cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kinh tế Slovenia
Lịch sử
Mặc dù Slovenia chỉ có chiếm khoảng 1/13 dân số tổng cộng của Nam Tư trước đây, nhưng nó là nơi sản xuất phần lớn hàng hóa cho Nam Tư, chiếm khoảng 1/5 GDP và 1/3 lượng hàng hóa xuất khẩu. Do vậy khi giành được độc lập vào năm 1991 nước này đã có một nền kinh tế thịnh vượng và mối quan hệ vững chắc với thị trường phương Tây.
Từ khi giành được độc lập, Slovenia luôn theo đuổi chính sách đa dạng hóa các quan hệ thương mại với các nước phương Tây, hội nhập vào châu Âu và chuyển đổi nhanh chóng về thể chế. Slovenia là một cựu thành viên sáng lập WTO, đã gia nhập CEFTA năm 1996, gia nhập Liên minh châu Âu vào 1 tháng 5 năm 2004. Slovenia cũng tham gia vào SECI (Southeast European Cooperation Initiative), và nhiều tổ chức khác như CEI, Royaumont Process, và BSEC (Black Sea Economic Council).
Chú thích
Slovenia Slovenia
Spinoliella rufiventris
Spinoliella rufiventris là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Toro & Ruz mô tả khoa học năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Spinoliella Thể loại:Động vật được mô tả năm 1972
Gayenna vittata
Gayenna vittata là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Gayenna. Gayenna vittata được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1881.
Tham khảo
Thể loại:Gayenna
Thymus arenarius
Thymus arenarius là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Bernh. ex Rchb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1831
Aleuromarginatus nemciae
Aleuromarginatus nemciae là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Aleuromarginatus nemciae được Martin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Aleuromarginatus
Callopistria flavorosea
Callopistria flavorosea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callopistria
Hành trình trở về (phim 2015)
Hành trình trở về (tiếng Anh: Home) là một bộ phim 3D hoạt hình máy tính khoa học viễn tưởng hài-phiêu lưu của Mỹ 2015 do DreamWorks Animation sản xuất và 20th Century Fox phân phối. Phim chủ yếu dựa trên cuốn sách trẻ em của Adam Rex 2007 The True Meaning of Smekday và có sự lồng tiếng của Jim Parsons, Rihanna, Steve Martin, Jennifer Lopez và Matt Jones. Tim Johnson là đạo diễn, trong khi Chris Jenkins và Suzanne Buirgy giữ ghế sản xuất và kịch bản bởi Tom J. Astle and Matt Ember. Phim được công chiếu tại rạp ngày 27 tháng 3 năm 2015.
Tại Việt Nam phim được Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn Truyền thông Purpose mua bản quyền, lồng tiếng và phát sóng trên kênh HTV3 - DreamsTV vào ngày 17/11/2018.
Wenzlow
Wenzlow là một đô thị thuộc huyện Potsdam-Mittelmark, bang Brandenburg, Đức.
Hành trình trở về (phim 2015)
Nội dung
Chạy từ kẻ thù của họ, các Tra, các Cậu tìm hành tinh chúng ta, trái Đất, thích hợp cho một nơi gọi về Nhà. Dẫn theo đội Trưởng Smek, họ bắt đầu thân thiện của họ cuộc xâm lược của các hành tinh, di chuyển con người khác các bộ phận của hành tinh trong khi việc Cậu sống trong nhà của họ. Một trong các Cậu, tên Oh là một vui mừng hơn, miễn phí-suy nghĩ thành viên của loài người quyết định mời tất cả các Cậu đến căn hộ của mình cho một bữa tiệc tân gia. Không xa từ Oh là một cô gái tên là Mẹo, người lái đi qua nhà của mình thành phố sau khi bị tách ra từ mẹ cô Lucy trong cuộc xâm lược, để lại cho cô với con vật nuôi mèo Lợn và tiếp nhiên liệu cô hận thù cho các Cậu.
Oh chạy ra đường để tìm một Loại cảnh sát tên là Kyle, người, như những phần còn lại của Cậu, là trầm trọng hơn với Oh. Ông mời hắn đến dự tiệc, và sau đó quyết định gửi một khối lượng mời đến từng Cậu trên trái Đất. Oh chạm, đó thực sự sẽ gửi lời mời để hoàn toàn mỗi người ngoài hành tinh đua trong toàn thiên hà, bao gồm cả các Tra. Sau khi được tuyên bố một kẻ chạy trốn, Oh chạy vào một cửa hàng tiện để lấy vật, chỉ là Mẹo và Lợn được làm như vậy. Họ đi qua nhau, và sau Mẹo là xe không để bắt đầu, Oh biến nó thành một huyền ảo lơ lửng nghề đó nghĩa là chạy vào làm. Oh cản trở một chuyến đi với Đầu khi ông hứa sẽ giúp cô tìm Lucy, nhưng tiếc là, họ phải đi đến các Cậu ở trung Tâm chỉ Huy ở Paris và xác định vị trí của cô ấy từ đó.
Trên đường đến Paris, Mẹo và Oh dừng lại ở một trạm xăng cho một phòng tắm phá vỡ. Hai mỗi nhập của mình vệ sinh (với Mẹo cần phải đẩy Oh ra khỏi Phòng của cô Gái). Oh thông báo một tiểu nắp, và suy nghĩ đó là một "màu Xanh Bạc hà" ăn nó, ghê tởm của mình và Mẹo là hài hước. Tuy nhiên, cô kịp thời nhận là thu về ra từ Oh uống từ "Bát của nước Chanh" (nhà vệ sinh nước). Sau khi chạy trốn Toilet Nam, Oh cố gắng mương Mẹo, chỉ để bất ngờ được tìm thấy bởi Kyle. Trước khi Kyle bắt giữ Oh, Mẹo làm ngã một cái tháp của lon, chỉ để trách móc Oh cho cố gắng để mương cô ấy kiên ghi âm anh ta đến chỗ ngồi. Kyle phát nổ khí ga chỉ là sau khi họ có được ra, cho những ấn tượng sai lầm là anh chỉ cần xóa Oh.
Sau khi Cậu ở trung Tâm chỉ Huy, mà là trong bây giờ nổi Tháp Eiffel, Oh quản lý để có được vào tài khoản của mình, và xóa tin nhắn chỉ vài giây trước khi nó đến Tra. Sau đó, ông cắm trong Đầu não của để giúp cô tìm thấy Lucy. Cuối cùng, họ theo dõi vị trí của mình để Úc, cô đang ở đâu tích cực tìm kiếm cho con gái mình. Các Cậu sau đó tìm thấy hai và cố gắng để Oh, khi Mũi lấy những lực hấp dẫn thao tác hệ thống và lật nó lại gây ra toàn bộ tòa Tháp để nghiêng lộn ngược, do đó, cho phép nhiều thời gian cho cô và Oh để thoát cho Úc.
Khi hai thức dậy, họ nhìn thấy các Cậu cưỡi ngựa của họ trong sợ hãi, và nhận ra rằng một Tra con tàu gần sau lưng họ. Mẹo và Oh quản lý để hạ giá xuống, nhưng trong quá trình một đoạn của nó chạm họ và họ sẽ mất tự động nhiên liệu. Họ đi qua the fallen Tra con tàu và tìm ra rằng nó thực sự là một bay không người lái. Oh hồi phục một đặc biệt chip và sử dụng nó để có được chiếc xe của họ và chạy.
