cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nhà hát ở Cộng hòa Séc
Lịch sử hình thành
Vở kịch của Cộng hòa Tiệp Khắc Đầu tiên đi theo lối phát triển phong cách giống như thơ ca và văn hoa — chủ nghĩa biểu hiệu, kế đến là trở lại với chủ nghĩa hiện thực, kịch dân thường (František Langer, Karel Čapek). Nhà hát Avant-garde cũng phát triển mạnh mẽ, tập trung vào việc xóa bỏ rào cản giữa diễn viên và khán giả, phá vỡ ảo tưởng thống nhất của một tác phẩm kịch nghệ (Osvobozené divadlo, Jiří Voskovec và Jan Werich). Ở thập niên 1930, Karel Čapek đã viết nên các vở kịch giàu tính chính trị và (nổi tiếng) nhất của ông nhằm đáp trả sự lên gôi của chủ nghĩa độc tài phát xít.
Václav Havel đã tìm được việc làm tại Nhà hát thế giới của Praha, cụ thể ông làm lao công tại Nhà hát ABC của Praha– Divadlo ABC, và sau đấy là Nhà hát Balustrade – Divadlo Na zábradlí. Cùng lúc ấy, ông là sinh viên khoa kịch nghệ sau khi nhận được thư nhập học từ khoa kịch nghệ của Học viện nghệ thuật biểu diễn tại Praha (DAMU). Tác phẩm kịch dài đầu tiên của ông đã được công diễn trước khán giả, bên cạnh nhiều vở tạp kỹ khác, đó là vở The Garden Party (1963). Sau khi có mặt tại các Nhà hát Absurd và Nhà hát Balustrade, vở kịch này đã giúp ông được khán giả quốc tế ngợi khen. Vở kịch kế tiếp là vở The Memorandum, một trong những vở kịch nổi tiếng nhất của ông, và The Increased Difficulty of Concentration, tất cả đều công diễn tại Nhà hát ở Balustrade. Năm 1968, The Memorandum được đem tới diễn ở Nhà hát Public ở New York, giúp xây chắc danh tiếng của Havel tại đất Hoa Kỳ. Nhà hát Public đã tiếp tục sản xuất các vở kịch của ông trong những năm kế tiếp. Sau năm 1968, các vở kịch của Havel bị cấm công diễn tại Nhà hát thế giới ở đất nước của ông, và ông không thể rời khỏi Tiệp Khắc để xem bất kì phiên bản vở diễn nước ngoài nào từ các tác phẩm của mình.
Năm môn phối hợp hiện đại
Năm môn phối hợp hiện đại là một môn thể thao thuộc chương trình Thế vận hội Mùa hè gồm năm sự kiện khác nhau: đấu kiếm (kiếm ba cạnh ghi điểm 1 chạm), bơi tự do (200m), cưỡi ngựa vượt rào, và cuối cùng là sự kiện phối hợp bắn súng và 3200m chạy băng đồng. Sự kiện cuối cùng (còn được gọi trong tiếng Anh là laser-run) có thể lệ như sau: Đường chạy 3200 m băng đồng sẽ được chia làm 4 chặng, mỗi chặng 800m, ở điểm giao giữa hai chặng là khu thi đấu bắn súng ngắn. Môn thi này lấy cảm hứng từ môn Năm môn phối hợp cổ điển ở Olympic cổ đại và bắt đầu trở thành môn thi cơ bản và cốt lõi ở Olympic mùa hè từ Thế vận hội Mùa hè 1912 ở Stockholm, Thụy Điển tuy trong thời gian từ 1912 đến nay có nhiều cố gắng đòi loại bỏ môn này. Giải vô địch thế giới Năm môn phối hợp hiện đại lần đầu được tổ chức năm 1949 và được tổ chức hàng năm. Cơ quan quản lí quốc tế của Năm môn phối hợp hiện đại có tên chính thức tiếng Pháp là Union Internationale de Pentathlon Moderne (viết tắt: UIPM) điều hành 90 liên đoàn thành viên ở mỗi quốc gia tương ứng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Môn thể thao Thế vận hội Mùa hè Thể loại:Môn thể thao cá nhân Thể loại:Đấu kiếm Thể loại:Chạy băng đồng Thể loại:Bắn súng (thể thao) Thể loại:Bơi lội
Toshi (nhạc sĩ)
Deyama Toshimitsu (出山利三), thường được biết đến với nghệ danh Toshi, là ca sĩ và nhạc sĩ Nhật Bản, được biết đến nhiều nhất với vai trò là người đồng sáng lập X Japan, ban nhạc heavy metal huyền thoại của Nhật. Hình tượng Toshi thời gian đó gắn liền với trang phục chất liệu da màu đen và mái tóc vàng dài 30 cm. Khoảng năm 1995 hay 1996, Toshi thay đổi phong cách biểu diễn với việc cắt đi mái tóc dài và thay đổi trang phục của mình. Năm 1997, anh tuyên bố rời khỏi X Japan và chuyển sang hoạt động solo. Điều này đã khiến ban nhạc tan rã. Toshi đã gây dựng được một sự nghiệp riêng khá thành công. Đến năm 2007, anh tái hợp với X Japan, và hiện đang cùng ban nhạc biểu diễn tour đầu tiên tại Bắc Mĩ vào năm 2010.
Những năm đầu và thời kì X Japan
Toshi là em út trong gia đình có ba anh em. Khi còn nhỏ anh là một cậu bé béo lùn. Mẹ của Toshi là giáo viên dạy piano và, cũng giống mẹ của Yoshiki, là một phụ nữ nhỏ bé. Anh và Yoshiki là bạn từ thời còn học mẫu giáo. Toshi rất hâm mộ môn bóng chày, và là fan của đội Giants. Anh cũng thích hát, nhưng chưa bao giờ tham gia một buổi biểu diễn nào mà chỉ hát ở nhà và trong các chuyến picnic ở trường. Để khích lệ chính mình, Toshi đã học chơi ghi-ta và piano. Sau đó, anh còn chơi trong dàn nhạc của trường. Năm 1982 Toshi và Yoshiki thành lập ban nhạc mang tên Copyband. Và nhờ đó, anh nhận ra rằng hát là điều tốt nhất mà anh có thể làm. Yoshiki yêu cầu mọi thành viên trong ban nhạc hát để tìm ra ai là người hát hay nhất, và không ai có thể đánh bại được Toshi, lúc ấy đang có ý muốn trở thành người chơi ghi-ta. Giọng hát của Toshi có thể lên cao tới trên 3 quãng tám, vì vậy anh có thể hát được cả những bài hát chỉ viết dành riêng cho giọng nữ.
Một lần biểu diễn, Toshi kể chuyện về một fan hâm mộ đã vẽ một bức tranh về anh. Người đó chết khi mới 19 tuổi vì AIDS. Toshi đã rất xúc động khi gặp cha mẹ, bạn bè của fan hâm mộ đó. Sau câu chuyện, anh hát bài Tears. Bức tranh đó mang tên Passion, Toshi in nó trên áo T-shirt và thường xuyên mặc trong các buổi biểu diễn. Người ta còn cho rằng ca khúc solo Passion of Love của anh lấy cảm hứng từ chính bức tranh này. Giống như tất cả thành viên của X, anh luôn cống hiến hết sức mình để giúp đỡ các bệnh nhân AIDS.
Toshi thích chơi bóng chuyền. Anh là thành viên trầm tính nhất trong ban nhạc, nhưng lại sở hữu một chất giọng cực kì khỏe. Anh rất thân thiện, chân thật và tự nhiên. Sự đồng cảm của khán giả có ý nghĩa rất lớn đối với Toshi. Thậm chí có lúc anh còn dịch lời các ca khúc của mình sang ngôn ngữ ký hiệu để những người khiếm thính cũng có thể hiểu được. Yoshiki nói Toshi luôn luôn là một người bình thường, một người hoàn toàn "bình thường". Dù vậy, có những lúc anh lại tương phản một cách kì lạ, giống như một rocker hoang dại, nhưng vẫn là cậu bạn hàng xóm dễ thương.
