cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Renato Vallanzasca
Giại đoạn 1980
Ngày 18 tháng 7 năm 1987, Vallanzasca ta trốn thoát qua một cửa sổ của chiếc phà sẽ đưa ông ta từ Genova đến nhà tù Nuoro ở Sardinia. Năm nhân viên hộ tống, tất cả đều dưới 25 tuổi bị tòa án quân sự kết án. Tháng 8 năm 1987, ông ta bị bắt tại một trạm kiểm soát ở Grado, trong khi cố gắng đến Trieste. Tháng 9 năm 1990, ly hôn Giuliana Brusa. Năm 1995, tiếp tục chốn khỏi nhà tù ở Nuoro, lần này cả luật sư của ông cũng bị cáo buộc liên quan. Kể từ năm 1999, ông ta đã bị nhốt trong khu vực an ninh cao của nhà tù Voghera.
Xin ân xá
Năm 2005, sau khi bàn bạc với mẹ mình, Vallanzasca gửi một bức thư gửi Bộ trưởng Bộ Tư pháp và các thẩm phán giám sát của Pavia. Tháng 7 năm 2006, mẹ ông đã viết thư cho Tổng thống Carlo Azeglio Ciampi và Bộ trưởng Bộ Tư pháp Mastella xin ân xá cho con trai bà. Ngày 15 tháng 9 năm 2007 ông nhận thông báo không được ân xá từ các nguyên thủ, Vallanzasca sẽ tiếp tục thụ án tại nhà tù Milan.
Từ tháng 3 năm 2010, Vallanzasca được hưởng lời từ việc tại ngoại vào ban ngày, được phép rời nhà tù lúc 7h30 để làm việc và trở về lúc 19h00. Ông làm việc trong một cửa hàng bán đồ da, và một cửa hàng quần áo ở Sarnico, Bergamo. Tháng 5 năm 2011, Tòa án Milan đã đình chỉ Vallanzasca hưởng lợi từ công việc bên ngoài vì ông lợi dụng qua lại với một người phụ nữ. Sau vài được cấp quyền và bị thu hồi lại, vào tháng 6 năm 2014, trong khi được tạng thái bán-tự-do mà nhà tù Bollate cấp phép, ông ta đã cố ăn trộm tại siêu thị ở Milan, tháng 11 sau đó, bị kết án 10 tháng tù cộng với khoản tiền phạt 330 euro vì tội cố tình làm trầm trọng thêm hành vi cướp giật không chính đáng. Với mức án mới này, Vallanzasca có nguy cơ không thu được thêm bất kỳ quyền lợi nào trong thời gian bị giam giữ.
Trong "sự nghiệp phạm tội" của mình, hắn đã bị kết án tổng cộng 4 bản án chung thân và 295 năm tù.
Vương Cung (Đông Tấn)
Vương Cung (chữ Hán: 王恭, ? – 398), tên tự là Hiếu Bá, người Tấn Dương, Thái Nguyên, là đại thần, ngoại thích nhà Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Ông là anh của Định hoàng hậu Vương Pháp Tuệ (vợ vua Hiếu Vũ đế). Nắm trong tay lực lượng thiện chiến nhất của nhà Đông Tấn là Bắc Phủ binh, ông đã 2 lần khởi binh uy hiếp người nắm quyền chính ở Kiến Khang là Hội Kê vương Tư Mã Đạo Tử. Nhưng vào lần thứ 2, Vương Cung bị bộ tướng Lưu Lao Chi trở giáo, nên thất bại, bị bắt và bị xử tử. Trước lúc chịu hình, ông vẫn khẳng định hành động khởi binh của mình hoàn toàn xuất phát từ quan điểm trung thành với triều đình.
Tuổi trẻ nổi danh
Ông nội là danh sĩ Vương Mông nhà Tây Tấn. Cha là quang lộc đại phu Vương Uẩn. Từ nhỏ đã nổi tiếng là thanh liêm, tiết tháo hơn người; tự phụ tài năng cao vời, luôn muốn làm đến bậc tể phụ. Ông nổi tiếng ngang hàng với Vương Thầm (con của Vương Thản Chi), hâm mộ cách làm người của Lưu Đàm. Tạ An thường nói: "Người như Vương Cung sau này có thể làm được Bá Cữu "
Vương Cung thường theo cha từ Hội Kê đến kinh đô, Vương Thầm đến thăm, thấy ông đang ngồi trên 1 chiếc đệm rộng 6 thước, bèn hỏi một cái cho mình. Vương Cung lập tức rút đệm cho Thầm, còn mình ngồi xuống chiếu cói, Thầm thấy vậy giật mình, ông nói: "Tôi bình sinh chẳng có thừa vật gì!" Cho thấy tính cách giản dị qua loa của ông.
Nói thẳng mích lòng
Ông ban đầu làm Tá trước tác lang, thường mong ước được làm tể tướng để bộc lộ hết tài năng, vì vậy cáo bệnh mà từ chối. Không lâu sau làm Bí thư thừa, đổi sang Trung thư lang, chưa nhận chức thì cha mất.
Mãn tang, được ban chức lại bộ lang, từng làm Kiến uy tướng quân một thời gian. Trong những năm Thái Nguyên (376 – 396) thời Tấn Hiếu Vũ Đế, ông thay Thẩm Gia làm Đan Dương doãn, dời sang làm Trung thư lệnh, lĩnh chức Thái tử chiêm sự.
Hiếu Vũ đế cho rằng Cung là anh hoàng hậu, rất muốn trọng dụng. Khi ấy người Trần Quận là Viên Duyệt Chi xu nịnh Tư Mã Đạo Tử, ông tâu lên đế, Duyệt Chi bị giết.
Đạo Tử thường triệu tập bá quan, bày tiệc ở Đông Phủ, Thượng thư lệnh Tạ Thạch nhân say rượu mà làm ra "ủy hạng chi ca" (Tạm dịch: bài ca con ngõ). Cung chỉ trích lời lẽ dâm loạn, Thạch rất ấm ức.
Con dâu của Hoài Lăng nội sử Ngu Diêu là Bùi thị biết "phục thực chi thuật", thường mặc áo vàng, bộ dạng như thiên sư. Đạo Tử rất hâm mộ, lệnh cho tân khách cùng đàm luận. Vương Cung nói rằng: "Chưa từng nghe nói ở nhà của tể tướng lại có đàn bà mất nết!" mọi người không dám đáp lại, Đạo Tử rất lấy làm hổ thẹn.
Sau việc ấy, đế muốn lấy Cung làm chỗ phên dậu, dùng ông làm đô đốc chư quân sự của Duyện, Thanh, Ký, U, Tịnh, và Tấn Lăng của Từ Châu, Bình bắc tướng quân, Duyện, Thanh 2 châu thứ sử, giả tiết, trấn Kinh Khẩu, nắm giữ Bắc phủ binh. Nhưng những người làm đô đốc có hiệu là Bắc đều gặp chuyện chẳng lành, Hoàn Xung, Vương Thản Chi, Điêu Di Chi đều không nhận hiệu Trấn Bắc. Cung dâng biểu từ chối quân hiệu, lấy cớ chức vị quá cao, kỳ thực để tránh tên xấu. Vì thế được đổi làm Tiền tướng quân.
Mộ Dung Thùy xâm nhập Thanh Châu, ông sai quân chống cự, thất bại, bị giáng hiệu Phụ quốc tướng quân.
Bất hòa với Đạo Tử
Khi ấy em họ của Quốc Bảo là Vương Tự đề nghị phục binh giết Cung, Quốc Bảo không dám. Còn Đạo Tử muốn hòa hợp trong ngoài, nhiều lần bày tỏ nỗi lòng với Cung, để cùng nhau nắm quyền. Cung đều không thuận, mỗi lần bàn việc, thái độ quyết liệt, Đạo Tử biết là không thể thỏa hiệp được!
Có nhiều người khuyên Cung giết Quốc Bảo, ông sợ đồng đảng của Quốc Bảo trong triều rất nhiều, không dám. Ông bèn trở về Trấn, lúc chia tay, lại rơi nước mắt khuyên nhủ Đạo Tử một lần nữa, lời lẽ thống thiết, khiến cho bọn Quốc Bảo càng sợ.