Mẹo và Oh làm cho nó tới Úc và xem các Cậu di tản tới tàu của họ. Khi họ vùng đất xe, Mũi bắt đầu chạy cho mẹ cô, nhưng Oh khẳng định sơ tán với các Cậu thay thế. Mẹo tức giận với anh ta cố gắng để phá vỡ lời hứa một lần nữa, và cô ấy tuyên bố rằng họ chưa bao giờ bạn bè. Đau khổ, Oh trở về với con tàu. Các Tra tàu đến gần với Cậu tàu, nhưng Oh kéo ra Tra chip và sử dụng nó để tàu bay xa Tra. Các Cậu trở thành ngạc nhiên tại Oh của lòng dũng cảm. Smek trở nên khó chịu và nhắc nhở mọi người,... rằng ông là thuyền trưởng. Nhưng Oh đứng lên để Smek, nói với anh ta rằng anh ta là một thuyền trưởng khủng khiếp và rằng Cậu đã trở thành một khủng khiếp đua dưới sự lãnh đạo của mình. Các Cậu trở nên khó chịu bởi sách khải huyền này, dẫn Kyle để lấy Smek là "hay suỵt" (một vương trượng với một tảng đá trên đầu của nó) và đưa nó đến Oh, anh ta tuyên bố đội trưởng mới của họ.
Mẹo lao vu vơ xung quanh thành phố để tìm Lucy, nhưng không ai có thể giúp cô. Oh trở về bên cạnh cô, và giúp cô ấy theo dõi Lucy. Mẹ và con gái cuối cùng đoàn tụ và cảm ơn Oh. Các Tra tàu xuống trên hành tinh này, và Oh nhận ra rằng họ muốn đá trên hay suỵt, kể từ khi Smek trước đó đã bị đánh cắp nó từ chúng. Oh chạy tàu để thử và nhận được sự chú ý của nó, khóa Mẹo và Lucy trong xe cho an toàn. Đấm vỡ ra khỏi xe và tỏa sáng trong Tra của chỉ Huy mặt để mang lại sự chú ý của ông để Oh như ông nắm giữ những viên đá lên. Các Tra chỉ Huy tạm dừng tàu khi nó kéo xuống đất, với Oh trên đường đi của nó. Mẹo chạy đến giải cứu anh ấy, nhưng Oh được dường như bị nghiền nát dưới máy. Nó lưng lên và Oh được tiết lộ được không hề hấn gì. Các Tra chỉ Huy nổi lên từ áo giáp của mình để cho thấy rằng ông thực sự là một vô hại con sao biển giống như sinh vật. Oh trả về đá vào anh ta mà quay ra để chứa hàng triệu phát triển Tra ấu trùng; thế hệ tiếp theo của Tra, tiết lộ rằng này thì ra cậu ấy là người cuối cùng của loại hình của mình. Ông cảm ơn Oh và cuối cùng khởi hành.
Hai tuần sau đó, con người đã trở về với ban đầu của họ, nhà cửa, và Oh cuối cùng để có bữa tiệc của mình tại căn hộ của mình, với con người và Cậu tham dự. Mẹo kịch của cô, âm nhạc và phần còn lại của Cậu để trải nghiệm múa, lần đầu tiên trong khi các Cậu, bao gồm cả Smek tiệc tùng trên mặt trăng, và hàng nghìn tàu từ hành tinh khác, bao gồm cả các Tra, đầu trái Đất cho Oh là bữa tiệc sau khi nhận được mời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2015 Thể loại:Phim tiếng Anh Thể loại:Phim 3D năm 2015 Thể loại:Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2010 Thể loại:Phim hoạt hình máy tính năm 2015 Thể loại:Phim Mỹ Thể loại:Phim 3D Mỹ Thể loại:Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Atmos Thể loại:Phim của 20th Century Fox Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Hoa Kỳ Thể loại:Phim về đời sống ngoài Trái Đất Thể loại:Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ Thể loại:Phim với các sự vật được nhân hoá Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Úc Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Paris
Arthroleptella subvoce
Arthroleptella subvoce là một loài ếch thuộc họ Petropedetidae. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải và đầm nước. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Arthroleptella Thể loại:Động vật lưỡng cư Nam Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Gayennoides losvilos
Gayennoides losvilos là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Tham khảo
Thể loại:Gayennoides
Bagassi
Bagassi  là một tổng Balé (tỉnh) in southern Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Bagassi. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 29.316 người.
Các thị xã và làng xã
Các thị xã và làng xã và dân số các tổng như sau:
Sibsagar (huyện)
Huyện Sibsagar là một huyện thuộc bang Assam, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sibsagar đóng ở Sibsagar. Huyện Sibsagar có diện tích 2668 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sibsagar có dân số 1052802 người.
Tham khảo
Thể loại:Huyện thuộc bang Assam
Geranomyia neavocetta
Tham khảo
Thể loại:Geranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Artur Pontek
Artur Pontek (sinh ngày 10 tháng 5 năm 1975 tại Warsaw) là một nam diễn viên người Ba Lan. Anh từng biểu diễn trên sân khấu của Nhà hát Stefan Żeromski ở Kielce (1997-2005) và Nhà hát Ba Lan ở Warsaw (2005-2011). Anh tham gia đóng phim từ khi còn nhỏ và bộ phim đầu tay của anh là Misja Specjalna (1987) của đạo diễn Janusz Rzeszewski. Vào các năm 2001, 2003 và 2004, anh nhận được Giải thưởng Dzika Róża cho hạng mục Nam diễn viên xuất sắc nhất của Nhà hát Stefan Żeromski (Kielce), do truyền thông Ba Lan trao giải.
Heršpice
Heršpice là một làng thuộc huyện Vyškov, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện Vyškov Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Stigmaphyllon lacunosum
Stigmaphyllon lacunosum là một loài thực vật có hoa trong họ Malpighiaceae. Loài này được A. Juss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stigmaphyllon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1840
Kenny G (album)
Kenny G là album phòng thu đầu tiên của nghệ sĩ saxophone nhạc jazz người Mỹ Kenny G, đã phát hành năm 1982.
Chú thích
Thể loại:Album năm 1982 Thể loại:Album của Kenny G Thể loại:Album đầu tay năm 1982
Treuenbrietzen
nhỏ|upright|trái|Nhà thờ Treuenbrietzen là một đô thị thuộc huyện Potsdam-Mittelmark, bang Brandenburg, Đức.
Links
Thể loại:Soviet World War II crimes
Eria coffeicolor
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Barzeh, Syria
Barzeh (برزة, cũng được phiên âm Berzé) là một đô thị và một khu phố ở phía bắc Damascus, Syria. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria, Barzeh có dân số 47.339 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Lịch sử
Thành phố này đã hoạt động trong cuộc nội chiến ở Syria. Khu phố Sunni Barzeh phần lớn ủng hộ phe đối lập. Tuy nhiên, "khu ổ chuột" Alawite Esh al-Warwar láng giềng chủ yếu là chính phủ. Khu vực Barzeh đã bị đình chiến giữa phiến quân và chính phủ kể từ năm 2014. Vào ngày 01 Tháng Tư năm 2015, các phiến quân (Jaish al-Islam và Quân đội Syria Tự do đầu tiên của Lữ đoàn) đã phát động một chiến dịch quân sự để trục xuất các nước Hồi giáo Iraq và Levant từ Barzeh và Qaboun khu phố, mà kết thúc thành công ba ngày sau đó. Vào ngày 8 tháng 2 năm 2016, một quả bom xe IS nhắm vào câu lạc bộ của chính phủ đã giết chết tám người ở Masakin Barzeh. Vào ngày 29 tháng 5 năm 2017, chính phủ Syria đã giành lại quyền kiểm soát toàn bộ quận.
Giáo dục
Viện Khoa học và Công nghệ ứng dụng cao hơn có cơ sở chính tại khu vực Hameesh của Barzeh.
