cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nguyễn Phúc Miên Bảo (sinh 1820)
Tiểu sử
Năm Tự Đức thứ 7 (1854), Giáp Dần, ngày 10 tháng 2 (âm lịch), thân công Miên Bảo qua đời, hưởng dương 34 tuổi, thụy là Cung Nghị (恭毅). Năm 1878, nhân dịp lễ Ngũ tuần đại khánh (mừng vua được 50 tuổi), vua Tự Đức truy tặng cho ông làm Tương An Quận vương (襄安郡王). Dụ rằng:"“Các chú của trẫm là Tương An công, Quảng Ninh công đã mất, đều là người có học có hạnh, cùng với Tùng Thiện, Tuy Lý cũng suýt soát như nhau, mà nết kính cẩn hiền hậu là tính trời sinh hình như còn hơn. Cho nên là em yêu quý của triều trước đã được đặc ân bao phong, mà cùng trẫm vốn rất thân hậu, chẳng may mất sớm, chưa kịp gia ơn, nay gặp năm khánh tiết, ban ơn không đâu là không khắp, huống hổ đến người cố cựu rất thân ư? Vậy nên biểu dương tên hay cho xứng với người mà yên ủi linh hồn, khuyến khích người sau.”"
Con cái
Quận vương Miên Bảo có 18 con trai và 7 con gái. Ông được ngự chế ban cho bộ chữ Y (衣) để đặt tên cho các con cháu trong phòng. Con trai thứ hai của ông là công tử Hồng Bị tập phong làm Tương An Huyện công (襄安縣公), năm Thành Thái thứ 4 (1892) gia phong làm Tương An Quận công (襄安郡公).
Tác phẩm
Quận vương Miên Bảo khi mất có để lại khá nhiều tác phẩm thi văn:
Ngoài ra, ông còn sáng tác nhiều thơ Nôm, song vì không khắc in, nên thất lạc nhiều, chỉ còn lại:
Căn cứ nội dung, Nguyễn Khuê tạm chia thơ Miên Bửu thành mấy khuynh hướng, lược ghi:
Nhận xét
Về tài văn chương của ông, Đại Nam liệt truyện (chính biên) có chép (dịch):
Trong bài Gửi Tuy Lý công, vua Tự Đức có câu:
Trích thêm ba đánh giá, của:
Chú thích
Thể loại:Hoàng tử Minh Mạng Thể loại:Công tước nhà Nguyễn Thể loại:Vương tước truy phong Việt Nam Thể loại:Nhà thơ Việt Nam thời Nguyễn
Dactylolabis nubecula
Dactylolabis nubecula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
1567
Năm 1567 (số La Mã: MDLXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1567
Andrena frigida
Andrena frigida là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1853
Ptilodactyla discoidalis
Ptilodactyla discoidalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1924.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
1566
Năm 1566 (số La Mã: MDLXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Julius.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1566
1565
Năm 1565 (số La Mã: MDLXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Julius.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1565
Phyllonorycter propinquinella
The Cherry Blotch Miner Moth (Phyllonorycter propinquinella) là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Canada (Québec và Nova Scotia) và Hoa Kỳ (Illinois, Ohio, Maine, Maryland, New York, Michigan, Vermont và Connecticut).
Sải cánh dài 8–9 mm.
Ấu trùng ăn Prunus serotina. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Andrena fukaii
Andrena fukaii là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.
Lucanus adelmae
Lucanus adelmae là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Lucanus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Ptilodactyla diversa
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Dactylolabis opaca
Dactylolabis opaca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Lucanus angusticornis
Lucanus angusticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1925.
Tham khảo
Thể loại:Lucanus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1925
Dactylolabis parviloba
Dactylolabis parviloba là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Phyllonorycter populiella
Sải cánh dài 6–7 mm.
Ấu trùng ăn Populus species, bao gồm Populus alba, Populus balsamifera, Populus dilatata, Populus grandidentata, Populus nigra và Populus tremuloides. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Phyllonorycter
Leptopelis oryi
Leptopelis oryi là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda, và có thể cả Sudan. Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, sông ngòi, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Tham khảo
Thể loại:Leptopelis
Ptilodactyla diversecostata
Ptilodactyla diversecostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1935.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Leptopelis palmatus
Leptopelis palmatus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Đây là loài đặc hữu của São Tomé và Príncipe. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sôngs ngòi, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, urban areas, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Leptopelis Thể loại:Động vật đặc hữu São Tomé và Príncipe
Phyllonorycter pseuditeina
Phyllonorycter pseuditeina là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nepal.
