cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tào Tháo
Sáng tác thơ
Thơ Tào Tháo về căn bản học tập Nhạc phủ đời Hán nhưng cũng thể hiện cá tính sáng tạo của thi nhân rất rõ rệt nên được coi là lão tướng đất U Yên, khí vận trầm hùng Những bài thơ hay nhất của ông sử dụng lời lẽ thuần phác, ít dụng từ hoa mĩ, hình ảnh thơ rõ ràng và giọng thơ bi tráng, hùng hồn, khiến độc giả cảm thấy phấn chấn như được cổ vũ khích lệ. Dù vậy, Tào Tháo cũng có một số bài thơ du tiên, tin vào số mệnh, nội dung và nghệ thuật tương đối ít sức hấp dẫn.
Đánh giá sự nghiệp thơ Tào Tháo, Nguyễn Hiến Lê viết: Tào Tháo dùng binh giỏi mà văn thơ cũng hay. Bài Đoản ca hành (Bài hát ngắn) của ông, lời cực kỳ bi tráng. Từ thời Xuân Thu tới đây, ta mới lại gặp một bài thơ tứ ngôn cảm khái như vậy. Theo học giả Dịch Quân Tả, người Trung Quốc, thì: Ông là người có tài cao, hùng khí. Đời ông là một cuộc chiến đấu trường kỳ, nên văn chương của ông cũng từ đó mà ra. Những bài hay nhất như Khổ hàn hành, cũng là tác phẩm viết trong hoàn cảnh chiến đấu. Bài Đoản ca hành, sáng tác ngay trong đêm xảy ra trận Xích Bích.
Có điều đáng chú ý là ông muốn dùng cái hùng tài của mình về mặt chính trị vào văn học, cho nên ông cố gắng sáng tác nhiều bài thơ tứ ngôn. Thế nhưng, văn học phải diễn biến theo thời đại, tức là phải đi vào giai đoạn ngũ ngôn và thất ngôn, Tào Tháo đành chịu thua vậy
Gia quyến
Tào Tháo có nhiều vợ, trong đó có 6 vị phu nhân và các cơ thiếp. Có 25 người con trai và 8 người con gái.
Nhận định
Khánh quan mà nhìn nhận, Tào Tháo là một chính trị gia lỗi lạc, một nhà lãnh đạo giỏi, nhà quân sự có tài. Ông là người năng động, dám nói dám làm. Nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Mao Trạch Đông khâm phục Tào Tháo nhất trong các đế vương Trung Quốc và gọi ông là "vua của các vua". Về tính cách, ông có thói đa nghi, hung bạo, hiếu sát và cư xử nhiều lúc xảo trá, nên người đương thời thường khiếp sợ chứ không yêu mến ông.
Lưu Bị, đối thủ đương thời của Tào Tháo, nhận định : ''Nay so thế với ta như nước với lửa, là Tào Tháo vậy. Tháo dùng cấp bách, ta dùng khoan hòa; Tháo dùng hung bạo, ta dùng nhân từ; Tháo dùng quỷ quyệt, ta dùng trung tín; mọi thứ đều ngược lại với Tháo, việc mới có thể thành thôi
Trần Thọ, tác giả Tam quốc chí, đã đánh giá về Tào Tháo như sau: Cuối thời Hán, thiên hạ đại loạn, anh hào cùng nổi dậy, mà Viên Thiệu như hổ vồ bốn châu, mạnh mẽ chẳng ai chống nổi. Thái Tổ tính kế bày mưu, đánh dẹp trong nước, tỏ phép hay của Thân, Thương, bày kế lạ của Hàn, Bạch, chọn dùng người hiền tùy vào tài năng, quyền biến ngang dọc, không hiềm thù cũ, rút cuộc nắm giữ mệnh vua, làm nên nghiệp lớn, riêng Thái Tổ có mưu lược sáng suốt hơn cả. Hoặc có thể nói là người khác thường, bậc hào kiệt hơn đời vậy.
Trương Đễ, thừa tướng Đông Ngô thời Tam quốc, đánh giá Tào Tháo là người có tài chinh chiến, nhưng tàn ngược và đa nghi, người dân sợ chứ không yêu mến ông ta, nhà Tào Ngụy sớm mất cũng là đương nhiên : Tào Tháo dẫu công trùm Hoa Hạ, uy chấn tứ hải, nhưng ưa chuộng quyền thuật, chinh phạt không thôi, dân sợ oai mà không nhớ đức vậy. Phi, Duệ nối ngôi, còn tàn ngược hơn, trong xây cung thất, ngoài sợ hùng hào, đông tây rong ruổi, không năm nào yên; họ gây mất lòng dân, đã lâu ngày rồi.
Đánh giá về ưu điểm và khuyết điểm của Tào Tháo, nhà nghiên cứu Tào Hồng Toại viết: Tào Tháo là nhà chính trị kiệt xuất thời phong kiến, xứng đáng được gọi bằng hai chữ "anh hùng", mà tính cách nhiều mặt thể hiện ra bằng sự tàn nhẫn thiếu tính nhân ái, đó chính là sự bổ sung hiệu quả cho thuộc tính "gian hùng" của ông.
Trong hoạt động chính trị, Tào Tháo đã vận dụng khá nhiều tư tưởng Pháp gia, đề cao tài trí, coi trọng năng lực mà không quá quan tâm đến đạo đức phẩm chất của người được sử dụng. Đây là một liều thuốc rất công hiệu, có hiệu quả vô cùng lớn trong việc cai quản, sửa đổi cục diện lỏng lẻo từ cuối thời Đông Hán trở lại.
Tào Tháo hùng tài đại lược, dũng cảm mưu trí hơn người nhưng cũng là người đa nghi, nham hiểm và tàn nhẫn... Ông đã dung hợp được 3 loại Pháp - Thuật - Thế trong tranh giành quyền lực, đồng thời có thể vận dụng linh hoạt, hay thay đổi. Đây là một tính cách đặc trưng... Chính vì tính cách con người Tào Tháo rất nhiều mặt nên đời sau cũng có những đánh giá về ông rất khác nhau.
Thói đa nghi và biến trá
Đặc điểm nổi bật nhất trong tính cách của Tào Tháo là sự đa nghi, biến trá. Có lúc ông rất thoải mái, có lúc lại hành xử rất tàn nhẫn. Tam quốc chí chép: Tào Man truyện chép: Thái Tổ (chỉ Tào Tháo)... hễ nói chuyện với người khác thì đùa bỡn nói cười, đều không giấu diếm, lúc thì vui cười hớn hở... đại khái thoải mái như thế. Nhưng giữ phép tắc nghiêm túc, các tướng có người làm sai lệnh của mình thì theo hình pháp mà phạt tội, đến cả kẻ thù oán cũ cũng đều không đổi khác. Người bị tội giết, liền đối mặt khóc thương nhưng cũng không được tha sống. Lúc trước, Viên Trung làm Bái Tướng, từng muốn dùng hình pháp trị tội Thái Tổ, người nước Bái là Hoàn Thiệu cũng coi thường Thái Tổ; lúc tại Duyện Châu, người quận Trần Lưu là Biên Nhượng nói bàn có vẻ xúc phạm Thái Tổ, Thái Tổ bèn giết Nhượng, giết người nhà hắn, bọn Trung, Thiệu đều tránh nạn đến Giao Châu, Thái Tổ sai sứ giả đến chỗ Thái thú Sĩ Nhiếp bắt giết họ. Hoàn, Thiệu ra đầu thú, quỳ tạ ở giữa đình, Thái Tổ bảo nói: "Quỳ mà tha chết được sao"! Rồi giết họ...