Phoebastria irrorata
Phạm vi
Loài hải âu này sinh sản chủ yếu trên Đảo Española thuộc Quần đảo Galápagos; tuy nhiên, đã từng xuất hiện những con không sinh sản và ví thế có thể tồn tại một số lượng nhỏ, khoảng 10 tới 20 cá thể sinh sản trên Đảo Genovesa và Isla de la Plata. Trong thời gian không sinh sản chúng sẽ di cư tới vùng thềm lục địa phía đông và đông nam ngoài khơi Peru và Ecuador. Thỉnh thoảng chúng cũng xuất hiện tại Colombia.
Thức ăn
Thức ăn của mó chủ yếu là cá, mực và động vật giáp xác, cũng như những loài chim nhỏ hơn.
Tham khảo
Thể loại:Phoebastria Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Ecuador Thể loại:Động vật được mô tả năm 1883
Lozotaeniodes
Lozotaeniodes là một chi bướm đêm thuộc tông Archipini, họ Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Archipini
Lang, Leibnitz
Lang là một đô thị thuộc huyện Leibnitz trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị có diện tích 15,66 km², dân số cuối năm 2005 là 286 người. Đô thị này gồm các làng Göttling, Lang, Langaberg, Dexenberg, Schirka, Stangersdorf và Jöß.
Amphylaeus flavicans
Amphylaeus flavicans là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1975.
Pteris longipes
Pteris longipes là một loài thực vật có mạch trong họ Pteridaceae. Loài này được D. Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1825
Dicranum myosuroides
Dicranum myosuroides là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1815.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dicranum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1815
Ozotroctes ogeri
Ozotroctes ogeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ozotroctes Thể loại:Động vật được mô tả năm 2007
Vườn quốc gia Canaima
nhỏ|290px|right|Canaima, [[Venezuela.]] nhỏ|290px|Du khách ở phá Canaima. nhỏ|290px|Thác Angel là thác cao nhất thế giới. Vườn quốc gia Canaima (Parque Nacional Canaima) là vườn quốc gia nằm ở phía đông nam Venezuela. Với diện tích 30000 km2, vườn quốc gia này nằm ở bang Bolívar và kéo dài đến biên giới Guyanna và Brasil.
Lịch sử
Vườn quốc gia Canaima được thành lập vào ngày 12 tháng 6 năm 1962 và là vườn quốc gia có diện tích lớn thứ hai tại Venezuela, sau Parima Tapirapecó đồng thời là vườn quôc gia có diện tích lớn thứ sáu thế giới, tương đương với kích thước của nước Bỉ hoặc tiểu bang Maryland. Đầu năm 1990, vườn quốc gia này được khuyến nghị mở rộng về phía nam để kết nối với Vườn quốc gia Monte Roraima phối hợp để nghiên cứu, bảo tồn và quản lý du lịch. Năm 1994, vườn quốc gia được UNESCO công nhận là Di sản thế giới với cả bốn tiêu chuẩn về thiên nhiên.
Mô tả
Vườn quốc gia bảo vệ một phần của vùng sinh thái rừng ẩm Cao nguyên Guayana. Khoảng 65% diện tích của nó là những cao nguyên đá được gọi là Tepui. Đây là một loạt các núi hàng triệu năm tuổi với những bức tường thẳng đứng và đỉnh gần như bằng phẳng. Chúng tạo thành một môi trường sinh học độc đáo và cảnh quan địa chất tuyệt vời. Vách đá và thác nước là những cảnh quan ngoạn mục, một trong số đó phải kể đến Thác nước Ángel cao 1002 m là thác nước cao nhất thế giới. Trong khi đó, các Tepui nổi tiếng nhất trong vườn quốc gia gồm Roraima và Auyántepui. Các ngọn núi này là đá sa thạch có từ thời kỳ mảng Nam Mỹ và châu Phi là một phần của siêu lục địa.
Vườn quốc gia này là nơi sinh sống bản địa của người Pemon, một phần của nhóm dân tộc nói tiếng Carib. Pemon có mối quan hệ thân mật với các Tepui, và tin rằng đó là nhà của những linh hồn 'Mawari'. Vườn quốc gia này tương đối xa các khu dân cư lớn, chỉ có một vài đường kết nối đến các thị trấn. Hầu hết vận tải trong vườn quốc gia được thực hiện bằng máy bay hạng nhẹ, hoặc đi xuồng hoặc đi bộ. Người Pemon đã phát triển một số khu trại cơ bản và sang trọng, chủ yếu là nơi tham quan của khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới.
Động thực vật
Vườn quốc gia là nơi có hơn 200 loài thực vật đặc hữu chỉ có ở Gran Sabana bao gồm một số loài của chi Achnopogon, Chimantaea, Quelchia, Tepuia, Mallophyton, Adenanthe. Trong khi đó, hệ động vật đa dạng phân bố khắp vườn quốc gia tùy theo độ cao và môi trường. Một số loài đáng chú ý gồm Tatu khổng lồ, Rái cá lớn, Thú ăn kiến khổng lồ, Báo sư tử, Báo đốm, Lười hai ngón Nam Mỹ, Khỉ Saki mặt trắng, Khỉ Saki râu lưng nâu, Chuột Roraima, Chồn Opossum Tyler, Đại bàng Harpy, Vẹt đuôi dài vai đỏ, Vẹt sẫm, Chim ruồi, Chim Toucan, Cự đà xanh.
Tham khảo
Canaima Canaima
Phyllanthus muellerianus
Phyllanthus muellerianus là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được (Kuntze) Exell miêu tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1944
Melanoxylum brauna
Melanoxylum brauna là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Schott mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Melanoxylum
Euxoa bisagittifera
Liên kết ngoài
Thể loại:Euxoa
Đại dịch COVID-19 tại Mauritius
Đại dịch COVID-19 đã lan sang Mauritius, với trường hợp đầu tiên được xác nhận vào ngày 18 tháng 3 năm 2020 bởi Thủ tướng Pravind Jugnauth. , đã có tổng cộng 41,485 trường hợp được xác nhận với số ca tử vong là 1,041.
Tham khảo
Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại châu Phi Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ
Vắc-xin COVID-19
Trong các thử nghiệm Giai đoạn III, một số vắc xin COVID-19 đã chứng minh hiệu quả cao tới 95% trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng COVID-19 có triệu chứng. , 20 loại vắc xin được ít nhất một cơ quan quản lý quốc gia cho phép sử dụng công cộng: hai vắc xin RNA (Pfizer–BioNTech và Moderna), chín vắc xin bất hoạt thông thường (BBIBP-CorV, Học viện Khoa học Y tế Trung Quốc, CoronaVac, Covaxin, CoviVac, COVIran Barekat, Minhai-Kangtai, QazVac và WIBP-CorV), năm vắc xin vectơ virus (Sputnik Light, Sputnik V, Oxford–AstraZeneca, Convidecia và Janssen) và bốn vắc xin tiểu đơn vị protein (Abdala, EpiVacCorona, Soberana 02 và ZF2001). , đã có 330 ứng viên vắc xin đang trong các giai đoạn phát triển khác nhau, với 102 vắc xin đang được nghiên cứu lâm sàng, trong đó có 30 vắc xin đang trong giai đoạn I, 30 vắc xin trong giai đoạn I-II, 25 vắc xin trong Giai đoạn III và 8 vắc xin trong giai đoạn IV phát triển.
