cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danh sách loài nhện trong họ Hexathelidae
Bymainiella
Bymainiella Raven, 1978
Hadronyche
Hadronyche L. Koch, 1873
Hexathele
Hexathele Ausserer, 1871
Macrothele
Macrothele Ausserer, 1871
Mediothele
Mediothele Raven & Platnick, 1978
Paraembolides
Paraembolides Raven, 1980
Porrhothele
Porrhothele Simon, 1892
Scotinoecus
Scotinoecus Simon, 1892
Tham khảo
Hexathelidae
Tillandsia setacea
Tillandsia setacea là một loài thuộc chi Tillandsia.
Tham khảo
S Thể loại:Thực vật Brasil Thể loại:Thực vật Guatemala Thể loại:Thực vật México Thể loại:Thực vật Caribe Thể loại:Thực vật Đông Nam Hoa Kỳ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1797
Lansingerland
Lansingerland là một đô thị mới ở tây Hà Lan, tỉnh Zuid-Holland. Đô thị này được lập ngày 1 tháng 1 năm 2007 trên cơ sở sáp nhập các đô thị Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk và Bergschenhoek, gọi chung là "Tam giác B".
Tên gọi đô thị mới được chọn qua một cuộc thi..
nhỏ|không|300px|Lansingerland nhìn từ trên cao.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị Zuid-Holland
Hadena niveifera
Hadena niveifera là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hadena
Phêrô Nguyễn Văn Tường
thumb|300px|Ba linh mục Phêrô Nguyễn Văn Tường, Phêrô Đậu Quang Lĩnh và Gioan Baotixita Nguyễn Thần Đồng trước phiên tòa đại hình ngày 18 tháng 10 năm 1909. Linh mục Tường là người đeo gông phía ngoài bên trái. Phêrô Nguyễn Văn Tường (1852-1917) là một linh mục Công giáo Việt Nam và là một nhà chí sĩ cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là một trong những lãnh đạo của "Duy Tân giáo đồ hội", một tổ chức gồm các tín đồ Công giáo Việt Nam yêu nước hoạt động trong Phong trào Đông Du và Phong trào Duy Tân.
Cuộc đời
Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Tường sinh năm 1852 tại làng Xuân Yên, tổng Phú Hậu, huyện Quỳnh Lưu, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An (nay thuộc xã Quỳnh Yên, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An), thuộc giáo xứ Cẩm Trường, giáo hạt Thuận Nghĩa, giáo phận Vinh. Thời trẻ, ông theo học chủng sinh ở Chủng viện, thụ phong chức linh mục năm 1892, lúc tròn 40 tuổi.
Sau khi thục phong chức linh mục không lâu, ông được Giám mục Louis-Marie Pineau Trị bổ làm Quản lý Tòa Giám mục Giáo phận Tông tòa Nam Đàng Ngoài. Đây là một chức vụ rất quan trọng trong giáo phận, mà trước đó chỉ có linh mục người Pháp mới được bổ dụng. Cần nói thêm là Giám mục Pineau Trị là người có quan điểm rất tiến bộ so với hàng giáo sĩ Pháp tại Việt Nam thời bấy giờ. Ba vị trí quan trọng trong Tòa Giám mục Xã Đoài được ông trao cho các linh mục người Việt coi giữ, gồm Phêrô Nguyễn Văn Tường (Quản lý Tòa Giám mục), Phêrô Đậu Quang Lĩnh (Bí thư Tòa Giám mục) và Gioan Baotixita Nguyễn Thần Đồng (Linh mục Nhà thờ chính tòa).
Vì vậy, không lâu sau, ông gia nhập với giáo sĩ bản xứ có cùng chí hướng trong giáo phận như các linh mục Đồng, Lĩnh, thầy giảng Gioan Baotixita Mai Văn Châu... hình thành nhóm tín đồ có xu hướng ủng hộ Phong trào Duy Tân. Khoảng cuối năm 1904 đầu năm 1905, các ông hình thành một tổ chức cách mạng lấy tên là "Duy Tân giáo đồ hội", đứng đầu là các linh mục Tường, Đồng, Lĩnh hoạt động theo tôn chỉ của Hội Duy Tân do Phan Bội Châu lãnh đạo. Hội đã đóng vai trò quan trọng trong việc sửa chữa sai lầm của phong trào Cần Vương về khẩu hiệu "Bình Tây sát Tả" ("Sát Tả" tức là giết những người theo đạo Thiên chúa), vì vậy đã xóa bỏ được các hận thù Lương - Giáo và quy tụ được nhiều giáo dân tham gia phong trào Duy Tân.
Tuy nhiên, chính quyền thực dân Pháp đã sớm chú ý các hoạt động yêu nước trong phong trào Đông Du và Duy Tân. Tháng 6 năm 1909, chính quyền thực dân Pháp đã bắt giam 3 linh mục lãnh đạo Duy Tân giáo đồ hội, cùng nhiều giáo dân tham gia Hội. Ngày 21 tháng 10 năm 1909, cả ba ông bị kết án 9 năm tù khổ sai biệt xứ và bị đày ra Côn Đảo. Do việc này mà Giám mục Pineau Trị cũng bị liên lụy, bị triệu hồi về Pháp và bị ép buộc phải từ chức
Do sức khỏe yếu và điều kiện lưu đày khắc nghiệt, ông qua đời tại nơi lưu đày ngày 25 tháng 6 năm 1917.
Opisogonia
Opisogonia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Geometridae
Lasioglossum grisellinum
Lasioglossum grisellinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Dama, Syria
Dama (داما) là một ngôi làng ở tỉnh As-Suwayda thuộc miền tây nam Syria. Nó nằm ở trung tâm của cao nguyên dung nham Lejah, 29  km về phía tây bắc của thành phố As-Suwayda. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria, Dama có dân số 1.799 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Lịch sử
Dama và các làng lân cận được cho là nơi Saint Paul đã lánh nạn sau khi trốn thoát khỏi Damascus. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2012)">cần dẫn nguồn  ] Ngôi làng, giống như hầu hết các ngôi làng ở Jabal ad-Druze, là một địa điểm La Mã cũ. Nhiều ngôi nhà của nó vẫn còn trong tình trạng ban đầu của họ. Người dân chủ yếu là Druze và nghề nghiệp chính của họ là nông nghiệp. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2012)">cần dẫn nguồn  ]
Thời đại Ottoman
Năm 1596, Dama xuất hiện trong sổ đăng ký thuế của Ottoman như một phần của nahiya của Bani Abdullah, ở Sanjak Hauran. Nó có một dân số hoàn toàn Hồi giáo bao gồm 74 hộ gia đình và 28 cử nhân. Dân làng đã trả mức thuế cố định 40% cho các sản phẩm nông nghiệp khác nhau, bao gồm lúa mì, lúa mạch, cây trồng mùa hè, dê và/hoặc tổ ong; tổng cộng 12.000 akçe.
Năm 1838, Dama được ghi nhận là một tàn tích, nằm "trong chính Lejah", nhưng cũng được ghi nhận là "điểm trung tâm, được coi là thủ đô của Lejah".
