cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salvia smithii
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934 Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Dynasty Warriors Online
Dynasty Warriors Online, còn gọi là Shin Sangoku Musō Online (真・三國無双Online) tại Nhật Bản, là một game nhập vai trực tuyến nhiều người chơi ban đầu được phát hành cho Microsoft Windows tại Nhật Bản vào mùa xuân năm 2006, và cho PlayStation 3 vào ngày 18 tháng 2 năm 2010 trên toàn thế giới. Trò chơi thuộc về dòng game Dynasty Warriors của hãng Tecmo Koei cũng như dòng game phụ Romance of the Three Kingdoms lớn hơn đều dựa trên cuốn tiểu thuyết cổ điển vĩ đại cùng tên.
Lối chơi
Dynasty Warriors Online cho phép người chơi tạo ra nhân vật của riêng mình và lựa chọn một loại vũ khí từ các nhân vật điều khiển được hiện tại. Khi một nhân vật được tạo ra, người chơi bước vào thế giới của Dynasty Warriors, đánh bại quân đối phương để thu điểm kinh nghiệm. Người chơi cũng có thể giao đấu hoặc cộng tác với nhữn người chơi khác. Game còn giới thiệu lối chơi tự do theo kiểu free roam mà người chơi có thể di chuyển xung quanh thành phố phe mình nói chuyện với các nhân vật NPC khác.
Lối chơi của Dynasty Warriors Online tương tự như các hệ máy console khác. Nó bao gồm hai phần chính, các trận đánh chiến dịch và những trận đánh cận chiến. Trận đánh chiến dịch xảy ra hàng tuần, nơi ba nước (Ngụy, Thục, Ngô) và các phe phái khác (Chẳng hạn như Đổng Trác hoặc Viên Thiệu) lao vào tranh giành các thành phố và lãnh thổ của nhau. Nếu không có chiến dịch dự kiến, sau đó một trận quyết chiến lớn giữa 24 người chơi sẽ được tổ chức. Mục đích của trò chơi nhằm hoàn thành mục tiêu được chỉ định cho các loại hình chiến đấu. Trong cận chiến, có năm chế độ gồm:
Phát triển
Dynasty Warriors Online ban đầu được công bố dành cho Microsoft Windows vào ngày 13 tháng 9 năm 2004 với tên gọi Shin Sangoku Musou BB (Dynasty Warriors Broadband), việc phát hành bản tiếng Nhật được nhắm vào mùa xuân năm 2006. Vào cuối năm 2009, một bản chuyển thể PS3 đã bị rò rỉ qua một trang web Flash nhỏ. Phiên bản PS3 sau đó đã được xác nhận với ngày phát hành trên toàn thế giới là ngày 18 tháng 2 năm 2010. Nhưng thay vì chỉ phát hành độc quyền tại Nhật Bản. Vào tháng 8 năm 2010, có tin báo rằng Aeria Games sẽ phát hành game này cho khu vực Bắc Mỹ và châu Âu. Trò chơi hiện giờ được phép tải về miễn phí như là hầu hết các nội dung của Aeria Games. Công ty hỗ trợ tựa game này thông qua phương thức thanh toán vi mô.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2006 Thể loại:MMORPG năm 2006 Thể loại:Dynasty Warriors Thể loại:Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi Thể loại:Trò chơi PlayStation 3 Thể loại:Trò chơi trên Windows Thể loại:Trò chơi của Koei Thể loại:Thực tế ảo Thể loại:Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi Thể loại:Trò chơi trực tuyến Thể loại:Trò chơi PlayStation 4 Thể loại:Trò chơi PlayStation Vita
Koyunağılı, Mihalıçcık
Koyunağılı là một xã thuộc huyện Mihalıçcık, tỉnh Eskişehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 200 người.
Certhia familiaris japonica
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Certhia familiaris persica
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Podocarpus ramosii
Podocarpus ramosii là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông tre. Loài này được R.R.Mill mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Onthophagus nasicornis
Onthophagus nasicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
N
Certhia familiaris tianschanica
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Heterachthes rubricolor
Tham khảo
Thể loại:Heterachthes
Hymenoptychis dentilinealis
Hymenoptychis dentilinealis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hymenoptychis
Matelea friesii
Matelea friesii là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Malme) Goyder mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Matelea friesii
Aeschnosoma heliophila
Aeschnosoma heliophila là loài chuồn chuồn trong họ Corduliidae. Loài này được Fleck mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Tham khảo
Thể loại:Aeschnosoma Thể loại:Động vật được mô tả năm 2012
Lastrea affinis
Lastrea affinis là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Bedd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1883. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Emplocia pallor
Emplocia pallor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Certhia familiaris bianchii
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Emplocia pallor
Tham khảo
Thể loại:Emplocia
Lastrea affinis
Liên kết ngoài
Lastrea affinis
Podocarpus ridleyi
Podocarpus ridleyi là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông tre. Loài này được (Wasscher) N.E.Gray miêu tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thông tre Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Microsoft Certified Professional
Microsoft Certified Professional hoặc MCP là chương trình chứng nhận của Microsoft cho phép Chuyên gia và nhà phát triển CNTT xác nhận chuyên môn kỹ thuật của họ thông qua các kỳ thi nghiêm ngặt, được khẳng định và được công nhận trong ngành. Các kỳ thi chứng chỉ được cung cấp bao gồm một loạt các công nghệ trong toàn bộ hệ sinh thái công nghệ CNTT của Microsoft. Khi một cá nhân vượt qua kỳ thi chứng chỉ và kiếm được chứng chỉ Microsoft, thì họ được công nhận là Chuyên gia được chứng nhận của Microsoft (Microsoft Certified Professional - MCP). Bằng cách vượt qua nhiều kỳ thi, họ có cơ hội kiếm được các chứng chỉ lớn hơn, nổi bật hơn; chẳng hạn như các chứng chỉ MCSE và MCSD.
Năm 2016, Microsoft đã mở rộng với việc ra mắt Chương trình Microsoft Professional, một chương trình chứng nhận trực tuyến hoàn toàn hợp tác với edX, bao gồm nhiều bài hát khác nhau về khoa học dữ liệu, phát triển web front end, điện toán đám mây, DevOps. Chương trình này đã mở rộng tới tổng cộng 8 bài hát vào năm 2018 với việc bổ sung chứng nhận chương trình phát triển phần mềm và trí tuệ nhân tạo vào tháng 4 năm 2018. Nhiều chương trình trong số này tập trung vào việc trang bị cho người học các kỹ năng cập nhật với nhiều kỹ năng khác nhau Các công cụ của Microsoft, bao gồm Excel, PowerBI, Visual Studio và Azure.
Chứng nhận Microsoft Certified Professional (MCP) hiện tại không còn dùng nữa.
