của danh xưng tiếng Bồ Đào Nha "Europa".
Từ "Europa" trong tiếng Bồ Đào Nha bắt nguồn từ tên gọi tiếng La-tinh "Europa".
Xét rộng ra thì từ này trong tiếng Hy Lạp gồm hai từ eurys ("rộng") và ops ("mặt"), tuy nhiên giả thuyết này không rõ ràng. Một số nhà ngôn ngữ học đưa ra một giả thuyết khác dựa trên nguồn gốc dân gian là từ này có gốc từ tiếng Semit, bản thân lại mượn từ erebu trong tiếng Akkad, nghĩa là "mặt trời lặn" (tức phương Tây) (xem thêm Erebus). Đứng từ phía châu Á hay Trung Đông thì đúng là Mặt Trời lặn ở phần đất châu Âu–mảnh đất phía tây. Cũng thế, tên gọi châu Á có gốc từ asu trong tiếng Akkad, nghĩa là "mặt trời mọc", chỉ vùng đất phía đông dưới góc nhìn của một người Lưỡng Hà.
Ở Việt Nam, châu Âu còn được biết đến với cái tên "Lục địa già", chú ý phân biệt với thuật ngữ Cựu Thế giới để chỉ Lục địa Phi-Á Âu.
Sự hình thành của châu Âu
Nền văn minh Hy Lạp cổ đại được coi là "Bà mẹ của châu Âu". Tương truyền, người Troia ở Tiểu Á đã bắt cóc vợ của vua Menelaus người Hy Lạp. Để đáp trả, quân Hy Lạp vượt biển làm nên cuộc chiến tranh thành Troia, và phá tan được thành này. Nền văn hóa Hy Lạp bấy giờ có biết bao nhiêu là anh tài xuất chúng như Homer, Hesiod, Callinus người xứ Ephesus, Xenophanes người xứ Colophon... về thi ca, Aristotle và Plato về triết học, Pythagoras người đảo Samos về toán học, Herodotos, Thucydies, Xenophon... về sử học. Trong các thành bang Hy Lạp cổ, Nhà nước chính trị đầu sỏ Sparta (Lacedaemon) thì tập trung xây dựng chủ nghĩa quân phiệt, còn nước Cộng hòa Athena dân chủ thì phát triển hoàng kim dưới thời cầm quyền của lãnh tụ Perikles. Cũng có những Nhà nước quân chủ, tỷ như đảo Samos của ông vua hải tặc Polycrates, và cũng có những Nhà nước độc tài, điển hình là các thành bang chư hầu của người Ba Tư ở Tiểu Á (Từ năm 559 trước Công Nguyên (TCN) vua Cyrus Đại Đế khởi lập Đế quốc Ba Tư và chinh phạt phần phía đông cũng nền văn minh Hy Lạp). Nhờ tài năng của mình, các chiến binh Hy Lạp ở châu Âu đã cầm chân và đánh tan tác quân xâm lược Ba Tư trong những trận đánh lừng lẫy. Người Hy Lạp cũng tổ chức những kỳ Thế vận hội trên núi Olympus, trong đó có nhiều môn thi đấu. Người Athena kể từ thời Perikles là trung tâm của nền văn minh Hy Lạp xưa. Nhưng từ năm 431 TCN đến năm 404 TCN, người Sparta đánh Athena trong cuộc Chiến tranh Peloponnesus dẫn đến sự suy sụp của thành bang Athena cũng như của chế độ dân chủ, thống soái Sparta là Lysandros ca khúc khải hoàn. Tuy Athena nỗ lực hồi phục nhưng họ không thể nào làm đàn anh của thế giới Hy Lạp cổ. Nhưng đến Sparta hùng mạnh cũng bị quân Thebes đánh bại trong trận Leuctra vào năm 371 TCN. Vào thế kỷ thứ IV trước Công nguyên, khi tộc Hy Lạp cứ đánh nhau suốt mà không có ai làm bá chủ, Vương quốc Macedonia vươn lên, vua Philippos II xuất chinh đánh tan nát liên quân Athena - Thebes, dẫn đến sự kết liễu nền độc lập của các thành bang Hy Lạp. Vào thế kỷ thứ IV trước Công nguyên, tộc Hy Lạp có Vương quốc Macedonia vươn lên, vua Alexandros Đại Đế (trị vì: 336 - 323 trước Công nguyên) mở rộng bờ cõi đất nước cho đến tận sông Ấn trong một loạt cuộc chinh phạt lẫy lừng của ông, nhưng những cuộc chiến tranh liên miên này kết thúc sau khi ông qua đời.
