cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Běstvina
Běstvina là một làng thuộc huyện Chrudim, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Chrudim Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
MesseTurm
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà chọc trời Frankfurt am Main
Dicranomyia guttata
Dicranomyia guttata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Andrena mediovittata
Andrena mediovittata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Mouillac, Gironde
Mouillac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Ischaemum bolei
Ischaemum bolei là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Almeida mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Cyclommatus kaupii
Cyclommatus kaupii là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Cyclommatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1865
Běšiny
Běšiny là một làng thuộc huyện Klatovy, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Klatovy Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Morizès
Morizès  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
PBCOM Tower
PBCOM Tower là tòa nhà chọc trời cao nhất Philippines. Đây là một tòa nhà văn phòng 52 tầng cao 259 m. PBCOM Tower là trụ sở của ngân hàng Philippine Bank of Communications hay PBCom, một trong những ngân hàng lâu đời nhất Philippines. Được hoàn thành năm 2000, tòa nhà này do công ty Skidmore, Owings and Merrill thiết kế.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà chọc trời Philippines
Abdul Ghani Baradar
Mollah Abdul Ghani Baradar (Dari/Pasto: عبدالغنی برادر; sinh k. 1968), còn được gọi là Mullah Baradar Akhund, là một lãnh tụ Taliban của Afghanistan. Phụ tá của Mullah Mohammed Omar và lãnh tụ của Quetta Shura, Baradar phần lớn được xem như lãnh tụ trên thực tế của Taliban cho đến năm 2009. Ông bị lực lượng Hoa Kỳ và Pakistan bắt ở Pakistan ngày 8 tháng 2 năm 2010, trong một cuộc đột kích lúc bình minh.
Thân thế và làm việc cho Taliban
Sinh tại làng Weetmak, Quận Deh Rahwod, Tỉnh Orūzgān, Baradar là một Durrani người Pastun của bộ lạc Popalzai. Baradar chiến đấu cùng với mujahid Afghanistan trong Chiến tranh Xô viết tại Afghanistan và sau đó vận hành madrasa tại Maiwand, tỉnh Kandahar cùng với cựu tư lệnh của mình, Mohammad Omar (hai người có thể là anh em rể thông qua việc hôn nhân để hai chị em). Năm 1994, ông giúp Omar sáng lập Taliban.
Mallotus havilandii
Mallotus havilandii là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Airy Shaw mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.
Abdul Ghani Baradar
Tham khảo
Thể loại:Người Pastun Thể loại:Nhân vật trong Chiến tranh Xô viết tại Afghanistan Thể loại:Lãnh tụ Taliban Thể loại:Người Hồi giáo Afghanistan
Mallotus havilandii
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruối Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1966
Andrena melacana
Andrena melacana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1967.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1967
Eleutherodactylus brittoni
The Grass Coqui hoặc Eleutherodactylus brittoni (tên tiếng Anh: Coqui De Las Hierbas) là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Puerto Rico. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, các đồn điền, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
B
Dicranomyia guttula
Dicranomyia guttula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở Afrotropisch, miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Steltmug uit miền nhiệt đới châu Phi Thể loại:Steltmug uit miền Ấn Độ - Mã Lai Thể loại:Steltmug uit miền Australasia
Hallomenus chinensis
Hallomenus chinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Nikitsky miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Hallomenus
Sénégal
Sénégal (tiếng Pháp: Sénégal, tiếng Wolof: Senegaal; tiếng Ả Rập: السنغال Alsinighal; phiên âm: Xê-nê-gan), tên chính thức Cộng hòa Sénégal (République du Sénégal, tiếng Wolof: Réewum Senegaal, tiếng Ả Rập: جمهورية السنغال Jumhuriat Alsinighal), là một quốc gia tại Tây Phi. Sénégal giáp Mauritanie về phía bắc, Mali về phía đông, Guinée về phía đông nam, và Guiné-Bissau về phía tây nam. Sénégal vây quanh ba phía Gambia, một quốc gia có lãnh thổ là những dải đất hai bờ sông Gambia, chia tách Casamance khỏi phần còn lại của Sénégal. Sénégal cũng có biên giới trên biển với Cabo Verde. Trung tâm kinh tế và chính trị của Sénégal là Dakar.
Sénégal nằm ở cực tây của Lục địa Phi-Á Âu, và lấy tên từ sông Sénégal. Sénégal có diện tích chừng 197000 km2 và dân số khoảng 16 triệu người. Đất nước được tách ra từ Tây Phi thuộc Pháp sau khi Pháp trao trả độc lập, ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp. Giống như các quốc gia châu Phi thời hậu thuộc địa khác, đất nước này bao gồm nhiều cộng đồng dân tộc và ngôn ngữ, với cộng đồng lớn nhất là người Wolof, người Fula, và người Serer.
Senegal được xếp vào nhóm quốc gia nghèo mắc nợ nhiều, với Chỉ số Phát triển Con người tương đối thấp. Phần lớn dân số sống trên bờ biển và làm nông nghiệp hoặc các ngành công nghiệp thực phẩm khác. Các ngành công nghiệp chính khác bao gồm khai thác mỏ, du lịch và dịch vụ. Khí hậu điển hình của vùng Sahel, nhưng có mùa mưa.
Senegal là một quốc gia thành viên của Liên minh châu Phi, Liên hợp quốc, Cộng đồng kinh tế của các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) và Cộng đồng các quốc gia Sahel-Sahara.
Lịch sử
Những khám phá khảo cổ học trên cả vùng này cho thấy Sénégal từng là nơi có người sinh sống từ thời tiền sử. Hồi giáo, tôn giáo chính tại Sénégal, lần đầu tiên tới đây vào thế kỷ XI dưới sự ảnh hưởng của nhà Almoravid. Ngày nay, 95% dân số Sénégal là người Hồi giáo. Trong thế kỷ thứ XIII và XIV, vùng này nằm dưới ảnh hưởng của các đế chế Mandingo ở phía đông; Đế chế Jolof của Sénégal cũng được lập ra vào thời gian này. Nhiều cường quốc Châu Âu đã tới đây từ thế kỷ thứ XV trở về sau, và chỉ chấm dứt khi Pháp kiểm soát hoàn toàn địa điểm khi ấy đã trở thành một đầu mối buôn bán nô lệ quan trọng. Nước này giành lại độc lập từ Pháp ngày 4 tháng 4 năm 1960.
Tháng 1 năm 1959, Sénégal và Soudan thuộc Pháp hợp nhất thành lập ra Liên bang Mali, và đã trở thành hoàn toàn độc lập ngày 20 tháng 6 năm 1960, nhờ thỏa thuận chuyển giao quyền lực được ký với Pháp ngày 4 tháng 4 năm 1960. Vì những khó khăn chính trị trong nước, Liên bang tan rã ngày 20 tháng 8. Sénégal và Soudan (được đổi tên thành Cộng hoà Mali) tuyên bố độc lập. Léopold Senghor được bầu làm tổng thống đầu tiên của Sénégal vào tháng 8 năm 1960.
Sénégal cùng Gambia cùng tham gia vào liên đoàn chỉ mang tính danh nghĩa Senegambia ngày 1 tháng 2 năm 1982. Tuy nhiên, liên đoàn này đã giải tán năm 1989. Dù có những cuộc đàm phán hòa bình, một nhóm ly khai phía nam tại vùng Casamance đã tiến hành các cuộc xung đột rời rạc với các lực lượng chính phủ từ năm 1982. Sénégal có lịch sử tham gia vào các đội quân gìn giữ hòa bình quốc tế khá lâu dài.