Kỷ nguyên hiện đại
Dama đóng một vai trò quan trọng trong giai đoạn cuối của Cách mạng Syria vĩ đại (1925-1927). Nó đã tổ chức Công ước Dama quan trọng dẫn đến sự từ chối các đề xuất của Pháp và sự sụp đổ của các cuộc đàm phán giữa phiến quân Druze và Pháp. Đây cũng là nơi diễn ra một số trận chiến cuối cùng trong cuộc cách mạng do các nhóm du kích chiến đấu do Tiểu vương Adel Arslan lãnh đạo. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2012)">cần dẫn nguồn  ]
Ormosia megacera
Ormosia megacera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Đế quốc Ottoman
Đế quốc Ottoman còn được gọi là Đế quốc Osman (دولت عليه عثمانيه Devlet-i ʿAlīye-i ʿO s mānīye, ; Osmanlı İmparatorluğu or Osmanlı Devleti; Empire ottoman), là một Đế quốc trải rộng xuyên suốt Nam Âu, Trung Đông và Bắc Phi từ thế kỷ 14 cho tới đầu thế kỷ 20. Đế quốc được hình thành từ thành phố Söğüt ở phía Tây Bắc của bán đảo Tiểu Á vào thế kỷ 13 bởi bộ tộc những người Turkoman dưới sự lãnh đạo của Osman I. Năm 1354, họ tiến vào châu Âu, thâu tóm toàn bộ vùng Balkan. Sau đó, họ chấm dứt sự tồn tại của Đế quốc Byzantine sau khi sultan Mehmed II chinh phục Constantinopolis.
Ormosia megacera
Tham khảo
Thể loại:Ormosia (chi ruồi) Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Đế quốc Ottoman
Ottoman đạt cực thịnh về chính trị, kinh tế, quân sự, xã hội và khoa học dưới sự trị vì của Suleiman Đại đế. Tới thế kỷ 17, đế quốc bao gồm 32 tỉnh và các vùng chư hầu. Một số vùng được sáp nhập vào đế quốc, số khác được trao quyền tự trị. Thành phố Constantinople (nay là Istanbul) được chọn là Thủ đô bao quát toàn bộ khu vực Địa Trung Hải, biến đây thành nơi giao thương quan trọng nhất giữa hai lục địa Á–Âu.
Nhiều nhà sử học hiện đại không đồng tình với quan điểm rằng Ottoman bắt đầu suy thoái sau thời kỳ của Suleiman. Các nhà nghiên cứu cho rằng đế quốc vẫn duy trì được nền kinh tế và quân sự hùng mạnh tới tận thế kỷ 18. Tuy nhiên sau một thời gian dài hòa bình từ 1740 tới 1768, Ottoman bắt đầu tụt hậu so với những cường quốc láng giềng là Quân chủ Halsburg và Đế quốc Nga. Họ tham chiến và thất bại liên tục trong các thế kỷ 18 và 19. Hy Lạp là quốc gia đầu tiên giành được độc lập và tách khỏi Đế quốc sau các Hiệp ước Luân Đôn (1830) và Hiệp ước Constantinopolis (1832). Sự kiện này là tiền đề cho Chiến tranh Ai Cập – Ottoman (1831–1833), và thất bại buộc Ottoman phải tiến hành cuộc cải cách và hiện đại hóa toàn diện có tên Tanzimat. Cuộc cải cách giúp đế quốc lấy lại được sức mạnh và tiềm lực vốn có, cho dù phải đánh đổi bằng nhiều thất bại quân sự và mất đi nhiều phần lãnh thổ, đặc biệt ở khu vực Balkan.
Các hoạt động của Đảng Ủy ban Liên minh và Phát triển (CUP) đã góp phần tạo nên Cách mạng những người Thổ trẻ tuổi (1908), thay đổi Hiến pháp và chính thức thành lập nên đế quốc Ottoman theo hình thức quân chủ lập hiến. Nhà nước cho phép bầu cử đa đảng, tuy nhiên thất bại thảm hại tại Các cuộc chiến tranh Balkan đã tạo điều kiện để CUP thực hiện Đảo chính Ottoman vào năm 1913, đưa đế quốc trở thành chế độ độc đảng. CUP liên minh với Đế quốc Đức nhằm lấy lại những vùng đất đã mất. Điều này dẫn tới Thế chiến thứ nhất và sự ra đời của Liên minh Trung tâm. Nếu như Ottoman dễ dàng kiểm soát được mặt trận châu Âu, họ lại sao nhãng các vấn đề nội bộ khiến các nhóm nổi dậy hoạt động mạnh mẽ tại khu vực bán đảo Ả Rập. Sau đó, Ottoman còn gây nên các cuộc diệt chủng tại Assyria, Armenia và Hy Lạp. Thất bại trước Khối Đồng minh cùng những hệ lụy của Thế chiến thứ nhất khiến họ mất hầu hết lãnh thổ về Pháp và Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Sau khi Kemal Atatürk lãnh đạo thành công Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ lật đổ sự chiếm đóng của các quốc gia Đồng Minh, Nhà nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ ra đời, và chính thức chấm dứt chế độ Quân chủ Ottoman sau 623 năm tồn tại.
Nguồn gốc
Sự thành lập của vương triều Ottoman là một phần của các bộ lạc người Tây Đột Quyết (Gokturk) miền tây đã di cư từ Trung Á bắt đầu từ thế kỷ X. Định cư tại Ba Tư trong thời kỳ này, những người Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu mở rộng về phía tây tới Armenia và Tiểu Á vào đầu thế kỷ XI. Những đợt di chuyển này đã dẫn đến mâu thuẫn giữa họ với Đế quốc Byzantine, từng là một thế lực nổi trội tại khu vực miền đông Địa Trung Hải kể từ thời kỳ La Mã, nhưng vào thế kỷ XI bắt đầu một thời kỳ suy thoái dài. Người Thổ Seljuk đã thiết lập địa vị chắc chắn tại Tiểu Á sau chiến thắng lịch sử tại trận Manzikert năm 1071, để thành lập nhà Seljuk ở Tiểu Á. Sau sự xâm lăng của người Mông Cổ vào thế kỷ XIII, triều đại này đã sụp đổ và lãnh thổ của nó đã bị phân chia thành nhiều vương quốc của người Thổ Nhĩ Kỳ, tức các beylik.
Dưới quyền bá chủ của nhà Seljuk ở Tiểu Á, bộ lạc Kayı của người Thổ Oğuz đã tạo ra một thể chế mà cuối cùng đã trở thành vương quốc Ottoman tại miền tây Tiểu Á. Thủ lĩnh người Kayı là Ertuğrul Gazi đã nhận được vùng đất này sau lưng Seljuk trong cuộc va chạm biên giới nhỏ. Hệ thống Seljuk tạo cơ hội cho sự bảo vệ vương quốc từ bên ngoài, và cũng cho phép nó phát triển cấu trúc nội tại của nó. Vị trí của Kayı trên ven rìa phía viễn tây của nhà nước Seljuk cho phép họ xây dựng lực lượng quân sự của mình thông qua sự hợp tác với các dân tộc khác sống tại miền tây Tiểu Á, nhiều trong số đó là những người theo Kitô giáo. Sau sự tan rã của nhà Seljuk, Kayı trở thành nước chư hầu của Hãn quốc Y Nhi thuộc Mông Cổ.
Khởi đầu (1299-1453)
Tên gọi Ottoman có nguồn gốc từ Osman I (còn gọi là Osman Bey) (tiếng Ả Rập: Uthman) (1299-1326), con trai của Ertuğrul Gazi, người đã tuyên bố sự độc lập của nhà nước Ottoman năm 1299. Trong khi các vương quốc khác của người Thổ Nhĩ Kỳ còn phải bận tâm với các mâu thuẫn nội bộ, Osman đã có thể mở rộng biên giới của khu định cư Ottoman về phía rìa của Đế quốc Byzantine. Ông đã dời đô tới Bursa, và định hình sự phát triển chính trị ban đầu của dân tộc. Người ta gọi ông với tên hiệu "Kara" vì sự can đảm của ông, Osman đã được ca ngợi là một ông vua hùng mạnh và năng động một thời gian rất dài sau khi ông mất, như được thể hiện trong thành ngữ của người Thổ Nhĩ Kỳ "Ông/anh ta có thể tuyệt vời như Osman". Danh tiếng của ông cũng được đánh bóng trong câu chuyện thời Trung đại của người Thổ Nhĩ Kỳ, được biết dưới tên gọi "Giấc mơ của Osman", một sự thành lập huyền thoại trong đó chàng trai trẻ Osman là người có đầy năng lực để chinh phục một đế quốc nhìn thấy trước.
