cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trần Lập (nhà Thanh)
Tiểu sử
Năm Đạo Quang thứ 14 (1834), Lập đỗ cử nhân;  năm thứ 21 (1841), đỗ tiến sĩ; năm thứ 24 (1844), được bổ sung tham gia (bổ ứng) kỳ điện thí. Nhờ đó Lập được tuyển làm Thứ cát sĩ của Hàn lâm viện, sau khi vượt qua thời gian thực tập (tán quán) thì được đổi làm Hình bộ chủ sự, rồi được thăng làm Giang Tây tư Lang trung, dần được làm đến Tri phủ của phủ Khúc Tĩnh thuộc Vân Nam.
Khi thỉnh huấn, Hàm Phong đế khen Lập “làm người thanh (liêm) – thận (trọng)”, nhưng đường sá tắc nghẽn khiến ông không thể nhậm chức.
Không rõ hậu sự của Lập.
Học vấn
Thiếu thời Lập khách cư ở Dương Châu, thờ người Giang Đô là Mai Thực Chi (梅植之) làm thầy, theo học thi, cổ văn; thờ người Giang Đô là Lăng Thự (凌曙), người Nghi Chinh là Lưu Văn Kỳ (刘文淇) làm thầy, theo học Công Dương Xuân Thu, Hứa thị Thuyết văn , Trịnh thị Lễ , mà đối với Công Dương thì ông nghiên cứu rất sâu.
Quan điểm và tác phẩm
Lập chịu ảnh hưởng của Lưu Văn Kỳ: cho rằng học thuyết của Hán Nho, qua sự chú giải của người đời Đường, nghĩa lý ngày càng mờ mịt. Vì thế Lập xem nhẹ bản chú giải Công Dương của Từ Ngạn (徐彦), nhận định Từ Ngạn chỉ mới giải thích được câu chữ, mà chưa tỏ được bản chất của Công Dương là lời nhỏ nghĩa lớn (vi ngôn đại nghĩa), không xứng đáng với vị thế của bản chú giải này; tuy ông đánh giá cao về mặt nghĩa lý, nhưng phản đối quan điểm ủng hộ Hà Hưu và chỉ trích Trịnh Huyền của của họ Khổng ở Khúc Phụ, họ Lưu ở Vũ Tiến. Cứ thế Lập tập hợp các bản chú giải Công Dương truyện của học giả từ đời Đường trở về trước, cũng không bỏ qua các tác giả đương thời; chọn lựa hoặc phản bác các chi tiết từ tinh yếu cho đến nhỏ nhặt. Công trình này kéo dài 30 năm, vừa dài vừa rộng, đến khi rời Bắc Kinh quay về miền nam, Lập mới có thể chỉnh lý, sắp xếp, làm nên Công Dương nghĩa sơ (公羊义疏), 76 quyển (xem tại đây).
Buổi đầu biên soạn chú giải của Công Dương truyện, Lập nhận thấy nhà Nho đều bỏ qua Bạch Hổ thông (白虎通). Lập nhận định Công Dương truyện phần nhiều nói về Lễ chế, mà trong Lễ chế thì có Ân lễ và Chu lễ; đến khi Khổng tử truyền đạo, chủ trương “xá văn tòng chất” (舍文从质, bỏ văn vẻ, theo bản chất), khiến Lễ chế của Nho giáo thiên về Ân lễ mà bỏ qua Chu lễ. Tuy điển chế của Ân – Chu khác hẳn nhau, nhưng Lập cho rằng muốn giữ gìn áo nghĩa của Công Dương truyện thì không thể bỏ qua bất kỳ bên nào, còn thiên Đức luận của Bạch Hổ thông tập hợp đầy đủ ghi chép về Lễ chế, phần lớn đến từ lời hay ý đẹp trong Công Dương truyện; lại thêm không ít cổ văn đời Hán có thể tìm thấy trong bộ sách này. Vì vậy Lập bất chấp những ý kiến khác biệt, chủ trương phân tích văn xưa, làm rõ nghi vấn, hòng xác thật điển chương, chế độ đời Hán về trước, mà biên soạn Bạch Hổ thông sơ chứng (白虎通疏证), 12 quyển (xem tại đây).
Từ nhỏ được dạy Nhĩ nhã (尔雅), Lập nhận thấy học giả đời Đường chú giải cho Ngũ kinh, đều mượn dùng bộ sách huấn cổ (训诂) này, thường là dùng bản chú giải của 5 nhà: Kiền Vi xá nhân (犍为舍人), Phàn Quang (樊光), Lưu Hâm (刘歆), Lý Tuần (李巡), Tôn Viêm (孙炎). Lập cho rằng bản của họ Quách có ngôn từ tinh diệu, nên đại thể dựa theo đó, ngoài ra còn góp nhặt từ bản của các nhà Cố, Thẩm, Thi, Tạ, mà biên soạn Nhĩ nhã cựu chú (尔雅旧注), 2 quyển.
Lập cho rằng việc nghiên cứu Cổ vận theo lối mòn đã lâu, mà nguồn gốc của thanh âm, bắt đầu từ chữ viết (văn tự), Thuyết văn có phép hài thanh, tức là Vận mẫu (韵母) đấy. Vì vậy Lập đề cao Thuyết văn thanh hệ (说文声系) của họ Diêu ở Quy An làm mẫu mực, chọn lấy ghi chép về phép hài thanh trong Thuyết văn, nhờ chia bộ mà giải thích ý nghĩa của chữ. Lập lấy các phép tượng hình, chỉ sự, hội ý làm bộ mẫu (mẹ), lấy hài thành làm bộ tử (con) ; bộ tử dựa vào phép hài thanh, tức là ý nghĩa của chữ cũng nằm ở đấy. Việc chia bộ của Lập còn kiêm chọn phương pháp của các nhà Cố, Giang, Đái, Khổng, Vương, Đoàn, Lưu, Hứa, trải qua quá trình nghiên cứu rồi thẩm hạch kỹ lưỡng, xác định ra 20 bộ, làm nên Thuyết văn hài thanh tư sanh thuật (说文谐声孳生述) 3 quyển (xem tại đây).
Ngoài ra Lập còn trước tác nhiều tạp văn, nội dung phần nhiều là khảo đính, phục chế về điển lễ, âm nhạc và huấn cổ (训诂), được tập hợp vào Cú Khê tạp trứ (句溪杂着) 6 quyển (xem tại đây).
Tham khảo
Thể loại:Quan nhà Thanh Thể loại:Người Giang Tô Thể loại:Nhà văn Trung Quốc thời Thanh Thể loại:Tiến sĩ nhà Thanh Thể loại:Học giả Trung Quốc
Arceuthobium douglasii
Arceuthobium douglasii là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được Engelm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arceuthobium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1878 Thể loại:Thực vật Canada Thể loại:Thực vật Hoa Kỳ
Rhinolophus mehelyi tuneti
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Rhinolophus pearsonii pearsonii
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Hesperapis semirudis
Hesperapis semirudis là một loài ong trong họ Melittidae. Loài này được 🇦🇹 miêu tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Tham khảo
semirudis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1910
Gallerucida rubrozonata
Gallerucida rubrozonata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1889.