Người Goth càng ngày hùng mạnh làm Hoàng đế Theodosius I Đại Đế phải gặp nhiều gian nan, để bảo vệ Đế quốc La Mã. Trong triều vua này Ki-tô giáo hoàn toàn là tôn giáo hợp pháp duy nhất của Đế quốc La Mã. Khi ông qua đời vào năm 395, Đế quốc La Mã không bao giờ được thống nhất nữa. Vào năm 410, khi có loạn người La Mã phải rời khỏi đảo Anh, tạo điều kiện cho nước Anh trỗi dậy. Vào năm 441, vua Attila kéo đại binh Hung Nô vào phá tan tành vài thành phố của người Tây La Mã, song quân Tây La Mã của danh tướng Flavius Aetius hợp binh với vua người Tây Goth là Theodoric và đánh tan tác quân đội tinh nhuệ của Attila trong trận đánh lớn tại Chalons (451). Mối đe dọa từ người Hung Nô bị đẩy lùi. Trước cuộc tấn công của người German, Đế quốc Tây La Mã sụp đổ vào năm 476 đời Hoàng đế Romulus Augustus. Từ đó, châu Âu đã bước vào một thời kỳ dài đầy biến động thường được biết đến dưới tên gọi Thời kỳ Di cư. Thời kỳ đó còn gọi là "Thời kỳ Đen tối" theo các nhà tư tưởng Phục Hưng, và là "Thời kỳ Trung cổ" theo các nhà sử học đương đại và những người thuộc phong trào Khai sáng. Trong suốt thời gian này, các tu viện tại Ireland và các nơi khác đã gìn giữ cẩn thận những kiến thức đã được ghi chép và thu thập trước đó. Đến năm 610, người Avar và Quân đội Ba Tư tiến đánh Đế quốc Đông La Mã, Hoàng đế Phocas không giữ được nước, bị Heraclius hạ bệ. Là người có tài dụng binh, Heraclius phản công đại phá tan nát quân Ba Tư, Đế quốc Ba Tư đại bại vào năm 627. Nhưng đúng lúc đó, người Ả Rập Hồi giáo trỗi dậy mãnh liệt dưới sự lãnh đạo của nhà tiên tri Muhammad ở Tây Á. Vào năm 632, vó ngựa của người Ả Rập tung hoành trên Đế quốc Đông La Mã. Hoàng đế Heraclius xuất chinh, bị thảm bại tại Yarmouk (636). Vào năm 638, ông tiếp tục mất thành Jerusalem về tay quân Ả Rập do Khalip Omar thân chinh thống suất. Bước tiến của người Ả Rập vào Âu châu chỉ bị một bộc lạc người German là người Frank do Karl Búa Sắt chỉ huy chặn đứng tại Tours (732). Dưới triều vua Karl I Đại Đế (trị vì 768 - 814), Đế quốc Frank cường thịnh tung hoành ngang dọc khắp cõi Âu châu. Đế quốc Frank bấy giờ có cương thổ từ biển Đại Tây Dương cho đến sông Danube, từ Hà Lan cho đến Provence. Ông cũng củng cố vùng núi Pyrenees nhằm chống lại các cuộc cướp phá của quân Ả Rập. Vào năm 800, Giáo hoàng Lêô III tấn phong Karl I Đại Đế làm Hoàng đế. Từ đây, một Đế quốc Ki-tô giáo ở Tây phương được hình thành, độc lập với Đế quốc Đông La Mã. Chế độ phong kiến được dựng xây, người Frank bấy giờ coi như đã hợp nhất Âu châu, nhưng sự thống nhất này cũng tan thành mây khói sau khi Hoàng đế Karl I qua đời. Các vua kế tục Karl I Đại Đế đánh lẫn nhau, và theo Hiệp định Verdun (843) thì các quốc gia Đức và Pháp ra đời.
Trong thời đại này có hai biến cố lớn: Christopher Columbus tìm ra châu Mỹ, đồng thời người châu Âu đã vượt được mũi Hảo Vọng. Qua đó, châu Âu có tầm nhìn ra ngoài thế giới, tài năng của các nhà hàng hải để giúp cho người châu Âu bắt đầu vượt biển mà tiến hành chủ nghĩa thực dân. Các Đế quốc Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha cũng tiến hành khai phá thuộc địa, chiếm lĩnh được không ít đất đai ở châu Mỹ La Tinh. Tiếp theo là các nước Pháp, Hà Lan và Anh đã hình thành nên các Đế quốc thực dân với bạt ngàn đất đai và tài sản tại châu Phi, châu Mỹ, và châu Á. Trong khi ấy, Đế quốc Ottoman khuếch trương bành trướng và lâm chiến với Vương quốc Ba Lan và Đại Công quốc Litva vào năm 1620. Ban đầu, người Thổ Nhĩ Kỳ thắng lớn, nhưng sau đó