Thời kỳ này là sự hình thành của triều đình Ottoman chính thức mà các cơ quan, tổ chức cấu thành ra nó gần như không thay đổi lớn gì trong gần 4 thế kỷ. Ngược lại với nhiều nhà nước cùng thời kỳ đó, hệ thống quan lại của Đế quốc Ottoman đã cố gắng tránh sự cai trị theo kiểu quân sự. Triều đình cũng tạo ra một thể chế pháp lý gọi là millet (kiểu lãnh thổ tự trị), mà trong đó thiểu số từ các dân tộc ít người và tôn giáo có khả năng quản lý công việc của chính họ với một sự độc lập đáng kể từ sự kiểm soát của trung ương.300px|nhỏ|trái|Đế quốc Ottoman (màu đỏ) cùng với các quốc gia ở Tiểu Á năm 1300
Sau khi Osman qua đời, sự thống trị của Ottoman đã bắt đầu mở rộng trên toàn khu vực miền đông Địa Trung Hải và Balkan. Thessaloniki, một thành phố quan trọng của Venezia bị chiếm năm 1387, và chiến thắng của quân Thổ Nhĩ Kỳ tại trận Kosovo năm 1389 làm cho Serbia mất quyền kiểm soát trên vùng đất này, mở đường cho các cuộc xâm lược châu Âu của sultan. Trận Nicopolis năm 1396 được xem là cuộc Thập tự chinh cuối cùng của thời Trung cổ, trong trận này quân Thập tự chinh đại bại trước quân Ottoman. Với sự mở rộng ảnh hưởng của người Thổ vào vùng Balkan, thì cuộc chinh phục chiến lược vào Constantinople đã trở thành mục tiêu quyết định. Đế quốc đã chiếm được các vùng đất Byzantine phụ cận Constantinople và họ vẫn đứng vững được khi Tamerlane xâm lược Tiểu Á, bắt giam sultan Bayezid I sau trận Ankara năm 1402. Các lãnh thổ Ottoman ở vùng Balkan (điển hình như Thessaloniki, Macedonia và Kosovo) đều bị mất năm 1402, nhưng các vùng đất này được Murad I chiếm lại trong thập niên 1430 - 1450.200px|nhỏ|trái|Lãnh thổ của Đế quốc Ottoman từ lúc khởi lập đến năm 1683.Việc Bayezid bị bắt làm cho đất nước rơi vào loạn lạc. Từ năm 1402 đến 1413, nội chiến bùng nổ giữa các con của Bayezit. Cuộc chiến này kết thúc khi vua Mehmed I lên ngôi và xây dựng lại đất nước, kết thúc Thời kì đứt quãng của Đế quốc Ottoman. Cháu nội ông, Mehmed II đã tái cấu trúc của cả nhà nước lẫn quân đội, và đã thể hiện các kỹ năng quân sự của mình trong cuộc chiếm đóng Constantinople vào ngày 29 tháng 5 năm 1453, khi mới 21 tuổi. Thành phố này trở thành kinh đô mới của Đế quốc Ottoman, và Mehmed II xưng làm Kayser-i Rum (Hoàng đế La Mã). Dù vậy, ngôi Hoàng đế La Mã của sultan Ottoman không được người Hy Lạp và các nước phương Tây công nhận và các Nga hoàng cũng tự phong cho mình chức vị này. Để nắm vững ngôi Hoàng đế La Mã, Mehmed II khao khát chiếm Roma, và cho quân xâm lược bán đảo Ý, chiếm Otranto và Apulia ngày 28 tháng 7, 1480. Nhưng sau khi ông bị ám sát ngày 5 tháng 3, 1481, chiến dịch ở Ý thất bại và quân Ottoman rút lui về.
Các cuộc mở mang và cực điểm (1453-1566)
phải|nhỏ|[[Mehmed II và đội quân chiến thắng tại Constantinople, họa phẩm của Musée des Augustins Toulouse]]trái|nhỏ|[[Trận Mohács (1526)|Trận Mohács (1526) là cuộc xâm lược Hungary của Ottoman]] Vào thời lớn mạnh, Đế quốc Ottoman đã trải dài toàn bộ đông-nam châu Âu bờ bắc Địa Trung Hải, cả bờ biển bắc châu Phi cho đến Maroc phía nam Địa Trung Hải. Trong thế kỷ XVII, Đế quốc Ottoman có khoảng 25 triệu dân – một con số khổng lồ vào thời đó, gần bằng gấp đôi bất cứ nước nào ở châu Âu ngoại trừ Pháp. Gần 30 quốc gia hiện nay đã được thành lập từ lãnh thổ cũ của Đế quốc Ottoman: Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Bulgaria, România, Nam Tư (sau này phân làm 5 nước độc lập), Hungary, Albania, Syria, Liban, Jordan, Israel, Kuwait, Ai Cập, Sudan, Libya, Iraq, Yemen, Tunisia, Algérie, Síp, Armenia, Gruzia, Ukraina và một phần nước Nga.
Vào đầu thế kỷ XVI, Đế quốc Ottoman trở thành một trong những nhà nước lớn nhất thế giới thời bấy giờ. Trong thời kì này, nhiều ông vua kiệt xuất lên cai trị Thổ Nhĩ Kỳ: điển hình như Selim I (1512-1520), người có công sáp nhập vùng Trung Đông vào Ottoman. Vào năm 1514 trong trận Chaldiran, ông đã đánh bại alibaba tiêu diệt nhà Mamluk ở Ai Cập vào năm 1517 rồi giành danh hiệu khalip từ nhà Abbasid ở Cairo (các sultan Ottoman tiếp tục giữ danh hiệu này đến năm 1924), bắt đầu thời kì Ai Cập thuộc Ottoman.
Sau khi Hoàng đế Selim I mất, Hoàng đế Suleiman I (1520-1566) tiếp tục mở mang đế quốc. Sau khi thôn tính được Beograd năm 1521, Suleyman chinh phục Vương quốc Hungary và sau chiến thắng trong trận Mohács năm 1526, đế quốc chiếm Hungary và nhiều vùng đất ở Trung Âu. Sau đó, năm 1529 ông bao vây thành Wien, nhưng vì thời tiết ở đây khắc nghiệt nên quân đội ông rút lui. Năm 1532, 25.000 quân Ottoman mở cuộc tấn công Wien nhưng bị đẩy lui cách Wien 97 km tại pháo đài Guns. Sau cuộc mở mang xa nhất của Ottoman năm 1543, hoàng đế Habsburg là Ferdinand I công nhận quyền cai trị của Ottoman trên đất Hungary năm 1547. Dưới triều Suleiman I, Transilvania, Wallachia và Moldavia trở thành những công quốc chư hầu của đế quốc. Ở phía đông, Ottoman chiếm Bagdad từ tay Ba Tư năm 1535, chiếm được Lưỡng Hà và Hải quân Ottoman tiến vào Vịnh Ba Tư. Khi Hoàng đế Suleyman I qua đời, dân số Ottoman lên đến 15.000.000 người. Công cuộc bành trướng của ông đã mang lại cho ông một Đế quốc Ottoman vô cùng rộng lớn, và thậm chí ông còn vượt xa cả những tham vọng của Hoàng đế Xerxes I của Đế quốc Ba Tư năm xưa.
Năm 1569 Hồi quốc Aceh chịu sự bảo hộ của Đế quốc Ottoman (1569-1903) lãnh thổ của Ottoman lại trải dài đến 1 nửa đảo Sumatra.