Đạo Tử lấy Cung làm An bắc tướng quân, không nhận.
Uy hiếp triều đình lần 1
Cung mưu trừ Quốc Bảo, gởi thư kết minh với Ân Trọng Kham, Hoàn Huyền, Trọng Kham vờ nhận lời. Cung được thư, mừng lắm, dâng biểu xin giết Quốc Bảo. Biểu dâng lên, Kiến Khang trong ngoài giới nghiêm, Quốc Bảo hoảng sợ, xin giải chức. Đạo Tử bắt giết Quốc Bảo, Cung bèn trở về Kinh Khẩu.
Lúc mới dâng biểu, Cung sợ việc không thành, lấy Tư đồ tả trưởng sử Vương Hân làm Ngô Quốc nội sử, lệnh ông ta cất quân ở phía đông. Sau khi Quốc Bảo chết rồi, bèn lệnh cho Hân giải chức. Hân cả giận, cất quân đánh Cung. Ông sai Lưu Lao Chi tiêu diệt Hân, rồi dâng biểu tự biếm, triều đình không cho.
Uy hiếp triều đình lần 2
Cung lại liên kết với bọn Trọng Kham, hẹn ngày cùng đến kinh sư. Ông phát hiện được thư Giai gửi cho bọn Trọng Kham, nhưng chữ đã nhòe, không đọc được. Cung cho rằng Giai có điều dối trá, vả lại năm ngoái bọn Trọng Kham cũng không đến, nên cất quân đi trước. Tư mã Lưu Lao Chi can rằng triều đình cắt 4 quận của Dữu Giai chẳng có gì sai, ông không nghe, dâng biểu lấy việc phong quan cho Vương Du và anh em Thượng Chi làm lý do.
Triều đình sai Tư Mã Nguyên Hiển cùng bọn Vương Tuần, Tạ Diễm chống lại. Cung mơ thấy Lao Chi ngồi ở chỗ của mình, đến sáng nói với ông ta rằng: "Việc thành, lập tức lấy khanh làm Bắc phủ!" Rồi sai Lao Chi cùng thân tín của mình là Đốc (chức vụ) Nhan Duyên đi trước chiếm Trúc Lý. Nguyên Hiển sai sứ du thuyết Lao Chi, ông ta bèn chém Nhan Duyên để hàng.
Ngày hôm ấy, Lao Chi sai con rể Cao Nhã Chi, con trai Lưu Kính Tuyên nhân lúc Cung bày trận, đưa khinh kỵ đến đánh. Cung thua chạy, muốn trở về, Nhã Chi đóng chặt cửa thành. Cung và em trai Lý cưỡi ngựa đến Khúc A. Cung đã lâu không cưỡi, bắp vế sinh nhọt, không thể đi tiếp. Người Khúc A là Ân Xác, vốn là tham quân của Cung, dùng thuyền mà chở, giấu ông ở dưới chiếu lau, muốn chạy đến chỗ Hoàn Huyền.
Đến hồ Trường Dương, gặp thương nhân Tiền Cường. Cường có thù cũ với Xác, nên tố cáo với Hồ Phổ Úy. Úy bắt họ đưa đến kinh sư. Đạo Tử muốn gặp mặt để chế giễu, nghe tin bọn Hoàn Huyền đã đến Thạch Đầu, vội xử chém ông ở Nghê Đường, Kiến Khang.
Tính cách
Cung tính cương trực, rất chuộng tiết nghĩa, mỗi lần đọc Tả truyện đến "Phụng vương mệnh, thảo bất đình" (tạm dịch: nhận lệnh vua, đánh không (cần) xét xử) đều gấp sách mà than thở.
Nhưng ông cũng kém rộng rãi, lại không biết nắm lấy cơ hội. Cung nắm quyền Bắc phủ binh, nhưng bởi xuất thân quý tộc, nên có thái độ xa cách với tướng sĩ bộ hạ. Ông không giỏi dùng binh, lại tin sùng đạo Phật; điều động trăm họ, xây sửa chùa chiền, sao cho tráng lệ, quan dân đều oán.
Lúc chịu hình, vẫn còn tụng kinh Phật, tự sửa râu tóc, mặt không có nét sợ hãi, nói với viên giám hình rằng: "Ta tin lầm người mới đến nỗi này, vốn trong lòng ta, không hề bất trung với xã tắc! Phải để cho trăm đời sau biết đến Vương Cung này!"
Nhà không có tài sản, chỉ có sách vở, người biết chuyện đều thương xót!
Phong thái
Cung dáng vẻ đẹp đẽ, nhiều người ưa thích. Mọi người khen rằng "tươi tắn như liễu mùa xuân" (Hán Việt: trạc trạc như xuân nguyệt liễu).
Thường trùm áo cừu bằng lông hạc, lội tuyết mà đi, Mạnh Sưởng trông thấy, than rằng: "Đây thật là một bậc thần tiên!"
Hậu nhân
Cung bị xử tử, năm con trai, em trai Sảng, cháu gọi bằng chú là Hòa, đồng đảng là bọn Mạnh Phác, Trương Khác đều bị giết. Vào lúc chịu hình, gặp được cố nhân là Đái Kỳ Chi, gởi gắm đứa con thứ còn nhỏ đang ở nhà nhũ mẫu. Kỳ Chi bèn đưa đứa nhỏ đến Hạ Khẩu, giao Hoàn Huyền nuôi dưỡng, cho để tang Cung.
Sau khi Huyền chấp chính, dâng biểu nói lý cho ông, truy tặng Thị trung, Thái bảo, thụy là Trung Giản. Sảng được tặng Thái thường, Hòa cùng con là Giản đều được tặng Thông trực tán kị lang, Ân Xác được tặng Tán kị thị lang. Chém ngang lưng bọn Hồ Phổ Úy, Tiền Cường. Con thứ Đàm Hanh trong những năm Nghĩa Hi làm Cấp sự trung.
Chú thích
Thể loại:Nhân vật chính trị nhà Tấn Thể loại:Người Sơn Tây (Trung Quốc) Thể loại:Năm sinh thiếu Thể loại:Mất năm 398
Võ Huệ phi
Đường Huyền Tông Võ Huệ phi (chữ Hán: 唐玄宗武惠妃, ? - 737), còn gọi là Trinh Thuận Hoàng hậu (貞順皇后), là một sủng phi của Đường Huyền Tông Lý Long Cơ, vị Hoàng đế thứ 7 hoặc thứ 9 của nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc.
Xuất thân là một người cháu của Võ Tắc Thiên, trong suốt đời mình bà chiếm trọn sủng ái của Đường Huyền Tông. Sau khi Vương hoàng hậu bị phế năm 724, địa vị của Võ Huệ phi trong cung được ví như Hoàng hậu, mặc dù bà chưa bao giờ được phong. Bà sinh cho Huyền Tông 4 hoàng tử và 3 công chúa, nhiều hơn bất cứ những phi tần nào khác. Đường Huyền Tông nhiều lần muốn lập bà làm Hoàng hậu nhưng quần thần kiên quyết phản đối, vì bà là con cháu của Võ Tắc Thiên, nên quần thần lo sợ họ Võ lại chiếm giang sơn của nhà Đường.
Có được sự sủng ái, lại muốn cho con trai là Thọ vương Lý Mạo làm Thái tử, Võ Huệ phi tham dự sự kiện cung biến khiến Thái tử trước đó là Lý Anh bị ban chết. Sau khi Phế Thái tử qua đời không lâu, Võ Huệ phi bị ám ảnh bởi chính việc mình gây ra, sợ hãi qua đời. Đường Huyền Tông cả đời chưa từng lập bà làm Hoàng hậu, bèn truy tặng bà thụy hiệu của một Hoàng hậu. Do đó, bà trở thành một trong 2 người phi tần của triều Đường không phải sinh mẫu của Hoàng đế mà lại có thụy hiệu Hoàng hậu, bên cạnh Độc Cô Quý phi. Về sau, Đường Túc Tông cho rằng Võ thị mưu hại hoàng tử, bèn phế trừ thụy hiệu Hoàng hậu của bà.