Phytodietus longicauda
Phytodietus longicauda là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Gallerucida rubrozonata
Tham khảo
Thể loại:Gallerucida
Phytodietus longicauda
Liên kết ngoài
Thể loại:Phytodietus
Nhị Điều Thiên Hoàng
Nhị Điều Thiên Hoàng (chữ Hán:二条天皇) có thể là những vị Thiên hoàng Nhật Bản sau:
Ceralocyna foveicollis
Ceralocyna foveicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ceralocyna
Vernonia graniticola
Vernonia graniticola là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được G.V.Pope miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vernonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Taxeotis inconcisata
Taxeotis inconcisata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Rhinolophus philippinensis philippinensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Astragalus hulunensis
Astragalus hulunensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được P.Y.Fu & Y.A.Chen miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
H
Pleopeltis accedens
Pleopeltis accedens là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được T. Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1857. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pleopeltis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1857 Thể loại:Unresolved names
Pleopeltis accedens
Cargolia pruna
Cargolia pruna là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Rhinolophus philippinensis achilles
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Cargolia pruna
Tham khảo
Thể loại:Cargolia
Pseudagrion draconis
Pseudagrion draconis là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.
Loài này được xếp vào nhóm loài không bị đe dọa trong sách Đỏ của IUCN năm 2006, de trend van de populatie is volgens de IUCN stabiel.
Pseudagrion draconis được miêu tả khoa học năm 1937 bởi Barnard.
Tham khảo
Thể loại:Pseudagrion
Kalak Bandi, Yelbarga
Kalak Bandi là một làng thuộc tehsil Yelbarga, huyện Koppal, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Koppal (huyện)
Neolitsea cassia
Neolitsea cassia là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (L.) Kosterm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neolitsea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1952 Thể loại:Thực vật Sri Lanka
Trisetaria aurea
Trisetaria aurea là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Ten.) Pignatti miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trisetaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1955
Raymanninus schmitti
Raymanninus schmitti là một loài cua dạng cua bơi duy nhất trong chi Raymanninus.
Từ nguyên
Đặt theo tên Ray Manning, nhà giáp xác học.
Phân loại
Rathbun xếp nó trong chi Benthochascon. Ng et al. (2008) xếp nó trong phân họ Polybiinae của họ Portunidae, nhưng Karasawa et al. (2008) và Grave et al. (2009) xếp nó trong họ Macropipidae. Schubart & Reuschel (2009) không đề cập tới vị trí cụ thể của nó, nhưng cho rằng nó có thể thuộc về dòng dõi tiến hóa khác biệt, chứ không phải trong họ Polybiidae (gộp Macropipidae và Polybiinae nghĩa Karasawa (2008), trừ Benthochascon và Ovalipes) và có thể cần định nghĩa của đơn vị phân loại mới. Các tác giả này cũng thận trọng cho rằng cần chờ đợi thêm kết quả phát sinh chủng loài của Raymanninus và các thành viên châu Mỹ của chi Ovalipes trước khi kết luận. Các tác giả khác như Spiridinov et al. (2014), Davie et al. (2015b), Evans (2018) xếp nó trong phân họ Geryoninae của họ Geryonidae, do chia sẻ nhiều đặc trưng quan trọng với phân họ này, gồm cả hình thái càng.
Phân bố
Loài cua này là bản địa trung Đại Tây Dương (vịnh Mexico). Sống ở độ sâu 210 - 511 m.
Đặc điểm
Có 4 răng cưa hình tam giác nhọn (kể cả răng cưa trên hốc mắt) ở mỗi bên của phần trước mai. Mai dạng lục giác. Chiều dài mai khoảng 50mm, bằng khoảng 0,76 chiều rộng mai. Càng của cua đực không đều về kích thước, nhưng càng của cua cái thì đều về kích thước. Khác B. hemingi ở mép phần trước bên của mai, chân hàm thứ 1 và thứ 3, càng và cấu trúc của mảnh cứng giáp ngực thứ tư của cua đực.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Rhinolophus philippinensis alleni
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Khóa nòng
500px|thumb|right|Một số loại khóa nòng. Khóa nòng là một thiết bị trong súng, có chức năng bịt kín đáy nòng súng khi khai hỏa, đảm bảo khí thuốc cháy không thoát ra ở đáy nòng.
Khóa nòng đôi khi có thể mang trong mình các bộ phận và cơ cấu điểm hỏa cho súng.
Đối với các súng cầm tay, tiếng Anh gọi khóa nòng của chúng là bolt.
Tiếng Pháp gọi khóa nòng là culasse, phiên âm sang tiếng Việt là quy-lát.
Cao Thương Thiên Hoàng
Cao Thương Thiên Hoàng (chữ Hán:高倉天皇) có thể là những vị Thiên hoàng Nhật Bản sau:
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu Thể loại:Tôn hiệu
Arceuthobium gillii
Arceuthobium gillii là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được Hawksw. & Wiens mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arceuthobium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964 Thể loại:Thực vật Arizona
Tylorida culta
Tylorida culta là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.
Loài này thuộc chi Tylorida. Tylorida culta được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1869.
Tham khảo
Thể loại:Tylorida
Ballıdut, Pertek
Ballıdut là một xã thuộc huyện Pertek, tỉnh Tunceli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 32 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Tunceli
Nogara
Nogara là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 100 km về phía tây nam của Venice và khoảng 30 km về phía nam của Verona.
Nogara giáp các đô thị: Erbè, Gazzo Veronese, Isola della Scala, Salizzole, Sanguinettovà Sorgà.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Verona Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Veneto
Rhinolophus philippinensis maros
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Rhinolophus philippinensis robertsi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Tiền tệ Đại Việt thời Nam Bắc triều
Tiền tệ thời Nam Bắc triều trong lịch sử Việt Nam phản ánh những vấn đề liên quan tới tiền tệ lưu thông trong thời Nam Bắc triều (1527-1592) trên lãnh thổ nước Đại Việt đương thời.
Thời kỳ này nước Đại Việt bị chia cắt thành hai vùng: Bắc Bộ do nhà Mạc quản lý, còn khu vực Bắc Trung Bộ do nhà Lê trung hưng quản lý.
Tiền trong đời sống thường nhật
Chiến tranh ác liệt trong nhiều năm khiến việc đúc tiền phục vụ nền kinh tế thời kỳ này bị hạn chế. Tiền trong nước của hai triều đại Mạc và Lê đúc ra đều thiếu, một lượng lớn các đồng tiền ngoại nhập đã được đưa vào Đại Việt và được chấp nhận để bổ sung cho sự thiếu hụt tiền tệ nhằm lưu thông được điều hòa.
Theo ghi chép của sử sách, năm 1529 nhà Mạc cho đúc tiền đồng nhưng đa số bị hỏng nên quay sang đúc tiền sắt pha kẽm, là loại tiền gián để tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, các nhà khảo cổ căn cứ vào kết quả các đồng tiền niên hiệu Minh Đức (1527-1529) của Mạc Thái Tổ tìm được, trong đó có nhiều tiền bằng đồng với chất lượng tốt, trọng lượng chuẩn và thư pháp đẹp và cho rằng đó là cách chép sử chưa thật khách quan với triều đại nhà Mạc của các sử gia nhà Hậu Lê. Theo đó, nhà Mạc có thể có một vài thất bại trong những lần đúc tiền đầu tiên nhưng sau đó đã thành công. Các sử gia nhà Lê muốn chỉ ra rằng lòng trời không giúp kẻ thoán nghịch nên mới xui ra điềm đúc tiền hỏng, đồng tiền của triều đại đó không thể lưu truyền lâu dài, để chiều lòng nhà cầm quyền thời Lê trung hưng.
