cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chó rừng
Chó rừng là tên gọi một số loài động vật thuộc chi Chó, thông thường được giới hạn trong ba loài: loài chó rừng lưng đen và chó rừng vằn hông của vùng cận Sahara và loài chó rừng lông vàng của lục địa Á-Âu. Các loài chó rừng lưng đen và vằn hông có quan hệ huyết thống gần gũi với nhau hơn là so với loài chó rừng lông vàng - vốn có quan hệ gần gũi hơn với chó sói, chó sói đồng cỏ Bắc Mỹ và chó nhà. Trong tiếng Anh, chó rừng (Jackal) từng được dùng để gọi các loài thuộc chi Chó có kích thước nhỏ và trung bình.
Chó rừng và chó sói đồng cỏ Bắc Mỹ (đôi khi được gọi là "chó rừng châu Mỹ" ) là các loài ăn thịt "cơ hội": chúng săn bắt các động vật kích thước nhỏ tới trung bình và cũng là các loài động vật ăn xác thối. Chúng có những chiếc chân dài cũng như răng nanh cong rất thích hợp với việc săn các loài thú, chim, bò sát nhỏ; còn bàn chân lớn và việc xương chân dính liền với nhau giúp chúng có thể hình cực tốt thích hợp cho việc chạy đường trường mà không bị mất sức: chúng có thể chạy với tốc độ 16 km/h trong một thời gian rất dài. Chó rừng là động vật hoàng hôn, chúng hoạt động tích cực nhất vào lúc bình minh hoặc lúc chạng vạng tối.
Đơn vị xã hội thông dụng nhất của chó rừng là một cặp chó đực-cái, chúng xác lập biên giới lãnh thổ bằng phân và nước tiểu và sẵn sàng tấn công quyết liệt những kẻ xâm nhập lạ mặt. Phần lãnh thổ này đủ lớn cho các con non mới trưởng thành sống tạm với cha mẹ trước khi chúng "ra ở riêng". Chó rừng nhiều khi cũng tụ tập thành những nhóm nhỏ, ví dụ như trong trường hợp cùng nhau chia chác một xác động vật chết; tuy nhiên chúng vẫn thường đi săn một mình hay theo cặp hơn.
Tình Trạng bảo tồn:ít quan tâm
Từ nguyên
Tên tiếng Anh của loài chó rừng là "jackal", từ này xuất phát từ chữ شغال shaghāl trong tiếng Ba tư, sang tiếng Thổ nó trở thành çakal, và cuối cùng sang tiếng Phạn thành शृगाल śṛgāla.
Khóa phân loại và quan hệ huyết thống
trái|nhỏ|Loài chó rừng lông vàng có quan hệ huyết thống gần gũi với chó sói và chó sói đồng cỏ Bắc Mỹ hơn là các loài chó rừng.
Tương quan giữa chó rừng và chó sói đồng cỏ Bắc Mỹ khiến Lorenz Oken, vào năm 1816, trong tập 3 của tác phẩm Lehrbuch der Naturgeschichte, xếp chúng vào một chi mới là "chi Chó rừng" (Thos, lấy từ tên tiếng Hy Lạp cổ ), tuy nhiên thuyết của ông không mang lại nhiều ảnh hưởng trong ngành phân loài học lúc đó. Ángel Cabrera Latorre, trong chuyên khảo năm 1932 của ông về các loài thú ở Maroc, đã đặt nghi vấn về sự hiện diện của đai răng ở răng hàm trên của chó rừng trong khi các loài khác của chi Chó thì không có - điều này có thể minh chứng cho sự tồn tại của một nhóm cận loài trong chi này. Trên thực tế, Cabrera vẫn xem các loài chó rừng nằm trong chi Chó hơn là đặt nó trong chi Chó rừng riêng như Oken.
"Chi Chó rừng" (Thos) của Oken được Edmund Heller nhắc lại vào năm 1914, Heller là người ủng hộ việc thành lập một chi mới này. Tên gọi mà Heller đặt cho nhiều loài và phân loài chó rừng khác nhau vẫn tồn tại tới ngày nay, mặc dù phần tên chi trong danh pháp của chúng đã được chuyển từ Thos trở lại Canis.
Các nghiên cứu hiện tại đã làm rõ mối quan hệ huyết thống giữa các loài chó rừng. Mặc dù có những điểm giống nhau, những loài chó rừng không xuất phát từ cùng một nhánh trong "phả hệ" của họ Chó. Các loài chó rừng vằn hông và chó rừng lưng đen nằm trong một nhánh bao gồm sói đỏ và chó rừng châu Phi, trong khi đó chó rừng lông vàng thuộc về nhánh bao hàm chó sói Ethiopia, chó sói đồng cỏ Bắc Mỹ, và loài Canis lupus (bao gồm sói xám và chó nhà).
Kích thước và hình dạng trung gian của loài chó sói Ethiopoa (Canis simensis) khiến nhiều khi chúng được gọi là "chó rừng đỏ" hay "chó rừng dạng khỉ", nhưng dầu sao chúng vẫn được gọi là "sói" nhiều hơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Chó Thể loại:Động vật châu Á Thể loại:Động vật châu Âu Thể loại:Động vật châu Phi Thể loại:Động vật có vú Uganda Thể loại:Động vật có vú châu Á Thể loại:Động vật Iran Thể loại:Động vật có vú châu Phi Thể loại:Động vật có vú châu Âu
Notoxus
Notoxus là một chi lớnbọ cánh cứng giống kiến trong họ Anthicidae. Chúng được ghi nhận có hơn 300 loài có mặt trên toàn thế giới.
Các loài
• Notoxus anchora Hentz, 1827
• Notoxus angustulus Krekich-Strassoldo, 1919
• Notoxus apicalis LeConte, 1852
• Notoxus arizonensis Fall, 1916
• Notoxus balteatus Casey, 1895
• Notoxus beameri Chandler, 2004
• Notoxus bifasciatus (LeConte, 1847)
• Notoxus binotatus (Gebler, 1829)
• Notoxus bipunctatus Chevrolat, 1777
• Notoxus blaisdelli Chandler, 1982
• Notoxus brachycerus (Faldermann, 1837)
• Notoxus brevicornis Fall, 1916
• Notoxus calcaratus Horn, 1884
• Notoxus carrorum Chandler, 2004
• Notoxus caudatus Fall, 1901
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Saiki Kusuo no Psi-nan (の), còn được gọi ngắn là Sai-Psi ở Nhật Bản là một bộ manga được viết và minh họa bởi Asō Shūichi. Bộ truyện được phát hành nối tiếp bởi Weekly Shōnen Jump của Shueisha vào tháng 6 năm 2012. Một bộ phim truyền hình anime được phát sóng từ ngày 4 tháng 7 năm 2016 đến ngày 28 tháng 12 năm 2018. Phim người đóng được đạo diễn bởi Fukuda Yuichi với diễn viên chính Yamazaki Kento tại Columbia Pictures (Sony Pictures Entertainment Japan) và Asmik Ace phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2017. Một bộ anime tiếp theo gồm sáu tập có tựa đề Saiki Kusuo no Psi-nan: Shidō-hen, được công chiếu trên Netflix vào ngày 30 tháng 12 năm 2019.
Tác phẩm được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành bản tiếng Việt tại Việt Nam vào tháng 1 năm 2021 dưới nhan đề Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ.
Cốt truyện
Saiki Kusuo là một học sinh trung học, người được sinh ra có siêu năng lực đặc biệt có thể kể đến như niệm lực và dịch chuyển tức thời. Nhưng anh che giấu sức mạnh của mình với mọi người ở trường vì muốn cuộc sống yên ổn. Không hiểu do may mắn hay xui xẻo mà anh chàng cứ gặp đủ thứ chuyện trên trời dưới đất, buộc anh phải trổ đủ 72 phép thần thông biến hóa để che giấu sự bất thường của mình.