Đây là cường quốc duy nhất không thuộc châu Âu đã thách thức được sự nổi lên về quyền lực của phương Tây trong khoảng giữa thế kỷ XV và thế kỷ XX, tới mức nó đã trở thành một phần trong tổng thể của chính trị cân bằng quyền lực châu Âu, vì thế làm giảm bớt sự khác biệt giữa hai bên
Quân đội Ottoman đã để lại những nhà nguyện Hồi giáo rải rác khắp các sườn đồi và thung lũng vùng Balkan. Nổi giận vì những biểu hiện cho việc chiếm đóng của người đạo Hồi, các vương quốc theo đạo Cơ đốc ở Tây Âu xem người Thổ Nhĩ Kỳ là kẻ xâm lược Hy Lạp và các sắc dân theo Cơ đốc giáo khác. Nhưng đế quốc Ottoman rộng lượng hơn, chấp nhận tôn giáo khác với đạo Hồi. Sultan chính thức công nhận Giáo hội Hy Lạp và giáo khu của giáo chủ và các tổng giám mục, cho phép các giáo đường Chính thống giáo được duy trì tài sản của họ. Người Thổ Nhĩ Kỳ thích cai trị qua định chế chính trị địa phương, và để đổi lại cho tiền triều cống, các tỉnh Cơ đốc giáo được phép duy trì các hệ thống hành chính, thứ bậc và giai cấp
Dấu hiệu suy yếu và sự hồi phục (1566-1683)
nhỏ|200px|Hạm đội Ottoman do [[Barbarossa Hayreddin Pasha chỉ huy đánh thắng hạm đội Liên minh Thần thánh ở Âu Châu do Andrea Doria chỉ huy tại Trận Preveza năm 1538.]] Năm 1571, Chiến tranh Thổ Nhĩ Kỳ-Venezia (1571-1573) nổ ra, quân Ottoman xâm chiếm đảo Síp. Hạm đội Liên minh Thần thánh (bao gồm Venezia, Tây Ban Nha, Savoy,...) đã đập tan Hạm đội Ottoman tại Lepanto. Nhưng năm 1573, Hải quân Ottoman được khôi phục lại, kết quả là Venezia phải ký hòa ước và nhượng lại Síp. Trong thế kỷ XVI và XVII, Đế quốc Ottoman là một trong những thực thể chính trị mạnh nhất thế giới, các nước mạnh ở Đông Âu luôn bị đe dọa bởi sự mở rộng thường xuyên của nó qua Balkan và phần phía nam của Liên bang Ba Lan-Litva. Hải quân của nó cũng là một lực lượng rất mạnh ở Địa Trung Hải, nhiều lần tấn công Trung Âu. trái|nhỏ|Hạm đội Liên minh Thần thánh do [[Don Juan của Áo|Don Juan nước Áo chỉ huy đánh tan hạm đội Ottoman do Muezzinzade Ali Pasha chỉ huy trong trận Lepanto năm 1571.]]
Năm 1656, dưới triều Mehmed IV (1648-1687), trong khi đế quốc gần bị sụp đổ, hậu cung đành phải cử một người Albania 71 tuổi, Köprülü Mehmed Pasha làm tể tướng (1656-1661). Ông này ra lệnh xử tử 50.000-60.000 người để bài trừ tham nhũng. Năm năm sau, lúc ông qua đời, tình hình có phần ổn định. Dưới quyền Tể tướng của con trai ông, Köprülü Fazıl Ahmed Pasha (1661-1676), và sau đó em rể ông, Kara Mustafa Pasha (1676-1683), uy quyền của Ottoman được hồi phục. Các hạm đội và lục quân của Venezia, Ba Lan, Áo và Nga bị đẩy lui. Quân đội Ottoman xâm chiếm Ukraina và Podolia. Năm 1680, đế quốc Ottoman đã đạt tới lãnh thổ rộng lớn nhất trong lịch sử đế quốc (11.5 triệu km²). phải|nhỏ|[[Trận Wien|Cuộc bao vây Wien lần hai, năm 1683.]] 350px|phải|nhỏ|Lãnh thổ cực thịnh của Đế quốc Ottoman vào năm 1683 Năm 1683, đáp lời kêu gọi của Hungary chống lại hoàng đế Leopold I nhà Habsburg, sultan Mehmed IV đã ra lệnh cho tể tướng Kara Mustafa phái 200.000 quân ngược dòng sông sông Donau, và lần thứ hai trong lịch sử, quân Ottoman tiến đến chân tường thành của Wien, nhưng cuối cùng bị liên minh các nước Tây Âu, do vua Ba Lan Jan III Sobieski chỉ huy, đánh bại. Năm 1683, tại Beograd, sultan Mehmed IV ra lệnh thắt cổ tể tướng Kara Mustafa. Trận Wien đánh dấu sự bắt đầu của cuộc Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ (1683-1699) ở châu Âu.
Trong những năm tiếp theo, quân Ottoman bị đại bại do sức tiến công từ Wien. Quân Venezia công hãm Athena. Trong đợt pháo kích của họ ngày 26 tháng 9 năm 1687, một quả đạn rơi trúng ngôi đền Parthenon, lúc ấy được quân Ottoman dùng làm kho chứa thuốc súng. Ngôi đền còn khá nguyên vẹn lúc ấy bị nổ tung, để lại tình trạng cho đến bây giờ.
Cuộc đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ kết thúc với Hiệp ước Karlowitz ngày 26 tháng 1 năm 1699, và theo hiệp ước này, Đế quốc Ottoman phải nhượng cho Áo một số vùng lãnh thổ như Hungary thuộc Ottoman.
Trong thời kì này, chỉ có hai vị sultan cai trị rất năng nổ, đó là: Murad IV (1612-1640) chiếm lại Yerevan (1635) và Bagdad (1639) từ tay Ba Tư và cai trị một cách độc đoán. Mustafa II (1695-1703) mở cuộc tấn công nhà Habsburg ở Hungary trong các năm 1695-96, nhưng phải rút về sau khi thảm bại tại Zenta (11 tháng 9 năm 1697).
Trì trệ và cải tổ (1699-1827)
350px|trái|nhỏ|Đế quốc Ottoman vào năm 1699 Trong những năm tháng trì trệ, nhiều vùng đất ở Balkan bị nhượng lại cho nước Áo. Những vùng đất khác của Đế quốc Ottoman, như Ai Cập và Algérie, trở nên độc lập trên thực tế, và sau đó hứng chịu ảnh hưởng do các đế quốc thực dân như Anh và Pháp truyền bá. Vào thế kỷ XVIII, chính quyền trung ương đã ban cho các lãnh đạo và thủ lĩnh địa phương nhiều mức tự quyết hơn. Một loạt các cuộc chiến đã diễn ra giữa đế quốc Nga và đế quốc Ottoman từ thế kỷ XVII đến thế kỷ thứ XIX.
Vào giai đoạn cuối của thời kỳ trì trệ, xuất hiện những cải tổ về nền giáo dục và công nghệ, bao gồm sự thiết lập những trường học lớn như Đại học công nghệ Istanbul; khoa học công nghệ được ghi nhận là đạt đỉnh cao ở thời Trung Cổ, đó là kết quả của việc các học giả Ottoman kết hợp cách học cổ điển với Triết học Hồi giáo và toán học cũng như các kiến thức tiên tiến về công nghệ của Trung Hoa như thuốc súng và la bàn. Tuy nhiên, cũng chính trong giai đoạn này, các thế lực bảo thủ và phản đối công nghệ xuất hiện. Hội đoàn các nhà văn của đế chế cho rằng kỹ thuật in ấn là "sáng tạo của quỷ dữ" khiến công nghệ in, được Gutenberg Johannes phát minh ở châu Âu năm 1450, phải mất 43 năm sau mới được giới thiệu tại Constantinople nhờ vào những người Do thái Sephardic di cư tới đế quốc Ottoman để trốn chạy cuộc thanh giáo tại Tây Ban Nha vào năm 1492 và mang theo kỹ nghệ in tới đây.
phải|nhỏ|180px|Vương công [[Eugène de Savoie-Carignan đã đánh tan tác quân Thổ Nhĩ Kỳ tại Beograd, buộc Sultan phải giảng hòa.]]