Các nhà khảo cổ phân tích và chỉ ra rằng tiền nhà Mạc thời Minh Đức, Đại Chính là tiền đồng có khối lượng rất chuẩn, chất đồng tốt, thư pháp đẹp như những đồng tiền thời Lê sơ. Tuy nhiên, giới sử học cũng có nhận định rằng tiền nhà Mạc đúc ra không nhiều, loại tiền thông bảo kích thước lớn chủ yếu mang ý nghĩa chính trị, còn tiền phổ biến phục vụ lưu thông là tiền gián pha kẽm kích thước nhỏ.
Tỷ lệ giá trị được duy trì như thời Lê sơ: 1 quan = 10 tiền (mạch) = 600 đồng.
Nhà Mạc áp dụng chính sách cởi mở, thông thoáng đối với hoạt động công nghiệp và thương mại. Với chính sách đó, nhà Mạc chủ trương không "ức thương" hay "bế quan tỏa cảng" như nhà Hậu Lê, khiến thương mại trong và ngoài nước Đại Việt có những bước chuyển biến tích cực và là tiền đề cơ bản cho kinh tế hàng hóa và lưu thông tiền tệ phát triển.
Trong khi đó ở khu vực Bắc Trung Bộ trong tay nhà Lê, sử sách gần như không ghi nhận hoạt động thương mại nào. Nhà Lê trong vòng 60 năm từ khi khôi phục tới khi đánh thắng nhà Mạc (1533-1592) gồm có 4 đời vua và 7 niên hiệu, nhưng chỉ có một đồng tiền duy nhất đúc và phát hành thời Lê Trang Tông là tiền Nguyên Hòa thông bảo.
Nhà Mạc
Các đồng tiền nhà Mạc, chủ yếu được lưu hành trong vùng nhà Mạc quản lý từ Ninh Bình trở ra qua các đời vua gồm có:
Loạt thứ hai đúc bằng kẽm. Kích thước vẫn như loạt trước. Mặt sau không còn chữ vạn tuế mà thay vào đó là một vành khuyết nổi ở bên phải và một chấm tròn ở bên trái.
Minh Đức nguyên bảo làm bằng sắt. Đại Việt sử ký toàn thư cho biết Mạc Đăng Dung có cho pha kẽm vào khi đúc tiền rồi sau lại cho đúc tiền bằng sắt. Khảo cổ học Việt Nam không phát hiện ra di vật, song Lacroix có công bố một mẫu vật tiền này, mặt trước có bốn chữ Minh Đức nguyên bảo đọc vòng tròn, mặt sau không có chữ hay hình gì.
Các sử liệu cũ của Việt Nam không đề cập đến việc Mạc Thái Tông phát hành tiền. Tuy nhiên khảo cổ học đã phát hiện ra loại tiền kim loại bằng đồng mang niên hiệu Đại Chính của ông. Mặt trước tiền nổi bốn chữ Đại Chính thông bảo đọc chéo. Mặt sau để trơn, đường kính khoảng 22 mm.
Mạc Hiến Tông làm vua từ năm 1541 đến năm 1546 và chỉ có một niên hiệu là Quảng Hòa. Sử liệu không ghi vị vua nhà Mạc này có cho đúc tiền hay không, song khảo cổ học phát hiện ra di vật tiền Quảng Hòa thông bảo. Tiền này có hơn một loạt nhưng đều đúc bằng đồng và bốn chữ Quảng Hòa thông bảo đọc chéo ở mặt trước, mặt sau để trơn. Có loạt thì các chữ này được viết chân phương. Có loạt thì những chữ này lại được viết theo lối chữ triện.
Vĩnh Định là niên hiệu đầu tiên trong ba niện hiệu của Mạc Tuyên Tông, bắt đầu từ năm 1547. Khảo cổ học đã tìm thấy tiền Vĩnh Định thông bảo đúc bằng đồng có đường kính chừng 21,5 mm. Mặt trước có bốn chữ Vĩnh Định thông bảo viết chéo. Mặt sau để trơn, nhưng gờ mép và gờ lỗ có viền nổi.
Ngoài ra còn có tiền Vĩnh Định chí bảo có kiểu dáng như Vĩnh Định thông bảo, khác ở chỗ chữ chí viết theo lối chữ thảo và mặt sau không có viền gờ mép và lỗ.
Đây là tiền kim loại do Mạc Kính Cung phát hành. Mạc Kính Cung tuy làm vua nhưng đóng ở vùng miền núi Đông Bắc. Khảo cổ học đã phát hiện ra loại tiền này.
An Pháp nguyên bảo là tiền kim loại kích thước nhỏ mà khảo cổ học tìm thấy nhiều trong hố khai quật di chỉ gốm Hợp Lễ (Hải Dương). Lê Quý Đôn qua Phủ biên tạp lục cho biết đây là tiền do nhà Mạc phát hành, nhưng không nói cụ thể bởi vị vua nào của nhà Mạc. Tiền An pháp nguyên bảo được thuyền chở vào lưu hành vào tới tận Thuận Hóa.
Nhà Lê trung hưng
Tiền nhà Lê trung hưng được lưu hành trong vùng nhà Lê quản lý từ Thanh Hóa trở vào.
Đây là tiền bằng đồng mang niên hiệu Nguyên Hòa (1533-1548) của Lê Trang Tông, vị vua đầu tiên của thời Lê trung hưng. Tiền này có kích thước nhỏ, được đúc cẩn thận. Mặt trước có chữ Nguyên Hòa thông bảo đọc chéo. Mặt sau có viền gờ mép và lỗ, song không có chữ hay hình gì. Nguyên Hòa thông bảo có nhiều loại, trong đó có loại chỉ có hai chữ Nguyên Hòa viết theo lối chữ triện và có loại thì lại có ba chữ Nguyên Hòa và bảo viết theo lối chữ triện.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đơn vị tiền tệ Việt Nam Thể loại:Lịch sử kinh tế Việt Nam Thể loại:Kinh tế Việt Nam thời Mạc
Gymnosiphon minutus
Gymnosiphon minutus là một loài thực vật có hoa trong họ Burmanniaceae. Loài này được Snelders & Maas mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Jurinea abramowii
Jurinea abramowii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Regel & Herder mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jurinea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1882
Hesperapis trochanterata
Hesperapis trochanterata là một loài ong trong họ Melittidae. Loài này được 🇦🇹 miêu tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Tham khảo
trochanterata Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
Phytodietus maculator
Phytodietus maculator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phytodietus
Taxeotis intermixtaria
Liên kết ngoài
Thể loại:Taxeotis
Cargolia puta
Cargolia puta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Cargolia
Rhinolophus philippinensis sanborni
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Rhinolophus pusillus pusillus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Gallerucida rufometallica
Gallerucida rufometallica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Gallerucida
Ceralocyna fulvipes
Ceralocyna fulvipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ceralocyna
Chùa Sùng Hưng (Phú Quốc)
Chùa Sùng Hưng (崇興古寺) (Sùng Hưng Cổ Tự) là ngôi chùa cổ nhất ở thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.
Giới thiệu khái quát
Chùa tọa lạc trên đường Trần Hưng Đạo ở phường Dương Đông, thành phố Phú Quốc.
