cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chiến tranh biên giới Việt–Trung 1979
Đánh giá
Tướng Trương Chấn – Chủ nhiệm Tổng bộ Hậu cần – nhớ lại rằng vấn đề tồi tệ nhất gặp phải trong giai đoạn Trung Quốc chuẩn bị chiến đấu là sự thiếu đạn dược và chất lượng kém. Kiểm tra ban đầu cho thấy rằng không ít đạn pháo xịt và 1/3 số lựu đạn lép. Trong cuộc chiến, trung bình mỗi ngày quân Trung Quốc tiêu thụ đạn dược và nhiên liệu là 700 tấn cho mỗi loại. Tính tổng cộng cả cuộc chiến, Trung Quốc đã sử dụng tới 1,06 triệu quả đạn pháo, 23,8 ngàn tấn đạn, 55 triệu viên đạn cá nhân và nhiều loại trang bị cá nhân. Với một số lượng đáng kể các thiết bị kỹ thuật quân sự, Trung Quốc bị thiếu kỹ sư bảo trì. Do thiếu xe vận tải và đường sá kém, Trung Quốc phải huy động hàng chục vạn dân công nhưng vẫn không vận chuyển kịp hàng hóa, hệ thống cung cấp luôn trong tình trạng quá tải, làm giảm đáng kể hiệu quả chiến đấu của binh lính và vũ khí trên chiến trường.
Henry Kissinger đánh giá về cuộc chiến tranh này: "Yếu tố ý thức hệ đã biến mất khỏi xung đột. Các trung tâm quyền lực của phong trào cộng sản cuối cùng đã tiến hành chiến tranh giành thế cân bằng quyền lực không phải căn cứ vào ý thức hệ mà hoàn toàn xuất phát từ lợi ích dân tộc".
Theo đánh giá của tác giả King C. Chen, quân Trung Quốc có lẽ đã đạt được 50–55% các mục tiêu có giới hạn của mình. Bên cạnh thành công trong việc bám theo được khá sát các kế hoạch tiến quân và rút quân, quân Trung Quốc đã không đạt được kết quả như các mục tiêu đã công bố: họ đã không tiêu diệt được sư đoàn nào của Việt Nam; không chấm dứt được xung đột có vũ trang tại vùng biên giới; không buộc được Việt Nam rút quân khỏi Campuchia; không gây được ảnh hưởng lên chính phủ Việt Nam trong vấn đề Hoa kiều.
Điểm yếu của quân Trung Quốc là vũ khí và phương tiện lạc hậu. Ngoài ra, họ đánh giá thấp sức mạnh quân sự của Việt Nam. Cuối tháng 12 năm 1978, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc Túc Dụ báo cáo tại Kì họp thứ ba của Đảng Cộng sản Trung Quốc rằng chỉ cần dùng một phần lực lượng của các quân khu Quảng Châu và Côn Minh là đủ để đánh chiếm Hà Nội trong vòng 1 tuần. Trong thực tế, quân Trung Quốc đã cần tới 16 ngày với 10 sư đoàn từ 6 quân khu (lực lượng bằng tổng hai quân khu Quảng Châu và Côn Minh) để đánh chiếm thị xã Lạng Sơn, một thị xã chỉ cách biên giới 15 km và còn cách xa Hà Nội tới 135 km. Trung bình mỗi ngày quân Trung Quốc chỉ tiến được 0,9 km và họ đã mất 16 ngày chỉ để chiếm được 1/10 quãng đường tới Hà Nội. Sự thiếu kinh nghiệm chiến đấu và tinh thần kém cũng nằm trong các điểm yếu của quân Trung Quốc.
Về quân sự, tác giả Edward C. O'Dowd đánh giá rằng quân Trung Quốc đã thể hiện trình độ chiến đấu kém trong cuộc chiến. Tại Lạng Sơn, 2 quân đoàn Trung Quốc đã bị một trung đoàn Việt Nam cầm chân trong 1 tuần, một quân đoàn khác cần đến 10 ngày để lấy Lào Cai và Cam Đường – hai đô thị cách biên giới không đến 15 km. Trung Quốc chiếm Cao Bằng vất vả đến mức cần ít nhất 2 quân đoàn để tiếp tục tấn công một thị xã mà Trung Quốc tuyên bố đã chiếm được. Tại Quảng Ninh, một trung đội Việt Nam đã cầm chân 5 tiếng đồng hồ một trung đoàn Trung Quốc đang trên đường chiếm núi Cao Ba Lanh giáp biên giới, gây thương vong cho 360 trong quân số 2.800 của trung đoàn này. Những tổn thất nhân mạng như vậy lặp lại trên toàn mặt trận và đem lại ít hiệu quả. Quân Trung Quốc đã không sử dụng được số quân đông một cách hiệu quả bằng các chiến thuật thích hợp và do đó không thể đạt được tốc độ hành binh như mong muốn của chiến lược "đánh nhanh thắng nhanh". Đây là hậu quả của sự lạc hậu về chiến thuật tác chiến của quân đội Trung Quốc vốn gần như không được cải thiện kể từ sau chiến thuật biển người ở chiến tranh Triều Tiên những năm 1950. Thất bại về mặt chiến thuật đã buộc Quân ủy Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa quân đội nước này.
Trên phương diện quan hệ quốc tế, cuộc chiến Việt – Trung cho thấy rằng Trung Quốc, với sự ủng hộ từ phía Hoa Kỳ, sẵn sàng can thiệp quân sự vào Việt Nam – một quốc gia cộng sản từng là đồng minh trong nhiều năm. Kết quả chiến tranh cũng cho thấy Việt Nam đủ sức chống lại sự can thiệp quân sự đó mà không phải điều động quân chủ lực từ biên giới Tây Nam và miền Nam Việt Nam. Những sự kiện từ cuộc chiến cho thấy mối quan hệ ngoại giao phức tạp Liên Xô – Trung Quốc – Việt Nam với kết quả là Trung Quốc không thể tung toàn bộ lực lượng vào cuộc chiến nhằm "dạy cho Việt Nam một bài học" vì chịu sức ép từ phía Liên Xô, đồng thời Liên Xô cũng không sẵn sàng tung quân đội vào tham chiến bảo vệ đồng minh mà chỉ tập trung viện trợ kinh tế, quân sự. Điều này đã khiến cho rất nhiều người Việt Nam sau đó nghi ngờ về đồng minh Liên Xô cũng như đối với Liên Xô thật sự là một sự thất bại về uy tín. Kết quả cuộc chiến cũng cho thấy Trung Quốc bất lực trong việc hỗ trợ đồng minh Khmer Đỏ trong cuộc chiến với Việt Nam và thất bại trong việc điều chỉnh quan hệ ngoại giao để tăng cường ảnh hưởng ở khu vực Đông Nam Á.
Nhiều quan điểm khác cho rằng Trung Quốc đã thất bại về quân sự nhưng lại đạt được một số thành công về chiến lược, trong đó có việc chứng tỏ cho các nước Đông Nam Á rằng họ sẵn sàng dùng vũ lực nếu vị thế và uy lực của mình bị thách thức.