Năm 1997, Toshi rời khỏi X Japan với lý do không thể tiếp tục hòa hợp với âm nhạc của Yoshiki thêm nữa. Trả lời trong một bài phỏng vấn, Toshi đã nói, anh luôn có cảm giác đau đớn khi hát những ca khúc của X Japan, và chúng ngày càng trở nên khó khăn đối với anh.
Sự nghiệp solo
Toshi bắt đầu sự nghiệp solo của mình từ năm 1992. Ngày 17 tháng 2 năm 1997 anh kết hôn cùng diễn viên, người mẫu và ca sĩ Kaori Moritani và dường như rất hạnh phúc với cuộc hôn nhân này. Album solo của anh 'Aoi hoshi no tabibio' (sản xuất với Norihiro Tsuru) tràn ngập những âm thanh đẹp đẽ của tình yêu và sự hài hòa. Toshi gặp Kaori năm 1994 khi tham gia vở rock opera Hamlet, trong đó anh đóng vai Hamlet còn Kaori vai Ophelia. Sau đó Toshi nhận thấy mình thật lố bịch và xấu hổ mỗi khi gặp cô.
Toshi lần đầu tiên xem một buổi biểu của Masaya Kurabuchi, một nhạc sĩ và cũng là người đứng đầu tổ chức có tên "Home of Heart" (Ngôi nhà của Trái tim), vào tháng 6 năm 1997. Anh rất xúc động bởi "âm nhạc hàn gắn" của Masaya, và đến tháng 8, hai người đã gặp gỡ và trở thành bạn. Ngày 22 tháng 9 năm đó Toshi tuyên bố quyết định rời khỏi X Japan. Họ biểu diễn show chia tay tại nhà thi đấu Tokyo Dome vào ngày 31 tháng 12. Có rất nhiều ý kiến trái chiều xung quanh sự ra đi của Toshi, trong đó có ý kiến cho rằng việc tham gia vào tổ chức "Home of Heart" của Masaya đã ảnh hưởng đến anh. "Home of Heart" là một tổ chức tôn giáo dùng âm nhạc như một phương thuốc trị liệu. Họ tổ chức những khóa học để giúp học viên tìm lại chính mình với học phí cực kì đắt. Trả lời một bài phỏng vấn, Toshi đã bác bỏ ý kiến trên, cho biết ý định rời khỏi X đã hình thành trong anh ngay từ tháng 4 năm 1996, hơn một năm trước khi anh gặp Masaya và rằng cuộc sống hào nhoáng và luôn chạy theo danh vọng của một ngôi sao nhạc rock đã không hề thoả mãn những cảm xúc trong anh, vì thế anh muốn hướng tới một cuộc sống và sự nghiệp đơn giản hơn.
Năm 1998, Toshi cắt đứt quan hệ với gia đình, bạn bè, thậm chí còn kiện anh trai mình (người chịu trách nhiệm pháp lý với tài sản của Toshi) vì đã muốn ngăn cản anh quyên góp tiền cho tổ chức của Masaya. Mọi chuyện đều không rõ ràng và hình ảnh của Toshi bị giảm sút vì chuyện này. Anh không còn là đối tượng săn tin của các hãng truyền thông nữa và người ta nói rằng Toshi đã đanh mất phong cách hát của mình mà chỉ hát theo cách của Masaya. Thậm chí còn có cả những lời đồn đại rằng Toshi đã bị tẩy não.
Sau X Japan, Toshi cống hiến sự nghiệp cá nhân của mình cho "âm nhạc hàn gắn", đi khắp Nhật Bản và một số nước khác để thực hiện các buổi biểu diễn nhạc mộc cho một nhóm khán giả nhỏ dưới danh nghĩa của "Home of Heart, Ltd." (Công ty trách nhiệm hữu hạn Ngôi nhà của Trái tim). Theo tuyên bố trên website của họ anh đã biểu diễn trên 3000 buổi. Toshi có một lượng phát hành đồ sộ với khoảng 33 album và đĩa đơn từ năm 1992 cho đến năm 2004.
Vào ngày 20 tháng 4 năm 2004, "Lemuria", một tổ chức khác của Masaya, cũng chuyên sử dụng "âm nhạc hàn gắn" nhưng lại thiên nhiều về "trải nghiệm thay đổi cuộc sống", bị kiện vì cáo buộc lạm dụng trẻ em. Toshi xuất hiện tại phiên toà với vai trò nhân chứng. Sau đó anh tuyên bố tạm ngừng sự nghiệp âm nhạc của mình và không ra thêm bất cứ một ấn phẩm nào.
2007: Trở lại
Cùng với sự hồi sinh của X Japan, Toshi cũng bắt đầu quay lại với các hoạt động solo. Ngày 11 tháng 6 năm 11, 2008 band nhạc mới của Toshi, Toshi with T-Earth, tuyên bố thành lập. Các thành viên bao gồm hai tay ghi-ta Jun (chơi cho Phantasmagoria và Touya và một bassist Ruka (chơi cho Charlotte). Chơi trống cho các buổi biểu diễn trực tiếp của họ sẽ luân chuyển giữa hai tay trống Levin (chơi cho La'cryma Christi) và Shinya (chơi cho Luna Sea). Album đầu tiên của ban nhạc có tựa Earth Spirit được phát hành vào ngày mùng 8 tháng 8, với phong cách được cho là "hard rock sinh thái", vì lý do ban nhạc ra đời là để thu hút sự chú ý của công chúng vào việc bảo vệ môi trường. Album thứ hai của họ, Haruka Naru Toki wo Koete, được phát hành vào ngày 26 tháng 11.
Tháng 4 năm 2009, có tuyên bố rằng tay trống 13 tuổi Riku, sẽ gia nhập nhóm và bất cứ ai mong muốn đều có thể nộp đơn đăng ký tham gia ban nhạc, yêu cầu duy nhất là "những ai muốn bảo vệ Trái Đất". Vào tháng 7 tay chơi bass 24 tuổi Kain và ghi-ta 18 tuổi Ryo, cũng chính thức trở thành thành viên của band. Ngày 13 tháng tám, họ phát hành một album với 2 phiên bản: Hontou no Ai và phiên bản tiếng Anh Truth.
Ngày 18 tháng 1 năm 2010, Toshi đệ đơn kiện hãng ghi âm của chính anh, "Home of Heart, Ltd.", cáo buộc họ vì đã lạm dụng trái phép tất cả các khoản thu nhập của anh trong suốt 12 năm qua, thậm chí còn buộc anh phải tuyên bố phá sản. Điều này đồng nghĩa với việc cắt đứt mối quan hệ với công ty này và người đứng đầu của nó, Masaya. Anh cũng ly hôn với vợ mình là Kaori Moritani, người cũng làm việc cho "Home of Heart, Ltd.", vào tháng 2 năm đó. Toshi thậm chí còn tiết lộ việc họ "không thực sự là vợ chồng" như thế nào, cho biết: "Ngoài việc thỉnh thoảng gặp cô ấy vì công việc, tôi chẳng biết bất cứ điều gì về cuộc sống thực sự của cô ấy cả." Toshi cũng cáo buộc rằng vợ anh đã chung sống với Masaya trong 10 năm qua.
Ngày mùng 8 tháng 2, Toshi mở một website chính thức mới, tuyên bố anh sẽ phát hành một album mini cuối cùng, tựa đề Samurai Japan, vào ngày 24 cùng tháng. Album phát hành dưới tên anh được viết thành ToshI, do liên quan tới việc "Home of Heart, Ltd." có sở hữu bản quyền nghệ danhh của anh. Các ca khúc trong album hoàn toàn được sản xuất bởi chính Toshi và có sự tham gia của một số thành viên X Japan là Pata và Sugizo. "Buổi biểu diễn solo cuối cùng" của anh diễn ra vào ngày 24 tháng 2, trong đó có sự xuất hiện của thành viên của X Japan như những "nhạc sĩ khách mời".
Toshi giờ đây lại tập trung vào sự nghiệp với X Japan, ban nhạc vừa hoàn tất tour biểu diễn Bắc Mĩ đầu tiên của họ vào tháng 10 năm 2010.