Lại có người thiếp yêu buổi ngày thường theo nằm nghỉ, dặn người thiếp rằng: "Chốc lát gọi ta dậy". Người thiếp thấy Thái Tổ nghỉ yên, không gọi dậy, lúc tự dậy, liền đánh chết người thiếp đó. Thường đánh giặc, thóc gạo không đủ, bảo riêng Chủ bạ rằng: "Làm thế nào"? Chủ bạ nói: "Nên lấy hộc nhỏ mới đủ". Thái Tổ nói: "Được". Sau trong quân nói là Thái Tổ dối gạt quân sĩ, Thái Tổ gọi quan Chủ bạ nói: "Phải mượn cái chết của ông để làm yên lòng quân, không thế thì việc chẳng xong". Bèn chém Chủ bạ, đem đầu ra cho quân biết. Cái tàn ngược biến trá của Thái Tổ, đều đại loại như thế.
Trong lần tấn công Từ Châu, Tào Tháo vây đánh nhiều ngày không sao phá được, bèn trút tức giận lên dân thường. Ông ra lệnh tàn sát hơn 10 vạn dân thường ở 5 thành Thủ Lự, Tuy Lăng, Hạ Khâu, Bành Thành, Phó Dương cùng các hương trấn sở thuộc. Không chỉ bản dân 5 thành mà nhiều người dân ở Thiểm Tây vì tránh nạn Lý Thôi, Quách Dĩ kéo về đó cũng bị hại. Đây là vụ thảm sát dân thường lớn bậc nhất vào thời Tam Quốc. Trong trận Quan Độ, hơn 7 vạn quân của Viên Thiệu không theo kịp chủ, đều xin hàng Tào Tháo, nhưng Tào Tháo nghi ngờ có lính trá hàng nên ra lệnh chôn sống tất cả Các vụ thảm sát này là một trong những nguyên nhân khiến người dân Trung Quốc sau này đánh giá Tào Tháo rất tiêu cực.
Tào Tháo vốn đa nghi, không yên tâm với bất kỳ ai. Để nắm rõ dân chúng và quần thần có trung thành với mình hay không, Tào Tháo đã gài tai mắt ở khắp nơi. Trong "Tam Quốc Chí" từng nhắc đến "Hiệu sự", chức quan phụ trách việc do thám mà Tào Tháo lập ra, chính là một bộ phận quan lại có tính chất tương tự cơ quan Cẩm y vệ của triều Minh. Người giữ chức vụ chỉ huy "Hiệu sự" đầu tiên là Lô Hồng và Triệu Đạt, trong ngạn ngữ vẫn lưu truyền câu: "Không sợ Tào công, nhưng sợ Lô Hồng. Lô Hồng chưa xong, Triệu Đạt giết tôi". "Hiệu sự" có quyền được lựa chọn quan lại, chúng thường mượn danh triều đình để dối lừa, dùng vũ lực dọa dẫm kẻ khác, o ép người dân và cả quan lại. Có vị quan nói về tác hại rất lớn mà Hiệu vụ gây ra, nhưng Tào Tháo lại trả lời thản nhiên rằng: "Khanh hiểu sâu biết rộng nhưng e là không thể bằng ta. Muốn nắm được mọi việc trong thiên hạ mà lại giao nhiệm vụ này cho kẻ quân tử thì đó là điều không thể" (hàm ý rằng Tào Tháo cần những kẻ gian trá như vậy mới thích hợp để theo dõi người khác)
Hoa Đà nổi tiếng là thầy thuốc giỏi đương thời. Tào Tháo đã mắc bệnh đau đầu trong nhiều năm, sai người triệu ông đến chữa trị, thuốc của Hoa Đà rất hiệu nghiệm. Sau này Tào Tháo có người nhà mắc bệnh, lại gọi Hoa Đà tới chữa. Được một thời gian chưa xong, Hoa Đà xin về nhà thăm vợ có bệnh, lại xin nghỉ thêm ít lâu nữa. Tào Tháo nghi ngờ, sai người đến dò xét thì thấy vợ Hoa Đà không có bệnh gì, bèn nghi ngờ rồi hạ lệnh bắt Hoa Đà vào ngục hỏi tội. Mưu sĩ Tuân Úc xin Tào Tháo tha cho Hoa Đà nhưng Tào Tháo không nghe. Bị ngục lại tra tấn, Hoa Đà chết trong ngục vào năm 208. Năm 219, Tào Tháo lại bị bệnh đau đầu tái phát, nhưng ngoài Hoa Đà thì không có ai chữa được, đến đầu năm sau thì Tào Tháo bệnh chết. Vậy là thói đa nghi góp phần làm nên sự nghiệp Tào Tháo, cuối cùng lại gián tiếp hại chết chính ông ta.
Thu nạp thuộc hạ
Tào Tháo đã bổ khuyết những kém cỏi của mình trong chính trị và quân sự bằng cách sử dụng kiến nghị của những người khác. Người ta thống kê được số mưu sĩ trong suốt đời Tào Tháo có đến 102 người. Bởi vì Tào Tháo có nhiều thắng lợi vẻ vang được ghi chép lại, thống nhất được vùng lãnh thổ rộng lớn nhất, nên Tào Tháo cũng được mô tả là người dùng người giỏi.
Tuy nhiên, suy xét lại toàn bộ cuộc đời của Tào Tháo thì thấy, những lần Tào Tháo thất bại nặng nhất thường là do ông không đánh giá đúng con người. Tào Tháo đã từng nhìn nhận sai nhiều người, tiêu biểu là vụ Trương Mạc ngầm theo Lữ Bố cướp địa bàn Duyện Châu của Tào Tháo. Ông ta nghe tin này, bảo rằng: “Chỉ có Ngụy Chủng là không phản ta”, ai ngờ Ngụy Chủng cũng chạy theo Trương Mạc. Trình Dục, Quách Gia đều khuyên Tào Tháo không nên thả Lưu Bị ra, nhưng ông ta bỏ qua, còn sai Lưu Bị đi đánh Viên Thuật, rốt cuộc Lưu Bị liên ly khai và chiếm Từ Châu, xui Viên Thiệu đánh úp huyện Hứa. Vu Cấm bị Quan Vũ vây khốn, liền bỏ đi hàng Quan Vũ. Tào Tháo kinh ngạc nói: “Ta biết Cấm đã ba mươi năm nay, ngờ đâu lúc lâm nguy ở chỗ gian khó, lại chẳng được như Bàng Đức sao!”. Gia Cát Lượng trong Xuất sư biểu đã dẫn lại nhận định của Lưu Bị về nhược điểm này của Tào Tháo :
Sứ giả Trương Tùng của Lưu Chương đến tỏ ý đồng tình với chiến dịch nam chinh của Tào Tháo, nhưng Tào Tháo thấy Trương Tùng tướng mạo xấu xí nên có ý coi thường Trương Tùng coi đây là mối nhục lớn, sau này trở về Ích châu khuyên Lưu Chương không nên liên minh với Tào Tháo mà chuyển sang Lưu Bị Tập Tạc Xỉ bình luận việc này :
Tô Đông Pha từng nhận xét: ''“Ngụy Vũ (Tào Tháo) giỏi liệu việc mà không giỏi liệu người. Bởi thế nên có lúc coi trọng đối phương mà công lao tiêu tán, có lúc coi nhẹ đối phương mà đi đến chỗ bại”''
Cũng bởi Tào Tháo đi theo con đường bá đạo, trọng lợi hơn trọng đức; dùng người cốt hiệu quả không tính đến phẩm chất đã gây ra những "tác dụng phụ" có liên hệ mật thiết đến sự suy vong nhanh chóng của triều đại Tào Ngụy sau này.