Tiến sĩ Trương Hiểu Minh (Xiaoming Zhang), từ trường Cao đẳng Chiến tranh Hàng không, Hoa Kỳ, là tác giả cuốn sách Deng Xiaoping's Long War: The Military Conflict between China and Vietnam 1979 – 1991 ra mắt năm 2015, đánh giá ''"Đối với Đặng, dạy Việt Nam "bài học" là thông điệp không chỉ gửi cho Việt Nam mà cả cho Liên Xô, Mỹ và các nước phương Tây. Phản ứng của Việt Nam trước cuộc xâm lược là phòng thủ biên giới phía bắc, tiếp tục chính sách thù địch với Trung Quốc, dựa vào Liên Xô để có hỗ trợ tài chính và kinh tế. Để đáp lại, Mỹ và phương Tây từ năm 1979 có vẻ quan tâm hơn việc cung cấp hỗ trợ tài chính và công nghệ giúp Trung Quốc cải cách kinh tế. Mỹ không còn nghĩ Trung Quốc là đe dọa, tuy chưa phải là đồng minh. Vì thế Mỹ có thể dốc toàn lực để đánh bại Liên Xô trong thập niên cuối cùng của Chiến tranh Lạnh. Bên trong Trung Quốc, Đặng không chỉ củng cố được quyền lực chính trị mà cũng thực hiện cả nghị trình cải tổ kinh tế. Liên Xô ở trong tình thế nhiều khó khăn trong thập niên cuối của Chiến tranh Lạnh. Vừa phải cạnh tranh với Mỹ trên toàn cầu, Moskva cũng đối diện thách thức của Trung Quốc ở châu Á. Từ góc nhìn chiến lược, cả Việt Nam và Liên Xô đều gặp khó khăn hơn Trung Quốc. Vì thế Liên Xô rốt cuộc nhận ra họ không thể tiếp tục hỗ trợ Việt Nam vào cuối thập niên 1980. Việt Nam phải tìm đến Trung Quốc, thừa nhận sai lầm chính sách từ năm 1978. Rốt cuộc, Trung Quốc đã vượt mặt Việt Nam cả về chính trị và chiến lược".''
Báo Nhân dân trích lại quan điểm của một người nghiên cứu Chủ nghĩa Xã hội tại Campuchia khi đó: "Thế là rõ cả. Có người cách mạng nào trên thế giới đến nay còn phân vân những người lãnh đạo Trung Quốc có còn là cách mạng không? Tiến công Việt Nam, chúng nó vứt hết mọi mặt nạ giả dối, hiện ra nguyên hình là bọn đế quốc mới, bọn phản cách mạng, và cái chế độ Xã hội Chủ nghĩa của chúng chỉ là giả hiệu!"
Hậu chiến
Khi quân Trung Quốc rút khỏi Việt Nam tháng 3 năm 1979, Trung Quốc tuyên bố họ không tham vọng dù "chỉ một tấc đất lãnh thổ Việt Nam". Trên thực tế, quân Trung Quốc chiếm đóng khoảng 60 km² lãnh thổ có tranh chấp mà Việt Nam kiểm soát trước khi chiến sự nổ ra. Tại một số nơi như khu vực quanh Hữu Nghị Quan gần Lạng Sơn, quân Trung Quốc chiếm đóng các lãnh thổ không có giá trị quân sự nhưng có giá trị biểu tượng quan trọng. Tại các nơi khác, quân Trung Quốc chiếm giữ các vị trí chiến lược quân sự làm bàn đạp để từ đó có thể tiến đánh Việt Nam.
Vòng đàm phán thứ hai được tổ chức tại Bắc Kinh từ ngày 8 tháng 6 năm 1979. Đoàn đại biểu Việt Nam đề nghị hai bên cam kết không tiến hành các hoạt động thám báo và trinh sát dưới mọi hình thức trên lãnh thổ của nhau; không tiến hành bất cứ hoạt động tiến công, khiêu khích vũ trang nào, không nổ súng từ lãnh thổ bên này sang bên kia, cả trên bộ, trên không, trên biển; không có bất cứ hành động gì uy hiếp an ninh của nhau. Việt Nam cũng đưa ra những quan điểm của mình về "chống bá quyền" với ba nội dung chính: Không bành trướng lãnh thổ dưới bất cứ hình thức nào, chấm dứt ngay việc chiếm đoạt đất đai của nước kia, không xâm lược, không dùng vũ lực để "trừng phạt" hoặc để "dạy bài học"; không can thiệp vào quan hệ của một nước với nước khác, không can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác, không áp đặt tư tưởng, quan điểm, đường lối của mình cho nước khác; không liên minh với các thế lực phản động khác chống lại hòa bình, độc lập dân tộc. Trong vòng đàm phán này, Trung Quốc chủ yếu chỉ trích Việt Nam về việc "buộc" Trung Quốc phải thực hiện "chiến tranh tự vệ", đề cập đến một số vấn đề liên quan đến quan hệ hai nước và lập trường tại khu vực, không tập trung giải quyết thực chất vấn đề biên giới. Đầu năm 1980, Trung Quốc đơn phương đình chỉ vòng ba, không nối lại đàm phán. Việt Nam liên tiếp gửi công hàm yêu cầu họp tiếp vòng ba, nhưng Trung Quốc làm ngơ. Trong những năm 1979–1982, Việt Nam nhiều lần đề nghị nối lại các cuộc đàm phán đã bị Trung Quốc đơn phương bỏ dở, nhưng Trung Quốc vẫn một mực khước từ.
Từ tháng 3 năm 1979 đến hết tháng 9 năm 1983, Trung Quốc đã cho lực lượng vũ trang xâm nhập biên giới Việt Nam 48.974 vụ, trong đó xâm nhập biên giới trên bộ 7.322 vụ có nổ súng, khiêu khích; xâm nhập vùng biển 28.967 vụ; xâm nhập vùng trời biên giới 12.705 vụ (với hơn 2.000 tốp máy bay).
Trung Quốc bắn pháo thường xuyên vào các vùng dân cư, tiếp tục lấn chiếm đất đai, xâm canh, xâm cư, di chuyển, đập phá cột mốc, dựng bia, chôn mộ trong đất Việt Nam. Tính đến tháng 3 năm 1983, Trung Quốc còn chiếm giữ 89 điểm của Việt Nam. Việc Trung Quốc chiếm đóng các lãnh thổ biên giới làm cho Việt Nam căm giận, và giữa hai phía nổ ra một loạt trận giao tranh nhằm giành quyền kiểm soát các khu vực đó. Xung đột biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn tiếp diễn cho đến năm 1988, lên cao vào các năm 1984–1985. Trong tháng 5 – tháng 6 năm 1981, quân Trung Quốc mở cuộc tấn công vào đồi 400 (mà Trung Quốc gọi là Pháp Tạp Sơn – 法卡山) ở huyện Cao Lộc, Lạng Sơn, xa hơn về phía tây, quân Trung Quốc cũng vượt biên giới đánh vào các vị trí quanh đồi 1688 ở tỉnh Hà Tuyên. Giao tranh diễn ra hết sức đẫm máu với hàng trăm người thuộc cả hai bên thiệt mạng. Ngày 1 tháng 2 năm 1984, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Hồ Diệu Bang cùng đoàn cán bộ cao cấp đã đến thăm cao điểm 400 (mà Trung Quốc đặt tên là Pakhason) để động viên quân đội. Tới năm 1984, quân Trung Quốc lại dùng nhiều tiểu đoàn mở các đợt tấn công lớn vào Lạng Sơn. Đặc biệt tại Hà Tuyên, trong tháng 4 – tháng 7 năm 1984, quân Trung Quốc đánh vào dải đồi thuộc huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang mà Trung Quốc gọi là Lão Sơn. Quân Trung Quốc chiếm một số ngọn đồi thuộc dải đồi này, giao tranh kéo dài dằng dai, nhưng không có nơi nào quân Trung Quốc tiến vào lãnh thổ Việt Nam quá 5 km, dù quân đông hơn nhiều.