Notoxus
Các loài
• Notoxus cavifrons La Ferté-Sénectère, 1849
• Notoxus cechovskyi Kejval, 1999
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Saiki Kusuo
Saiki Kusuke
Notoxus
Các loài
• Notoxus centralasiae Kejval, 1999
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Saiki Kusuo
Lồng tiếng bởi Nojima Kenji. Cậu là anh trai của Saiki Kusuo và là con trai đầu của gia đình Saiki. Là một thiên tài, tiến sĩ bác học và cậu đang theo học tại trường đại học nổi tiếng Cambridge. Kusuke bị ám ảnh bởi Kusuo, thích sự chú ý và là một người ích kỉ.
Notoxus
Các loài
• Notoxus conformis LeConte, 1851
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Saiki Kuniharu
Lồng tiếng bởi Iwata Mitsuo. Ông là bố của Saiki, hiện tại đang bấp bênh và bế tắc về công việc đến nỗi phải liếm giày cho sếp mình. Hay nhờ Saiki sử dụng siêu năng lực giúp làm nhiều chuyện riêng.
Notoxus
Các loài
• Notoxus decoloratus LaFerté-Sénectère, 1849
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Saiki Kurumi
Lồng tiếng bởi Aikawa Rikako. Bà là mẹ của Saiki, một người nội trợ đảm đang và tốt bụng. Khi nổi giận sẽ làm cho tất cả mọi người trong gia đình sợ hãi (bao gồm Saiki). Rất yêu thương chồng và gia đình. Hay gọi Saiki là bé Ku.
Kaido Shun
Lồng tiếng bởi Shimazaki Nobunaga. Một học sinh mắc hội chứng chuubiyou. Tự nhận bản thân là Hắc Dực và cho rằng thế giới sắp bị tổ chức Dark Reunion xâm chiếm. Dù mắc hội chứng rất nặng nhưng cậu vẫn đối xử rất tốt và hòa đồng với mọi người.
Notoxus
Các loài
• Notoxus denudatus Horn, 1884
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Nendo Riki
Lồng tiếng bởi Ono Daisuke. Đầu óc rỗng tuếch, là người mà Saiki không đọc được suy nghĩ vì chả nghĩ gì bao giờ. Do có gương mặt đáng sợ nên trẻ con rất sợ khi đến gần cậu. Saiki không thích thân thiết quá mức với Riki vì không thể biết được hành động tiếp theo của cậu ta.
Notoxus
Các loài
• Notoxus desertus Casey, 1895
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Teruhashi Kokomi
Lồng tiếng bởi Kayano Ai. Một cô nàng bị mắc bệnh ảo tưởng sức mạnh, cho rằng mình luôn hoàn hảo về mọi mặt, được mọi người yêu quý trừ Saiki. Saiki đọc được những suy nghĩ ảo tưởng của cô nên quyết định lơ cô đi. Điều đó làm cô cố gắng tạo sự chú ý với Saiki, rồi dần dần nảy sinh tình cảm.
Notoxus
Các loài
• Notoxus distortus Kejval, 2011
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Manga
Bộ truyện được phát hành nối tiếp bởi tạp chí Weekly Shonen Jump của Shueisha vào ngày 14 tháng 5 năm 2012. Tập tankōbon đầu tiên được xuất bản vào ngày 4 tháng 9 năm 2012, với tổng cộng 25 tập được phát hành vào tháng 4 năm 2018. Series kết thúc vào ngày 26 tháng 2 năm 2018. Shueisha sau đó tiết lộ rằng phần yonkoma tiếp theo sẽ bắt đầu phát hành nối tiếp vào ngày 5 tháng 3 năm 2018. Asō cũng đã xuất bản một one-shot manga trong ấn bản mùa hè 2018 đầu tiên của Shueisha's Jump Giga vào ngày 25 tháng 5, và một chương khác vào ngày 26 tháng 7 năm 2018. Shueisha đã tổng hợp 281 chương của bộ truyện thành hai mươi sáu tập tankōbon, xuất bản từ ngày 4 tháng 9 năm 2012 đến ngày 3 tháng 8 năm 2018.
Notoxus
Các loài
• Notoxus doyeni Chandler, 1982
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Manga
Saiki đã có nhiều sự giao thoa với các nhân vật truyện tranh Weekly Shōnen Jump khác như Gin Tama và Lớp học ám sát, trong đó anh đã được Koro-sensei hướng dẫn các nghi thức trà đạo ở chương 40 và 62.
Notoxus
Các loài
• Notoxus eurycerus von Kiesenwetter, 1861
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Light novel
Vào ngày 4 tháng 5 năm 2013, một cuốn light novel có tựa đề Saiki Kusuo no Psi-nan - Extra Story of Psychics đã được phát hành, tiếp theo là Saiki Kusuo no Psi-nan - Extra Story of Psychics 2 vào tháng 7 năm 2014.
Notoxus
Các loài
• Notoxus falli Chandler, 1982
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Anime
Một bộ flash anime dựa trên manga đã bắt đầu phát hành trên Jump Live từ ngày 4 tháng 8 năm 2013.
Notoxus
Các loài
• Notoxus fenyesi Chandler, 1982
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Anime
Một bản chuyển thể truyền hình anime đã được công bố trên tạp chí Weekly Shōnen Jump số 23 năm 2016. J.C.Staff và Egg Firm là đơn vị sản xuất chuyển thể, được đạo diễn bởi Sakurai Hiroaki, biên kịch là Yokote Michiko và thiết kế nhân vật được giao cho Onji Masayuki. Bộ phim bắt đầu phát sóng vào ngày 4 tháng 7 năm 2016 trên TV Tokyo, với một tập phát sóng vào mỗi buổi sáng trong tuần, sau đó là một tập tổng hợp vào cuối mỗi tuần, bộ này sẽ bao gồm tổng cộng một trăm hai mươi tập, cùng với hai mươi bốn tập tổng hợp trên Oha Suta. Các bài hát chủ đề mở đầu là "Seishun wa Zankoku janai" (青春は残酷じゃない) bởi Hanae Natsuki, "Sai-Sai-Saikōchō!" (最Ψ最好調！) bởi Denpagumi.inc từ tập thứ mười ba trở đi và "Saihakkenden!" (Ψ発見伝！) của Denpagumi.inc từ phần hai, trong khi bài hết chủ đề kết thúc cũng được sử dụng cho các tập ngắn là "Psi desu - I Like You" (Ψです I LIKE YOU)  bởi Denpagumi.inc. Từ tập thứ mười ba trở đi, bài hát chủ đề kết thúc là "Kokoro" (こころ) của Hanae. Từ mùa thứ hai, bài hát chủ đề kết thúc là "Saihakkenden!" (Ψ発見伝！) của Denpagumi.inc. Bộ phim được phát hành rộng rãi bởi Funimation - đơn vị đã phát hành bản lồng tiếng Anh vào ngày 7 tháng 8 năm 2016.
Phần thứ hai gồm 24 tập được công chiếu từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2018. Trong tập cuối cùng của mùa thứ hai, một phần kết thúc đặc biệt của anime đã được tiết lộ và nó công chiếu vào ngày 28 tháng 12 năm 2018.
Vào ngày 24 tháng 3 năm 2019, đã có thông báo rằng một bộ anime mới sẽ được phát hành trên Netflix, với dàn diễn viên và nhân sự trở lại để thực hiện vai trò của họ. Với nhan đề Saiki Kusuo no Psi-nan: Psi-shidō Hen, loạt phim mới gồm 6 tập được công chiếu vào ngày 30 tháng 12 năm 2019 trên Netflix trên toàn thế giới. Mặc dù loạt phim hoạt hình mới không phải là một phần đầy đủ, Netflix chính thức liệt kê phần khởi động lại là phần thứ tư trên nền tảng phát trực tuyến của họ, trong khi phần kết thúc đặc biệt được liệt kê là phần thứ ba.
Notoxus
Các loài
• Notoxus gelidus Chandler, 1978
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Trò chơi điện tử
Một trò chơi video có tên Saiki Kusuo no Psi-nan: Shijō Psi Dai no Psi-nan!? đã được công bố trên tạp chí Weekly Shōnen Jump số 32 năm 2016. Trò chơi được phát triển bởi Bandai Namco Studios và được xuất bản bởi Bandai Namco Entertainment cho máy chơi game cầm tay Nintendo 3DS. Nó được phát hành vào ngày 10 tháng 11 năm 2016 tại Nhật Bản.
