cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đế quốc La Mã
Thành thị và nông thôn
Các nhà tắm công cộng phục vụ các chức năng vệ sinh, xã hội và văn hóa. Tắm là trọng tâm của xã hội thường nhật La Mã vào buổi chiều muộn trước bữa tối. Các phòng tắm được chia làm 3 cấp nhiệt độ: caldarium là tắm nước nóng, tepidarium là tắm nước ấm, và fgiridarium là tắm nước lạnh. Ngoài ra có thể còn có các dịch vụ khác như các phòng tập thể dục và tập tạ, phòng xông hơi khô, spa tẩy tế bào chết (nơi các loại dầu được mát xa vào da và cơ thể được kỳ cọ bằng một dụng cụ gọi là strigil), sân bóng hoặc bể bơi ngoài trời. Nước trong phòng tắm thường được đun bằng lò dưới sàn. Những phòng tắm khỏa thân kết hợp nam nữ không phải là điều bất thường trong thời kỳ đầu của Đế quốc, mặc dù một số cơ sở có thể đã cung cấp những phòng tắm riêng biệt cho nam giới và phụ nữ. Phòng tắm công cộng là một phần của văn hóa đô thị tại khắp các tỉnh, nhưng vào cuối thế kỷ thứ 4, bồn tắm cá nhân bắt đầu xuất hiện ở các hộ gia đình và dần thay thế hình thức tắm chung.
Các gia đình giàu có ở Rome thường có từ hai ngôi nhà trở lên, một căn nhà ở thành phố (domus) và ít nhất một căn biệt thự (villa) nằm ở vùng ngoại ô hoặc nông thôn bên ngoài thành phố.
Domus là ngôi nhà thuộc sở hữu riêng của một gia đình thượng lưu giàu có, và có thể được trang bị một phòng tắm riêng (balneum), nhưng đó không phải là một nơi để rút lui khỏi đời sống công cộng. Mặc dù có một vài khu phố của Rome tập trung một số lượng lớn những căn nhà sang trọng, thế nhưng những người giàu ở Rome thường không sống trong những khu vực biệt lập. Nhà của họ thường dễ tìm thấy và dễ tiếp cận. Sảnh trước (atrium) phục vụ như là một đại sảnh để tiếp khách, trong đó gia trưởng (chủ hộ) gặp khách hàng vào mỗi buổi sáng, từ những bạn bè giàu có đến những người phụ thuộc nghèo nhận từ thiện. Nó cũng là một trung tâm của nghi lễ tôn giáo gia đình, có đặt một đền thờ và những hình ảnh của tổ tiên gia đình. Những ngôi nhà nằm trên những con đường bận rộn đông đúc người qua lại, có không gian đối diện với đường phố thường được thuê để làm các cửa hàng (tabernae) với mục đích kinh doanh.
Những căn biệt thự (villa) ở ngoại ô hoặc nông thôn ngược lại là một lối thoát khỏi sự nhộn nhịp của thành phố, và chỉ có giới thượng lưu mới có đủ điều kiện để sở hữu những căn nhà này. Những căn villa có thể được xây trên những khu đất riêng của người chủ sở hữu, hoặc xây ở những "thị trấn nghỉ mát" nằm trên bờ biển, chẳng hạn như ở các thành phố Pompeii và Herculaneum.
Chương trình đổi mới đô thị dưới thời Augustus, và sự tăng trưởng dân số của Rôma lên tới 1 triệu người, hình thành nên một nỗi nhớ dành cho cuộc sống nông thôn được thể hiện trong nghệ thuật. Các thi sĩ ngợi ca cuộc sống lý tưởng của nông dân và người chăn cừu. Nội thất của các ngôi nhà thường được trang trí bằng tranh vẽ những khu vườn, đài phun nước, thiên nhiên, cây cảnh, và động vật, đặc biệt là chim và sinh vật biển, đạt độ chính xác đến mức các học giả hiện đại đôi khi có thể nhận diện chúng theo loài. Nhà thơ Augustace Horace nhẹ nhàng châm biếm sự khác biệt giữa các giá trị đô thị và nông thôn trong truyện ngụ ngôn của ông về chuột thành phố và chuột nông thôn, thường được kể lại như một câu chuyện dành cho trẻ em.
Ở một mức độ thực tế hơn, chính quyền trung ương đã có sự quan tâm tích cực trong việc hỗ trợ sản xuất nông nghiệp. Sản xuất lương thực là ưu tiên hàng đầu trong việc sử dụng đất. Các trang trại lớn (latifundia) đạt được một nền kinh tế có quy mô duy trì cuộc sống đô thị bền vững và phân công lao động chuyên biệt hơn. Tiểu nông được hưởng lợi từ sự phát triển của thị trường địa phương ở các thị trấn và trung tâm buôn bán. Các kỹ thuật nông nghiệp như luân canh và chọn giống vật nuôi đã được phổ biến khắp Đế quốc, và các giống cây trồng mới được giới thiệu từ tỉnh này sang tỉnh khác, chẳng hạn như đậu Hà Lan và cải bắp được vận chuyển sang Anh.
Việc duy trì một nguồn cung cấp thực phẩm với giá cả phải chăng cho cư dân nghèo ở thành phố Rome đã trở thành một vấn đề chính trị lớn vào cuối thời Cộng hòa. Vào năm 123 TCN một đạo luật được đề xuất bởi Gaius Gracchus và sau đó được chấp thuận rộng rãi, qua đó mọi công dân là nam giới trưởng thành (trên 14 tuổi) ở Rome sẽ được cung cấp 33 kg ngũ cốc mỗi tháng với mức giá cực kỳ thấp. Đến những năm 60 TCN thì ngũ cốc bắt đầu được trợ cấp hoặc phân phát miễn phí cho những người nam giới có đủ điều kiện công dân. Ngũ cốc được sử dụng để làm bánh mì, yếu tố quan trọng nhất trong bữa ăn của người La Mã. Có khoảng 200,000-250,000 người đàn ông trưởng thành tại Rome đã nhận khoản trợ cấp này hàng tháng, khoảng 33 kg ngũ cốc cho mỗi người, tổng cộng khoảng 100.000 tấn lúa mì chủ yếu được thu hoạch từ Sicily, Bắc Phi và Ai Cập. Khoản trợ cấp ngũ cốc này tiêu tốn ít nhất 15% ngân khố của nhà nước, nhưng đã góp phần quan trọng vào việc cải thiện điều kiện sống của người dân ở các tầng lớp thấp hơn trong xã hội, đồng thời đem lại lợi nhuận cho người giàu bởi nó cho phép người dân nghèo chi tiêu nhiều hơn thu nhập của họ vào rượu vang và dầu ô liu, những thứ vốn được sản xuất từ trang trại của những địa chủ giàu có.