Certhia familiaris khamensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Salvia smyrnaea
Salvia smyrnaea là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Fatima Marouan
Fatima Marouan, also Fatema Marouane, (sinh năm 1952) là một bác sĩ người Ma-rốc, nhà điều hành kinh doanh và chính trị gia. Từ 2002 đến 2005, cô là Trưởng Khoa Nội tiết và Chuyển hóa của Bệnh viện Đại học Ibn Rochd ở Casablanca. Từ tháng 10 năm 2013 đến tháng 4 năm 2017, bà đã từng là Bộ trưởng Thủ công và Kinh tế Xã hộ i với tư cách là thành viên của Hiệp hội Độc lập Quốc gia, dưới thời của Thủ tướng Abdelilah Benkirane,.
Tiểu sử
Fatima Marouan sinh năm 1952 tại Benslimane ở phía đông Casablanca, Fatima Maroun, học ngành y tại Đại học Lyon. Cô trở thành giáo sư và nhà nghiên cứu tại Khoa Y và Đại học Casablanca, chuyên về nội tiết và rối loạn dinh dưỡng, cô đứng đầu Khoa Nội tiết, Bệnh tiểu đường và Dinh dưỡng tại Bệnh viện Ibn Rochd ở Casablanca. Maroun là một thành viên của ủy ban Ma-rốc về phòng, chống bệnh tiểu đường. Cô tiếp tục đứng đầu Hiệp hội Smedian (Société marocaine d’endocrinologie, diabétologie et nutrition). Fatima Marouan đã đóng góp cho một số ấn phẩm khoa học.
Về mặt chính trị, với tư cách là thành viên của đảng Quốc gia Độc lập, bà đã tham gia vào việc phát triển các kế hoạch y tế và giáo dục. Từ tháng 10 năm 2013 đến tháng 4 năm 2017, bà là Bộ trưởng Thủ công và Kinh tế Xã hội (ministre de l’Artisanat, de l’économie sociale et solidaire).
Maroun cũng là thành viên hội đồng quản trị của Hiệp hội phụ nữ thành phố Casablanca Chicago. Cô ấy nói được ba thứ tiếng tiếng Ả Rập, tiếng Pháp và tiếng Anh. Là thành viên của hội đồng khoa học Destination Santé S.A.S, cô cũng đã làm việc cho Phòng khám Tim mạch California của Casablanca.
Fatima Maroun đã kết hôn và có hai người con.
Salix aegyptiaca
Salix aegyptiaca là một loài thực vật có hoa trong họ Liễu. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1755.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1755
Coelogyne sanderiana
Coelogyne sanderiana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.
Marakalagatta, Mulbagal
Marakalagatta là một làng thuộc tehsil Mulbagal, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Xã Union, Quận Porter, Indiana
Xã Union (Union Township) là một xã thuộc quận Porter, tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 8.811 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indiana Thể loại:Quận Porter, Indiana
Nhật ký giảm cân (phim truyền hình 2011)
Nhật ký giảm cân (リバウンド) là một bộ phim truyền hình hài tìnn cảm Nhật Bản được phât sóng từ ngày 27 tháng 4 đến ngày 29 tháng 6 năm 2011 trên Nippon TV.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim Nhật Bản Thể loại:Phim truyền hình Nhật Bản ra mắt năm 2011 Thể loại:Phim hài tình cảm Thể loại:Phim tiếng Nhật Thể loại:Chương trình truyền hình hài kịch lãng mạn
Scarus compressus
Scarus compressus là một loài cá biển thuộc chi Scarus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1916.
Từ nguyên
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "bị nén, ép", hàm ý đề cập đến cơ thể dẹt nhiều về hai bên thân.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
S. compressus có phạm vi phân bố ở Đông Thái Bình Dương. Từ vịnh California, loài này được ghi nhận dọc theo đường bờ biển Trung Mỹ trải dài về phía nam đến Ecuador, bao gồm quần đảo Galápagos, và cũng có thể được tìm thấy ở ngoài khơi đảo Cocos gần đó.
Môi trường sống của S. compressus là các rạn san hô viền bờ, đặc biệt là khu vực có nhiều san hô cứng, độ sâu đến ít nhất là 25 m.
Mô tả
S. compressus có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 68 cm. Vây đuôi của cá đực lõm sâu hơn ở cá cái, tạo thành hình lưỡi liềm. Cá đực và cá cái thường có răng nanh ở phía sau phiến răng của hàm trên.
Cá cái và cá đực còn nhỏ có đầu và thân trước là màu nâu, chuyển dần sang màu xanh lục lam ở nửa thân sau (cá con không có màu xanh này). Quanh mắt có các vệt màu nâu sẫm. Hai bên thân thường có các vệt sọc mờ màu xám. Cá đực trưởng thành có bướu hơi nhô ở đầu, cớ thể màu xanh lục lam, vảy có viền màu cam. Mắt được bao quanh bởi các vệt màu xanh lục. Vây lưng và vây hậu môn cùng hai thùy đuôi có dải viền xanh lam.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 13–14.
Tham khảo
C Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá vịnh California Thể loại:Cá México Thể loại:Cá El Salvador Thể loại:Cá Honduras Thể loại:Cá Nicaragua Thể loại:Cá Costa Rica Thể loại:Cá Panama Thể loại:Cá Colombia Thể loại:Cá Ecuador Thể loại:Động vật được mô tả năm 1916
Certhia familiaris hodgsoni
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Certhia familiaris mandellii
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Aeschnosoma louissiriusi
Aeschnosoma louissiriusi là loài chuồn chuồn trong họ Corduliidae. Loài này được Fleck mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Tham khảo
Thể loại:Aeschnosoma Thể loại:Động vật được mô tả năm 2012
Park Han-bin
Park Han-bin(sinh ngày 21 tháng 9 năm 1997) là một tiền vệ bóng đá Hàn Quốc thi đấu cho Daegu FC và Đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Hàn Quốc.
Heterachthes rugosicollis
Heterachthes rugosicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Park Han-bin
Sự nghiệp câu lạc bộ
Park gia nhập Daegu FC năm 2016 và ra mắt ở giải vô địch trước FC Anyang ngày 25 tháng 5 năm 2016.
Heterachthes rugosicollis
Tham khảo
Thể loại:Heterachthes
Park Han-bin
Sự nghiệp quốc tế
Anh là thành viên của đội tuyển U-20 quốc gia Hàn Quốc kể từ năm 2015.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1997 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hàn Quốc Thể loại:Cầu thủ bóng đá Daegu FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 2 Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 1
Hymenoptychis phryganidalis
Liên kết ngoài
Thể loại:Hymenoptychis
Khử từ
Khử từ (Degaussing) là quá trình giảm hoặc loại bỏ Từ hóa dư cho một khối vật liệu hay thiết bị. Nó được đặt tên theo gauss, một đơn vị đo từ được đặt tên theo Carl Friedrich Gauß.