Notoxus
Các loài
• Notoxus golestanus Kejval, 1999
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Trò chơi điện tử
Một trò chơi chuyển thể video khác, 斉 木 楠 の Ψ, là một trò chơi phòng thủ tháp cho điện thoại di động được công bố tại Jump Festa 2018. Nó được phát hành vào ngày 16 tháng 4 năm 2018 tại Nhật Bản.
Notoxus
Các loài
• Notoxus hageni Chandler, 1982
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Trò chơi điện tử
Saiki Kusuo cũng xuất hiện như một nhân vật điều khiển được trong trò chơi chiến đấu crossover J-Stars Victory VS phát hành vào năm 2014. Bản phát hành ở Châu Âu và Bắc Mỹ đánh dấu bản phát hành đầu tiên của Saiki Kusuo no Psi-nan bên ngoài Nhật Bản.
Notoxus
Các loài
• Notoxus haustrus Chandler, 1977
Saiki Kusuo – Kẻ siêu năng khốn khổ
Liên kết ngoại
Thể loại:Yonkoma Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản Thể loại:Trò chơi điện tử dựa trên anime và manga Thể loại:Chương trình của TV Tokyo Thể loại:Anime và manga siêu nhiên Thể loại:Manga Shūeisha Thể loại:Nhượng quyền thương mại Shueisha Thể loại:Shōnen manga Thể loại:Trò chơi Nintendo 3DS Thể loại:Trò chơi trên thiết bị di động Thể loại:Sêri truyền hình về cao trung Nhật Bản Thể loại:J.C.Staff Thể loại:Funimation Thể loại:Anime và manga hài Thể loại:Anime dài tập dựa trên manga Thể loại:Anime truyền hình dài tập năm 2018 Thể loại:Anime truyền hình dài tập năm 2016 Thể loại:Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng
Notoxus
Các loài
• Notoxus hilaris Kejval, 2011
• Notoxus hirsutus Champion, 1890
• Notoxus hirtus La Ferté-Sénectère, 1849
• Notoxus impavidus Kejval, 2011
• Notoxus inbasaliformis Kejval, 2011
• Notoxus intermedius Fall, 1916
• Notoxus katthapa Kejval, 2011
Lindóia
Lindóia là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil.
Vườn quốc gia Tatras Hạ
nhỏ|Toàn cảnh Tatras Hạ nhìn từ Ďumbier Vườn quốc gia Tatras Hạ (Národný park Nízke Tatry; viết tắt là NAPANT) là một công viên quốc gia rộng lớn ở miền Trung Slovakia, nằm giữa sông Váh và thung lũng sông Hron. Với diện tích vô cùng rộng lớn, bao gồm 728 km² thuộc Vườn quốc gia và 1.102 km² thuộc vùng đệm, Tatras Hạ trở thành công viên quốc gia lớn nhất ở Slovakia. Nhìn từ trên cao, vườn quốc gia như một tấm màn khổng lồ bao phủ toàn dãy núi Tatras Hạ.
Lindóia
Địa lý
Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º31'23" độ vĩ nam và kinh độ 46º39'00" độ vĩ tây, estando a uma altitude de 677 m. Dân số năm 2004 ước tính là 6.021 người. Đô thị này có diện tích 48,6 km².
Vườn quốc gia Tatras Hạ
Hiện tại, Vườn quốc gia thuộc sở hữu của 3 vùng địa lý bao gồm Vùng Banská Bystrica (các huyện Banská Bystrica và Brezno), Vùng Žilina (các huyện Ružomberok và Liptovský Mikuláš) và Vùng Prešov (Huyện Poprad). Điểm cao nhất của Vườn quốc gia là Đỉnh Ďumbier với độ cao khoảng 2.043m hoặc 7.063 ft. Cùng nằm trong nhóm những đỉnh núi cao thuộc Vườn quốc gia, nhưng Kráľova hoľa trở nên nổi bật hơn vì được vây quanh bởi bốn con sông lớn của Slovakia, đó là: sông Váh, sông Hron, sông Hnilec và sông Hornád.
Notoxus
Các loài
• Notoxus lancifer Olivier, 1811
Vườn quốc gia Tatras Hạ
Lịch sử
Quá trình bảo vệ lãnh thổ Tatras Hạ bắt đầu từ năm 1918-1921 và từ ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Năm 1963, Vườn quốc gia Tatras Hạ thành lập với tên gọi là Vườn quốc gia Trung Slovakia. Từ năm 1967 đến năm 1968, chính quyền đã đề xuất một dự thảo với mục tiêu thành lập công viên quốc gia nhân dịp kỷ niệm 25 năm Cuộc nổi dậy của nhân dân Slovakia. Nhưng chính quyền phải đối mặt với rất nhiều khó khăn xung quanh vấn đề này, nên cần thêm 10 năm nữa, cụ thể là đến năm 1978, vườn quốc gia chính thức được thành lập theo Quy định 119/1978 của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Slovakia. Các văn bản hành chính đã nêu ra cụ thể 2 điều, thứ nhất xác nhận diện tích của Vườn quốc gia là 81.095 ha và diện tích của phân khu bảo vệ là 123.990 ha, thứ hai là đưa ra những quy định về việc bảo vệ các khu vực của Vườn quốc gia.
Lindóia
Thông tin nhân khẩu
Tổng dân số: 5.331 Mật độ dân số (người/km²): 109,69
Vườn quốc gia Tatras Hạ
Lịch sử
Ngày 17 tháng 6 năm 1997, quy định số 182/1997 của Chính phủ Cộng hòa Slovakia đã nêu rõ về việc thay đổi biên giới của Vườn quốc gia và các khu bảo vệ. Theo đó, diện tích sau khi điều chỉnh của Vườn quốc gia là 72.842 ha, nhỏ hơn 8.253 ha so với diện tích ban đầu. Diện tích sau khi điều chỉnh của các khu bảo vệ là 110.162 ha, nhỏ hơn 13.828 ha so với diện tích được xác nhận vào năm 1978.
Lindóia
Thông tin nhân khẩu
Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 8,20
Vườn quốc gia Tatras Hạ
Du lịch
nhỏ|Cảnh quan phía trong Động Tự do Demänovská Bên cạnh các hoạt động bảo tồn thiên nhiên, Vườn quốc gia còn tổ chức nhiều hoạt động thể thao và du lịch. Trong đó, một loạt các khu nghỉ mát trở nên nổi tiếng và thu hút khách du lịch, bao gồm khu nghỉ dưỡng Jasna Tatras Hạ, khu nghỉ dưỡng Tále, khu nghỉ dưỡng Demänovská dolina và khu nghỉ dưỡng Čertovica. Ngoài ra, nhiều hang động cũng mở cửa cho tất cả khách tham quan: hang động Demänovská jaskyňa Slobody (Động Demänovská), hang động Demänovská ľadová jasky (hay còn gọi là Động băng Demänovská), Hang động Bystrá và Hang động Vaáecká.