Triệu Dực trong cuốn “Nhị thập nhị sử tráp ký” có bình luận về sự khác biệt trong việc thu nạp nhân tài giữa Tào Tháo - Lưu Bị như sau: ''“Tào Tháo dùng người lấy quyền lực mà chế ngự, Lưu Bị thì lấy tính tình làm trọng còn Tôn Quyền thì lấy ý khí làm đầu. Lấy quyền thuật chế ngự thì trọng ở cái cốt yếu, lấy tính tình để mà tụ họp thì trọng ở chữ chân thành...”''. Có nghĩa là Tào Tháo chuyên dùng quyền lực để áp chế, nhiều thuộc hạ phục vụ ông ta vì sợ uy quyền chứ không phải vì lòng trung thành. Còn Lưu Bị thì lấy tình nghĩa chân thành để đối đãi, khiến các thuộc hạ tự giác mà trung thành chứ không lấy quyền lực để đe dọa họ.
Tào Tháo thu nạp thuộc hạ với phương châm “có tài là dùng”, tức là chỉ cần có tài chứ không cần biết liêm sỉ, tiết nghĩa của người đó thế nào. Tào Tháo đối với thuộc hạ và binh sĩ không gây dựng được sự trung thành và tin tưởng như là Lưu Bị, mà Tào Tháo dùng quyền mưu để khống chế họ, nên trong đám thuộc hạ nhiều kẻ luôn có ý làm phản. Về mặt này, ông kém hơn nhiều so với đối thủ của mình là Lưu Bị.
Đến cuối đời, Tào Tháo sắp xếp để con là Tào Phi cướp ngôi nhà Hán, mọi việc hết sức dễ dàng. Nhưng để làm điều đó, Tào Tháo phải diệt trừ những thuộc hạ trung nghĩa như Tuân Úc, Thôi Diễm, Khổng Dung, Biên Nhượng để thay thế bằng những kẻ quen làm việc bất nghĩa (như Hoa Hâm), chỉ mở miệng khi cần thiết (như Giả Hủ), hoặc giỏi thủ đoạn (như Tư Mã Ý), hoặc chỉ đón ý chủ nhân để tâu việc cho lọt tai (như Lưu Diệp). Nhà Hán truyền được 400 năm, quan niệm chính trị đề cao Thiên mệnh, nhấn mạnh trung nghĩa đã ăn sâu vào tầng lớp sĩ phu. Nhưng Tào Tháo đã phá bỏ truyền thống đó, ông chứng minh rằng chỉ cần bề tôi có đủ sức mạnh khống chế triều chính là có thể giành ngôi. Như vậy, Tào Tháo đã mở ra thời đại mà không khí chính trị đầy rẫy nghi kị giữa vua và quan, tạo ra thông lệ quyền thần cướp ngôi, bề tôi làm phản. Từ Tào Ngụy cho đến đầu thời nhà Đường, suốt gần 400 năm, chỉ cần bề tôi có chút lực lượng là lập tức làm loạn, không triều đại nào được yên ổn quá 50 năm, "truyền thống" đó chính là do Tào Tháo mở đầu. Chính Tấn Minh Đế khi nghe kể lịch sử từ triều Tào Ngụy tới triều Tấn đã phải ôm mặt khóc, nói rằng "như thế thì nhà Tấn sao được lâu dài!"
Mầm quyền lực được cha con họ Tư Mã nhen nhóm từ thời Tào Tháo, không lâu sau đã giành lấy ngôi của con cháu Tào Tháo, giống hệt như cách ông đã dần dần lấy ngôi của nhà Hán. Nhà Tấn thống nhất được toàn thiên hạ sau này, phần lớn là thụ hưởng cơ nghiệp mà Tào Tháo đã xây dựng. Lư Bật nói rằng: “Ngụy lập quốc chưa lâu, Tấn đã cướp mất, tuy đạo trời có vay trả, nhưng cũng bởi vì cha con Tào Tháo đối với kẻ sĩ cương trực chẳng thể dung nạp, bẻ gãy sĩ khí”. Người đời sau ngẫm về cớ sự đó, có làm bài thơ bình rằng:
Về quân sự
Đối với tài quân sự của ông, Mao Tôn Cương, nhà phê bình tác phẩm Tam Quốc Diễn Nghĩa, dù có thành kiến không tốt với Tào Tháo cũng công nhận rằng:Việc binh của Tôn Quyền do Đại đô đốc quyết đoán. Việc quân của Lưu Huyền Đức do quân sư quyết đoán. Chỉ có Tào Tháo là tự tay nắm quyền hành quân, một mình quyết đoán. Tuy rằng có các mưu sĩ giúp mưu, nhưng phần quyết định cuối cùng bao giờ cũng do Tháo. Tháo tỏ ra xuất sắc hơn hẳn bề tôi. Thế thì Lưu Bị, Tôn Quyền không thể ví được với Tháo vậy. Cứ xem mỗi lần Tháo dự định mật kế, ban đầu các tướng đều không hiểu, sau khi thành công, các tướng mới thán phục. Đường Thái Tông có đề trên mộ Tháo rằng: "Nhất tướng chi trí hữu dư. Lương nhiên! Lương nhiên" Khen như thế thật đúng.
Tào Tháo đã vận dụng linh hoạt các phép tắc quân sự của Trung Hoa cổ đại. Trong thời gian 25 năm (196-220), Tào Tháo đã bình định hết các lộ chư hầu phương bắc, xây dựng chính quyền Tào Ngụy. Ngoài đóng góp về chính trị và quân sự, phải kể tới đóng góp trong khôi phục nông nghiệp thời loạn lạc của Tào Tháo. Thời chiến loạn, nhiều chư hầu không nghĩ tới sự sống chết của nông dân: khi cần lương thực thì lùng sục để giành lấy, nhưng sau khi có được lại phung phí, đến nỗi khi không còn lương thực để cướp đoạt thì tự suy yếu tan rã - điển hình trong số đó là Viên Thuật. Trong khi nhiều quân phiệt chỉ dùng chính sách cướp đoạt của nông dân thì chính sách đồn điền của Tào Tháo đã góp phần khôi phục nông nghiệp bị tàn phá, vừa giải quyết đời sống nông dân, vừa đảm bảo lương thực cho quân đội của ông. Chính điều đó là một trong những yếu tố quan trọng làm nên chiến thắng của Tào Tháo ở trung nguyên. Đông Ngô, Thục Hán sở dĩ cũng có đủ thực lực, giữ được thế cân bằng với Tào Tháo và con cháu ông sau này nhờ sớm học tập chính sách phát triển đồn điền với mô hình tương tự của Tào Tháo trong khu vực mà họ quản lý.