Khử từ thực hiện khi từ hóa dư ở đó là không mong muốn. Do từ trễ và từ trường có ở môi trường như từ trường Trái Đất, thường không thể làm giảm từ trường cho một khối vật liệu hoàn toàn về không, vì vậy khử từ thường gây ra một cảm ứng rất nhỏ gọi là thiên vị (bias).
thumb|330px|Khử từ cho tàu ngầm [[USS Jimmy Carter (SSN-23)]]
Khử từ bằng từ trường
Trong thực tế cách khử từ này dẫn đến khối vật chất giữ lại từ trường của môi trường, ví dụ từ trường Trái Đất tại vị trí khử từ. Để đạt được khử từ thật sự, phải cấp dòng điện một chiều (DC) thích hợp vào phương tiện khử từ để khử từ trường ngoài.
Các cách khác
Có nhiều các khác để khử từ, ví dụ đốt nóng vật từ đến trên nhiệt độ trật tự từ của chất (nhiệt độ Curie với các chất sắt từ, hay Nhiệt độ Néel với các chất phản sắt từ...), lúc này các chất từ trạng thái có từ độ lớn sẽ bị mất từ tính và trở thành chất thuận từ.
Ngoài ra, sự va đập cơ học và ăn mòn hóa học cũng là những cách khử đi từ tính của chất. thumb|Khử từ cho tàu chiến ORP Warszawa
Khử từ các công cụ
Khử từ cũng được sử dụng để làm giảm từ trường dư ở màn hình CRT, trong phá hủy dữ liệu đã được ghi ở phương tiện lưu trữ dữ liệu từ tính như băng, đĩa từ.
Trong chế tạo cơ khí tinh vi như đồng hồ, các dụng cụ đo lường,... cần đến khử từ cho các dụng cụ và vật liệu.
Khử từ phòng cách ly từ trường
Các phòng thí nghiệm vật lý từ, hoặc phòng chẩn đoán y - sinh học dùng từ trường cường độ nhỏ, cỡ một vài pT đến nT, để chẩn đoán quá trình hoạt động của não, thần kinh, tim,... thì khử từ trường Trái Đất và các nhiễu từ trường là việc quan trọng. Các giải pháp khử từ kết hợp với bọc bằng vật liệu có độ từ thẩm cao như Mu-metal để chắn từ. Phòng chắn từ BMSR-2 thuộc Viện Đo lường Quốc gia Đức ở Berlin là một trong các phòng tốt nhất thế giới, cho phép thực hiện thí nghiệm ở mức cường độ từ trường femto Tesla.
Certhia americana alascensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Điện động lực học lượng tử
Trong vật lý hạt, điện động lực học lượng tử (QED) là lý thuyết trường lượng tử tương đối tính của điện động lực học. Về cơ bản, nó miêu tả cách ánh sáng và vật chất tương tác với nhau và là lý thuyết đầu tiên kết hợp được các tính chất của cơ học lượng tử và thuyết tương đối hẹp. QED miêu tả bằng toán học mọi hiện tượng có sự tham gia của các hạt mang điện tương tác với nhau thông qua trao đổi các photon ảo và biểu diễn các tính chất lượng tử của điện từ học cổ điển mang lại một lý thuyết đầy đủ về tương tác vật chất và ánh sáng.
Theo thuật ngữ kĩ thuật, QED là lý thuyết nhiễu loạn của chân không lượng tử điện từ. Richard Feynman, gọi nó là "viên ngọc của vật lý học" do khả năng tiên đoán chính xác các đại lượng như mômen từ dị thường của electron, dịch chuyển Lamb đối với mức năng lượng của hiđrô.
Lịch sử
upright|nhỏ|phải|[[Paul Dirac]]
Lý thuyết lượng tử đầu tiên miêu tả tương tác giữa bức xạ và vật chất do nhà khoa học người Anh Paul Dirac đưa ra, mà (trong thập niên 1920) ông là người đầu tiên tính được hệ số phát xạ tự phát cho một nguyên tử.
Dirac miêu tả sự lượng tử hóa của trường điện từ giống như các dao động tử điều hòa và giới thiệu khái niệm toán tử sinh và hủy của hạt. Trong những năm sau, với các đóng góp của Wolfgang Pauli, Eugene Wigner, Pascual Jordan, Werner Heisenberg và hình thức điện động lực học lượng tử sáng rõ nêu bởi Enrico Fermi, các nhà vật lý tin rằng, về nguyên lý, có thể tính toán bất kỳ một quá trình vật lý nào có sự tham gia của các photon và các hạt điện tích. Tuy nhiên, những nghiên cứu chi tiết hơn của Felix Bloch và Arnold Nordsieck, và Victor Weisskopf, trong năm 1937 và 1939, cho thấy những tính toán này chỉ tin cậy đối với xấp xỉ bậc nhất của lý thuyết nhiễu loạn, mà Robert Oppenheimer đã chỉ ra trước đó. Những chuỗi vô hạn xuất hiện khi tính đến số hạng bậc cao hơn, khiến cho các tính toán trở lên vô nghĩa và dấy lên những nghi ngờ về tính nhất quán nội tại của lý thuyết. Trong thời gian này chưa có một giải pháp nào được nêu ra, và dường như nó không thể tương thích hoàn toàn đối với cả thuyết tương đối hẹp và cơ học lượng tử.
Certhia americana occidentalis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Oria
Oria có thể đề cập đến:
Điện động lực học lượng tử
Lịch sử
Hans Bethe là người đầu tiên nêu ra giải pháp khắc phục những trở ngại này. Năm 1947, trên chuyến xe lửa từ New York đến Schenectady, sau khi tham gia hội nghị tổ chức tại Đảo Shelter về chủ đề này, Bethe đã hoàn thành tính toán phi tương đối tính đầu tiên về sự dịch chuyển của các vạch quang phổ của nguyên tử hiđrô mà trước đó Lamb và Retherford đo được. Mặc dù có những hạn chế trong cách tính của ông, kết quả thu được khớp tuyệt vời so với thực nghiệm. Ý tưởng đơn giản nhằm triệt tiêu các giá trị vô hạn để hiệu chỉnh khối lượng và điện tích thu về giá trị hữu hạn như đo bằng các thí nghiệm. Theo cách này, những giá trị vô hạn sinh bởi chuỗi số bị hấp thụ bởi các hằng số và cho kết quả hữu hạn khớp với giá trị đo được từ thí nghiệm. Thủ tục này sau đó gọi là tái chuẩn hóa.
nhỏ|phải|[[Richard Feynman|Feynman (giữa) và Oppenheimer (phải) tại Los Alamos.]]