Tiền trình
Võ Huệ phi không rõ sinh năm bao nhiêu, theo suy đoán thì ước chừng vào niên hiệu Thánh Lịch thời Võ Tắc Thiên trị vì, rơi vào khoảng năm 699 vậy, nếu là như vậy thì bà kém Lý Long Cơ tới 14 tuổi. Bà xuất thân từ gia tộc của Võ Tắc Thiên, vào thời điểm này là rất hiển hách.
Cao tổ phụ của Võ thị là Võ Sĩ Nhượng (武士讓), một người chú của Võ Tắc Thiên. Thân phụ của bà là Võ Du Chỉ (武攸止), cưới Dương thị phu nhân xuất thân từ đại gia tộc Hoằng Nông Dương thị, con gái của Huyện thừa huyện Ung Dương Hoành (杨宏), cháu nội của Du Kích tướng quân Dương Diễn (杨衍). Khi Võ Tắc Thiên xưng làm Hoàng đế, Võ Du Chỉ được phong làm Hằng An vương (恒安王). Võ Du Chỉ mất sớm, Võ thị được nhập cung từ nhỏ nuôi dưỡng. Có nhiều hiểu lầm khi cho rằng Võ thị là vào cung làm cung nữ, lệ con gái thân thích hoàng gia được đưa vào cung có từ lâu (xem Sào Lạt vương phi Dương thị), hay thậm chí là đưa vào cung nuôi làm con dâu cũng có (xem bài Minh Tuyên Tông Tôn Quý phi). Trong thời gian ở trong cung, Võ thị được cháu trai của Võ Tắc Thiên là Lâm Tri vương Lý Long Cơ để ý. Lâm Tri vương Lý Long Cơ sau khi dẹp trừ được đối thủ chính trị cuối cùng là Thái Bình công chúa, đã lập tức lên ngôi Hoàng đế. Sử gọi Đường Huyền Tông.
Hang Utroba
Hang Utroba, còn được gọi là Hang Womb, là một khu bảo tồn hang động thời tiền sử ở tỉnh Kardzhali, Bulgaria. Hang động giống âm hộ của con người và có từ thời Thracia. Các nhà sử học tin rằng hang động đã từng được sử dụng như một ngôi đền sinh sản.
Võ Huệ phi
Tiền trình
Nhân việc Võ thị do có tư sắc, lại là họ hàng với tổ mẫu của Huyền Tông nên rất có vai vế, Võ thị trở thành phi tử được sủng ái nhất trong số các cung phi khi ấy của Huyền Tông. Vị hiệu trước khi trở thành Huệ phi của bà không được cả hai sách Đường thư ghi lại, căn cứ "Trinh Thuận Hoàng hậu ai sách văn" trong Toàn Đường Văn (全唐文), thông qua câu "Tự Tiệp dư nhi tam mệnh" (自婕妤而三命) mà trước mắt tạm đoán Võ thị có thể từng thụ phong Tiệp dư, hơn nữa còn từng qua tổng cộng 3 lần sách phong. Sau khi chính thức vào hậu cung của Huyền Tông, Võ thị liên tiếp sinh cho Huyền Tông 2 hoàng tử là Lý Nhất (李一), Lý Mẫn (李敏) và Thượng Tiên công chúa, tuy nhiên cả ba người con này đều chết non. Đến khi bà sinh ra Lý Mạo (李清) thì Đường Huyền Tông nhờ đến anh trưởng là Ninh vương Lý Hiến nuôi hộ. Đó là con trai trưởng thành độc nhất của bà. Trong khi Đường Huyền Tông càng ngày càng sủng ái Võ thị, thì ông ngày càng lạnh nhạt với chính cung Vương hoàng hậu. Hoàng hậu từ lúc Huyền Tông còn chưa đăng cơ, đã giúp ông không ít trong việc bảo vệ bản thân và con đường sự nghiệp, nhưng bà không hề có người con nào với Huyền Tông, khiến ông rất buồn phiền. Võ thị nhập cung, Vương hoàng hậu lo sợ thân phận gần với Võ Tắc Thiên mà khuyên ông nên xa lánh, điều này làm rạn nứt mối quan hệ giữa Huyền Tông và Vương hoàng hậu.
Hang Utroba
Hang được biết đến trong tiếng Bungari là Utrobata (Утробата) hoặc Peshtera Utroba (Пещера Утроба).
Võ Huệ phi
Tiền trình
Năm Khai Nguyên thứ 10 (722), Huyền Tông bí mật nghị bàn cùng đại thần Khương Kiều (姜皎) về việc phế truất Vương hoàng hậu vì Hoàng hậu không có con, không xứng đáng giữ ngôi vị. Năm thứ 12 (724), anh trai Hoàng hậu là Vương Thủ Nhất bị phát hiện dùng bùa chú trong cung, ông ta đưa cho Hoàng hậu một chiếc vòng thuật với hy vọng Hoàng hậu có thể mang thai. Huyền Tông biết chuyện, nổi giận và phế truất Vương hoàng hậu. Vương hoàng hậu do quá đau buồn mà mất sau đó không lâu.
Hang Utroba
Lịch sử
Hang động nằm cách thành phố Kardzhali 20 km gần làng Ilinitsa và có niên đại từ năm 480 TCN. Hang còn được gọi là "Hang Womb" vì lối vào có hình dạng âm hộ. Bên trong hang giống như tử cung của nữ giới. Ở địa phương còn được gọi là "The Blaring Rock". Các nhà nghiên cứu tin rằng lối vào hang động là một cái khe, sau đó đã được con người mở rộng. Lối vào hang cao 3 m và rộng 2,50 m và bên trong hang có một bàn thờ cao 1,3 m đã được chạm khắc.
Võ Huệ phi
Ngang hàng Hoàng hậu
Năm Khai Nguyên thứ 12 (724), sau khi Vương hoàng hậu bị hạ bệ, Đường Huyền Tông phong cho Võ thị làm Huệ phi (惠妃), đứng hàng đầu các phi tần trong hậu cung của Đường Huyền Tông. Cùng thời gian đó, mẹ Huệ phi là Dương thị được sắc phong làm Trịnh Quốc phu nhân (鄭國夫人), hai em trai là Võ Trung (武忠) và Võ Tín (武信) được phong làm Tế tửu của Quốc tử giám và Bí thư giám.
Hang Utroba
Lịch sử
Nhà khảo cổ Nikolay Ovcharov tin rằng hang động và bàn thờ đã được sử dụng bởi người Thracia. Có một số khu bảo tồn Thracia được tìm thấy ở Bulgaria. Ovcharov tin rằng nó đã được sử dụng như một ngôi đền sinh sản cho người Thracia. Những nơi "sùng bái" của người Thracia thường nằm trên đỉnh núi và có nước. Ngoài ra nước chảy liên tục tại hang Utroba, từ hang động đến chân đồi.
Võ Huệ phi
Ngang hàng Hoàng hậu
Năm Khai Nguyên thứ 14 (726), Huyền Tông có ý định lập Võ Huệ phi làm Hoàng hậu. Ngự sử Phan Hảo Lễ (潘好礼) dâng sớ không đồng tình, một phần vì bà có họ hàng với Võ Diên Tú cùng Võ Tam Tư đã làm loạn kỉ cương, một phần vì muốn bảo vệ Thái tử Lý Anh - nhị hoàng tử sinh bởi Triệu Lệ phi. Bản thân Võ Huệ phi cũng có hai người con trai, nếu Huệ phi được lập làm Hoàng hậu thì địa vị của Thái tử sẽ trở nên nguy hiểm, vì những lý do lớn đó mà triều thần kiêng quyết phản đối lập Huệ phi làm Hoàng hậu. Huyền Tông cũng vì ân tình cũ, thương xót con của Lệ phi nên xuôi theo.
Hang Utroba
Lịch sử
Có một khe hở trên trần để ánh sáng lọt vào hang. Ánh sáng tạo hình dương vật hàng ngày vào buổi trưa, nhưng chỉ chiếu tới bàn thờ vào một ngày trong năm. Vào giữa ngày, một thời điểm nhất định trong năm, ánh sáng có hình dạng dương vật xuyên sâu vào hang động đến bàn thờ. Vào tháng 2 hoặc tháng 3, ánh sáng có hình dạng giống dương vật chui vào khe trên bàn thờ: ánh sáng sau đó chiếu trong 1-2 phút. Ánh sáng xuyên qua và chiếu được cho là tượng trưng cho sự thụ tinh.