Tuy nhiên, cuộc đời binh nghiệp của Tào Tháo cũng thể hiện sự thiếu sót của ông ta về mặt chiến lược. Tào Tháo chiến thắng liên tiếp trong thời kỳ Quách Gia làm mưu sĩ. Nhưng khi Quách Gia chết rồi, một khi Tào Tháo rời Trung Nguyên, sự nghiệp quân sự của ông liền gặp trắc trở, bị thua nhiều trận. Điều này liên quan đến sở trường sở đoản của Tào Tháo. Sau khi Tào Tháo đi đánh thua trận Xích Bích quay về, đến Ba Khâu gặp dịch bệnh, đốt thuyền, đã than rằng:"Nếu Quách Phụng Hiếu còn, chẳng khiến ta đến nỗi này"
Trần Lâm (?-217) đối với thời kỳ đầu cầm quân của Tào Tháo đã nhận xét rằng Tháo “ngu chậm mưu cạn, tiến lui bừa bãi, hao quân tổn tướng, mấy lần tan quân”. Cho tới sau này, ông vẫn thất bại khá nhiều lần, phong độ hết sức trồi sụt, có lúc ông chiến thắng vang dội như ở Trận Quan Độ, có lúc lại thất bại vì mấy đối thủ nhỏ như Xương Hi, Trương Tú, Trương Lỗ
Vai trò lịch sử
Trong tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa, nhà văn La Quán Trung ca ngợi Lưu Bị, và xem Tào Tháo là vai phản diện. Trong tiểu thuyết, Tào Tháo được mô tả có hình dáng "cao 7 thước", "mắt nhỏ râu dài". Tam Quốc Diễn Nghĩa mô tả Tào Tháo có những cá tính khá nổi bật: gian xảo, đa nghi, tàn bạo nhưng cũng rất thông minh, nhiều mưu mẹo quyền biến. Dù không ủng hộ Tào Tháo, coi ông là "giặc nhà Hán" nhưng La Quán Trung - qua nhận xét của những nhân vật trong truyện - không phủ nhận vai trò của ông đối với giai đoạn lịch sử loạn lạc, thậm chí thừa nhận ông được nhân dân coi là ứng với "thiên mệnh": Thời trị, ông là bầy tôi giỏi; Thời loạn, ông là kẻ gian hùng.
Quan điểm
Tào Tháo có quan điểm: Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta. Quan điểm này hoàn toàn trái ngược với chủ trương của Lưu Bị: "thà chết chứ không làm điều bất nghĩa", chính vì vậy Tào Tháo luôn e dè và xem Lưu Bị là kẻ thù nguy hiểm nhất của mình.
Với quan niệm này, sau khi giết nhầm người nhà Lã Bá Sa vì thấy họ mài dao giết lợn thì tưởng họ định giết mình, ông đã nhẫn tâm giết nốt Bá Sa vì sợ Bá Sa đi tố cáo.
Quyền thuật về chính trị
Do phải hành quân qua một ruộng lúa nên Tào Tháo căn dặn không ai được làm tổn hại dù chỉ là một nhành lúa trên cánh đồng. Nhưng con ngựa của Tào Tháo sau đó lại bị bầy chim đang ăn trên ruộng lúa chợt bay vút lên khiến nó hoảng sợ giẫm đạt nát một góc ruộng, Tào Tháo rút gươm kề cổ mình trong tư thế chuẩn bị tự sát thì quan quân xúm lại can ngăn, ông bèn cắt chỏm tóc trên đầu và nói "ta tạm tha tội cho mình, nhưng dùng tóc để thay đầu". Đây cũng là một trong những kỹ xảo chính trị của Tào Tháo.
Đây là một việc làm bá đạo, trong một lần đánh chiếm thành trì, do không đủ lương thực nên ông đã sai người cấp phát lương thực làm cái đấu đong gạo nhỏ lại để đong ít số gạo kéo dài thời gian, sau đó ông đổ tội cho viên quan trông coi việc cấp phát là Vương Hậu rồi đổ tội cho Hậu, chém đầu để trấn an lòng quân. Vì việc làm trên Tào Tháo đã trả công cho sự hy sinh oan uổng của viên quan ngày đó bằng cách nhận phụng dưỡng suốt đời gia đình của ông ta.
Trong trận Quan Độ, Tào Tháo phá tan đại quân Viên Thiệu. Thiệu thu tàn quân bỏ chạy qua sông Hoàng Hà, trong lúc vội vã hoảng sợ, công văn giấy tờ bỏ lại hết. Tào Tháo kéo tới, bắt được đống công văn đó. Nghe báo cáo của cấp dưới, ông biết trong đống công văn có nhiều thư từ của những người cấp dưới mình từng tư thông với Viên Thiệu. Các thuộc hạ của ông đề nghị nên đối chiếu tên từng người để về Hứa Xương sẽ bắt trị tội. Nhưng Tào Tháo xua tay, ra lệnh hãy đốt cả đi. Mọi người ngạc nhiên hỏi vì sao, ông bảo: Khi Viên Thiệu mạnh, ta yếu, ngay cả ta lo giữ mình còn không xong, huống chi là người khác? Sự độ lượng của Tào Tháo khiến những người cấp dưới vô cùng khâm phục, những người từng manh tâm phản ông cũng hết sức cảm kích. Về điểm này, nhiều chính trị gia đương thời và sau ông chưa thể so sánh được.
Năm 216, Tào Tháo gần như lùi hẳn về Bắc củng cố thế lực rồi dâng biểu ép vua phải phong mình là Ngụy Vương để có đủ uy quyền mà trấn áp quân Đông Ngô. Có tướng hỏi sao ông "không lập quốc và xưng đế"? Tào Tháo chỉ nói: Trải qua bao năm chiến chinh hy vọng giữ vững giang sơn bờ cõi nhà Hán. Nay được làm đến chức Ngụy Vương, đã mãn nguyện lắm rồi, nếu có thì chỉ mong được như Chu Văn Vương ngày xưa thôi chứ nào ham gì chức vị đế vương?. Việc Tào Tháo so mình với Tây Bá Hầu Cơ Xương đời nhà Chu vì ông không muốn mang tiếng soán ngôi nhà Hán, nhưng đã sắp đặt cho con cháu mình sẽ là người kế tục sự nghiệp đế vương sau này.
Lấy lòng tướng sĩ
Một trong những ưu điểm của Tào Tháo là biết nhìn người và rất biết cách dùng người. Trong quá trình chinh chiến, Tào Tháo đã thu phục được nhiều hào kiệt cả văn lẫn võ làm người hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển cơ nghiệp của mình. Sở dĩ như vậy vì ông khéo lấy lòng họ. So với Tôn Quyền và Lưu Bị, hàng ngũ tướng sĩ của Tào Tháo đông và mạnh hơn. Ngoài những tướng trong họ có tài như Hạ Hầu Đôn, Hạ Hầu Uyên, Tào Nhân, Tào Hồng; còn những người ngoài họ, trong đó bên văn có Tuân Úc, Tuân Du, Trình Dục, Quách Gia, Lưu Hoa, Giả Hủ, Mãn Sủng, Mao Giới, Hứa Du, Chung Dao; bên võ có Điển Vi, Hứa Chử, Lý Điển, Nhạc Tiến, Vu Cấm, Trương Liêu, Trương Cáp, Từ Hoảng... Lực lượng hùng hậu đó giúp Tào Tháo luôn ở thế mạnh hơn trong những trận giao tranh với phe Lưu Bị và Tôn Quyền.
Trong bài Tam Quốc diễn ca cuối tác phẩm, La Quán Trung viết về ông:
Một việc điển hình là trong trận Uyển Thành, Tào Tháo mất con cả Tào Ngang, cháu Tào An Dân và tướng Điển Vi; nhưng tới khi nhớ tới trận này, ông khóc Điển Vi nhiều hơn cả. Trong trận Quan Độ, khi Hứa Du bỏ Viên Thiệu sang theo hàng, ông không kịp xỏ giày mà đi chân đất ra đón.