Theo tài liệu còn lưu lại, thì trước kia nơi đây là nghĩa địa hoang vắng, Thi sĩ Đông Hồ đã có đoạn miêu tả như sau:"Trước kia nơi đây là đất nghĩa địa, có Chùa thờ là Sùng Nghĩa Tự và một Chùa nữa là Hưng Nhân Tự. Sau đó sửa chung làm một và lấy hai chữ Sùng - Hưng làm hiệu Chùa". Trong một quyển sách chuyên khảo về Phú Quốc bằng Pháp văn (năm 1906), ngôi Chùa Sùng Hưng đã được nhắc đến như sau: "Phú Quốc chỉ có một ngôi chùa ở Dương Đông, nơi đây người An Nam, người Tàu, người Minh Hương không phân biệt, đến cúi lạy và cầu nguyện"
Đến nay vẫn chưa biết được chính xác năm thành lập cũng như pháp danh, thế danh và hành trạng của những đời Trụ trì đầu tiên của Chùa Sùng Hưng mà chỉ tạm biết rằng Chùa được xây dựng hợp nhất vào cuối thế kỷ XIX, các đời Trụ trì thứ 5 và thứ 6 là Hòa thượng Thích Đạt Vĩnh và Hoà thượng Thích Minh Khiêm đều thuộc dòng thiền Lâm Tế đời thứ 38.
Neolitsea chinensis
Neolitsea chinensis là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Gamble) Chun miêu tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neolitsea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
Chùa Sùng Hưng (Phú Quốc)
Giới thiệu khái quát
Đến khoảng đầu thập niên 20 của thế kỉ XX, Hòa thượng Tịnh Nghĩa được tông phong tại Tổ đình Quan Âm (Hồng Ngự) cử ra đảo giữ mối đạo Cổ Sơn Môn. Hoà thượng Tịnh Nghĩa cho trùng tu Chùa lần đầu vào năm 1924 và đảm nhiệm Trụ trì đời thứ 7 của Chùa. Sư viên tịch ngày Rằm tháng Hai năm 1946 Bính Tuất, thọ 61 tuổi. Đồ chúng lập Tháp thờ Sư trong khuôn viên Chùa. Kế vị trụ trì là Hòa thượng Thích Huệ Chánh (thế danh Đinh Văn Dần). Năm 1960, Sư cho đại trùng tu các công trình Phật sự trong chùa với mái lợp ngói âm dương và tường gạch giúp cho Chùa thêm vững chắc và trang nghiêm, đồng thời cũng nhằm góp thêm cho đồ chúng được có nơi tu tập. Do niên cao lạp trưởng nên Hòa thượng Huệ Chánh đã thâu thần thị tịch vào mồng 2 tháng Mười Một năm 2007. Kế vị Trụ trì đời thứ 9 của Chùa là Yết ma Huệ Thông (Sư đã quy tây ngày 12/03/Ất Mùi 2015). Hiện nay, Tỳ kheo Huệ Minh được tấn cử đảm nhiệm quản lý và trông coi Phật sự của Chùa.
Kiến trúc, thờ cúng
nhỏ|250px|phải|Trong khuôn viên chùa Sùng Hưng Chùa Sùng Hưng nằm trên một ngọn núi gần trung tâm phường Dương Đông. Cổng Chùa quay về hướng Bắc, nhìn ra chợ, ngay đường cái, trãi dài trên một diện tích rộng lớn từ chân lên đỉnh núi.
Kiến trúc cổ kính của ngôi Chùa được đặt trong tổng quan hết sức hài hoà: lên cao dần theo từng bậc thang, xung quanh cây cối xanh tươi, tường rào bao bọc, kết hợp theo phong cách dân gian với "trước miếu, sau chùa".
Theo thứ tự từ ngoài và trong có:
Điểm đặc biệt tại Chùa Sùng Hưng là từ sau ngày Bác Hồ (Chủ tịch Hồ Chí Minh) mất đến nay, các vị Sư Trụ trì và Bổn đạo ở Chùa đều dâng cơm cúng Bác mỗi ngày vào thời cúng Ngọ. Trước năm 1975, việc cúng cơm này được bí mật tiến hành. Được biết, Chùa Sùng Hưng còn là một điểm liên lạc bí mật của lực lượng Cách mạng.
Giá trị
Trong Chùa hiện còn giữ nhiều hiện vật có giá trị khác như Đại Hồng Chung, các câu đối, liễn, sơn son thiếp vàng và những hình ảnh sống động thuật lại bước đường Tây du của thầy trò Đường Tăng, v.v... . Chùa Sùng Hưng không chỉ là một ngôi Chùa lớn và cổ kính, mà còn là ngôi Chùa có kiến trúc độc đáo nhất đảo.
Từ lâu Chùa Sùng Hưng cùng với đình thần Dương Đông, Dinh bà Thủy Long Thánh Mẫu và Dinh Cậu đã trở thành cụm văn hóa tâm linh nơi thành phố đảo...
Chú thích
Thể loại:Chùa tại Kiên Giang Thể loại:Di tích tại Kiên Giang Thể loại:Du lịch Phú Quốc
Pseudagrion dundoense
Loài này được xếp vào sách Đỏ của IUCN năm 2008.
Pseudagrion dundoense được Longfield miêu tả khoa học năm 1959.
Tham khảo
Thể loại:Pseudagrion
Rustia haitiensis
Rustia haitiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Urb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rustia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932
Rhinolophus pusillus calidus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Asaphiscus
Asaphiscus là một chi bọ ba thùy sống trong kỷ Cambri. Phần còn lại của nó đã được tìm thấy ở Úc và Bắc Mỹ, đặc biệt là ở Utah. thumb|left|Asaphiscus wheeleri, from the [[Wheeler shale of the House Range of Utah.]]
Tham khảo
Thể loại:Bọ ba thùy Thể loại:Động vật tiền sử Úc
Pleopeltis acuminata
Pleopeltis acuminata là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được T.Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1862. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pleopeltis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1862 Thể loại:Unresolved names
Pleopeltis acuminata
Tôi - người lính Nga
Tôi - người lính Nga (tiếng Nga: Я - русский солдат) là một bộ phim khai thác đề tài số phận con người trong cuộc chiến tranh Vệ quốc của đạo diễn Andrey Malyukov. Bộ phim được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết Tên anh chưa có trong danh sách của nhà văn Boris Vasilyev.
Arceuthobium globosum
Arceuthobium globosum là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được Hawksw. & Wiens mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.
Tôi - người lính Nga
Nội dung
Đêm ngày 21, rạng sáng ngày 22 tháng 6 năm 1941, quân đội Đức Quốc xã bất ngờ nổ súng mở đầu cho Chiến dịch Barbarossa tấn công Liên Xô. Cùng ngày 21 tháng 6 định mệnh, anh lính trẻ Nikolai Pluzhnikov được điều tới Pháo đài Brest, tiền đồn của Hồng quân nằm ở biên giới Đức-Xô.
Arceuthobium globosum
Liên kết ngoài
Thể loại:Arceuthobium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1965
Tôi - người lính Nga
Nội dung
Pluzhnikov chưa kịp tìm tới đơn vị của mình để đăng ký thì toàn pháo đài đã bị dội pháo phủ đầu ác liệt và sau đó bộ binh Đức Quốc xã bắt đầu tràn ngập Brest. Tuy cố gắng chống đỡ nhưng trong cảnh bị tấn công chớp nhoáng, Hồng quân không thể đáp trả lại một lực lượng đông đảo với hỏa lực vượt trội của quân Đức, đồng đội của Pluzhnikov lần lượt ngã xuống, còn bản thân anh lính trẻ phải ẩn nấp trong hệ thống hầm hào của pháo đài để tiếp tục duy trì cuộc kháng cự.