Ngày 22 tháng 11, Toshi tuyên bố buổi biểu diễn đầu tiên cho dự án mới của anh mang tên 'ToshI feat. Yoshiki', sẽ diễn ra vào ngày 24 và 25 tháng 1 năm 2011. Nó sẽ trở thành một chương trình bữa tối cao cấp, nơi người tham dự sẽ được phục vụ một bữa ăn Pháp do trưởng bếp lừng danh Mikuni Kiyomi chế biến và thưởng thức tiếng dương cầm do anh và Yoshiki song tấu, một dàn nhạc giao hưởng sẽ được sử dụng trong buổi biểu diễn. Cả hai cũng tuyên bố về việc phát hành ca khúc đầu tiên của họ vào đầu tháng đó.
Âm nhạc
Khi Toshi bắt đầu sự nghiệp solo năm 1992, âm nhạc của anh hoà trộn giữa rock với rất nhiều chất ballad, nhưng kể từ khi X Japan tan rã và anh gia nhập "Home of Heart, Ltd.", nó gần như chuyển hoàn toàn sang nhạc mộc. Kể từ năm 1998, người đứng đầu Home of Heart, Masaya, viết tất cả các ca khúc cho anh, cái mà họ gọi là "âm nhạc hàn gắn".
Năm 2010, sau khi tuyên bố sẽ kết thúc các hoạt động solo của mình, Toshi phát hành album mini Samurai Japan, trong đó anh đã tự mình viết lời, nhạc và sản xuất.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhạc sĩ Nhật Bản Thể loại:Người Chiba Thể loại:Ca sĩ Nhật Bản Thể loại:Ca sĩ rock Nhật Bản Thể loại:Thành viên X Japan Thể loại:Sinh năm 1965
Himalopsyche dolmasampa
Himalopsyche dolmasampa là một loài Trichoptera thuộc họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Himalopsyche
Sidi Ameur, El Bayadh
Sidi Ameur là một đô thị thuộc tỉnh El Bayadh, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 2.685 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh El Bayadh Thể loại:Đô thị của Algérie
Tipulogaster lancea
Tipulogaster lancea là một loài ruồi trong họ Asilidae. Tipulogaster lancea được Tomasovic miêu tả năm 2002. Loài này phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Tipulogaster
Hà Lan
Hà Lan hay Hòa Lan (Nederland ) là một quốc gia tại Tây Âu. Đây là quốc gia cấu thành chủ yếu của Vương quốc Hà Lan, và còn bao gồm ba lãnh thổ đảo tại Caribe (Bonaire, Sint Eustatius và Saba). Phần thuộc châu Âu của Hà Lan gồm có 12 tỉnh, giáp với Đức về phía đông, Bỉ về phía nam, và biển Bắc về phía tây bắc; có biên giới hàng hải với Bỉ, Anh và Đức. Năm thành phố lớn nhất của Hà Lan là Amsterdam, Rotterdam, Den Haag (La Haye), Utrecht và Eindhoven. Amsterdam là thành phố thủ đô, song trụ sở của nghị viện và chính phủ đặt tại Den Haag. Cảng Rotterdam là cảng lớn nhất châu Âu và là cảng lớn nhất bên ngoài Đông Á.
Ceracis nigropunctatus
Ceracis nigropunctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lawrence miêu tả khoa học năm 1967.
Tham khảo
Thể loại:Ceracis
Hà Lan
Từ nguyên
Tuy nhiên, "Holland" theo ý nghĩa nghiêm ngặt thì thuật ngữ này chỉ nói đến Noord-Holland và Zuid-Holland, là hai trong số 12 tỉnh của quốc gia này, chúng vốn là một tỉnh duy nhất và trước đó là Bá quốc Holland. Bá quốc Holland ban đầu là của người Frisia, xuất hiện sau khi giải thể Vương quốc Frisia, về sau nó trở thành lãnh địa quan trọng nhất về kinh tế và chính trị tại Các Vùng đất thấp (Nederlanden). Điều này cùng với tầm quan trọng của Holland trong việc hình thành Cộng hoà Hà Lan, Chiến tranh Tám mươi Năm và Chiến tranh Anh-Hà Lan trong các thế kỷ XVI, XVII và XVIII, khiến Holland đại diện cho toàn thể quốc gia, song hiện nay được nhìn nhận là không chính xác, không chính thức, hoặc đôi khi là lăng nhục, tuỳ theo ngữ cảnh, song vẫn được sử dụng rộng rãi như khi đề cập đến đội tuyển bóng đá quốc gia.
Khu vực được gọi là Các Vùng đất thấp (Nederlanden, gồm Bỉ, Hà Lan và Luxembourg) và quốc gia Hà Lan (Nederland) tương đồng về địa danh học. Các địa danh có Neder, Nieder, Nether và Nedre (trong các ngôn ngữ German) và Bas hay Inferior (trong các ngôn ngữ Roman) được sử dụng trong các địa điểm trên khắp châu Âu. Chúng thỉnh thoảng được sử dụng trong một quan hệ chỉ thị với một vùng đất cao hơn. Trong trường hợp Các Vùng đất thấp / Hà Lan, vị trí địa lý của vùng "hạ" ít nhiều nằm tại hạ lưu và gần biển. Tuy nhiên, vị trí địa lý của vùng cao hơn thì thay đổi lớn theo thời gian. Người La Mã phân chia giữa các tỉnh Hạ Germania (nay thuộc Bỉ và Hà Lan) tại hạ lưu và Thượng Germania (nay là một phần của Đức). Việc định danh "hạ" ám chỉ đến khu vực có từ thế kỷ X với Công quốc Hạ Lorraine, bao trùm phần lớn Các Vùng đất thấp.
Các công tước Bourgogne cai trị Các Vùng đất thấp vào thế kỷ XV, sử dụng thuật ngữ les pays de par deçàvùng đất ở trên đây cho Các Vùng đất thấp, tương phản với les pays de par delà~ vùng đất ngoài kia cho quê hương của họ: Bourgogne tại trung-đông nước Pháp hiện nay. Dưới quyền Nhà Habsburg, Les pays de par deçà phát triển thành pays d'embas vùng đất dưới đây, một từ mang tính chỉ thị liên quan đến các lãnh địa khác của gia tộc này tại châu Âu. Nó được dịch thành Neder-landen trong các văn bản chính thức tiếng Hà Lan đương đại. Theo một quan điểm khu vực, Niderlant cũng là khu vực giữa sông Meuse và hạ du sông Rhine vào hậu kỳ Trung cổ. Khu vực được gọi là Oberland (vùng đất cao) trong bối cảnh chỉ thị này được cho là bắt đầu ở khoảng chừng Köln nằm gần đó.
Từ giữa thế kỷ XVI trở đi, "Các Vùng đất thấp"Nederlanden và "Hà Lan"Nederland mất ý nghĩa chỉ thị ban đầu của chúng, và là những tên gọi được sử dụng phổ biến nhất. Chiến tranh Tám mươi năm (1568–1648) phân chia Các Vùng đất thấp thành Cộng hoà Hà Lan độc lập tại miền bắc (Latinh hoá là Belgica Foederata, "Nederland liên hiệp", nhà nước tiền thân của Hà Lan) và Miền nam Các Vùng đất thấp do Tây Ban Nha kiểm soát (Latinh hoá thành Belgica Regia, "Nederland hoàng gia", nhà nước tiền thân của Bỉ). Các Vùng đất thấp ngày nay là một định danh gồm có Hà Lan, Bỉ và Luxembourg, song trong hầu hết các ngôn ngữ Roman, thuật ngữ "Các Vùng đất thấp" được sử dụng dành riêng cho Hà Lan.