quân Kỵ binh Ba Lan phản công đánh tan nát đại quân Ottoman do đích thân Sultan Osman II chỉ huy trong trận Chocim (1621). Vương quốc Ba Lan và Đại Công quốc Litva - vốn là một nhà nước Cộng hòa có vua do dân bầu lên - cũng đạt đến đỉnh cao chói lọi. Cùng thời, Đế quốc Thụy Điển vươn lên trở thành một liệt cường đáng gờm ở phương Bắc, với ông vua hùng tài đại lược Gustav II Adolf (trị vì: 1617 - 1632), với một nền chính trị vững chắc, một lực lượng Thủy binh hùng hậu và Quân đội tinh nhuệ. Thấy nước Nga đang biến loạn, ông xuất chinh hạ được thành Gdov vào năm 1614. Vào năm 1617, Sa hoàng Mikhail I Romanov phải nhượng đất đai cho Thụy Điển, đổi lại Nga giành lại được vùng Novgorod vốn từng bị quân Thụy Điển xâm lăng. Sau đó, người Thụy Điển quay sang đánh bại Ba Lan - Litva (1621). Quân Ba Lan hợp lực với Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh chặn chân quân Thụy Điển vào năm 1629, từ đó người Thụy Điển nhận thấy mối đe dọa từ người Áo. Trước đó, cuộc Chiến tranh Ba Mươi năm đã bùng nổ giữa liên minh Công giáo do người Áo dẫn đầu và liên minh Kháng Cách trong Đế quốc La Mã Thần thánh. Vua Đan Mạch là Christian IV xuất binh sang Đức nhưng bị liên quân Công giáo đánh đại bại vào năm 1626. Do đó vào năm 1629, vua Gustav II Adolf ngự giá thân chinh cùng đại quân tiến vào Đức làm minh chủ của liên minh Kháng Cách. Sau nhiều trận thắng, Gustav II Adolf hy sinh. Người Pháp tuy theo Công giáo nhưng thù địch với Áo nên nhảy vào tham chiến, thành thử chiến tranh chấm dứt với Hoà ước Westfalen vào năm 1648, Kháng Cách trường tồn. Thụy Điển và Pháp mở rộng bờ cõi. Vua Louis XIV (trị vì: 1643 - 1715) là người có công gầy dựng Nhà nước quân chủ chuyên chế ở Pháp. Trong thời đại này, Pháp là quốc gia hùng mạnh nhất ở Tây Âu. Trên khắp Âu châu, các nước học hỏi theo Nhà nước của Louis XIV. Trong cuộc Chiến tranh Ủy thác (1667 - 1668), ông ta đánh Tây Ban Nha để giành lấy vùng Bourgogne-Franche-Comté, và toàn thắng vào năm 1674. Nhưng vào năm 1690, vua Anh là William III lập chiến công lừng lẫy đại phá liên quân Pháp - Ireland trong trận Boyne.
Vào năm 1655, vua Thụy Điển là Karl X thân hành dẫn quân tiến đánh Ba Lan. Là một chư hầu của Ba Lan, nhưng xứ Brandenburg - Phổ (tộc Đức, nằm trong Đế quốc La Mã Thần thánh) họp binh với quân Transylvannia, quân Thụy Điển và quân Nga. Trong trận đánh Warsaw (1656), quân Ba Lan đại bại và đại binh Brandenburg - Phổ do Tuyển hầu tước kiêm Quận công Friedrich Wilhelm I Vĩ đại (trị vì: 1640 - 1688) thân hành thống suất đã chiến đấu mãnh liệt. Sau đó, ông buộc Ba Lan phải nhượng vùng Đông Phổ và lui khỏi cuộc chiến. Quân Ba Lan đuổi được liên quân Nga - Thụy Điển, nhưng rồi sau cuộc chiến tình hình rối loạn làm Ba Lan, xứ Phổ - Brandenburg trở nên hùng cường, uy dũng. Xứ Phổ còn đe dọa mạnh mẽ đến sức mạnh quân sự của Thụy Điển. Quả nhiên, khi đại binh Thụy Điển (được Pháp giúp đỡ) sang xâm lược, các chiến binh dũng mãnh Phổ - Brandenburg đã đánh úp địch ở Rathenow, và đại phá địch trong trận chiến Fehrbellin (1675). Với Friedrich Wilhelm I Vĩ đại, người Phổ - Brandenburg cũng có được một bộ máy chính quyền hữu hiệu, Nhà nước quân chủ chuyên chế vững chắc. Vào năm 1683, quân Ottoman lại vây hãm kinh kỳ Viên, nhưng bị Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh và đại binh Ba Lan do ông vua đại tài Jan III Sobieski đích thân chỉ huy đánh đại baị. Sau đó, Jan III Sobieski cùng Hoàng đế Leopold I đánh đuổi người Thổ, quân Áo chiếm được Hungary.