Có những cặp vợ chồng không có con đến hang động với hy vọng sẽ giúp cho người vợ thụ thai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hang động đá vôi Thể loại:Hang động Bulgaria
Tái Phong
Tái Phong (chữ Hán: 載灃; bính âm: Zài Fēng; ; 12 tháng 2, năm 1883 - 3 tháng 2, năm 1951), Ái Tân Giác La, biểu tự Bá Hàm (伯涵), hiệu Tĩnh Vân (靜雲), vãn niên tự hiệu Thư Phích (書癖), lại cải tên họ Tải Tĩnh Vân (載靜雲), thường được gọi là Hòa Thạc Thuần Thân vương (和碩醇親王), được biết đến trong lịch sử Trung Quốc với tư cách là Nhiếp Chính vương cuối cùng của nhà Thanh. Với cương vị Nhiếp Chính vương, ông cũng là người cai trị thực tế trong thời kì của con trai ông là Tuyên Thống Đế Phổ Nghi, trong thời gian từ năm 1908 đến khi bị Long Dụ Thái hậu bãi nhiệm vào năm 1912.
Trong lịch sử Đại Thanh, ông cùng Đa Nhĩ Cổn là hai vị Thân vương hiếm hoi có được tước vị ["Nhiếp Chính vương"], toàn quyền nhiếp chính cho một Hoàng đế.
Thân thế
Nhiếp Chính vương Tái Phong sinh ngày 5 tháng 1 (âm lịch) năm Quang Tự thứ 9 (1883), là con trai thứ 5 của Thuần Hiền Thân vương Dịch Hoàn và là thứ hai nếu chỉ tính những người sống đến tuổi trưởng thành. Thân mẫu của ông là Trắc Phúc tấn Lưu Giai thị, tên Thúy Nghiên, con gái Ngũ phẩm Điển vệ Lưu Đức Khánh (刘德庆), phục vụ trong phủ Thuần Thân vương trước khi trở thành thiếp của cha ông. Bà vốn là người Hán với họ là Lưu thị, sau khi trở thành thiếp của Thuần Hiền Thân vương Dịch Hoàn thì cải thành họ Mãn Châu là [Lưu Giai thị; 劉佳氏].
Năm Đồng Trị thứ 13 (1875), Đồng Trị Đế băng hà khi mới 18 tuổi. Anh của ông là Tái Điềm được Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái hậu chọn làm người thừa kế ngai vàng, tức là Thanh Đức Tông Quang Tự Hoàng đế. Thuần Thân vương Dịch Hoàn trở thành cha của Đương kim Hoàng đế, cho nên ông có địa vị và ảnh hưởng lớn trong triều đình nhà Thanh, dù Từ Hi Thái hậu luôn lấy lý do ông là sinh phụ của Hoàng đế mà hạn chế quyền hành.
Sau sự kiện ["Giáp Thân dịch xu"], Thuần Thân vương Dịch Hoàn được Từ Hi Thái hậu tin tưởng giao cho chức vị Quân cơ đại thần trong Quân cơ xứ với lý do là sinh phụ của Hoàng đế, cũng bởi một phần vì bởi Phúc tấn của ông, mẹ ruột của Quang Tự Đế là Uyển Trinh vốn là em gái của Từ Hi Thái hậu.
Tập tước Thuần vương (1891-1908)
Tháng giêng năm Quang Tự thứ 16 (1891), Dịch Hoàn qua đời, Tái Phong lúc này mới tám tuổi ngay lập tức được tập tước [Thuần Thân vương; 醇親王]. Trong phong trào Nghĩa Hòa Đoàn năm 1900, khi quân đội của Liên quân tám nước chiếm đóng Bắc Kinh, Phúc tấn sắp cưới của ông đã tự vẫn để không rơi vào tay kẻ thù.
Năm Quang Tự thứ 27 (1901), tháng giêng, thụ chức Duyệt binh Đại thần, chuyển đến Tây An. Tháng 5, thụ chức Đầu đẳng Chuyên sứ, thay mặt triều đình nhà Thanh tới Đức cáo lỗi về việc Công sứ Đức tại Bắc Kinh, Nam tước Clemens von Ketteler bị sát hại năm 1900. Tháng 6, ông rời khỏi nước Đức bằng đường biển và có cuộc hội kiến Hoàng đế Wilhelm II tại Berlin vào tháng 8 cùng năm. Ông cũng đi du lịch châu Âu trước khi trở về Trung Quốc và trở thành Hoàng thân đầu tiên của nhà Thanh được xuất dương.
Từ Hi Thái hậu hài lòng với sứ mệnh của Tái Phong ở nước Đức, vì tương truyền ông là đã không quỳ xuống hành lễ với Wilhelm II mặc cho người Đức ép buộc. Tuy nhiên ngược lại ở Trung Quốc, việc quỳ gối trước mặt Hoàng đế là điều bắt buộc với các công sứ nước ngoài, vì mọi phái đoàn ngoại giao đều được coi là phái đoàn triều cống. Ông trở thành người được bảo hộ của các cường quốc ngoại quốc, uy tín của ông tăng lên nhanh chóng trong triều đình: năm Quang Tự thứ 33 (1907), thụ chức Quân cơ Đại thần, thượng học tập Hành tẩu; năm Quang Tự thứ 34 (1908), nhậm chức Quân cơ Đại thần.
Nhận thấy địa vị của ông trong triều đình ngày một vững chắc, Từ Hi Thái hậu luôn cảnh giác và muốn ràng buộc ông. Năm Quang Tự thứ 28 (1902), bà đã lệnh cho Tái Phong kết hôn với Ấu Lan, con gái của Vinh Lộc, một đại thần thủ cựu trung thành với Từ Hi. Vinh Lộc đóng vai trò quyết định trong việc đàn áp Mậu Tuất Chính biến và giam cầm Hoàng đế Quang Tự. Tái Phong rất ghét ông ta, tuy nhiên để bảo toàn danh dự ông buộc phải chấp nhận cuộc hôn nhân này, để Từ Hi không còn xem ông như một mối đe dọa. Vì vậy, sau này, Phổ Nghi, con trai đầu của Tái Phong được xem xét để lập làm tự quân. Ấu Lan còn sinh Phổ Kiệt và ba con gái là Uẩn Anh, Uẩn Hòa và Uẩn Dĩnh.
Nhiếp Chính vương (1908-1911)
thumb|phải|280px|Tiền giấy phát hành thời Thanh mạt, có in hình Tái Phong. Năm Quang Tự thứ 34 (1908), tháng 10, Quang Tự Đế băng hà. Từ Hi Thái hoàng Thái hậu hậu ban chỉ dụ lập con trưởng của Thuần Thân vương Tái Phong là Phổ Nghi lên ngôi Hoàng đế, đổi niên hiệu là Tuyên Thống, mệnh Thuần Thân vương Tái Phong làm [Nhiếp Chính vương; 摄政王], mệnh "Giám quốc", có toàn quyền quản lý triều chính, cùng Long Dụ Thái hậu quản lý trong ngoài triều đình. Ngày hôm sau, Thái hoàng Thái hậu băng.
Sau khi có được quyền lực, việc đầu tiên mà Tái Phong làm đó là trừng phạt thống soái quân Bắc Dương Viên Thế Khải, bởi vì Viên đã phản bội Quang Tự Đế và hỗ trợ Vinh Lộc trong cuộc Chính biến Mậu Tuất. Có tin đồn rằng Quang Tự Đế mất vì bị Khánh Thân vương Dịch Khuông và Viên đầu độc, nên nhiều người muốn giết Viên, tuy nhiên nếu Viên chết thì quân Bắc Dương sẽ nổi loạn nên Long Dụ Thái hậu bãi miễn quan tước của Viên, cho về Hà Nam dưỡng bệnh.