Trong tiếng Anh, Hà Lan được viết là "The Netherlands" (danh từ số nhiều), còn tính từ sở hữu viết là "Dutch" thì lại là dạng biến hóa từ của "Deutsch" chỉ chung các dân tộc Đức từ thời xa xưa
Sơ khởi
Dấu tích loài người cổ nhất (Neanderthal) được phát hiện trên vùng đất cao gần Maastricht, được cho là có niên đại 250.000 năm trước. Đến khi kết thúc kỷ băng hà, những người du cư thuộc văn hoá Hamburg (khoảng 13.000–10.000 TCN) thời đồ đá cũ cuối muộn tiến hành săn bắn tuần lộc trong khu vực bằng giáo, đến văn hoá Ahrensburg (khoảng 11.200–9.500 TCN) thì dùng cung tên. Xuồng cổ nhất trên thế giới được phát hiện tại Drenthe, của các bộ lạc có vẻ thuộc về văn hoá Maglemosia (khoảng 8000 TCN) thời đồ đá giữa.
upright|thumb|left|Sự phân bố của các nhóm phương ngữ gốc Germanic ở Châu Âu vào khoảng năm 0-100 sau Công nguyên: {{legend|Blue|German Bắc;}} {{legend|Red|German Biển Bắc;}} {{legend|Orange|German Weser-Rhine;}} {{legend|Yellow|German Elbe;}} {{legend|Green|German Đông.}}
Từ năm 800 TCN trở đi, văn hoá Hallstatt của người Celt thuộc thời đồ sắt trở nên có ảnh hưởng, thay thế văn hoá Hilversum (1800–800 TCN). Quặng sắt trở thành một thước đo thịnh vượng, và hiện diện khắp khu vực, bao gồm cả quặng sắt nâu. Những người thợ rèn qua lại giữa các khu dân cư và mang theo đồng điếu và sắt để chế tạo công cụ theo yêu cầu. Vorstengraf (mộ của quốc vương) tại Oss (700 TCN) được phát hiện trong một gò mộ, có kích cỡ lớn nhất trong thể loại này tại Tây Âu và có chứa một thanh kiếm sắt được dát vàng và san hô.
Khí hậu xấu đi tại Scandinavia vào khoảng năm 850 TCN, và tệ hơn nữa vào khoảng năm 650 TCN, điều này có thể đã khiến các bộ lạc German di cư từ phía bắc. Đến khi cuộc di cư này hoàn tất vào khoảng năm 250 TCN, đã nổi bật lên một vài nhóm văn hoá và ngôn ngữ nói chung. Người Ingaevones hay German Biển Bắc cư trú tại phần phía bắc của Các vùng đất thấp, sau đó họ phát triển thành người Frisii và người Sachsen (Saksen) ban đầu. Một nhóm thứ nhì gọi là người German Weser-Rhine (hay Istvaeones) bành trướng dọc trung du sông Rhine (Rijn) và Weser, và cư trú tại Các vùng đất thấp phía nam các sông lớn. Nhóm này gồm các bộ lạc cuối cùng phát triển thành người Frank Salia. Ngoài ra người Celt thuộc văn hoá La Tène (khoảng 450 TCN đến khi La Mã chinh phục) bành trướng trên một phạm vi rộng, bao gồm khu vực phía nam của Các vùng đất thấp. Một số học giả suy đoán rằng một bản sắc dân tộc và ngôn ngữ thứ ba, ngoài German và Celt, từng tồn tại trong khu vực cho đến thời La Mã, là văn hoá Nordwestblock thời đồ sắt, cuối cùng bị hấp thụ vào người Celt tại phía nam và các dân tộc German đến từ phía đông.
Trong Chiến tranh Gallia, khu vực phía nam và phía tây sông Rhine bị quân La Mã (Roma) chinh phục dưới quyền Julius Caesar từ 57 TCN đến 53 TCN. Julius Caesar miêu tả hai bộ lạc Celt chính sống tại khu vực nay là miền nam Hà Lan là Menapii và Eburones. Sông Rhine trở thành biên giới phía bắc của La Mã vào khoảng năm 12. Các thị trấn đáng chú ý xuất hiện dọc biên giới giữa La Mã và người German: Nijmegen và Voorburg. Trong giai đoạn đầu của tỉnh Gallia Belgica thuộc La Mã, khu vực phía nam biên giới trở thành bộ phận của tỉnh Germania Inferior. Khu vực phía bắc sông Rhine là nơi cư trú của người Frisii, nằm ngoài quyền cai trị của La Mã, trong khi các bộ lạc German là Batavi và Cananefates phục vụ trong kỵ binh La Mã. Người Batavi khởi nghĩa chống La Mã vào năm 69, song cuối cùng thất bại. Người Batavi sau đó hợp nhất với các bộ lạc khác thành bang liên người Frank Salia, có bản sắc xuất hiện vào nửa đầu của thế kỷ III. Người Frank Salia xuất hiện trong các văn bản La Mã với vai trò là đồng minh cũng như đối thủ. Trước áp lực từ bang liên của người Sachsen từ phía đông, họ chuyển qua sông Rhine vào lãnh thổ La Mã trong thế kỷ IV, từ căn cứ mới tại West-Vlaanderen và tây nam Hà Lan họ tập kích eo biển Manche. Quân La Mã bình định khu vực, song không trục xuất người Frank, và đến thời kỳ Julianus (358), người Frank Salia được cho phép định cư với tư cách foederati (phiên quốc) tại Toxandria. Sau khi điều kiện khí hậu xấu đi và người La Mã triệt thoát, người Frisii biến mất khỏi miền bắc Hà Lan, có lẽ bị buộc phải tái định cư trong lãnh thổ La Mã với tên gọi laeti vào khoảng 296. Vùng đất ven biển phần lớn vẫn không có người ở trong hai trăm năm sau.
Sơ kỳ trung cổ (411–1000)
thumb|upright|left|Người Frank (màu xanh), Frisia (màu trắng), và Saxon (màu hồng), (thập niên 710).
Sau khi chính quyền La Mã trong khu vực bị sụp đổ, người Frank bành trướng lãnh thổ thành nhiều vương quốc. Đến thập niên 490, Clovis I chinh phục và thống nhất toàn bộ các lãnh thổ này tại miền nam Hà Lan trong Vương quốc Frank, và từ đó tiếp tục các cuộc chinh phục đến Gaule (Pháp). Trong cuộc bành trướng này, nhóm người Frank di cư về phía nam cuối cùng tiếp nhận tiếng Latinh thông tục của cư dân địa phương. Nhóm người Frank ở lại quê hương tại phía bắc (tức miền nam Hà Lan và Vlaanderen) duy trì nói tiếng Frank cổ, đến thế kỷ IX tiến hoá thành tiếng Hạ Franconia cổ hoặc tiếng Hà Lan cổ. Xuất hiện biên giới giữa khu vực nói tiếng Hà Lan và nói tiếng Pháp.
upright|thumb|left|Quá trình bành trướng của người Frank (481 đến 870). Về phía bắc của người Frank, điều kiện khí hậu tại bờ biển được cải thiện, và trong giai đoạn Di cư các vùng đất bị bỏ hoang lại có người định cư, hầu hết là người Sachsen song cũng có các nhóm liên hệ mật thiết với họ là người Angle, người Jute và người Frisii cổ. Nhiều người chuyển sang Anh và được gọi là người Anglo-Saxon, song những người ở lại được gọi là người Frisia và ngôn ngữ của họ được gọi là tiếng Frisia, đặt theo vùng đất từng có người Frisii cư trú. Tiếng Frisia được nói dọc toàn bộ bờ biển phía nam biển Bắc, và vẫn là ngôn ngữ có liên hệ mật thiết nhất với tiếng Anh trong số các ngôn ngữ còn tồn tại trên lục địa châu Âu. Đến thế kỷ VII, Vương quốc Frisia (650–734) xuất hiện với trung tâm quyền lực là Utrecht, còn Dorestad là một điểm giao thương phồn thịnh. Từ năm 600 đến khoảng năm 719, các thành phố thường là chiến trường giữa người Frisia và người Frank. Trong trận Boarn vào năm 734, người Frisia bị đánh bại sau một loạt cuộc chiến. Được người Frank chấp thuận, nhà truyền giáo người Anglo-Saxon Willibrord cải đạo Cơ Đốc cho người Frisia.