Các nhà quan sát nước ngoài ghi nhận từ tháng 7 năm 1980 đến tháng 8 năm 1987, dọc biên giới Việt Nam – Trung Quốc đã xảy ra 6 cuộc xung đột vũ trang lớn vào các tháng 7 năm 1980, tháng 5 năm 1981, tháng 4 năm 1983, tháng 6 năm 1985, tháng 12 năm 1986 và tháng 1 năm 1987. Theo tuyên bố của Ngoại trưởng Trung Quốc Ngô Ngọc Khiêm trong buổi họp báo ở Singapore ngày 29 tháng 1 năm 1985, trong năm 1985, Trung Quốc đã điều thêm 8 sư đoàn bộ binh cùng gần 20 sư đoàn tại chỗ, áp sát biên giới Việt – Trung; đồng thời, triển khai hơn 650 máy bay chiến đấu, ném bom các sân bay gần biên giới. Còn theo báo Nhật Bản Sankei Shimbun ra ngày 14 tháng 1 năm 1985, Trung Quốc đã đưa số máy bay đến gần biên giới Việt – Trung lên gần 1.000 chiếc. Đài BBC ngày 6 tháng 2 năm 1985 cho biết: Trung Quốc có 400.000 quân đóng dọc biên giới Việt – Trung. Tạp chí Nghiên cứu vấn đề quốc tế của Trung Quốc số 2/1982 lý giải mục đích của việc bố trí một lực lượng lớn quân đội ở sát biên giới với Việt Nam "là để kìm giữ một phần binh lực của Việt Nam ở tuyến biên giới phía Bắc, do đó làm lợi cho cuộc chiến tranh chống xâm lược của nhân dân Campuchia". Trung Quốc cũng thường xuyên khiêu khích vũ trang, lấn chiếm, phá hoại phòng tuyến bảo vệ biên giới, tung gián điệp, thám báo, biệt kích vào nội địa, kích động các dân tộc thiểu số dọc biên giới Việt – Trung ly khai, xây dựng cơ sở vũ trang, gây phỉ. Từ cuối năm 1980, Trung Quốc hỗ trợ FULRO và tàn quân Pol Pot, lập căn cứ ở Đông Bắc Campuchia, lập hành lang Tây Nguyên – Campuchia – Thái Lan.
Trong các ngày 22 tháng 2 năm 1980, ngày 27 tháng 2 năm 1980 và ngày 2 tháng 3 năm 1980 tại vùng biển Tây Nam quần đảo Hoàng Sa, Hải quân Trung Quốc bắt giữ một số thuyền đánh cá của ngư dân hai tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng và Nghĩa Bình, Việt Nam. Từ năm 1979 đến năm 1982 diễn ra các sự kiện đáng chú ý như Tổng cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc công bố một thông cáo quy định "bốn vùng nguy hiểm" ở Tây Nam đảo Hải Nam, trong đó có vùng trời của quần đảo Hoàng Sa và buộc máy bay dân dụng của các nước khác phải bay qua đây vào những giờ do Trung Quốc quy định; thành lập lữ đoàn Hải quân đầu tiên ở đảo Hải Nam (tháng 12 năm 1979); cho máy bay ném bom H-6 của Hải quân Trung Quốc thực hiện cuộc tuần tra trên không đầu tiên ở quần đảo Trường Sa (1 năm 1980); năm 1982, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Trung Quốc Dương Đắc Chí viếng thăm quần đảo Hoàng Sa và tàu hải quân của Trung Quốc, Việt Nam đã đụng độ ở ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa.
Ngày 15 tháng 4 năm 1987, Trung Quốc đã ra tuyên bố lên án quân đội Việt Nam chiếm đóng đảo đá Ba Tiêu thuộc quần đảo Trường Sa. Trung Quốc cho rằng mục đích của Việt Nam khi triển khai quân đội một cách bất hợp pháp ở đảo Ba Tiêu là để chiếm hữu thềm lục địa gần đó và mở đường cho việc khai thác dầu trong tương lai. Trung Quốc yêu cầu Việt Nam rút khỏi Ba Tiêu và 9 hòn đảo khác, bảo lưu quyền thu hồi các đảo này vào một thời điểm thích hợp. Từ ngày 15 tháng 5 đến ngày 6 tháng 6 năm 1987, Hải quân Trung Quốc diễn tập lớn và tổ chức các cuộc nghiên cứu hải dương học ở khu vực quần đảo Trường Sa. Tháng 1 năm 1988, một lực lượng lớn tàu chiến của Trung Quốc hoạt động xâm chiếm tại bãi đá Chữ Thập và Châu Viên, xây nhà, cắm cờ Trung Quốc trên hai đảo này. Ngày 26 tháng 2 năm 1987, lực lượng của Trung Quốc đã đổ bộ lên hai đảo san hô trong quần đảo Trường Sa. Ngày 14 tháng 3 năm 1988 xảy ra Hải chiến Trường Sa giữa Việt Nam và Trung Quốc gần cụm đảo Sinh Tồn, khiến 3 tàu vận tải của Việt Nam bị bắn chìm, 20 người chết và 74 người khác bị mất tích. Trong năm 1988, Trung Quốc chiếm 6 điểm trên quần đảo Trường Sa, xây dựng hệ thống nhà giàn. Tháng 5 năm 1988, tờ Nhật báo Quân đội Nhân dân thuộc quân đội Trung Quốc có bài viết, trong đó tuyên bố: Hiện nay Hải quân Trung Quốc có thể bảo vệ lãnh hải gần bờ Trung Quốc, cả chủ quyền trên quần đảo Trường Sa và biển khơi xa lục địa hàng trăm hải lý.
Các ngày 17 và 23, 26 tháng 3 năm 1988, Chính phủ Việt Nam đã liên tục gửi công hàm phản đối đến Bắc Kinh, đề nghị Trung Quốc cử đại diện đàm phán, thương lượng để giải quyết những bất đồng liên quan đến quần đảo Trường Sa, cũng như những vấn đề tranh chấp khác về biên giới và quần đảo Hoàng Sa; đề nghị hai bên không dùng vũ lực và tránh mọi đụng độ để không làm tình hình xấu thêm. Việt Nam cũng thông báo cho Liên Hợp Quốc về tình trạng tranh chấp giữa hai bên song phía Trung Quốc vẫn tiếp tục chiếm giữ các nơi đã chiếm được và khước từ thương lượng, giữ quan điểm về "chủ quyền không thể tranh cãi của mình đối với quần đảo Nam Sa (tức quần đảo Trường Sa)".