Ảnh hưởng từ tác phẩm
"Tam Quốc Diễn Nghĩa" (bản dịch của Phan Kế Bính) có lối hành văn theo chủ nghĩa "ủng Lưu phản Tào", tức Lưu Bị là tốt - còn Tào Tháo là giặc, ngày nay người ta nhìn Tào Tháo với cái nhìn khách quan hơn và có rất nhiều nhận định về ông:
Trọng Tương vấn Hán
Trọng Tương vấn Hán (仲襄問漢) là tác phẩm văn học khuyết danh tác giả, kể theo thuyết tiền căn báo hậu kiếp hay luân hồi quả báo từ thời Hán Sở tranh hùng cho đến thời Tam Quốc.
Tác giả xây dựng nội dung để hàng loạt nhân vật thời Hán Sở tái sinh, trong đó danh tướng Hàn Tín nhiều chiến công bị Lưu Bang giết oan đầu thai làm Tào Tháo tung hoành thiên hạ, lập nhiều chiến công ở trung nguyên; còn Lưu Bang bị đầu thai làm Hán Hiến Đế, kiếp sau bị Tào Tháo chèn ép.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà Hán Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa Thể loại:Nhân vật chính trị Tam Quốc Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc
Trở lại Volga
Ký sự Trở lại Volga là một phim ký sự sẽ chuyển tải cho người xem những nét khắc họa đặc sắc nhất về cảnh sắc thiên nhiên, cấu trúc địa lý, sự kiện, nhân vật lịch sử, phong tục tập quán, cuộc sống thường ngày của cư dân ven dòng Volga; nét truyền thống cùng nhịp sống hiện đại của đất nước Nga. Phim do Hãng phim Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Công ty World Star sản xuất được phát sóng trên kênh HTV7
Nội dung
Bộ phim phác họa toàn cảnh về những nét đặc trưng của địa lý, lịch sử, văn hóa nước Nga, thể hiện dọc hai bên bờ Sông Volga, dòng sông Mẹ vĩ đại của đất nước này. Hành trình của mình, bộ phim giới thiệu với khán giả khoảng 40 trong số gần 100 thành phố, thị trấn, làng mạc ven sông. Trong đó có những thành phố lớn như: Tver, Kostroma, Yaroslavi, Nhijnhy Novgorod, Kazan, Ulianovsk, Samara, Saratov, Volgagrad, Astrakhan... Nhiều tập phim cũng đã giới thiệu một số nét kiến trúc đặc thù của các đô thị cổ của nước Nga với những mái vòm của các nhà thờ chính thống giáo nổi tiếng. Một số tập phim cũng đề cập đến các nhà văn hóa lớn của nước Nga: nhà thơ nông dân Drojin, nhà soạn kịch Ostrovsky, nhà văn Pautovsky, Gorky... Bộ phim cũng giới thiệu với khán giả phong cảnh mùa thu đẹp tuyệt vời của nước Nga.
Thực hiện
Ngày 10-09-2008, đoàn làm phim đã có buổi ra mắt.
Ngày 15-09-2008, đoàn làm phim lên đường sang Nga, bắt đầu hành trình thực hiện ký sự thực tế Trở lại Volga.
Chuyến đi kéo dài 45 ngày với lộ trình kéo dài hơn 10.000 km dọc theo Sông Volga, đi qua 92 thành phố, thị trấn, làng mạc dọc sông Volga của Nga.
Tham khảo
Thể loại:Ký sự (HTV) Thể loại:Phim năm 2009
Tenebroides crassicornis
Tenebroides crassicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1862.
Tham khảo
Thể loại:Tenebroides
Austrolimnophila martinezi
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Lepidochrysops letsea
The Free State Blue (Lepidochrysops letsea) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, in the East Cape, the đông part of the Orange Free State và Gauteng.
Ấu trùng ăn Hemizygia pretoriae.
Tham khảo
Thể loại:Lepidochrysops Thể loại:Động vật đặc hữu Nam Phi
Chặng đua MotoGP Algarve 2021
Chặng đua MotoGP Algarve 2021 (tên chính thức Grande Prémio Brembo do Algarve 2021) là chặng đua thứ 17 của Giải đua xe MotoGP 2021. Chặng đua được tổ chức ở trường đua Algarve International,Bồ Đào Nha từ ngày 05 tháng 11 đến ngày 07 tháng 11năm 2021. Người chiến thắng là tay đua Francesco Bagnaia của đội đua Ducati.
Diễn biến chính
Francesco Bagnaia là người giành pole và đã dẫn đầu từ đầu đến cuối. Trong khi đó tay đua vừa lên ngôi vô địch ở chặng trước là Fabio Quartararo lại có lần đầu tiên trong mùa giải phải bỏ cuộc do bị ngã xe ở vòng 21.
Cuối cuộc đua xảy ra va chạm giữa Iker Lecuona và Miguel Oliveira khiến cho cuộc đua phải kết thúc sớm trước 2 vòng.
Tay đua chiến thắng ở 2 chặng trước là Marc Marquez không tham gia chặng đua này do bị chấn thương khi đang tập luyện.
Kết quả
Nguồn: Trang chủ MotoGP
Nyctimystes foricula
Nyctimystes foricula là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Tham khảo
F Thể loại:Động vật lưỡng cư Papua New Guinea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1963 Thể loại:Động vật đặc hữu Papua New Guinea
Chặng đua MotoGP Algarve 2021
Liên kết ngoài
Algarve
Poa hartzii ssp. vrangelica
'Poa hartzii ssp. vrangelica' là một phân loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Tenebroides delicatus
Tham khảo
Thể loại:Tenebroides
Arthonnay
Liên kết ngoài
Arthonnay
Tenebroides depressior
Tenebroides depressior là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Beauvois miêu tả khoa học năm 1811.
Tham khảo
Thể loại:Tenebroides
Austrolimnophila medialis
Austrolimnophila medialis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Afrotropic
Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Lào
Đoàn Thanh niên nhân dân Cách mạng Lào (LPRYU) (ສະຫະພັນຊາວຫນຸ່ມປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ) là một tổ chức thanh niên tại Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào được thành lập vào ngày 14 tháng 4 năm 1955.
Đoàn giúp huy động người trẻ tuổi trong cả nước nhằm góp phần phát triển quốc gia. Có nguồn gốc từ năm 1955 như Hiệp hội các chiến sĩ thanh niên và bây giờ bao gồm một số 243.500 thành viên đăng ký (tuổi từ 15-30), Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Lào đã tập trung đặc biệt vào các lĩnh vực thông tin, truyền thông, giải trí, nghệ thuật và âm nhạc. LPRYU hoạt động ở trung ương, tỉnh, huyện, thành phố trực thuộc Trung ương và cấp thôn và hợp tác với các quốc gia và tổ chức quốc tế trong nhiều hoạt động có quy mô rộng. LRPYU có một cơ quan In ấn và Truyền thông điện tử với các ấn bản Tạp chí Nok Hien Bin (con chim nhỏ) và báo Noum Lào và ngoài ra còn có các chương trình truyền hình và phát thanh dành cho giới trẻ.
External links
Thể loại:Chính trị Lào Thể loại:Đảng Nhân dân Cách mạng Lào
Tenebroides donckieri
Tenebroides donckieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Léveillé miêu tả khoa học năm 1902.
Tham khảo
Thể loại:Tenebroides
Poa matris-occidentalis ssp. matris-occidentalis
'Poa matris-occidentalis ssp. matris-occidentalis' là một phân loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Nyctimystes granti
Nyctimystes granti là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Loài này có ở Tây Papua ở Indonesia và có thể cả Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tham khảo
G Thể loại:Động vật lưỡng cư New Guinea
Lepidochrysops littoralis
Sải cánh dài 34–36 mm đối với con đực and 36–38 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ cuối tháng 8 đến tháng 12.