thumb|Lotharingia sau 959; công quốc Moselle (Phía trên-Lotharingia) màu cam, công quốc còn lại (Phía dưới-Lotharingia). Lotharingia màu xanh lục. Đường viền ngôn ngữ màu đỏ chấm. Đế quốc Caroling của người Frank mô phỏng Đế quốc La Mã và kiểm soát phần lớn Tây Âu. Tuy nhiên, đến năm 843 nó phân chia thành ba bộ phận là Đông Frank, Trung Frank và Tây Frank. Hầu hết lãnh thổ Hà Lan ngày nay là bộ phận của Trung Frank, song đây là một vương quốc yếu và phải hứng chịu nhiều nỗ lực phân chia và sáp nhập của các láng giềng mạnh hơn. Trung Frank gồm các lãnh thổ từ Frisia tại phía bắc đến Vương quốc Ý tại phía nam. Khoảng năm 850, Lotharius I của Trung Frank thừa nhận một người Viking là Rorik của Dorestad là người cai trị hầu hết Frisia. Đến khi Trung Frank bị phân chia vào năm 855, vùng đất phía bắc dãy Alpes được giao cho Lotharius II rồi được đặt tên là Lotharingia. Sau khi ông mất vào năm 869, Lotharingia bị phân chia thành Thượng Lotharingia và Hạ Lotharingia, Hạ Lotharingia gồm Các vùng đất thấp và về danh nghĩa trở thành bộ phận của Đông Frank vào năm 870, song trên thực tế nó nằm dưới quyền kiểm soát của người Viking, họ đột kích các thị trấn của người Frisia và Frank trên bờ biển Frisia và dọc các con sông. Các cuộc tấn công của người Viking khiến quyền thống trị của các lãnh chúa Pháp và Đức trong khu vực bị suy yếu. Kháng cự người Viking đến từ giới quý tộc địa phương, họ đạt được tầm vóc nhất định và đặt cơ sở cho việc giải thể Hạ Lotharingia thành các nhà nước bán độc lập. Một trong số các quý tộc địa phương này là Gerolf xứ Holland, ông đảm nhận quyền lãnh chúa tại Frisia sau khi ông giúp ám sát Godfrid, và quyền cai trị của người Viking kết thúc.
Trung kỳ Trung cổ (1000–1384)
Đế quốc La Mã Thần thánh (nhà nước kế thừa của Đông Frank và sau đó là Lotharingia) cai trị hầu hết vùng đất thấp trong thế kỷ X và XI, song không thể duy trì thống nhất chính trị. Các quý tộc có quyền lực tại địa phương đưa thành phố, bá quốc hoặc công quốc của họ thành các vương quốc cá nhân, ít có nhận thức về nghĩa vụ với hoàng đế. Holland, Hainaut, Vlaanderen, Gelre, Brabant và Utrecht ở trong tình trạng hầu như chiến tranh liên miên hoặc thành lập các liên minh cá nhân. Ngôn ngữ và văn hoá của hầu hết cư dân sống tại Bá quốc Holland ban đầu là của người Frisia. Do người Frank từ Vlaanderen và Brabant đến định cư, kết quả là khu vực nhanh chóng chuyển sang nói tiếng Hạ Franconia cổ (hay tiếng Hà Lan cổ). Phần còn lại của Frisia tại phía bắc (nay là Friesland và Groningen) tiếp tục duy trì độc lập của họ và có các thể chế riêng cũng như tức giận với việc áp đặt hệ thống phong kiến.
Paraschizidium graecum
Tham khảo
Thể loại:Paraschizidium
Hà Lan
Hà Lan thuộc Bourgogne và Habsburg (1384–1581)
thumb|left|Trạn chiến bốn ngày, 1–4 tháng 6 năm 1666 (Chiến tranh Anh-Hà Lan lần thứ hai) của Pieter Cornelisz van Soest.
Hầu hết các thái ấp của Đế quốc La Mã Thần thánh và Pháp tại khu vực nay là Hà Lan và Bỉ thống nhất trong một liên minh cá nhân dưới quyền Philip III của Bourgogne vào năm 1433. Gia tộc Valois-Bourgogne và gia tộc Habsburg kế thừa họ cai trị Các vùng đất thấp trong giai đoạn từ năm 1384 đến năm 1581. Trước thời Bourgogne, người Hà Lan nhận dạng bản thân thông qua thị trấn họ sống hoặc công quốc hay bá quốc địa phương của họ. Trong giai đoạn Bourgogne, con đường hướng đến tính dân tộc bắt đầu. Những người cai trị mới bảo vệ các lợi ích mậu dịch của Hà Lan, ngành này sau đó phát triển nhanh chóng. Các hạm đội của Bá quốc Holland từng vài lần đánh bại hạm đội của Liên minh Hanse. Amsterdam phát triển và đến thế kỷ XV trở thành cảng giao thương chủ yếu tại châu Âu đối với lương thực từ vùng Baltic. Amsterdam phân phối lương thực đến các thành phố chính của Bỉ, miền bắc Pháp, và Anh. Hoạt động giao dịch này mang tính sống còn do Hà Lan không còn có thể sản xuất đủ lương thực để đáp ứng nhu cầu nội địa. Việc tiêu nước khiến than bùn tại các vùng đất ngập nước trước kia giảm xuống mức quá thấp để duy trì tiêu nước.
Dưới quyền Karl V của Gia tộc Habsburg, là người cũng cai trị Đế quốc La Mã Thần thánh và là Quốc vương Tây Ban Nha, toàn bộ các thái ấp tại khu vực Hà Lan ngày nay thống nhất trong Mười bảy tỉnh, lãnh địa này cũng bao gồm hầu hết Bỉ và Luxembourg ngày nay, cũng như một số vùng đất lân cận nay thuộc Pháp và Đức. Năm 1568, Chiến tranh Tám mươi Năm giữa Mười bảy tỉnh và quân chủ Tây Ban Nha Felipe II của họ bắt đầu. Đến năm 1579, phần phía bắc của Mười bảy tỉnh thành lập Liên minh Utrecht, họ cam kết trợ giúp lẫn nhau trong việc phòng thủ chống quân Tây Ban Nha. Liên hiệp Utrecht được nhìn nhận là nền tảng của Hà Lan hiện đại. Năm 1581, các tỉnh miền bắc thông qua tuyên bố độc lập, theo đó các tỉnh chính thức phế truất Felipe II của Tây Ban Nha khỏi tư cách quân chủ cai trị tại các tỉnh miền bắc. Felipe II không để cho người Hà Lan thành công dễ dàng, và chiến tranh tiếp tục cho đến năm 1648, khi Tây Ban Nha dưới quyền Quốc vương Felipe IV công nhận độc lập của bảy tỉnh phía bắc trong Hoà ước Münster. Tuy nhiên, một bộ phận của các tỉnh miền nam cũng trở thành thuộc địa trên thực tế của quốc gia mới này.
Cộng hoà Hà Lan (1581–1795)
Sau khi tuyên bố độc lập, các tỉnh Holland, Zeeland, Groningen, Friesland, Utrecht, Overijssel và Gelderland hình thành một bang liên. Toàn bộ các công quốc, lãnh địa và bá quốc này đều có quyền tự trị và có chính phủ riêng. Staten-Generaal là chính phủ bang liên, đặt tại Den Haag và gồm đại biểu từ các tỉnh. Khu vực Drenthe có dân cư thưa thớt cũng là bộ phận của nước cộng hoà, song không được xem là một tỉnh. Ngoài ra, nước cộng hoà chiếm giữ một số vùng đất từng thuộc Vlaanderen, Brabant và Limburg trong Chiến tranh Tám mươi Năm, chúng được gọi là các Vùng đất chung (Generaliteitslanden). Cư dân các Vùng đất chung chủ yếu là tín đồ Công giáo La Mã, các khu vực này không có một cấu trúc chính phủ của mình, và được sử dụng làm một vùng đệm giữa nước Cộng hoà Hà Lan và lãnh thổ Miền nam Các vùng đất thấp do Tây Ban Nha kiểm soát.
thumb|230px|Quang cảnh trượt băng mùa đông gần thành phố [[Kampen (Overijssel)|Kampen, tranh của Hendrick Avercamp (thập niên 1620).]]