Thực phẩm và ăn uống
Hầu hết các căn hộ ở Rome không có nhà bếp, mặc dù một lò than củi có thể được sử dụng cho việc nấu ăn đơn giản ở hầu hết các hộ gia đình. Thực phẩm đã qua chế biến được phục vụ tại các quán rượu và hộp đêm, cũng như các nhà trọ và quầy hàng thực phẩm (tabernae, cauponae, popinae, thermopolia). Người dân thuộc tầng lớp thấp trong xã hội chủ yếu ăn uống tại các nhà hàng, trong khi người giàu thường tổ chức những bữa tiệc sang trọng tại nhà riêng với những đầu bếp (archimagirus) và nhân viên nhà bếp được huấn luyện. Những bữa ăn sang trọng cũng có thể xuất hiện ở các buổi tiệc được tổ chức bởi các câu lạc bộ xã hội (collegia).
Hầu hết người dân La Mã tiêu thụ ít nhất 70% lượng calo hàng ngày của họ dưới hình thức các loại ngũ cốc và các loại đậu. Món cháo yến mạch Puls (pottage) được coi là món ăn thổ dân của người La Mã. Các loại súp ngũ cốc cơ bản có thể kết hợp với rau xắt nhỏ, thịt bít tết, pho mát, hoặc các loại thảo mộc để tạo nên các món ăn tương tự như polenta hoặc risotto.
Cư dân đô thị và quân đội ưa thích tiêu thụ ngũ cốc của họ dưới hình thức các loại bánh mì. Các cối xay và lò nướng thương mại thường được kết hợp trong một khu phức hợp sản xuất bánh mì. Đến triều đại của Aurelian, bánh mì sản xuất từ các xưởng bánh mì của nhà nước đã được phân phối miễn phí cho người dân như là khẩu phần ăn hàng ngày, cùng với đó là dầu ô liu, rượu vang, và thịt lợn cũng đã được cung cấp miễn phí cho mọi công dân (nam giới).
Văn học La Mã tập trung vào thói quen ăn uống của các tầng lớp thượng lưu, những người mà bữa chiều (cena) đối với họ có chức năng xã hội quan trọng. Khách ăn tối thưởng thức bữa ăn trong một phòng ăn được trang trí tinh xảo (triclinium), thường có tầm nhìn hướng ra một khu vườn yên tĩnh. Khi ăn, họ ngồi hoặc nằm tựa trên những chiếc trường kỷ. Một bữa Cena truyền thống bao gồm ba phần. Món khai vị thường bao gồm trứng, ô liu và rượu mật ong. Món chính thường bao gồm một món thịt, chẳng hạn như thịt lợn nướng. Món tráng miệng bao gồm trái cây hoặc các loại hạt.
Bánh mì là món ăn thường nhật của người La Mã, người giàu ăn bánh mì làm từ lúa mì và những người nghèo hơn thì ăn bánh mì làm từ lúa mạch. Các sản phẩm tươi sống như rau và đậu cũng rất quan trọng. Ô liu và các loại hạt cũng thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn của người La Mã. Mặc dù có nhiều hoàng đế La Mã khuyến khích người dân không ăn thịt - như các hoàng đế Didius Julianus và Septimius Severus - nhưng thịt và các sản phẩm chế biến từ thịt như xúc xích, thịt muối và thịt xông khói vẫn được tiêu thụ rộng rãi bởi người dân. Sữa dê hoặc sữa cừu được ưa chuộng hơn so với sữa bò; sữa cũng được sử dụng để làm ra các loại pho mát, vì đây là một cách để lưu trữ và kinh doanh các sản phẩm sữa.
Dầu ô liu là nguyên liệu cơ bản để nấu ăn của người La Mã, nó còn được dùng để thắp sáng và tạo ra các chế phẩm dùng khi tắm rửa. Bơ bị người La Mã xem thường, nhưng lại là một đặc điểm nổi bật của chế độ ăn uống Gallic. Muối là thứ gia vị cơ bản trong bữa ăn: Pliny the Elder từng nhận xét rằng "Cuộc sống văn minh không thể tiếp diễn mà không có muối: nó là một thành phần cần thiết đến mức nó trở thành một phép ẩn dụ cho niềm vui tinh thần mãnh liệt". Muối là một mặt hàng thương mại quan trọng, nhưng muối tinh khiết lại tương đối đắt tiền. Gia vị mặn phổ biến nhất là một loại nước mắm lên men được gọi là garum. Gia vị địa phương có sẵn bao gồm các loại thảo mộc trong vườn, thì là, rau mùi và quả bách xù. Gia vị nhập khẩu bao gồm tiêu, nghệ tây, quế và thì là. Các loại thực phẩm ngọt như bánh ngọt thường sử dụng mật ong và siro rượu để làm chất tạo ngọt. Một loạt các loại trái cây khô (quả sung, quả mận) và các loại trái cây tươi cũng thường xuyên có mặt trong bữa ăn như là một món tráng miệng của người La Mã.
Những bữa ăn xa hoa có thể được xem như một dấu hiệu của sự tiến bộ văn minh hoặc sự suy đồi về đạo đức. Nhà sử học đầu tiên của triều đại Tacitus đã so sánh sự xa hoa trong thực đơn La Mã hàng ngày của ông với sự đơn giản trong chế độ ăn của người German. Ngũ cốc, các loại đậu, rau và trái cây thường được người La Mã xem là những loại thức ăn văn minh hơn thịt. Bữa ăn Địa Trung Hải gồm bánh mì, rượu vang và dầu ô liu đã được thánh hóa bởi Kitô giáo La Mã, trong khi sự tiêu thụ thịt thường xuyên của chế độ ăn uống German đã trở thành một biểu hiện của chủ nghĩa ngoại giáo. Các hoàng đế như Didius Julianus và Septimius Severus cũng từng khuyến khích người dân nên hạn chế ăn thịt.
Giải trí và trình diễn
nhỏ|Bức tranh của họa sĩ Jean-Leon Gerome mô tả một cuộc chiến giữa những [[võ sĩ giác đấu]]
Khi nhà thơ Juvenal phàn nàn rằng người La Mã đã đánh đổi quyền tự do chính trị của họ cho "bánh mì và hí trường", chính là ông đang nói đến khoản trợ cấp ngũ cốc miễn phí của nhà nước và circenses, các sự kiện giải trí được tổ chức tại những địa điểm ngoài trời lớn có tên gọi là circus trong tiếng Latin. Circus lớn nhất ở Rome là Circus Maximus, nơi tổ chức các cuộc đua ngựa, đua xe ngựa, trò chơi cưỡi ngựa Troy, các cuộc thi săn thú vật (venation), các cuộc thi đấu thể thao, các cuộc chiến đấu của những võ sĩ giác đấu hay các màn trình diễn tái hiện những sự kiện lịch sử trong quá khứ. Từ lâu, nhiều lễ hội tôn giáo đã có các trò chơi (ludi), chủ yếu là các cuộc đua ngựa và đua xe ngựa (ludi circenses).