Dựa trên trực giác của Bethe và những bài báo cơ sở về lĩnh vực này của Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard Feynman   và Freeman Dyson,  các nhà vật lý cuối cùng đã có thể tìm ra được những công thức hiệp biến cho giá trị hữu hạn tại bậc xấp xỉ bất kỳ trong chuỗi số miêu tả bằng lý thuyết nhiễu loạn của điện động lực học lượng tử. Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger và Richard Feynman cùng nhận giải Nobel Vật lý năm 1965 cho những công trình cơ bản trong ngành này. Những đóng góp của họ, cùng với của Freeman Dyson, về khuôn khổ lý thuyết hiệp biến và bất biến chuẩn (gauge invariant) của điện động lực học lượng tử cho phép những tính toán về các đại lượng quan sát được tại những bậc xấp xỉ bất kỳ trong lý thuyết nhiễu loạn. Kỹ thuật toán học của Feynman, dựa trên các biểu đồ của ông, ban đầu dường như rất khác lạ so với cách tiếp cận theo lý thuyết trường, và toán tử của Schwinger và Tomonaga, nhưng sau đó Freeman Dyson chứng tỏ rằng hai cách tiếp cận này tương đương với nhau. Tái chuẩn hóa, kỹ thuật đòi hỏi gắn các đại lượng vật lý tại những phép phân kỳ nhất định xuất hiện trong lý thuyết thông qua các tích phân, sau đó trở thành một trong những công cụ cơ bản của lý thuyết trường lượng tử và trở thành một tiêu chuẩn cho một lý thuyết lượng tử được chấp thuận hay không. Ngay cả khi kỹ thuật tái chuẩn hóa hoạt động khá hiệu quả trong thực hành, Feynman không bao giờ cảm thấy dễ chịu hoàn toàn về tính đúng đắn toán học của nó, và ông coi tái chuẩn hóa giống như "trò xóc đĩa" (shell game) và "hocus pocus" (ma thuật).
QED đã trở thành hình mẫu và khuôn khổ cho những lý thuyết trường lượng tử về sau. Một trong những lý thuyết đó là Sắc động lực học lượng tử QCD, hình thành từ đầu thập niên 1960 và có mô hình như ngày nay kể từ những công trình năm 1975 thực hiện bởi H. David Politzer, Sidney Coleman, David Gross và Frank Wilczek. Dựa trên các công trình tiên phong của Schwinger, Gerald Guralnik, Dick Hagen, và Tom Kibble, Peter Higgs, Jeffrey Goldstone, và những nhà vật lý khác, Sheldon Glashow, Steven Weinberg và Abdus Salam độc lập với nhau chứng minh được lực hạt nhân yếu và điện động lực học lượng tử có thể thống nhất với nhau thành một lý thuyết chung là lý thuyết lực điện - yếu.
Giới thiệu
Gần cuối cuộc đời mình, Richard P. Feynman đã thực hiện một số bài giảng về QED với mục đích dành cho công chúng. Những bài giảng này được biên soạn và xuất bản thành sách Feynman (1985), QED: The strange theory of light and matter, với nội dung trình bày theo phong cách cổ điển mà không dùng các phương trình để giải thích QED như được thể hiện dưới đây.
Những điểm chính trong diễn đạt của Feynman về QED bao gồm ba tác dụng cơ bản.
Lastrea agatholepis
Liên kết ngoài
Thể loại:Lastrea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1858 Thể loại:Unresolved names
Điện động lực học lượng tử
Giới thiệu
nhỏ|right|300px|Các phần tử của [[sơ đồ Feynman.]]
Lastrea agatholepis
Liên kết ngoài
Lastrea agatholepis
Điện động lực học lượng tử
Giới thiệu
Những tác dụng này được biểu diễn bằng hình ảnh đơn giản cho ba phần tử cơ bản của sơ đồ Feynman: đường dạng sóng thể hiện cho photon, đường thẳng thể hiện cho electron và giao điểm của hai đường thẳng và một đường sóng ở một định biểu diễn electron phát ra hoặc hấp thụ một photon. Xem minh họa các phần tử trong hình bên cạnh.
Một điều quan trọng là không đi sâu vào giải thích chi tiết ở từng sơ đồ này. Nó không hàm ý hay giải thích bằng cách nào một hạt đi từ điểm này đến điểm kia. Sơ đồ cũng không hàm ý rằng các hạt chuyển động theo đường thẳng hay theo đường lượn sóng. Chúng không hàm ý các hạt chuyển động với tốc độ cố định. Để cho thuận tiện, photon thường được biểu diễn bằng đường lượn sóng và không phải bằng đường thẳng cũng không hàm ý rằng nó thể hiện tính chất sóng nhiều hơn so với electron. Các hình ảnh chỉ là những ký hiệu để minh họa các tác dụng ở trên: các photon và electron thực hiện, bằng một cách nào đó, di chuyển từ điểm này đến điểm kia và các electron, bằng một cách nào đó, phát ra và hấp thụ các photon. Lý thuyết không cho chúng ta biết làm cách nào mà những tác dụng này xảy ra, nhưng lý thuyết cho chúng ta biết cách tính xác suất cho nhiều tình huống khác nhau.
Ngoài cách biểu diễn ngắn gọn bằng hình ảnh cho các tác dụng, Feynman cũng giới thiệu một khái niệm ngắn gọn khác cho các đại lượng bằng số gọi là biên độ xác suất. Xác suất bằng bình phương của trị tuyệt đối của tổng biên độ xác suất,. Nếu một photon đi từ một nơi này đến nơi khác và tại một thời điểm tương ứng, ví dụ từ A— đến một nơi khác và ở thời điểm tương ứng khác—ví dụ, B—đại lượng miêu tả cho quá trình này được Feynman viết gọn là P(A to B). Đại lượng tương tự cho sự kiện một electron di chuyển từ C đến D được viết bằng E(C to D). Đại lượng cho chúng ta biết biên độ xác suất của sự kiện phát ra hoặc hấp thụ một photon thì ông ký hiệu là 'j'. Đại lượng này có liên hệ với, nhưng không giống nhau, điện tích electron đo được 'e'.
QED dựa trên giả sử rằng các tương tác phức tạp giữa nhiều electron và photon có thể được biểu diễn bằng cách sắp xếp cho phù hợp ba tác dụng cơ bản ở trên, rồi sử dụng các biên độ xác suất để tính xác suất xảy ra bất kỳ một tương tác phức tạp nào. Hóa ra các ý tưởng cơ bản của QED có thể được truyền đạt bằng cách giả sử rằng bình phương của tổng các biên độ xác suất như đã đề cập ở trên (P(A đến B), E(A đến B) và 'j') hoạt động giống như khái niệm xác suất trong toán học. (Một cách đơn giản hóa như thường gặp trong các sách của Feynman.) Sau đó, theo Feynman, giá trị xác suất sẽ được hiệu chỉnh để bao gồm những công thức toán học đặc biệt trong cơ học lượng tử.