Trong Thời kỳ hoàng kim Hà Lan, kéo dài trong phần lớn thế kỷ XVII, Đế quốc Hà Lan phát triển thành một trong các cường quốc hàng hải và kinh tế chủ yếu của thế giới. Khoa học, quân sự và nghệ thuật (đặc biệt là hội họa) Hà Lan nằm trong nhóm được tôn vinh nhất thế giới. Đến năm 1650, Hà Lan sở hữu 16.000 thương thuyền. Công ty Đông Ấn Hà Lan và Công ty Tây Ấn Hà Lan thành lập các thuộc địa và trạm mậu dịch trên khắp thế giới. Người Hà Lan định cư tại Bắc Mỹ từ khi thành lập Tân Amsterdam tại phần phía nam của đảo Manhattan vào năm 1614. Người Hà Lan lập thuộc địa Cape tại Nam Phi vào năm 1652, lập thuộc địa Suriname tại Nam Mỹ, lập thuộc địa Đông Ấn Hà Lan (nay là Indonesia) tại châu Á, và sở hữu trạm mậu dịch với phương Tây duy nhất tại Nhật Bản là Dejima.
Nhiều sử gia kinh tế đánh giá Hà Lan là quốc gia tư bản hoàn thiện đầu tiên trên thế giới. Tại châu Âu thời cận đại, Hà Lan có thành phố mậu dịch giàu có nhất (Amsterdam) và sàn chứng khoán toàn thời gian đầu tiên. Óc sáng táo của các thương nhân dẫn đến xuất hiện các quỹ bảo hiểm và hưu trí, cũng như các hiện tượng kinh tế như chu kỳ bùng nổ-phá sản, bong bóng lạm phát tài sản, hội chứng hoa tulip 1636–1637, và nhà đầu cơ giá xuống đầu tiên trên thế giới là Isaac le Maire, ông làm giảm giá bằng cách bán phá giá cổ phiếu để rồi sau đó mua lại với giá thấp hơn. Năm 1672 – trong lịch sử Hà Lan được gọi là Rampjaar (năm thảm hoạ) – Cộng hoà Hà Lan đồng thời tham chiến với Pháp, Anh và ba giáo phận Đức. Trên biển, người Hà Lan ngăn chặn thành công hải quân của Anh và Pháp tiến vào bờ biển phía tây. Tuy nhiên, trên bộ Hà Lan gần như bị chiếm lĩnh trước các đội quân Pháp và Đức đến từ phía đông. Người Hà Lan đảo ngược tình thế bằng cách làm ngập nhiều phần của Holland, song không bao giờ có thể khôi phục vinh quanh như trước đó. Hà Lan lâm vào tình trạng suy thoái về tổng thể trong thế kỷ XVIII, khi họ phải cạnh tranh về kinh tế với Anh, và trong nước thì diễn ra kình địch trường kỳ giữa hai phái chủ yếu trong xã hội là thế lực cộng hoà (Staatsgezinden) và những người ủng hộ stadhouder (quốc trưởng) là thân vương xứ Oranje (Prinsgezinden).
Cộng hoà Batavia và vương quốc (1795–1890)
Nhờ ủng hộ quân sự của nước Pháp cách mạng, những người theo chế độ cộng hoà tại Hà Lan tuyên bố thành lập Cộng hoà Batavia, mô phỏng theo Cộng hoà Pháp và khiến Hà Lan trở thành một nhà nước đơn nhất vào ngày 19 tháng 1 năm 1795. Stadhouder (quốc trưởng) là Willem V xứ Oranje đào thoát sang Anh. Tuy nhiên, từ năm 1806 đến năm 1810, nhà nước bù nhìn Vương quốc Hà Lan (Holland) được Napoléon Bonaparte lập ra và giao cho em trai ông là Louis Bonaparte cai quản để kiểm soát Hà Lan hiệu quả hơn. Tuy nhiên, Louis Bonaparte cố gắng phục vụ lợi ích của Hà Lan thay vì của anh trai mình, và bị buộc phải thoái vị vào ngày 1 tháng 7 năm 1810. Hoàng đế Napoléon phái một đội quân đến và Hà Lan trở thành một bộ phận của Đế quốc Pháp cho đến mùa thu năm 1813 sau khi Napoléon thất bại trong trận Leipzig.
Cách mạng Bỉ tại chính quốc và Chiến tranh Java tại Đông Ấn Hà Lan khiến Hà Lan đến bên bờ vực phá sản. Tuy nhiên, người Hà Lan áp đặt chính sách hệ thống canh tác (cultuurstelsel) tại Đông Ấn Hà Lan vào năm 1830, theo đó 20% đất của các làng được dành cho các cây trồng của chính phủ nhằm xuất khẩu. Chính sách này khiến người Hà Lan có được lượng của cải khổng lồ và khiến thuộc địa này có thể tự cung tự cấp. Mặt khác, các thuộc địa tại Tây Ấn (Guiana thuộc Hà Lan cùng Curaçao và các lãnh thổ phụ thuộc) dựa nhiều vào nô lệ châu Phi, ước tính có đến hơn nửa triệu người châu Phi. Hà Lan bãi bỏ chế độ nô lệ vào năm 1863. Tuy thế, chế độ nô lệ tại Suriname chỉ hoàn toàn bị bãi bỏ vào năm 1873, do luật quy định rằng có 10 năm chuyển tiếp. Hà Lan cũng là một trong các quốc gia châu Âu cuối cùng tiến hành công nghiệp hoá, quá trình này diễn ra vào nửa cuối của thế kỷ XIX.
Hiện đại
thumb|left|[[Rotterdam sau khi bị người Đức không kích vào năm 1940. "Tối hậu thư của Đức yêu cầu chỉ huy Rotterdam của Hà Lan ngừng bắn được chuyển cho ông ta lúc 10h30 ngày 14 tháng 5 năm 1940. Lúc 13h đến 22h, các máy bay ném bom của Đức đã thiêu rụi toàn bộ nội thành Rotterdam, giết chết 814 cư dân của nó." Bức ảnh được chụp sau khi loại bỏ tất cả các mảnh vỡ.]]
Hà Lan duy trì được tính trung lập trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, một phần là nhờ việc nhập khẩu hàng hoá thông qua Hà Lan có ý nghĩa thiết yếu đối với tính sống còn của Đức, cho đến khi Hải quân Hoàng gia Anh phong toả vào năm 1916. Đến Chiến tranh thế giới thứ hai, Đức Quốc xã xâm chiếm Hà Lan vào ngày 10 tháng 5 năm 1940. Cuộc không kích Rotterdam buộc các thành phần chính của quân đội Hà Lan đầu hàng bốn ngày sau đó. Trong quá trình chiếm đóng, có trên 100.000 người Do Thái Hà Lan bị tập trung và chuyển đến các trại hành quyết của Đức Quốc xã. Các công nhân Hà Lan bị bắt đi lính để lao động cưỡng bách tại Đức, các thường dân kháng cự bị giết để trả thù cho các vụ tấn công vào binh sĩ Đức, và quốc gia bị cướp bóc thực phẩm. Tuy vậy, trên 20.000 phần tử phát xít Hà Lan gia nhập Waffen-SS, chiến đấu trên Mặt trận phía Đông. Ngày 8 tháng 12 năm 1941, chính phủ lưu vong Hà Lan tại Luân Đôn tuyên chiến với Nhật Bản, song không thể ngăn người Nhật chiếm đóng Đông Ấn Hà Lan. Năm 1944–45, Tập đoàn quân Canada số 1, gồm các binh sĩ Canada, Anh và Ba Lan, chịu trách nhiệm giải phóng phần lớn Hà Lan. Sau thế chiến, người Hà Lan chiến đấu trong chiến tranh thực dân chống lại Cộng hoà Indonesia mới thành lập.
thumb|Các cựu thủ tướng [[Wim Kok, Dries van Agt, Piet de Jong, Ruud Lubbers và Jan Peter Balkenende và Thủ tướng Mark Rutte, năm 2011]] Năm 1954, Hiến chương Vương quốc Hà Lan cải tổ cấu trúc chính trị của Hà Lan, đây là kết quả từ áp lực quốc tế về việc tiến hành phi thực dân hoá. Các thuộc địa của Hà Lan là Surinam, Curaçao và các lãnh thổ phụ thuộc, cùng với phần lãnh thổ tại châu Âu đều trở thành các quốc gia trong vương quốc, song Suriname độc lập vào năm 1975. Sau thế chiến, Hà Lan từ bỏ tính trung lập và đạt được các quan hệ mật thiết với các quốc gia láng giềng. Hà Lan là một trong các thành viên sáng lập của Benelux, NATO, Euratom và Cộng đồng Than Thép châu Âu, thể chế này sau đó tiến triển thành Cộng đồng Kinh tế châu Âu và Liên minh châu Âu.