Dưới thời Augustus, các hoạt động giải trí công cộng được tổ chức tối đa 77 ngày mỗi năm; tới triều đại của Marcus Aurelius, số ngày được phép tổ chức các hoạt động giải trí đã được tăng lên thành 135 mỗi năm. Các trò chơi (ludi) được tổ chức tại circus thường được mở đầu bằng một nghi thức diễu hành gọi là Pompa circensis. Ngoài ra, những sự kiện cạnh tranh cũng được tổ chức tại các địa điểm nhỏ hơn như đấu trường và sân vận động. Các môn thể thao có nguồn gốc Hy Lạp như chạy đua, boxing, đấu vật hay pancratium khá phổ biến ở các cuộc tranh tài. Một môn thể thao đối kháng cực kỳ khốc liệt đã nhiều lần được tổ chức ở La Mã thời kỳ này là Naumachia, những trận thủy chiến giả đẫm máu với quy mô không thua kém gì những trận thủy chiến thực sự. Đối tượng tham gia Naumachia thường là những tội phạm bị kết án hoặc nô lệ.
Circus là những công trình kiến trúc lớn nhất thường xuyên được xây dựng trong thế giới La Mã cổ đại. Đấu trường La Mã, hay còn được biết đến với cái tên Colosseum, trở thành địa điểm thi đấu thường xuyên cho những môn thể thao đẫm máu kể từ khi nó được mở cửa vào năm 80 sau Công nguyên. Circus Maximus có sức chứa lên tới 150.000 khán giả, trong khi Đấu trường La Mã có sức chứa là 50.000 chỗ ngồi, cộng thêm một khán đài đứng có thê chứa được 10.000 người nữa.
Việc sắp xếp chỗ ngồi dành cho khán giả tại các đấu trường thể hiện trật tự của xã hội La Mã: Hoàng đế ngồi ở một khu vực sang trọng dành riêng cho ông ta, những thành viên của Viện nguyên lão cũng được bố trí chỗ ngồi thuận lợi dành riêng cho họ, thường là những hàng ghế ở dưới cùng để tiện cho việc theo dõi các cuộc thi đấu hay các màn trình diễn. Phụ nữ và nô lệ ngồi ở những hàng ghế xa nhất, trong khi những người còn lại ngồi ở quãng giữa. Những buổi trình diễn tại hí trường cũng nhiều lần trở thành dịp để người dân tổ chức biểu tình về các vấn đề chính trị và xã hội. Các hoàng đế đôi khi phải triển khai vũ lực để dập tắt tình trạng bất ổn của đám đông, nổi tiếng nhất tại cuộc bạo loạn Nika năm 532, khi quân đội dưới quyền của hoàng đế Justin đã giết chết hàng ngàn người.
Ludi circenses hay đua xe ngựa (chariot racing) là môn thể thao rất được quan tâm ở La Mã thời kỳ này, và thường xuyên được tổ chức tại các Circus. Môn thể thao này nguy hiểm cho cả người lái và ngựa vì rất dễ dẫn đến chấn thương thậm chí là tử vong, nhưng chính sự nguy hiểm này lại đem tới niềm phấn khích và hứng thú cho các khán giả. Các đội tham gia tranh tài thường được phân biệt với nhau bằng màu sắc của trang phục thi đấu mà họ đang mặc. Tương tự như các môn thể thao hiện đại chẳng hạn bóng đá, khán giả thường chọn ủng hộ một đội duy nhất, sự hâm mộ của họ đôi khi đến mức quá khích, và bạo lực đã nhiều lần nổ ra giữa các cổ động viên của hai đội đối địch. Những người thi đấu ở môn thể thao này thường trở thành những vận động viên nổi tiếng nhất và giàu có nhất ở La Mã cổ đại. Một ngôi sao của bộ môn thể thao này là Diocles, tới từ Lusitania (Bồ Đào Nha ngày nay), người đã tham gia các cuộc đua xe ngựa trong vòng 24 năm và có thu nhập nghề nghiệp lên tới 35 triệu sesterces. Thiết kế của các circus La Mã phải đảm bảo rằng không đội nào có thể giành được lợi thế không công bằng cũng như giảm thiểu va chạm ở mức vừa đủ để duy trì sự khốc liệt và thỏa mãn các khán giả. Những cuộc đua xe ngựa tiếp tục diễn ra vào thời kỳ Đông La Mã dưới sự bảo trợ của các vị hoàng đế, nhưng sự suy tàn của các đô thị trong thế kỷ thứ 6 và thứ 7 cuối cùng đã dẫn đến sự sụp đổ của bộ môn này.
Trong suốt 40 năm trị vì của mình, hoàng đế Augustus đã tổ chức tám cuộc giác đấu, trong đó có tổng cộng 10.000 đấu sĩ đã tham gia chiến đấu, cùng với đó là 26 cuộc thi săn thú được tổ chức trong cùng khoảng thời gian này, đã dẫn đến cái chết của hơn 3.500 con thú. Để đánh dấu sự kiện công trình Đấu trường La Mã được hoàn tất, hoàng đế Titus đã tổ chức một lễ khánh thành kéo dài 100 ngày liên tiếp, mỗi ngày đều có một trận giác đấu ác liệt giữa hơn 3.000 đấu sĩ khác nhau. Sức hấp dẫn của những cuộc giác đấu đối với người La Mã được thể hiện rõ nét qua những mô tả trên tranh ghép, tranh tường, đèn và thậm chí cả các bản vẽ graffiti.
Những đấu sĩ được huấn luyện để tham gia các cuộc giác đấu có thể có xuất thân là nô lệ, tù nhân, hoặc cũng có thể là những người tự do tình nguyện tham gia tranh tài. Cái chết không phải là một kết quả cần thiết hoặc thậm chí là đáng mong muốn trong các trận đấu giữa những chiến binh có tay nghề cao, bởi những người này phải trải qua một quá trình luyện tập rất tốn kém và tốn thời gian. Trong khi đó, những đấu sĩ noxii là những tù nhân bị kết án tử hình, họ được huấn luyện rất ít hoặc không được huấn luyện, thường không có vũ khí, và hoàn toàn không có hi vọng sống sót trong những cuộc giác đấu. Sự đau đớn về thể chất và sỉ nhục về tinh thần được xem là cái giá cho những tội ác mà họ đã phạm phải.
Những hoạt động giải trí dành cho trẻ em thời La Mã khá đa dạng, phổ biến nhất trong số đó bao gồm trò "Rolling hop" (nghĩa là trò chơi lăn vòng, trong đó người chơi lăn một chiếc vòng và cố gắng giữ cho chúng không bị đổ lâu nhất có thể), và "Knucklbones" (nghĩa là trò chơi ném xương). Các bé gái thời kỳ này cũng rất thích chơi búp bê, những con búp bê thường dài khoảng 15 cm- 16 cm với các chi nối, thường được làm từ các vật liệu có sẵn như gỗ, đất nung, đá, xương, ngà, da hoặc sáp. Các trò chơi bóng phổ biến gồm có trigon, một môn thể thao đòi hỏi sự khéo léo đặc biệt và harpastum, một môn thể thao khó chơi hơn. Thú cưng dành cho trẻ em thời kỳ này bao gồm chim, chó, mèo, dê, cừu, thỏ và ngỗng.