Ngày tháng dần qua, những người Nga cuối cùng trong pháo đài lần lượt ngã xuống hoặc bị bắt, Pluzhnikov rơi vào trạng thái hoàn toàn cô độc, vừa cố gắng cầm cự để sống sót, vừa phải căng mọi giác quan để đối phó với quân Đức.
Sau chín tháng kháng cự, khi mà chiến tuyến đã tiến sâu vào trung tâm nước Nga, Pluzhnikov, người lính duy nhất còn lại của Hồng quân ở Brest, cuối cùng cũng bị bắt. Khi các sĩ quan Đức Quốc xã hỏi anh về tên tuổi, cấp bậc, chức vụ, Nikolai Pluzhnikov chỉ trả lời rằng: "Tôi - người lính Nga !" và tắt thở.
Vinh danh
Bộ phim sau khi công chiếu đã được đánh giá cao và được trao một số giải thưởng ở Liên hoan phim Minsk và Liên hoan phim Quốc tế Bình Nhưỡng.
Tham khảo
Thể loại:Phim do Andrey Malyukov đạo diễn Thể loại:Phim của Mosfilm Thể loại:Phim Nga Thể loại:Phim về Chiến tranh Vệ quốc Thể loại:Phim chiến tranh Thể loại:Phim tuyên truyền Nga Thể loại:Phim tâm lý Thể loại:Phim hành động Thể loại:Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn Thể loại:Phim năm 1995 Thể loại:Tiểu thuyết của Boris Vasilyev Thể loại:Phim tiếng Nga
Astragalus humifusus
Astragalus humifusus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Willd. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
H
Rhinolophus pusillus gracilis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Trisetaria baregense
Trisetaria baregense là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Laffitte & Miégev.) Banfi & Soldano miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trisetaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994
Kalakandur, Somvarpet
Kalakandur là một làng thuộc tehsil Somvarpet, huyện Kodagu, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kodagu (huyện)
Tylorida cylindrata
Tylorida cylindrata là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.
Loài này thuộc chi Tylorida. Tylorida cylindrata được miêu tả năm 1991 bởi Wang.
Tham khảo
Thể loại:Tylorida
Cá phèn một sọc
Cá phèn một sọc (Danh pháp khoa học: Upeneus moluccensis) là một loài cá trong họ cá phèn Mullidae phân bố ở Ấn Độ Dương, Indonesia, Philippin, Châu Đại dương, Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam. Tên địa phương ở Việt Nam gọi chúng là cá phèn. Tên thường gọi tiếng Anh là Goatfish, Red mullet, Gold band goatfish. Tên gọi thị trường Canada: Rouget-barbet. Tên gọi tiếng Nhật: Kisuji-himeji. Tên gọi tiếng Tây Ban Nha: Salmonete de banda dorada.
Quang Nghiêm Thiên Hoàng
Quang Nghiêm Thiên Hoàng (chữ Hán:光厳天皇) có thể là những vị Thiên hoàng Nhật Bản sau:
Cá phèn một sọc
Đặc điểm
Cá có thân dài, dẹp bên. Kích cỡ khai thác 150 mm, có thể đạt 250 mm. Đầu dẹp bên. Mắt nằm ở phía trên trục thân. Cằm có 2 râu ngắn, mảnh. Viền sau nắp mang trơn. Răng mọc thành đai trên 2 hàm, xương lá mía và xương khẩu cái. Cuống đuôi tương đối cao, bằng 1/10 lần chiều dài thân. Có 2 vây lưng, giữa vây lưng thứ nhất và vây lưng thứ hai có 5 hàng vảy.
Quang Nghiêm Thiên Hoàng
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu Thể loại:Tôn hiệu
Cá phèn một sọc
Đặc điểm
Điểm cuối của vây lưng thứ hai cách gốc vây đuôi 12 hàng vảy. Vây ngực dài hơn vây bụng nhiều. Đầu và lưng có màu nâu dỏ, hoặc màu hồng, hai bên thân và bụng màu trắng. Bên thân có 1 sọc màu vàng tươi chạy từ phần đầu trước mắt, qua mắt, phía trên đường bên đến vây đuôi. Hai vây lưng màu vàng nhạt, có 3 sọc màu đỏ. Vây hậu môn màu vàng. Vây đuôi màu trắng, thùy trên có 5 - 6 sọc xiên màu đen. Râu màu hồng.
Gallerucida sauteri
Gallerucida sauteri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1938.
Cá phèn một sọc
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
Gallerucida sauteri
Tham khảo
Thể loại:Gallerucida
Công tước xứ Kent
Công tước xứ Kent (tiếng Anh: Duke of Kent) là một tước hiệu quý tộc được tạo ra nhiều lần thuộc Đẳng cấp quý tộc Đại Anh và Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh. Tước hiệu này là một trong những biến thể được đặt theo tên Vương quốc Kent. Công tước xứ Kent lần đầu tiên được phong vào năm 1710 cho Henry Grey, một chính trị gia người Anh nhưng không thuộc tước vị hoàng gia của Vương thất Anh vì người giữ không thuộc dòng dõi hoàng tộc. Cho đến khi tước hiệu được vua George V tấn phong lần 2 cho con trai ông Vương tử George vào lễ kết hôn của ông diễn ra vào năm 1934 tước hiệu mới chính thức trở thành một trong những tước hiệu Vương thất Anh.
Tham khảo
Thể loại:Tước hiệu Hoàng gia Anh Thể loại:Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Công tước thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Công tước Anh
Bulgurtepe, Pertek
Bulgurtepe là một xã thuộc huyện Pertek, tỉnh Tunceli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 51 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Tunceli
Đỉnh dầu
thumb|Một phân phối sản xuất dầu thế giới vào năm 1956, hiển thị dữ liệu lịch sử và sản xuất trong tương lai, được đề xuất bởi M. King Hubbert - nó có mức cao nhất 12,5 tỷ thùng mỗi năm trong khoảng năm 2000 thumb|Dự đoán giới hạn trên của Hubbert đối với sản xuất dầu thô của Hoa Kỳ (1956) và sản xuất 48 tiểu bang thực tế trong năm 2014 Đỉnh dầu, một hiện tượng dựa trên học thuyết của M. King Hubbert, là thời điểm mà sự hình thành dầu đạt đến đỉnh điểm, sau đó nó được dự đoán sẽ bước vào giai đoạn suy giảm. Thuyết đỉnh dầu được dựa trên quá trình quan sát sự tăng, đạt đỉnh điểm, sự giảm, và sự vơi đi của dầu trong vùng có mỏ dầu theo thời gian. Nó thường bị lầm tưởng với lượng dầu vơi đi; Tuy nhiên, đỉnh dầu là đỉnh điểm của lượng dầu được tạo ra, trong khi sự vơi đi lại liên quan tới thời kì suy giảm của sự cung ứng.
Nhiều nhà nghiên cứu, ví dụ như những chuyên gia dầu mỏ Kennenth S. Deffeyes và Matthew Simmons, dự đoán rằng không có sự can thiệp của kinh tế toàn cầu sẽ làm cho đỉnh dầu hạ xuống mức thấp và theo sau đó là giá dầu sẽ tăng lên bởi sự phụ thuộc khá nhiều vào những phương tiện vận chuyển công nghiệp, nông nghiệp hiện đại, và hệ thống công nghiệp ở mức giá thấp và sự ứng dụng rộng rãi của dầu. Nhưng tất cả chỉ là dự đoán.