Chính phủ khuyến khích xuất cư nhằm giảm mật độ dân số, kết quả là nửa triệu người Hà Lan rời khỏi đất nước sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong các thập niên 1960 và 1970, Hà Lan có biến đổi lớn về xã hội và văn hoá, như ontzuiling nhanh chóng, nghĩa là suy tàn việc phân chia cũ theo ranh giới chính trị và tôn giáo. Thanh niên, đặc biệt là sinh viên, bác bỏ các tập tục truyền thống và thúc đẩy thay đổi trong các vấn đề như nữ quyền, đồng tính luyến ái, giải trừ quân bị và các vấn đề môi trường. Năm 2002, euro trở thành tiền tệ lưu hành. Năm 2010, Antille thuộc Hà Lan giải thể, các đảo Bonaire, Sint Eustatius và Saba đạt được quan hệ mật thiết hơn với Hà Lan.
Địa lý
thumb|Bản đồ của Hà Lan với hình ảnh nổi và độ sâu, bao gồm cả biên giới các tỉnh. Các thành phố và đường ô tô có thể nhìn thấy mờ nhạt qua hình ảnh phù điêu cho mục đích định hướng. Độ cao địa hình thay đổi từ khoảng −7 mét (−23 ft; dưới mực nước biển, màu xanh lá cây đậm) đến khoảng 322,7 mét (1,059 ft; trên mực nước biển, màu xanh lục nhạt). Phần lãnh thổ tại châu Âu của Hà Lan nằm giữa các vĩ tuyến 50° và 54° Bắc, giữa các kinh tuyến 3° và 8° Đông. Hà Lan về mặt địa lý là một quốc gia rất thấp và bằng phẳng, có khoảng 26% diện tích là nơi ở của 21% dân số nằm dưới mực nước biển, và chỉ có khoảng 50% đất liền cao hơn mực nước biển trên 1 m. Tuy nhiên, Hà Lan có các vùng chân đồi tại cực đông nam với độ cao dưới 321 m, và có một số dãy đồi thấp tại trung tâm. Hầu hết các vùng nằm dưới mực nước biển là do nhân tạo, vì khai thác than bùn khiến cho độ cao giảm xuống hoặc là hình thành thông qua cải tạo đất. Kể từ cuối thế kỷ XVI, các khu vực quai đê lấn biển cỡ lớn được bảo tồn thông qua các hệ thống tiêu nước phức tạp gồm đê, kênh đào và trạm bơm. Gần 17% diện tích đất liền quốc gia được cải tạo từ biển và từ hồ.
Phần lớn Hà Lan lúc đầu được hình thành từ cửa sông của ba sông lớn tại châu Âu: Rhine (Rijn), Meuse (Maas) và Scheldt (Schelde), cùng các chi lưu của chúng. Phần tây nam của Hà Lan cho đến nay là một đồng bằng châu thổ của ba con sông trên, gọi là châu thổ Rhine-Meuse-Scheldt. Hà Lan được phân chia thành phần phía bắc và phía nam qua sông Rhine, chi lưu lớn nhất của nó là Waal, và sông Meuse. Trong quá khứ, các sông này có chức năng của chướng ngại vật tự nhiên giữa các thái ấp và do đó trong lịch sử tạo ra một sự phân chia văn hoá, bằng chứng là một số điểm về ngữ âm học. Nhánh quan trọng khác của sông Rhine là sông IJssel, thoát nước ra hồ IJssel, tức Zuiderzee ('biển phía nam') cũ. Giống như các sông trên, con sông này tạo thành đường phân chia ngôn ngữ học, cư dân phía đông bắc sông nói các phương ngữ Hạ Sachsen Hà Lan (riêng tỉnh Friesland có ngôn ngữ riêng).
Nạn lụt
Trải qua nhiều thế kỷ, đường bờ biển của Hà Lan có thay đổi đáng kể do kết quả từ các tai hoạ tự nhiên và can thiệp của con người, đáng chú ý nhất về việc để mất đất liền trong cơn bão năm 1134, nó tạo ra quần đảo Zeeland tại phía tây nam. Năm 1287, trận lụt Thánh Lucia tác động đến Hà Lan và Đức, làm thiệt mạng trên 50.000 người trong một trận lụt có tính tàn phá hàng đầu trong lịch sử thành văn. Do nạn lụt nên việc canh tác gặp khó khăn, điều này khuyến khích ngoại thương, kết quả là Hà Lan tham gia sự vụ thế giới ngay từ thế kỷ XIV-XV. Trận lụt Thánh Elizabeth vào năm 1421 và việc quản lý yếu kém sau đó làm phá huỷ một vùng đất quai đê mới cải tạo, thay thế là vùng bãi bồi thủy triều Biesbosch rộng 72 km² tại nam-trung. Trận lụt biển Bắc vào tháng 2 năm 1953 làm sụp đổ một số đê tại tây nam của Hà Lan, khiến hơn 1.800 người chết đuối.
thumb|left|Bản đồ mô tả các khu vực của Hà Lan nằm dưới mực nước biển, bao gồm Amsterdam Chính phủ Hà Lan sau đó thi hành một chương trình quy mô lớn mang tên là "Deltawerken" (công trình châu thổ) nhằm bảo vệ quốc gia khỏi nạn lụt trong tương lai. Dự án hoàn thành phần lớn vào năm 1997 khi hoàn thành Maeslantkering. Một mục tiêu chính của dự án Delta là giảm nguy cơ lụt tại Zuid-Holland và Zeeland xuống còn một lần trong 10.000 năm (so với 1 lần trong 4000 năm của phần còn lại trong nước). Mục tiêu này đạt được bằng việc xây các con đê ngoài biển dài 3.000 km và 10.000 km các đê nội bộ, kênh đào và sông, đóng các cửa biển của tỉnh Zeeland. Các đánh giá nguy cơ mới theo định kỳ cho thấy các vấn đề cần phải gia cố đê. Dự án Delta được Hiệp hội Kỹ sư dân dụng Hoa Kỳ đánh giá là một trong bảy kỳ quan của thế giới hiện đại.
Tác động của các tai hoạ đã gia tăng về quy mô do hoạt động của con người, vì các vùng đàm lầy tương đối cao bị tiêu nước để sử dụng làm đất canh tác. Việc tiêu nước khiến lớp than bùn phì nhiêu bị thu hẹp và mặt đất hạ xuống, khi đó mực nước ngầm lại hạ thấp để bù vào việc mặt đất hạ, khiến lớp than bùn bên dưới thu nhỏ hơn nữa. Ngoài ra, từ thế kỷ XIX trở về trước, việc khai thác than bùn để làm nhiên liệu càng làm tình hình thêm trầm trọng. Hàng thế kỷ khai thác than bùn quy mô rộng và kiểm soát yếu kém khiến cho mặt đất vốn đã thấp lại bị hạ xuống vài mét. Ngay cả tại các vùng ngập nước, việc khai thác than bùn vẫn tiếp tục thông qua nạo vét.
Nhằm đề phòng lũ lụt, một loạt biện pháp phòng vệ chống nước được nghĩ ra. Trong thiên niên kỷ thứ nhất, các ngôi làng và nông gia được xây dựng trên các khu đồi nhân tạo gọi là terps. Sau đó, các terps này được liên kết bằng các đê. Trong thế kỷ XII, các cơ quan chính quyền địa phương mang tên "waterschappen" ("ban trị thủy") hoặc "hoogheemraadschappen" ("hội đồng nhà cao") bắt đầu xuất hiện, công việc của họ là duy trì mực nước và bảo vệ khu vực khỏi các trận lụt; các cơ quan này tiếp tục tồn tại cho đến nay. Đến thế kỷ XIII, các cối xay gió được sử dụng để bơm nước khỏi các khu vực thấp hơn mực nước biển. Các cối xay gió sau đó được sử dụng để tiêu nước hồ, tạo ra các vùng đất quai đê nổi tiếng.