Nhiều quốc gia đã thực hiện các kế hoạch phân bổ theo từng giai đoạn ưu tiên những người có nguy cơ biến chứng cao nhất, chẳng hạn như người cao tuổi và những người có nguy cơ phơi nhiễm và lây truyền cao, chẳng hạn như nhân viên y tế. Việc sử dụng tạm thời một liều đang được xem xét để mở rộng tiêm chủng cho càng nhiều người càng tốt cho đến khi tình trạng sẵn có của vắc xin được cải thiện.
Tính đến ngày 14 tháng 7 năm 2021, 3,54 tỷ liều vắc xin COVID-19 đã được sử dụng trên toàn thế giới dựa trên các báo cáo chính thức từ các cơ quan y tế quốc gia. AstraZeneca dự kiến sản xuất 3 tỷ liều vào năm 2021, Pfizer–BioNTech 1,3 tỷ liều và Sputnik V, Sinopharm, Sinovac và Johnson & Johnson mỗi loại 1 tỷ liều. Moderna đặt mục tiêu sản xuất 600 triệu liều và Convidecia 500 triệu liều vào năm 2021. Đến tháng 12 năm 2020, hơn 10 tỷ liều vắc xin đã được các quốc gia đặt hàng trước, với khoảng một nửa số liều được các quốc gia có thu nhập cao, chiếm 14% dân số thế giới, đặt mua.
Bối cảnh
Nhiều loại vắc-xin dùng cho động vật đã được sản xuất để phòng chống các bệnh do coronavirus gây ra, bao gồm virus corona ở chim, virus corona ở chó và virus corona ở mèo.
Các nỗ lực trước đó trong việc phát triển vắc-xin phòng chống những virus trong họ Coronaviridae gây bệnh ở người, cụ thể là SARS-CoV gây hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) và MERS-CoV gây hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS). Vắc-xin phòng chống SARS và MERS đã được thử nghiệm trên các mô hình động vật không phải con người. Đến năm 2020, chưa có vắc-xin chữa và bảo vệ dành cho SARS mà cho thấy sự an toàn và hiệu quả trên người. Theo một số tài liệu nghiên cứu xuất bản từ 2005 đến 2006, xác định và phát triển một loại vắc-xin mới và thuốc để điều trị SARS là một trong những ưu tiên của chính phủ và các cơ quan sức khỏe công cộng trên toàn thế giới.
Cũng chưa có vắc-xin phòng chống MERS nào được kiểm chứng. Khi MERS trở nên phổ biến, các nghiên cứu SARS đã tồn tại trước đó được tin rằng có thể sẽ cung cấp một bản mẫu hữu ích trong việc phát triển vắc-xin và liệu pháp chữa trị cho bệnh nhân nhiễm MERS-CoV. Đến tháng 3 năm 2020 có 1 vắc-xin MERS (gốc DNA) đã hoàn thiện pha I thử nghiệm lâm sàng trên con người, và ba loại khác đang trong quá trình phát triển, tất cả đều là vắc-xin vector virus, hai vector virus Adeno (ChAdOx1-MERS, BVRS-GamVac ) và một vector MVA (MVA-MERS-S )
Các loại vắc xin
nhỏ|300x300px|Sơ đồ khái niệm cho thấy ba loại vắc xin để hình thành protein SARS‑ CoV‑2 để thúc đẩy phản ứng miễn dịch: (1) [[vắc xin RNA, (2) vắc xin tiểu đơn vị, (3) vắc xin vectơ virus]] nhỏ|300x300px|Các nền tảng vắc xin đang được sử dụng cho SARS-CoV-2. Vắc xin toàn bộ vi rút bao gồm cả hai dạng virus [[Vắc-xin sống|giảm độc lực và bất hoạt. Các vắc xin tiểu đơn vị protein và peptide thường được kết hợp với chất bổ trợ để tăng cường khả năng sinh miễn dịch. Trọng tâm chính trong quá trình phát triển vắc xin SARS-CoV-2 là sử dụng toàn bộ protein gai ở dạng tam phân của nó, hoặc các thành phần của nó, chẳng hạn như vùng RBD. Nhiều loại vắc xin vectơ virus không sao chép đã được phát triển, đặc biệt tập trung vào adenovirus, trong khi ít chú trọng hơn đến cấu trúc vectơ virus sao chép. ]] Tính đến tháng 1 năm 2021, ít nhất chín nền tảng công nghệ khác nhau đang được nghiên cứu và phát triển để tạo ra vắc xin hiệu quả chống lại COVID‑19. Hầu hết các nền tảng của các ứng cử viên vắc-xin trong các thử nghiệm lâm sàng đều tập trung vào protein gai của coronavirus và các biến thể của nó như là kháng nguyên chính của nhiễm trùng COVID-19. Các nền tảng đang được phát triển vào năm 2020 liên quan đến công nghệ axit nucleic (RNA và DNA thông tin biến đổi nucleoside, vectơ virus không sao chép, peptit, protein tái tổ hợp, virus sống giảm độc lực và virus bất hoạt.
Nhiều công nghệ vắc-xin đang được phát triển cho COVID-19 không giống như vắc-xin đã được sử dụng để ngăn ngừa bệnh cúm, mà đang sử dụng các chiến lược "thế hệ tiếp theo" để nhắm mục tiêu chính xác vào các cơ chế lây nhiễm COVID-19. Một số vắc-xin tổng hợp sử dụng đột biến 2P để khóa protein gai vào cấu hình trước khi tiêm chủng của nó, kích thích phản ứng miễn dịch đối với virus trước cả khi nó gắn vào tế bào người. Các nền tảng vắc-xin đang được phát triển có thể cải thiện tính linh hoạt trong thao tác kháng nguyên và hiệu quả đối với cơ chế nhắm mục tiêu của nhiễm COVID-19 ở các nhóm dân số nhạy cảm, chẳng hạn như nhân viên y tế, người già, trẻ em, phụ nữ mang thai và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Vắc xin RNA
phải|nhỏ|Sơ đồ hoạt động của [[vắc xin RNA. Messenger RNA có trong vắc-xin đi vào tế bào và được phiên dịch thành các protein lạ, kích hoạt phản ứng miễn dịch.]] Vắc xin RNA chứa RNA, khi được đưa vào mô, sẽ hoạt động như một RNA thông tin (mRNA) để khiến các tế bào tạo ra protein lạ và kích thích phản ứng miễn dịch thu được, giúp cơ thể biết cách xác định và tiêu diệt mầm bệnh hoặc tế bào ung thư tương ứng. Các vắc xin RNA thường, nhưng không phải lúc nào cũng sử dụng RNA thông tin biến đổi nucleoside. Việc phân phối mRNA đạt được nhờ việc đồng hình thành của phân tử thành các hạt nano lipid để bảo vệ các sợi RNA và giúp hấp thụ chúng vào tế bào.
Vắc xin RNA là vắc xin COVID-19 đầu tiên được cho phép ở Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu. Tính đến tháng 1 năm 2021, các loại vắc xin được ủy quyền thuộc loại này là vắc xin Pfizer–BioNTech COVID-19  và vắc xin Moderna COVID-19. Tính đến tháng 7 năm 2021, vắc-xin CVnCoV của CureVac đã thất bại trong các thử nghiệm lâm sàng. Ngày 23 tháng 8 năm 2021, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức đưa ra chấp thuận hoàn toàn đối với vaccine Pfizer-BioNTech.
Các phản ứng dị ứng nghiêm trọng là rất hiếm. Vào tháng 12 năm 2020, 1.893.360 liều vắc xin COVID ‑ 19 Pfizer–BioNTech đầu tiên đã dẫn đến 175 trường hợp phản ứng dị ứng nghiêm trọng, trong đó có 21 trường hợp sốc phản vệ. Đối với 4.041.396 liều vắc xin COVID‑19 Moderna trong tháng 12 năm 2020 và tháng 1 năm 2021, chỉ có mười trường hợp phản vệ đã được báo cáo. Các hạt nano lipid rất có thể là nguyên nhân gây ra các phản ứng dị ứng trên.