Ấu trùng ăn an undetermined shrub. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Phyllonorycter
Thập lục quốc Xuân Thu
Thập lục quốc Xuân Thu, là một biên niên sử viết về thời kỳ Đông Tấn-Thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc. Do Thôi Hồng (崔鴻) thời Bắc Ngụy viết từ năm 501 đến 522.
Vào cuối thời Bắc Ngụy, sử quan Thôi Hồng đã bí mật viết "Thập lục quốc Xuân Thu", tổng cộng có 100 quyển. Thuật ngữ "Ngũ Hồ thập lục quốc" được đặt dựa theo biên niên sử này. "Thập lục quốc Xuân Thu" đã phá bỏ truyền thống trong quá khứ, quốc thư các nước được gọi là "lục", các đế kỉ được viết là "truyện", trình bày các sự kiện lịch sử của các nước theo niên hiệu. Các sự tích về quốc chủ các nước, theo thể lệ chính sử tại thế kỷ này, không dùng quan niệm "quý Trung Hoa song khinh rẻ di địch". Nó cũng là một nguồn tham khảo chính cho Ngụy thư và Tấn thư
Biên niên sử này bắt đầu biến mất từ những năm đầu thời nhà Đường và không còn tồn tại nguyên vẹn. Mặc dù ban đầu có 100 quyển, lời tựa và một bảng theo thứ tự niên đại. Đến đầu thời nhà Tống, nhiều phần của tác phẩm đã bị mất và chỉ còn lại khoảng 20 quyển, được Tư Mã Quang trích dẫn rộng rãi. Có hai phiên bản hiện còn lại từ cuối thời nhà Minh, bản của Đồ Kiều Tôn (屠喬孫) gọi là Đồ bản (屠本) bao gồm 100 quyển, và bản của Hà Tang (何镗) gọi là Hà bản (何本) bao gồm 16 quyển, tái bản trong Hán Ngụy tùng thư (漢魏叢書), một tài liệu lịch sử. Đồ bản được xuất bản lần thứ ba vào năm 1781. Ngoài ra còn có phiên bản 100 quyển cùng với một bảng theo thứ tự niên đại từ cuối thời nhà Thanh của Thang Cầu (湯球), lấy từ bản của Hà Tang và các tư liệu khác.
Liên kết ngoài
Thể loại:Các văn bản lịch sử Trung Quốc Thể loại:Ngũ Hồ thập lục quốc
Mitsubishi Pajero Sport
Thế hệ thứ nhất (1996–2008)
Lần đầu tiên được sản xuất là tại Nhật Bản vào năm 1996 và được xuất khẩu đi hầu hết các thị trường trên thế giới vào năm 1997. Tại các thị trường này, xe có các tên gọi khác nhau như Challenger, Pajero Sport ở châu Âu, Montero Sport ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ, Nativa ở một số khu vực tại Trung Mỹ và Trung Đông, Shogun Sport ở nước Anh và G-Wagon ở Thái Lan. Thế hệ đầu tiên của Pajero Sport được sản xuất dựa trên chiều dài cơ sở của xe Pajero thế hệ thứ hai. Cũng giống như Pajero, thế hệ đầu tiên này của Pajero Sport có hệ thống treo trước là loại độc lập dùng thanh xoắn và cầu sau là loại cầu cứng. Ngoài nhiều lần thay đổi vẻ ngoài qua các năm, có một sự thay đổi đáng kể của hệ thống treo sau từ loại nhíp lá sang loại lò xo xoắn vào cuối năm 2000. Khi Pajero Sport trở nên phổ biến hơn thì nó bắt đầu được lắp ráp tại chỗ để bán trên các thị trường nước ngoài như ở Trung Quốc từ năm 2003 và ở Brazil từ năm 2006. Pajero Sport thế hệ thứ nhất không còn được bán tại Nhật Bản từ năm 2003, tại Bắc Mỹ từ năm 2004 (ở đây nó được thế chỗ bởi Endeavor) và tại Trung Âu và Tây Âu từ năm 2008.