Ngày 13 tháng 4 năm 1988, Quốc hội Trung Quốc khóa VI đã phê chuẩn thành lập Khu hành chính Hải Nam, có địa giới hành chính rộng lớn trên biển Đông, bao trùm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Tháng 4 năm 1988, Trung Quốc đặt lại tên cho các đảo, đá, bãi cạn thuộc quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và sáp nhập hai quần đảo vào địa phận Hải Nam – Trung Quốc. Từ tháng 1 năm 1989 đến tháng 9 năm 1990, Trung Quốc liên tục có các hành động như: đặt bia chủ quyền trên các đảo đã chiếm được; tập trận, khảo sát khoa học trong lãnh hải quần đảo Trường Sa.
Những năm 1982, 1983 và 1984, tại diễn đàn đàm phán bình thường hóa quan hệ Xô – Trung ở cấp Thứ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc nêu vấn đề quân đội Việt Nam ở Campuchia, đề nghị Liên Xô phải thúc đẩy Việt Nam rút quân ra khỏi Campuchia, coi việc Liên Xô tiếp tục ủng hộ quân đội Việt Nam tại Campuchia là trở ngại lớn nhất cho việc bình thường hóa quan hệ Trung – Xô.
Cuộc chiến năm 1979 cho Trung Quốc thấy sự lạc hậu của vũ khí cũng như chiến thuật mà quân đội nước này sử dụng, do đó, sau cuộc chiến là bắt đầu của một cuộc cải cách và hiện đại hóa mạnh đối với Quân Giải phóng Trung Quốc, ngày nay công cuộc hiện đại hóa này vẫn tiếp tục. Ảnh hưởng trực tiếp có thể thấy là ngân sách dành cho Quốc phòng của Trung Quốc tăng từ 15% năm 1978 lên 18% năm 1979.
Quan hệ xấu với Trung Quốc đã làm Việt Nam đã phải trả một cái giá rất đắt. Việc Trung Quốc duy trì áp lực quân sự tại vùng biên giới trong suốt mười năm sau đó buộc Việt Nam cũng phải duy trì lực lượng phòng thủ lớn ở biên giới và miền Bắc. Cùng với việc bị sa lầy với chiến sự dai dẳng ở Campuchia mà Trung Quốc muốn kéo dài, Việt Nam bị cô lập trong mười năm đó trên trường quốc tế. Nền kinh tế yếu kém và bị Mỹ cấm vận phải căng ra duy trì một lực lượng quân đội lớn, và phải phụ thuộc vào sự giúp đỡ của Liên Xô. Sau năm 1979, tình hình kinh tế miền Bắc Việt Nam tệ hại đi rất nhiều so với thời kỳ trước đó. Trong khi đó, Trung Quốc phát triển mạnh từ năm 1978 do công cuộc cải tổ kinh tế của Đặng Tiểu Bình. 7 năm sau chiến tranh biên giới, Việt Nam bắt đầu thời kì Đổi Mới. Sau khi Liên Xô tan rã và Việt Nam rút quân khỏi Campuchia, đến năm 1992 quan hệ giữa hai nước chính thức được bình thường hóa.
Từ khi quan hệ ngoại giao giữa hai nước được cải thiện, cuộc chiến hầu như không còn được nhắc đến trong các phương tiện truyền thông đại chúng, không được nói đến trong sách giáo khoa lịch sử ở Trung Quốc và một cách hạn chế tại sách giáo khoa của Việt Nam. Tại Trung Quốc, các phương tiện truyền thông gần như lãng quên nó, các tuyển tập bài hát không còn in các ca khúc nói về cuộc chiến, sách nghiên cứu viết về cuộc chiến bị từ chối xuất bản, đa số cựu chiến binh từng tham gia cuộc chiến không muốn nhắc đến nó. Ở Việt Nam, một số ca khúc có nội dung về cuộc chiến, ví dụ "Chiến đấu vì độc lập tự do" của Phạm Tuyên, không còn được lưu hành trên các phương tiện truyền thông chính thống; đó là theo một thỏa thuận giữa Việt Nam và Trung Quốc nhằm bình thường hóa hoàn toàn quan hệ giữa hai nước. Chính phủ Việt Nam để ý chặt chẽ các nội dung báo chí liên quan đến quan hệ Việt – Trung, và báo chí hầu như không nhắc đến cuộc chiến. Theo giải thích của ông Dương Danh Dy, cựu Bí thư Thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Bắc Kinh, thì Việt Nam "không nói lại chuyện cũ là vì nghĩa lớn, chứ không phải vì chúng ta không có lý, không phải vì người Việt Nam sợ hãi hay chóng quên". Khi được hỏi về cuộc chiến từ 30 năm trước, Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng từ nhiều năm trước lãnh đạo hai nước đã "thỏa thuận gác lại quá khứ và mở ra tương lai". Năm 2014, nhân kỷ niệm 35 năm Chiến tranh biên giới Việt – Trung, nhiều báo tại Việt Nam có bài viết về đề tài này.
Năm 2009, 30 năm sau cuộc chiến, Việt Nam và Trung Quốc hoàn thành việc cắm 1971 mốc phân định biên giới sau khi hai chính phủ ký kết hiệp định biên giới, kết thúc đàm phán về các khu vực tranh chấp dọc biên giới.
Tưởng niệm hàng năm
Trong hội nghị bàn về quy chế phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc và Chính phủ năm 2014, khi một số đại biểu đề cập tới cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã trả lời: "Đảng, Nhà nước không bao giờ quên công lao của đồng bào chiến đấu, hy sinh để giành thắng lợi trong cuộc chiến chống xâm lược ngày 17/2/1979". Thủ tướng cho biết, tất cả chiến sĩ hy sinh đều nằm ở nghĩa trang, được nhang khói và nhấn mạnh: “Chúng ta làm gì cũng phải tính lợi ích cao nhất của đất nước". Chính sách cho cán bộ, chiến sĩ tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc được hưởng theo Quyết định số 62/2011/QĐ-TTg, năm 2011 của Thủ tướng và Nghị định 23/2012/NĐ-CP của Chính phủ.
Tiếp tục chuyến công tác tại các tỉnh biên giới phía Bắc, sáng 17/2/2016, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng đoàn công tác Trung ương đã đến dâng hương tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Trà Lĩnh – nơi yên nghỉ của hơn 300 liệt sĩ đã anh dũng hy sinh ngay trong những ngày đầu nổ súng của cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Để ghi nhớ công lao và bày tỏ tấm lòng biết ơn vô hạn đến các anh hùng liệt sĩ, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và các thành viên trong đoàn đã thắp hương từng ngôi mộ. Hiện nay, Nghĩa trang huyện Trà Lĩnh được các đơn vị bộ đội biên phòng, chính quyền địa phương, thân nhân các liệt sĩ và các tổ chức xã hội như Đoàn Thanh niên, Phụ nữ, Cựu chiến binh thường xuyên chăm sóc, hương khói. Một số tỉnh phía Bắc và Bộ Quốc phòng đang xây dựng đề án tiếp tục tìm kiếm và quy tập hài cốt các liệt sĩ trong các cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc giai đoạn 1979–1988.