Những quy tắc cơ bản của biên độ xác suất mà sẽ được sử dụng là a) nếu một sự kiện có thể xảy ra theo nhiều cách khác nhau thì biên độ xác suất của nó bằng tổng của các biên độ xác suất của các cách khả dĩ và b) nếu một quá trình bao gồm một số các quá trình con độc lập thì biên độ xác suất của nó bằng tích của các biên độ xác suất của các quá trình con.
Những bước cơ bản
Giả sử chúng ta bắt đầu bằng một electron ở một vị trí và thời điểm nhất định (vị trí và thời điểm này được gán bất kỳ bằng ký hiệu A) và một photon ở vị trí và thời điểm khác (ký hiệu là B). Một câu hỏi xuất hiện một cách tự nhiên từ quan điểm vật lý đó là: 'Xác suất để tìm thấy một electron tại C (ở vị trí và thời điểm khác) và một photon tại D (cũng một vị trí và thời điểm khác) bằng bao nhiêu?'. Quá trình đơn giản nhất để có được kết quả cuối cùng này là electron di chuyển từ A đến C (một tác dụng cơ bản) và photon di chuyển từ B đến D (một tác dụng cơ bản khác). Một khi biết được biên độ xác suất của mỗi một quá trình con – E(A đến C) và P(B đến D) – thì chúng ta có thể tính được biên độ xác suất của sự kiện hai quá trình xảy ra cùng nhau bằng cách nhân chúng với nhau, như sử dụng quy tắc b) ở trên. Quá trình này cho ước lượng đơn giản về biên độ xác suất tổng của nó, mà khi lấy bình phương chúng ta thu được xác suất để xảy ra quá trình này.
Có vô hạn những quá trình trung gian trong đó thêm nhiều photon bị hấp thụ và/hoặc phát ra. Với mỗi quá trình như vậy có một sơ đồ Feynman tương ứng để miêu tả nó. Điều này hàm ý rằng tính toán trở lên phức tạp cho giá trị biên độ xác suất, nhưng cũng cho thấy đối với trường hợp biểu đồ càng phức tạp thì giá trị đóng góp vào kết quả ban đầu càng ít đi, ở đây chỉ có vấn đề về thời gian và nỗ lực tính toán để tìm ra giá trị càng chính xác hơn so với giá trị ban đầu. Đây là cách tiếp cận tính toán cơ bản của QED. Để tính toán xác suất của bất kỳ quá trình tương tác nào giữa các electron và photon đó là đầu tiên phải chú ý đến, với những sơ đồ Feynman nào mà, mọi cách khả dĩ để quá trình này có thể được xây dựng từ ba phần tử cơ bản miêu tả ở trên. Mỗi sơ đồ bao gồm một số tính toán chứa những quy tắc xác định để tìm ra biên độ xác suất kèm theo.
Cách xây dựng cơ bản trên vẫn còn áp dụng khi chúng ta chuyển sang cách miêu tả theo cơ học lượng tử nhưng cần thay đổi một số khái niệm. Một trong số đó là chúng ta thường nghĩ rằng trong cuộc sống hàng ngày sẽ có một số giới hạn lên những điểm mà hạt có thể di chuyển, nhưng điều này trở lên không còn đúng trong điện động lực học lượng tử. Có khả năng cho một electron tại A, hoặc một photon tại B, di chuyển theo tác dụng cơ bản đến một nơi bất kỳ khác trong một thời điểm bất kỳ trong vũ trụ. Điều này bao gồm cả những vị trí mà chỉ có thể đi tới khi vận tốc đòi hỏi phải lớn hơn tốc độ ánh sáng và thậm chí ở thời điểm sớm hơn. (Một electron đi ngược lại thời gian có thể coi như là một positron di chuyển theo chiều thời gian.)
Biên độ xác suất
frame|phải|Feynman thay thế các số phức bằng những mũi tên quay định hướng, mà bắt đầu từ lúc photon phát ra và đi đến máy dò hạt. Tổng của mọi mũi tên kết quả biểu diễn tổng xác suất của sự kiện. Trong minh hoạ này, ánh sáng phát ra từ nguồn S phản xạ bởi vài mảnh gương (màu lục) trước khi đi tới máy dò tại P. Tổng (\Sigma) của mọi con đường phải được tính vào. Đồ thị bên dưới miêu tả tổng thời gian di chuyển cho mỗi con đường ở trên.
Cơ học lượng tử giới thiệu một sự thay đổi quan trọng trong cách xác suất được tính toán. Xác suất vẫn được biểu diễn bằng những số thực thông thường mà chúng ta sử dụng trong tính xác suất hàng ngày, nhưng xác suất lượng tử ở đây được tính bằng bình phương biên độ xác suất. Biên độ xác suất là những số phức.
Feynman tránh trình bày với độc giả những số phức toán học bằng cách sử dụng đơn giản nhưng chính xác hình ảnh của chúng như là những mũi tên trên trang sách hay bảng viết. (Không nên nhầm lẫn với các mũi tên của sơ đồ Feynman mà chúng thực sự là những biểu diễn đơn giản của mối liên hệ giữa hai điểm trong không gian ba chiều và một chiều thời gian.) Biên độ của các mũi tên là công cụ miêu tả cơ bản của lý thuyết lượng tử cho thế giới vi mô. Không có lý giải thỏa đáng nào cho câu hỏi tại sao chúng lại cần thiết như vậy. Nhưng thực tế chúng ta phải chấp nhận rằng chúng là một phần cơ bản trong miêu tả của chúng ta về mọi hiện tượng lượng tử. Chúng được liên hệ với ý tưởng xác suất trong toán học bởi quy tắc đơn giản đó là xác suất của một sự kiện bằng bình phương độ lớn của độ dài của mũi tên biên độ tương ứng. Do đó, đối với một quá trình cho trước, nếu có hai biên độ xác suất, v và w, xác suất của quá trình được cho bởi hoặc là
hoặc
Quy tắc giống như phép tính cộng và phép tính nhân, tuy nhiên là giống như miêu tả ở trên. Nhưng thông thường trong đời sống hàng ngày nơi chúng ta thực hiện cộng hoặc nhân các giá trị xác suất, thay vào đó trong điện động lực học lượng tử chúng ta thực hiện cộng hoặc nhân các biên độ xác suất là những số phức.
nhỏ|phải|200px|Phép cộng các biên độ xác suất như đối với số phức. nhỏ|phải|200px|Phép nhân các biên độ xác suất như quy tắc đối với số phức.
Phép cộng và nhân tương tự trong lý thuyết số phức và được minh họa bằng hình ảnh bên cạnh. Kết quả tổng được tính như sau. Đặt điểm đầu của mũi tên thứ hai vào điểm cuối của mũi tên thứ nhất. Tổng có được chính là mũi tên thứ ba nối trực tiếp từ điểm đầu của mũi tên thứ nhất với điểm cuối của mũi tên thứ hai. Tích của hai mũi tên là một mũi tên mới với độ dài là tích của hai độ dài của hai mũi tên. Hướng của mũi tên kết quả được tìm bằng cách cộng các góc của mỗi mũi tên được xoay theo một hướng quy chiếu: nó cho kết quả góc của phép nhân được xoay tương đối với một hướng quy chiếu.