Dự đoán của đỉnh dầu dựa vào dự đoán sản lượng dầu thường được đưa ra dựa trên phạm vi bao gồm viễn cảnh lạc quan (sản lượng nhiều) và bi quan (sản lượng ít). Đánh giá lạc quan của dự đoán sản lượng dầu của thế giới sẽ bắt đầu giảm dần sau năm 2020, và giả định các khoản đầu tư lớn vào các biện pháp thay thế sẽ xảy ra trước khủng hoảng, mà không cần phải có những thay đổi lớn trong lối sống của các quốc gia tiêu thụ dầu mạnh mẽ. Những dự đoán bi quan về việc sản xuất dầu trong tương lai được đưa ra sau năm 2007 cho hay đỉnh cao đã xảy ra  , rằng việc sản xuất dầu đang ở đỉnh điểm, hoặc sẽ sớm xảy ra.
Dự đoán ban đầu của Hubbert cho rằng đỉnh dầu của Hoa Kỳ sẽ vào khoảng năm 1970 có vẻ chính xác trong một khoảng thời gian, bởi việc sản xuất trung bình hằng năm của Hoa Kỳ đạt đỉnh điểm vào năm 1970 với 9.6 triệu thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, việc ứng dụng thành công các vế nứt thủy lực lớn vào khác hồ chưa khan kín đã làm cho sản xuất của Hoa Kỳ phục hồi trở lại, thách thức sự không thể tránh né của sự suy thoái sau đỉnh điểm của sản xuất dầu ở Hoa Kỳ. Thêm vào đó, dự doán ban đầu của Hubbert về việc sản xuất dầu đạt đỉnh điểm đã được chứng minh.
Mô phỏng sản xuất dầu toàn cầu
Ý tưởng là tỷ lệ sản xuất dầu sẽ cao nhất và sự suy giảm không thể đảo ngược được là tỷ lệ cũ. Năm 1919, David White, chuyên gia địa chất thuộc Cơ quan Địa chất Hoa Kỳ, đã viết về dầu mỏ của Hoa Kỳ:"... đỉnh cao của sản xuất sẽ sớm được thông qa, có thể trong vòng 3 năm ." Năm 1953, Eugene Ayers, một nhà nghiên Gulf Oil, dự đoán rằng nếu trữ lượng dầu mỏ có thể thu hồi của Mỹ là 100 tỷ thùng, thì sản xuất ở Mỹ sẽ đạt đỉnh điểm vào cuối năm 1960. Nếu khả năng phục hồi tối đa là 200 tỷ thùng, điều đó ông đã cáchr báo là ước muốn của Mỹ sẽ sản xuất đến đỉnh cao vào cuối năm 1970. Cũng như các quốc gia khác, ông dự kiến một đỉnh điểm nào đó giữa năm 1985 (1000 tỉ thùng cuối cùng có thể thu hồi) và 2000 (2000 tỉ thùng thu hồi). Ayers đã dự đoán mà không cần một mô hình toán học nào. Ông ấy viết:" Nếu đường cong được tạo ra hợp lí, có thể tương thích với các biểu thức toán học với nó và để xác định, theo cách này, các ngày cao điểm tương ứng với số dự trữ có thể thu hồi cuối cùng."
Nhà nghiên cứu địa lý M. King Hubbert đã sử dụng mô hình thống kê vào năm 1956 để dự đoán chính xác sản xuất dầu của Mỹ sẽ đạt đỉnh từ năm 1965 đến năm 1971. Hubbert đã sử dụng một mô hình cong bán hậu cần (đôi khi không chính xác so với phân bố bình thường). Ông cho rằng tỷ lệ sản xuất của một nguồn lực hạn chế sẽ theo một phân bố gần như đối xứng. Tùy thuộc vào giới hạn khả năng khai thác và áp lực thị trường, sự gia tăng hoặc giảm sản lượng tài nguyên theo thời gian có thể rõ ràng hơn hoặc ổn định hơn, xuất hiện nhiều tuyến tính hoặc cong hơn. Mô hình đó và các biến thể của nó bây giờ được gọi là lý thuyết Peak Hubbert; Chúng đã được sử dụng để mô tả và dự đoán đỉnh điểm và sự suy giảm của sản xuất từ các vùng, các quốc gia và các khu vực đa quốc gia. Lý thuyết tương tự cũng đã được áp dụng cho sản xuất tài nguyên hạn chế khác.
Trong một phân tích năm 2006 của thuyết Hubbert, lưu ý rằng sự không chắc chắn về số lượng sản xuất dầu thực tế và sự nhầm lẫn trong các định nghĩa làm tăng sự không chắc chắn nói chung về dự báo sản xuất. Bằng cách so sánh sự phù hợp của các mô hình khác, người ta thấy rằng các phương pháp của Hubbert đã mang lại sự phù hợp nhất với tất cả, nhưng không có mô hình nào là chính xác. Vào năm 1956 Hubbert tự giới thiệu việc sử dụng "một gia đình có đường cong sản xuất có thể" khi dự đoán đỉnh cao sản xuất và đường cong suy giảm.
Gần đây hơn, thuật ngữ "đỉnh dầu" đã được Colin Campbell và Kjell Aleklett phổ biến vào năm 2002 khi họ giúp thành lập Hiệp hội Nghiên cứu Dầu khí đỉnh cao (ASPO). Trong các ấn phẩm của mình, Hubbert đã sử dụng thuật ngữ "tốc độ sản xuất cao điểm" và "cao điểm về tỷ lệ khám phá".
Nhu cầu
thumbnail|Tiêu thụ dầu toàn cầu 1980-2013 (Cơ quan thông tin năng lượng)
Nhu cầu của dầu đỉnh điểm theo thời gian liên quan đến tổng lượng dầu mà thị trường toàn cầu sẽ chọn để tiêu thụ ở mức giá thị trường khác nhau và làm thế nào toàn bộ danh sách các mặt hàng với giá khác nhau sẽ phát triển theo thời gian. Nhu cầu dầu thô toàn cầu tăng trung bình 1,76% 1 năm từ năm 1994 đến năm 2006, với mức tăng trưởng 3,4% trong năm 2003-2004. Sau khi đạt mức cao 85,6 triệu thùng (13,610,000 m3) mỗi năm trong năm 2007, tiêu dùng thế giới đã giảm 2,8% trong cả năm 2008 và 2009, mặc dù chi phí nhiên liệu đã sụt giảm mạnh trong năm 2008. Mặc dù lượng tiêu thụ dầu mỏ thế giới dự kiến ​​sẽ tăng 21% so với năm 2007 vào năm 2030 (104 triệu thùng/ngày (16,5 × 106 m3 / ngày) từ 86 triệu thùng (13,7 × 106 m3)), hoặc khoảng 0,8 Tăng trưởng trung bình hàng năm, phần lớn do sự gia tăng nhu cầu từ khu vực vận tải. Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vào năm 2013, nhu cầu dầu mỏ toàn cầu sẽ tăng mạnh hơn nhờ tăng trưởng năng lực sản xuất trong 5 năm tới. Sự phát triển vào cuối năm 2014-2015 đã chứng kiến ​​lượng cung quá mức của thị trường toàn cầu, dẫn đến sự sụt giảm mạnh giá dầu.