Vắc xin vectơ adenovirus
Các vắc xin này là các ví dụ về vắc xin vectơ virus không sao chép, sử dụng vỏ virus adeno chứa DNA mã hóa protein SARS‑CoV‑2. Các vắc-xin dựa trên vector virus chống lại COVID-19 là không sao chép, có nghĩa là chúng không tạo ra các phần tử virus mới, mà chỉ tạo ra kháng nguyên tạo ra phản ứng miễn dịch toàn thân.
, các vắc xin loại này là vắc xin Oxford–AstraZeneca,  Sputnik V, Convidecia, và Janssen.
Vắc xin Convidecia và vắc xin Janssen đều là vắc xin tiêm một mũi, cung cấp dịch vụ hậu cần ít phức tạp hơn và có thể được bảo quản trong tủ lạnh thông thường trong vài tháng.
Vắc xin Sputnik V sử dụng Ad26 cho liều đầu tiên, giống với liều duy nhất của Janssen và Ad5 cho liều thứ hai, giống với liều duy nhất của Convidecia.
Vắc xin virus bất hoạt
Vắc xin bất hoạt bao gồm các phần tử virus đã được nuôi cấy và sau đó bị tiêu diệt bằng phương pháp như dùng nhiệt hoặc formaldehyde để làm mất khả năng sinh bệnh, trong khi vẫn kích thích phản ứng miễn dịch.
Vắc xin tiểu đơn vị
Vắc xin tiểu đơn vị đưa ra một hoặc nhiều kháng nguyên mà không đưa toàn bộ hạt mầm bệnh vào. Các kháng nguyên liên quan thường là các tiểu đơn vị protein, nhưng có thể là bất kỳ phân tử nào là một đoạn của mầm bệnh.
Tính đến tháng 4 năm 2021, hai vắc xin loại này được cấp phép là vắc xin peptide EpiVacCorona và ZF2001. Các vắc xin đang chờ cấp phép bao gồm vắc xin Novavax COVID-19, Soberana 02 (vắc xin liên hợp) và vắc xin Sanofi – GSK. Vắc-xin V451 trước đây đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng đã bị ngừng do người ta phát hiện ra rằng vắc-xin này có khả năng gây ra kết quả không chính xác cho các xét nghiệm HIV tiếp theo.
Các loại khác
Các loại vắc xin bổ sung đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng bao gồm vắc xin dạng hạt giống virus, vắc xin đa plasmid DNA,   , ít nhất hai vắc xin vectơ lentivirus  , vắc xin liên hợp và vi rút viêm miệng dạng mụn nước hiển thị protein gai của SARS-CoV‑2.
Các vắc xin uống và vắc xin tiêm vào mũi đang được phát triển và nghiên cứu.
Các nhà khoa học đã điều tra xem liệu các loại vắc xin hiện có cho các bệnh không liên quan có thể nâng cao hệ thống miễn dịch và làm giảm mức độ nghiêm trọng của việc lây nhiễm COVID-19 hay không. Có bằng chứng thực nghiệm cho thấy vắc-xin BCG phòng bệnh lao có tác dụng không đặc hiệu trên hệ thống miễn dịch, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy vắc-xin này có hiệu quả chống lại COVID-19.
Công thức
Tính đến tháng 9 năm 2020, mười một ứng cử viên vắc xin trong quá trình phát triển lâm sàng sử dụng tá dược để tăng cường tính sinh miễn dịch. Chất bổ trợ miễn dịch là một chất được pha chế với vắc xin để nâng cao phản ứng miễn dịch với kháng nguyên, chẳng hạn như vi rút COVID-19 hoặc vi rút cúm. Cụ thể, chất bổ trợ có thể được sử dụng trong công thức vắc-xin COVID-19 để tăng cường tính sinh miễn dịch và hiệu quả của nó nhằm giảm hoặc ngăn ngừa nhiễm COVID-19 ở những người được tiêm chủng. Các chất bổ trợ được sử dụng trong công thức vắc-xin COVID-19 có thể đặc biệt hiệu quả đối với các công nghệ sử dụng vi-rút COVID-19 bất hoạt và vắc-xin dựa trên vectơ hoặc protein tái tổ hợp. Muối nhôm, được gọi là "alum", là tá dược đầu tiên được sử dụng cho các vắc xin được cấp phép và là chất bổ trợ được lựa chọn trong khoảng 80% vắc xin bổ trợ. Chất bổ trợ alum bắt đầu các cơ chế phân tử và tế bào đa dạng để tăng cường khả năng sinh miễn dịch, bao gồm giải phóng các cytokine tiền viêm nhiễm.
Lập kế hoạch và phát triển
Kể từ tháng 1 năm 2020, việc phát triển vắc xin đã được xúc tiến thông qua sự hợp tác chặt chẽ chưa từng có trong ngành dược phẩm đa quốc gia và giữa các chính phủ.
Các thách thức
Đã có một số thách thức riêng với việc phát triển vắc-xin COVID-19.
Sự cấp thiết tạo ra vắc xin cho COVID ‑ 19 dẫn đến lịch trình nén rút ngắn thời gian phát triển vắc xin tiêu chuẩn, trong một số trường hợp kết hợp các bước thử nghiệm lâm sàng trong nhiều tháng, vốn là một quá trình thường được tiến hành tuần tự trong nhiều năm.
Tiến trình thực hiện nghiên cứu lâm sàngthường là một quá trình tuần tự đòi hỏi nhiều nămđang được nén thành các thử nghiệm an toàn, hiệu quả và có thời gian thực hiện chạy song song đồng thời trong nhiều tháng, có khả năng ảnh hưởng đến việc đảm bảo an toàn. Ví dụ, các nhà phát triển vắc-xin Trung Quốc và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của chính phủ Trung Quốc bắt đầu nỗ lực vào tháng 1 năm 2020, và đến tháng 3 đã theo đuổi nhiều ứng cử viên trong các mốc thời gian ngắn, với mục tiêu thể hiện sức mạnh công nghệ của Trung Quốc so với các Hoa Kỳ, và để trấn an người dân Trung Quốc về chất lượng vắc xin được sản xuất tại Trung Quốc.
Sự phát triển nhanh chóng và cấp bách của việc sản xuất vắc xin phòng đại dịch COVID-19 có thể làm tăng rủi ro và tỷ lệ thất bại trong việc cung cấp vắc xin an toàn, hiệu quả. Ngoài ra, việc nghiên cứu tại các trường đại học bị giãn cách xã hội và việc đóng cửa các phòng thí nghiệm làm cản trở.
Tổ chức
Trên bình diện quốc tế, Access to COVID-19 Tools Accelerator là một sáng kiến của G20 và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được công bố vào tháng 4 năm 2020. Đây là một cấu trúc hỗ trợ liên ngành để cho phép các đối tác của nó chia sẻ tài nguyên và kiến thức. Tổ chức này bao gồm bốn trụ cột, mỗi trụ cột được quản lý bởi hai đến ba đối tác hợp tác: Vắc xin (còn gọi là "COVAX"), Chẩn đoán, Trị liệu và Kết nối Hệ thống Y tế. "R&D Blueprint (for the) novel Coronavirus" của WHO đã ghi lại một "thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên lớn, đa địa điểm, được kiểm soát ngẫu nhiên riêng lẻ" để cho phép "đánh giá đồng thời những lợi ích và rủi ro của từng loại vắc-xin ứng viên đầy hứa hẹn trong vòng 3–6 tháng, trong số đó sẽ được cung cấp bản dùng thử." Liên minh vắc xin của WHO sẽ ưu tiên loại vắc xin nào nên được đưa vào Giai đoạn II và Thử nghiệm lâm sàng III và xác định giai đoạn hài hòa Quy trình III cho tất cả các vắc xin qua được giai đoạn thử nghiệm quan trọng.