Abdou Diouf làm tổng thống giai đoạn 1981 và 2000. Ông thúc đẩy sự tham gia rộng lớn hơn vào chính trị, giảm bớt sự tham gia của chính phủ vào kinh tế, mở rộng quan hệ đối ngoại của Sénégal, đặc biệt với các nước phát triển. Tình hình chính trị trong nước thỉnh thoảng lại bùng phát với những cuộc bạo động đường phố, căng thẳng biên giới và bạo lực từ phong trào ly khai ở vùng Casamance phía nam. Tuy nhiên, những cam kết dân chủ và nhân quyền của Sénégal cũng được tăng cường. Diouf làm tổng thống bốn nhiệm kỳ liên tục. Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2000, lãnh đạo đối lập Abdoulaye Wade đã đánh bại Diouf trong một cuộc bầu cử được các quan sát viên quốc tế cho là tự do và công bằng. Sénégal trải qua cuộc chuyển giao quyền lực trong hòa bình lần thứ hai, và là lần thứ nhất từ đảng này sang đảng khác.
Ngày 30 tháng 12 năm 2004 Tổng thống Abdoulaye Wade thông báo ông sẽ ký một hiệp ước hòa bình với nhóm ly khai tại vùng Casamance. Tuy nhiên, điều này vẫn chưa được thực hiện.
Vào tháng 3 năm 2012, tổng thống đương nhiệm Abdoulaye Wade đã thua trong cuộc bầu cử tổng thống và Macky Sall được bầu làm Tổng thống mới của Senegal. Tổng thống Macky Sall tái đắc cử trong cuộc bầu cử năm 2019. Nhiệm kỳ tổng thống được giảm từ bảy năm xuống còn năm năm.
Chính trị
nhỏ|upright|Đương kim tổng thống [[Macky Sall.|trái]]
Sénégal là một nước cộng hòa trong đó tổng thống được trao nhiều quyền lực; tổng thống được bầu với nhiệm kỳ bảy năm, năm 2001 đã được sửa đổi thành nhiệm kỳ năm năm, theo phổ thông đầu phiếu. Tổng thống hiện tại là Macky Sall.
Sénégal có 65 đảng chính trị đóng góp vào sự phát triển của đất nước thông qua việc cùng hợp tác tiến tới một sự chuyển tiếp tới một nền dân chủ của đất nước, và thập chí trong số các nước phát triển tại lục địa châu Phi. Nghị viện một viện là Quốc hội có 120 thành viên được bầu cử riêng biệt với cuộc bầu cử tổng thống. Sénégal có một nhánh lập pháp, một nhánh hành pháp khá độc lập và công bằng. Tòa án cấp cao nhất của nước này là hội đồng hiến pháp, và tòa án công lý, các thành viên của hai tòa án này do tổng thống chỉ định.
Các hoạt động chính phủ Sénégal khá minh bạch. Mức độ tham nhũng kinh tế gây cản trở tới sự phát triển kinh tế đất nước khá thấp. Ngày nay Sénégal có một nền văn hóa chính trị dân chủ, là một trong những hình mẫu chuyển tiếp dân chủ thành công nhất tại Châu Phi.
Các quan chức hành chính địa phương đều được tổng thống chỉ định và chịu trách nhiệm trước tổng thống.
Thể chế
Cộng hoà Tổng thống. Tổng thống là Nguyên thủ quốc gia kiêm tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang và được bầu thông qua tuyển cử trực tiếp, nhiệm kỳ 7 năm. Quốc hội gồm 120 ghế được bầu cử trực tiếp, nhiệm kỳ 5 năm.
Đảng phái chính trị
Sénégal thực hiện chế độ đa đảng: Đảng cầm quyền hiện nay là Đảng Dân chủ Sénégal (Parti Démocratique). Đảng đối lập chính là đảng Xã hội (Parti Socialiste).
Vào ngày 19 tháng 9 năm 2012, các nhà lập pháp đã bỏ phiếu để loại bỏ Thượng viện để tiết kiệm ước tính 15 triệu đô la.
Tháng 8 năm 2017, đảng cầm quyền đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử quốc hội. Liên minh cầm quyền của Tổng thống Macky Sall chiếm 125 ghế trong Quốc hội 165 ghế. Năm 2019, tổng thống Macky Sall dễ dàng tái đắc cử ở vòng đầu tiên.
Cách mạng
phải|350px|nhỏ|[[Chiếm ngục Bastille|Bão táp ngục Bastille, 14/7/1789 trong Cách mạng Pháp.]]
Sénégal
Chính sách ngoại giao
Sénégal là thành viên Liên Hợp Quốc, UA (trước là OUA), Phong trào không liên kết, ICO, Cộng đồng các nước có sử dụng tiếng Pháp và hàng chục tổ chức quốc tế và khu vực khác.
Cephalozia affinis
Cephalozia affinis là một loài rêu trong họ Cephaloziaceae. Loài này được Lindb. ex Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Sénégal
Chính sách ngoại giao
Hiện nay, Sénégal theo đuổi đường lối đối ngoại đa dạng hoá, mở cửa nhằm tranh thủ vốn và kỹ thuật. Sénégal quan hệ mật thiết với phương Tây, nhất là Pháp. Pháp là nước viện trợ nhiều nhất cho Sénégal, và hiện vẫn cung cấp chuyên gia kỹ thuật, quân sự cho Sénégal. Hiện nay, Pháp với Hiệp định phòng thủ ký với Sénégal từ khi quốc gia này giành độc lập vẫn luôn có 1.200 quân tại đây. Từ cuối những năm 1980, Mỹ bắt đầu tăng cường quan hệ với Sénégal trong các lĩnh vực kinh tế, đào tạo. Hiện nay, trong khuôn khổ của chương trình " Sáng kiến đối phó với khủng hoảng ở châu Phi của Mỹ"(ACRI-2001), Mỹ đã gửi các chuyên gia quân sự tới giúp Sénégal đào tạo các binh lính gìn giữ hoà bình.
Cách mạng
Cách mạng là một phương pháp của nhân dân hoặc một tổ chức mà trong đó các hoạt động đấu tranh diễn ra liên tục nhằm cải tiến một chính quyền, tư tưởng, công nghệ kỹ thuật,... Một cuộc cách mạng có thể dẫn đến trịnh thương trong các thể chế chính trị – xã hội, hoặc thay đổi lớn trong 1 nền kinh tế hay văn hóa. Cách mạng đã từng xảy ra trong nhiều lĩnh vực như xã hội, chính trị, văn hóa, kinh tế, công nghiệp,...
Cephalozia affinis
Liên kết ngoài
Thể loại:Cephalozia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Sénégal
Chính sách ngoại giao
Sénégal chủ trương duy trì quan hệ láng giềng tốt với Mauritanie, Gambia và Guinée - Bissau. Tuy vậy, do xung đột ở vùng Casamance, vấn đề người tỵ nạn Sénégal và các tranh chấp lãnh thổ chưa được giải quyết, quan hệ giữa Sénégal và các nước này có lúc căng thẳng.
Vào ngày 22 tháng 2 năm 2011, Senegal cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, nói rằng họ cung cấp vũ khí cho phiến quân đã giết chết quân đội Senegal trong cuộc xung đột Casamance.