Trong khoảng thời gian nhiếp chính, Tái Phong dự định thực hiện những cải cách kinh tế - chính trị được khởi xướng sau phong trào Nghĩa Hòa Đoàn kết thúc năm 1901, tuy nhiên ông bị giằng xế bởi phe bảo thủ của quan lại người Mãn và phe cải cách của các quan lại người Hán. Triều đình dự kiến lập hiến vào năm 1916 và bắt đầu từ ngày 5 tháng 2 năm 1909 (Tuyên Thống nguyên niên), các hội đồng lập pháp cấp tỉnh và các cuộc bầu cử cấp địa phương được thiết lập (trước đó, một cuộc bầu cử tại Thiên Tân đã diễn ra vào năm 1907). Tới ngày 14 tháng 10, 21 hội đồng lập pháp cấp tỉnh đã bầu cử xong. Đại đa số cử tri là những người ủng hộ quân chủ lập hiến. Những người cách mạng nhanh chóng chiếm lấy các hội đồng. Quốc hội nhóm họp tại Bắc Kinh ngày 3 tháng 10 năm 1910 (Tuyên Thống thứ 2) phải bổ nhiệm thêm 200 đại biểu. Các tỉnh đề nghị gửi 98 thành viên tới Tân Cương để tổ chức bầu cử. Tái Phong chỉ chấp nhận 96 thành viên. Các đại biểu quốc hội kêu gọi lập hiến, gây sức ép khiến Tái Phong phải lùi thời hạn lập hiến xuống năm 1913.
Cơ quan Quân cơ xứ bị bãi bỏ, thay vào đó là một Nội các mới do Khánh Thân vương Dịch Khuông làm Tổng lý (Thủ tướng), được thiết lập vào ngày 8 tháng 5 năm 1911 (Tuyên Thống thứ 3). Bề ngoài việc này có vẻ tiến bộ, nhưng thực ra là nguyên tắc Mãn-Hán ngang nhau gần như bị bãi bỏ, vì trong 13 thành viên Nội các chỉ có bốn người Hán, như vậy có chín người Mãn, mà 7 người là Hoàng tộc. Ngay hôm sau, Nội các mới tuyên bố quốc hữu hóa đường sắt. Nhiều thương nhân, địa chủ đầu tư vào ngành đường sắt, nay được tin chỉ được bồi thường số tiền bằng một phần tư số vốn của họ. Điều này đã khiến giai cấp tư sản và nhân dân căm phẫn, bắt đầu tiến hành phong trào bảo vệ đường sắt, châm ngòi cho một cuộc cách mạng. Những người cách mạng hoạt động phản Thanh ngày một gia tăng, bằng chứng là tháng 2 năm Tuyên Thống thứ 2 (1910), Uông Tinh Vệ định ám sát Tái Phong song không thành. Vốn không có thực tài, lại gặp phải giai đoạn khó khăn nên sự thiếu kinh nghiệm chính trị, thiếu quyết đoán của Tái Phong càng đấy nhà Thanh đi nhanh tới sự suy vong.
Võ Huệ phi
Ngang hàng Hoàng hậu
Đại lược tấu sớ của Phan Hảo Lễ năm ấy: 《禮》，父母仇，不共天. 《春秋》，子不復仇，不子也. 陛下欲以武氏為後，何以見天下士！妃再從叔三思也，從父延秀也，皆幹紀亂常，天下共疾. 夫惡木垂廕，志士不息；盜泉飛溢，廉夫不飲. 匹夫匹婦尚相擇，況天子乎？願慎選華族，稱神祇之心. 《春秋》：宋人夏父之會，無以妾為夫人；齊桓公誓葵丘曰：『無以妾為妻. 』此聖人明嫡庶之分. 分定，則窺競之心息矣. 今人間咸言右丞相張說欲取立後功圖復相，今太子非惠妃所生，而妃有子，若一儷宸極，則儲位將不安. 古人所以諫其漸者，有以也！
.
Kinh Lễ viết: "Phụ mẫu cừu, bất cộng thiên". Kinh Xuân Thu viết: "Tử bất phục cừu, bất tử dã". Nay bệ hạ muốn lập Võ thị làm Hoàng hậu, thì sau này làm sao có thể giáp mặt với kẻ Sĩ trong thiên hạ?! Tòng thúc của Phi là Tam Tư, tòng phụ Diên Tú lần lượt làm bại hoại kỉ cương luân thường, thiên hạ đều căm ghét. Phu ác mộc thùy ấm, chí sĩ bất tức; đạo tuyền phi dật, liêm phu bất ẩm. Kẻ thất phu thất phụ trong thiên hạ, nên đạo vợ chồng cũng cần chọn tuyển, huống hồ là Thiên tử? Xin cẩn trọng tuyển định, để xứng với cái tâm của trời đất.
Xuân Thu viết: "Tống nhân hạ phụ chi hội, vô dĩ thiếp vi phu nhân". Tề Hoàn công từng quỵ khấu: 『 Vô dĩ thiếp vi thê. 』, cho thấy cái phân định rõ ràng đích thứ của bậc Thánh nhân. Phân định, tắc khuy cạnh chi tâm tức hĩ! Nay thiên hạ bàn tán chuyện Hữu Thừa tướng Trương Thuyết tính đem chuyện lập Hậu lấy công phục chức. Mà Thái tử không phải do Huệ phi sinh ra, Phi lại có con trai, nếu việc thành thì Trữ vị sẽ bất ổn. Cổ nhân sở dĩ cực lực bài trừ, âu cũng là có lý do cả!
Tuy không được lập làm Hoàng hậu, Huyền Tông vẫn yêu cầu Thái giám và Cung nữ trong cung đều chuẩn bị nghi trượng, quần áo và sắp xếp lễ nghi cho bà không khác gì một Hoàng hậu. Con trai bà là Lý Mạo được phong Thọ vương, Lý Kỳ phong Thịnh vương, các con gái là Hàm Nghi công chúa xuất giá lấy Dương Hồi, con trai của Trường Ninh công chúa. Con gái út của bà là Thái Hoa công chúa, về sau lấy Dương Kỹ, là con của Dương Huyền Khuê (杨玄珪), bá phụ của Thọ vương phi Dương thị, vợ của Lý Mạo.
Mưu hại Hoàng tử
Ngoại trừ Huệ phi, Huyền Tông khi trước từng sủng ái Triệu Lệ phi là sinh mẫu của Thái tử Lý Anh, ngoài ra còn có Hoàng Phủ Đức nghi là sinh mẫu của Ngạc vương Lý Dao (李瑤) và Lưu Tài nhân là sinh mẫu của Quang vương Lý Cư (李琚). Khi Võ Huệ phi đắc sủng, những phi tần khác đều thất sủng, do vậy Thái tử Lý Anh cùng Ngạc vương và Quang vương bất bình thay cho mẫu thân, liền không có quan hệ tốt với Huệ phi. Khi đó con trai Huệ phi là Thọ vương Lý Mạo được sủng ái, hơn hẳn các anh em khác, Thái tử cùng hai Vương vì việc thất sủng của mẹ và địa vị của Thọ vương mà thường qua lại, cả ba dần đều chung y tưởng ý oán hận mẹ con Võ Huệ phi.
Khi ấy, con rể Dương Hồi vì biết tâm ý của Huệ phi nên rất chú ý nhất cử nhất động của Thái tử, có gì đều mật tấu, chỉ ra được sự oán hận của Thái tử cùng hai Vương nên khiến Huệ phi rất bất an. Do vậy Huệ phi gặp Huyền Tông mà khóc lóc, nói Thái tử kết đảng muốn hại chết mẹ con Huệ phi, lại còn ám chỉ Thái tử có ý dòm ngó ngôi vị chí tôn. Đường Huyền Tông dần tin là thật, bèn muốn phế đi Thái tử, nhưng Thượng thư lệnh Trương Cửu Linh (张九龄) dẫn chuyện Ly Cơ, Giang Sung, Giả Nam Phong cùng Độc Cô Hoàng hậu năm xưa, nhấn mạnh nghe theo người khác làm thay đổi vị trí Thái tử thì chính sự tắc loạn, do vậy việc bèn tạm thôi. Sau đó, Trương Cửu Linh bị Võ Huệ phi gây sức ép dẫn đến nỗi bị bãi quan, Đường Huyền Tông lấy Lý Lâm Phủ thay vào, đó là người được Võ Huệ phi tiến cử. Lâm Phủ chịu ơn tiến cử của Huệ phi nên nguyện theo bà ta phò trợ Thọ vương, do vậy cùng với Võ Huệ phi thông đồng với đại thần và Dương Hồi muốn phế truất Thái tử Lý Anh, để con trai bà đăng ngôi Thái tử.