Nhu cầu năng lượng được chia thành bốn lĩnh vực chính: giao thông, nhà ở, thương mại và công nghiệp. Về mặt sử dụng dầu, vận tải là ngành lớn nhất và là ngành có mức tăng nhu cầu lớn nhất trong những thập kỷ gần đây. Sự tăng trưởng này phần lớn đến từ nhu cầu mới cho các loại xe sử dụng cá nhân được cung cấp bởi động cơ đốt trong. [28] Ngành này cũng có tỷ lệ tiêu thụ cao nhất, chiếm khoảng 71% lượng dầu được sử dụng tại Hoa Kỳ vào năm 2013. Và 55% lượng dầu trên thế giới được ghi trong báo cáo của Hirsch. Do đó vận chuyển là quan tâm đặc biệt cho những người tìm cách giảm nhẹ tác động của đỉnh dầu. thumb|center|750px|Tiêu thụ dầu trên đầu người (màu tối hơn thể hiện mức tiêu thụ nhiều hơn, màu xám biểu thị không có dữ liệu) (nguồn: xem mô tả tệp)
Mặc dù nhu cầu tăng trưởng cao nhất ở các nước đang phát triển, Hoa Kỳ là nước tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới. Từ năm 1995 đến năm 2005, tiêu thụ của Mỹ đã tăng từ 17.700.000 thùng mỗi ngày (2.810.000 m3/ngày) lên 20.700.000 thùng / ngày (3.290.000 m3/ngày), tăng 3.000.000 thùng/ngày (480.000 m3/ngày). Trung Quốc so sánh tăng 3,400,000 thùng / ngày (540.000 m3/ngày) lên 7 triệu thùng/ngày (1.100.000 m3/ngày), tăng 3.600.000 thùng / ngày (570.000 m3/ngày), trong cùng khung thời gian. Cục Quản lý Thông tin Năng lượng (EIA) cho biết việc sử dụng xăng tại Hoa Kỳ có thể đã đạt đỉnh điểm vào năm 2007, một phần là do sự quan tâm ngày càng tăng và các yêu cầu sử dụng nhiên liệu sinh học và hiệu suất năng lượng. Khi các nước phát triển, ngành công nghiệp và mức sống cao hơn thúc đẩy việc sử dụng năng lượng, việc sử dụng dầu là một thành phần chính. Các nền kinh tế đang phát triển, như Trung Quốc và Ấn Độ, nhanh chóng trở thành những người tiêu dùng dầu lớn. Chẳng hạn, Trung Quốc vượt Mỹ trở thành nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới vào năm 2015. Tăng trưởng tiêu thụ dầu dự kiến ​​sẽ tiếp tục; Tuy nhiên, không phải ở các tỷ lệ trước đó, khi tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc được dự báo sẽ giảm từ mức cao của đầu thế kỷ 21. Nhập khẩu dầu của Ấn Độ dự kiến ​​sẽ tăng gấp ba lần so với mức năm 2005 vào năm 2020, tăng lên 5 triệu thùng mỗi ngày (790 × 103 m3/ngày).
Dân số
thumb|Dân số thế giới Một yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến nhu cầu xăng dầu là sự gia tăng dân số của con người. Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ dự báo dân số thế giới vào năm 2030 sẽ gần gấp đôi năm 1980. Sản lượng dầu mỗi đầu người đạt đỉnh điểm vào năm 1979 ở mức 5,5 thùng/năm nhưng sau đó đã giảm xuống mức dao động khoảng 4,5 thùng/năm kể từ đó. Về vấn đề này, tỷ lệ tăng dân số giảm từ những năm 1970 đã cải thiện phần nào mức suy giảm đầu người.
Sự phát triển kinh tế
Một số nhà phân tích cho rằng chi phí của dầu có ảnh hưởng sâu sắc đến tăng trưởng kinh tế do vai trò quan trọng trong việc khai thác tài nguyên và chế biến, sản xuất và vận chuyển hàng hoá. Khi nỗ lực công nghiệp để trích xuất các nguồn dầu mới phi thường tăng lên, điều này có ảnh hưởng tiêu cực lên tất cả các khu vực của nền kinh tế, dẫn đến tình trạng trì trệ kinh tế hoặc thậm chí co thắt. Kịch bản như vậy sẽ dẫn đến việc không có khả năng các nền kinh tế quốc gia phải trả giá dầu cao, dẫn đến nhu cầu giảm và giá cả sụp đổ.
Cung cấp
- International Energy Agency
Xác định nguồn dầu
Dầu có thể đến từ các nguồn thông thường hoặc không theo quy ước. Các thuật ngữ này không được xác định rõ ràng, và thay đổi trong tài liệu vì các định nghĩa dựa trên các công nghệ mới có khuynh hướng thay đổi theo thời gian. Kết quả là các nghiên cứu dự báo dầu khác nhau bao gồm các loại nhiên liệu lỏng khác nhau. Một số sử dụng thuật ngữ "dầu thông thường" cho những gì được bao gồm trong mô hình, và "không theo quy ước" dầu cho các tầng lớp loại trừ.
Vào năm 1956, Hubbert hạn chế dự đoán dầu đạt đỉnh điểm đối với dầu thô "có thể sản xuất bằng các phương pháp hiện đang được sử dụng". Tuy nhiên, đến năm 1962, những phân tích của ông bao gồm những cải tiến trong thăm dò và sản xuất trong tương lai. Tất cả các phân tích của Hubbert về dầu đạt đỉnh điểm đã loại trừ dầu đặc biệt được sản xuất từ đá phiến dầu hoặc khai thác từ các bãi cát dầu. Một nghiên cứu năm 2013 dự đoán đỉnh điểm đầu tiên không bao gồm dầu nước sâu, dầu hỏa, dầu có trọng lượng dưới 17,5 và dầu gần các cực, chẳng hạn như trên dốc North của Alaska, tất cả đều được định nghĩa là phi thường. Một số định nghĩa được sử dụng phổ biến cho dầu thông thường và không theo quy ước được nêu chi tiết dưới đây.
Các nguồn dầu thông thường
Dầu thông thường được chiết xuất trên đất liền và ngoài khơi bằng các kỹ thuật tiêu chuẩn và có thể được phân loại là nhẹ, trung bình, nặng, hoặc rất nặng. Các định nghĩa chính xác của các cấp này khác nhau tùy thuộc vào khu vực mà dầu đến. Dầu nhẹ chảy tự nhiên lên bề mặt hoặc có thể được chiết xuất bằng cách bơm nó ra khỏi mặt đất. Dầu nặng nghĩa là dầu có mật độ cao hơn và do đó giảm trọng lượng API gravity. Nó không chảy dễ dàng, và tính nhất quán của nó cũng tương tự như mật mía. Trong khi một số sản phẩm có thể được sản xuất bằng các kỹ thuật thông thường, tỷ lệ phục hồi tốt hơn bằng các phương pháp phi thường.
Các nguồn dầu phi thường
Dầu hiện nay được coi là không theo quy ước xuất phát từ nhiều nguồn.