Khi bước sang tuổi thiếu niên, hầu hết các hoạt động rèn luyện thể chất dành cho nam giới đều mang tính chất quân sự. Campus Martius ban đầu là một sân tập thể dục công cộng của thành Rome nơi các chàng trai trẻ tập luyện để phát triển các kỹ năng cưỡi ngựa và chiến đấu. Săn bắn cũng được coi là một trò tiêu khiển thích hợp. Một số phụ nữ La Mã thời kỳ này được đào tạo để trở thành các vận động viên thể dục dụng cụ và vũ công, với một số ít trở thành những nữ đấu sĩ. Bức tranh khảm "Những cô gái mặc bikini" nổi tiếng cho thấy những người phụ nữ trẻ La Mã đang tham gia vào các hoạt động khá giống với thể dục nhịp điệu ngày nay. Phụ nữ nói chung được khuyến khích duy trì sức khỏe thông qua các hoạt động như chơi bóng, bơi lội, đi bộ,...
Người La Mã mọi lứa tuổi cũng rất thích chơi các trò board game (trò chơi trên bàn), chẳng hạn như lachunculi, một trò chơi chiến thuật khá giống với cờ vua, và XII scripta, một trò chơi gần tương tự như cờ tào cáo ngày nay. Các trò chơi cờ bạc với xúc xắc không được ưa thích, nhưng lại là là một trò tiêu khiển phổ biến trong lễ hội Saturnalia (lễ hội vinh danh thần Saturn) được người La Mã tổ chức vào tháng 12 hàng năm.
Trang phục
Trong một xã hội có ý thức như của người La Mã, quần áo và trang điểm cá nhân đã đưa ra những manh mối trực quan ngay lập tức về nghi thức tương tác với người mặc. Mặc quần áo đúng cách được cho là sự phản ánh một xã hội có trật tự tốt. Toga được coi là trang phục chính thức của công dân nam La Mã, tuy nhiên loại trang phục này khá đắt tiền, khó mặc, không thoải mái, và thường chỉ được sử dụng trong các nghi lễ, những dịp trang trọng hoặc khi hầu tòa. Còn trong sinh hoạt thường ngày, người La Mã ưa chuộng các loại trang phục giản dị và thoải mái hơn.Toga màu tím được coi là loại toga sang trọng và có giá trị nhất, thường chỉ được mặc bởi các vị hoàng đế.
Loại trang phục cơ bản cho tất cả người La Mã, bất kể nam hay nữ, giàu hay nghèo, là một loại áo có tên là tunic. Loại áo này có kiểu dáng đơn giản, thường dài từ vai tới một điểm nào đó giữa hông và mắt cá chân. Chiều dài của một chiếc tunic phụ thuộc vào người mặc: áo tunic dành cho một người đàn ông thường dài đến giữa bắp chân, nhưng áo tunic một người lính thì lại có phần ngắn hơn; tunic của một người phụ nữ thường kéo dài đến tận bàn chân, còn của một đứa trẻ thì thường chỉ dài đến đầu gối.
Vào thế kỷ thứ 2, các hoàng đế và những người có địa vị thường được miêu tả mặc một loại trang phục gọi là pallium, một loại áo có nguồn gốc từ Hy Lạp. Phụ nữ La Mã cũng mặc pallium. Tertullian coi pallium là một sản phẩm may mặc phù hợp dành cho các tín đồ Kitô giáo, trái ngược với toga, và cũng là một loại trang phục của những người có học thức. Vào thế kỷ thứ 4, toga đã ít nhiều được thay thế bởi pallium như một loại trang phục thể hiện sự đoàn kết xã hội.
Phong cách quần áo ở La Mã thay đổi theo thời gian, mặc dù không nhanh như thời trang ngày nay. Ở Dominate, quần áo được mặc bởi cả binh lính và quan chức chính phủ được trang trí khá tinh xảo, với các sọc dệt hoặc thêu (clavi) và vòng tròn (orbiculi) xuất hiện trên cả áo chẽn và áo choàng. Những yếu tố trang trí này bao gồm các mô hình hình học, họa tiết thực vật cách điệu và ở các loại trang phục đắt tiền hơn thì có cả hình người hoặc động vật. Việc sử dụng lụa tăng lên, và các cận thần của Đế chế sau này đều mặc áo choàng lụa tinh xảo. Sự quân sự hóa của xã hội La Mã và sự suy yếu của đời sống văn hóa đô thị về sau đã khiến cho thói quen ăn mặc bị ảnh hưởng: thắt lưng kiểu quân đội nặng nề được mặc bởi cả các quan chức cũng như binh lính, và toga thì đã không còn được sử dụng.
Văn hóa
trái|upright|nhỏ|Người La Mã mặc áo dài ([[toga).]]
Cuộc sống ở Đế chế La Mã thường xoay quanh thành phố Roma, và bảy ngọn đồi nổi tiếng của nó. Thành phố cũng đã có một số nhà hát, gymnasia, các quán rượu, phòng tắm và nhà thổ. Trên khắp các vùng đất nằm dưới sự kiểm soát của Rome, trình độ kiến trúc các căn nhà ở đều rất khiêm tốn tới cả những biệt thự thôn quê, và ngay trong kinh đô Rome, các căn nhà ở trên đồi Palatine thanh lịch, mà từ đó từ "cung điện" được hình thành. Phần lớn dân số sống ở trung tâm thành phố, gói gọn trong các khu nhà chung cư.nhỏ|[[Nhà tắm La Mã (Bath)|Nhà tắm công cộng La Mã (Thermae ở Bath, Nước Anh(Aquae Sulis thuộc tỉnh Britannia của La Mã).]]Hầu hết các thị trấn và thành phố La Mã đều đã có một khu chợ và các đền thờ, cũng như chính bản thân thành phố Roma. Hệ thống cống dẫn nước được xây dựng để đưa nước đến các trung tâm đô thịKevin Greene, "Technological Innovation and Economic Progress in the Ancient World: M.I. Finley Re-Considered", The Economic History Review, New Series, Vol. 53, No. 1. (Feb., 2000), pp. 29–59 (39) và được sử dụng như một con đường để nhập khẩu rượu vang và dầu từ nước ngoài. Địa chủ thường cư trú ở các thành phố và việc chăm sóc điền trang của họ được giao lại cho những người quản lý trang trại. Để kích thích năng suất lao động cao hơn nhiều, nhiều địa chủ đã giải phóng một số lượng lớn nô lệ. Vào triều đại của Augustus, các nô lệ Hy Lạp có học thức trong nhà đã dạy học cho các trẻ em nam La Mã (đôi khi ngay cả các cô gái). Các tác phẩm điêu khắc Hy Lạp được dùng để trang trí cảnh quan cho khu vườn mang phong cách Hy Lạp trên đồi Palatine hoặc trong các biệt thự.
Nhiều khía cạnh của văn hóa La Mã đã được tiếp thu từ người Etruscan và người Hy Lạp. Trong kiến ​​trúc và điêu khắc, sự khác biệt giữa các hình mẫu Hy Lạp và những bức họa La Mã là rõ ràng. Đóng góp chính của người La Mã cho nghệ thuật kiến trúc là khung vòm và mái vòm.
Chế độ nô lệ và nô lệ là một phần của trật tự xã hội. Có rất nhiều chợ nô lệ, ở nơi đó họ có thể bị mua và bán. Nhiều nô lệ có thể được giải phóng bởi những người chủ của họ, một số nô lệ có thể tiết kiệm được tiền để mua lại sự tự do của mình. Người ta ước tính rằng hơn 25% dân số La Mã đã làm nô lệ.