Chính phủ các quốc gia cũng đã tham gia vào việc phát triển vắc-xin. Canada đã công bố tài trợ cho 96 dự án nghiên cứu vắc xin tại các công ty và trường đại học của Canada, với kế hoạch thiết lập một "ngân hàng vắc xin" có thể được sử dụng nếu một đợt bùng phát coronavirus khác xảy ra, và để hỗ trợ các thử nghiệm lâm sàng và phát triển chuỗi sản xuất và cung ứng vắc xin.
Trung Quốc đã cung cấp các khoản vay lãi suất thấp cho một nhà phát triển vắc xin thông qua ngân hàng trung ương của nước này, và "nhanh chóng dành đất cho công ty" để xây dựng các nhà máy sản xuất. Ba công ty vắc xin và viện nghiên cứu của Trung Quốc được chính phủ hỗ trợ tài chính để nghiên cứu, thực hiện các công đoạn thử nghiệm lâm sàng và sản xuất.
Vương quốc Anh đã thành lập lực lượng đặc nhiệm vắc xin COVID-19 vào tháng 4 năm 2020 để kích thích các nỗ lực của địa phương nhằm tăng tốc phát triển vắc xin thông qua sự hợp tác của các ngành công nghiệp, các trường đại học và các cơ quan chính phủ, bao gồm mọi giai đoạn phát triển từ nghiên cứu đến sản xuất.
Các công ty dược phẩm lớn có kinh nghiệm sản xuất vắc xin trên quy mô lớn, bao gồm Johnson & Johnson, AstraZeneca và GlaxoSmithKline (GSK), đã thành lập liên minh với các công ty công nghệ sinh học, chính phủ và trường đại học để đẩy nhanh tiến độ hướng tới vắc xin có hiệu quả.
Lịch sử
Vi rút gây ra COVID-19, SARS-CoV-2, đã được phân lập vào cuối năm 2019. Trình tự di truyền của nó được công bố vào ngày 11 tháng 1 năm 2020, gây ra phản ứng quốc tế khẩn cấp để chuẩn bị cho sự bùng phát và đẩy nhanh sự phát triển của vắc-xin COVID-19 để phòng ngừa. Kể từ năm 2020, việc phát triển vắc xin đã được xúc tiến thông qua sự hợp tác chưa từng có trong ngành dược phẩm đa quốc gia và giữa các chính phủ. Đến tháng 6 năm 2020, các tập đoàn, chính phủ, tổ chức y tế quốc tế và các nhóm nghiên cứu đại học đã đầu tư hàng chục tỷ đô la để phát triển hàng chục ứng cử viên vắc xin và chuẩn bị cho các chương trình tiêm chủng toàn cầu để chủng ngừa nhiễm COVID-19. Theo Liên minh Đổi mới Chuẩn bị sẵn sàng Dịch bệnh (CEPI), phân bố địa lý của quá trình phát triển vắc xin COVID-19 cho thấy các thực thể Bắc Mỹ có khoảng 40% hoạt động, so với 30% ở châu Á và Úc, 26% ở châu Âu, và ít dự án ở Nam Mỹ và Châu Phi.
Vào tháng 2 năm 2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết họ không mong chờ một loại vắc xin chống lại SARS‑CoV‑2 sẽ có sẵn trong vòng chưa đầy 18 tháng nữa. Nhà virus học Paul Offit nhận xét rằng, nhìn nhận lại, việc phát triển một loại vắc-xin an toàn và hiệu quả trong vòng 11 tháng là một kỳ tích đáng kể. Tỷ lệ lây nhiễm COVID-19 ngày càng tăng nhanh trên toàn thế giới trong năm 2020 đã kích thích các liên minh quốc tế và chính phủ nỗ lực gấp rút tổ chức các nguồn lực để sản xuất nhiều loại vắc xin trong thời gian ngắn, với bốn ứng viên vắc xin sẽ được đánh giá trên người vào tháng 3.
Vào ngày 24 tháng 6 năm 2020, Trung Quốc đã phê duyệt vắc-xin CanSino để sử dụng hạn chế trong quân đội và hai vắc-xin vi-rút bất hoạt để sử dụng khẩn cấp trong các nghề có nguy cơ cao. Vào ngày 11 tháng 8 năm 2020, Nga đã công bố phê duyệt vắc xin Sputnik V của họ để sử dụng khẩn cấp, mặc dù một tháng sau đó, chỉ một lượng nhỏ vắc xin đã được phân phối để sử dụng ngoài thử nghiệm giai đoạn 3.
Đối tác Pfizer–BioNTech đã đệ trình yêu cầu Cấp phép Sử dụng Khẩn cấp (EUA) cho Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đối với vắc xin mRNA BNT162b2 (thành phần hoạt chất tozinameran) vào ngày 20 tháng 11 năm 2020. Vào ngày 2 tháng 12 năm 2020, Thuốc và Chăm sóc sức khỏe của Vương quốc Anh sản phẩm Cơ quan quản lý (MHRA) đã phê duyệt tạm thời theo quy định đối với vắc xin Pfizer–BioNTech, qua đó trở thành quốc gia đầu tiên phê duyệt vắc xin và là quốc gia đầu tiên ở phương Tây chấp thuận sử dụng một loại vắc xin COVID-19. Kể từ ngày 21 tháng 12 năm 2020, nhiều quốc gia và Liên minh Châu Âu đã cho phép hoặc phê duyệt vắc xin Pfizer–BioNTech COVID‑19. Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã cấp phép tiếp thị khẩn cấp cho BBIBP-CorV, do Sinopharm sản xuất. Vào ngày 11 tháng 12 năm 2020, FDA đã cấp EUA cho vắc xin Pfizer–BioNTech COVID‑19. Một tuần sau, họ đã cấp EUA cho mRNA-1273 (thành phần hoạt chất elasomeran), vắc xin Moderna.
Vào ngày 31 tháng 3 năm 2021, chính phủ Nga thông báo rằng họ đã đăng ký vắc xin COVID-19 đầu tiên cho động vật. Được đặt tên là Carnivac-Cov, nó là một loại vắc-xin bất hoạt dành cho động vật ăn thịt, bao gồm cả vật nuôi, nhằm mục đích ngăn ngừa các đột biến xảy ra trong quá trình truyền bệnh SARS-CoV-2 giữa các loài khác nhau.
Aleuromarginatus nigrus
Aleuromarginatus nigrus là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Vắc-xin COVID-19
Lịch sử
Vào tháng 6 năm 2021, một báo cáo tiết lộ rằng vắc-xin UB-612, được phát triển bởi COVAXX có trụ sở tại Hoa Kỳ, là một dự án liên doanh thu lợi nhuận do Erik Prince, người sáng lập Blackwater khởi xướng. Trong một loạt tin nhắn văn bản cho Paul Behrends, cộng sự thân cận được tuyển dụng cho dự án COVAXX, Prince đã mô tả khả năng thu lợi nhuận khi bán vắc-xin COVID-19. COVAXX không cung cấp dữ liệu từ các thử nghiệm lâm sàng về tính an toàn hoặc hiệu quả. Trách nhiệm tạo ra các mạng lưới phân phối được giao cho một thực thể có trụ sở tại Abu Dhabi, được đề cập là "Windward Capital" trên giấy tiêu đề COVAXX nhưng thực chất là Windward Holdings. Cổ đông duy nhất của công ty, nơi xử lý "các hoạt động chuyên môn, khoa học và kỹ thuật", là Erik Prince. Vào tháng 3 năm 2021, COVAXX đã huy động được 1,35 tỷ đô la trong một đợt phát hành riêng lẻ.