Cách mạng
Cách mạng thường được thực hiện dưới sự lãnh đạo nhân dân, tạo ra 1 sự thay đổi về chất trên các mặt chính trị, kinh tế, hay văn hóa, xã hội. Đối lập với cách mạng thường được gọi là phản cách mạng, tức quay lại với cái cũ, trung thành với cái cũ hoặc cái đang tồn tại, hay 1 sự thay đổi tiệm tiến có kế thừa cái cũ.
Trong chính trị, cách mạng và đảo chính có những điểm giống và khác với nhau: Cách mạng và đảo chính đều được tiến hành nhằm lật đổ chế độ chính trị cũ, nhưng khác nhau ở mục tiêu sau đó: cách mạng là thay chế độ cũ bằng 1 chế độ mới tiến bộ hơn về cơ cấu và tính chất, còn đảo chính là thuật ngữ chung mà chỉ thay thế 1 chính quyền này bằng 1 chính quyền khác có hình thái và bản chất giống như cũ. Ngoài ra, đảo chính thường chỉ được thực hiện bởi 1 nhóm lãnh đạo nhắm vào 1 nhóm các lãnh đạo khác, trong khi cách mạng thường được tổ chức bởi phần lớn quần chúng xã hội và lật đổ cả thể chế chính trị cũ. Ví dụ: Cách mạng Tháng Mười được thực hiện bởi đông đảo quần chúng nhằm thay thế chế độ Nga hoàng bằng nền Cộng hòa Xô viết nên được coi là cách mạng, trong khi đảo chính Thái Lan 2006 được thực hiện bởi một số tướng lĩnh nhằm lật đổ cá nhân Thủ tướng, và Chính phủ mới vẫn áp dụng cơ cấu chính trị trước đó nên được coi là đảo chính.
Sénégal
Các vùng hành chính
thumb|350px|Các vùng Sénégal
Cách mạng
Thông thường, các học thuyết bảo vệ cho cách mạng là chủ nghĩa cách mạng, chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa tiến bộ, chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa vô chính phủ và chủ nghĩa công đoàn (nhưng không phải tất cả những gì các trường phái này mang lại đều nhất thiết là cách mạng). Đôi khi chủ nghĩa phát xít cũng được xem là cách mạng hoặc có khi xem là phản cách mạng (hay cách mạng cánh hữu).
Từ nguyên
nhỏ|220px|[[George Washington là 1 nhà lãnh đạo nước Mỹ trong Cách mạng Mỹ.|thế=]] Trong nhiều ngôn ngữ của châu Âu, các từ mang nghĩa "cách mạng" được bắt nguồn từ revolutio (sự quay) trong tiếng La Tinh thông dụng (Vulgar Latin), từ này có nguồn gốc từ revolvere (quay, xoay) trong tiếng Latinh. Năm 1390, từ này được du nhập vào tiếng Anh qua từ révolution trong tiếng Pháp cổ, khi đó có nghĩa thuộc lĩnh vực thiên văn học. Các từ cùng gốc Latinh này trong tiếng Anh và tiếng Pháp bắt đầu mang sắc thái chính trị kể từ thế kỷ XVII, đặc biệt là sau cuộc lật đổ vua James II của Anh năm 1688.
Sénégal
Các vùng hành chính
Sénégal được chia thành 14 vùng, mỗi vùng được quản lý bởi Conseil Régional (Hội đồng khu vực). 14 vùng lại được chia thành 45 Départements, 113 Arrondissements và Collectivités Locales.
Các vùng gồm:
Cách mạng
Từ nguyên
Trong tiếng Hán, Cách (革) là biến cách, thay đổi còn Mạng (命) hay mệnh là thiên mệnh, mệnh trời do các vương triều cổ đại thường dùng cách nói "thụ mệnh vu thiên" (vâng mệnh của trời) để chỉ vua, người đứng đầu, vì vậy khi thay triều đổi đại được gọi là "cách mạng" hay "cách mệnh". Ví dụ như Thành Thang lật đổ nhà Hạ lập nhà Thương, nhà Chu lật đổ nhà Thương được gọi chung là Cách mạng Thang Võ.
Kinh Dịch viết: tức là:
Sénégal
Địa lý
Sénégal giáp với Đại Tây Dương về phía tây, Mauritanie về phía bắc, Mali đề phía đông, Guinée về phía đông nam, Guiné-Bissau về phía tây nam, và gần như vây quanh Gambia (trừ một đường biển ngắn của nước này).
Hallein (huyện)
Bezirk Hallein là một huyện hành chính (Bezirk) ở federal state của Salzburg, Áo, và congruent with the Tennengau region.
Sénégal
Địa lý
Khung cảnh tai Sénégal chủ yếu gồm những đồng bằng cát tây Sahel nâng cao lên thành những dãy đồi ở phía đông nam. Tại đây có điểm cao nhất Sénégal, cách Nepen Diakha 2,8 km, cao 638 m. Biên giới phía bắc được tạo nên từ sông Sénégal; những con sống khác gồm sông Gambia và sông Casamance. Thủ đô Dakar nằm trên bán đảo Cap-Vert, điểm cực tây của châu Phi.
Cách mạng
Từ nguyên
Trong tiếng Việt, từ cách mạng là từ Hán Việt gốc Nhật (革命, かくめい, kakumei) tiếp thu từ những năm 1920. Vì chữ mạng còn được đọc là mệnh, từ cách mạng đôi khi còn được đọc là cách mệnh, như tác phẩm Đường kách mệnh của Hồ Chí Minh.
Hallein (huyện)
Huyện này có diện tích 668.31 km², với dân số 54.282 (15 tháng 5 năm 2001), và mật độ dân số 81 người trên mỗi km². Trung tâm hành chính huyện là Hallein.
Cách mạng
Cách mạng chính trị và cách mạng xã hội
Cách mạng chính trị là sự thay đổi nhà cầm quyền hoặc hình thức tổ chức nhà nước hiện tại bằng nhà cầm quyền hoặc hình thức tổ chức nhà nước khác được xem là tiến bộ hơn bằng phương pháp bạo động hoặc bất bạo động mà không tuân theo những thủ tục được pháp luật quy định.
Sénégal
Kinh tế
300px|phải|nhỏ|Những người bán hàng trên đường phố Tháng 1 năm 1994, Sénégal đã tiến hành một cuộc cải cách kinh tế sâu rộng và đầy tham vọng với sự hỗ trợ của cộng đồng các nước cho vay quốc tế. Cuộc cải cách bắt đầu với việc phá giá 50% đồng tiền tệ Sénégal, đồng franc CFA, vốn có tỷ giá cố định so với đồng franc cũ của Pháp và hiện nay là đồng euro. Sự kiểm soát và hỗ trợ giá cả của chính phủ dần được bãi bỏ. Sau khi kinh tế giảm sút 2.1% năm 1993, Sénégal đã có một bước chuyển quan trọng, nhờ chương trình cải cách đó, với tăng trưởng GDP thực tế hàng năm ở mức 5% trong giai đoạn 1995-2001. Lạm phát hàng năm từng chưa tới 1%, nhưng đã tăng tới ước tính 3.3% năm 2001. Đầu tư tăng trưởng vững chắc từ mức 13.8% GDP năm 1993 tới 16.5% năm 1997.
Hallein (huyện)
Phân chia hành chính
Huyện này được chia thành 13 đô thị, một trong số đó là thị xã, và 4 trong số đó là phố thị (market town).