Thế hệ thứ hai (2008–đến nay)
Thế hệ thứ hai của Pajero Sport xây dựng dựa trên khung xe hình thang của Mitsubishi Triton được lần lượt giới thiệu cho một số thị trường (Nga, Đông Nam Á, Trung Đông, Mỹ Latinh, Châu Phi và Châu Đại Dương) vào mùa thu năm 2008 sau khi ra mắt công chúng lần đầu tiên tại Triển lãm ô tô quốc tế Matxcova. Giống như thế hệ thứ nhất, thế hệ thứ hai của Pajero Sport có các loại xe 5 chỗ hoặc 7 chỗ, máy dầu 2.5 hoặc 3.2 lít và máy xăng V6 3.0 hoặc 3.5 lít. Cùng với xe bán tải Triton (là loại xe mà Pajero Sport đã được phát triển từ đó), thế hệ mới của Pajero Sport được tập trung sản xuất ở Thái Lan để xuất khẩu đi tất cả các thị trường trên toàn thế giới.
Ở Việt Nam, Pajero Sport được sản xuất, lắp ráp tại nhà máy ở tỉnh Bình Dương của Công ty TNHH liên doanh sản xuất ô tô Ngôi Sao (VINASTAR), một liên doanh của Công ty ô tô Mitsubishi. Ngày 29/08/2011, Pajero Sport chính thức được VINASTAR giới thiệu tại thị trường Việt Nam sau lần ra mắt công chúng tại Triển lãm Ô tô Việt Nam 2010 vào mùa thu năm 2010 tại Hà Nội.
Tham khảo
Challenger Thể loại:Rear wheel drive vehicles Thể loại:All wheel drive vehicles Thể loại:SUVs Thể loại:1990s automobiles Thể loại:2000s automobiles Thể loại:2010s automobiles Thể loại:Vehicles introduced in 1997
Sân bay Baruun-Urt
nhỏ|trái|Tòa nhà sân bay năm 1972 Sân bay Baruun-Urt là một sân bay công cộng nằm tại Baruun-Urt, thủ phủ tỉnh Sükhbaatar tại Mông Cổ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Mông Cổ
Samuel Rutherford
thumb|Dưới bức tranh "Ký kết Thỏa thuận Quốc gia", họa sĩ Victoria William Hole đặt Henderson (đứng trên mộ đá) ở trung tâm của sự kiện vào năm 1638. Archibald Johnston ở bên trái và Samuel Rutherford cũng được miêu tả. thumb|Rutherford's Monument, Anworth thumb|Đài tưởng niệm Rutherford thumb|Bia đá khắc chữ trên Tượng đài Rutherford. thumb|Anwoth Old Kirk và Kirkyard thumb|Bảng kỷ niệm cho Samuel Rutherford thumb|Mộ của Master Samuel Rutherford, nghĩa trang nhà thờ St Andrews Samuel Rutherford (cũng được viết là Rutherfurd hoặc Rutherfoord; khoảng năm 1600 - 29 tháng 3 năm 1661) là một giáo sĩ và học giả Presbyterian Scotland và là một trong những Ủy viên Scotland tại Hội nghị Westminster.
Cuộc sống
Samuel Rutherford sinh tại giáo xứ Nisbet (nay là một phần của Crailing), Roxburghshire, ở Scottish Borders vào khoảng năm 1600. Không có thông tin chính xác về cha mẹ ông, nhưng ông thuộc dòng dõi giống như Roxburghs of Hunthill (từ đó Sir Walter Scott có dòng dõi) và cha ông được cho là một nông dân hoặc thợ xay. Một người anh của ông là giáo viên tại Kirkcudbright và là một người đọc Kinh Thánh, và người anh em khác của ông là một sĩ quan trong quân đội Hà Lan.
Rutherford được học tại Trường Trung học Jedburgh và Đại học Edinburgh. Sau khi tốt nghiệp với bằng M.A. vào năm 1621, ông được bổ nhiệm làm giáo sư tại Edinburgh vào năm 1623. Ông từ chức khỏi vị trí đó vào năm 1626, vì hành vi không đứng đắn với Euphame Hamilton, người sau này trở thành vợ của ông. Ông được công nhận tại Anwoth Kirkcudbrightshire, Galloway vào năm 1627, có lẽ không được chấp thuận bởi giám mục. Ở đó, có người nói về ông rằng "ông ta luôn cầu nguyện, luôn giảng đạo, luôn thăm viếng người ốm, luôn giảng giải, luôn viết và học tập". Một trong những nhà bảo trợ của ông ở Galloway là John Gordon, tước danh Viscount of Kenmure đã qua đời vào năm 1644. Vợ của ông, Jane Gordon, Nữ tước Kenmure, là một người trao đổi thường xuyên và luôn hỗ trợ ông và công việc của ông.