Aleuromarginatus nigrus
Aleuromarginatus nigrus được Martin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Aleuromarginatus
Vắc-xin COVID-19
Thử nghiệm và cấp phép
Các thử nghiệm ở giai đoạn I chủ yếu kiểm tra độ an toàn và liều lượng sơ bộ ở vài chục đối tượng khỏe mạnh, trong khi thử nghiệm giai đoạn II tiếp theo thành công trong Giai đoạn Iđánh giá khả năng sinh miễn dịch, mức liều (hiệu quả dựa trên dấu ấn sinh học) và tác dụng phụ của vắc xin ứng cử viên, thường với hàng trăm người. Một thử nghiệm giai đoạn I–II bao gồm thử nghiệm tính sinh miễn dịch và an toàn sơ bộ, thường là ngẫu nhiên, có đối chứng với giả dược, đồng thời xác định liều chính xác hơn, hiệu quả hơn. Thử nghiệm giai đoạn III thường liên quan đến nhiều người tham gia hơn tại nhiều địa điểm, bao gồm một nhóm đối chứng và thử nghiệm hiệu quả của vắc-xin để ngăn ngừa bệnh (thử nghiệm "can thiệp" hoặc "chủ chốt"), đồng thời theo dõi các tác dụng phụ ở liều tối ưu. Định nghĩa về tính an toàn, hiệu quả và các tiêu chí lâm sàng của vắc xin trong một Thử nghiệm giai đoạn III có thể khác nhau giữa các thử nghiệm của các công ty khác nhau, chẳng hạn như xác định mức độ tác dụng phụ, nhiễm trùng hoặc số lượng lây truyền, và liệu vắc xin ngăn ngừa nhiễm COVID-19 mức độ trung bình hay nặng.
Một thiết kế thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành có thể được sửa đổi thành "thiết kế thích ứng" nếu dữ liệu tích lũy trong thử nghiệm cung cấp những hiểu biết sớm về hiệu quả tích cực hoặc tiêu cực của phương pháp điều trị. Các thiết kế thích ứng trong Thử nghiệm giai đoạn II–III đang diễn ra lâm sàng trên vắc xin ứng viên có thể rút ngắn thời gian thử nghiệm và sử dụng ít đối tượng hơn, có thể đẩy nhanh các quyết định về việc kết thúc sớm hoặc thành công, tránh trùng lặp các nỗ lực nghiên cứu và tăng cường phối hợp các thay đổi thiết kế cho thử nghiệm mang tính thống nhất trên khắp các địa điểm quốc tế của nó.
Danh sách các loại vắc xin được ủy quyền và phê duyệt
Quy định hàng hóa trị liệu cấp quốc gia đã cấp phép sử dụng khẩn cấp cho 15 loại vắc xin. Sáu trong số đó đã được chấp thuận cho sử dụng khẩn cấp hoặc đầy đủ bởi ít nhất một Danh sách các cơ quan quản lý nghiêm ngặt được WHO công nhận. Đơn xin cấp phép sinh học cho vắc xin Pfizer – BioNTech và Moderna COVID ‑ 19 đã được nộp cho Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA).
Tính hiệu quả
nhỏ|Đường cong tỷ lệ tích lũy đối với các trường hợp nhiễm COVID-19 có triệu chứng sau liều đầu tiên của vắc-xin Pfizer–BioNTech (tozinameran) hoặc giả dược trong một thử nghiệm lâm sàng double-blind. (đỏ: giả dược; xanh lam: tozinameran) Hiệu quả của vắc-xin là sự giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh của những người tham gia được tiêm chủng trong một thử nghiệm có đối chứng so với nguy cơ mắc bệnh của những người tham gia không được tiêm chủng. Hiệu quả bằng 0% có nghĩa là vắc-xin không hoạt động (giống với giả dược). Hiệu quả 50% có nghĩa là có một nửa số trường hợp nhiễm trùng như ở những người không được tiêm chủng.
Hiệu quả của vắc-xin có thể bị ảnh hưởng xấu nếu cánh tay được giữ không đúng cách hoặc siết chặt để vắc-xin được tiêm dưới da thay vì tiêm vào cơ. Hướng dẫn của CDC là không lặp lại các liều đã được tiêm dưới da.
Không dễ dàng so sánh hiệu quả của các loại vắc-xin khác nhau vì các thử nghiệm được thực hiện với các quần thể, khu vực địa lý và các biến thể khác nhau của virus. Trong trường hợp COVID-19, hiệu quả của vắc-xin là 67% có thể đủ để làm chậm đại dịch, nhưng điều này giả định rằng vắc-xin tạo ra khả năng miễn dịch tiệt trùng, điều này cần thiết để ngăn ngừa sự lây truyền. Hiệu quả của vắc xin phản ánh khả năng phòng bệnh, một chỉ số kém về khả năng lây truyền của SARS‑CoV ‑ 2 vì những người không có triệu chứng có thể bị lây nhiễm rất cao. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Cơ quan Y tế Châu Âu (EMA) đặt mức giới hạn 50% vì hiệu quả cần thiết để phê duyệt vắc-xin COVID-19, với giới hạn dưới của khoảng tin cậy 95% là lớn hơn 30%. Đặt mục tiêu đạt tỷ lệ bao phủ tiêm chủng thực tế trên dân số là 75% và tùy thuộc vào số lượng sinh sản cơ bản thực tế, hiệu quả cần thiết của vắc xin COVID-19 được mong đợi cần phải đạt ít nhất 70% để ngăn chặn dịch bệnh và ít nhất 80% để dập tắt dịch bệnh mà không cần các biện pháp khác, chẳng hạn như giãn cách xã hội.
Các khoảng dưới đây là khoảng tin cậy 95% trừ khi có chỉ định khác và tất cả các giá trị dành cho tất cả những người tham gia bất kể tuổi tác, theo các tài liệu tham khảo cho từng thử nghiệm. Theo định nghĩa, độ chính xác của các ước tính không có khoảng tin cậy liên quan không được biết công khai. Hiệu quả chống lại COVID-19 nghiêm trọng là quan trọng nhất, vì các trường hợp nhập viện và tử vong là gánh nặng sức khỏe cộng đồng mà việc phòng ngừa là ưu tiên hàng đầu. Các loại vắc xin được cấp phép và phê duyệt đã cho thấy những hiệu quả sau:
Các nghiên cứu thực tế về hiệu quả của vắc-xin đo lường mức độ mà một loại vắc-xin nhất định đã thành công trong việc ngăn ngừa nhiễm COVID-19, các triệu chứng, nhập viện và tử vong cho những người được tiêm chủng trong một quần thể lớn trong điều kiện thông thường kém hơn lý tưởng.
Các biến thể
Sự tác động lẫn nhau giữa virus SARS-CoV-2 và vật chủ là con người của nó ban đầu là tự nhiên, nhưng hiện đang bị thay đổi do sự có mặt nhanh chóng của vắc xin. Sự xuất hiện tiềm năng của một biến thể SARS-CoV-2 có khả năng kháng vừa phải hoặc hoàn toàn với đáp ứng kháng thể do vắc-xin COVID-19 tạo ra có thể đòi hỏi phải thay đổi các vắc-xin. Các thử nghiệm cho thấy nhiều loại vắc xin được phát triển cho chủng ban đầu có hiệu quả thấp hơn đối với một số biến thể chống lại COVID-19 có triệu chứng. , Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ tin rằng tất cả các vắc xin được FDA cho phép vẫn có hiệu quả trong việc bảo vệ chống lại các chủng SARS-CoV-2 đang lưu hành.