Năm Khai Nguyên thứ 25 (737), tháng 4, Dương Hồi mật tấu Huệ phi, nói anh của Thái tử phi Tiết thị là Tiết Đồng muốn cùng Thái tử tiến hành binh biến. Nghe thấy thế, Võ Huệ phi tiến hành âm mưu, bà ta sai người đến Đông cung và hai Vương truyền rằng trong cung có gian tặc, gọi 3 vị Hoàng tử vào cung dẹp giặc, Thái tử cùng hai Vương nghe có giặc nên bèn phải mặc áo giáp và cầm binh khí. Sau khi ba vị Hoàng tử vào, Huệ phi liền khóc lóc nói với Huyền Tông rằng:「"Thái tử và hai Vương mưu phản, còn mặc giáp vào cung!"」. Huyền Tông tra khảo và phát hiện đúng sự tình, sai bắt giam cả ba Hoàng tử mặc cho họ kêu oan thống thiết. Hôm sau, Huyền Tông gọi các đại thần vào nghị sự chuyện của Thái tử, Lý Lâm Phủ lúc này đã là đại thần trụ cột của triều đình, khuyên:「"Đây đều là việc nhà của bệ hạ, chúng thần không tiện can gián!"」. Đường Huyền Tông do ảnh hưởng của Võ Huệ phi mà phế truất cả ba vị Hoàng tử làm Thứ nhân, đồng thời ép cả ba phải tự sát.
Tái Phong
Nhiếp Chính vương (1908-1911)
Ngày 10 tháng 10 năm 1911 (ngày 19 tháng 8 năm Tuyên Thống thứ 3), cuộc Khởi nghĩa Vũ Xương bùng nổ, đánh dấu sự bắt đầu của Cách mạng Tân Hợi với mục đích lật đổ nhà Thanh, thành lập nền cộng hòa. Triều đình nhà Thanh trong cơn tuyệt vọng buộc phải triệu hồi Viên Thế Khải đang dưỡng bệnh ở Hà Nam về làm Tổng đốc Lưỡng Hồ để đàn áp cách mạng. Ngày 16 tháng 11, Viên Thế Khải ép nhà Thanh phải phong cho ông ta làm Tổng lý Nội các. Ngày 6 tháng 12, Tái Phong từ chức Giám quốc Nhiếp Chính vương, trở về phủ Thuần Thân vương, quyền nhiếp chính về tay Long Dụ Thái hậu.
Khi ông trở về phủ vào hôm đó, ông đã nói: "Bây giờ tôi đã trở về nhà, và cuối cùng đã có thể chăm sóc được cho các con của tôi". Người ta nói rằng, Tái Phong cảm thấy vô cùng thanh thản khi bước ra khỏi nhiệm sở.
Cuối đời
Sau khi nhà Thanh cáo chung năm 1911, Tái Phong vẫn là một nhân vật khả kính cả đối với Quốc dân đảng và Đảng Cộng sản bởi họ đánh giá cao sự tự nguyện rời bỏ vị thế đầy quyền lực và ủng hộ Trung Quốc trở thành một nước cộng hòa của ông. Tổng thống lâm thời Trung Hoa Dân quốc Tôn Trung Sơn đã tiếp đón ông tại Bắc Kinh tháng 9 năm 1912, trong đó đã vinh danh Tái Phong và sự ủng hộ mà ông dành cho Trung Hoa Dân quốc.
Sau khi Long Dụ Thái hậu mất vào năm 1913, Tái Phong vẫn quản lý "triều đình nhỏ" của con trai ông Phổ Nghi cho đến khi Phổ Nghi bị trục xuất khỏi Tử Cấm Thành vào năm 1924. Năm 1917, quân phiệt Trương Huân tuyên bố "phục vị" cho Phổ Nghi và nói rằng [Không cho phép thân thích của Hoàng đế tham chính; 不准親貴參政], do đó vai trò của Tái Phong lại bị quên lãng.
Năm 1928, Tái Phong chuyển đến Thiên Tân. Ông sống trong tô giới của Anh và Nhật Bản. Tháng 8 năm 1929, Thiên Tân bị lụt, ông lại chuyển về Bắc phủ. Trong chiến tranh Trung - Nhật, ông bày tỏ lập trường không ủng hộ việc thành lập nhà nước bù nhìn Mãn Châu Quốc và cố ngăn con trai Phổ Nghi song không thành. Ngày 1 tháng 3 năm 1933, Phổ Nghi lên làm Hoàng đế Mãn Châu Quốc, lấy niên hiệu Đại Đồng, năm 1934 cải niên hiệu thành Khang Đức. Tái Phong ba lần đến Mãn Châu thăm con trai, nhưng ông luôn từ chối làm việc cho nhà nước này. Phổ Nghi muốn đón cha về sống tại Mãn Châu Quốc nhưng Tái Phong lấy cớ bị ốm để từ chối và trở về Bắc Kinh. Khi Quốc dân Cách mạng quân tái chiếm Bắc Kinh từ tay người Nhật, Thị trưởng Bắc Kinh đã gửi thư cho Tái Phong ghi nhận thái độ của ông trong thời gian Nhật chiếm đóng.
Cuối cùng, Tái Phong mất ngày 3 tháng 2 năm 1951 tại Bắc Kinh, thọ 67 tuổi. Nhiều con cháu của ông vẫn tiếp tục sinh sống tại Bắc Kinh, như con trai thứ của ông Phổ Nhậm (sau đổi tên thành Kim Hữu Chi) và các con của Phổ Nhậm là Kim Dục Chướng và Kim Dục Lam. Họ đã đổi họ Ái Tân Giác La của mình thành họ Trung Quốc Kim (金), nghĩa là "vàng", bởi trong tiếng Mãn "Ái Tân" (Aisin) cũng có nghĩa là "vàng".
Con cái
nhỏ|Tái Phong cùng với Phổ Nghi (bên phải) và Phổ Kiệt Tái Phong có tổng cộng 11 người con sinh bởi 2 người vợ. Năm người con đầu do bà Ấu Lan sinh.
nhỏ|360x360px|Chính giữa là Tái Phong và Lục Cách cách Uẩn Ngu. Bên trái (từ trái qua phải) là Ngũ Cách cách Uẩn Hinh, Tam Cách cách Uẩn Dĩnh, Đại Cách cách Uẩn Anh và Phổ Nhậm. Bên phải (từ phải qua trái) là Tứ Cách cách Uẩn Nhàn, Nhị Cách cách Uẩn Hòa, Thất Cách cách Uẩn Hoa và Phổ Kiệt. Hai con trai và bốn con gái do bà Đặng Giai thị sinh.
Tham khảo
Thể loại:Nhiếp chính nhà Thanh Thể loại:Thuần Thân vương Thể loại:Người Mãn Châu Tương Bạch kỳ
Võ Huệ phi
Kinh hãi mà qua đời
Mặc dù Võ Huệ phi có mưu tính hại cả Thái tử, thế nhưng lá gan lại rất nhỏ, không lâu sau khi hại thê thảm ba vị Hoàng tử thì bản thân bà cũng tự dọa mình mà chết. Theo truyện kể lại, Võ Huệ phi đêm nằm mơ thường thấy ba vị Hoàng tử đến ám mình, ngủ luôn không sâu nên sinh bệnh tật, bà ta mời thầy cúng vào trong cung, cúng bái quỷ thần nhưng vẫn tiếp tục những cơn ác mộng. Bà cho mời thầy cúng, lại tiếp tục cải táng ba vị Hoàng tử, hay thậm chí cho người tuẫn tang, tất cả mọi biện pháp nhưng đều không có kết quả.