Năm 2017, vài chục người tập trung lại tại tượng đài vua Lý Thái Tổ ở Hà Nội để tưởng niệm Chiến tranh Biên giới Việt – Trung 1979 trong sự hiện diện của rất đông cảnh sát, công an, an ninh... Nhà cầm quyền đã dùng loa đề nghị đám đông giải tán. Theo báo điện tử BBC tiếng Việt, khoảng một chục người, trong đó có các nhà hoạt động và văn nghệ sĩ, đã bị câu lưu trong lễ tưởng niệm cuộc chiến biên giới Việt – Trung 17/2/1979 tại Hà Nội và Tp Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó là cáo buộc đã xảy ra tình trạng phá đám, bắt cóc người trái pháp luật, phá rối những người đi tưởng niệm của các cơ quan an ninh Việt Nam. Theo trang web của Quốc hội Việt Nam, một số hoạt động tưởng niệm đã bị một số đối tượng xấu lợi dụng để tổ chức biểu tình trái phép, gây rối trật tự. Cũng trong ngày 17/02/2017, đoàn Cựu chiến binh Hà Nội từng tham chiến ở chiến trường phía Bắc do Trung tướng Nguyễn Như Hoạt – Anh hùng Lực lượng vũ trang, nguyên Tư lệnh Quân khu Thủ đô, nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 3 – dẫn đầu đã lên tận Nghĩa trang Cao Lộc (huyện Cao Lộc), Nghĩa trang Hoàng Đồng (thành phố Lạng Sơn) để thắp hương và cầu nguyện cho những đồng đội đã hy sinh trong cuộc chiến. Theo AP, không có hoạt động chính thức của chính phủ đánh dấu sự kiện này, nhưng thông tin về cuộc chiến đã được tường thuật rộng rãi trong các phương tiện truyền thông nhà nước. Báo Asia Times cho rằng việc nhiều hãng tin Việt Nam, do nhà nước kiểm soát, những năm gần đây nhắc lại chiến tranh biên giới năm 1979, cho đến bây giờ vẫn là một chủ đề cấm kỵ, có thể là tín hiệu Đảng Cộng sản cầm quyền Việt Nam cuối cùng cũng đã nới lỏng sự kiểm duyệt tin tức về cuộc xung đột quân sự này.
Việt Nam
Chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979 đã được nhắc tới trong hai bộ phim Đất mẹ (1980) của đạo diễn Hải Ninh và Thị xã trong tầm tay (1982) của đạo diễn Đặng Nhật Minh. Với câu chuyện về chuyến đi của một phóng viên lên Lạng Sơn tìm người yêu trong thời gian chiến tranh biên giới nổ ra, Thị xã trong tầm tay – tác phẩm đầu tay của đạo diễn Đặng Nhật Minh đ ã giành giải Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 6, và nằm trong cụm tác phẩm của ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt III năm 2005. Năm 1982, một bộ phim tài liệu với tựa đề "Hoa đưa hương nơi đất anh nằm" do Trường Thanh thực hiện để nói về nhà báo người Nhật Ysao Takano đã hy sinh ngày 7- tháng - năm979 trong thời gian đưa tin chiến tranh biên giới tại thị xã Lạng Sơn. Bộ phim này sau đó đã được đánh giá cao ở Nhật Bản.
Trong thời gian chiến tranh biên giới 1979 nổ ra và những năm sau đó, hàng loạt bài hát Việt Nam về đề tài chiến tranh và bảo vệ tổ quốc cũng ra đời như Chiến đấu vì độc lập tự do của nhạc sĩ Phạm Tuyên, Lời tạm biệt lúc lên đường của nhạc sĩ Vũ Trọng Hối, Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận của nhạc sĩ Hồng Đăng, Những đôi mắt mang hình viên đạn của nhạc sĩ Trần Tiến, Hát về anh của nhạc sĩ Thế Hiển. Một trong các tác phẩm gây nhiều ấn tượng là "Về đây đồng đội ơi" của cựu binh Trương Quý Hải. Tác phẩm kể về tình cảm của người còn sống với những chiến sĩ Việt Nam đã hy sinh trong trận Vị Xuyên (1984).
Về văn thơ có bài thơ Gửi em ở cuối sông Hồng của nhà thơ Dương Soái (sinh năm 1950) (sáng tác tháng 2/1979, nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc năm 1980), Chiều biên giới em ơi! của nhà thơ Lò Ngân Sủn (1945–2013) (sáng tác năm 1980, được nhạc sĩ Trần Chung (1927–2002) phổ nhạc năm 1980 thành ca khúc Chiều biên giới), Hoa sim biên giới của nhà văn Đặng Ái (sinh năm 1948) (nhạc sĩ Minh Quang (sinh năm 1951, em trai nhà văn Đặng Ái) phổ nhạc năm 1984).
Về văn học có tiểu thuyết Đêm tháng Hai (1979) của Chu Lai và Chân dung người hàng xóm (1979) của Dương Thu Hương. Tiểu thuyết Mình và họ của nhà văn Nguyễn Bình Phương do Nhà Xuất bản Trẻ phát hành đã giành giải thưởng ở Hạng mục Văn xuôi. Tác phẩm này được thực hiện trong khoảng thời gian 2007–2010. Một trong các tác phẩm nổi bật trong những năm đầu Thế kỷ XXI về chủ đề Chiến tranh biên giới phía Bắc là “Xác phàm” của nhà văn quân đội Nguyễn Đình Tú. Tác phẩm mô tả hình ảnh kiên cường của những người lính Việt Nam trên chiến trường. Đặc biệt, hình ảnh những người lính pháo binh ở Đồng Đăng, Lạng Sơn chiến đấu tới hơi thở cuối cùng đã gây nhiều ấn tượng cho người đọc.
Ma chiến hữu, một tác phẩm đề cập đến lính Trung Quốc hy sinh trong cuộc chiến này, của nhà văn Mạc Ngôn, do Trần Trung Hỷ dịch, đã được in và phát hành tại Việt Nam năm 2009. Trong tác phẩm, nhà văn Mạc Ngôn đã mô tả sự vô nghĩa của cuộc chiến tranh đối với Trung Quốc. Tác phẩm đã đặt ra một câu hỏi lớn đối với cái được gọi là "chủ nghĩa anh hùng của Trung Quốc". Mạc Ngôn đã mô tả về tâm trạng bàng hoàng, cay đắng của hàng ngàn hồn ma lính Trung Quốc.
Xây đài tưởng niệm và đặt tên đường
Bà Phạm Thị Hải Chuyền, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, trong một cuộc nói chuyện với báo Tuổi Trẻ đã tán đồng đề nghị của các Cựu chiến binh Sư đoàn 356, qua kiến nghị đưa lên Chủ tịch nước, về việc xây dựng một đài tưởng niệm vinh danh các chiến sĩ đã hi sinh trong cuộc chiến chống Trung Quốc.
Một khu phố mới của khu đô thị mới Lào Cai – Cam Đường nằm trên đường N11 nối với đại lộ Trần Hưng Đạo thuộc địa bàn của phường Bắc Cường, thành phố Lào Cai được đặt theo tên liệt sĩ Quách Văn Rạng, Trung đội phó đồn Biên phòng 125 (Lào Cai) đã hy sinh trong trận chiến với quân Trung Quốc ngày 17/2/1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời kỳ từ 1976 Thể loại:Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc Thể loại:Lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa V Thể loại:Chiến tranh biên giới Thể loại:Bài Việt Nam chọn lọc Thể loại:Bài Trung Quốc chọn lọc
Châu Khê (định hướng)
Châu Khê có thể là:
Padilla javana
Padilla javana là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Padilla. Padilla javana được Eugène Simon miêu tả năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Padilla Thể loại:Động vật được mô tả năm 1900
Silesis brevicarinatus
Silesis brevicarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Garg, Saini & Vasu miêu tả khoa học năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Silesis
Palaquium multiflorum
Palaquium multiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được Pierre ex Dubard mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
Thể loại:Palaquium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
13607 Vicars
13607 Vicars là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1300.5485280 ngày (3.56 năm). Nó được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1994.