Lindóia
Thông tin nhân khẩu
Tuổi thọ bình quân (tuổi): 75,97
Vườn quốc gia Tatras Hạ
Khu bảo tồn
Hiện tại, trong khuôn khổ của Vườn quốc gia và vùng đệm, thành lập các khu bảo tồn với tổng diện tích 98,89 km², bao gồm:
Lindóia
Thông tin nhân khẩu
Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,85
Vườn quốc gia Tatras Hạ
Liên kết ngoài
Thể loại:Khởi đầu năm 1978 ở Slovakia Thể loại:IUCN Loại II Thể loại:Vườn quốc gia Slovakia
Notoxus
Các loài
• Notoxus lobicornis Reiche, 1864
• Notoxus lonai Bucciarelli, 1973
Lindóia
Thông tin nhân khẩu
Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,820 (Nguồn: IPEADATA)
Notoxus
Các loài
• Notoxus lustrellus Casey, 1895
Lindóia
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang São Paulo
Notoxus
Các loài
• Notoxus manitoba Chandler, 1982
• Notoxus marginatus LeConte, 1852
• Notoxus mauritanicus La Ferté-Sénectère, 1847
• Notoxus miles W. L. E. Schmidt, 1842
• Notoxus monoceros (Linnaeus, 1761)
• Notoxus monodon (Fabricius, 1801) (antlike flower beetle)
• Notoxus montivagus Kejval, 1999
• Notoxus murinipennis (J. E. LeConte, 1824)
• Notoxus nevadensis Casey, 1895
• Notoxus pachodenba Kejval, 2011
• Notoxus paradoxus Chandler, 1982
• Notoxus photus Chandler, 1978
• Notoxus pictus Casey, 1895
• Notoxus pilati LaFerté-Sénectère, 1849
Đền Đức Hoàng
Đền Đức Hoàng thờ vua Lê Trang Tông, là một công trình có kiến trúc nghệ thuật độc đáo, nằm ở xã Yên Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
Notoxus
Các loài
• Notoxus planicornis LaFerté-Sénectère, 1849
Đền Đức Hoàng
nhỏ|Đền Đức Hoàng
Notoxus
Các loài
• Notoxus postictus Chandler, 1978
Đền Đức Hoàng
Thần tích đền Đức Hoàng
nhỏ|Bài vị Lê Trang Tông
Notoxus
Các loài
• Notoxus ravana Kejval, 2011
Đền Đức Hoàng
Thần tích đền Đức Hoàng
Vào cuối thế kỷ thứ 16, nhà hậu Lê suy vong. Theo truyền thuyết bà Bùi Thị Ngọc Thụy vợ vua Quang Thiệu lúc đó đang có mang đã chạy về quê nhà ở làng Diêm Tràng,phủ Anh Sơn để ẩn náu. Tại đây bà sinh ra một người con khôi ngô tuấn tú,tướng mạo khác thường đặt tên là Ninh. Lớn lên cậu bé Ninh biết đi ở nuôi thân,nuôi mẹ,biết bênh vực những trẻ em bị bắt nạt và khi khôn lớn Ninh biết khai khẩn đất đai.
Bề tôi cũ của nhà Lê là An Thanh Hàn Nguyễn Kim khởi binh ở Sầm nưa muốn tìm con cháu nhà lê để suy tôn làm minh chủ nên sai người tìm Lê Ninh ở Nghệ An. Khi tìm được Lê Ninh bề tôi rước về lập ngôi Hoàng Đế đặt niên hiệu là Nguyên hòa - Lê Trang Tôn đứng chủ trung hưng,khôi phục nhà Lê lúc đó 19 tuổi. Khi lên ngôi vua Lê Tôn đã biết tôn trọng người tài, nghe lời phải, biết vỗ về tướng sĩ, thưởng công xứng đáng nên động viên được quân sĩ và nhân dân.
Notoxus
Các loài
• Notoxus robustus Casey, 1895
• Notoxus rossi Chandler, 1982
• Notoxus rubetorum Truqui, 1855
Đền Đức Hoàng
Thần tích đền Đức Hoàng
Ngoài Lê trang Tông đền Đức Hoàng còn thờ 4 vị nữa
Notoxus
Các loài
• Notoxus safraneki Kejval, 2011
Đền Đức Hoàng
Thần tích đền Đức Hoàng
1-Hiển Công Vương Lê Khang con của Lê Trừ, cháu gọi Lê Lợi bằng chú ruột
Notoxus
Các loài
• Notoxus sareptanus Heberdey, 1936
• Notoxus schwarzi Horn, 1892
Đền Đức Hoàng
Thần tích đền Đức Hoàng
2-Quang Nghiệp Vương Lê Thọ con của Lê Khang
3- Trang giản vương Lê Thiệu là người đã lập đền và là con của Lê Thọ
Notoxus
Các loài
• Notoxus seminole Chandler, 1982
Đền Đức Hoàng
Thần tích đền Đức Hoàng
4- Bà Bùi Thị Ngọc Thụy vợ của Lê Thiệu
Lịch sử xây dựng và kiến trúc
Đền Đức Hoàng được xây dựng năm Nhâm Dần.
Notoxus
Các loài
• Notoxus siculus La Ferté-Sénectère, 1849
Đền Đức Hoàng
Lịch sử xây dựng và kiến trúc
nhỏ|Điêu khắc trong đền
Notoxus
Các loài
• Notoxus simulans Heberdey, 1935
Đền Đức Hoàng
Lịch sử xây dựng và kiến trúc
nhỏ|Kiệu rồng
Notoxus
Các loài
• Notoxus sodalis Kejval, 2011
• Notoxus sparsus LeConte, 1859
Đền Đức Hoàng
Lịch sử xây dựng và kiến trúc
Kiến trúc đền gồm có:
Notoxus
Các loài
• Notoxus spatulifer Casey, 1895
Đền Đức Hoàng
Lịch sử xây dựng và kiến trúc
- Tam quan.
- Hạ điện.
Notoxus
Các loài
• Notoxus strejceki Kejval, 1999
• Notoxus subtilis LeConte, 1852
Đền Đức Hoàng
Lễ hội đền Đức Hoàng
Hàng năm nhân dân tổ chức tế lễ rước kiệu vào ngày 29 tháng giêng và ngày 17 tháng 6 âm lịch. Đây là ngày hội lớn của nhân dân Đô Lương
Tham khảo
Đức Hoàng
Notoxus
Các loài
• Notoxus werneri Chandler, 1982
• Notoxus whartoni Chandler, 1982
• Notoxus zambalensis Telnov, 2012
Neolophonotus attenuatus
Neolophonotus attenuatus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Neolophonotus attenuatus được Hull miêu tả năm 1967. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Neolophonotus
Bài thuyết pháp của Piotr Skarga
Bài thuyết pháp của Piotr Skarga hoặc Bài thuyết pháp của Skarga (Kazanie Skargi) là một bức tranh sơn dầu khổ lớn của Jan Matejko, hoàn thành vào năm 1864 và hiện đang trưng bày ở Bảo tàng quốc gia Warszawa ở Ba Lan. Bức tranh mô tả một bài thuyết pháp chính trị của linh mục Dòng Tên Piotr Skarga. Ông là nhân vật quan trọng trong cuộc Cải cách Phản đối ở Ba Lan, nơi mà ông lên án việc giới thượng lưu Ba Lan vì đã bỏ qua lợi ích quốc gia.
Bài thuyết pháp của Skarga là một bức tranh mang đậm dấu ấn cá nhân của Matejko, khi nó vừa cho ta thấy chân dung của nhân vật lịch sử vừa khắc hoạ bối cảnh của thời kì đó. Điều này tương đồng với bức chân dung tự hoạ nhân vật Skarga, đó cũng là yếu tố làm nên sự thành công của bức tranh.
Lịch sử
Matejko hoàn thành bức tranh vào tháng 5 năm 1864. Với kích thước hơn 8 m2, bức tranh lớn hơn nhiều lần so với bất kỳ tác phẩm nào trước đây của Matejko. Buổi ra mắt của bức tranh giống như buổi giới thiệu phim điện ảnh khi thu hút sự một lượng lớn khán giả. Ngay sau đó Bá tước Maurycy Potocki mua lại bức tranh với giá 10.000 guldens. Hiện nay bức tranh trưng bày ở phòng triển lãm của Hiệp hội những người bạn của Mỹ thuật Kraków (Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie).
Thành phần và ý nghĩa
Bức tranh phản ánh thực trạng xã hội Ba Lan những năm đầu thế kỉ 17 trong bối cảnh xung đột gay gắt giữa những nhà quyền thế và các vị vua được bầu chọn của Nhà Vasa, với một tầng lớp quý tộc kiêu hãnh và ích kỷ. Khi đó lời kêu gọi cải cách của cá nhân như Skarga sẽ đi vào quên lãng. Chính lúc đó, tác phẩm của Matejko trở thành một trong những yếu tố chính tạo nên "huyền thoại về Piotr Skarga", giúp Jesuit đạt được danh tiếng lâu dài ở Ba Lan. Mặc dù tác phẩm của Matejko phù hợp với thể loại hội họa lịch sử, nhưng với tác phẩm này, ông cho thấy sự tuân thủ tính chính xác của lịch sử và tập trung vào việc gửi gắm những thông điệp quan trọng.