Tôn giáo
Sự mở rộng của đế quốc đồng nghĩa với việc cư dân La Mã bao gồm người đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau, sự cúng bái những vị thần với số lượng ngày một gia tăng được khoan dung và chấp nhận. Chính quyền Đế quốc nói riêng và người La Mã nói chung, đều có xu hướng rất khoan dung cho phần lớn tôn giáo và tín ngưỡng, sao cho họ không gây bất an. Điều đó dễ dàng được các đức tin khác đồng thuận do các nghi thức tế thần và lễ hội La Mã thường được thêm bớt cho phù hợp với văn hóa và bản sắc địa phương. Do người La Mã theo Đa Thần giáo, họ cũng dễ dàng đồng hòa thần linh của các tộc người mà họ chinh phạt. Một cá nhân có thể cúng tế cả chư thần La Mã để thể hiện bản sắc La Mã của anh ta và tôn giáo cá nhân, vốn được xem là một phần của đặc điểm cá nhân của anh em. Cũng có những giai đoạn chính quyền tổ chức các cuộc bách hại, nhất là với Kitô giáo.
Sự thờ cúng Hoàng đế
Trong một nỗ lực nhằm để tăng cường lòng trung thành, các cư dân của đế quốc đã được kêu gọi tham gia thờ cúng hoàng đế để tỏ lòng tôn kính đối với những vị hoàng đế (thường là đã qua đời) như là các á thần Một vài hoàng đế tự mình tuyên bố là vị thần trong khi đang còn sống với hoàng đế, đó là các trường hợp ngoại lệ và những vị hoàng đế này vào thời điểm đó bị coi là mất trí một cách rộng rãi (chẳng hạn như Caligula). Làm như vậy trong giai đoạn đầu thời đế quốc sẽ mạo hiểm tiết lộ một cách nông cạn những gì mà Hoàng đế Augustus gọi là "khôi phục nhà nước Cộng hòa". Kể từ đó, công cụ này chủ yếu là cách mà mỗi một vị Hoàng đế sử dụng để kiềm chế thần dân của mình.
Công giáo trở thành Quốc giáo
Đức tin Ki-tô giáo, tức là tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi bắt đầu được giảng dạy trong khắp Đế quốc La Mã từ khoảng nửa đầu thế kỷ thứ 1 sau khi Chúa Giê-su Ki-tô về trời và truyền cho các Tông đồ sứ mệnh loan báo Tin Mừng. Thời gian đầu, đặc biệt là dưới triều đại Nero, Giáo hội đã bị bách hại rất nhiều, đa số các Tông đồ của Chúa Giê-su đều tử vì đạo. Các Ki-tô hữu phải bí mật giữ đức tin và truyền giáo, một số sống trong các hang toại đạo và các tín hữu nhận diện nhau bằng biểu tượng con cá.
Năm 313, Constantinus Đại đế ban hành Chiếu chỉ Milan, ngừng tất cả sự bách hại Ki-tô giáo trên toàn Đế quốc. Constantinus nói rõ là ông tin là những sự thành công của ông là do sự bảo vệ của Thiên Chúa vĩ đại của Kitô giáo. Trong suốt triều đại của ông, Constantinus đã bảo trợ Giáo hội về mặt tài chính, xây dựng nhiều Vương cung Thánh đường khác nhau, ban những đặc quyền (như miễn một số thuế), thăng những người Kitô hữu tới những chức vụ cao, và trả lại cho Giáo hội những tài sản tịch thu trong Đại thảm sát thời Diocletian. Những công trình nổi tiếng của ông bao gồm Nhà thờ Mộ Thánh và Vương cung thánh đường Thánh Phêrô (nhà thờ cũ).
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Ý cổ đại Thể loại:Cựu quốc gia châu Á Thể loại:Quốc gia châu Phi cổ đại Thể loại:Quốc gia Kitô giáo Thể loại:Cựu quốc gia trên bán đảo Ý Thể loại:Siêu cường Thể loại:Lịch sử Địa Trung Hải Thể loại:Cựu đế quốc châu Âu Thể loại:Văn hóa phương Tây Thể loại:Cựu quốc gia châu Phi Thể loại:Cựu quốc gia châu Âu Thể loại:Cựu quốc gia Tây Á Thể loại:Cựu đế quốc
Natri dithionit
Natri đithionit (còn có tên natri hiđrosunfit) là một bột tinh thể màu trắng có mùi lưu huỳnh yếu. Nó là muối natri của axit đithionơ. Mặc dù bền ở nhiều điều kiện khác nhau, nó dễ bị phân hủy trong nước nóng và trong dung dịch axit. Nó có thể thu được từ natri bisulfit bởi phản ứng sau:
Tính chất và các phản ứng
Natri đithionit bền khi đun nóng, nhưng bị oxy hóa chậm bởi không khí khi ở trong dung dịch. Thậm chí khi không có không khí, dung dịch natri đithionit cũng bị hỏng vì xảy ra phản ứng:
Do đó dung dịch natri đithionit không thể bảo quản trong thời gian dài.
Ở trạng thái khan là tinh thể đơn tà có mùi lưu huỳnh nhẹ. Nó tan trong nước và rất ít trong etanol. Ở trạng thái ngậm nước đihiđrat là tinh thể hình trụ, và nó không bền khi dễ dàng tách nước tạo thành dạng khan và dễ dàng bị oxy hóa bởi không khí.
Dạng khan phân hủy dần dần tạo natri sunfat và lưu huỳnh điôxit ở nhiệt độ trên 90 °C trong không khí. Khi vắng mặt không khí, nó sẽ phân hủy ở nhiệt độ trên 150 °C tạo thành natri sulfit, natri thiosulfat, lưu huỳnh dioxide và một lượng nhỏ dạng dấu vết của lưu huỳnh.
Dung dịch natri đithionit có tính axit và phân hủy tạo thành natri thiosulfat và natri bisulfit. Tốc độ phản ứng tăng khi tăng nhiệt độ. Ngoài ra, tốc độ cũng tăng khi xảy ra trong môi trường axit mạnh. Khi có mặt oxi, nó phân hủy thành natri bisulfat và natri bisulfit. Natri bisulfat và natri bisulfit làm giảm pH và vì thế làm tăng tốc độ phản ứng. Lưu huỳnh dioxide được tạo ra dưới điều kiện axit mạnh. Trái lại, trong dung dịch kiềm (pH 9-11) natri đithionit bền và chỉ bị phân hủy khoảng 1% trong 1 giờ. Nó có tính khử mạnh và phân hủy thành muối sunfit và sulfide.
Cấu trúc
Những nghiên cứu nhiễu xạ tia X đơn tinh thể và quang phổ Raman về natri đithionit ở trạng thái rắn phát hiện ra rằng natri đithionit tồn tại ở nhiều dạng khác nhau. Ở dạng khan, ion đithionit có dạng hình học C, hầu hết bị che bởi góc xoắn O-S-S-O 16°. Ở dạng hiđrat hóa, ion đithionit có độ dài liên kết S-S ngắn hơn và có góc xoắn 56°.