Tham khảo
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1994
Kortenberg
Kortenberg là một đô thị ở tỉnh Vlaams-Brabant. Đô thị này bao gồm các thị xã Erps-Kwerps, Everberg, Kortenberg và Meerbeek. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Kortenberg có tổng dân số 18.299 người. Tổng diện tích là 34,52 km² với mật độ dân số là 530 người trên mỗi km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Vlaams-Brabant
Notoxus whartoni
Notoxus whartoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Chandler miêu tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Notoxus
Anemonella thalictroides
Thalictrum thalictroides là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được (L.) Spach mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anemonella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Anemonella thalictroides
Helichrysum helianthemifolium
Helichrysum helianthemifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (L.) D.Don ex D.Don mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
H
Echeandia mexicana
Echeandia mexicana là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Cruden mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echeandia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Phigalia buckwelli
Phigalia buckwelli là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phigalia
Hadrostethus cinctus
Hadrostethus cinctus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hadrostethus
Agaronia jesuitarum
Agaronia jesuitarum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.
Burgalays
Burgalays  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 630 mét trên mực nước biển.
Agaronia jesuitarum
Chú thích
Thể loại:Agaronia
Burgalays
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Haute-Garonne
Xerociris wilsonii
Xerociris wilsonii là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xerociris
Pericallia pauciguttata
Pericallia pauciguttata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pericallia
Ga sân bay quốc tế Gimpo
Ga sân bay Quốc tế Gimpo (Tiếng Hàn: 김포공항역, Tiếng Anh: Gimpo International Airport station, Hanja: 金浦空港驛) là ga trung chuyển cho Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến 5, Tàu điện ngầm Seoul tuyến 9, Đường sắt Sân bay Quốc tế Incheon, Đường sắt đô thị Gimpo và Tuyến Seohae nằm ở Banghwa-dong và Gonghang-dong, Gangseo-gu, Seoul, Hàn Quốc. Tàu điện ngầm Seoul tuyến 9 là một đoạn ngầm từ ga này đến ga Bệnh viện Cựu chiến binh Trung ương và là ga mà tuyến tốc hành số 9 dừng lại. Đường sắt Sân bay Quốc tế Incheon là một đoạn ngầm từ ga này đến Ga Magongnaru. Đường sắt đô thị Gimpo là một đoạn ngầm từ ga này đến Ga Gurae. Tại Đường sắt đô thị Gimpo, có 3 chuyến tàu dừng lại vào đêm muộn. Tuyến Seohae là một đoạn ngầm từ ga này đến Ga Sinhyeon.
Nó nằm giữa các nhà ga nội địa và quốc tế của Sân bay Quốc tế Gimpo.
Tầng hầm 3
Vì tuyến Đường sắt Sân bay đi đến Ga Seoul và Tuyến 9 đi đến Gangnam-gu, nên tầng hầm thứ 3 là hướng về Seoul.
Khi Đường sắt Sân bay Quốc tế Incheon mở cửa vào năm 2007, sân ga này được sử dụng cho các chuyến tàu thường xuyên đến Sân bay Quốc tế Incheon, nhưng từ ngày 6 tháng 11 năm 2010, ngay trước khi mở Ga Seoul ~ Ga Sân bay Gimpo, các chuyến tàu đến Ga Seoul đã bắt đầu hoạt động sử dụng nền tảng này. Ban đầu, có kế hoạch dừng tàu tốc hành theo hướng Bệnh viện Cựu chiến binh Trung ương tại sân ga dành riêng cho Tuyến 9, và thậm chí cửa chắn sân ga đã được lắp đặt trên tất cả các sân ga, nhưng do tàu tốc hành được vận hành như là điểm dừng đầu tiên và cuối cùng tại Ga Sân bay Gimpo, nó chỉ dừng lại ở nền tảng tích hợp hiện tại. Đây là tầng nơi bạn có thể chuyển sang Tuyến 5. Bạn có thể chuyển đến Ga văn phòng Yeongdeungpo-gu, Ga Jongno 3(sam)-ga, Ga Wangsimni, Ga Hanam Geomdansan và Ga Macheon.
Khi đến Ga Gaehwasan, Ga Banghwa có một lối đi trung chuyển ở tầng hầm thứ hai.
Vào tháng 4 năm 2018, bảng hiển thị LED hướng dẫn tàu đến của đường sắt sân bay đã được thay thế bằng màn hình LCD.
Tầng hầm 4
Khi Đường sắt Sân bay Quốc tế Incheon mở cửa vào năm 2007, chỉ có các chuyến tàu trực tiếp đến Sân bay Quốc tế Incheon sử dụng sân ga này, nhưng từ ngày 6 tháng 11 năm 2010, ngay trước khi mở đoạn Ga Seoul ~ Ga Sân bay Gimpo, tất cả các chuyến tàu đi đến Nhà ga 2 sân bay Quốc tế Incheon đã sử dụng nền tảng này. Các chuyến tàu tốc hành trên Tuyến 9 đã hoàn thành hoạt động sẽ được chuyển đến Depot Gimpo thông qua đây.
Tuyến Seohae (B5F)
※ Vì là ga ngầm có độ sâu 85m nên có thể xảy ra tai nạn về an toàn nếu bạn đi bộ hoặc chạy khi sử dụng thang cuốn. Nếu bạn đang mang theo một chiếc vali, hãy sử dụng thang máy.
Vùng lân cận
Lối ra 1
Hướng đi ga trong nước
Hướng đi ga quốc tế
Lối ra 3
Lối ra 4
Tai nạn tử vong do mắc vào cửa chắn sân ga
Vào ngày 19 tháng 10 năm 2016, lúc 7:18 sáng, một hành khách tên Kim (36 tuổi) đang xuống tàu chạy theo hướng Banghwa trên Tuyến số 5 đã bị mắc kẹt trong khoảng trống giữa tàu và cửa chắn sân ga. Nhưng người lái tàu không biết rằng Kim đã bị mắc kẹt. Tàu bắt đầu chạy, và do bị sốc, ông Kim đã bị văng xuống sân ga qua cửa thoát hiểm của cửa chắn và ngã xuống. Ông được đưa đến Bệnh viện Myongji ở thành phố Goyang, nhưng đã chết.
Liên kết ngoài
Sân bay Quốc tế Gimpo Sân bay Quốc tế Gimpo Sân bay Quốc tế Gimpo Sân bay Quốc tế Gimpo Sân bay Quốc tế Gimpo Sân bay Quốc tế Gimpo Sân bay Quốc tế Gimpo
Porotrichum subsimplex
Porotrichum subsimplex là một loài rêu trong họ Neckeraceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Porotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900 Thể loại:Unresolved names
Châu Tiến (định hướng)
Châu Tiến có thể là:
Metriochroa inferior
Metriochroa inferior là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Eritrea.