Công cuộc cải tổ quân sự Ottoman được bắt đầu với Sultan Selim III (1789-1807), vị vua tiến hành những nỗ lực lớn đầu tiên để hiện đại hóa quân đội gần biên giới châu Âu. Những nỗ lực này đã bị cản trở bởi phong trào phản kháng bắt nguồn một phần từ các lãnh đạo tôn giáo và chủ yếu từ toán Ngự Lâm quân Janissary - toán kiêu binh này trở nên rất uy quyền và chẳng biết sợ vua. Với tư tưởng bảo thủ và lo sợ mất đại quyền, họ tiến hành cuộc bạo loạn Janissary, Sultan Selim III bị lật đổ, Hoàng tử cổ hủ Mustafa lên làm vua - tức Sultan Mustafa IV, và sát hại phần lớn các công thần phò vua Selim III năm xưa. Dưới triều vua Mustafa IV, Quân đội Ottoman liên tục bị quân Nga đánh bại. Vào năm 1808, hai bên ngừng bắn, một cuộc binh biến nổ ra. Alemdar Mustafa Pasha - một công thần của cựu hoàng Selim III, kéo quân vào kinh thành Constantinopolis đánh Sultan Mustafa VI. Nhà vua bèn truyền lệnh cho hành quyết cựu hoàng Selim III và hoàng đệ Mahmud, nhưng không may Mahmud trốn thoát. Ông lên làm Sultan Mahmud II (1808 - 1839) và giết chết cựu hoàng Mustafa IV. Ông tiến hành thảm sát đẫm máu toán Ngự Lâm Quân Janissary, rồi giải tán luôn toán Ngự Lâm Quân này vaò năm 1826.
Suy vong và hiện đại hóa (1828-1908)
thumb|250px|[[Xu bạc: 2 Zolota Đế chế Ottoman được đúc dưới thời Mustafa III, 1759]] thumb|250px|Xu bạc 20 kurus [[Abdulaziz, đúc năm 1862]] thumb|250px|Xu bạc 20 kurus [[Abdul Hamid II, đúc năm 1877]] thumb|250px|Xu bạc 20 kurus [[Abdul Hamid II, đúc năm 1878]] thumb|250px|Xu bạc 20 kurus [[Mehmed V, đúc năm 1916]] thumb|250px|Xu bạc 20 kurus [[Mehmed V, đúc năm 1918]]
Trong thời kỳ Tanzimat (1839–1876), hàng loạt cải cách hiến pháp của chính phủ đã dẫn đến một đội quân lính nghĩa vụ khá hiện đại, cải cách hệ thống ngân hàng khiến cho Đế quốc không còn yếu thế hơn các đối thủ của mình. Chiến tranh Krym (1853-1856) là một phần của một cuộc thi kéo dài giữa các cường quốc châu Âu ảnh hưởng trên lãnh thổ bị cắt giảm của Đế quốc. Gánh nặng tài chính của cuộc chiến khiến nhà nước Ottoman phát hành khoản vay nước ngoài lên tới 5 triệu bảng Anh vào ngày 4 tháng 8 năm 1854. Cuộc chiến đã gây ra một cuộc di cư của người Tatar Krym, khoảng 200.000 người trong số họ đã chuyển đến Đế chế Ottoman. tiếp tục làn sóng di cư. Vào cuối Chiến tranh Kavkaz, 90% người Circassia đã được thanh lọc về sắc tộc và lưu vong khỏi quê hương của họ ở Kavkaz và chạy sang Đế chế Ottoman, dẫn đến việc định cư của 500.000 đến 700.000 người Circassia ở Thổ Nhĩ Kỳ. Một số tổ chức Circassia đưa ra con số cao hơn nhiều, tổng cộng 1–1,5 triệu người bị trục xuất hoặc bị giết. Những người tị nạn Tatar Crimea vào cuối thế kỷ 19 đóng một vai trò đặc biệt đáng chú ý trong việc tìm cách hiện đại hóa nền giáo dục Ottoman và đầu tiên là thúc đẩy cả chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ.
Trong thời kỳ này, Đế chế Ottoman chỉ dành một lượng nhỏ công quỹ cho giáo dục; chẳng hạn trong năm 1860–61 chỉ có 0,2% tổng ngân sách được đầu tư cho giáo dục. Khi nhà nước Ottoman cố gắng hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và quân đội của mình để đối phó với các mối đe dọa từ các Đế quốc bên ngoài và cả đối thủ của Ottoman, nó cũng mở ra cho mình một loại mối đe dọa khác: đó là các chủ nợ. Thật vậy, như nhà sử học Eugene Rogan đã viết, "mối đe dọa lớn nhất duy nhất đối với nền độc lập của Trung Đông" trong thế kỷ 19 "không phải là quân đội của châu Âu mà là các ngân hàng của nó". Nhà nước Ottoman, đã bắt đầu gánh nợ với Chiến tranh Krym, đã buộc phải tuyên bố phá sản vào năm 1875. Đến năm 1881, Đế chế Ottoman đồng ý kiểm soát nợ của mình bởi một tổ chức được gọi là Cơ quan Quản lý Nợ Công Ottoman, một hội đồng gồm những người đàn ông châu Âu với chức vụ tổng thống xen kẽ giữa hai cường quốc thế giới là Đế quốc Anh và Đế quốc Pháp. Cơ quan này kiểm soát hàng loạt nền kinh tế Ottoman, và sử dụng vị trí của mình để đảm bảo rằng tư bản châu Âu tiếp tục thâm nhập vào đế quốc, thường gây tổn hại cho các lợi ích địa phương của Ottoman.