Vào năm 1701, thấy thực lực đủ mạnh, Tuyển hầu tước Friedrich Wilhelm II xứ Brandenburg khởi lập Vương quốc Phổ, lên làm vua Friedrich I độc lập với người Áo. Ông xây dựng Quân đội cùng những cung điện nguy nga tráng lệ. Quân Phổ tham chiến cùng liên minh Anh - Áo - Hà Lan chống Pháp trong cuộc Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha tàn khốc (1701 - 1713). Các danh tướng Eugène de Savoie-Carignan (Áo), John Churchill, Công tước thứ nhất của Marlborough (Anh) và Leopold I xứ Anhalt-Dessau đều lập những chiến công hiển hách đập tan tành quân đội của Louis XIV, mang lại vinh quang cho nước nhà (tỷ như trong những trận đánh vang danh tại Blenheim 1704 và Cassano 1705). Sự suy sụp của Pháp tạo điều kiện cho các liệt cường mới mẻ vươn lên phát triển. Mở đầu là nước Nga, với Sa hoàng Pyotr Đại Đế đánh thắng người Ottoman (1696). Ông còn liên minh với Đan Mạch, Sachsen và Ba Lan để đánh gục Đế quốc Thụy Điển của ông vua - chiến binh Karl XII, nhưng cả ba nước lần lượt bị Thụy Điển đè bẹp. Trong khi Ba Lan suy sụp, Pyotr Đại Đế xuất chinh đại phá quân Thụy Điển trong trận Poltava (1709), lấy đất và giành địa vị liệt cường từ tay Thụy Điển. Song, người Ottoman vực dậy đánh đuổi được quân Nga. Không những trở thành liệt cường mà nước Nga còn được cải cách đổi mới. Đế quốc Nga ra đời vào năm 1720 khi Pyotr Đại Đế xưng Hoàng đế.
phải|nhỏ|180px|Vị vua - chiến binhFriedrich II Đại đế của Phổ (1712 - 1786) là một trong những vị thống soái xuất sắc nhất trong lịch sử Âu châu. Ông còn là một nhà vua - hiền triết điển hình vào thời đó, đưa đất nước trở nên phồn thịnh. ]]
Trong khi Đế quốc Nga là điển hình của một nước lớn uy dũng vươn lên bá chủ, thì Vương quốc Phổ lại là tấm gương của một nước nhỏ, dân số ít nhưng nhanh chóng phát triển mãnh liệt, tranh hùng tranh bá. Nhờ có vua Friedrich Wilhelm I (trị vì: 1713 - 1740), người Phổ sở hữu một lực lượng hùng binh mãnh tướng siêu việt và một bộ máy hành chính hiệu quả, xã hội được cải cách, nền giáo dục đáng tự hào, thậm chí còn đoạt được đất đai của vua Thụy Điển Karl XII (1721) để làm chủ cửa sông Oder. Khi vị vua hùng tài đại lược Friedrich II Đại Đế lên nối ngôi báu (trị vì: 1740 - 1786), nước Phổ đã có thể tranh hùng tranh bá. Khi Hoàng đế La Mã Thần thánh Karl V qua đời và Công chúa Maria Theresia lên làm Nữ hoàng nước Áo, vua Friedrich II Đại Đế thân chinh thống suất đại binh đánh tỉnh Silesia trù phú của người Áo, mở ra cuộc Chiến tranh Kế vị Áo (1740 - 1748). Phổ liên minh với Pháp, và Áo liên minh với Anh. Nhờ có tài dụng binh như thần của Friedrich II Đại Đế, quân Phổ lập nên nhiều chiến công huy hoàng của ông (tỷ như các trận Hohenfriedberg và Soor làm cả Âu châu phải thán phục, để rồi ông kết thúc thắng lợi cuộc chinh phạt Silesia vào ngày Giáng sinh năm 1745, trước đó ông cũng chiếm lĩnh được cảng Emden vào năm 1744. Đồng thời, vua George II thân chinh kéo đại binh đánh tan nát quân Pháp trong trận Dettingen (1743), đã thế thủy binh Anh cũng nghiền nát thủy binh Pháp trong trận thủy chiến Ouessant (1747) đưa nước Anh ngày càng hùng cường vào năm 1748 khi chiến sự chấm dứt, đồng thời Phổ vẫn giữ vững Silesia và trở thành liệt cường châu Âu.
Khi ấy, Nữ hoàng Nga là Elizaveta hoảng hốt trước sự trỗi dậy như vũ bão của nước Phổ, thấy vậy, Maria Theresia lập liên minh với Nga và Thụy Điển. Đồng thời, việc Phổ lập liên minh với Anh chống Pháp dẫn đến cuộc Chiến tranh Bảy năm (1756 - 1763). Đương đầu với liên minh chống Phổ hùng hậu, vua Friedrich II Đại Đế chủ động ra tay, và tài cầm quân cùng với lòng quyết tâm của ông đã giúp quân Phổ lập nên những chiến thắng vang lừng như trận Rossbach, trận Leuthen (1757) và trận Liegnitz (1760), để rồi Phổ là quốc gia thắng trận trong cuộc chiến (1763). Đại bại trước quân Phổ trên bộ và quân Anh trên biển, Pháp bị khánh kiệt tả tơi sau cuộc chiến tranh này, do đó có thể thấy sự tiêu đời của Vương quốc Pháp mở đầu với cuộc chinh phạt Silesia của người Phổ vào năm 1740. Nước Anh thắng trận với những chiến công hiển hách như trận thủy chiến vịnh Quiberon và trận thắng Pháp tại Quebec ở Bắc Mỹ (1759), nhờ đó Anh lấy được nhiều đất đai. Nhưng rồi cả Anh và Pháp đều suy yếu trước sự vươn lên của các liệt cường phương Đông, mà điển hình là Phổ, Áo và Nga. Do là một nước nhỏ mà có thể đánh thắng liên quân các nước lớn láng giềng, nước Phổ của Friedrich II Đại Đế hoàn toàn là liệt cường Âu châu khi Chiến tranh Bảy Năm chấm dứt. Lúc ấy, lực lượng Quân đội Phổ tinh nhuệ trở thành đội quân thiện chiến nhất Âu châu, và dù họ nhiều lần bị Quân đội Nga đánh bại trong thời gian chiến tranh, đó chỉ là do Nga đông người hơn Phổ hẳn. Cá nhân của người lãnh đạo luôn đóng vai trò quan trọng, mà về mặt này Phổ được lợi lớn vì có vị vua xuất sắc Friedrich II Đại Đế là có tầm nhìn xa trông rộng, quyết đoán, là một "kỳ nhân của thiên hạ" (stupor mundi) thời bấy giờ. Đồng thời, nước Nga tiến hành những cuộc chinh phạt lớn lao của vị Nữ hoàng tài năng hơn người Ekaterina II Đại Đế nước Nga (trị vì: 1762 - 1796). Vào năm 1772, với tài năng ngoại giao của mình, vua Phổ mang lại lợi ích cho nước nhà khi ông cùng Nga và Áo tiến hành cuộc chia cắt Ba Lan lần thứ nhất. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ suy vong, bị Nga đánh bại và lấy đất.