Bức tranh phác hoạ chân dung Piotr Skarga, một tu sĩ Dòng Tên, đang nói về bài thuyết pháp trong tiền sảnh của Nhà thờ chính tòa Wawel. Hình ảnh Piotr Skarga có thể nhìn thấy ở phía trên bên phải, phủ màu đen, với hai bàn tay nâng lên, dừng lại ở giữa bài phát biểu. Skarga là nhân vật ở trạng thái "động" duy nhất trong bố cục bức tranh trong khi tất cả các cá thể khác được thể hiện trong trạng thái "tĩnh". Tiêu đề bức tranh gợi ý chủ đề bài phát biểu của Skarga là phê bình nổi tiếng của ông đối với chính phủ Ba Lan và một lời tiên tri về sự sụp đổ. Tuy nhiên, trên thực tế, không có bằng chứng nào cho thấy tác phẩm của Skarga đã từng được chuyển tải dưới dạng một bài thuyết pháp thực sự.
Matejko thể hiện vai trò lịch sử của những người tham gia nghe buổi thuyết pháp một cách tinh tế thông qua tư thế và nét mặt họ. Ở trung tâm, các nhà quý tộc Janusz Radziwiłł (1579-1620) (trong chiếc áo choàng vàng), Stanisław Stadnicki, Mikołaj Zebrzydowski, đứng cùng nhau và tỏ sự kiêu ngạo. Jerzy Mniszech, Jan Piotr Sapieha và Janusz Zbaraski ở bên phải của họ dường như đang lắng nghe, điều này trái ngược với một nhà quý tộc lớn tuổi đang ngủ gật gần đó như một lời nhắc nhở rằng hầu hết các quý tộc đều không có hứng thú với vấn đề Skarga đang thảo luận. Ở bên trái của họ, nhà vua, Sigismund III Vasa, dường như cũng không chú ý quá nhiều đến nhà thuyết giáo. Những người còn lại có: con trai của Sigismund, hoàng tử, vua tương lai Władysław IV Vasa, họ đứng phía trên và bên trái nhà vua, còn ở bên phải có hai người phụ nữ - Nữ hoàng Anna Jagiellonka và Halszka Ostrogska. Mọi thứ báo hiệu cho một cuộc nội chiến sắp diễn ra.
Ở phía trên bên trái, Đại Chưởng ấn Jan Zamoyski, một chính trị gia và chỉ huy quân sự thành công đã về già, dường như hiểu được sức hút của những lời nói của Skarga. Bên dưới Zamoyski, tổng giám mục Stanisław Karnkowski trong trang phục màu tím đang cầu nguyện giữa hai thành phố, thủ phủ của các Hiệp hội Hipacy Pociej và rõ ràng là không được thực hiện bởi nhà thờ của Dòng Tên. Còn Mikołaj Wolski thì có thể nhìn thấy giữa hoàng tử và Đại chưởng ấn.
Sứ thần Tòa Thánh Germanicus Malaspina, giám mục của San Severo đứng ở phía dưới bên phải của Skarga. Hồng y Enrico Caetani (màu đỏ) được sắp xếp phía dưới Skarga và các phái viên Tây Ban Nha và Áo trông có vẻ đang buồn chán đứng ở phía sau ông.
Khen ngợi
Vào ngày 5 tháng 11 năm 1864, Matejko đã được bầu làm thành viên của Hiệp hội Khoa học Kraków (Towarzystwo Naukowe Krakowskie) nhờ những đóng góp của ông trong việc xây dựng lại các chủ đề lịch sử được thể hiện trong bức tranh này. Điều này cũng giúp Matejko nổi tiếng không chỉ ở Ba Lan mà ở cả châu Âu. Năm 1865, bức tranh đã được trao huy chương vàng tại cuộc họp văn nghệ sĩ Paris thường niên và nhận nhiều lời khen từ các nhà phê bình Paris. Bức tranh cũng được đặt lên bàn cân với tác phẩm của Paul Delaroche và Louis Gallait, mặc dù nhiều người cho rằng chủ đề lịch sử Ba Lan khá mù mờ, và một số cho rằng bức tranh quá u ám (quá nhiều màu đen và màu tím).
Bức tranh này còn được đặt lên bàn cân với bức tranh Phục hồi nghi thức Công giáo của Jan August Hendrik Leys tại Nhà thờ Đức mẹ Đồng trinh Maria ở Antwerp vào năm 1566 do sự tương đồng trong bố cục và chủ đề Cải cách phản đối.
Đọc thêm
Thể loại:Tranh 1864 Thể loại:Tranh của Jan Matejko Thể loại:Nghệ thuật Ba Lan Thể loại:Tranh của Bảo tàng Quốc gia, Warszawa
Đại Vận Hà
nhỏ|phải|300px|Bản đồ Đại Vận Hà Đại Vận Hà, cũng được biết đến với cái tên Kinh Hàng Đại Vận Hà là kênh đào hay sông nhân tạo cổ đại trên thế giới. Kênh này vượt qua các thành phố và tỉnh ở Trung Hoa lục địa là Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Sơn Đông, Giang Tô và Chiết Giang. Phần cổ xưa nhất của kênh đào này có niên đại thế kỷ 5 TCN.
Sơ kỳ
Đoạn kênh đào đầu tiên nằm gần Dương Châu, Giang Tô để dẫn nước của sông Dương Tử (Trường Giang) về phía bắc nối vào sông Hoài. Theo một đoạn trong một cuốn sách của Khổng Tử, nó đã được xây dựng vào khoảng năm 486 TCN. Đây là đoạn cổ nhất của kênh đào này. Đoạn này đã được sửa chữa và mở rộng vào thế kỷ 3.
Thời nhà Tùy
Đại Vận Hà đã được kéo dài thêm vào thời kỳ nhà Tùy (581-618). Năm 604, Tùy Dạng đế của nhà Tùy đã rời bỏ Trường An (ngày nay là Tây An) để chuyển kinh đô tới Lạc Dương. Năm 605, vị hoàng đế này giao công việc mở rộng, kéo dài Đại Vận Hà cho Vũ Văn Khải, để nối liền Trác Quận (nay là Bắc Kinh) với Hàng Châu.
Công việc này kéo dài trong 6 năm để liên kết 5 hệ thống sông vào Đại Vận Hà. Khi hoàn thành, nó nối liền các sông Hải Hà, Hoàng Hà, sông Hoài, Tiền Đường và Trường Giang. Phần phía nam, nằm giữa Dương Tử và Hàng Châu, được đặt tên là Giang Nam Hà (江南河). Phần trung tâm của Đại Vận Hà kéo dài từ Dương Châu tới Lạc Dương. Nó có thể được chia thành hai phần. Phần nằm giữa sông Dương Tử và sông Hoài được gọi là Sơn Dương Độc (山阳渎), phần lớn trong đó được xây dựng lại trên con kênh cũ. Phần thứ hai được gọi là Thông Tế Cừ (通济渠), nối liền Hoàng Hà với Hoài Hà. Phần phía bắc của Đại Vận Hà, được đặt tên là Vĩnh Tế Cừ (永济渠). Nó nối liền Bắc Kinh và Lạc Dương, và đã từng được sử dụng để vận chuyển quân lương cho cuộc chiến tranh Tùy-Cao Câu Ly. Tổng chiều dài của hệ thống kênh đào này vào thời kỳ đó là khoảng 2.500 km.
Các thời kỳ sau
nhỏ|trái|250px|Các công trình xây dựng ven bờ Đại Vận Hà Sau loạn An Sử (755-763) trong thời kỳ nhà Đường (618-907), nền kinh tế của miền bắc Trung Quốc đã bị tổn hại nghiêm trọng và không thể phục hồi lại do các cuộc chiến cũng như lũ lụt thường xuyên của sông Hoàng Hà. Đại Vận Hà là con đường chính để vận chuyển ngũ cốc từ khu vực đồng bằng châu thổ Trường Giang tới Hoa Bắc. Thành phố Khai Phong đã là trạm trung chuyển chính trên tuyến đường thủy này, và do đó nó đã lớn mạnh dần lên để sau đó trở thành kinh đô của nhà Tống (960-1279).