Cách mạng
Cách mạng chính trị và cách mạng xã hội
Cách mạng chính trị thường được thực hiện bởi bạo lực, và những thay đổi lớn trong bộ máy quyền lực thường có kết quả nhanh chóng hơn bằng việc sử dụng bạo lực, như ở Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) và Cách mạng Pháp. Một cuộc cách mạng chính trị có thể sử dụng vũ lực để lật đổ nhà cầm quyền, tiêu diệt những cá nhân bị xem là phản cách mạng (như đã xảy ra ở Anh, Pháp và Nga); trong khi đó một cuộc cách mạng xã hội thường là sự thay đổi 1 xã hội thông qua các học thuyết và tư tưởng mới như trong thời kỳ Phục Hưng. Tuy nhiên, những cuộc cách mạng xã hội thường không có mốc thời gian rõ ràng, và hầu hết các cuộc cách mạng chính trị đều trở thành cách mạng xã hội, vì chúng được thực hiện dựa trên 1 cơ sở triết học nào đó hướng tới việc tạo dựng ra các định chế kinh tế - chính trị mới nhằm thay đổi bản chất của xã hội. Những cuộc cách mạng trong thế giới hiện đại có thể trở thành những cuộc cách mạng tự do và cách mạng cộng sản. Trái lại, 1 cuộc đảo chính thường tìm kiếm sự thay đổi nhà cầm quyền hoặc đường lối chính trị hiện thời hơn là đặt mục tiêu cải cách xã hội dựa trên quan niệm, ý tưởng về một xã hội tốt đẹp hơn.
Sénégal
Kinh tế
Với tư cách một thành viên của Liên minh Kinh tế và Tiền tệ Tây Phi (WAEMU), Sénégal hiện đang nỗ lực hội nhập sâu hơn nữa vào khu vực với một mức thuế quan thống nhất. Sénégal cũng đã thực hiện kết nối Internet toàn bộ năm 1996, tạo ra một cuộc bùng nổ các dịch vụ dựa trên công nghệ thông tin nhỏ. Hoạt động tư nhân hiện chiếm 82% GDP. Những hậu quả tiêu cực là việc Sénégal phải đối mặt với những vấn đề kinh niên của đô thị như thất nghiệp, bất bình đẳng kinh tế xã hội, thanh thiếu niên phạm tội, và nghiện ma tuý—tương tự như vấn đề sinh ra từ các tầng lớp xã hội khác nhau tại vùng đô thị các nước phát triển/công nghiệp.
Bomolocha manalis
Bomolocha manalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Sénégal
Nhân khẩu
nhỏ|phải|Dân số Sénégal 1961-2003
Hallein (huyện)
Các đô thị
(dân số 15 tháng 5 năm 2001)
Bomolocha manalis
Liên kết ngoài
Thể loại:Bomolocha
Cách mạng
Cách mạng chính trị và cách mạng xã hội
Các cuộc cách mạng chính trị có thể đem đến sự thay đổi chính trị nhanh chóng làm cơ sở để thực hiện những cải cách xã hội khi quần chúng bị kích động đứng lên làm cách mạng nhưng nó sẽ đi kèm những tổn thất rất to lớn cho xã hội trong một thời gian dài, và khi cần kìm hãm người dân để đưa họ về trạng thái tâm lý ôn hòa thì đó lại là một việc rất khó và mất thời gian, đôi khi còn tổn thất rất lớn khác; thậm chí các nhà cách mạng sau khi lật đổ chế độ cũ sẽ thanh trừng lẫn nhau vì bất đồng quan điểm hay vì cạnh tranh quyền lực. Các cuộc cách mạng chính trị đều cho thấy phá hủy các định chế kinh tế - chính trị, các mối quan hệ sản xuất - quan hệ xã hội cũ thì dễ dàng hơn là xây dựng những nhân tố mới tốt đẹp và có hiệu quả hơn. Các định chế kinh tế – chính trị cũ có khuynh hướng tái sinh dưới hình thức mới với cùng bản chất nhưng do một nhóm người mới nắm giữ quyền lực là điều mà Karl Marx gọi là lịch sử lặp lại chính nó – lần đầu như 1 tấn thảm kịch, lần thứ 2 như 1 định mệnh trớ trêu. Các cuộc cách mạng không thể nào thay thế cho tiến hóa xã hội mà chỉ tạo điều kiện cho tiến hóa có thể diễn ra nhanh hơn trong một số trường hợp và kéo lùi xã hội trong một số trường hợp khác. Điều này cho thấy phá hủy lúc nào cũng dễ dàng hơn là xây dựng và xây dựng lúc nào cũng cần nhiều thời gian hơn phá hủy. Các cuộc cách mạng xã hội hướng đến sự thay đổi bản chất của xã hội trong đó các lực lượng xã hội cần phải tự điều chỉnh hoặc bị điều chỉnh để giải quyết các mâu thuẫn đối kháng. Trong nhiều trường hợp, những cuộc cách mạng xã hội sẽ tiếp nối các cuộc cách mạng chính trị nhằm mang lại những thay đổi sâu sắc và bền vững hơn kết quả do các cuộc cách mạng chính trị mang lại. Các cuộc cách mạng xã hội cũng có thể đi kèm với những hậu quả tiêu cực như từng diễn ra tại các cuộc cải cách văn hóa, cải cách tôn giáo, cải cách ruộng đất, cải cách công thương nghiệp trên thế giới.
Một vài nhà triết học chính trị coi các cuộc cách mạng giống như cái đích của mình. Hầu hết những người vô chính phủ ủng hộ cách mạng xã hội như chứng kiến sự đổ vỡ của bộ máy nhà nước và thay thế vào đó 1 tình trạng xã hội không có thứ bậc. Chẳng hạn trong số những người theo Chủ nghĩa cộng sản và Chủ nghĩa Marx, có 1 sự tách biệt giữa người ủng hộ nhà nước Xô Viết (phái chính thống chủ nghĩa Mác) xem nhà nước này là công cụ của giai cấp vô sản và phái theo Chủ nghĩa Trotsky chỉ trích nhà nước Xô Viết xem đây là 1 hệ thống quan liêu nhân danh giai cấp vô sản.
Cách mạng chính trị và xã hội thường "thể chế hóa" những ý tưởng hay khẩu hiệu hay nhân vật của cuộc cách mạng để tiếp tục nắm vai trò quan trọng trong đời sống chính trị của một đất nước, ngay cả khi cuộc cách mạng đó đã kết thúc nhiều năm. Các hệ thống chính trị mới thường thể chế hóa những cuộc cách mạng này để hợp pháp hóa những đường lối của chính quyền. Ví dụ như việc Pháp, Mỹ, Nga,... tiếp tục kỷ niệm quá khứ cách mạng qua những ngày nghỉ lễ, những bài hát hay bằng hình thức khác.
Những cuộc cách mạng công nghệ
Những cuộc cách mạng công nghệ là nền tảng cho sự phát triển công nghiệp vượt bậc được gọi là cách mạng công nghiệp hoặc sự phát triển trong nông nghiệp được gọi là cách mạng nông nghiệp. Những thay đổi kinh tế dẫn đến những thay đổi trong cấu trúc xã hội, trong văn hóa và chính trị.
Tham khảo
Thể loại:Khái niệm xã hội
Sénégal
Nhân khẩu
Sénégal có dân số hơn 13,5 triệu, trong đó 42% sống tại khu vực nông thôn. Mật độ dân cư dao động từ 77 PD/km2 ở miền trung-tây tới 2 /km2 ở khu vực miền đông khô cằn.