Ấu trùng ăn Olea chrysophylla. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Metriochroa
Xã Winfield, Quận Osborne, Kansas
Xã Winfield (Winfield Township) là một xã thuộc quận Osborne, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 21 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Osborne, Kansas
Pentanisia rubricaulis
Pentanisia rubricaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (K.Schum.) Kårehed & B.Bremer mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pentanisia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007
Tarachia cuneata
Tarachia cuneata là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1851. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tarachia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851 Thể loại:Unresolved names
Tarachia cuneata
Krasnopartizansky (huyện)
Huyện Krasnopartizansky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Saratov, Nga. Huyện có diện tích 2400 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 18600 người. Trung tâm của huyện đóng ở Gornyy.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Saratov Thể loại:Huyện của Nga
Giải quần vợt Wimbledon 2018 - Đôi nữ khách mời
Kim Clijsters và Rennae Stubbs là nhà vô địch, đánh bại đương kim vô địch Cara Black và Martina Navratilova trong trận chung kết, 6–3, 6–4.
Tham khảo
Đôi nữ khách mời
Chí Minh (định hướng)
Chí Minh có thể là một trong số các địa danh sau:
Chất bôi trơn âm đạo
Chất bôi trơn âm đạo là một chất lỏng được sản xuất tự nhiên giúp bôi trơn âm đạo của phụ nữ. Chất bôi trơn âm đạo luôn luôn có mặt, nhưng việc sản sinh ra chất bôi trơn tăng đáng kể gần rụng trứng và trong khi hưng phấn tình dục với quan hệ tình dục sắp xảy ra. Khô âm đạo là tình trạng mà chất bôi trơn này không đủ, và đôi khi chất bôi trơn nhân tạo được sử dụng để làm tăng độ trơn. Nếu không có đủ bôi trơn, quan hệ tình dục có thể bị đau. Lớp niêm mạc âm đạo không có tuyến, và do đó âm đạo phải dựa vào các phương pháp bôi trơn khác. Huyết tương từ thành âm đạo do co thắt mạch máu được coi là nguồn bôi trơn chính và các tuyến của Bartholin, nằm hơi bên dưới và bên trái và bên phải của introitus (khe mở âm đạo), cũng tiết ra chất nhầy để tăng tiết dịch âm đạo. Gần giai đoạn rụng trứng, chất nhầy cổ tử cung cung cấp thêm chất bôi trơn.
Thành phần
nhỏ|Âm hộ với bôi trơn âm đạo và tiết dịch, giai đoạn hậu sản. Chất lỏng bôi trơn có thể khác nhau về tính nhất quán, kết cấu, mùi vị, màu sắc và mùi, tùy thuộc vào hưng phấn tình dục, giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt, sự hiện diện của nhiễm trùng, một số loại thuốc, yếu tố di truyền và chế độ ăn uống.
Sản xuất
Âm đạo của con người được phục vụ nhờ các dây thần kinh đáp ứng với polypeptide đường ruột (VIP). Hậu quả là VIP gây ra sự gia tăng lưu lượng máu âm đạo kèm theo sự gia tăng bôi trơn âm đạo. Các phát hiện cho thấy VIP có thể tham gia vào việc kiểm soát các thay đổi sinh lý cục bộ quan sát được trong quá trình hưng phấn tình dục: giãn mạch sinh dục và tăng bôi trơn âm đạo.
Khô âm đạo
Bôi trơn không đủ hoặc khô âm đạo ở phụ nữ có thể gây ra chứng khó tiêu, đây là một loại rối loạn đau tình dục. Mặc dù khô âm đạo được coi là một chỉ số cho rối loạn hưng phấn tình dục, khô âm đạo cũng có thể là do không đủ hưng phấn và kích thích hoặc do thay đổi nội tiết tố gây ra bởi mãn kinh (có khả năng gây viêm âm đạo teo), mang thai hoặc cho con bú. Kích thích từ kem tránh thai và bọt cũng có thể gây khô, vì có thể sợ hãi và lo lắng về sự thân mật tình dục. Khô âm đạo cũng có thể là một triệu chứng của hội chứng Sjögren (SS), một căn bệnh rối loạn tự miễn mãn tính, trong đó cơ thể phá hủy các tuyến sản xuất độ ẩm.
Tham khảo
Thể loại:Âm đạo Thể loại:Phụ khoa
Danh sách thành phố tại Ấn Độ theo dân số
Các thành phố được viết đậm là những thành phố thủ phủ của bang hoặc vùng lãnh thổ liên bang.
Liên kết ngoài
Ấn Độ Ấn Độ
Đại học Witwatersrand
Trường nằm ở khu vực phía bắc của trung tâm Johannesburg. Trường thường được gọi là Đại học Wits hoặc đơn giản là Wits ( or ). Trường đại học có nguồn gốc từ ngành khai thác mỏ, cũng như Johannesburg và Witwatersrand nói chung. Được thành lập vào năm 1896 với tên gọi Trường Mỏ Nam Phi tại Kimberley, đây là trường đại học Nam Phi lâu đời thứ ba liên tục hoạt động.
Trường đại học có 40.259 sinh viên ghi danh vào năm 2018, trong đó khoảng 20% sống trong khuôn viên trường trong 17 khu nhà của trường đại học. 63% tổng số đăng ký của trường đại học là dành cho nghiên cứu đại học, với 35% là sau đại học và 2% còn lại là Sinh viên không thường xuyên.
Bảng xếp hạng học thuật năm 2017 cho các trường đại học thế giới (ARWU, Academic Ranking of World Universities) xếp Đại học Wits, với điểm tổng thể, là trường đại học được xếp hạng cao nhất ở châu Phi. Wits cũng được xếp hạng năm 2016 là trường đại học hàng đầu ở Nam Phi trong Trung tâm Xếp hạng Đại học Thế giới (CWUR, Center for World University Rankings). Theo bảng xếp hạng CWUR, Wits chiếm vị trí xếp hạng này kể từ năm 2014.
Liên kết ngoài
* Thể loại:Trường học ở Johannesburg Thể loại:Trường kinh doanh Nam Phi Thể loại:Trường đại học công lập Nam Phi Thể loại:Khởi đầu năm 1896
Trần Tuyên
Trần Tuyên (hay Trần Trung Tiên, 1801 - 1841 ), là quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông đã tử trận khi cầm quân đi đánh dẹp cuộc nổi dậy của Lâm Sâm ở Lạc Hóa.
Tiểu sử
Trần Tuyên là người Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Không có thông tin về quãng đời thơ trẻ của ông, chỉ biết vào năm đầu Thiệu Trị (1841), ông được cử làm Bố chính sứ Vĩnh Long.
Theo sử liệu thì đầu tháng 3 nhuận (âm lịch) năm ấy, Lâm Sâm (phiên âm từ tiếng Khmer) đã đứng lên vận động người Khmer ở phủ Lạc Hóa (Trà Vinh khi ấy là một huyện của phủ này) nổi dậy chống lại sự cai trị của nhà Nguyễn.
Đầu tiên, Lâm Sâm cầm quân tiến đánh phủ lỵ Lạc Hóa, binh lính chống đỡ không nổi, viên Tri phủ bỏ chạy, cấp báo về tỉnh Vĩnh Long. Từ tỉnh ấy, Bố chính Trần Tuyên liền trực tiếp cầm quân kéo đến đồn Nguyệt Lãng vừa tiến vừa thăm dò, ngót 20 ngày mới tới sóc Lò Ngò, liền bị hơn ngàn quân nổi dậy kéo ra ngăn lại.