Trong thời kỳ nhà Nguyên (1271-1368), kinh đô của Trung Quốc chuyển về Đại Đô (Bắc Kinh) và do vậy nhu cầu cho Đại Vận Hà chảy về phía tây tới Khai Phong và Lạc Dương đã bị giảm mạnh. Kênh đào này sau đó đã được chuyển hướng theo đường tắt tại tỉnh Sơn Đông trong những năm từ 1280 tới 1283. Nó đã ngắn đi tới 700 km và tổng chiều dài khi đó còn khoảng 1.800 km. Kể từ đó thì lộ trình của Đại Vận Hà đã không thay đổi nhiều.
Toàn bộ kênh đào này đã được hoàng đế Minh Thành Tổ cho cải tạo, xây dựng lại vào khoảng những năm 1411 tới 1415 (niên hiệu Vĩnh Lạc). Trong vòng khoảng 400 năm kế tiếp, nó đã được duy trì khá tốt như là huyết mạch chính để vận chuyển lương thực từ lưu vực sông Dương Tử tới Bắc Kinh.
Năm 1855, sông Hoàng Hà lại gây ngập lụt và đổi dòng về phía Sơn Đông, và nó cắt đứt lộ trình của Đại Vận Hà. Do các khó khăn để vượt qua các nền đất bùn cát của sông Hoàng Hà, cùng sự phát triển của vận tải biển, cũng như sự đưa vào khai thác các tuyến đường sắt Thiên Tân-Phố Khẩu và Bắc Kinh-Hán Khẩu, nên các phần phía bắc và phía nam của kênh đào này đã không được nối liền với nhau nữa.
Điều này làm giảm mạnh vai trò của kênh đào. Nhiều đoạn của nó đã không được tu sửa nữa và một số đoạn bị tắc nghẽn do bùn lầy. Sau khi nhà nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ra đời năm 1949, trước nhu cầu phát triển kinh tế, chính quyền nước này đã cho tiến hành các công việc tái thiết Đại Vận Hà. Hiện tại, đoạn từ Tế Ninh tới Hàng Châu tàu bè có thể qua lại được.
Giang Nam vận hà
Đoạn phía nam của Đại Vận Hà, "Giang Nam vận hà", bắt đầu từ Hàng Châu thuộc tỉnh Chiết Giang, tại đây nó nối liền vào sông Tiền Đường, tới Trấn Giang thuộc tỉnh Giang Tô để nối vào sông Dương Tử. Sau khi chảy qua Hàng Châu, kênh đào này vượt qua phần bờ phía đông của Thái Hồ, bao quanh trên hành trình của nó là thành phố xinh đẹp Tô Châu, và sau đó di chuyển nói chung theo hướng tây bắc qua các vùng đất màu mỡ của Giang Tô tới Trấn Giang trên bờ sông Dương Tử. Ở đoạn phía nam, độ dốc là khá thấp và nhiều nước (từ mức 2,1 m (7 ft) khi nước thấp và tới 3, 4 m (11 ft), đôi khi tới 4 m (13 ft) khi nước cao). Giữa Tô Châu và Trấn Giang thì chiều rộng của kênh đào thường là trên 30 m (100 ft), và ở nhiều nơi thì các bờ của nó được ốp đá. Các bờ này cũng được nối liền bằng nhiều cầu đá đẹp, hai bên bờ của nó có nhiều chùa chiền cao lớn. Độ dài của đoạn này khoảng 330 km.
Lý vận hà
Trong khu vực Trấn Giang-Hàng Châu, kênh đào này vượt qua sông Dương Tử. Trấn Giang nằm ở bờ nam sông Dương Tử, còn Dương Châu nằm ở bờ bắc. Xa hơn về phía bắc, đoạn của Đại Vận Hà nằm giữa Trấn Giang và Hoài An được gọi là "Lý vận hà". Trong đoạn này, dòng chảy rất mạnh, làm cho nó rất khó vượt ngang qua ở đoạn thượng lưu về phía bắc. Tại Thanh Giang phổ (Hoài An), nó vượt qua một lòng sông cạn, sự đánh dấu dòng chảy của sông Dương Tử trước năm 1855. Đoạn kênh này đi men bờ của một số hồ và được cấp nước từ sông Hoài Hà thông qua hồ Hồng Trạch. Các vùng đất ở phía tây kênh đào nằm cao hơn kênh đào này trong khi các vùng đất ở phía đông lại thấp hơn kênh đào. Hai khu vực này được gọi tương ứng là Thượng hà (trên sông) và Hạ hà (dưới sông). Các đập nước trông buồn tẻ mở về phía Hạ hà – một trong những khu vực sản xuất nhiều lúa gạo nhất của Trung Quốc – dùng để xả nước dư thừa trong mùa lũ. Độ dài của đoạn này khoảng 170 km. nhỏ|phải|250px|Tàu khách trên Đại Vận Hà
Trung vận hà
Đoạn tiếp theo, từ Hoài An tới hồ Vi Sơn, được gọi là "Trung vận hà", tức đoạn kênh giữa. Nó được cấp nước bởi các con sông trong khu vực và chảy theo con đường uốn khúc nguyên thủy của nó. Trong khu vực này nó vượt qua hồ Lạc Mã (gần Tú Thiên, Giang Tô). Trong khu vực này có nhiều mỏ than nằm cận kề Đại Vận Hà. Độ dài của đoạn này khoảng 186 km.
Lỗ vận hà
Từ hồ Vi Sơn, kênh đào này chảy vào tỉnh Sơn Đông. Đoạn kênh đào chảy qua tỉnh Sơn Đông được gọi là "Lỗ vận hà" ("Lỗ" là tên gọi khác của tỉnh Sơn Đông). Giữa Hoài An và dòng chảy hiện nay của Hoàng Hà thì kênh đào này có hướng bắc tây bắc, men theo các cao nguyên của tỉnh Sơn Đông. Kênh đào này vượt qua một loạt các phá, các hồ Vi Sơn, Chiêu Dương, Độc Sơn và Nam Dương. Bốn hồ này tạo thành một nguồn nước liên tục trong mùa hè, đôi khi được gọi là Nam Tứ hồ.
Ở phía bắc của hồ Nam Dương, trên bờ đông của kênh đào này là thành phố Tế Ninh. Khúc Phụ, quê hương của Khổng Tử, nằm cách kênh đào này khoảng 60 km. Xa hơn về phía bắc, khoảng 30 km về phía bắc của Tế Ninh, cao độ lớn nhất của kênh đào này đạt được tại thị trấn Nam Vượng, tại đây đáy của kênh đào nằm ở độ cao 38,5 m trên mực nước biển. Tại đây, sông Văn Hà chảy vào kênh từ phía đông, cung cấp nước cho cả phần phía nam lẫn phần phía bắc của kênh. Khoảng 48 km (30 dặm) xa hơn nữa về phía bắc, nó vượt qua hồ Đông Bình, và đây đã là sông Hoàng Hà. Chỗ vượt ngang qua sông Hoàng Hà về phía bắc của luồng chảy này là rất khó khăn, và chỉ có thể thực hiện được khi mực nước sông Hoàng Hà đủ lớn. Nói chung, nước sông Hoàng Hà hoặc là quá thấp hoặc dòng chảy là quá mạnh để có thể vượt ngang qua.
Bỏ lại đoạn vượt ngang sông Hoàng Hà ở phía sau, Đại Vận Hà vượt qua các vùng đất nông thôn miền đồi nhiều rừng gỗ ở phía tây Đông Bình và phía đông Liêu Thành. Tại Lâm Thanh, Đại Vận Hà chảy vào tỉnh Hà Bắc. Độ dài của đoạn này khoảng 380 km.
Nam vận hà
Đoạn thứ năm của Đại Vận Hà kéo dài từ Lâm Thanh tới Thiên Tân với tên gọi "Nam vận hà". Nó không phải là đoạn phía nam của Đại Vận Hà mà có tên gọi như vậy là do nó ở phía nam Thiên Tân. Tại Lâm Thanh nó nối vuông góc với sông Vệ Hà tại khu vực giữa của thành phố này. Vì thế, đoạn này còn được gọi là "Vệ vận hà". Từ Hoài An tới Lâm Thanh, một khoảng cách khoảng trên 485 km (300 dặm), giao thông thủy là rất khó khăn và sự cung cấp nước thường là thiếu. Các khác biệt ở mức 6–9 m (20–30 ft), được tạo ra nhờ các đập nước mà trên đó thuyền bè đang tháo dỡ hàng hóa của mình được kéo bằng tời. Phía dưới chỗ giao nhau với sông Vệ, kênh đào này chia sẻ lòng sông với nó và nó lại trở thành thuận lợi cho giao thông.