Dân tộc
Sénégal có sự đa dạng về dân tộc, và như đa số các quốc gia Tây Phi, nhiều ngôn ngữ được sử dụng hàng ngày. Người Wolof là dân tộc đông nhất Sénégal (43% dân số); người Fula và người Toucouleur (cũng gọi là Halpulaar'en, nghĩa là "người nói tiếng Pulaar") (24%) là nhóm đông thứ nhì, theo sau bởi người Serer (14,7%), rồi người Jola (4%), người Mandinka (3%), người Moor (Naarkajors), người Soninke, người Bassari và nhiều nhóm nhỏ khác (9%).
Khoảng 50.000 người châu Âu (chủ yếu người Pháp) và người Liban cư ngụ ở Sénégal, chủ yếu ở các thành phố. Đa số người Liban làm công việc thương mại. Ngoài ra tại các đô thị, có những cộng đồng người Việt Nam và người Trung Quốc nhỏ, mỗi nhóm khoảng vài trăm người. Cũng có hàng chục nghìn người di cư từ Mauritanie, chủ yếu ở miền bắc.
Ngôn ngữ
Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức. Đa số người dân cũng nói ngôn ngữ dân tộc mình và, đặc biệt tại Dakar, tiếng Wolof là lingua franca. Tiếng Pulaar (Fula) là ngôn ngữ của người Fula và Toucouleur. Tiếng Serer được nói rộng rãi bởi cả người Serer và phia Serer. Nhóm ngôn ngữ Jola phổ biến rộng rãi tại Casamance.
Nhiều ngôn ngữ được hưởng tình trạng "ngôn ngữ quốc gia": tiếng Balanta-Ganja, tiếng Ả Rập Hassaniya, tiếng Jola-Fonyi, tiếng Mandinka, tiếng Mandjak, tiếng Mankanya, tiếng Noon (Serer-Noon), tiếng Pulaar, tiếng Serer, tiếng Soninke, và tiếng Wolof.
Thành phố lớn nhất
Thủ đô Dakar là thành phố lớn nhất Sénégal, với hơn hai triệu dân.
Tôn giáo
Hồi giáo là tôn giáo chính ở nước này với khoảng 94% dân số là tín đồ; cộng đồng Thiên chúa giáo chiếm 4% dân số gồm Công giáo La Mã, và các phái Tin lành.
Văn hóa
phải|200px|nhỏ|Trên bãi biển tại [[Mbour]] nhỏ|200px|Chợ [[Dakar]]
Montussan
Montussan  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Sénégal
Liên kết ngoài
Chính phủ
Montussan
Xem thêm
Thể loại:Xã của Gironde
Sénégal
Liên kết ngoài
Bản đồ
Du lịch
Aleksandr Mikhailovich, Đại vương công Tver
Aleksandr Mikhailovich (tiếng Nga: Александр Михайлович Тверской, 7 tháng 10 năm 1301 đến ngày 29 tháng 10 năm 1339) là Đại công của Tver và Vladimir-Suzdal trong những năm 1326 - 1327 và 1338 - 1339
Amanda Pennekamp
Amanda Helen Pennekamp (sinh ngày 17 tháng 7 năm 1981) là một nữ hoàng sắc đẹp.
Aleksandr Mikhailovich, Đại vương công Tver
Thơ ấu và cai trị
Aleksandr Mikhailovich là con trai của Đại công Mikhail, Đại vương công xứ Tver và mẹ là Anna Kashin. Thời trai trẻ, ông được phụ thân giao cho cai quản Kholm và Mikulin. Năm 1322, ông vấp phải sự chống đối của các anh em mình khi công khai ủng hộ Đại công Moskwa Iuri (người đã có kế hoạch chống lại cha của Aleksandr để có được văn bản cho phép hoạt động (tiếng Mông Cổ gọi là yarlik) của Hãn quốc Kim Trướng).
Amanda Pennekamp
Pennekamp đoạt vương miện Hoa hậu Nam Carolina 2004 vào năm 2003 và giành quyền đại diện cho tiểu bang này tại cuộc thi Hoa hậu Mỹ 2004 được tổ chức ở Hollywood, California vào tháng 4 cùng năm. Cô đoạt ngôi vị Á hậu 1. Đây là thành tích tốt nhất của tiểu bang này tại cuộc thi kể từ lúc Lu Parker đăng quang năm 1994.
Tháng 8 năm 2006, cô đoạt vương miện Hoa hậu Trái Đất Mỹ 2006. Sau đó, cô tham gia cuộc thi Hoa hậu Trái Đất 2006 được tổ chức ở Manila, Philippines và lọt vào Top 16. Đồng thời, cô có mặt trong Top 15 thí sinh Trình diễn áo tắm đẹp nhất.
Pennekamp học và nghiên cứu về giao tiếp sân khấu và lời nói tại Trường Đại học Newberry, is a member of the Alpha Xi Delta sorority. Trường đã thành lập học bổng Pennekamp cho nghệ thuật biểu diễn để vinh danh cô.
Cô đang sinh sống tại Columbia, South Carolina. Hiện, cô là người mẫu và MC cho Vegas Entertainment Network. Cô đã kết hôn với Brian Bluestein. Họ có một con trai và một con gái.
Aleksandr Mikhailovich, Đại vương công Tver
Thơ ấu và cai trị
Bốn năm sau, Aleksandr Mikhailovich lên kế vị người anh trai là Dmitri, Đại vương công xứ Tver (1318 - 1326; bị Khan Uzbek giết khi ông ám sát Đại công Iuri của Moskwa ). Năm 1327, một viên tướng là anh họ của Khán Kim Trướng là Baskaki Shevkal đem quân tràn vào cướp phá Tver, phao tin để giết Đại công Aleksandr. Bất ngờ, quân dân Tver nổi dậy tấn công và giết sạch đạo quân Khan Kim Trướng xâm lược.
Vụ thảm sát dẫn đến việc Khan Tatar trả đũa. Đại công Moskwa là Ivan I của Nga, anh trai của Đại công bị Tver giết chết là Iuri của Nga, đã lên đường sang đất Hãn quốc Kim Trướng để xin văn bản cho phép hoạt động của Khan Hãn quốc Kim Trướng; đồng thời Hãn quốc Kim Trướng cử 5 vạn quân sang trừng phạt Tver. Biết tin này, Aleksandr Mikhailovich dẫn gia đình hoàng gia chạy trốn qua Novgorod, rồi Pskov. Nhưng tại Pskov, gia đình Aleksandr Mikhailovich bị quân Tartar đuổi theo rất ngặt và đội quân của Ivan I bao vây gắt, Aleksandr Mikhailovich lại phải chạy trốn sang Lithuania và sau đó đến Thụy Điển. Bị vua Thụy Điển từ chối, Aleksandr Mikhailovich lại trở về Pskov nương náu dưới sự bảo trợ của Gediminas, Đại công của Lithuania.
Năm 1335, Aleksandr gửi con trai của ông, Fyodor, đến Hãn quốc Kim Trướng để cầu xin sự tha thứ. Năm 1337, Đại công Tver đích thân sang Hãn quốc Kim Trướng để thần phục Khan. Uzbeg Khan, ít nhất trong một thời gian, đã tha thứ kẻ thù cũ của mình và đưa Đại công trở về Tver. Điều này đã dẫn tới những cuộc xung đột mới với Moscow, mà lãnh thổ Tver "không thể duy trì lâu".