Liên kết S-S yếu tạo cho ion đithionit khả năng phân ly thành anion gốc [SO2]- trong dung dịch, điều này có thể được xác nhận bằng quang phổ ESR. Nó còn được nhìn thấy rằng 35S chuyển hóa nhanh giữa S2O42- và SO2 trong môi trường axit hay trung tính, phù hợp với liên kết S-S yếu trong anion.
Công nghiệp
Hợp chất này là muối tan được trong nước, và có thể được dùng làm chất khử trong dung dịch. Nó được dùng trong một số quá trình nhuộm công nghiệp, ở đó một thuốc nhuộm không tan khác bị khử thành muối kim loại kiềm tan được. Tính khử của natri đithionit còn dùng để loại bỏ thuốc nhuộm dư, oxit dư và các chất màu ngoài dự kiến, bằng cách này làm cải thiện chất lượng màu tổng quát. Phản ứng với formaldehyd tạo thành Rongalite, được dùng làm thuốc tẩy, chẳng hạn như trong việc tẩy bột giấy, cotton, len, da, chất thuộc da màu vàng và đất sét.
Natri đithionit có thể dùng để xử lý nước, lọc khí, làm sạch và tẩy gỉ. Nó có thể dùng trong các quá trình công nghiệp như là tác nhân sunfonat hóa hoặc nguồn cung cấp ion natri. Ngoài ra trong công nghiệp in ấn, chất này còn dùng trong các ngành liên quan đến da, gỗ, polyme, ảnh chụp và nhiều thứ khác nữa. Sự sử dụng rộng rãi của nó có thể là do độc tính thấp của nó, liều gây chết trung bình LD50 khoảng 5 g/kg. ,
Sinh học
Natri đithionit dùng trong các thí nghiệm lý sinh như là một cách làm giảm thế khử của dung dịch (Eo' -0.66 V so với NHE ở pH 7 ). Kali ferrixianua thường dùng làm chất oxy hóa trong thí nghiệm trên (Eo' ~ 436 mV ở pH 7). Ngoài ra, natri đithionit còn dùng trong các cuộc thí nghiệm về hóa học đất để tìm kiếm lượng sắt không có trong các khoáng vật silicat ban đầu. Do đó, sắt tách ra bởi natri đithionit có thể xem là "sắt tự do". Ái lực mạnh của ion đithionit với các cation kim loại hóa trị hai và ba (M2+, M3+) giúp nó tăng độ tan của sắt, và vì thế đithionit là một chất tạo phức hữu ích.
Địa học
Natri đithionit dùng trong việc thu hồi dầu tăng cường hóa học để làm ổn định các polyme poliacrylamit tránh khỏi sự biến chất cơ bản khi có mặt sắt. Nó còn dùng trong các ứng dụng môi trường để truyền mặt có Eh thấp xuống lòng đất để khử các chất ô nhiễm như crom.
Chụp ảnh
Nó có thể làm thuốc tráng phim, nhưng rất ít khi được chọn. Nó thiên về làm giảm độ bắt sáng của phim và, nếu dùng sai cách, nhanh chóng làm mờ bức ảnh.
Chú thích
Thể loại:Hợp chất natri
Machaerium martii
Machaerium martii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Tul. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Machaerium
Marseilles, Ohio
Marseilles là một làng thuộc quận Wyandot, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 112 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tiểu bang Ohio Thể loại:Quận Wyandot, Ohio
Odontocera cylindrica
Odontocera cylindrica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Odontocera
Andrena satellita
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1904
Kunzea muelleri
Kunzea muelleri là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Liên kết ngoài
Thể loại:Kunzea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1867 Thể loại:Thực vật New South Wales
Triangulipenna lacuna
Triangulipenna lacuna là một loài bọ cánh cứng trong họ Tenebrionidae. Loài này được S.Louw miêu tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Triangulipenna
Microstachys bidentata
Microstachys bidentata là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (Mart. & Zucc.) Esser mô tả khoa học đầu tiên năm 1998 publ. 1999.
Tham khảo
Thể loại:Microstachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Micropterix klimeschi
Micropterix klimeschi là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath miêu tả năm 1973. Nó được tìm thấy ở Rhodos và Thổ Nhĩ Kỳ.
Sải cánh dài 6.3-8.8 mm.
It was reported on Pistacia lentiscus.
Tham khảo
Thể loại:Micropterix Thể loại:Côn trùng châu Âu
Bras, Var
Bras là một xãsituée dans le département du Var et la région Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 34,93 km², dân số năm 2006 là 1996 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 315 mét trên mực nước biển.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Var
Borolia bisetulata
Borolia bisetulata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Borolia
Thảm sát Thái Bình
Thảm sát Thái Bình là một tội ác chiến tranh của quân đội Hàn Quốc gây ra trong thời gian Chiến tranh Việt Nam. Vào ngày tháng 2 năm 1966 tại khu vực Thái Bình, tỉnh Bình Định, các đơn vị quân đội Hàn Quốc đã thảm sát hàng loạt 65 dân thường không có vũ khí, trong đó phần lớn là phụ nữ và trẻ em.
Ba người may mắn sống sót trong vụ thảm sát sau đó đã trở thành nhân chứng tố cáo tội ác của Sư đoàn Mãnh Hổ. Để ghi nhớ sự kiện tang tóc này, một đài tưởng niệm khắc tên của 65 nạn nhân đã được dựng lên tại làng Thái Bình.
Chú thích
Thể loại:Thảm sát tại Việt Nam Thể loại:Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Năm 1966 Thể loại:Bình Định Thể loại:Tội ác của quân đội Hàn Quốc Thể loại:Sự kiện lịch sử Việt Nam
Dicranomyia synclera
Dicranomyia synclera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Dorcus peyroni
Tham khảo
Thể loại:Dorcus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1856
Lassing
Lassing là một đô thị thuộc huyện Liezen bang Steiermark, nước Áo. Đô thị có diện tích 37,2 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 1820 người.
Braňany
Braňany là một làng thuộc huyện Most, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Eleutherodactylus ricordii
Eleutherodactylus ricordii là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Cuba. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng nhiều đá. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
ricordii Thể loại:Động vật đặc hữu Cuba
Cung xỉ lưỡi liềm
Cyrtomium falcatum là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (L. f.) C. Presl miêu tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Thực vật Nhật Bản Thể loại:Thực vật Trung Quốc Thể loại:Cây trồng trong nhà Thể loại:Thực vật vườn châu Á Thể loại:Dryopteridaceae Thể loại:Thực vật Triều Tiên
Triphalopsoides lasiodorsa
Triphalopsoides lasiodorsa là một loài bọ cánh cứng trong họ Tenebrionidae. Loài này được Doyen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Triphalopsoides
Andrena saturata
Andrena saturata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1975.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1975
Lessingianthus brevifolius
Lessingianthus brevifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Less.) H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lessingianthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Lanh Pháp
Linum trigynum là một loài thực vật có hoa trong họ Linaceae. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Dendropogon helictophyllus
Dendropogon helictophyllus là một loài rêu trong họ Cryphaeaceae. Loài này được Mont. A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dendropogon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Phyllanthus andalangiensis
Phyllanthus andalangiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Leandri miêu tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1957
Charles Gee
Charles William Gee (6 tháng 4 năm 1909 – 1981) là một cầu thủ bóng đá người Anh, thi đấu ở vị trí trung vệ.