Đại Vận Hà vượt qua phía đông tỉnh Hà Bắc đoạn giữa Đức Châu và Thương Châu, nhận nước từ sông Tử Nha Hà trong khu vực Qingxian và nước của sông Đại Thanh Hà trong khu vực huyện Tĩnh Hải. Cuối cùng, kênh đào này nối liền các sông Vĩnh Định Hà và Bạch Hà tại Thiên Tân để tạo ra sông Hải Hà. Độ dài của đoạn này khoảng 524 km.
Bắc vận hà và Thông Huệ hà
Từ Thiên Tân, kênh đào chạy theo hướng tây bắc. Đoạn này chia sẻ dòng chảy với sông Bạch Hà với tên gọi "Bắc vận hà" do nó nằm ở phía bắc Thiên Tân.
Cuối cùng, 80 km từ Thiên Tân, nó chạy tới Thông Châu tại đây nó lại nối với sông Bạch Hà. Thông Châu cách Bắc Kinh 20 km về phía đông nam. Trong thời kỳ nhà Nguyên, một kênh đào khác, Thông Huệ hà, đã nối Thông Châu với Bắc Kinh. Vào thời gian đó, tàu thuyền có thể đi thông suốt từ Hàng Châu tới hồ Hậu Hải thuộc Bắc Kinh. Tuy nhiên, vào thời kỳ nhà Minh và nhà Thanh, mực nước trong Thông Huệ hà đã giảm xuống và tàu thuyền không thể đi từ Thông Châu tới Bắc Kinh. Vì thế, Thông Châu đã trở thành điểm cuối cùng ở phía bắc cho tàu thuyền của Đại Vận Hà, và có thể coi nó là một nhà ga chính. Hàng hóa từ miền nam được tháo dỡ tại Thông Châu và vận chuyển tới Bắc Kinh bằng đường bộ. Độ dài của đoạn này khoảng 206 km.
Chiều dài và cao độ
Theo các tác phẩm của Père Gandar, tổng chiều dài của Đại Vận Hà là 3.630 lý, hay khoảng 1.930 km (1.200 dặm Anh). Tính toán một cách thô sơ, chỉ tính đến các khúc uốn cong chính của Đại Vận Hà cho con số khoảng 1.380 km (850 dặm). Giá trị hay được trích dẫn trong các tài liệu của Trung Quốc là 1.794 km.
Cao độ của đáy Đại Vận Hà tại một số điểm kiểm soát là:
Vận tải
Trong các thời kỳ Nguyên (1271-1368), Minh (1368-1644) và Thanh (1644-1911), Đại Vận Hà là huyết mạch chính giữa miền bắc và miền nam Trung Quốc và là cực kỳ quan trọng trong việc vận chuyển lương thực tới Bắc Kinh. Mặc dù chủ yếu là vận chuyển ngũ cốc, nhưng đường giao thông thủy này cũng được dùng cho việc chuyên chở các mặt hàng khác. Khu vực xung quanh Đại Vận Hà cuối cùng đã phát triển thành một vành đai kinh tế-thương mại quan trọng. Các ghi chép cho thấy mỗi năm có trên 8.000 tàu thuyền vận chuyển từ 4-6 triệu đảm (200.000 – 300.000 tấn) ngũ cốc tới Bắc Kinh. Sự thuận tiện của đường giao thông này cũng cho phép các vị quân vương đi tuần thú về miền nam Trung Quốc. Thời kỳ nhà Thanh, các vị hoàng đế như Khang Hi và Càn Long đã thực hiện 12 chuyến đi về phương nam, trong đó 11 chuyến đi đạt tới điểm cuối cùng tại Hàng Châu.
nhỏ|trái|250px|Một chiếc sà lan chạy trên Đại Vận Hà
Đại Vận Hà cũng là cầu nối cho các trao đổi văn hóa giữa miền bắc và miền nam Trung Hoa. Nó cũng đã gây ấn tượng mạnh đối với một số người châu Âu đầu tiên đặt chân tới Trung Hoa. Marco Polo đã kể lại chi tiết các cầu cong của Đại Vận Hà cũng như các nhà kho và hoạt động thương mại thịnh vượng vào thế kỷ 13. Nhà truyền giáo nổi tiếng của Kitô giáo là Matteo Ricci cũng đã du lịch từ Nam Kinh tới Bắc Kinh theo kênh đào này vào cuối thế kỷ 16.
Đoạn phía bắc của Đại Vận Hà hiện tại ít được sử dụng như là cách thức nối liền giữa miền bắc và miền nam. Nó đã được xây dựng kém, cẩu thả và chở nặng nước sông nhiều bùn của Hoàng Hà. Trong những năm gần đây, do nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh nên đoạn này gần như khô cạn. Các đoạn trung tâm và phía nam của Đại Vận Hà, từ Tế Ninh tới Hàng Châu được duy trì khá tốt và được sử dụng nhiều để chuyên chở than từ các mỏ than tại tỉnh Sơn Đông và phía bắc tỉnh Giang Tô tới khu vực đồng bằng châu thổ sông Dương Tử, làm giảm nhẹ đáng kể sự quá tải của tuyến đường sắt Kinh Hỗ (từ Bắc Kinh tới Thượng Hải).
Lộ trình phía đông của Dự án Nam thủy Bắc điều
Đại Vận Hà hiện nay đang trong giai đoạn nâng cấp và sẽ được sử dụng như là lộ trình phía đông (đông tuyến) của Dự án Nam thủy Bắc điều. Nước từ sông Dương Tử sẽ được bơm vào kênh tại khu vực thành phố Giang Độ. Sau đó nước được liên tục bơm dọc theo kênh tới hồ Đông Bình, tại đây nước có thể chảy xuống tới Thiên Tân và Bắc Kinh. Công việc xây dựng lộ trình phía đông này đã chính thức bắt đầu ngày 27 tháng 12 năm 2002, và theo dự kiến nước sẽ chảy tới Bắc Kinh vào năm 2012. Thách thức về mặt kỹ thuật của lộ trình này là việc xây dựng các đường ống ngầm dưới lòng sông Hoàng Hà. Ngoài ra, sự ô nhiễm nước trong Đại Vận Hà cũng là vấn đề nghiêm trọng. Thành công của lộ trình phía đông sẽ cần có sự vệ sinh sạch sẽ toàn diện của hệ thống nước trong kênh, vì thế, ảnh hưởng sinh thái của lộ trình phía đông này là vô cùng tích cực.
Tham khảo
Thể loại:Địa lý Trung Quốc Thể loại:Lịch sử kinh tế Trung Quốc Thể loại:Nhà Tùy Thể loại:Di sản thế giới tại Trung Quốc Thể loại:Kênh đào Trung Quốc
Xứng danh tài nữ
《Xứng danh tài nữ》tên gốc là《Cân quắc kiêu hùng》(tên tiếng Hoa: 巾幗梟雄, tên tiếng Anh: Rosy Business) là bộ phim cổ trang chính kịch Hồng Kông do đài TVB sản xuất với sự tham gia của giám chế Lý Thiêm Thắng ra mắt lần đầu tiên vào năm 2009. Phim có sự tham gia của Đặng Tụy Văn và Lê Diệu Tường đảm nhận vai trò nam và nữ chính cùng với các diễn viên khác như Ngô Trác Hy, Nhạc Hoa, Thương Thiên Nga, Tạ Tuyết Tâm, Huệ Anh Hồng, Hồ Định Hân, Từ Thục Mẫn, Ngao Gia Niên và Lương Chứng Gia. Bộ phim là phần đầu tiên của loạt phim Cân quắc kiêu hùng.