Sau cái chết của Aleksandr và con trai Fyodor, đất đai của Tver bị chia thành 4 mảnh theo lênh của Khan Kim Trướng, để trao cho các con của Đại công cai trị. Người em ông, Konstantin, Đại vương công xứ Tver sẽ kế vị.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1301 Thể loại:Mất năm 1339 Thể loại:Đại vương công Tver Thể loại:Vương công Novgorod Thể loại:Đại vương công Vladimir
Sénégal
Liên kết ngoài
Khác
Sau nửa đêm (tiểu thuyết của Murakami)
After Dark (アフターダーク) (Tiếng Nhật: アフターダーク; Tiếng Việt: Sau nửa đêm) là một tiểu thuyết ra mắt năm 2004 của tác giả người Nhật Bản Haruki Murakami.
Cyclommatus kusakabei
Tham khảo
Thể loại:Cyclommatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2011
Sau nửa đêm (tiểu thuyết của Murakami)
Tóm tắt nội dung
Lấy bối cảnh một đêm ở thủ đô Tokyo, tiểu tuyết xoay quanh Mari Asai, một sinh viên 19 tuổi. Khi đang đọc sách suốt đêm tại một quán ăn Denny's, cô gặp Takahashi Tetsuya, một sinh viên kiêm nhạc công trombone, rất thích bài hát "Five Spot After Dark" của Curtis Fuller. Takahashi biết chị gái của Mari, tên là Eri. Takahashi từng để ý cô Eri và khẳng định rằng bọn họ đã từng gặp gỡ nhau trước đó. Trong lúc đó, Eri đang mê ngủ bên cạnh một chiếc tivi và dường như đang bị ám bởi một bóng hình ghê rợn.
Mari sau đó gặp gỡ với một nữ đô vật đã nghỉ hưu, Kaoru, hiện đang làm quản lý trong một khách sạn tình nhân có tên "Alphaville". Kaoru cần Mari thông dịch cho một cô gái mại dâm người Trung Quốc vừa bị một tay nhân viên văn phòng tên Shirakawa bạo hành trong khách sạn. Bọn họ sau đó cùng nhau truy tìm Shirakawa. Một nhóm Mafia Trung Quốc hành nghề chăn dắt gái mại dâm cũng truy lùng hắn.
Tại khách sạn đó, Mari cũng được nghe kể các câu chuyện cuộc đời của những nhân viên khách sạn và khám phá một thế giới ngầm đang âm thầm tồn tại phía dưới xã hội chúng ta đang sống.
Một phần câu chuyện xảy ra trong một thế giới hỗn mang giữa hiện thực và cõi mộng, mỗi chương truyện bắt đầu với hình ảnh một chiếc đồng hồ chỉ các mốc thời gian trong một đêm.
Cấu trúc
Câu chuyện được chia thành nhiều chương nhỏ có độ dài khác nhau được kể theo chiều thời gian tuyến tính. Một số chương mô tả các sự kiện tâm linh xảy ra với Eri Asai, và một số kể câu chuyện của Mari Asai trong đêm cô đọc sách tại quán ăn Denny's. Như thường lệ, hai tuyến truyện gặp nhau tại kết thúc của tiểu thuyết.
Tiểu thiết bao hàm nhiều biểu tượng có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau. Tác giả sử dụng những biểu tượng có tính gợi mạnh như âm nhạc, buổi đêm, ánh sáng, tầm nhìn từ máy quay và tivi bị hỏng. Murakami để việc giải thích các biểu tượng này cho độc giả.
Tiếp nhận
Cuốn tiểu thuyết nhận điểm rating 64% từ trang tổng hợp đánh giá sách iDreamBooks dựa trên 17 đánh giá của các nhà phê bình. Đa phần các phân tích chỉ trích phần kết truyện "chưng hửng", hay thậm chí là không rõ có phần kết truyện hay không. Nhiều nhà phê bình nhận thấy điều này đã "tự hủy" phần còn lại của cuốn sách.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu thuyết năm 2007 Thể loại:Văn học Nhật Bản
Sénégal
Liên kết ngoài
Dân tộc
Kestanelik, Erdek
Kestanelik là một xã thuộc huyện Erdek, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 394 người.
Sénégal
Liên kết ngoài
MFDC
Thể loại:Cộng hòa Thể loại:Các nước khối G15 Thể loại:Quốc gia châu Phi Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi Thể loại:Cộng đồng Kinh tế Tây Phi Thể loại:Quốc gia thành viên Cộng đồng Pháp ngữ Thể loại:Nước kém phát triển Thể loại:Quốc gia Tây Phi Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp
Hallomenus debilis
Hallomenus debilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học đầu tiên năm 1866.
Tham khảo
Thể loại:Hallomenus
Mallotus hispidospinosus
Mallotus hispidospinosus là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Welzen & Chayam. mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruối Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Andrena melaleuca
Andrena melaleuca là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Dicranomyia haeretica
Dicranomyia haeretica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Fontanes, Lozère
Fontans là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1000 mét trên mực nước biển.
Cyclommatus lunifer
Cyclommatus lunifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1905.
Tham khảo
Thể loại:Cyclommatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1905
Al Faisaliyah Center
Tòa nhà Al Faisaliyah Center (tiếng Ả Rập: برج الفيصلية) là một tòa nhà chọc trời ở thủ đô Riyadh, Ả Rập Xê Út. Được các công ty Foster & Partners và Buro Happold thiết kế lấy cảm hứng từ chiếc bút bi với một quả cầu lớn trên đỉnh, tòa nhà này được xây dựng xong năm 2000 với chiều cao 266,9 m, đây là tòa nhà cao thứ hai của Ả Rập Xê Út sau Kingdom Centre.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà chọc trời ở Ả Rập Xê Út
Animal (album của Kesha)
Animal là album phòng thu đầu tay của ca sĩ nhạc pop người Mỹ, Kesha. Album được phát hành vào ngày 1 tháng 1 năm 2010, bởi hãng RCA. Trong album này, Kesha đã làm việc với một loạt các nhà sản xuất và nhạc sĩ như Lukasz Gottwald (Dr.Luke), Benny Blanco, David Gamson, Greg Kurstin, Max Martin, và những người khác.
Album đã nhận được những đánh giá trái chiều từ giới chuyên môn. Album cũng đạt được thành công về mặt thương mại, ra mắt tại số một ở Canada, Hy Lạp, và bảng xếp hạng Billboard 200 của Mỹ, và nằm trong top 10 tại bảy quốc gia khác. Animal đã được chứng nhận bạch kim của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA) khi bán được 1 triệu bản và đã bán được hơn 2.000.000 bản trên toàn thế giới.
Xếp hạng
{| class="wikitable sortable" ! width="230px"| Bảng xếp hạng (2010) ! Xếp hạng cao nhất
Tham khảo
Thể loại:Album năm 2010 Thể loại:Abum của Kesha Thể loại:Album quán quân Billboard 200 Thể loại:Album sản xuất bởi Benny Blanco Thể loại:Album sản xuất bởi Dr. Luke Thể loại:Album sản xuất bởi Max Martin Thể loại:Album sản xuất bởi Shellback Thể loại:Album đầu tay năm 2010 Thể loại:Album sản xuất bởi Greg Kurstin
Nguyễn Hoàng Thiên
Nguyễn Hoàng Thiên (sinh ngày 12 tháng 3 năm 1995) là vận động viên quần vợt Việt Nam.
Thiên có được vị trí ATP đơn cao nhất trong sự nghiệp là 1368, đạt được vào ngày 18 tháng 6 năm 2012. Anh có thứ hạng đôi cao nhất là 770, đạt được vào ngày 3 tháng 4 năm 2017.