thumb|Đế quốc Ottoman vào năm 1875 Năm 1887, chiến tranh Nga-Thổ bắt đầu và kết thúc với chiến thắng quyết định cho Đế quốc Nga,chấm dứt thời kì Tanzimat của đế quốc,quyền nắm giữ, ảnh hưởng và kiểm soát của Ottoman ở châu Âu giảm mạnh: Bulgaria tự thành lập như một công quốc độc lập bên trong Đế chế Ottoman; Romania giành được độc lập hoàn toàn; và Serbia và Montenegro cuối cùng đã giành được độc lập hoàn toàn, nhưng với các lãnh thổ nhỏ. Năm 1878, Đế quốc Áo-Hungary đơn phương chiếm đóng các tỉnh Bosnia-Herzegovina của Ottoman dưới sự bất lực của chính phủ với các chiến tranh trong và ngoài nước
Thủ tướng Anh Benjamin Disraeli ủng hộ việc khôi phục các lãnh thổ của Ottoman trên bán đảo Balkan trong Hội nghị Berlin, và đổi lại, Anh đảm nhận quyền quản lý Síp vào năm 1878. Sau đó, Anh đã gửi quân đến Ai Cập vào năm 1882 để hạ gục quân nổi dậy, tuy vậy Ai Cập của Ottoman đã giúp cho Anh mở mang nhiều thuộc địa đất liền bên trong Châu Phi. Năm 1883, một phái bộ quân sự của Đức dưới sự chỉ huy của Tướng Baron Colmar von der Goltz đến để huấn luyện Quân đội Ottoman, dẫn đến cái gọi là "thế hệ Goltz" gồm các sĩ quan do Đức đào tạo, những người sẽ đóng một vai trò đáng chú ý trong chính trị những năm cuối của đế quốc
Năm 1897 dân số của đế quốc là 19 triệu người, trong đó 14 triệu người (74%) theo đạo Hồi. Hơn 20 triệu người sống ở các tỉnh vẫn nằm dưới quyền thống trị trên danh nghĩa của nhà vua nhưng hoàn toàn nằm ngoài quyền lực thực tế. Từng tỉnh mất đi bao gồm Ai Cập, Tunisia, Bulgaria, Cyprus, Bosnia-Herzegovina
Khi Đế chế Ottoman dần thu hẹp về quy mô lãnh thổ, khoảng 7-9 triệu người Hồi giáo từ các vùng lãnh thổ cũ của nó ở Kavkaz, Crimea, Balkan và các đảo Địa Trung Hải đã di cư đến Tiểu Á và Đông Nam Âu. Sau khi thua trong Chiến tranh Balkan lần thứ nhất (1912–13), đế quốc mất tất cả các lãnh thổ Balkan ngoại trừ Đông Thrace và Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ thuộc Châu Âu). Điều này dẫn đến khoảng 400.000 người Hồi giáo chạy trốn cùng với quân đội Ottoman đang rút lui (với nhiều người chết vì bệnh dịch tả do binh lính mang đến), và khoảng 400.000 người không theo đạo Hồi chạy trốn khỏi lãnh thổ vẫn nằm dưới sự cai trị của Ottoman. Justin McCarthy ước tính rằng trong khoảng thời gian từ 1821 đến 1922, 5,5 triệu người Hồi giáo đã chết ở đông nam châu Âu và 5 triệu người bị trục xuất
Tan rã (1908-1923)
trái|nhỏ|[[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal (Atatürk) trong chiến hào tại trận Gallipoli (1915)]]
Đầu thế kỷ XX, một nhóm người cải cách đòi hỏi phải đổi mới và hiện đại hóa nước Thổ, gọi là Những người Thổ trẻ. Năm 1909, họ lật đổ sultan Abdul Hamid II, nhưng họ đã làm cho Đế quốc Ottoman tan rã vì tập trung quyền lực Thổ Nhĩ Kỳ bất chấp sự phiền muộn của các dân tộc thuộc Ottoman ở Syria, Ả Rập, Albania, Bosna và Hercegovina, Kríti, Macedonia và Tripoli. Với sự bùng nổ của Chiến tranh thế giới thứ nhất năm 1914, Đế quốc vẫn còn kiểm soát phần lớn vùng Trung Đông và về phe Liên minh trung tâm.Sau đó Đế quốc Anh tuyên bố Ai Cập không còn thuộc về Ottoman nữa. Các dân tộc vùng Trung Đông nổi dậy và theo phe Entente để giành độc lập. trái|nhỏ|Đế quốc Ottoman vào năm 1916(Các tỉnh và lãnh thổ sau khi cuộc khởi nghĩa Hejaz tách ra phần phía Nam) Sự tan rã của đế quốc Ottoman là hậu quả trực tiếp của Chiến tranh thế giới thứ nhất, khi phe Entente đánh bại phe Liên minh Trung tâm ở châu Âu cũng như các lực lượng Ottoman tại Mặt trận Trung Đông, Pháp chiếm đóng Syria, Anh chiếm Jordan và Iraq, quân Hoa Kỳ đổ bộ vào Địa Trung Hải. Năm 1920, Hoà ước Sevres được kí kết, chính quyền nhà nước Ottoman sụp đổ và đế quốc bị Anh, Hy Lạp, Pháp, Ý, Armenia và Gruzia chinh phạt và phân chia.
Những năm sau đó các nước mới độc lập từ Ottoman tuyên bố thành lập vào năm 1919, Mustafa Kemal Atatürk và lực lượng Cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu cuộc chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1923, lực lượng cách mạng Thổ thắng trận, đế quốc Ottoman cáo chung, sultan Mehmed VI Vahdettin thoái vị và Mustafa Kemal Atatürk thành lập nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, dựa trên một phần lãnh thổ của đế quốc Ottoman. phải|nhỏ|Năm 1922, Sultan [[Mehmed VI thoái vị]] Các thành viên của gia đình Osmanlı cai trị sau đó đã bị trục xuất khỏi Thổ Nhĩ Kỳ vào khoảng năm 1923-1924. Năm 1924, chế độ khalip bị bãi bỏ, khalip Abdul Mejid II nhà Ottoman cũng thoái vị. Năm 1974, sau 50 năm, Nghị viện Thổ Nhĩ Kỳ đã trao quyền tái yêu cầu quyền công dân Thổ Nhĩ Kỳ cho những con cháu của dòng họ này, và họ đều đã thực hiện điều đó trong những thập kỷ tiếp sau trong một quá trình đã hoàn thành với việc người đứng đầu dòng họ Ertuğrul Osman V đã được trao quyền công dân năm 2004.
Việc chiếm đóng
Sau năm 1453, khi Đế quốc Ottoman chiếm thành công Đế quốc Byzantine, các hoàng đế của Ottoman luôn tìm mọi cách để khẳng định mình là "Caesar" hoàng đế của La Mã bằng cách đẩy nhanh quá trình xâm chiếm tăng ảnh hưởng ở Châu Âu và nhiều cách xâm lược bán đảo Ý và trọng tâm là thành Roma để thể hiện là "Caesar" nhưng kế hoạch này vẫn không thành công do các thành viên Đế quốc La Mã Thần Thánh,Thịnh Vượng chung Ba Lan Lítva luôn ngăn cản sự ảnh hưởng này.
Từ thế kỉ 16, đế quốc Ottoman đã thể hiện sức mạnh của một bằng nhiều lần đánh chiếm các khu vực lân cận nhằm mở rộng lãnh thổ. Ngoài ra, đế quốc Ottoman còn tăng ảnh hưởng của mình tại Châu Âu trong ngoại giao và chiến tranh. Tiêu biểu cho việc này là hai lần bao vây thành Viên của Áo diễn ra vào năm 1529 đến 1683 mà nhiều học giả cho rằng cuộc bao vây đó nhằm thể hiện sức mạnh và tầm ảnh hưởng của Ottoman đối với Châu Âu.
Ottoman luôn chú trọng việc mở rộng lãnh thổ và danh tiếng bằng cách giao thương, tuyên truyền đạo Hồi bằng đường thủy với những quốc gia ở Ba Tư, Ấn Độ, Indonesia, Brunei, Malaysia...và lập những hải cảng tại quốc gia đó.
Từ thế kỉ 18-19,tầm ảnh hưởng của Đế quốc Ottoman bị thu hẹp lại về mọi hướng.Lúc này họ bắt đầu mở rộng lãnh thổ ở Châu Phi kể đến như: Ai Cập, Tripolitania...cho đến khi các thực dân xâm lược
Xã hội chính trị
Dân cư sinh sống trên lãnh thổ Ottoman chủ yếu theo đạo Hồi, và sắc tộc chính là người Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman, kế tiếp là người Ả Rập, người Kurd, người Tatar Krym, người Bosnia, người Albania v.v. Các sultan Đế quốc Ottoman cũng trị vì hàng triệu dân theo Cơ đốc giáo: người Hy Lạp, người Serb, người Hungari, người Bulgari...