Năm Khai Nguyên thứ 25 (737), tháng 12, Võ Huệ phi tự mình hù chết, qua đời khi hơn 40 tuổi. Khi Huệ phi qua đời, Đường Huyền Tông vô cùng tiếc thương, truy phong bà là Trinh Thuận Hoàng hậu (貞順皇后), táng ở Kính lăng (敬陵), cách Trường An tầm 30 km, ở phía Nam của Hạo Thiên quan cũng lập Miếu thờ.
Ngày Võ thị mất, Huyền Tông hạ chiếu: 存有懿範，沒有寵章，豈獨被於朝班，故乃施於亞政，可以垂裕，斯為通典. 故惠妃武氏，少而婉順，長而賢明，行合禮經，言應圖史. 承戚里之華胄，升後庭之峻秩，貴而不恃，謙而益光. 以道飭躬，以和逮下，四德粲其兼備，六宮咨而是則. 法度在己，靡資珩佩；躬儉化人，率先絺纮. 夙有奇表，將加正位，前後固讓，辭而不受，奄至淪歿，載深感悼，遂使玉衣之慶，不及於生前；象服之榮，徒增於身後. 可贈貞順皇后，宜令所司擇日冊命.
.
Tồn hữu ý phạm, một hữu sủng chương, khởi độc bị vu triều ban, cố nãi thi vu á chính, khả dĩ thùy dụ, tư vi thông điển.
Cố Huệ phi Võ thị, thiếu nhi uyển thuận, trường nhi hiền minh, hành hợp lễ kinh, ngôn ứng đồ sử. Thừa thích lí chi hoa trụ, thăng hậu đình chi tuấn trật, quý nhi bất thị, khiêm nhi ích quang. Dĩ đạo sức cung, dĩ hòa đãi hạ, tứ đức sán kỳ kiêm bị, lục cung tư nhi thị tắc. Pháp độ tại kỷ, mĩ tư hành bội; cung kiệm hóa nhân, suất tiên hi hoành. Túc hữu kỳ biểu, tương gia chính vị, tiền hậu cố nhượng, từ nhi bất thụ, yểm chí luân một, tái thâm cảm điệu, toại sử ngọc y chi khánh, bất cập vu sinh tiền; tượng phục chi vinh, đồ tăng vu thân hậu.
Khả tặng Trinh Thuận Hoàng hậu, nghi lệnh sở tư trạch nhật sách mệnh.
Sau khi Huệ phi qua đời, Đường Huyền Tông cho lập miếu cầu tự ngày đêm cúng vái, ra chiều thương tiếc cho đến khi sủng hạnh con dâu bà là Dương Quý phi. Sau này vào thời Càn Nguyên, Đường Túc Tông đăng cơ, xét Võ Huệ phi âm mưu giết hại ba vị Hoàng tử, tuy không đề cập việc bỏ đi huy hiệu Hoàng hậu nhưng tước bỏ việc tế tự. Như vậy tuy trên thực tế còn được giữ huy hiệu Hoàng hậu và Kính lăng theo mô thức Hoàng hậu, Võ thị đã không còn được hưởng tế cúng với tư cách Hoàng hậu từ các Hoàng đế đời sau.
Con cái
Võ Huệ phi sinh cho Đường Huyền Tông Lý Long Cơ tổng 7 người con, 4 hoàng tử và 3 hoàng nữ, trong đó 3 người chết non.
Tham khảo
Thể loại:Phi tần nhà Đường Thể loại:Sinh năm 699 Thể loại:Mất năm 737 Thể loại:Gia tộc Võ Tắc Thiên
PSPACE
<!--
Trong lý thuyết độ phức tạp tính toán, PSPACE là tập hợp các bài toán quyết định giải được bằng máy Turing trong không gian/bộ nhớ đa thức.
Định nghĩa
được định nghĩa là tập hợp tất cả các bài toán quyết định giải được bằng máy Turing trong bộ nhớ s(n), trong đó s là một hàm số của n. Định nghĩa PSPACE là
PSPACE là tập hợp cha thực sự của tập hợp các ngôn ngữ phụ thuộc ngữ cảnh.
Việc cho phép máy Turing sử dụng thuật toán không đơn định không làm thay đổi lớp độ phức tạp này. Theo định lý Savitch, NPSPACE đúng bằng PSPACE, do máy Turing đơn định có thể giả lập máy Turing không đơn định mà bộ nhớ không cần tăng lên quá nhiều (dù thời gian cần dùng có thể tăng lên nhiều). Ngoài ra phần bù của các ngôn ngữ trong PSPACE cũng nằm trong PSPACE, nên co-PSPACE = PSPACE.
Liên hệ với các lớp độ phức tạp khác
300px|nhỏ|phải|Liên hệ giữa một số lớp độ phức tạp Cho đến nay, các liên hệ sau giữa PSPACE và các lớp độ phức tạp NL, P, NP, PH, EXPTIME and EXPSPACE đã được chứng minh (chú ý rằng \subsetneq khác với ):
Ngoài ra người ta cũng đã chứng minh trong các quan hệ trong dòng một và dòng hai ở trên, tồn tại ít nhất một quan hệ tập hợp cha-con là chặt.
Các liên hệ ở dòng ba là chặt, có thể chứng minh bằng phương pháp chéo hóa (định lý cấp bậc không gian, ) và theo định lý Savitch.
Các bài toán khó nhất trong PSPACE là các bài toán PSPACE-đầy đủ.
Các định nghĩa tương đương
Một định nghĩa tương đương của PSPACE là tập hợp các bài toán quyết định được bởi máy Turing luân phiên trong thời gian đa thức, ký hiệu là APTIME hay AP.
Một định nghĩa khác của PSPACE từ lý thuyết độ phức tạp mô tả là tập hợp các bài toán biểu diễn được trong lôgic bậc hai bổ sung thêm toán tử bao đóng bắc cầu. Việc thêm toán tử này (có thể) là điểm khác biệt giữa PSPACE và PH.
Một kết quả lớn trong lý thuyết độ phức tạp tính toán là PSPACE chính là tập hợp các ngôn ngữ giải được bởi các hệ chứng minh tương tác dùng để định nghĩa lớp IP. Trong hệ này, một người chứng minh toàn năng cố gắng thuyết phục một người kiểm chứng có khả năng thực thi thuật toán ngẫu nhiên trong thời gian đa thức rằng một xâu ký tự nằm trong ngôn ngữ cần xem xét. Nếu xâu ký tự thật sự nằm trong ngôn ngữ đó thì người chứng minh có thể thuyết phục được với xác suất cao. Ngược lại, nếu xâu ký tự không nằm trong ngôn ngữ thì người chứng minh chỉ có thể thuyết phục thành công với xác suất thấp.
PSPACE cũng bằng lớp độ phức tạp lượng tử QIP.
PSPACE-đầy đủ
Ngôn ngữ B là PSPACE-đầy đủ nếu nó nằm trong PSPACE và là PSPACE-khó, nghĩa là với mọi A \in PSPACE, A \leq_p B, trong đó A \leq_p B nghĩa là tồn tại một thuật toán thời gian đa thức quy mỗi trường hợp trong A về một trường hợp trong B. Việc nghiên cứu các bài toán PSPACE-đầy đủ là rất quan trọng cho việc nghiên cứu PSPACE do chúng là những bài toán khó nhất trong PSPACE. Nếu tồn tại một lời giản đơn giản cho một bài toán PSPACE-đầy đủ thì mọi bài toán trong PSPACE đều có lời giải đơn giản do chúng đều có thể quy về bài toán PSPACE-đầy đủ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp độ phức tạp
Serraca subconferenda
Serraca subconferenda là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Serraca
Çaltıkara, Çan
Çaltıkara là một xã thuộc huyện Çan, tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 119 người.
Typha varsobica
Typha varsobica là một loài thực vật có hoa trong họ Typhaceae. Loài này được Krasnova mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Hương bồ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002 Thể loại:Thực vật thủy sinh
Beraba spinosa
Beraba spinosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Beraba
Pseudovertagus phylarchus
Pseudovertagus phylarchus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.
Tham khảo
Thể loại:Pseudovertagus
Agelanthus combreticola
Agelanthus combreticola là một loài thực vật có hoa trong họ Loranthaceae. Loài này được (Lebrun & L.Touss.) Polhill & Wiens mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agelanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Nabis gagneorum
Nabis gagneorum là một loại rệp ở họ Nabidae.