Tham khảo
littoralis Thể loại:Côn trùng Nam Phi Thể loại:Động vật đặc hữu Nam Phi
Austrolimnophila megapophysis
Austrolimnophila megapophysis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Afrotropic
Cộng hòa Srpska
Cộng hòa Srpska hay Cộng hòa Serbia thuộc Bosna và Hercegovina (tiếng Serbia: Republika Srpska, tiếng Serbia chữ Kirin: Република Српска) là một trong hai thực thể của Bosna (hay còn gọi là Bosnia và Herzegovia), với thực thể còn lại là Liên bang Bosna và Hercegovina. Thực thể này được hình thành từ cuộc chiến tranh Bosnia, đa số người dân sống ở đây là người Serbia. Hiến pháp Cộng hòa Srpska định nghĩa cộng hòa là một lãnh thổ thống nhất, không thể chia cắt và không thể nhượng lại và là thực thể hợp pháp hoạt động độc lập cùng với các chức năng lập hiến, lập pháp, hành pháp và tư pháp của mình. Hội đồng Quốc gia và Chính phủ Cộng hòa Srpska được đặt ở Banja Luka, mặc dù Sarajevo vẫn giữ vai trò là thủ đô chính thức.
Tên gọi
Mặc dù Republic of Srpska (Cộng hòa Srpska) là tên Anh hóa được chính quyền Cộng hòa Srpska sử dụng trong các văn bản chính thức được dịch sang tiếng Anh, tuy nhiên nhiều cơ quan thông tấn chính Phương Tây như BBC, New York Times và The Guardian vẫn thường sử dụng cụm từ Republika Srpska. Trong báo chí tiếng Việt việc sử dụng tên gọi chuẩn cho quốc gia này chưa thống nhất.
Lịch sử
nhỏ|phải|Các vùng lãnh thổ của Tỉnh tự trị người Serb từ năm 1991 đến năm 1992, phần màu xanh lam thuộc chính quyền Bosna và Hercegovina
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Bosna và Hercegovina nguyên là một trong sáu nước cộng hòa của Liên bang Nam Tư. Năm 1991, 43% dân số toàn cộng hòa là người Hồi giáo (đổi tên thành người Bosna/Bosniak năm 1993), 31% là người Serb và 17% là người Croatia, phần còn lại tự coi mình là người Nam Tư hay dân tộc khác. Cuộc bầu cử dân chủ đa đảng đầu tiên trong nước cộng hòa được tổ chức vào ngày 18 tháng 11 năm 1990. Hầu hết ghế trong Nghị viện đều rơi vào các đảng chính trị đại diện cho ba cộng đồng dân cư: Đảng Dân chủ Hành động, Đảng Dân chủ người Serb và Liên hiệp Dân chủ Người Croatia. Ba đảng đạt được một thỏa thuận chia sẻ quyền lực trong tất cả các thành phần của chính phủ và các thể chế công.
Trong một buổi họp vào các ngày 14 và 15 tháng 10 năm 1991, Nghị viện phê chuẩn "Bản ghi nhớ về Chủ quyền" và sẵn sàng tiến hành giống như Slovenia và Croatia. Bản ghi nhớ được thông qua mặc dù có sự chống đối của 73 nghị sĩ người Serb thuộc các Đảng Dân chủ người Serb (đảng chính của người Serb trong nghị viện), cũng như của Phong trào Đổi mới người Serb và Liên hiệp các Lực lượng Cải cách, các đảng này coi việc thông qua này là bất hợp pháp. Vào ngày 24 tháng 10 năm 1991, các Nghị sĩ người Serb thành lập Hội đồng của người Serb tại Bosna và Hercegovina (Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini) và coi đây là đại diện tối cao và là cơ quan lập pháp của người Serb và chấm dứt liên minh ba đảng. Vào ngày 9 tháng 1 năm 1992, Hội đồng tuyên bố Cộng hòa người Serb tại Bosna và Hercegovina (Republika srpskog naroda Bosne i Hercegovine) và coi đây là một phần của Nam Tư.
Vào ngày 28 tháng 2 năm 1992, Hội đồng thông qua Cộng hòa người Serb tại Bosna và Hercegovina (thay thế cho tên cũ Republika srpskog naroda Bosne i Hercegovine). Lãnh thổ của quốc gia này bao gồm các địa hạt, đô thị tự trị và các vùng nơi người Serb chiếm đa số và cũng ở những nơi mà họ là thiểu số bởi sự ngược đãi trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Cộng hòa là một phần của Nam Tư và gia nhập liên bang với tuyên bố là thực thể chính trị đại diện cho các dân tộc khác nhau của Bosna và Hercegovina.
Nghị viện Bosna và Hercegovina, không có sự tham gia của các nghị sĩ người Serb, đã tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập cho Bosna và Hercegovina vào ngày 29 tháng 2 và ngày 1 tháng 3 năm 1992, nhưng đã bị hầu hết người Serb tẩy chay. Trước đó vào các ngày 9 và 10 tháng 11 năm 1991, Hội đồng đã tổ chức một cuộc trưng cầu khác tại các vùng của người Serb, với kết quả là 96% lực chọn trở thành một thành viên của Liên bang Nam Tư. Cuộc trưng cầu sau có 64% cử tri đi bỏ phiếu và 92,7% hay 99% (theo nhiều nguồn) ủng hộ độc lập. Vào ngày 6 tháng 3 cùng năm, Nghị viện Bosna và Hercegovina công bố kết quả của cuộc trưng cầu dân ý, tuyên bố thành lập một nước cộng hòa độc lập tách khỏi Nam Tư. Các chuyên gia luật pháp người Serb phủ nhận tính hợp pháp của cả hai viêc trưng cầu dân ý và tuyên bố độc lập. Cộng hòa độc lập này sau đó đã được Cộng đồng châu Âu công nhận vào ngày 6 tháng 4 năm 1992 và sau đó là Hoa Kỳ vào ngày 7 tháng 4 cùng năm. Cùng ngày đó Hội đồng của người Serb trong buổi họp tại Banja Luka tuyên bố cắt đứt quan hệ chính thức với Bosna và Hercegovina. Cái tên Cộng hòa Srpska được Hội đồng thông qua vào ngày 12 tháng 8 năm 1992.
Tranh cãi chính trị leo thang thành Chiến tranh Bosnia, diễn ra cho đến mùa thu năm 1995. Theo một số phán quyết của Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ (International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia) (ICTY), các lực lượng của người gốc Serbia đã tiến hành thanh lọc sắc tộc trong các lãnh thổ mà họ họ dự định thành lập một nhà nước thuần nhất về dân tộc là Cộng hòa Srpska. Cuộc chiến kết thúc với việc ký kết các Thóa ước trong đó công nhận Cộng hòa Srpska là một trong hai bộ phận có tính chính trị, lãnh thổ và hạn chế các chức năng có tính chính quyền và quyền lực của cả hai thực thể. Đường biên giới giữa hai thực thể đã được vạch ra theo quy định của thỏa ước. Từ năm 1992 đến năm 2003, Hiến pháp của Cộng hòa Srpska đã trải qua tới 113 lần sửa đổi.
Địa lý
Cộng hoà Srpska nằm trên bán đảo Balkan ở Đông Nam Âu, với các vùng phía bắc của nó vươn ra lòng chảo Pannonia. Cộng hoà Srpska nằm giữa vĩ độ 42 ° và 46 ° N và kinh độ 16 ° và 20 ° E. Thực thể này được chia thành hai phần chính bởi Quận Brčko; một phần đồi núi phía tây và một phần phía đông đa dạng hơn, với các dãy núi cao ở phía nam và đất đai canh tác bằng phẳng, màu mỡ ở phía bắc.