Năm 1630, ông bị triệu tập trước Tòa Án Thượng Viện, nhưng cáo buộc vi phạm quy định không tuân thủ không được tiếp tục. Chủ yếu vì việc xuất bản một tác phẩm chống lại Arminianism, ông lại bị buộc tội vào năm 1636 bởi Giám mục Sydserff, và sau khi trải qua các thủ tục tại Wigtown, ông bị trích xuất trước Ủy ban và bị cấm, vào ngày 27 tháng 7, khỏi việc làm mục sư, và buộc phải cư trú tại Aberdeen theo ý muốn của Vua. Trong thời gian này, ông đã viết nhiều trong số các bức Thư nổi tiếng của ông. Bàn làm việc của ông tại đó được cho là, "có lẽ là bục giảng hiệu quả và lan rộng nhất tại cựu thế giới Kitô giáo."
Vào tháng 2 năm 1638, Rutherford trở về Anwoth và tham dự Hội nghị Glasgow trong năm đó như một trong hai đại diện của Hội sư của ông. Ngay sau đó, ông được bầu làm một trong số các mục sư của Edinburgh, nhưng Ủy ban Hội đồng chỉ định ông, hơn thế, làm Giáo sư Thần học tại Đại học St Andrews, vị trí mà ông chỉ chấp nhận với điều kiện được phép làm cộng sự với Robert Blair, một trong các mục sư của St Andrews, vào ngày 7 tháng 1 năm 1639. Ông là một thành viên của các Hội nghị tiếp theo và liên tục ủng hộ Đảng Thống hôn. Năm 1643, ông được bổ nhiệm là một trong bốn ủy viên chính của Ủy ban Giáo hội Scotland tham gia Hội nghị Westminster và đã giảng đường một số lần trước Quốc hội, ở lại Luân Đôn trong bốn năm.
Andrena fukuokensis
Andrena fukuokensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1952.
Samuel Rutherford
Cuộc sống
Rutherford được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng của St Mary's College ở St Andrews (sau này sáp nhập để trở thành Đại học St Andrews) vào năm 1647 thay cho Robert Howie. Năm 1648, ông được đề nghị giảng dạy môn Thần học tại Harderwyck ở Hà Lan, năm 1649 là ghế giáo sư tại Edinburgh, và năm 1651 ông hai lần được bầu làm giáo sư tại Utrecht, nhưng ông đã từ chối tất cả. Trong các năm 1643, 1644, 1650 và 1651, ông được bầu làm Hiệu trưởng của Đại học St Andrews và vào năm 1650, trong chuyến thăm St Andrews của Charles II, ông đã phát biểu bằng tiếng Latin về nghĩa vụ của các vị vua. Rutherford là một người theo chủ nghĩa Cải cách kiên quyết trong cuộc tranh cãi giữa các giáo sĩ trong Giáo hội Caledonia Scotland giữa những người thuộc các phái Quyết định viên và Người phản đối vào những năm 1650.
Andrena fukuokensis
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1952
Samuel Rutherford
Di sản
Samuel Rutherford là một trong những nhân vật cổ điển của Giáo hội Scotland. Tầm ảnh hưởng của ông trong cuộc đời mình, như một học giả, mục sư, và nhà văn, đã rất sâu sắc và rộng lớn. Sau khi ông qua đời, tên tuổi của ông được tôn sùng rộng rãi và vẫn được giữ nguyên cho đến ngày nay. Khoảng bốn mươi bản tái bản của thư từ của ông đã được xuất bản lại (bản của Bonar chứa 365 bức thư), và vô số câu chuyện kể về những lời nói và hành động của ông được lưu trữ và tạo nên một phần không nhỏ của truyền thống Scotland. Trong số những lời cuối cùng của ông là: "Glory shines in Immanuel's Land," on which Mrs Anne Boss Cousin founded her hymn, "The Sands of Time are sinking."
Có một đài tưởng niệm cho Rutherford cũng được xây dựng, là một tòa tháp đá granite được liệt kê vào danh sách các công trình kiến trúc được bảo vệ ở Scotland, được dựng năm 1842 trên đỉnh đồi nhìn xuống giáo xứ cũ của ông ở Anwoth, ở làng Gatehouse of Fleet, phía tây nam Scotland.