Tham khảo
Thể loại:Nabis
Nabis (genus)
Netelia aethiopica
Liên kết ngoài
Thể loại:Netelia
Vulmara drostana
Vulmara drostana là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Dercetina inornata
Dercetina inornata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.
Tham khảo
Thể loại:Dercetina
Vanda subconcolor
Vanda subconcolor là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Tang & F.T.Wang miêu tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vanda Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Pyrostria richardiae
Pyrostria richardiae là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Cavaco) Razafim., Lantz & B.Bremer mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pyrostria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007
Xã Lind, Quận Grand Forks, Bắc Dakota
Xã Lind (Lind Township) là một xã thuộc quận Grand Forks, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 62 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Bắc Dakota Thể loại:Quận Grand Forks, North Dakota
Hymenolepis parviflora
Liên kết ngoài
Thể loại:Hymenolepis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Notiocoelotes sparus
Notiocoelotes sparus là một loài nhện trong họ Agelenidae.
Loài này thuộc chi Notiocoelotes. Notiocoelotes sparus được Pakawin Dankittipakul, Chami-Kranon & Jia-Fu Wang miêu tả năm 2005.
Tham khảo
Thể loại:Notiocoelotes
Cinnamomum tsangii
Cinnamomum tsangii là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Merr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Drynaria palmata
Drynaria palmata là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1841. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Drynaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1841 Thể loại:Unresolved names
Drynaria palmata
Danh sách thuật ngữ ngôn ngữ học
Dưới đây là danh sách các thuật ngữ dùng trong ngôn ngữ học, xếp theo thứ tự chữ cái của các từ tiếng Anh.
Tham khảo
Thể loại:Ngôn ngữ học Ngôn ngữ học
Berndgerdia balteata
Berndgerdia balteata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Berndgerdia
Nabis giffardi
Nabis giffardi là một loại rệp ở họ Nabidae.
Tham khảo
Nabis (genus)
Baxteria australis
Baxteria australis là một loài thực vật có hoa trong họ Dasypogonaceae. Loài này được R.Br. ex Hook. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1843.
Liên kết ngoài
Thể loại:Baxteria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1843
Serraca submarginata
Serraca submarginata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Serraca
Çamköy, Çan
Çamköy là một xã thuộc huyện Çan, tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 82 người.
Phật giáo tại Châu Phi
Mặc dù đã có một số cải đạo giữa những người Châu Phi, hầu hết các Phật tử ở Châu Phi là người gốc Châu Á, chủ yếu là người Trung Quốc, Việt Nam, Sri Lanka hoặc Nhật Bản. nhỏ|[[Fo Ghuang Shan Nan Hua Temple - Chùa Nan Hua là ngôi chùa Phật giáo lớn nhất châu Phi ở Nam Phi.]] Nam Phi có dân số theo đạo Phật lớn nhất châu lục. Theo ước tính của những năm 2010, những người theo đạo Phật (bao gồm cả Đạo giáo và Tôn giáo dân gian Trung Quốc) đang tăng lên từ 0,2%  0,3%  dân số Nam Phi, hoặc từ 100 đến 150 nghìn người, tuy nhiên, số lượng Phật tử thực hành có thể thấp hơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phật giáo theo quốc gia Thể loại:Phật giáo ở châu Phi
Eliza Myrie
Eliza Myrie là một nghệ sĩ thị giác người Mỹ gốc Phi sống và làm việc tại Chicago, Illinois. Cô chuyên hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt có sự tham gia cá nhân, nghệ thuật công cộng và in ấn.
Thân thế và giáo dục
Cha của Myrie là thợ chuyên xây dựng nhà cửa bằng đá. Myrie thi đậu lấy bằng Thạc sĩ Nghệ thuật (BA) từ Đại học Northwestern và bằng Cử nhân Nghệ thuật (MFA) từ Trường Đại học Williams. Myrie từng là học sinh tại Trường Skowhegan và có tham dự Chương trình Nghiên cứu Độc lập Whitney.
Sự nghiệp nghệ thuật
Myrie là người đồng sáng lập và điều hành nhóm Black Artists Retreat (2013-2016), nhằm mục đích tập hợp giới nghệ sĩ thị giác da đen liên thế hệ nằm ngoài các tổ chức nghệ thuật kiểu truyền thống. Mùa đông năm 2016, Myrie được trao học bổng MacDowell. Năm 2017/2018, Myrie được kết nạp làm hội viên hội Equal Justice Residency tại Viện Nghệ thuật Santa Fe. Myrie còn là Giám đốc Dự án Wiki lưu trữ lịch sử truyền miệng tập trung vào cuộc đời và tác phẩm của giới nghệ sĩ da đen với tên gọi Black Lunch Table.
Giảng dạy
Myrie từng có thời gian giảng dạy tại Trường thuộc Viện Nghệ thuật Chicago và Trường Đại học Williams.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1981 Thể loại:Nữ nghệ sĩ Mỹ Thể loại:Nghệ sĩ người Mỹ gốc Phi Thể loại:Nhân vật Wikipedia Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Northwestern Thể loại:Cựu sinh viên Trường Đại học Williams Thể loại:Cựu sinh viên Trường Hội họa và Điêu khắc Skowhegan Thể loại:Nhân vật còn sống
Netelia affinis
Netelia affinis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Netelia
Berningerus gorilloides
Berningerus gorilloides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Berningerus
Dercetina itoi
Dercetina itoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1969.
Tham khảo
Thể loại:Dercetina
Biston quercii
Biston quercii là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Biston Thể loại:Động vật được mô tả năm 1910
Vanda sumatrana
Vanda sumatrana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vanda Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Nabis koelensis
Nabis koelensis là một loại rệp ở họ Nabidae.
Tham khảo
Thể loại:Nabis
Nabis (genus)
Rhinoclavis articulata
Rhinoclavis articulata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.
Tham khảo
Thể loại:Rhinoclavis
Cinnamomum tsoi
Cinnamomum tsoi là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được C.K.Allen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Vòi xịt vệ sinh
thumb|230px|Vòi xịt Vòi xịt vệ sinh("bidet sprayer", hoặc "bidet shower") là một vòi phun nước kích hoạt bằng tay, tương tự như vòi xịt nước trên bồn rửa chén bát ở nhà bếp, xịt nước để trợ giúp trong việc làm sạch hậu môn và làm sạch các bộ phận sinh dục sau khi đi vệ sinh và đi tiểu.
Mô tả
Vòi xịt vệ sinh là dụng cụ cho những người thích sử dụng nước hơn là vật liệu làm sạch khác như giấy sau khi đi vệ sinh hoặc đi tiểu. Vòi xịt vệ sinh là một sự thay thế tương đối hiện đại cho các nguồn nước truyền thống cho hành động này, như nồi đồng hoặc xô và cốc, vệ sinh và nhỏ gọn hơn. Không có sự tiếp xúc giữa nước phun và nước thải đã sử dụng.
Thịnh hành
Vòi xịt vệ sinh phổ biến ở tất cả các quốc gia Hồi giáo và ở hầu hết các khu vực của châu Á nơi nước được coi là cần thiết để làm sạch hậu môn. Các quốc gia này bao gồm Nepal, Pakistan, Trung Quốc, Iran, Ấn Độ, Bangladesh, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất, Indonesia, Malaysia, Philippines, Sri Lanka, Thái Lan, Singapore, Việt Nam và Campuchia. Ở những quốc gia này, nó thường được lắp đặt trong nhà vệ sinh kiểu phương Tây (ngồi). Tại Thái Lan, nó là phổ biến ở cả hai kiểu nhà vệ sinh kiểu phương Tây và nhà vệ sinh ngồi xổm.
Vòi xịt vệ sinh được người Hồi giáo sử dụng ở các quốc gia Hồi giáo và tất cả các nơi ở thế giới Ả rập cũng như châu Á để làm sạch bằng nước sau khi sử dụng nhà vệ sinh. Ở đây, nước thường được sử dụng thay vì, hoặc cùng với giấy vệ sinh để làm sạch sau khi đi vệ sinh.