Giống như phần còn lại của Bosnia và Herzegovina, Cộng hoà Srpska được chia thành một vùng Bosnia ở phía bắc và một vùng Herzegovinian ở cực nam. Trong hai vùng vĩ mô này tồn tại các vùng địa lý nhỏ hơn, từ những ngọn đồi có rừng ở Bosanska Krajina ở phía tây bắc đến vùng đồng bằng màu mỡ của Semberija ở phía đông bắc.
Republika Srpska bao gồm 24.816,2 km2  (9582 dặm vuông), bao gồm các quận Brčko, được tổ chức tại căn hộ của cả hai thực thể, nhưng là trên thực tế có chủ quyền trong Bosnia và Herzegovina. Cộng hoà Srpska, nếu thực thể này là một quốc gia, sẽ lớn thứ 146 trên thế giới. Độ cao thay đổi rất nhiều, với Maglić, một đỉnh ở Dinaric Alps gần Montenegro, đạt 2.386 m, và những phần gần Adriatic sẽ ở dưới mực nước biển. Khu nghỉ mát trượt tuyết lớn nhất và nổi tiếng nhất ở Bosnia và Herzegovina nằm trên sườn núi Jahorina, ở phần phía đông của thực thể. Các ngọn núi khác ở Cộng hoà Srpska bao gồm Kozara, Romanija, Bjelašnica, Motajica và Treskavica.
Biên giới
Đường biên giới giữa hai thực thể về cơ bản đi dọc theo các tuyến mặt trận quân sự đã từng tồng tại trong giai đoạn cuối của Chiến tranh Bosnia, với những điều chỉnh (có tính quan trọng nhất là ở phần phía tây của quốc gia và bao quanh Sarajevo), được định rõ trong Thỏa thuận Dayton. Tổng chiều dài của đường biên giới giữa hai thực thể là khoảng 1080 km. Hiện nay, đây đã là đường biên giới hành chính và không có sự kiểm soát của quân đội hay cảnh sát và việc đi lại là tự do.
Rừng rậm
Cộng hoà Srpska là một trong những khu vực có nhiều rừng nhất ở châu Âu, với hơn 50% diện tích là rừng che phủ. Perućica là một trong những khu rừng già cuối cùng ở châu Âu.
Hai công viên quốc gia có nhiều cây cối rậm rạp là Vườn quốc gia Sutjeska và Vườn quốc gia Kozara đều nằm trong thực thể này.
Sông ngòi
Hầu hết các con sông đều thuộc lưu vực thoát nước Biển Đen. Các con sông chính là Sava, một nhánh của sông Danube tạo thành ranh giới phía bắc với Croatia; Bosna, Vrbas, Sana và Una, chảy về phía bắc và đổ vào Sava; Drina, chảy về phía bắc, tạo thành một phần của ranh giới phía đông với Serbia, và cũng là một phụ lưu của Sava. Trebišnjica là một trong những con sông chìm dài nhất trên thế giới. Nó thuộc lưu vực thoát nước biển Adriatic. Thác Skakavac ở Perućica là một trong những thác nước cao nhất trong cả nước, với chiều cao xấp xỉ 75 m (246 feet). Các hồ quan trọng nhất là Hồ Bileća, Hồ Bardača (bao gồm khu vực đất ngập nước được bảo vệ) và Hồ Balkana.
Hành chính
Dưới đạo luật về Tổ chức Lãnh thổ và Chính quyền tự trị Địa phương thông quan năm 1994, Cộng hòa Srpska được chia thành 80 đô thị tự trị. Sau Thỏa thuận Hòa Bình Dayton, đạo luật được sửa đổi theo hướng tương ứng với sự thay đổi biên giới, cộng hòa hiện có 63 đô thị tự trị.
Nhân khẩu
Đã không có cuộc thống kê nào được thực hiện từ khi kết thúc chiến tranh. Các ước tính cho thấy:
Chính trị
Theo Hiến pháp của mình, Cộng hòa Srpska có Tổng thống, Nghị viện (gồm 83 thành viên), cơ quan hành pháp và cảnh sát riêng, tòa án tối cao và các tòa án cấp dưới, cơ quan thuế và bưu cục cũng do cộng hòa tự quản lý. Cộng hòa cũng có các huy hiệu riêng, quốc kỳ (ba màu của người Slave) và quốc ca riêng. Tuy nhiên, quốc ca của cộng hòa không có lời. Hãng hàng không quốc gia Air Srpska đi vào hoạt động năm 2003 và hãng hàng không Sky Srpska cũng bắt đầu hình thành vào năm 2007.
Mặc dù hiến pháp của cộng hòa coi Sarajevo là thủ đô của đất nước nhưng trên thực tế thành phố phía tây bắc Banja Luka là nơi đặt trụ sở hầu hết các cơ quan đầu não của chính quyền như nghị viện và là thủ đô trên thực tế.
Sau chiến tranh, cộng hòa Srpska vẫn tiếp tục có quân đội riêng, nhưng vào tháng 8 năm 2005, nghị viện đã đồng ý chuyển quyền kiểm soát Quân đội Cộng hòa Srpska sang quân đội cấp quốc gia và hủy bỏ bộ quốc phòng và quân đội vào tháng 1 năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thực thể của Bosna và Hercegovina Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Bosnia Thể loại:Chủ nghĩa ly khai ở Bosna và Hercegovina Thể loại:Khởi đầu năm 1992 Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Serbia
Tenebroides excellens
Tenebroides excellens là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Tenebroides
Poa matris-occidentalis ssp. mohinorensis
'Poa matris-occidentalis ssp. mohinorensis' là một phân loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Lepidochrysops loewensteini
Loewenstein’s Blue (Lepidochrysops loewensteini) là một loài bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Nó là loài đặc hữu của Nam Phi và Lesotho. It is mainly được tìm thấy ở Lesotho and on the high slopes above Dulcie's Nek in the East Cape.
Appoigny
Appoigny là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne. Dân vùng này tiếng Pháp gọi là Époniens.
Lepidochrysops loewensteini
Sải cánh dài 32–35 mm đối với con đực and 32–33 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 1 đến tháng 2. Có một lứa một năm.
Appoigny
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Yonne
Lepidochrysops loewensteini
Tham khảo
Thể loại:Lepidochrysops Thể loại:Côn trùng Nam Phi
Nyctimystes gularis
Nyctimystes gularis là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tham khảo
G Thể loại:Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
Demetrios I Poliorketes
Demetrios Poliorketes (tiếng Hy Lạp: Δημήτριος Πολιορκητής, Latin hóa: Demetrius Poliorcetes; * 337 TCN; † 283 TCN tại Apameia) là một vị tướng của Macedonia, và là vị quốc vương Diadochi của nhà Antigonos, cầm quyền từ năm 294 TCN đến 288 TCN.