Gia đình
Ông đã kết hôn lần đầu vào năm 1626 với Euphame Hamilton, người đã qua đời vào tháng 6 năm 1630, và có con gái tên Marie, được rửa tội vào ngày 14 tháng 4 năm 1628. Sau đó ông lại kết hôn vào ngày 24 tháng 3 năm 1640 với Jean M'Math, người đã được chôn tại Greyfriars Churchyard vào ngày 15 tháng 5 năm 1675. Họ có con gái là Agnes (kết hôn với William Chiesley, W.S.), qua đời vào ngày 29 tháng 7 năm 1694, và sáu người con khác đã mất trước khi ông qua đời. Ông được biết đến là thân thiết với James Guthrie.
Danh sách những công việc
Ban đầu được lấy từ cuốn Thư của Samuel Rutherford của Andrew Bonar,, cập nhật và sửa chữa sau đó.
Thư mục
Hew Scott's:
Dactylolabis pechlaneri
Dactylolabis pechlaneri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Hệ thống khoa học Trái Đất
nhỏ|Một phân tích sinh thái của CO2 trong một [[hệ sinh thái. hệ thống sinh học, hệ sinh thái tìm kiếm toàn diện quan điểm về sự tương tác và giao à giữa các hệ thống sinh học và sinh thái.]] Các khoa học Trái Đất là ứng dụng của hệ thống khoa học Trái Đất. Một cách cụ thể,nó xem xét các tương tác và 'phản hồi', thông qua các dòng vật chất và năng lượng, giữa các chu kỳ, quy trình và "khối cầu" của hệ thống Trái Đất—quyển khí, thủy quyển, tầng lạnh, địa kỹ thuật, không gian, thạch quyển, sinh quyển, and even the từ quyển —cũng như tác động của xã hội loài người đến các thành phần này. Ở quy mô rộng nhất, khoa học hệ thống Trái Đất tập hợp các nhà nghiên cứu trên cả khoa học tự nhiên và ngôn ngữ, từ các lĩnh vực bao gồm sinh thái học, kinh tế học, địa lý học, địa chất học, khoa sông băng, khí tượng học, hải dương học, khí hậu học, cổ sinh vật học, xã hội học, and khoa học vũ trụ. Giống như chủ đề rộng hơn của khoa học hệ thống về cách nhìn toàn diện về sự tương tác động giữa Trái Đất hình cầu và nhiều hệ thống con cấu thành của chúng thông lượng và quy trình, kết quả Tổ chức không gian và sự tiến hóa theo thời gian của các hệ thống này, và tính biến đổi, ổn định và không ổn định của chúng. Các tập hợp con của khoa học Hệ thống Trái Đất bao gồm hệ thống địa chất và hệ sinh thái, và nhiều khía cạnh của khoa học Hệ thống Trái Đất là nền tảng cho các môn học của địa vật lý  và khoa học khí hậu.
Khái niệm
[./Https://www.hotcourses.vn/study/canada/school-college-university/carleton-university/413978/international.html Trung tâm tài nguyên giáo dục khoa học], Cao đẳng Carleton, đưa ra mô tả sau: "Khoa học hệ thống Trái Đất bao gồm hóa học, vật lý, sinh học, toán học và khoa học ứng dụng trong việc vượt qua các ranh giới kỷ luật để coi Trái Đất là một hệ thống tích hợp. Nó tìm hiểu sâu hơn về các tương tác vật lý, hóa học, sinh học và con người xác định quá khứ, hiện tại và tương lai của Trái Đất. Khoa học Hệ thống Trái Đất cung cấp một cơ sở vật chất để hiểu thế giới chúng ta đang sống và nhân loại tìm cách đạt được sự bền vững".
Khoa học Hệ thống Trái Đất đã đưa ra bốn đặc điểm bao quát, dứt khoát và cực kỳ quan trọng của Hệ thống Trái Đất, bao gồm:
Nguồn gốc
Trong nhiều thiên niên kỷ, con người đã suy đoán làm thế nào các yếu tố vật lý và sống trên bề mặt Trái Đất kết hợp với các vị thần và nữ thần thường được đặt ra để thể hiện các yếu tố cụ thể. Quan niệm rằng Trái Đất, chính nó, còn sống là một chủ đề thường xuyên của triết học và tôn giáo Hy Lạp. Những giải thích khoa học ban đầu về hệ thống Trái Đất bắt đầu trong lĩnh vực địa chất học, ban đầu ở Trung Đông và Trung Quốc, và chủ yếu tập trung vào các khía cạnh như tuổi của Trái Đất và các quy trình quy mô lớn liên quan đến núi và đại dương. Địa chất phát triển như một khoa học,sự hiểu biết về sự tương tác của các khía cạnh khác nhau của hệ thống Trái Đất tăng lên, dẫn đến việc bao gồm các yếu tố như nội địa Trái Đất, địa chất hành tinh và hệ thống sống.