Sự thay đổi trên, từ các xác suất thành các biên độ xác suất, làm phức tạp thêm các tính toán toán học nhưng không làm thay đổi cách tiếp cận cơ bản đã nêu. Nhưng sự thay đổi này vẫn chưa đủ bởi vì nó chưa tính đến cả photon và electron có đặc điểm là có thể phân cực, hay có nghĩa rằng hướng của chúng trong không gian và thời gian phải được tính đến. Do vậy, P(A đến B) thực sự chứa 16 số phức, hay các mũi tên biên độ xác suất. Cũng có một số thay đổi nhỏ liên quan tới đại lượng "j", mà phải quay hoặc nhân với 90° cho một số trường hợp phân cực, khi muốn thực hiện các phép tính yêu cầu chính xác cao hơn.
Đi kèm với thực tế rằng electron có thể phân cực còn có thêm những chi tiết nhỏ cần thiết khác liên quan tới tính chất một electron là hạt fermion và tuân theo thống kê Fermi–Dirac. Quy tắc cơ bản là nếu chúng ta có biên độ xác suất cho một quá trình phức tạp với sự tham gia của nhiều hơn một electron, thì khi chúng ta bao gồm vào (mà chúng ta luôn phải tính đến) biểu đồ Feynman bổ sung mà ở đó chúng ta chỉ trao đổi hai electron cho nhau, biên độ kết quả có giá trị ngược dấu – dấu âm – của biên độ đầu tiên. Ví dụ, trường hợp đơn giản nhất đó là hai electron bắt đầu tại A và B và kết thúc tại C và D. Lúc này biên độ xác suất cho toàn bộ sự kiện sẽ được tính toán như là "hiệu", E(A đến D) × E(B đến C) − E(A đến C) × E(B đến D), mà khác với kiến thức chúng ta được học từ lý thuyết xác suất, đó là phép tính "cộng".
Hàm truyền
Cuối cùng, ta phải tính P (A đến B) và E (C đến D) tương ứng cho biên độ xác suất của photon và electron. Về cơ bản chúng là các nghiệm của phương trình Klein–Gordon mà miêu tả hành xử của biên độ xác suất của photon và phương trình Dirac miêu tả hành xử của biên độ xác suất của electron. P (A đến B) và E (C đến D) được gọi là các hàm truyền Feynman (Feynman propagators). Các khái niệm này được viết chuẩn hóa trong các ấn phẩm chuyên môn như sau:
với ký hiệu ngắn gọn như x_A là bộ bốn số thực biểu diễn cho tọa độ thời gian và tọa độ không gian ba chiều của sự kiện tại điểm A.
Tái chuẩn hóa khối lượng
nhỏ|phải|200px|Vòng xấp xỉ năng lượng tự tại electron (Electron self-energy loop). Trong lịch sử xuất hiện một vấn đề mà tồn tại trong khoảng 20 năm của lịch sử điện động lực học lượng tử: mặc dù chúng ta bắt đầu với giả sử gồm ba tác dụng cơ bản "đơn giản", các quy tắc của trò chơi nêu rằng nếu chúng ta muốn tính biên độ xác suất cho một electron từ A đến B chúng ta phải tính mọi con đường khả dĩ: đó là liệt kê ra mọi giản đồ Feynman cho hai điểm đầu cuối này. Do vậy sẽ có một con đường mà electron đi tới C, nó phát ra một photon tại đây và bị hấp thụ tại D trước khi electron đi tới B. Hoặc quá trình này có thể xuất hiện hai lần, thậm chí nhiều hơn. Tựu chung lại chúng ta có một tình huống tựa như ở vấn đề fractal trong đó nếu chúng ta nhìn gần hơn về một đường thì sẽ thấy nó phân nhỏ ra thành tập hợp các đường "đơn giản", mà trong mỗi đường này, nếu tiếp tục nhìn thu nhỏ hơn, thì nó lại được phân thành các đường "đơn giản" khác, và cứ tiếp tục vô hạn như thế. Đây là một tình huống rất khó để giải quyết. Nếu mỗi lần thêm vào chi tiết nó chỉ làm thay đổi nhỏ ở kết quả thì vấn đề không quá tệ, nhưng các nhà vật lý đã gặp thảm họa khi họ tìm thấy sự hiệu chỉnh đơn giản đề cập ở trên dẫn tới biên độ xác suất có giá trị vô hạn. Sau này, vấn đề đã được "khắc phục" bằng kỹ thuật gọi là tái chuẩn hóa. Tuy vậy, chính Feynman vẫn không cảm thấy thoải mái về kỹ thuật này, khi ông gọi nó là "quá trình gàn dở".
Kết luận
Với khuôn khổ nêu ở trên các nhà vật lý đã có thể tính với độ chính xác cao một số tính chất của electron, ví dụ như mômen lưỡng cực từ dị thường. Tuy nhiên, như Feynman chỉ ra, lý thuyết hoàn toàn không giải thích được, ví dụ, tại sao các hạt như electron lại có giá trị khối lượng đo được thực tế như vậy. "Chưa có một lý thuyết thỏa đáng giải thích cho những con số như vậy. Chúng ta sử dụng các con số này trong mọi lý thuyết của chúng ta, nhưng chúng ta chưa hiểu chúng – chúng là gì hay chúng đến từ đâu. Tôi tin rằng từ quan điểm cơ bản, đây là một vấn đề nghiêm trọng và rất thú vị."
Toán học
Về mặt toán học, QED là một lý thuyết chuẩn Abel (abelian gauge theory) với nhóm đối xứng U(1). Trường chuẩn (gauge field), làm trung gian tương tác giữa các trường spin-1/2, là trường điện từ. Lagrangian của QED cho trường spin-1/2 tương tác với trường điện từ được viết theo các đơn vị tự nhiên trong phần thực của
Phương trình chuyển động
Thay định nghĩa của D vào Lagrangian thu được
Từ Lagrangian này, có thể tìm ra phương trình chuyển động cho các trường ψ và A.
Sử dụng phương trình Euler–Lagrange trong lý thuyết trường cho ψ,
và đạo hàm của Lagrangian theo ψ là
thay kết quả trên vào phương trình có được
với liên hợp Hermit
Chuyển số hạng ở giữa sang vế phải thu được
Vế trái nhìn giống như phương trình Dirac ban đầu, và vế phải là tương tác với trường điện từ.