Alpha (dòng B.1.1.7)
Vào tháng 12 năm 2020, một biến thể SARS‑CoV‑2 mới, biến thể Alpha hoặc dòng B.1.1.7, đã được xác định ở Anh.
Các kết quả ban đầu cho thấy vắc xin Pfizer-BioNTech và Moderna có khả năng bảo vệ người được tiêm trước các biến thể này. Một nghiên cứu chỉ ra rằng vắc xin Oxford–AstraZeneca COVID-19 có hiệu quả chống lại biến thể Alpha là 42–89%, so với 71–91% đối với các biến thể khác.
Bằng chứng hạn chế từ các nghiên cứu sơ bộ khác nhau được WHO xem xét đã chỉ ra hiệu lực/hiệu quả được duy trì chống lại bệnh tật từ virus biến thể Alpha khi áp dụng các vắc xin Oxford–AstraZeneca, Pfizer–BioNTech và Novavax, nhưng chưa có dữ liệu cho các vắc xin khác. Liên quan đến cách vắc xin có thể chấm dứt đại dịch bằng cách ngăn ngừa nhiễm trùng không có triệu chứng, họ cũng đã chỉ ra khả năng chống virus của kháng thể thu được của người đã tiêm vắc xin có khả năng chống lại biến thể Alpha với hầu hết các loại vắc xin được phân phối rộng rãi (Sputnik V, Pfizer–BioNTech, Moderna, CoronaVac, BBIBP-CorV, Covaxin), tối thiểu để giảm vừa phải với Oxford-AstraZeneca và chưa có dữ liệu cho các loại vắc xin khác.
Beta (dòng B.1.351)
Bằng chứng hạn chế từ các nghiên cứu sơ bộ khác nhau được WHO xem xét đã chỉ ra hiệu quả/hiệu quả chống lại bệnh do biến thể Beta giảm xuống với vắc xin Oxford – AstraZeneca (có thể đáng kể), Novavax (vừa phải), Pfizer – BioNTech và Janssen (tối thiểu), không có dữ liệu cho các loại khác. Liên quan đến cách vắc xin có thể làm chấm dứt đại dịch bằng cách ngăn ngừa nhiễm trùng không có triệu chứng, các nghiên cứu trên cũng đã chỉ ra rằng có thể làm giảm khả năng phòng chống virus của kháng thể thu được của người đã tiêm vắc xin với hầu hết các loại vắc xin được phân phối rộng rãi (Oxford – AstraZeneca, Sputnik V, Janssen, Pfizer–BioNTech, Moderna, Novavax; tối thiểu để giảm đáng kể) ngoại trừ CoronaVac và BBIBP-CorV (giảm tối thiểu đến khiêm tốn), và chưa có dữ liệu cho các vắc xin khác.
Gamma (dòng P.1)
Bằng chứng hạn chế từ các nghiên cứu sơ bộ khác nhau được WHO xem xét đã chỉ ra hiệu lực/hiệu quả có khả năng được duy trì đối với bệnh do biến thể Gamma với CoronaVac và BBIBP-CorV, chưa có dữ liệu cho các vắc xin khác. Liên quan đến cách vắc-xin có thể chấm dứt đại dịch bằng cách ngăn ngừa nhiễm trùng không có triệu chứng, họ cũng đã chỉ ra khả năng phòng chống bệnh với kháng thể thu được của người đã tiêm vắc xin có thể chống lại virus biến thể Gamma bằng Oxford-AstraZeneca và CoronaVac (không giảm hoặc chỉ giảm ở mức tối thiểu) và giảm nhẹ khả năng phòng chống với các vắc xin Pfizer – BioNTech và Moderna (giảm tối thiểu đến trung bình), chưa có dữ liệu cho các loại vắc xin khác.
Delta (dòng B.1.617)
Bằng chứng hạn chế từ các nghiên cứu sơ bộ khác nhau được WHO xem xét đã chỉ ra hiệu lực/hiệu quả chống virus biến thể Delta được duy trì với vắc xin Oxford–AstraZeneca và Pfizer–BioNTech, chưa có dữ liệu cho các vắc xin khác. Liên quan đến cách vắc-xin có thể chấm dứt đại dịch bằng cách ngăn ngừa nhiễm trùng không có triệu chứng, họ cũng đã chỉ ra rằng các kháng thể thu được chống lại biến thể Delta đã bị giảm đối với vắc xin Oxford – AstraZeneca (giảm đáng kể), Pfizer – BioNTech và Covaxin (giảm nhẹ đến trung bình), chưa có dữ liệu cho các loại vắc-xin khác.
Tác dụng của kháng thể trung hòa
Một nghiên cứu cho thấy rằng nồng độ trong ống nghiệm (hiệu giá) của các kháng thể trung hòa được tạo ra bởi vắc-xin COVID-19 là một mối tương quan chặt chẽ của khả năng bảo vệ miễn dịch. Mối quan hệ giữa hoạt động bảo vệ và trung hòa là phi tuyến. Một tỷ lệ kháng thể trung hòa nồng độ thấp nhất là 3% của mức độ nghỉ dưỡng cho kết quả 50% hiệu quả chống lại bệnh nặng, với nồng độ 20% (14-28%) dẫn đến 50% hiệu quả chống lại nhiễm trùng có thể phát hiện được. Lớp bảo vệ chống lại sự lây nhiễm nhanh chóng bị phân hủy, khiến những người dễ bị nhiễm trùng nhẹ, trong khi lớp bảo vệ chống lại bệnh nặng phần lớn được giữ lại và lâu bền hơn nhiều. Thời gian bán hủy quan sát được của hiệu giá trung hòa là 65 ngày đối với vắc xin mRNA ( Pfizer–BioNTech và Moderna) trong 4 tháng đầu tiên, tăng lên 108 ngày trong 8 tháng. Hiệu quả ban đầu cao hơn chống lại sự lây nhiễm có khả năng dẫn đến mức độ bảo vệ cao hơn chống lại bệnh hiểm nghèo về lâu dài (hơn 10 năm, như đã thấy trong các loại vắc xin khác như đậu mùa, sởi, quai bị và rubella), mặc dù các tác giả thừa nhận rằng chúng chỉ mô phỏng xem xét việc bảo vệ khỏi các kháng thể trung hòa và bỏ qua các cơ chế bảo vệ miễn dịch khác, chẳng hạn như miễn dịch qua trung gian tế bào, có thể có tác dụng lâu bền hơn. Quan sát này cũng áp dụng cho hiệu quả chống lại các biến thể và đặc biệt có ý nghĩa đối với vắc xin có hiệu quả ban đầu thấp hơn; ví dụ, giảm 5 lần trung hòa sẽ cho thấy hiệu quả ban đầu giảm từ 95% xuống 77% đối với một biến thể cụ thể và từ hiệu quả thấp hơn 70% xuống 32% đối với biến thể đó. Đối với vắc-xin Oxford-AstraZeneca, hiệu quả quan sát được thấp hơn khoảng tin cậy 95% dự đoán. Hiệu quả trên là cao hơn đối với Sputnik V và phản ứng dưỡng bệnh, và nằm trong khoảng thời gian dự đoán đối với các vắc xin khác được đánh giá ( Pfizer – BioNTech, Moderna, Janssen, CoronaVac, Covaxin, Novavax).