Trong nhiều khía cạnh, các khái niệm nền tảng của khoa học Hệ thống Trái Đất có thể được nhìn thấy trong các diễn giải tổng thể về tự nhiên được thúc đẩy bởi nhà địa lý thế kỷ 19 Alexander von Humboldt. Trong thế kỷ 20, Vladimir Vernadsky (1863–1945) đã nhìn thấy chức năng của sinh quyển như một lực lượng địa chất tạo ra sự mất cân bằng động, từ đó thúc đẩy sự đa dạng của cuộc sống. Vào giữa những năm 1960, James Lovelock lần đầu tiên đưa ra một vai trò điều tiết cho sinh quyển trong Phản hồi các cơ chế trong hệ thống Trái Đất. Ban đầu được đặt tên là "giả thuyết phản hồi Trái Đất", Lovelock sau đó đổi tên nó thành Giả thuyết Gaia, và sau đó tiếp tục phát triển lý thuyết với nhà lý thuyết tiến hóa Mỹ Lynn Margulis suốt những năm 1970. Song song đó, ngành khoa học hệ thống đã phát triển trên nhiều lĩnh vực khoa học khác, một phần do sự sẵn có ngày càng tăng và năng lượng của máy tính,và dẫn đến sự phát triển về mô hình khí hậu điều đó bắt đầu cho phép chi tiết và tương tác mô phỏng về Trái Đất với thời tiết và khí hậu. Sự mở rộng sau đó của các mô hình này đã dẫn đến sự phát triển của "các mô hình hệ thống Trái Đất" (ESM) bao gồm các khía cạnh như tầng lạnh và sinh quyển.
Là một lĩnh vực tích hợp, khoa học Hệ thống Trái Đất giả định lịch sử của một loạt các ngành khoa học, nhưng như một nghiên cứu rời rạc, nó đã phát triển vào những năm 1980, đặc biệt là tại NASA, nơi một ủy ban được gọi là Ủy ban Khoa học Hệ thống Trái Đất được thành lập vào năm 1983.Những bản báo cáo đầu tiên về khoa học hệ thống Trái Đất, Khoa học hệ thống Trái Đất: Tổng quan (1986), và độ dài sách Khoa học hệ thống Trái Đất: Một cái nhìn cận cảnh hơn (1988), tạo thành một cột mốc quan trọng trong sự phát triển chính thức của khoa học hệ thống Trái Đất. Các công trình ban đầu thảo luận về khoa học hệ thống Trái Đất, như các báo cáo của NASA, nói chung nhấn mạnh tác động của con người ngày càng tăng đối với hệ Trái Đất là động lực chính cho nhu cầu hội nhập lớn hơn giữa đời sống và khoa học địa lý, làm cho nguồn gốc của khoa học hệ thống Trái Đất song song với sự khởi đầu của thay đổi toàn cầu
Khoa học khí hậu
nhỏ|Sự tương tác động của Trái Đất [[đại dương, khí hậu, hệ thống địa hóa.]] Khí hậu học và biến đổi khí hậu là trung tâm của khoa học Hệ thống Trái Đất kể từ khi thành lập, bằng chứng là nơi nổi bật được đưa ra cho sự thay đổi khí hậu trong các báo cáo ban đầu của NASA đã thảo luận ở trên. Hệ thống khí hậu của Trái Đất là một ví dụ điển hình của một thuộc tính mới nổi của toàn bộ hệ thống hành tinh, nghĩa là, một thứ không thể hiểu đầy đủ mà không liên quan đến nó như một thực thể tích hợp duy nhất. Đây cũng là một hệ thống mà các tác động của con người đã phát triển nhanh chóng trong những thập kỷ gần đây, cho thấy tầm quan trọng to lớn đối với sự phát triển và tiến bộ thành công của nghiên cứu khoa học Hệ thống Trái Đất. Chỉ là một ví dụ về tính trung tâm của khí hậu học đến lĩnh vực này, nhà khí hậu học hàng đầu của Mỹ Michael E. Mann là Giám đốc của một trong những trung tâm đầu tiên về nghiên cứu khoa học Hệ thống Trái Đất, Trung tâm Khoa học Hệ thống Trái Đất tại Đại học Bang Pennsylvania, và tuyên bố sứ mệnh của nó là "Trung tâm Khoa học Hệ thống Trái Đất để duy trì sứ mệnh mô tả, mô hình hóa và hiểu hệ thống khí hậu Trái Đất".