Thành công về mặt thương mại, tuần phát sóng cuối cùng đạt 47 điểm TVRs với 3 triệu người xem trực tiếp, trở thành bộ phim truyền hình có tỷ suất người xem cao thứ hai ở Hồng Kông năm 2009.《Xứng danh tài nữ》đã nhận được 12 đề cử Giải thưởng thường niên TVB và 8 đề cử đạt Top 5 đề cử, chiến thắng sáu hạng mục trong số đó, trở thành bộ phim đoạt được nhiều giải thưởng lớn nhất trong năm. Các giải thưởng bao gồm hạng mục Phim hay nhất, hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (Đặng Tụy Văn), hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (Lê Diệu Tường), hạng mục Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất (Tạ Tuyết Tâm), hạng mục Nam nhân vật được yêu thích nhất (Lê Diệu Tường) và hạng mục Nam diễn viên tiến bộ nhất (Ngao Gia Niên).
Bối cảnh lịch sử
Bộ phim này không nói rõ thời gian diễn ra chính xác, nhưng kịch bản có liên quan đến sự kiện Thái Bình Thiên quốc đánh chiếm Vô Tích nên ước tính bối cảnh sẽ rơi vào thời Mạt Thanh, từ những năm cuối Hàm Phong đến những năm đầu Đồng Trị.
Trong bộ phim này, lúc Tứ phu nhân (do Đặng Tụy Văn đóng) gặp khó khăn đã có Huệ Thân vương (do Quách Phong đóng) ra tay giúp đỡ, nhân vật này được cho là lấy hình mẫu từ Ngũ hoàng tử của vua Gia Khánh, Huệ Thân vương Miên Du, người đã phụng mệnh làm Đại tướng quân chỉ huy kháng chiến trong cuộc khởi nghĩa của Thái Bình Thiên quốc. Trùng hợp là trong "Thâm cung nội chiến ", một bộ phim khác có sự góp mặt của Đặng Tụy Văn, cô đã đóng vai mẹ ruột của Miên Du là Như phi nương nương.
Tóm tắt sơ lược
Hôn ước của Khang Bảo Kỳ và Tưởng Kiều (do Nhạc Hoa đóng) không thành do năm đó bất chợt xảy ra một trận thiên tai. Nhìn thấy cảnh dân đói lầm than, cha của Bảo Kỳ quyết định giấu Vua mở kho lương thực để cứu tế. Vì thế, cả gia đình nhà họ Khang đều bị xử trảm, chỉ có người duy nhất là Bảo Kỳ còn sống sót. Từ đó, cô lưu lạc khắp nơi để tránh khỏi sự truy sát của triều đình. Sau nhiều năm lang bạt, Bảo Kỳ cuối cùng cũng gặp lại vị hôn phu của mình. Tưởng Kiều của ngày nào nay đã trở thành vua gạo. Khi biết Bảo Kỳ còn sống, Tưởng Kiều ra sức che chở cho cô, tiếp tục mối duyên xưa. Không bao lâu sau, Bảo Kỳ trở thành Tứ phu nhân của Tưởng gia.
Từ khi bước chân vào Tưởng gia, Bảo Kỳ luôn bị đại phu nhân Ân Phụng Nghi (do Tạ Tuyết Tâm đóng) và nhị phu nhân Bành Kiều (do Thương Thiên Nga đóng) hãm hại, lại thêm Tam phu nhân Lưu Phương (do Huệ Anh Hồng đóng) nhút nhát luôn hùa theo hai người chị. Tuy nhiên, nhờ vào tài trí cùng tính tình đôn hậu, Bảo Kỳ luôn có cách hóa giải mọi chuyện. Tưởng Kiều trước khi qua đời đã giao lại gia nghiệp cho Bảo Kỳ, mong cô có thể tìm được người thừa kế xứng đáng, từ đó đã khiến mâu thuẫn giữa cô và những người vợ khác của Tưởng Kiều ngày càng căng thẳng.
Mặt khác, Sài Cửu (do Lê Diệu Tường đóng) - một thanh niên thông minh, ranh ma - vì nạn đói nên phải tới làm công cho Tưởng gia. Những ngày đầu làm việc, anh bị mọi người xem thường, chỉ có người duy nhất là Bảo Kỳ mới nhận ra tài năng của anh. Hai người họ lúc thì đấu trí đấu lực, lúc thì hỗ trợ giúp đỡ nhau. Dần dà, từ đối nghịch, Sài Cửu lại sinh lòng cảm mến, ngưỡng mộ sự bản lĩnh của Bảo Kỳ. Từ đó số phận của Sài Cửu và Bảo Kỳ gắn chặt vào nhau: lúc thân thiết, nghĩa tình nhưng cũng có lúc trở mặt thành thù… Tuy nhiên dù như thế nào, hai người họ vẫn là tri kỷ.
Khán giả đón nhận
Từ khi bộ phim này lên sóng đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ và hưởng ứng từ công chúng (bao gồm cả từ Internet), mỗi tập đều có một cao trào mới. Bộ phim này không chỉ ngày càng ăn khách mà dần dần còn trở thành chủ đề nóng đối với mỗi người dân Hồng Kông, tỷ suất người xem cũng không ngừng tăng lên.
Lời thoại quen thuộc "Đời người có mấy cái mười năm? Quan trọng nhất là phải sống vui vẻ." của nhân vật chính Sài Cửu (do Lê Diệu Tường đóng) cũng trở thành câu nói phổ biến với người dân Hồng Kông. Đặc biệt ở tập 2, lúc Sài Cửu mắng người là heo tinh thì trùng hợp hôm đó ở Hồng Kông cũng có một khách sạn phải cách ly vì xảy ra dịch bệnh, căn bệnh đó chính là cúm lợn.
Diễn xuất của nữ diễn viên phụ Tạ Tuyết Tâm thủ vai Đại phu nhân đã để lại ấn tượng sâu sắc cho khán giả, khiến người ta vừa "ớn lạnh" vì e sợ vừa nghiến răng nghiến lợi vì căm tức. Lời thoại vàng của Đại phu nhân "Không phải cô chết thì tôi chết, không phải cá chết thì lưới rách." cùng với "Cô chính là kẻ thù của tôi, kẻ thù trời sinh!" và hàng loạt những câu khác đều được người dân Hồng Kông bàn tán say sưa, chiếm giữ số lượng lời thoại "kinh điển" nhiều nhất trong cả bộ phim, từ đó tạo ưu thế được đề cử giải thưởng "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" tại Giải thưởng thường niên TVB dịp cuối năm, cuối cùng còn giành được giải thưởng.
Nhân vật nữ chính Tứ phu nhân do Đặng Tụy Văn thủ vai từ khi phim lên sóng cũng được khán giả khen ngợi hết lời, kỹ năng diễn xuất luôn được đánh giá cao, thậm chí có cư dân mạng còn tuyên bố nếu cô không giành được giải thưởng "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất" tại Giải thưởng thường niên TVB năm 2009 thì ngày hôm sau sẽ đi biểu tình ngay trước cổng TVB City, ngay cả Dương Di đã lọt vào Top 5 tranh cử cũng nói đùa tại lễ trao giải rằng nếu Đặng Tụy Văn vẫn không đoạt được giải thì cô cũng sẽ tham dự biểu tình. Kết quả đúng như dự đoán, Đặng Tụy Văn đã nhận được giải thưởng này.
Cuối cùng bộ phim này tại Giải thưởng thường niên TVB năm 2009 đã giành được giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Nam nhân vật được yêu thích nhất, Giải thưởng bình chọn tvb.com, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Nam diễn viên tiến bộ nhất và Phim truyền hình xuất sắc nhất. Giám chế Lý Thiêm Thắng cũng nhận được giải Thành tựu trọn đời, trở thành người đầu tiên không phải diễn viên nhận được giải thưởng này, bộ phim đã trở thành người thắng lớn nhất của năm đó.
Điểm rating
Kỷ lục rating của chương trình truyền hình Hồng Kông trên đài TVB Jade:
Các phim liên quan
Phần tiếp theo của bộ phim được mang tên《Nghĩa hải hào tình》(tên tiếng Anh: Rosy Business II: No Regrets, tên tiếng Trung: 巾幗梟雄之義海豪情) được khởi quay vào tháng 3 năm 2010 và phát hành lần đầu vào ngày 18 tháng 10 cùng năm.