Sử dụng phương trình Euler–Lagrange cho trường A,
đạo hàm lần này là
thay trở lại phương trình đi đến
Bây giờ nếu chúng ta áp dụng điều kiện chuẩn Lorenz (Lorenz gauge condition)
phương trình thu về
mà chính là phương trình sóng của thế-4, phiên bản QED của phương trình Maxwell cổ điển trong chuẩn Lorenz. (Ký hiệu ô vuông biểu diễn cho toán tử D'Alembert, .)
Bức tranh tương tác
Lý thuyết này có thể lượng tử hóa một cách trực tiếp bằng cách coi các phần bosonic và fermionic độc lập với nhau. Điều này cho phép chúng ta xây dựng một tập hợp các trạng thái tiệm cận mà có thể dùng để tính biên độ xác suất cho các quá trình khác nhau. Để có thể thực hiện như vậy, chúng ta phải tính một toán tử tiến hóa, đối với một trạng thái ban đầu |i\rangle, sẽ cho trạng thái cuối cùng \langle f| theo cách có được
Kỹ thuật này cũng được gọi là ma trận S (S-matrix). Toán tử tiến hóa nhận được từ bức tranh tương tác (interaction picture) mà tiến hóa thời gian được cho bởi tương tác Hamiltonian, đó là tích phân trên không gian của số hạng thứ hai của mật độ Lagrangian cho ở trên:
và cũng vậy, ta có
với T là toán tử thứ tự thời gian (time ordering operator). Toán tử tiến hóa này chỉ có ý nghĩa như là chuỗi, và cái chúng ta nhận được ở đây đó là chuỗi nhiễu loạn với hằng số cấu trúc tế vi như là tham số phát triển. Chuỗi này được gọi là chuỗi Dyson.
Giản đồ Feynman
Mặc dù sự sáng sủa về mặt ý tưởng trong cách tiếp cận Feynman đối với QED, hầu như không một cuốn sách ban đầu nào về điện động lực học lượng tử có nội dung đi theo cách của ông. Khi thực hiện các tính toán nó sẽ dễ dàng hơn khi làm việc với các biến đổi Fourier của các hàm truyền (propagators). Các thí nghiệm của điện động lực học lượng tử thường chủ yếu là các thí nghiệm tán xạ. Trong lý thuyết tán xạ, các nhà vật lý quan tâm tới động lượng của hạt hơn là vị trí của nó, và sẽ thuận tiện khi nghĩ các hạt đang được sinh ra hoặc bị hủy khi chúng tương tác. Giản đồ Feynman cũng có cái nhìn tương tự như thế, nhưng các đường có những cách giải thích khác hẳn. Đường electron biểu diễn cho một electron với năng lượng và động lượng xác định, và cách giải thích tương tự như thế cho đường photon. Một đỉnh trong giản đồ biểu diễn cho sự hủy của một electron và sinh một hạt khác với sự hấp thụ hoặc phát ra một photon, mỗi hạt có một mức năng lượng và động lượng xác định.
Sử dụng định lý Wick đối với các số hạng của chuỗi Dyson, mọi số hạng của ma trận S (S-matrix, scattering matrix) cho QED có thể tính thông qua kỹ thuật của sơ đồ Feynman. Trong trường hợp này các quy tắc cho sơ đồ được liệt kê dưới đây
488px
Cùng với các quy tắc này chúng ta phải cộng thêm vào một số hạng nữa cho một vòng xấp xỉ kín hàm ý tích phân trên động lượng, vì những hạt nội tại này ("hạt ảo") không bị giới hạn bởi bất kỳ năng lượng–động lượng xác định nào—thậm chí như đòi hỏi ở thuyết tương đối hẹp.
Từ các quy tắc này, chúng ta đi thẳng đến được tính toán biên độ xác suất. Một ví dụ là tán xạ Compton, với một electron và một photon trải qua tán xạ đàn hồi. Giản đồ Feynman được sử dụng trong trường hợp này là
300px
và do đó chúng ta có thể nhận được biên độ tương ứng ở xấp xỉ bậc nhất của chuỗi nhiễu loạn cho ma trận S:
mà từ đây tính ra tiết diện tán xạ cho quá trình này.
Tính tái chuẩn hóa
mà, là những vòng kín, hàm ý sự có mặt của các tích phân phân kỳ không mang ý nghĩa toán học. Để vượt qua khó khăn này, các nhà vật lý đã đưa ra kỹ thuật tái chuẩn hóa (renormalization), cho các kết quả có giá trị hữu hạn và rất gần với các phép đo thực nghiệm. Một điều quan trọng cần chú ý rằng tiêu chuẩn cho lý thuyết trở lên có ý nghĩa sau khi tái chuẩn hóa đó là số lượng các giản đồ phân kỳ là hữu hạn. Trong trường hợp này lý thuyết được nói là "tái chuẩn hóa được." Lý do cho điều này là để nhận được giá trị tái chuẩn hóa quan sát được (ví dụ điện tích electron tái chuẩn hóa) chúng ta cần một số hữu hạn các hằng số để duy trì tính ổn định của các giá trị tiên đoán từ lý thuyết. Trong trường hợp của Điện động lực học lượng tử số lượng các giản đồ phân kỳ là chỉ có 3 sơ đồ phân kỳ. Thủ tục này cho các giá trị tiên đoán nằm rất gần với giá trị đo thực nghiệm, chẳng hạn tỷ số từ hồi chuyển electron (electron gyromagnetic ratio).
Các chuỗi phân kỳ
Từ quan điểm hiện đại, chúng ta nói rằng QED là lý thuyết trường lượng tử không xác định tốt cho những mức năng lượng cao bất kỳ. Hằng số cặp tiến tới giá trị vô hạn ở mức năng lượng hữu hạn, dấu hiệu của một cực Landau (Landau pole). Về cơ bản vấn đề này nằm ở chỗ QED dường như chịu ảnh hưởng bởi các vấn đề tính chất lượng tử tầm thường (quantum triviality, khi giá trị quan sát của điện tích "tái chuẩn hóa" của một hạt chỉ tính được bằng 0). Đây là một trong những động cơ thúc đẩy việc nhúng QED vào một lý thuyết thống nhất lớn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cơ học lượng tử Thể loại:Điện động lực học lượng tử Thể loại:Vật lý hạt Thể loại:Khái niệm vật lý Thể loại:Điện động lực học Thể loại:Lý thuyết trường lượng tử
Mecaenichthys immaculatus
Mecaenichthys immaculatus là loài cá biển duy nhất thuộc chi Mecaenichthys nằm trong phân họ Pomacentrinae của họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1852.
Từ nguyên
Từ định danh của chi không được giải thích, có thể là được ghép bởi 3 âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: me ("không"), caenis ("con dao") và ichthys ("cá"). Nếu đúng như vậy thì hàm ý của tên đề cập đến việc thiếu hàng gai ở trước ổ mắt.