Demetrios là một trong những tên tuổi nổi bật nhất trong cuộc chiến Diadochi đầy biến động nổ ra năm 323 TCN bởi các tướng của Alexandros Đại đế sau khi ông qua đời. Tuy không phải là tướng của Alexandros, nhưng Demetrios vẫn được tính là một trong những người kế thừa của Alexandros (Diadochi), bởi vì ông mất trước Lysimachos, Ptolemaios và Seleukos. Demetrios đứng ra giữa các đối thủ cạnh tranh của mình bằng nhiều cách. Ông đã giao tranh ở cả châu Á lẫn ở châu Âu, chinh phục Athena và thắng hai lần ở Salamis. Đồng thời ông thất bại trong cuộc vây hãm Đại Rhodes và phần lớn chịu trách nhiệm về thất bại trong trận Ipsus năm 301 TCN. Ông sở hữu hạm đội tàu chiến cũng quân đội lớn nhất, và đã cho đóng những chiến thuyền cũng như vũ khí vây hãm mạnh nhất thời bấy giờ. Ông thường được gọi là "Người vây thành" (Poliorketes), điều này nêu rõ khả năng quân sự của ông qua những trận bao vây cũng như chiếm đóng thành phố của mình. Ngoài ra, ông còn được gọi là "Vị cứu tinh" (Soter) bởi người Athena sau khi giải phóng thành phố khỏi sự cai trị của Kassandros và Ptolemaios.
Cùng với người cha là Antigonos I Monophthalmos, Demetrios trở thành Diadochus đầu tiên trở thành vua, khi ông xung vương hiệu vào năm 306 TCN, và tuyên bố là người thừa kế duy nhất của Alexanderos Đại đế. Lớn lên ở châu Á, ông bị ảnh hưởng khá nhiều từ văn hóa phương đông, điều đó được phản ảnh qua những gì mà ông đã làm tại thủ đô của nên dân chủ Athena, với những công sự được xây dựng hay được rất nhiều người sùng bái. Vì vậy, bản thân ông là một trong những đại diện đầu tiên của một kiểu cai trị mới, đánh dấu thời kỳ Hy Lạp hóa. Với tư cách là vua của Makedonia, nơi mà ông đã đem về dưới sự kiểm soát của mình trong nhiều năm, tuy cuối cùng ông không đạt được mục địch là thiết lập một nên cai trị ổn định lên đất nước, nhưng điều đó đã được con trai của ông thực hiện.
Xuất thân và thiếu thời
Demetrios là con trai của một tướng cấp cao của Makedonia là Antigonos Monophthalmos ("người một mắt") và người vợ Stratonice. Ông có người em trai Philippos, người mà sau này trở thành tướng. Triết gia và người viết tiểu sử Hy Lạp hàng thế kỷ sau Plutarchus suy đoán rằng Demetrios thực chất là một người cháu của Antigonos. Antigonos có một người anh trai có tên là Demetrios và có một con trai cũng có tên như mình, và đã được Antigonos nhận nuôi sau khi một con trai của ông chết sớm.
Antigonos là thành viên của một dòng họ có thế lực đến từ Elimiotis ở cõi tây Makedonia, ông là một trong những đại thần thân cận nhất của Philippos II của Macedonia. Demetrios được sinh ra khoảng vào năm 336 TCN, vào năm mà vua Philippos II trở thành nạn nhân của một vụ ám sát. Cha ông sau đó đã tham gia vào chiến dịch chinh phạt Ba Tư của vua Alexandros III Megas và ông được Alexanros phong làm thống đốc Phrygia, Lykia và Pamphylia (ngày nay nằm ở miền tây Thổ Nhĩ Kỳ) sau trận Granicus năm 334 TCN. Với trách nhiệm này, Antigonos kiểm soát các tuyến đường cung cấp chính từ châu Âu đến châu Á. Kể từ đó, không còn gì về thời thơ ấu của Demetrios được biết, có thể là ông đã lớn lên tại Celaenae, nơi cư trú của cha mình ở châu Á.
Sau cái chết của Alexandros tại Babylon năm 323 TCN thì Antigonos trở thành một trong những đối thủ lớn nhất của nhiếp chính Perdikkas và Antiogonos sau đó đã liên minh với Antipatros và Ptolemaios trong cuộc chiến tranh Diadochi lần thứ nhất để chống lại Perdikkas. Sau khi Perdikkas bị ám sát năm 320 TCN, Antigonos trở thành người gặt hái nhiều thắng lợi nhất từ hội nghị Triparadeisos diễn ra sau đó. Ông được nhiếp chính mới, Antipatros, bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh của quân đội ở châu Á và đóng ở tổng trấn của ông. Sự thân mật giữa Antipatros và Antigonos được củng cố thêm sau đó bằng tình thông gia, khi Demetrios kết hôn với Phila, con gái của Antipatros và Witwe của Krateros. nhỏ|Tranh bích họa trên tường ở [[Pompeii được cho là đang mô tả Demetrios I cùng mẹ của ông làm Lanassa. khoảng năm 50-40 TCN.]] Trong khi Antigonus đang giao tranh với Eumenes của Kardia thuộc đảng Perdiccas, thì cuộc chiến Diadochi lần thứ hai nổ ra sau cái chết của Antipatros. Nhân vật chính lần này là con trai của Antipatros, Kassandros, người bị từ chối kế nhiệm Polyperchon để làm nhiếp chính. Antigonos liên kết với Kassandros, sau khi Polyperchon đã phá hỏng chiến lược châu Á của ông và liên minh với Eumenes. Cuộc chiến kết thúc vào năm 316 TCN với chiến thắng của Antigonos trước Eumenes trong trận Gabiene trong khi Kassandros đánh bại Polyperchon ở châu Âu.
Lúc bấy giờ, Antigonos đang đứng trên đỉnh cao quyền lực. Ông thống trị giải đất từ eo biển Hellespont (ở phía tây Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay) tới sông Ấn. Từ vị trí này, ông được quân đội của mình tôn lên làm nhiếp chính mới của đế quốc vào năm 316 TCN để chống lại Kassandros, điều này đã khiến cuộc chiến Diadochi thứ ba nổ ra, khi mà Kassandros ngay lập tức liên minh với Ptolemaios và Seleukos chống lại ông. Trong cuộc bao vây thành Týros năm 314 TCN, Antigonos tuyên bố giải phóng các thành bang Hy Lạp với mục đích là dùng họ như là đồng minh hỗ trợ để đánh bại Kassandros.
Sự nghiệp
Năm 22 tuổi, ông được cha để lại ở Syria để phòng thủ chống lại Ptolemaios, con trai của Lagus. Ông bị đánh bại hoàn toàn tại trận Gaza nhưng sớm lấy lại danh tiếng của mình bằng chiến thắng tại khu vực lân cận của Myus. Trong mùa xuân của 310, ông đã bị đánh bại khi cố gắng đuổi Seleukos I Nikator khỏi Babylon. Cha của ông đã bị đánh bại vào mùa thu. Với kết quả của chiến tranh Babylon, Antigonos đã mất 2 phần 3 đế chế của mình: tất cả các phó vương phía đông đã thuộc về Seleukos.
Austrolimnophila merklei
Austrolimnophila merklei là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Demetrios I Poliorketes
Sự nghiệp
Vào năm 302 TCN, với tư cách là người giải phóng, ông trở lại Hy Lạp lần thứ hai và phục hồi Liên minh Corinth. Thế nhưng, sự phóng túng va lãng phí của ông đã làm nhân dân Athena quay sang ủng hộ triều đình vua Kassandros. Trong số các sự xỉ nhục của ông là việc ông tỏ lòng yêu một chàng trai trẻ tuổi tên là Democles Đẹp Trai. Nhưng chàng thanh niên vẫn cứ không hề yêu ông, rồi đến một ngày thấy chàng giấu mình trong phòng tắm. Nhận thấy có thời cơ trong khi không có ai ở đây, vua Demetrios I bỗng nhiên nhào ra tán tỉnh. Không có ai giúp đỡ và cũng không có cách gì để có thể chống lại nhà vua, chàng đã lấy nắp ra khỏi vạc nước nóng và nhảy vào đó. Chàng đã tự sát nhằm bảo vệ danh dự cho bản thân và đất nước của mình.