Vì thế mà sợi dây chính trị nối kết các sắc tộc và tôn giáo khác nhau cần thiết phải linh động và lỏng lẻo. Sultan trị vì từ thủ đô Constantinople, nhưng bộ máy hành chính địa phương nằm trong tay các tiểu vương, hoàng thân, hãn vương,..., có địa phương được tự trị mọi việc ngoại trừ cái tên. Các hoàng thân Cơ đốc giáo vùng Balkan được sultan chọn, nhưng một khi đã lên nắm quyền, lòng trung thành của họ chỉ thể hiện qua việc nộp triều cống cho các sultan. Mỗi năm, từng đoàn xe goòng tải đến Constantinople vàng và những loại tiền thuế. Hãn vương người Tatar của Hãn quốc Krym cai trị từ thủ phủ Bakhchisarai như là vị lãnh chúa độc tôn, chỉ có nhiệm vụ cung ứng 20.000-30.000 kỵ binh mỗi khi các triều đình Ottoman có chiến tranh. Về phía tây cách gần 2.000 kílômét, các vùng Tripoli, Tunis và Algérie chỉ thực hành nghĩa vụ chiến tranh bằng cách điều tàu chiến (bình thường làm giàu nhờ nghề hải tặc cướp bóc tất cả các nước) đi đánh các cường quốc Hải quân theo Cơ đốc giáo như Venezia và Genova.
phải|nhỏ|Các sứ thần nước ngoài trong [[điện Topkapi]]
Từ lúc này trở đi, mọi hoàng tử Ottoman đều sống mỏi mòn trong khu biệt lập, bên cạnh chỉ có thái giám và cung phi đã quá tuổi sinh nở để ngăn ngừa họ có hậu duệ hòng làm phản. Nếu có một bé trai ra đời do sơ suất, đứa bé này không được phép làm rối loạn thứ tự truyền ngôi, nên phải bị xử tử. Vì thế, khi một sultan qua đời hoặc bị truất phế, một hoàng tử sống trong khu biệt lập có thể được triệu đến để được tấn phong - bởi vì theo luật Ottoman, người kế vị của sultan là người đàn ông cao tuổi nhất trong hoàng tộc. Trong số các hoàng tử ngu dốt và thụ động này, hiếm khi triều đình tìm được người có đủ sự phát triển trí tuệ hoặc kiến thức về chính trị để trị vì đế quốc. Vì vậy, có những trường hợp các vị sultan có điều kiện tinh thần không tốt như Mustafa I hay Ibrahim I (1640-1648).
Dinh Đại Vizia có quyền lực rộng lớn – có khi đủ mạnh để mưu đồ lật đổ và giết chết được sultan – nhưng cũng có nhiều rủi ro và ít khi hứa hẹn một cái chết êm thấm. Khi thất trận, Đại Vizia bị sultan quy trách nhiệm và tiếp theo đó là bị cách chức, đi đày hoặc không hiếm khi bị thắt cổ. Giữa các năm 1683-1703, có mười hai vị Đại Vizia đến và đi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Tiểu Á O Thể loại:Cựu quốc gia bán đảo Balkan  O Thể loại:Cựu quốc gia châu Á Thể loại:Cựu quốc gia châu Phi Thể loại:Cựu quốc gia Balkan Thể loại:Cựu quốc gia ở Trung Đông Thể loại:Cựu chính thể trong giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh Thể loại:Cựu quốc gia quân chủ châu Âu Thể loại:Đế quốc hải ngoại
Haplomacrobiotus
Haplomacrobiotus là một chi của Tardigrada thuộc về họ Calohypsibiidae.
Tham khảo
Thể loại:Calohypsibiidae
Trần Doãn Kỷ
Trần Doãn Kỷ (1927 – 28 tháng 11 năm 2021) là một sĩ quan cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng – Thiết giáp. Ông còn được gọi là vị "Tướng xe tăng" của Quân đội Việt Nam.
Cuộc đời
Trần Doãn Kỷ sinh năm 1927 tại xã Phú Đa, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông nhập ngũ từ tháng 6 năm 1949, trải qua các chức vụ như Tiểu đội phó, Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 520, Tiểu đoàn 154, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 và tham gia nhiều chiến dịch như Trung du, Lý Thường Kiệt, Hoàng Hoa Thám, Hòa Bình trong giai đoạn từ 1949 đến 1952. Tháng 5 năm 1951, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 8 năm 1952, ông bắt đầu học tại Trường Lục quân Việt Nam (sau là Trường Sĩ quan Lục quân) lúc này đang đóng tại Vân Nam, Trung Quốc. Sau khi hoàn thành việc học vào tháng 4 năm 1954, ông được nhà trường giữ lại làm giáo viên chiến thuật đến hết năm 1960.
Tháng 4 năm 1979, Trần Doãn Kỷ trở thành Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Binh chủng Tăng Thiếp giáp và đảm nhiệm chức vụ này suốt 8 năm. Đến tháng 10 năm 1987, ông được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh thứ nhất, quyền Tư lệnh của Binh chủng Tăng Thiết giáp và giữ vai trò này trong 3 năm trước khi chính thức trở thành Tư lệnh Binh chủng và được thăng hàm Thiếu tướng vào tháng 6 năm 1990. Tháng 1 năm 1994, ông được nhà nước cho về hưu theo chế độ. Ngày 28 tháng 11 năm 2021, ông qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thọ 94 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 1990 Thể loại:Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã mất Thể loại:Tư lệnh Binh chủng Tăng - Thiết giáp, Quân đội nhân dân Việt Nam
Hoài Nhơn
Hoài Nhơn là một thị xã ven biển nằm ở phía bắc tỉnh Bình Định, Việt Nam.
Địa lý
Thị xã Hoài Nhơn nằm ở phía bắc tỉnh Bình Định, cách trung tâm thành phố Quy Nhơn 85 km về phía bắc, có vị trí địa lý:
Thị xã Hoài Nhơn có diện tích 420,84 km², dân số năm 2019 là 212.063 người, mật độ dân số đạt 504 người/km².
Lịch sử
Sau năm 1975, huyện Hoài Nhơn thuộc tỉnh Nghĩa Bình, bao gồm 12 xã: Bồng Sơn, Hoài Châu, Hoài Đức, Hoài Hảo, Hoài Hương, Hoài Mỹ, Hoài Sơn, Hoài Tân, Hoài Thanh, Hoài Xuân, Tam Quan Bắc và Tam Quan Nam.
Ngày 19 tháng 2 năm 1986, chia xã Bồng Sơn thành thị trấn Bồng Sơn và xã Hoài Tiến.
Ngày 7 tháng 11 năm 1986, chia xã Hoài Thanh thành 2 xã: Hoài Thanh và Hoài Thắng; chia xã Tam Quan Bắc thành 2 xã: Tam Quan Bắc và Tam Quan; chia xã Hoài Hảo thành 2 xã: Hoài Hảo và Hoài Phú; chia xã Hoài Châu thành 2 xã: Hoài Châu và Hoài Thuận.
Ngày 3 tháng 6 năm 1993, xã Hoài Thắng đổi tên là xã Hoài Thanh Tây; xã Hoài Thuận đổi tên là xã Hoài Châu Bắc; xã Hoài Tiến đổi tên thành xã Bồng Sơn Tây.
Ngày 11 tháng 7 năm 1994, thành lập xã Hoài Hải trên cơ sở ấp Kim Giao của xã Hoài Hương và ấp Diêu Quang của xã Hoài Mỹ; sáp nhập xã Bồng Sơn Tây vào thị trấn Bồng Sơn.
Ngày 26 tháng 12 năm 1997, chuyển xã Tam Quan thành thị trấn Tam Quan.
Ngày 30 tháng 12 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1174/QĐ-BXD công nhận thị trấn Bồng Sơn mở rộng là đô thị loại IV.
Ngày 25 tháng 10 năm 2019, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 879/QĐ-BXD công nhận huyện Hoài Nhơn là đô thị loại IV.
Đến năm 2019, huyện Hoài Nhơn có 2 thị trấn: Bồng Sơn (huyện lỵ), Tam Quan và 15 xã: Hoài Châu, Hoài Châu Bắc, Hoài Đức, Hoài Hải, Hoài Hảo, Hoài Hương, Hoài Mỹ, Hoài Phú, Hoài Sơn, Hoài Tân, Hoài Thanh, Hoài Thanh Tây, Hoài Xuân, Tam Quan Bắc, Tam Quan Nam.