Từ định danh của loài, immaculatus, trong tiếng Latinh có nghĩa là "không có vệt đốm", hàm ý đề cập đến kiểu màu của cá trưởng thành (cá con lại có một đốm đen rõ rệt ở cuối vây lưng).
Mô tả
H. immaculatus có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. H. immaculatus có đầu hơi nhọn, mắt to. Cơ thể có màu bạc, hơixám ở vùng lưng và đỉnh đầu. Đuôi, vây lưng và vây hậu môn có màu xám sẫm, đều có viền màu xanh lam óng ở rìa. Cá con có màu nâu sẫm ở thân trên với các vệt sọc màu xanh lam sáng; thân dưới và bụng có màu vàng. Có một đốm đen lớn viền xanh ở cuối vây lưng. Vây bụng khá dài, có thể chạm đến gốc vây hậu môn (cả cá trưởng thành và cá con).
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 16–17; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14.
Sinh thái học
Như những loài cá thia biển khác, H. immaculatus đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc những quả trứng trong tổ của nó.
Tham khảo
I Thể loại:Động vật được mô tả năm 1852 Thể loại:Cá Úc Thể loại:Động vật đặc hữu Úc
Emplocia plumosa
Tham khảo
Thể loại:Emplocia
Certhia americana phillipsi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Matelea fruticosa
Matelea fruticosa là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Brandegee) Woodson mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Podocarpus roraimae
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thông tre Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Certhia americana stewarti
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ngữ tộc Tchad
Ngữ tộc Tchad là một nhánh con của ngữ hệ Phi-Á, nói chủ yếu ở vùng Sahel, châu Phi. Ngữ tộc này gồm khoảng 150 ngôn ngữ, nói khắp miền bắc Nigeria, nam Niger, nam Tchad, một phần Cộng hòa Trung Phi và bắc Cameroon. Ngôn ngữ Tchad phổ biến hơn cả là tiếng Hausa, một lingua franca của miền nội lục Tây Phi.
Thành phần
Newman (1977) chia ngữ tộc này ra bốn nhóm con; đa phần nghiên cứu về sau đồng tình với phân loài này. Tuy nhiên, việc phân loại "sâu" hơn còn gặp khó khăn; chẳng hạn, Blench (2006) chỉ chấp nhận việc ngữ chi Tchad Đông "phân đôi A/B". Blench (2008) cho rằng tiếng Kujargé có thể là ngôn ngữ Tchad, đề xuất thêm rằng tiếng Kujargé tách ra trước khi ngôn ngữ Tchad nguyên thủy chia tách hoàn toàn, rồi về sau chịu ảnh hưởng của nhóm Tchad Đông.
Phân loại dưới đây chỉ liệt kê một số ngôn ngữ/nhóm trong mỗi ngữ chi: thumb|left|700px|Cây phát sinh ngữ tộc Tchad.
Liêm kết ngoài
Thể loại:Ngữ hệ Phi-Á
Heterachthes sablensis
Heterachthes sablensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Heterachthes
Hymenoptychis scalpellalis
Hymenoptychis scalpellalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hymenoptychis
Aeschnosoma marizae
Aeschnosoma marizae là loài chuồn chuồn trong họ Corduliidae. Loài này được Santos mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Tham khảo
Thể loại:Aeschnosoma Thể loại:Động vật được mô tả năm 1981
Certhia americana zelotes
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Lütfiye, Mihalıçcık
Lütfiye là một xã thuộc huyện Mihalıçcık, tỉnh Eskişehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 100 người.
Onthophagus nasicus
Onthophagus nasicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chaetocalyx platycarpa
Chaetocalyx platycarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Harms) Rudd miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chaetocalyx
Marakudi, Raybag
Marakudi là một làng thuộc tehsil Raybag, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Salix aeruginosa
Salix aeruginosa là một loài thực vật có hoa trong họ Liễu. Loài này được E. Carranza miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Emplocia tricolor
Emplocia tricolor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Emplocia
Lastrea albicaulis
Lastrea albicaulis là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được T.Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1858. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lastrea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1858 Thể loại:Unresolved names
Lastrea albicaulis
Xã Union, Quận Randolph, Indiana
Xã Union (Union Township) là một xã thuộc quận Randolph, tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.142 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indiana Thể loại:Quận Randolph, Indiana
Agapetes hosseana
Liên kết ngoài
Thể loại:Agapetes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Certhia americana montana
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Sài Gòn (bài hát)
"Sài Gòn" là một ca khúc do nhạc sĩ Y Vân sáng tác vào thập niên 1960. Được hát và thu băng lần đầu bởi ca sĩ Carol Kim, thuộc thể loại nhạc trẻ với giai điệu rộn rã của cha-cha-chá, bài hát khi đó đã được coi là "Sài Gòn ca" của thành phố. Tác phẩm sau này cũng trở nên phổ biển và gắn liền với sự nổi tiếng của Y Vân.
Sáng tác
"Sài Gòn" được nhạc sĩ Y Vân sáng tác vào khoảng giữa thập niên 60, trong giai đoạn trào lưu nhạc trẻ bắt đầu du nhập vào miền Nam mạnh mẽ, với các giai điệu rộn rã của bebop, twist và cha-cha-chá "tràn ngập khắp các vũ trường". Nhiều nhạc sĩ miền Nam sau đó đã sáng tác những ca khúc nhạc Việt và được đón nhận nồng nhiệt, hình thành nên dòng nhạc "kích động nhạc". Bài hát dài 3:05 (3 phút 05 giây), có nội dung ca ngợi nếp sống con người cùng vẻ đẹp của thành phố Sài Gòn, với một giai điệu và ca từ "rất vui tươi".
Certhia americana americana
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Sài Gòn (bài hát)
Ca sĩ thể hiện
Ca sĩ đầu tiên hát và thu băng nhạc phẩm này là Carol Kim. Bài hát cũng được nữ danh ca Trúc Mai hát và thu âm. Cùng thời điểm đó, nữ ca sĩ người Singapore Trương Tiểu Anh đã hát "Sài Gòn" bằng lời tiếng Hoa và nhận được sự đón nhận của khán giả Singapore lúc bấy giờ.
Tiếp nhận
Vì phần điệp khúc của bài hát, "Sài Gòn" đã bị nhiều người nhầm sang tên "Sài Gòn đẹp lắm". Ca khúc sau đó được đưa vào ấn phẩm thứ 44 trong danh sách "1001 bài ca hay" của nhạc sĩ Duy Khánh, xuất bản ngày 28 tháng 8 năm 1965. Bài hát cũng được liệt kê vào "những bài hát nổi tiếng về Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh" trong cuốn sách 300 câu hỏi, 300 năm Sài Gòn của tác giả Dương Trọng Dật phát hành năm 1998 và nằm trong cuốn sách 99 bài hát được nhiều người yêu thích, xuất bản năm 2001.