Năm 1932, Afsluitdijk ("đê đóng kín") được hoàn thành, chặn Zuiderzee (biển phía nam) cũ khỏi biển Bắc và do đó tạo ra IJsselmeer (hồ IJssel). Nó trở thành một phần của công trình Zuiderzee có quy mô lớn hơn gồm có bốn vùng đất quai đê lấn biển với tổng diện tích là 2.500 km².
Hà Lan là một trong các quốc gia có thể phải chịu tổn thất nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu, không chỉ vì nước biển dâng, mà còn do mô hình thời tiết thất thường có thể khiến nước sông tràn bờ.
Khí hậu
thumb|Các cối xay gió tại Kinderdijik, Zuid-Holland là di sản thế giới UNESCO Hướng gió chi phối tại Hà Lan là tây nam, dẫn đến khí hậu hải dương ôn hoà với mùa hè ấm và mùa đông mát, có độ ẩm cao đặc trưng. Mô hình này đặc biệt chính xác đối với bờ biển Hà Lan, tại đây có khác biệt nhỏ hơn đáng kể về nhiệt độ giữa mùa hè và mùa đông, hay giữa ngày và đem so với nhiệt độ tại phần đông nam của đất nước.
Các ngày ấm, tức nhiệt độ cao nhất trên 20 °C, thường xuất hiện từ tháng 4 đến tháng 10, song tại một số nơi trong nước các ngày ấm này cũng có thể xuất hiện trong tháng 3. Các ngày mùa hè, tức nhiệt độ cao nhất trên 25 °C, thường đo được tại De Bilt từ tháng 5 đến tháng 9, còn các ngày nhiệt đới với nhiệt độ cao nhất trên 30° là điều hiếm thấy và thường chỉ xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 8.
Lượng giáng thủy trong năm được phân bổ tương đối đều giữa các tháng. Các tháng mùa hè và mùa thu có xu hướng nhận lượng giáng thủy ít hơn các tháng còn lại, chủ yếu là do cường độ mưa thay vì tần suất ngày mưa, đặc biệt là trong mùa hè. Số giờ nắng chịu tác động từ thực tế rằng do vĩ tuyến địa lý, độ dài của ngày thay đổi từ chỉ tám tiếng vào tháng 12 đến gần 17 tiếng vào tháng 6.
Tự nhiên
Về mặt địa lý sinh vật, Hà Lan nằm trên các khu châu Âu Đại Tây Dương và Trung Âu của vùng Circumboreal thuộc giới Boreal. Theo Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên, lãnh thổ Hà Lan thuộc vùng sinh thái rừng hỗn hợp Đại Tây Dương. Năm 1871, rừng tự nhiên cổ nguyên bản cuối cùng bị chặt hạ, và hầu hết rừng hiện nay là trồng một loại cây như thông Scots và các loài không phải là bản địa tại Hà Lan. Các khu rừng này được trồng trên các bãi thạch nam nhân tạo và cát trôi (bãi thạch nam chăn thả quá mức) (Veluwe).
Quần đảo Caribe
thumb|280px|Đời sống dưới biển tại [[Klein Bonaire. Chú thích: (từ trái qua): 1. Cá hồng đuôi vàng (Ocyurus chrysurus), 2. Cá la hán Pháp (Haemulon flavolineatum), 3. Cá chuồn (Chaetodon capistratus), 4. Cá Học trưởng (Vị thành niên) (Lutjanus apodus), 5. (ở trên) Cá tang xanh (Acanthurus coeruleus)]]
Bonaire là bộ phận của nhóm đảo ABC thuộc chuỗi đảo Leeward, nằm ngoài khơi bờ biển Venezuela. Chuỗi đảo Leeward có nguồn gốc hỗn hợp núi lửa và san hô. Saba và Sint Eustatius là bộ phận của nhóm đảo SSS. Chúng nằm về phía đông của Puerto Rico và quần đảo Virgin. Mặc dù thuộc về chuỗi đảo Leeward trong tiếng Anh, song tại địa phương họ được cho là thuộc chuỗi đảo Windward. Chuỗi đảo Windward đều có nguồn gốc núi lửa và địa hình lắm núi, có ít đất thích hợp cho nông nghiệp. Đỉnh cao nhất là núi Scenery với 887 m tại Saba. Đây là điểm cao nhất tại Hà Lan cũng như toàn thể Vương quốc Hà Lan.
Các đảo tại Caribe Hà Lan có khí hậu nhiệt đới, với thời tiết nóng quanh năm. Chuỗi đảo Leeward ấm hơn và khô hơn so với chuỗi đảo Windward. Vào mùa hè, chuỗi đảo Windward chịu tác động từ các cơn bão.
Chính trị
Hà Lan là quốc gia quân chủ lập hiến từ năm 1815, và nhờ các nỗ lực của Johan Rudolph Thorbecke nên có được thể chế dân chủ đại nghị từ năm 1848. Hà Lan được mô tả là một nhà nước dân chủ hiệp thương. Chính trị Hà Lan có đặc điểm là nỗ lực nhằm đạt được đồng thuận rộng rãi trong các vấn đề quan trọng, cả trong chính giới lẫn trong xã hội. Năm 2010, The Economist xếp hạng Hà Lan ở vị trí thứ 10 về chỉ số dân chủ.
Quân chủ là nguyên thủ quốc gia, Willem-Alexander là quốc vương từ năm 2013. Theo hiến pháp, chức vụ này có quyền lực hạn chế, có quyền được nhận báo cáo và được tham vấn trong các vấn đề chính quyền. Tuỳ theo cá tính và quan hệ giữa quốc vương và các bộ trưởng, quân chủ có thể gây ảnh hưởng ngoài quyền lực được hiến pháp quy định.
Quyền lực hành pháp thuộc về Hội đồng Bộ trưởng, đây là hội đồng thảo luận của nội các Hà Lan. Nội các thường gồm 13 đến 16 bộ trưởng và một số lượng thay đổi các quốc vụ khanh. Có từ một đến ba bộ trưởng là bộ trưởng không bộ. Người đứng đầu chính phủ là thủ tướng, người này thường là thủ lĩnh đảng lớn nhất trong liên minh cầm quyền. Thủ tướng là một primus inter pares, tức không có thêm quyền lực rõ ràng nào so với quyền lực của các bộ trưởng khác. Mark Rutte là thủ tướng từ năm 2010; thủ tướng luôn là thủ lĩnh của chính đảng lớn nhất kể từ năm 1973.
Nội các chịu trách nhiệm trước Quốc hội (Staten-Generaal) lưỡng viện, tức cơ quan có quyền lập pháp. 150 thành viên của Chúng nghị viện (Tweede Kamer), tức hạ viện, được bầu cử trực tiếp theo cơ sở đại diện tỷ lệ danh sách đảng. Các cuộc bầu cử được tổ chức bốn năm một lần, hoặc trước thời hạn trong trường hợp nội các sụp đổ. Hội đồng cấp tỉnh (Provinciale Staten) được bầu cử trực tiếp bốn năm một lần. Các thành viên của các hội đồng cấp tỉnh bầu ra 75 thành viên của Tham nghị viện (Eerste Kamer), tức thượng viện, cơ cấu này có quyền bác bỏ luật, song không được đề xuất hay sửa đổi chúng. Cả hai viện đều cử thành viên đến Nghị viện Benelux, đây là một hội đồng tham vấn.
thumb|left|[[Binnenhof là nơi họp của hạ viện và nghị viện]] Các công đoàn và các tổ chức giới chủ được tham vấn trước trong việc lập chính sách trong các lĩnh vực tài chính, kinh tế và xã hội. Họ tham gia họp thường xuyên với chính phủ trong Hội đồng Xã hội-Kinh tế. Cơ cấu này khuyến nghị chính phủ và khuyến nghị của họ không thể bỏ qua một cách dễ dàng.