Ngày 22 tháng 4 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 932/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập thị xã Hoài Nhơn và các phường thuộc thị xã Hoài Nhơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 6 năm 2020). Theo đó:
Kinh tế - xã hội
nhỏ|Đền thờ Đào Duy Từ ở khu phố Ngọc Sơn Bắc, phường Hoài Thanh Tây nhỏ|Bia lăng Đào Duy Từ tại lăng Đào Duy Từ, khu phố Phụng Du, phường Hoài Hảo
Kinh tế
Hoài Nhơn có nền kinh tế nông nghiệp chủ yếu trồng lúa và hoa màu, gần đây Hoài Nhơn phát triển thêm ngành nghề truyền thống như dệt thảm dừa, dệt chiếu và các sản phẩm thủ công từ dừa rất được du khách yêu thích. Bên cạnh đó chủ trương mở rộng cảng cá Tam Quan đã đem lại nguồn lợi đáng kể về thủy sản cho huyện, số lượng tàu thuyền đánh bắt xa bờ của Hoài Nhơn lớn nhất tỉnh. Về lâm nghiệp, thị xã Hoài Nhơn được dự án Việt Đức đầu tư (dự án viện trợ không hoàn lại của chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức - KfW6) trên lĩnh vực trồng rừng và khoanh nuôi tái sinh rừng tự nhiên đem lại công ăn việc làm cho các hộ nông dân.
Giáo dục
Thị xã Hoài Nhơn có 7 trường THPT:
Ngoài ra còn có các trường dạy nghề ở phường Hoài Tân và xã Hoài Châu Bắc.
Thị xã còn có trường Cao đẳng Bình Định cơ sở Hoài Nhơn (do trường trung cấp kỹ thuật - công nghệ Hoài Nhơn nhập vào trường cao đẳng Bình Định từ năm 2019).
Giao thông
thumb|300px|Ga Bồng Sơn ở phường Bồng Sơn
Thị xã có đường Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc Nam chạy qua, có ga Bồng Sơn và ga Tam Quan trên tuyến. Ngoài ra còn có hai dự án đường cao tốc Quảng Ngãi – Hoài Nhơn và đường cao tốc Hoài Nhơn – Quy Nhơn đi qua đang được xây dựng.
Một số tuyến đường khác trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn:
Đặc sản
Một số đặc sản của thị xã Hoài Nhơn gồm có: bánh tráng nước dừa, bánh tráng củ lang (Tam Quan), nem - chả Bồng Sơn, hải sản tươi và khô ở xã Hoài Hải, bánh xèo Hoài Đức, mè xửng Tam Quan, bánh đúc Hoài Thanh.
Cirsonella paradoxa
Cirsonella paradoxa là một ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae.
Tham khảo
Thể loại:Cirsonella Thể loại:Động vật chân bụng New Zealand
Dendropicos elliotii
Tham khảo
Thể loại:Dendropicos Thể loại:Động vật được mô tả năm 1863
Giang Can
Giang Can (tiếng Trung: 江干區, Hán Việt: Giang Can khu) là một quận cũ của thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 210 km2, dân số 350.000 người, mã số bưu chính 310002. Quận lỵ đóng ở số 1 đường Xuân Đông. Quận Giang Can được chia thành các đơn vị hành chính gồm 4 nhai đạo và 6 trấn. Tên gọi Giang Can có nghĩa là bờ sông.
Tháng 4 năm 2021, quận Giang Can giải thể, phần lớn địa bàn sáp nhập vào quận Thượng Thành, riêng nhai đạo Hạ Sa và Bạch Dương chuyển sang trực thuộc quận Tiền Đường mới thành lập.
Tham khảo
Thể loại:Hàng Châu Thể loại:Đơn vị cấp huyện Chiết Giang
Quercus brevicalyx
Quercus brevicalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được A.Camus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Tham khảo
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948
Prosopocera camerunica
Prosopocera camerunica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Prosopocera
Grimmia arizonae
Grimmia arizonae là một loài Rêu trong họ Grimmiaceae. Loài này được Renauld & Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1892
Ricardo Quaresma
Ricardo Andrade Quaresma Bernardo (sinh ngày 26 tháng 9 năm 1983) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Bồ Đào Nha thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Vitória de Guimarães.
Là một tuyển thủ Bồ Đào Nha trong 15 năm, Quaresma có 80 trận ra sân và đã thi đấu tại ba kỳ UEFA Euro, bao gồm chức vô địch ở UEFA Euro 2016, và tham dự FIFA World Cup 2018.
Sporting Lisbon
Ricardo Quaresma được đưa lên đội hình 1 vào năm 2001, anh trở thành trụ cột và cùng đội bóng giành cú đúp danh hiệu quốc nội mùa giải 2001-2002. Quaresma lúc đó là một trong những cầu thủ trẻ tài năng nhất thế giới và Barcelona đã mang anh về sân Camp Nou với mức phí chuyển nhượng khoảng 6 triệu euro.
FC Barcelona
Năm 2003, Quaresma chuyển sang Barcelona thế nhưng những chấn thương cùng với việc hục hặc với huấn luyện viên Frank Rijkaard khiến anh bị đẩy đi sau một mùa giải và phải trở về Bồ Đào Nha đầu quân cho FC Porto.
FC Porto
Thất bại tại Tây Ban Nha nhưng khi thi đấu cho Porto, Quaresma lại tìm được cảm hứng chơi bóng. Và ngay trong trận tranh siêu cúp châu Âu với Valencia năm 2004, Quaresma đã tỏa sáng với cú sút xa sấm sét nhưng Porto vẫn thất bại với tỉ số 1-2. Cũng trong năm 2004, Quaresma đã có danh hiệu đầu tiên cùng đội bóng khi ghi bàn thắng duy nhất vào lưới Benfica trong trận tranh siêu cúp Bồ Đào Nha.
Chính Quaresma là nguồn cảm hứng để mang về những thành công rực rỡ cho Porto giai đoạn đó. Với một lối chơi ma thuật cùng những đóng góp to lớn, anh đã được người hâm mộ tôn vinh với những bảng hiệu trên khán đài. Quãng thời gian tại Porto đã đưa Quaresma trở lại thành một trong những ngôi sao sáng giá.
Inter Milan
Năm 2008, trước sự xuất sắc của Ricardo Quaresma, huấn luyện viên José Mourinho đã phải tốn rất nhiều công sức để mang anh về Inter và cuộc chuyển nhượng của anh đến đội bóng nước Ý làm tốn không ít giấy mực của báo chí... thế nhưng chỉ được những trận đầu tiên rồi sau đó những chấn thương cùng phong độ đi xuống, Ricardo Quaresma không còn là chính anh, không còn một đôi chân ma thuật khiến cả châu Âu phải điên đảo ngày nào mà thay vào đó là sự tẻ nhạt và người ta nói Mourinho là người đã phá hủy anh, phá hủy đi một ngôi sao.
Anh bị đem cho mượn tại Chelsea với hy vọng tìm lại phong độ nhưng không thành công, Quaresma sau đó phải khăn gói ra đi và anh đã nói lựa chọn Inter Milan là sai lầm lớn nhất trong sự nghiệp của anh. Lối chơi khô cứng của Inter đã quá gò bó Quaresma, sau khi rời Inter vào năm 2010 anh đã chuyển sang Thổ Nhĩ Kỳ chơi bóng.
Beşiktaş J.K.
Quaresma đầu quân cho Beşiktaş, anh thi đấu khá thành công ở mùa giải đầu tiên giúp đội bóng giành cúp quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ. Sang mùa giải tiếp theo anh vẫn chơi khá tốt nhưng những mâu thuẫn với huấn luyện viên Carlos Carvalhal khiến anh bị thanh lý hợp đồng trước thời hạn vào năm 2012.
Al Ahli
Sau khi rời Besiktas, đầu năm 2013 Quaresma sang Dubai chơi cho Al Ahli và cũng chỉ thi đấu có 10 trận và ghi được 2 bàn thắng trước khi bị câu lạc bộ kết thúc hợp đồng sớm vì lý do tương tự như ở Thổ Nhĩ Kỳ. Từ đó, anh thất nghiệp trong suốt nửa cuối năm 2013.