Sau thời kỳ khai phá châu Âu
Sau thời kỳ khai phá, các ý niệm về dân chủ bắt rễ tại châu Âu. Vào thế kỷ XVIII, trào lưu triết học Khai sáng ở Pháp có những nhà triết học hàng đầu như Voltaire (François-Marie Arouet, 1694 - 1778) - bạn hữu của vua Phổ Friedrich II Đại Đế và Jean-Jacques Rousseau (1712 - 1778). Ngay từ năm 1688, cuộc Cách mạng Vinh Quang đã giành thắng lợi tại Anh, lật đổ ông vua độc đoán James II. Thậm chí tại một số nước phong kiến như Phổ và Nga, các vị minh quân Friedrich II Đại Đế và Ekaterina II Đại Đế đã tiến hành những cải cách tiến bộ, dù không triệt để. Vua Friedrich II Đại Đế cũng từng tham gia trong Hội Tam Điểm - một tổ chức bí mật có tư tưởng tiến bộ. Vào năm 1789, Bất mãn với tầng lớp quý tộc và độc quyền về quyền lực chính trị ở Pháp đã dẫn đến cuộc Cách mạng Pháp và thành lập nền Cộng hòa đầu tiên, năm 1793 vua Louis XVI bị hành quyết. Ngọn lửa Cách mạng Pháp rực cháy đã dẫn đến những biến động to lớn tại châu Âu khi các tư tưởng của cuộc cách mạng này đã truyền bá khắp lục địa. Việc hình thành tư tưởng dân chủ khiến cho căng thẳng trong châu Âu không ngừng gia tăng, ngoài những căng thẳng đã có sẵn do tranh giành tài nguyên tại Tân Thế giới. Một trong những căng thẳng tiêu biểu trong thời kỳ này là khi Napoléon Bonaparte lên ngôi Hoàng đế đã tiến hành các cuộc chinh phục nhằm hình thành một Đế chế thứ nhất của người Pháp, tuy nhiên Đế chế này đã sụp đổ vào năm 1815 sau Trận Waterloo. Bộ luật Napoléon ra đời dẫn đến việc phổ biến hơn nữa các lý tưởng của Cách mạng Pháp, cũng như việc áp dụng rộng rãi các mô hình quản lý, luật pháp và giáo dục của Pháp trên toàn châu Âu. Sau khi các cuộc chinh phục của Napoleon kết thúc, châu Âu dần ổn định. Hội nghị Vienna, được triệu tập sau sự sụp đổ của Napoléon, đã thiết lập nên một sự cân bằng quyền lực mới ở châu Âu tập trung vào năm "cường quốc": Anh, Pháp, Phổ, Áo và Nga. Nước Nga hùng mạnh trở thành một "tên sen đầm" bách chiến bách thắng của châu Âu.
Chiến tranh thế giới thứ nhất và đặc biệt là Chiến tranh thế giới thứ hai đã làm giảm vai trò của Châu Âu trong các vấn đề thế giới. Sau Thế chiến II, bản đồ châu Âu được vẽ lại tại Hội nghị Yalta và được chia thành hai khối, các nước Tây Âu tư bản chủ nghĩa và khối Đông Âu xã hội chủ nghĩa. Kể từ sau cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai cho đến khi kết thúc tình trạng Chiến tranh Lạnh, châu Âu đã ở trong tình trạng đối đầu giữa 2 khối đối lập nhau về chính trị và kinh tế: các nước Cộng sản ở Đông Âu (chịu ảnh hưởng của Liên Xô) và các nước tư bản ở Tây Âu (chịu ảnh hưởng của Hoa Kỳ). Cho đến cuối thé kỷ XX, hầu hết các thuộc địa châu Âu ở châu Á và châu Phi đều đã giành được độc lập. Vào năm 1989, một loạt các cuộc cách mạng diễn ra khiến cho khối xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ. Bức tường Berlin bị phá bỏ và nước Đức được tái thống nhất vào năm 1990. Năm 1991, Liên Xô tan rã thành 15 nước Cộng hòa độc lập, chế độ Cộng sản chủ nghĩa trên toàn châu Âu bị tiêu diệt hoàn toàn.