· Dầu được chiết xuất từ các trầm tích của đá thấm thấp, đôi khi là đá phiến sét nhưng thường là những loại đá khác, sử dụng các vết nứt bằng thủy lực, hoặc "vỡ vụn". Nó thường bị nhầm lẫn với phiến đá dầu, đó là dầu được sản xuất từ kerogen chứa trong đá phiến dầu (xem dưới đây), Sản xuất dầu hỏa đã dẫn đến sự phục hồi của sản xuất ở Mỹ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, sản lượng dầu hụt đã đạt được đỉnh điểm vào năm 2015 và sẽ không tăng trở lại cho đến khi giá dầu có sự phục hồi đáng kể. thumb|Sản lượng dầu thấp của Hoa Kỳ từ năm 2012 và dự đoán sản lượng sẽ giảm đến cuối năm 2017, cùng với số lượng giàn khoan (Cơ quan Thông tin Năng lượng)
· Đá phiến dầu là một thuật ngữ phổ biến đối với đá trầm tích như đá phiến sét hoặc đá cẩm thạch, chứa kerogen, tiền chất dầu sáp chưa được biến đổi thành dầu thô do áp suất và nhiệt độ cao do chôn sâu. Thuật ngữ "đá phiến dầu" có phần hơi khó hiểu, bởi vì những gì được gọi ở Mỹ là "đá phiến dầu" không phải là dầu thực sự và đá nó được tìm thấy nói chung không phải là đá phiến sét. Vì nó gần bề mặt hơn là chôn sâu trong lòng đất, đá phiến sét hoặc đá cẩm thạch thường được khai thác, nghiền nát, và vét lại, tạo ra dầu tổng hợp từ kerogen. Sản lượng năng lượng của nó thấp hơn nhiều so với dầu thông thường, do đó ước lượng sản lượng, năng lượng của các phát hiện đá phiến sét được coi là không đáng tin cậy.
· Cát dầu là các mỏ sa thạch chưa kết hợp có chứa một lượng lớn bitum dầu thô có độ nhớt cao hoặc dầu thô nặng có thể phục hồi bằng khai thác bề mặt hoặc bằng các giếng dầu tại chỗ bằng cách phun hơi nước hoặc các kỹ thuật khác. Nó có thể được hoá lỏng bằng cách nâng cấp, pha trộn với chất pha loãng, hoặc bằng cách sưởi ấm; Và sau đó được xử lý bởi một nhà máy lọc dầu thông thường. Quá trình phục hồi đòi hỏi công nghệ tiên tiến nhưng hiệu quả hơn đá phiến dầu. Lý do là, không giống như "đá phiến dầu của Mỹ", cát dầu ở Canada thực sự có chứa dầu, và đá cát họ tìm thấy dễ dàng hơn để sản xuất dầu từ đá phiến sét hoặc đá cẩm thạch. Trong phương ngữ tiếng Anh của Hoa Kỳ, các thành tạo này thường được gọi là "cát dầu", nhưng vật liệu tìm thấy trong chúng không phải là hắc ín nhưng là một dạng dầu nặng và dẻo về kỹ thuật được biết đến như là nhựa đường. thumb|Sản lượng dầu thô của Hoa Kỳ lần đầu tiên vượt quá nhập khẩu kể từ đầu những năm 1990
· Hoá chất than hoặc sản phẩm gas cho chất lỏng là các hydrocarbon lỏng được tổng hợp từ quá trình chuyển đổi than hoặc khí tự nhiên bằng quá trình Fischer-Tropsch, quy trình Bergius hoặc quy trình Karrick. Hiện nay, hai công ty SASOL và Shell, có công nghệ dầu tổng hợp đã được chứng minh là hoạt động trên quy mô thương mại. Hoạt động kinh doanh chính của Sasol dựa trên công nghệ CTL (than đến lỏng) và GTL (khí tự nhiên), tạo ra doanh thu 4, 40 tỷ đô la Mỹ (năm tài chính 2009). Shell đã sử dụng các quy trình này để tái chế chất thải (thường bị đốt cháy ở giếng dầu và các nhà máy lọc dầu) thành dầu tổng hợp sử dụng được. Tuy nhiên, đối với CTL có thể không có đủ nguồn cung cấp than để cung cấp nhu cầu toàn cầu cho cả nhiên liệu lỏng và phát điện.
· Các nguồn tài nguyên nhỏ gồm có sự mất ổn định nhiệt, như đã thảo luận trong một bài viết của tạp chí Khám phá năm 2003, có thể được sử dụng để sản xuất dầu trong thời gian vô hạn, ra khỏi rác thải, chất thải và chất thải nông nghiệp. Bài báo tuyên bố rằng chi phí của quá trình là 15 USD / thùng. Một bài báo tiếp theo năm 2006 cho biết chi phí thực sự là 80 USD / thùng, vì nguyên liệu thô trước đây được coi là chất thải nguy hại, hiện nay có giá trị trên thị trường. Một bản tin năm 2008 của Phòng thí nghiệm Los Alamos đã đưa ra đề xuất rằng hydro (có thể sản xuất bằng cách sử dụng chất lỏng nóng từ lò phản ứng hạt nhân để phân tách nước thành hydro và oxy) kết hợp với CO2 bị cô lập có thể được sử dụng để sản xuất methanol (CH3OH), sau đó có thể chuyển thành xăng.
Khám phá
thumbnail|Thăm dò dầu thế giới đạt đỉnh điểm vào những năm 1960 "Tất cả dầu và khí đốt trên thế giới đã dễ dàng tìm thấy khá nhiều. Bây giờ là công việc khó khăn hơn trong việc tìm kiếm và sản xuất dầu từ môi trường thách thức hơn và các khu vực làm việc.
- William J. Cummings, phát ngôn viên của công ty Exxon-Mobil, tháng 12 năm 2005"
"Rõ ràng là không có nhiều cơ hội tìm thấy bất kỳ số lượng đáng kể nào của dầu mới rẻ. Bất kỳ loại dầu mới hoặc phi tiêu chuẩn nào cũng đắt.
- Lord Ron Oxburgh, nguyên chủ tịch của Shell, tháng 10 năm 2008"
Đỉnh điểm của những khám phá mỏ dầu thế giới xảy ra vào những năm 1960 với khoảng 55 tỷ thùng (8, 7 x 109 m3) (Gb) / năm. Theo Hiệp hội Nghiên cứu Dầu khí Cao điểm (ASPO), tỷ lệ phát hiện đã giảm đều kể từ đó. Theo năm 2010 của Reuters, tỷ lệ phát hiện hàng năm của các mỏ mới đã ở mức ổn định ở mức 15-20 Gb / năm. left|thumb|Mặc dù Hoa Kỳ đã chứng minh trữ lượng dầu tăng 3,8 tỷ thùng trong năm 2011, ngay cả sau khi trừ đi 2,07 tỷ thùng sản xuất, chỉ 8% trong số 5,84 tỷ thùng dầu mới được đặt trước là do những thăm dò mới ([[Energy Information Administration|U.S. EIA)]]
Tuy nhiên, bất chấp sự sụp đổ của những phát minh mới trên lĩnh vực, và tỷ lệ sản xuất cao, dự báo trữ lượng dầu thô còn sót lại trong lòng đất vào năm 2014, tổng cộng 1.490 tỷ thùng, không kể dầu cát nặng của Canada, đã tăng gấp bốn lần năm 1965 đã chứng minh trữ lượng 354 tỷ thùng. Một nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng sau đợt sóng đầu tiên phát hiện trong một khu vực, phần lớn trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên không phải là sự phát triển của các mỏ mới, mà là từ sự mở rộng và khí đốt bổ sung được tìm thấy trong các mỏ hiện có.