Sự nghiệp
Sinh ra ở Stockport, Gee thi đấu chuyên nghiệp cho Everton, và có 3 lần khoác áo cho Anh từ năm 1931 đến năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1909 Thể loại:Mất năm 1981 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Anh Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh Thể loại:Cầu thủ bóng đá Everton F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá English Football League Thể loại:Trung vệ bóng đá
Odontocera darlingtoni
Tham khảo
Thể loại:Odontocera
Euplexidia violascens
Euplexidia violascens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euplexidia
Dorcus primigenius
Dorcus primigenius là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1881.
Tham khảo
Thể loại:Dorcus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1881
Microstachys chamaelea
Microstachys chamaelea là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (L.) Müll.Arg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Tham khảo
Thể loại:Microstachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1863
Ischaemum tumidum
Ischaemum tumidum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Stapf ex Bor mô tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ischaemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1952
Dicranomyia tahanensis
Dicranomyia tahanensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Troglogenion zapoteca
Troglogenion zapoteca là một loài bọ cánh cứng trong họ Tenebrionidae. Loài này được R. L. Aalbu miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Tham khảo
Thể loại:Troglogenion
Shingo La
Shingo La (còn được gọi là Shinku La) là một đèo núi ở Ấn Độ, tại ranh giới giữa bang Ladakh và Himachal Pradesh. Nó kết nối vùng Lahaul của Himachal Pradesh với vùng Zanskar của Ladakh. Hiện đang xây dựng một con đường chiến lược trên đèo để đảm bảo tuyến đường quanh năm đến Ladakh, là một lựa chọn thay thế cho tuyến đường cao tốc Leh-Manali.
Địa lý
Đèo nằm trên một đường dài liên kết Zanskar và Lahaul, thường được sử dụng bởi người địa phương và những người đi bộ đường dài, mất khoảng mười ngày để hoàn thành. Đối với những người đi bộ đường dài, đây là một trong những đèo có độ cao 5000m dễ nhất ở Himalaya Ấn Độ, không yêu cầu đi qua băng hà hoặc leo núi dốc. Đèo thường bị phủ tuyết trong mùa đông từ tháng 10 đến tháng 4 và dễ xảy ra tuyết lở. Có một tấm biển chính thức công bố độ cao của đèo là 16.615,500 feet. Chiều cao được chỉ ra bởi các trang web trekking khác nhau dao động từ 4900 đến 5100 mét.
Đường bộ
Một con đường nối Darcha với Padum qua đèo Shingo La được đầu tư vào năm 1999, sau cuộc xung đột Kargil, và công việc chuẩn bị ban đầu bắt đầu vào năm 2002. Dự án đã được chấp thuận vào năm 2004 và dự kiến hoàn thành vào năm 2012.
Một con đường nguyên thủy từ Ramjak ở Lahaul đến Kargyakh ở Zanskar qua Shingo La ban đầu được xây dựng từ tháng 5 năm 2014 đến tháng 6 năm 2017 bởi một cựu nhân viên chính phủ từ Zanskar sử dụng quỹ của chính mình và sự giúp đỡ của người dân địa phương. Anh ấy đã cố thuyết phục chính phủ xây dựng con đường, nhưng khi thất bại trong việc thuyết phục họ, anh ấy quyết định tự xây dựng và được trao giải thưởng Padma Shri vào năm 2021 vì thành tựu đó. Sau đó, đường đã được Border Roads Organisation (BRO) tiếp quản và lát đường bê tông. Con đường mới này có khả năng chịu tải trọng xe tải lên đến 18 tấn. Một dịch vụ minibus cho Padum sử dụng đường này đã được bắt đầu bởi Himachal Road Transport Corporation (HRTC). BRO đang chuyển đường thành đường hai chiều và đang lên kế hoạch xây một đường hầm dưới đèo để kết nối cả năm. Tổ chức này cũng đang cố gắng giữ cho con đường mở cả trong mùa đông.
Chú thích
Thể loại:Các đèo núi của Ladakh Thể loại:Các đèo núi của bang Himachal Pradesh Thể loại:Địa lý huyện Lahaul và Spiti
Brenon
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Var
Quầy ăn
thumb|Quầy ăn ở Hermiston, Oregon
Liên kết ngoài
Thể loại:Quầy ăn
Eleutherodactylus ridens
Eleutherodactylus ridens là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Nó được tìm thấy ở Colombia, Costa Rica, Honduras, Nicaragua, và Panama. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, các vùng đô thị, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.
Tham khảo
ridens
Civry-la-Forêt
Civry-la-Forêt là một xã thuộc tỉnh Yvelines, trong vùng Île-de-France, Pháp, cự ly 18 km về phía tây nam của Mantes-la-Jolie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Civryiens.
Các xã giáp ranh: Mulcent về phía đông bắc, Orvilliers về phía đông, Gressey về phía nam, Richebourg về phía đông nam, Boissets về phía tây, Tilly về phía tây bắc và Montchauvet về phía bắc.
Liên kết ngoài
Civry-la-Foret
Andrena savignyi
Andrena savignyi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1838.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1838
Micropterix lakoniensis
Micropterix lakoniensis là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath miêu tả năm 1985. Nó được tìm thấy ở Hy Lạp.
Tham khảo
Thể loại:Micropterix Thể loại:Côn trùng châu Âu
Marshallville, Ohio
Marshallville là một làng thuộc quận Wayne, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 756 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tiểu bang Ohio Thể loại:Quận Wayne, Ohio
Microstachys corniculata
Microstachys corniculata là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (Vahl) Griseb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Tham khảo
Thể loại:Microstachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864
Dendropogon squarrulosus
Dendropogon squarrulosus là một loài rêu trong họ Cryphaeaceae. Loài này được Hampe A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dendropogon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Brandov
Brandov là một làng thuộc huyện Most, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Most Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Stachys speluncarum
Stachys speluncarum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Contandr. & Quézel miêu tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1976
Công viên Gia Định
300px|nhỏ|phải|Công viên Gia Định Công viên Gia Định là một công viên cây xanh ở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây được xem là lá phổi của thành phố Hồ Chí Minh với diện tích phủ xanh khá lớn.