Năm 1967, Cộng đồng Châu Âu đuơc thành lập, năm 1993 trở thành Liên minh Châu Âu (EU). EU đã thiết lập một quốc hội, tòa án và ngân hàng trung ương, giới thiệu đồng euro như một đồng tiền thống nhất. Từ năm 2004 đến năm 2013, nhiều quốc gia Trung và Đông Âu đã bắt đầu tham gia, mở rộng EU tới quy mô hiện tại là 28 quốc gia châu Âu, một lần nữa biến châu Âu trở thành trung tâm chính trị và kinh tế của thế giới. Tuy nhiên, vào tháng 6 năm 2016, người dân Vương quốc Anh, trong một cuộc trưng cầu dân ý đã bỏ phiếu rời khỏi Liên minh châu Âu.
Địa lý và phạm vi
phải|250px|nhỏ|Biên giới chính trị và địa lý của châu Âu không phải lúc nào cũng là một. Bản đồ địa lý và chính trị này cho thấy toàn bộ châu Âu đến tận dãy Ural
Vị trí địa lý
Về mặt địa lý, châu Âu nằm trong đại lục rộng hơn là lục địa Âu Á. Ranh giới của lục địa châu Âu với châu Á bắt đầu từ dãy Ural ở Nga phía đông, đến đông nam thì không thống nhất, có thể coi là sông Ural hoặc sông Emba. Từ đó ranh giới này kéo đến biển Caspia, sau đó đến sông Kuma và Manych hoặc dãy Kavkaz, rồi kéo đến Biển Đen; eo biển Bosporus, biển Marmara, và eo biển Dardanelles chấm dứt ranh giới với châu Á. Biển Địa Trung Hải ở phía nam phân cách châu Âu với châu Phi. Ranh giới phía tây là Đại Tây Dương, tuy thế Iceland, nằm cách xa hẳn so với điểm gần nhất của châu Âu với châu Phi và châu Á, cũng nằm trong châu Âu. Hiện tại việc xác định trung tâm địa lý châu Âu vẫn còn trong vòng tranh luận.
Trên thực tế, biên giới của châu Âu thông thường được xác định dựa trên các yếu tố chính trị, kinh tế, và văn hóa. Do vậy mà kích thước cũng như số lượng các nước của châu Âu sẽ khác nhau tùy theo định nghĩa. Hầu hết các nước trong châu Âu là thành viên của Hội đồng châu Âu, ngoại trừ Belarus, và Tòa Thánh (Thành Vatican).
Khái niệm lục địa châu Âu không thống nhất. Vì châu Âu không được bao bọc toàn bộ bởi biển cả nên nhiều người coi nó chỉ là bán đảo của lục địa Âu Á. Trong quá khứ, khái niệm lãnh thổ Kitô giáo được coi là quan trọng hơn cả đối với châu Âu.
Châu Âu được chia làm 4 khu vực: Bắc Âu, Nam Âu, Tây Âu, Đông Âu.
Trên thực tế, châu Âu ngày càng được dùng là cách gọi tắt để chỉ Liên minh châu Âu (EU) và các 27 thành viên hiện tại của nó. Một số nước châu Âu đang xin làm thành viên, số khác dự kiến cũng sẽ tiến hành thương lượng trong tương lai (xem Mở rộng Liên minh châu Âu).
Đặc điểm địa hình
Về mặt địa hình, châu Âu là nhóm các bán đảo kết nối với nhau. 2 bán đảo lớn nhất là châu Âu "lục địa" và bán đảo Scandinavia ở phía bắc, cách nhau bởi Biển Baltic. Ba bán đảo nhỏ hơn là (Iberia, Ý và bán đảo Balkan) trải từ phía nam lục địa tới Địa Trung Hải, biển tách châu Âu với châu Phi. Về phía đông, châu Âu lục địa trải rộng trông như miệng phễu tới tận biên giới với châu Á là dãy Ural.
Bề mặt địa hình trong châu Âu khác nhau rất nhiều ngay trong một phạm vi tương đối nhỏ. Các khu vực phía nam địa hình chủ yếu là đồi núi, trong khi về phía bắc thì địa thế thấp dần từ các dãy Alps, Pyrene và Karpati, qua các vùng đồi, rồi đến các đồng bằng rộng, thấp phía bắc, và khá rộng phía đông. Vùng đất thấp rộng lớn này được gọi là Đồng bằng Lớn Âu Châu, và tâm của nó nằm tại Đồng bằng Bắc Đức. Một vùng đất cao hình vòng cung nằm ở biên giới biển phía tây bắc, bắt đầu từ quần đảo Anh phía tây và dọc theo trục cắt fjord có nhiều núi của Na Uy.