Hoàng Thiên đại diện cho Việt Nam tại Davis Cup và có thành tích thắng/thua là 13–11.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Vận động viên quần vợt Việt Nam Thể loại:Vận động viên người Thành phố Hồ Chí Minh
Vệ Quán
Vệ Quán (220-291) là đại thần nhà Tào Ngụy và nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Ông đã sống qua 2 thời kỳ Tam Quốc và Tây Tấn.
Trọng thần họ Tư Mã
Năm 239, Vệ Quán 20 tuổi bắt đầu bước vào quan trường, được phong làm Thượng thư lang, sau lên Thông sự lang, rồi Trung sự lang. Sau 10 năm, ông được thăng làm Tán kị thường thị.
Họ Tư Mã trở thành quyền thần thao túng nhà Ngụy. Vệ Quán hành sự thận trọng, nghiêm túc, được mọi người trong triều kính trọng.
Dẹp loạn Chung Đặng
Năm 262, Tư Mã Chiêu sai Đặng Ngải và Chung Hội cầm quân đi đánh Thục Hán. Vệ Quán được phong làm Giám quân hành trấn tây tướng ty, theo Chung Hội. Cuối năm 263, quân Ngụy đánh bại quân Thục, vua Thục Hán là Lưu Thiện đầu hàng.
Đặng Ngải có công vào Thành Đô nhận hàng Lưu Thiện, nên muốn lưu quân ở lại để sang đánh Đông Ngô. Tư Mã Chiêu sai Vệ Quán lệnh cho Đặng Ngải phải đợi đề nghị được phê chuẩn mới được làm, nhưng Ngải tỏ ý muốn tự mình hành động không cần tuân lệnh triều đình.
Cùng lúc, Chung Hội cũng ghen công với Đặng Ngải, viết thư vu cáo Đặng Ngải muốn làm phản. Tư Mã Chiêu tin Đặng Ngải có ý phản, bèn sai Vệ Quán mang quân vào Thục, tới Thành Đô bắt cha con Đặng Ngải. Vệ Quán theo lệnh mang xe tù đến bắt giữ cha con họ Đặng. Trong khi cha con Đặng Ngải bị áp giải về Lạc Dương thì Chung Hội kéo quân vào Thành Đô, một mình nắm giữ binh mã trong nước Thục.
Có thêm sự kích động của hàng tướng Thục Hán là Khương Duy, Chung Hội quyết tâm phản lại Tư Mã Chiêu và ép Vệ Quán phải theo mình. Vệ Quán giả cách nghe theo.
Sợ các tướng Ngụy không phục, Chung Hội nghe theo Khương Duy, định giết các tướng. Do Khâu Kiến đưa tin ra ngoài, các tướng sĩ Tào Ngụy biết ý đồ của Chung Hội. Vệ Quán cùng Hồ Uyên cầm đầu quân sĩ chống lại Chung Hội. Do các tướng sĩ đánh trận lâu ngày đều muốn về nhà, nên đồng lòng chống lại Chung Hội. Trưa ngày 18 tháng 1 năm 264, Vệ Quán, Hồ Uyên dẫn binh sĩ các trại cùng xông vào thành. Chung Hội và Khương Duy đều bị giết.
Các tướng sĩ dưới quyền Đặng Ngải thấy Chung Hội và Khương Duy chết vội đuổi theo xe tù chở cha con Đặng Ngải, đánh cướp lấy và cứu Đặng Ngải, Đặng Trung ra. Vệ Quán ở Thành Đô sợ Đặng Ngải thù mình việc bắt giữ, bèn sai Điền Tục mang quân đánh giết họ Đặng. Điền Tục đánh bại quân bản bộ của Đặng Ngải và giết chết cha con họ Đặng ở phía tây Miên Trúc.
Do lập công dẹp loạn ở Thục, Vệ Quán được triều đình rất ca ngợi và định trọng thưởng, nhưng ông không nhận, quy công cho các tướng sĩ. Cuối cùng triều đình phong ông làm Đô đốc Quan Trung, Trấn tây tướng quân; sau đó thăng làm Trấn đông tướng quân, Miên Dương hầu.
Đại thần thời Tây Tấn
Năm 265, con Tư Mã Chiêu là Tư Mã Viêm giành ngôi nhà Ngụy, lập ra nhà Tấn. Vệ Quán trở thành công thần khai quốc nhà Tấn. Ông được thăng lên tước công, làm Thứ sử Thanh châu, sau đó kiêm thêm chức Chinh đông Đại tướng quân, Thanh châu mục.
Ở các địa vị khác nhau, Vệ Quán luôn giữ sự khiêm tốn và phép tắc, được mọi người vì nể. Sau đó ông lại được phong làm Chinh bắc tướng quân, Thứ sử U châu, Ô Hoàn hiệu úy, kiêm Đô đốc Tinh châu. Khi đó vùng biên cương phía đông bắc nhà Tấn rộng, nhiều tộc thiểu số sống xen kẽ, rất phức tạp, thường xâm nhập biên giới nhà Tấn cướp bóc gia súc. Vệ Quán sau khi nhận chức đã tìm hiểu tình hình, khéo léo dùng kế ly gián khiến các bộ tộc Vu Hoàn, Lực Vi nghi kỵ lẫn nhau, do đó sức mạnh của họ yếu đi. Chính sách chia để trị của Vệ Quán khiến biên giới đông bắc nhà Tấn được ổn định.
Năm 275, Vệ Quán được triệu về triều làm Thượng thư lệnh. Năm 280, ông được gia phong làm Tư không, Thị trung, Thái tử Thiếu phó. Dù ở ngôi cao, Vệ Quán vẫn là vị quan thanh liêm.
Nhà Tấn thực hiện chế độ quan lại theo phép từ thời Hán Vũ Đế và nhà Tào Ngụy vẫn duy trì là "cửu phẩm trung chính", tức là không dựa vào tài năng mà chỉ dựa vào sự tiến những người thân thuộc của các môn đệ thế tộc. Vệ Quán muốn thay đổi chế độ dùng người này, ông dâng sớ lên Tấn Vũ Đế, nêu rõ lý do nhà Tào Ngụy dùng chế độ cửu phẩm trung chính vì hoàn cảnh loạn lạc, nhân sĩ lưu tán, địa phương không khảo sát được kỹ càng; đến thời bình nên bỏ chế độ cũ chuyển sang chế độ xét chọn từ làng xã để có người tài phục vụ đất nước. Tấn Vũ Đế thấy bản tấu của ông có lý, nhưng vì vẫn phải dựa vào các thế tộc cũ của nhà Ngụy giúp mình, nên không áp dụng kiến nghị của ông.
Mâu thuẫn trong cung đình
Tấn Vũ Đế kén vợ cho thái tử Tư Mã Trung, muốn chọn con gái Vệ Quán cho thái tử. Dương hoàng hậu khuyên nên lấy con gái đại thần khác là Giả Sung làm con dâu. Vũ Đế không đồng tình vì cho rằng con gái Vệ Quán xinh đẹp, trắng trẻo, giỏi giang, đông con; trong khi nhà họ Giả xấu xí, lùn đen, hay ganh ghét. Do Dương hoàng hậu nài nỉ nhiều lần, cuối cùng Tấn Vũ Đế đồng ý, cho Tư Mã Trung lấy con gái Giả Sung là Giả Nam Phong.