Lịch sử
Năm 1950, vùng đất xanh tốt này được quy hoạch để làm sân Golf, trở thành sân Golf đầu tiên của Sài Gòn. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, sân Golf ngưng hoạt động. Ngày 11 tháng 12 năm 1978, UBND Thành phố ban hành Quyết định số 3870/QĐ-UB giao toàn bộ khu bãi sân golf nằm trên địa bàn quận Phú Nhuận và Gò Vấp cho Sở Quản lý Công trình Công cộng quản lý để xây dựng thành Công viên Thành phố, đặt tên là Công viên Gia Định
Vị trí
300px|nhỏ|phải|Vị trí công viên Gia Định Cổng chính của công viên nằm trên đường Hoàng Minh Giám, Phường 3, quận Gò Vấp. Một phần của công viên thuộc Phường 9, Phú Nhuận. Công viên nằm gần 3 trục đường chính: đường Nguyễn Kiệm, Hoàng Minh Giám và Hồ Văn Huê:
Diện tích
300px|nhỏ|phải|Công viên Gia Định Tổng diện tích mặt bằng của Công viên Gia Định là: 57.880m², tương đương 5.8ha. Trong đó diện tích thảm cỏ là 34.410m² chiếm 59,45%. Diện tích đường gạch, đường nhựa, vỉa hè và nhà mát là 20.595m². Diện tích bồn hoa, bồn kiểng chiếm 647m², với nhiều chủng loại hoa, kiểng. Kết hợp hơn 300 cây kiểng trổ hoa và gần 250 chậu kiểng các loại. Hồ nước với diện tích 117m² có chức năng tạo vẻ mỹ quan và cân bằng ẩm độ vào mùa khô.
Đến năm 2005, diện tích công viên còn khoảng 32 ha. Nhưng Ủy ban Nhân dân thành phố lại cò dự án tiếp tục cắt xén bớt, như là dự án đường nối Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - vành đai ngoài được UBND TP.HCM chấp thuận lại mở đường đi qua công viên và đang làm dự án cắt tiếp 2ha đất công viên để xây dựng chung cư, tuy nhiều người dân đã không đồng ý với dự án này.
Cyrtomium falcipinnum
Cyrtomium falcipinnum là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1965.
Công viên Gia Định
Khu vui chơi cho trẻ em
Từ tháng 5 năm 2012, thành phố đã xây dựng tại đây một khu vui chơi cho trẻ em rộng 8.300 m², gồm các phân khu dành cho trẻ em từ 3 đến 6 tuổi, từ 7 đến 11 tuổi và 12 đến 15 tuổi với nhiều trò chơi vận động, xích đu, thang leo mạo hiểm, vòi nước... tổng vốn đầu tư hơn 12 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách thành phố, và đây là một trong 10 khu vui chơi được thực hiện theo nghị quyết của Hội đồng Nhân dân thành phố khóa VIII về đầu tư, xây dựng, phát triển các cơ sở vui chơi giải trí cho trẻ em trên địa bàn thành phố.
Cyrtomium falcipinnum
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyrtomium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1965
Công viên Gia Định
Hoạt động
300px|nhỏ|phải|Công viên Gia Định Công viên Gia Định do Khu Quản lý giao thông đô thị số 3 thuộc Sở Giao thông vận tải TP. HCM quản lý. Hiện tại Công ty TNHH MTV Công viên cây xanh TP. HCM được thuê chăm sóc bảo dưỡng công viên này. Với cảnh quan hài hòa, diện tích mảng xanh và khuôn viên rộng lớn, Công viên Gia Định là nơi nghỉ ngơi, thư giãn và các hoạt động thể dục thể thao lý tưởng phục vụ cho cư dân sống ở khu vực xung quanh và du khách gần xa. Trong những năm qua, Công viên Gia Định đã trở thành điểm quen thuộc tổ chức chợ hoa phục vụ người dân mỗi dịp xuân về.
Bên cạnh đó ban quản lý Công viên đã phối hợp tốt với chính quyền địa phương tạo điều kiện tổ chức các hội thao và sinh hoạt đoàn đội nhằm nâng cao sức khỏe người dân và mang lại hiệu quả về mặt xã hội Ngoài ra mỗi dịp tết đến đây còn là nơi tổ chức "Hội hoa Xuân" (cùng với đường hoa Nguyễn Huệ, công viên 23 tháng 9 và công viên Lê Văn Tám). Năm 2013 UBND TP di dời đoàn xiếc TP từ công viên 23/9 về công viên gia định hoạt động cho đến nay.
Liên kết ngoài
Gia Định Thể loại:Gò Vấp
Kho quẹt
300px|nhỏ|phải|Thố khô quẹt Kho quẹt (mắm kho quẹt hay nước mắm kho quẹt) là một món ăn dân dã của người Việt Nam, đặc biệt là người Nam bộ. Kho quẹt là món ăn rất rẻ tiền, dễ làm và rất đưa cơm, một đĩa kho quẹt nhỏ có thể là bữa ăn của cả một gia đình. Vì vậy, kho quẹt ngày xưa thường là món ăn phổ biến của các gia đình nghèo vì tính tiết kiệm của nó. Hiện tại chưa giải thích được chính xác tên gọi kho quẹt, theo lời một số người thì có lẽ, "kho" do món này chế biến bằng cách giống như là kho, và "quẹt" là do khi ăn, người ta thường dùng đũa quẹt một tí kho quẹt rồi ăn.
Lịch sử
Kho quẹt được xuất phát và chế biến những lần đầu tiên bởi thói quen ăn uống "đại khái" của người dân miền tây sông nước, cụ thể là những người làm nông. Vào những ngày mưa dai dẳng, không thể ra đồng, nên người dân dùng đại những thứ có trong nhà như tóp mỡ, tôm tép khô, cùng với gia vị là nước mắm, muối, bột ngọt,… nấu thành một hỗn hợp sền sệt, rồi ra vườn hái vội một hai nắm rau luộc lên ăn với cơm trắng. Vì kho quẹt rất mặn nên có thể nấu một lần mà ăn được nhiều ngày không sợ thiu.
Đặc điểm
Món kho quẹt đặc biệt thơm, rất mặn, hơi ngọt hoặc không ngọt tùy người nấu, đôi khi có mùi khen khét, màu vàng sẫm hoặc vàng nâu. Kho quẹt thường ăn với cơm, cháo trắng hoặc dùng để chấm các loại rau củ luộc.
Nguyên liệu
Nguyên liệu làm món kho quẹt đơn giản: nước mắm, một chút đường, chút tiêu và hành tím phi thơm, cho vào nồi đất hoặc chảo (nếu có nồi đất thì sẽ ngon hơn), đảo vài lần rồi giữ lửa riu riu cho nước mắm cô đặc lại thành một hỗn hợp vàng nâu và bốc mùi rất thơm. Ở một vài vùng, người ta kho thật lâu để nước mắm bay hơi hết, chỉ còn phần muối cô đặc lại, người địa phương cho rằng như thế thì mới ngon. Ngày nay, một số người làm kho quẹt bổ sung thành phần tóp mỡ, tôm khô, vv... kho chung giúp cho món ăn đa dạng hơn. Món kho quẹt cũng được một số nhà hàng sử dụng và cải tiến, ăn kèm với rau, bún, cơm...
Chú thích
Thể loại:Món mặn Việt Nam Thể loại:Ẩm thực Việt Nam Thể loại:Mắm Thể loại:Sốt cá
Turkmenohelops balchanicus
Turkmenohelops balchanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Tenebrionidae. Loài này được Medvedev & Nepesova miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Tham khảo
Thể loại:Turkmenohelops
Linum turcomanicum
Linum turcomanicum là một loài thực vật có hoa trong họ Linaceae. Loài này được Juz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lanh Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1949