Mô tả này đã được giản lược hóa. Các tiểu vùng như Iberia và Ý có tính chất phức tạp riêng như chính châu Âu lục địa, nơi mà địa hình có nhiều cao nguyên, thung lũng sông và các lưu vực đã làm cho miêu tả địa hình chung phức tạp hơn. Iceland và quần đảo Anh là các trường hợp đặc biệt. Iceland là một vùng đất riêng ở vùng biển phía bắc được coi như nằm trong châu Âu, trong khi quần đảo Anh là vùng đất cao từng nối với lục địa cho đến khi địa hình đáy biển biến đổi đã tách chúng ra.
Do địa hình châu Âu có thể có một số tổng quát hóa nhất định nên cũng không ngạc nhiên lắm khi biết là trong lịch sử, vùng đất này là địa bàn cư trú của nhiều dân tộc tách biệt trên các vùng đất tách biệt mà ít có pha trộn.
Hệ sinh thái
Có mặt bên cạnh những người làm nông nghiệp hàng nghìn năm nay, động vật cũng như thực vật của châu Âu bị các hoạt động của con người ảnh hưởng mạnh. Ngoại trừ Scandinavia và bắc Nga, thì chỉ còn vài vùng trong châu Âu hầu như còn nguyên tình trạng hoang dã, không kể các vườn động thực vật nhân tạo.
Thảm thực vật chủ yếu
Thảm thực vật chủ yếu ở châu Âu là rừng. Điều kiện ở châu Âu rất thuận lợi cho rừng phát triển. Về phía bắc, Hải lưu Gulf Stream và Hải lưu Bắc Đại Tây Dương sưởi ấm lục địa này. Nam Âu thì có khí hậu ấm và ôn hòa. Vùng này thường có mưa rào mùa hè. Các dãy núi cũng ảnh hưởng tới các điều kiện phát triển sinh vật. Một số dãy (Alps, Pyrene) có hướng đông-tây nên tạo điều kiện cho gió mang một lượng nước rất lớn từ biển vào trong đất liền. Các dãy khác thì hướng nam-bắc (các dãy Scandinavia, Dinarides, Karpati, Apennin) và vì mưa chỉ đổ chủ yếu phía bên sườn núi hướng ra biển nên rừng rất phát triển về phía này, trong khi phía bên kia thì điều kiện kém thuận lợi hơn. Một số nơi trong châu Âu lục địa ít có thú nuôi trong một vài giai đoạn, và việc phá rừng cho sản xuất nông nghiệp đã ảnh hưởng đến hệ sinh thái động và thực vật nguyên thủy.
Khoảng 80 – 90% châu Âu từng được bao phủ bởi rừng. Rừng trải từ Địa Trung Hải đến tận Biển Bắc Cực. Mặc dù hơn nửa số rừng nguyên sinh của châu Âu biến mất qua hàng thế kỷ thực dân hóa, châu Âu vẫn còn 25% số rừng của thế giới (rừng vân sam (spruce) của Scandinavia, rừng thông bạt ngàn ở Nga, rừng nhiệt đới ẩm (rainforest) của Kavkaz và rừng sồi bần (cork oak) trong vùng Địa Trung Hải). Trong thời gian gần đây, việc phá rừng đã bị hạn chế rất nhiều và việc tái trồng rừng ngày càng nhiều. Tuy thế, trong hầu hết các trường hợp người ta thích trồng cây họ thông hơn là loại các cây rụng lá sớm nguyên thủy vì thông mọc nhanh hơn. Các trang trại và đồn điền chăn nuôi thiên về một loài trên một diện tích rộng lớn đã không tạo điều kiện thuận lợi cho các loài sinh vật khác nhau trong rừng châu Âu sinh trưởng. Lượng rừng nguyên sinh ở Tây Âu chỉ còn chừng hai đến ba phần trăm tổng số rừng (nếu tính cả Nga thì sẽ là năm đến mười phần trăm). Nước có tỉ lệ rừng bao phủ thấp nhất là Ireland (tám phần trăm), trong khi nước có nhiều rừng bao phủ nhất là Phần Lan (72 phần trăm).
Trong châu Âu "lục địa", rừng cây rụng lá sớm (deciduous) chiếm ưu thế. Các loài quan trọng nhất là sồi beech, bulô (birch) và sồi. Về phía bắc, nơi rừng taiga sinh sôi, loài cây phổ biến nhất là bulô. Trong vùng Địa Trung Hải, người ta trồng nhiều cây olive là loại đặc biệt thích hợp với khí hậu khô cằn ở đây. Một loài phổ biến tại Nam Âu là cây bách. Rừng thông chiếm ưu thế ở các vùng cao hay khi lên phía bắc trong Nga và Scandinavia, và nhường lối cho tundra khi đến gần Bắc Cực. Vùng Địa Trung Hải với khí hậu bán khô cằn thì có nhiều rừng rậm. Một dải lưỡi hẹp đông-tây của thảo nguyên Âu Á, trải dài về phía đông tại Ukraina và về phía nam tại Nga và kết thúc ở Hungary và đi qua rừng taiga ở phía bắc.