Thái tử Trung vốn là người đần độn, Vệ Quán lo lắng cho cơ nghiệp nhà Tấn sau này, nên định đề nghị vua thay thái tử, nhưng không tiện nói thẳng. Vì vậy ông vờ say rượu, vỗ lên ngai vàng của Vũ Đế nói rằng chỗ đó thật đáng tiếc. Tấn Vũ Đế tuy hiểu dụng ý can ngăn của ông, nhưng lờ đi như không biết. Thái tử phi là Giả Nam Phong biết chuyện, rất hận thù ông.
Ngoại thích Dương Tuấn (cha của Dương hoàng hậu) cậy quyền lũng đoạn triều chính. Vệ Quán không bằng lòng, thường hay can thẳng. Dương Tuấn căm ghét ông, bèn câu kết với các hoạn quan, gièm pha vu cáo ông. Vệ Quán buộc phải dâng thư xin từ chức. Tấn Vũ Đế tin các hoạn quan nên đồng ý cho ông giải quan.
Tai họa
Năm 290, Tấn Vũ Đế mất, Tư Mã Trung lên nối ngôi, tức là Tấn Huệ Đế. Do vua mới đần độn nên ngoại thích Dương Tuấn muốn tiếp tục thao túng chính trường. Hoàng hậu Giả Nam Phong cũng không chịu kém, bèn liên kết với Sở vương Tư Mã Vĩ (con thứ năm của Vũ Đế), Đông An công Tư Mã Do và Nhữ Nam vương Tư Mã Lượng (con thứ của Tư Mã Ý) vu cáo Dương Tuấn làm phản và ép Huệ Đế hạ chiếu giết chết cả nhà họ Dương.
Họ Dương bị diệt, các chức vụ trong triều đình lại bỏ trống. Vệ Quán được gọi trở lại làm Lục thượng thư sự, cùng Tư Mã Do giúp việc cho Tư Mã Lượng. Tư Mã Lượng và Tư Mã Do cầm quyền trong triều, nhưng hai người sinh mâu thuẫn. Lượng sai người dèm pha Do với Giả hậu, Giả hậu bèn cách chức Do. Lượng tiến cử Sở vương Tư Mã Vĩ cùng Vệ Quán thay chức của Do.
Tư Mã Lượng không muốn để các phiên vương trong triều sẽ gây loạn, đề nghị đưa họ trở về đất được phong. Các triều thần không ai dám lên tiếng, riêng Vệ Quán tán thành, vì sự bình yên của triều đình. Sở vương Tư Mã Vĩ không bằng lòng với chủ trương này, nết rất căm thù Vệ Quán.
Năm 291, Tư Mã Lượng bàn mưu với Vệ Quán trừ Tư Mã Vĩ, nhưng việc bại lộ. Tư Mã Vĩ bèn nói vu với Giả hậu rằng Vệ Quán và Tư Mã Lượng mưu phế Giả hậu. Giả hậu tức giận bèn ép Huệ Đế giáng chiếu cách chức Vệ Quán. Sau đó Giả hậu sai Thanh Hà vương Tư Mã Di mang cấm quân vây bắt cả nhà Vệ Quán và Tư Mã Lượng.
Một thủ hạ cũ của Vệ Quán là Vinh Hối vốn phạm tội bị ông đuổi khỏi phủ, sang phục vụ cho Tư Mã Di, lúc đó cầm đầu cấm quân xông vào phủ. Người nhà Vệ Quán nghi ngờ là chiếu chỉ giả, nên có ý định chống cự, nhưng ông không nghe theo. Vinh Hối giết chết ông cùng con cháu tất cả chín người. Sau đó Vinh Hối vơ vét của cải trong nhà họ Vệ. Chỉ có hai người cháu nội của Vệ Quán là Vệ Tháo, Vệ Giới không có nhà khi đó nên thoát nạn.
Tư Mã Lượng và Vệ Quán bị giết, nhiều người trong triều đều cho là oan. Sau Giả hậu lại thấy Tư Mã Vĩ chuyên quyền nên ghét Vĩ, bèn nghe theo Trương Hoa, gán tội cho Vĩ làm giả chiếu chỉ để giết đại thần, sai tướng Vương Cung phục binh bắt giết Vĩ tại triều, rồi giết cả Vinh Hối. Tuy bề ngoài là sửa án oan cho Vệ Quán nhưng thực chất Giả hậu giết Vĩ để nắm trọn quyền hành trong triều.
Vệ Quán thọ 72 tuổi, làm quan cho nhà Ngụy và nhà Tấn tất cả 50 năm.
Nhà thư pháp
Vệ Quán không chỉ nhà là chính trị, nhà quân sự mà còn là nhà thư pháp nổi tiếng thời Tây Tấn. Ông có lối viết chữ thảo rất độc đáo, kết hợp được với thư pháp "thánh thảo" của nhà thư pháp Trương Chi thời Đông Hán với lối viết của cha mình thành một thể riêng. Tài năng của ông được người đương thời đánh giá sánh ngang với Sách Tĩnh – người đứng đầu Ngũ long Đôn Hoàng.
Thư pháp của Vệ Quán rất có ảnh hưởng trong lịch sử thư pháp, tuy nhiên các tác phẩm của ông đã bị thất lạc gần hết.
Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Vệ Quán trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung được đề cập trong những hồi cuối cùng. Ông là nhân vật đứng giữa sự tranh chấp của hai tướng Chung Hội – Đặng Ngải.
Khi Chung Hội định phản Tư Mã Chiêu, Vệ Quán đóng vai trò chỉ huy các binh sĩ nước Ngụy tấn công vào cung, giết chết Chung Hội.
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 220 Thể loại:Mất năm 291 Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Tấn Thể loại:Người Sơn Tây (Trung Quốc) Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Montignac, Gironde
Montignac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên
Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông là một trường thuộc Đại học Thái Nguyên, chuyên về đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực Công nghệ thông tin và truyền thông cho cả nước, trong đó tập trung chủ yếu cho thị trường nhân lực tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Đây là trường đầu tiên và duy nhất tính đến năm 2017 trong khu vực trung du miền núi phía Bắc (trường thứ 16 trên toàn quốc) đạt chuẩn chất lượng giáo dục đại học.
Liên kết ngoài
Công nghệ Thông tin và Truyền thông Công nghệ Thông tin và Truyền thông Thể loại:Đại học và cao đẳng kỹ thuật Việt Nam
Dicranomyia hainaniana
Dicranomyia hainaniana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Hallomenus nipponicus
Hallomenus nipponicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Nomura miêu tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Tham khảo
Thể loại:Hallomenus
Montagoudin
Montagoudin  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Graubünden
Graubünden hay Grisons (Graubünden, ; Graubünda; Grigioni ; Grischun ) là một bang lớn nhất và cực đông của Thụy Sĩ, giáp các vùng Trentino-Nam Tirol và Lombardia của Ý, bang Vorarlberg của Áo và Liechtenstein. Bang này có diện tích 7105 km², dân số thời điểm năm 2007 là 188.762 người với 28.008 người (hay 14,84%) là người nước ngoài. Tôn giáo chính là Công giáo Rôma và Tin lành, trong đó Công giáo Rôma chiếm 47% dân số còn Tin lành chiếm 41% dân số. . nhỏ|Thung lũng Engadine, gần thị trấn [[St. Moritz]] Ngôn ngữ sử dụng ở bang này là tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Romansh.
Về mặt hành chính, bang này gồm 11 huyện, tổng cộng có 190 đô thị.
Các đô thị
Có 190 đô thị ở bang này (thời điểm năm 2009).