Bố Chính Trần Tuyên bí mật thu quân về sóc Ô Đùng, thì bị nổi dậy phục kích ở vùng Trà Tử (nay gọi là Hiếu Tử), giết chết ông cùng viên Tri huyện Trà Vinh là Huỳnh Hữu Quang.
Notoxus youngi
Tham khảo
Thể loại:Notoxus
Trần Tuyên
Con
nhỏ|phải|250px|Cổng đình Vĩnh Yên thờ Bố chánh Tuyên ở TP Trà Vinh. Ngôi đình đã bị một trường học cất sau che khuất. Về sau, con Bố chính Tuyên là Trần Xuân Hòa (? - 1862) cũng là một người chết vì nước. Cũng theo Đại Nam chính biên liệt truyện, thì ông Hòa "từng thi đỗ Cử nhân dưới triều Tự Đức. Được tin dùng, ông thăng dần lên chức Tri phủ Định Tường, sung Định Tường đạo Binh bị. Vì đã mộ quân dõng mai phục giết lính ma tà (chỉ quân Pháp và cộng sự) 6 lần, được thưởng thự Thị độc học sĩ. Gặp khi quân Pháp vào Định Tường, (vì) Xuân Hòa cai quản đạo Bịnh bị (đem quân kháng lại), bị Pháp bắt, cắn lưỡi mà chết, được truy tặng Quang lộc tự khanh. Sau, vua (Tự Đức) từng bảo quan bộ Lễ rằng: 'Cha con Trần Tuyên tiết nghĩa tiếng thơm, vẻ vang sử sách, rất là hiếm có, rốt đều chuẩn cho liệt thờ vào Trung Nghĩa từ' (ở Huế)".
Đền thờ
nhỏ|phải|250px|Một bình phong và hai ngôi miếu nhỏ của đình Vĩnh Yên Hiện nay trong đình Vĩnh Yên ở Thành phố Trà Vinh có bàn thờ Bố chính Trần Tuyên. Việc thờ phụng ấy từng được kể đến trong một câu ca dao:
Thật đáng tiếc, sau năm 1975 người ta đã cho xây một trường tiểu học làm che khuất ngôi đình. Từ ngoài đường nhìn vào chỉ còn thấy cổng đình, một bình phong và hai ngôi miếu nhỏ của đình mà thôi (ảnh)
Hiện nay, trên QL60 đi ngang xã Hiếu Tử có một ngôi đền thờ Bố chánh Trần Trung Tiên rất đẹp.
Chú thích
Thể loại:Người Quảng Trị Thể loại:Quan lại nhà Nguyễn
Cao Thị Xuân
Cao Thị Xuân (sinh ngày 18 tháng 9 năm năm 1969) là nữ chính trị gia dân tộc Mường người Việt Nam. Bà hiện là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì 2016-2021 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Thanh Hóa, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội khóa 14, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Rumani. Bà từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 cũng thuộc đoàn đại biểu tỉnh Thanh Hóa và ủy viên thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội khóa 13.
Tiểu sử
Cao Thị Xuân sinh ngày 18 tháng 9 năm năm 1969, người dân tộc Mường, không theo tôn giáo nào. Bà có quê quán tại xã Thiết Ống, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hoá.
Bà có bằng Thạc sĩ xây dựng Đảng, Cử nhân Luật, Cử nhân lí luận chính trị.
Bà từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Thanh Hóa và ủy viên thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội khóa 13.
Bà hiện là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì 2016-2021 chuyên trách trung ương thuộc đoàn đại biểu tỉnh Thanh Hóa, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Rumani.
Tham khảo
Thể loại:Người họ Cao tại Việt Nam Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thanh Hóa Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV Thanh Hóa Thể loại:Nữ Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV Thể loại:Nữ Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thể loại:Người Thanh Hóa Thể loại:Ứng cử viên Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV do Trung ương giới thiệu Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV chuyên trách trung ương Thể loại:Hội đồng dân tộc Việt Nam
Padilla lavatandroka
Padilla lavatandroka là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Padilla. Padilla lavatandroka được Daniela Andriamalala miêu tả năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Padilla
Cấp Tiến (định hướng)
Cấp Tiến có thể là:
Phigalia cinctaria
Phigalia cinctaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phigalia
Silesis brevis
Silesis brevis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1991.
Acacia porcata
Acacia porcata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được P.I.Frost. miêu tả khoa học đầu tiên.
Silesis brevis
Tham khảo
Thể loại:Silesis
Delavaya yunnanensis
Delavaya yunnanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được Franch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Liên kết ngoài
Thể loại:Delavaya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
Delavaya yunnanensis
Hida
Hida có thể là:
Xestia accipiter
Xestia accipiter là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Palaquium njatoh
Palaquium njatoh là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được Burck mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Liên kết ngoài
Thể loại:Palaquium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1885
Cẩm La (định hướng)
Cẩm La có thể là:
Aeolochroma saturataria
Aeolochroma saturataria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Aeolochroma
13608 Andosatoru
13608 Andosatoru (tên chỉ định: 1994 TQ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Kin Endate và Kazuro Watanabe tại Đài thiên văn Kitami ở Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 2 tháng 10 năm 1994. Nó được đặt theo tên Satoru Ando, một người đam mê thiên văn học ở Chiba Prefecture, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1994 Thể loại:Được phát hiện bởi Kin Endate Thể loại:Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Cẩm Lĩnh (định hướng)
Cẩm Lĩnh có thể là:
Lê Cẩn
nhỏ|250px|phải|Tượng đài Đốc binh Lê Cẩn - Nguyễn Giao tại ngã ba An Nhơn, thị trấn Vũng Liêm Lê Cẩn (? - 1872), là một võ quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Theo thông tin trên trang website tỉnh Vĩnh Long, thì ông và Nguyễn Giao là đồng thủ lĩnh của cuộc khởi nghĩa kháng Pháp ở Vũng Liêm năm 1872.
Tiểu sử sơ lược
Chưa rõ quê quán Lê Cẩn, chỉ biết ông nguyên là một võ quan nhà Nguyễn, làm đến chức Đề đốc, nên còn được gọi là Đốc binh Lê Cẩn.
Năm 1858, tàu chiến Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng, kể từ đó, nhiều tỉnh thành ở Nam Kỳ lần lượt mất vào tay quân ngoại xâm.
Ngày 20 tháng 6 năm 1867, quân Pháp tấn công tỉnh thành Vĩnh Long lần thứ hai, dẫn đến cái chết của Phan Thanh Giản, một đại quan có trọng trách giữ thành. Ngay sau đó, quân Pháp ra sức bình định và thiết lập bộ máy cai trị ở đây. Căm hận, một số quan lại đã tập hợp người dân yêu nước cùng đứng lên đánh đuổi quân xâm lược ở nhiều nơi, trong đó có cuộc khởi nghĩa do Đốc binh Lê Cẩn và ông Nguyễn Giao cùng chủ xướng.
Khởi đầu, hai ông cho quân và dân đào hào đấp lũy để ngăn tàu chiến Pháp từ ngoài vàm sông Cổ Chiên chạy vào. Cùng lúc đó, hai ông cũng cho đắp ở ấp Vạn Điền một thành cao để làm nơi đóng quân.