Động vật
Việc đóng băng trong thời kỳ Băng hà gần đây nhất và sự hiện diện của con người đã ảnh hưởng tới sự phân bố của hệ động vật châu Âu. Về động vật thì nhiều khu vực của châu Âu, đa phần các loài động vật lớn và các loài thú ăn thịt hàng đầu đã bị săn tới tuyệt chủng. Loài voi mamut có lông và bò rừng châu Âu (aurochs) đã tuyệt chủng trước cuối thời kỳ Đá Mới. Ngày nay, chó sói (ăn thịt) và gấu (ăn tạp) đang bị đe dọa tuyệt chủng. Có thời những loài này có mặt trên khắp châu Âu. Tuy nhiên, việc phá rừng đã khiến các loài này mất dần. Vào thời Trung Cổ thì môi trường sống của các loài gấu chỉ còn trong các vùng đồi núi khó đến với rừng rậm bao phủ. Ngày nay, gấu nâu sống chủ yếu trong bán đảo Balkans, ở Bắc Âu và Nga; một số nhỏ cũng còn ở một số nước châu Âu (Áo, Pyrene, v.v.), tuy thế tại những nơi này số lượng gấu nâu bị phân tán và cho ra rìa vì môi trường sống của chúng bị phá hoại. Ở cực bắc châu Âu, có thể thấy gấu bắc cực. Chó sói là loài phổ biến thứ hai ở châu Âu sau gấu nâu cũng được tìm thấy chủ yếu tại Đông Âu và vùng Balkans.
Các loài ăn cỏ quan trọng ở châu Âu là ốc sên, các loài lưỡng cư, cá, các loại chim, các loại động vật có vú, như các loài gặm nhấm, hươu, hoẵng (roe deer), lợn rừng, cũng như con marmot, dê rừng vùng Alps (steinbock), sơn dương (chamois) là những loài sống trong núi.
Động vật biển cũng đóng vai trò quan trọng trong hệ động thực vật châu Âu. Thực vật biển chủ yếu là tảo đơn bào trôi nổi (phytoplankton). Các loài động vật quan trọng sống trong môi trường biển châu Âu là giáp xác trôi nổi (zooplankton), động vật thân mềm (molluscs), động vật da gai (echinoderms), các loài tôm, mực ống và bạch tuộc, các loại cá, cá heo, và cá mập.
Một số loài sống trong hang như proteus và dơi
= Dân cư = Đa số người châu Âu định cư ở đây trước hoặc trong thời kỳ Băng hà cuối cùng cách đây khoảng 10.000 năm. Người Neanderthal và người hiện đại sống chung với nhau ít vào một giai đoạn nào đó của thời kỳ này. Việc xây dựng các con đường La Mã đã pha trộn các giống người châu Âu bản địa.
Từ thời xa xưa, con người ở đây có sự phát triển vượt bậc, biết chế tạo cũng như phát minh nhiều thứ để phục vụ cho đời sống. Khi sang thế kỷ XX, số dân châu Âu là hơn 600 triệu người, nhưng hiện nay số dân đang vào giai đoạn giảm dần vì các nhân tố xã hội khác nhau.
Trong năm 2016, dân số của châu Âu ước tính là 741 triệu người theo Triển vọng Dân số Thế giới, chỉ bằng 1/9 dân số toàn cầu. 1 thế kỷ trước, dân số châu Âu chiếm gần 1/4 dân số thế giới. Dân số châu Âu đã tăng trưởng nhanh trong thế kỷ qua, nhưng ở các khu vực khác trên thế giới (đặc biệt là châu Phi và châu Á) dân số đã tăng nhanh hơn rất nhiều. Trong số các châu lục, châu Âu có mật độ dân số tương đối cao, chỉ đứng sau châu Á. Monaco là nước có mật độ dân số cao nhất thế giới.
Châu Âu là nơi có số lượng người nhập cư nhiều nhất trên toàn cầu với 70,6 triệu người, báo cáo của IOM cho biết.
Chính trị
Bản đồ chính trị của châu Âu có nguồn gốc đáng kể từ việc tổ chức lại châu Âu sau Chiến tranh Napoléon năm 1815. Hình thức phổ biến của các chính phủ ở châu Âu là dân chủ nghị viện, trong hầu hết các trường hợp dưới hình thức Cộng hòa; 11 quốc gia của châu Âu hiện nay là những nền Quân chủ lập hiến.
Chính trị châu Âu hiện đại chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi Liên minh châu Âu, kể từ sự sụp đổ của Bức màn sắt và sự sụp đổ của các quốc gia Cộng sản. Sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh, EU mở rộng về phía đông, bao gồm kết nạp thêm các nước Cộng sản cũ. Tính đến năm 2017, EU có 28 quốc gia thành viên.