Mối quan hệ với giả thuyết Gaia
Giả thuyết Gaia đặt ra rằng các hệ thống sống tương tác với các thành phần vật lý của hệ Trái Đất để tạo thành một tự điều chỉnh toàn bộ duy trì các điều kiện thuận lợi cho cuộc sống. Được phát triển ban đầu bởi James Lovelock, giả thuyết này cố gắng tính đến các đặc điểm chính của hệ Trái Đất, bao gồm cả thời gian dài (vài tỷ năm) trong điều kiện khí hậu tương đối thuận lợi trong bối cảnh của tăng đều đặn bức xạ năng lượng mặt trời.Do đó, giả thuyết Gaia có ý nghĩa quan trọng đối với khoa học hệ thống Trái Đất, theo ghi nhận của Giám đốc Khoa học Hành tinh của NASA, James Green, vào tháng 10 năm 2010: "Tiến sĩ Lovelock và Tiến sĩ Margulis đóng vai trò chính trong nguồn gốc của những gì chúng ta biết bây giờ là Khoa học hệ thống Trái Đất".
Mặc dù giả thuyết Gaia và khoa học hệ thống Trái Đất có cách tiếp cận liên ngành để nghiên cứu các hoạt động của hệ thống ở quy mô hành tinh, nhưng chúng không đồng nghĩa với nhau. Một số cơ chế phản hồi tiềm năng của Gaian đã được đề xuất, ví dụ như Giả thuyết CLAW —nhưng giả thuyết không có sự hỗ trợ phổ quát trong cộng đồng khoa học,  vẫn còn là một chủ đề nghiên cứu tích cực.
Về giáo dục
Khoa học hệ thống Trái Đất có thể được nghiên cứu ở cấp độ sau đại học tại một số trường đại học, với các chương trình đáng chú ý tại các tổ chức như University of California, Irvine, Đại học Bang Pennsylvania, and Đại học Stanford. Trong giáo dục phổ thông, Hiệp hội Địa vật lý Hoa Kỳ,hợp tác với Hiệp hội Địa chất Keck và với sự hỗ trợ từ năm bộ phận trong Quỹ khoa học quốc gia, triệu tập một hội thảo vào năm 1996, "để xác định các mục tiêu giáo dục phổ biến trong số tất cả các ngành trong khoa học Trái Đất". Trong báo cáo của mình, những người tham gia lưu ý rằng, "Các lĩnh vực tạo nên Trái Đất và khoa học vũ trụ hiện đang trải qua một bước tiến lớn thúc đẩy sự hiểu biết về Trái Đất như một số hệ thống có liên quan với nhau". Nhận thấy sự gia tăng của điều này phương pháp tiếp cận hệ thống, Ông đã báo cáo hội thảo đề xuất một chương trình khoa học về Hệ thống Trái Đất được phát triển với sự hỗ trợ của Quỹ Khoa học Quốc gia. Năm 2000, Liên minh Giáo dục Khoa học Hệ thống Trái Đất đã được bắt đầu và hiện có sự tham gia của hơn 40 tổ chức, với hơn 3.000 giáo viên đã hoàn thành khóa học về liên minh khoa học hệ thống Trái Đất vào mùa thu năm 2009".
Xem thêm
khoa học Trái Đất
Con lắc Foucault
thumb|250px|Mô hình con lắc Foucault tại [[Điện Panthéon, Paris]] right|thumb|250px|Con lắc Foucault tại [[bảo tàng COSI, Columbus, Ohio đang chuyển động]] phải|khung|Minh họa con lắc Foucault
Con lắc Foucault, đặt tên theo nhà vật lý người Pháp Léon Foucault, là một thí nghiệm chứng tỏ rằng Trái Đất đang tự quay quanh trục của nó; và là một hệ quả của hiệu ứng Coriolis cho chuyển động trong hệ quy chiếu quay. Con lắc này được giới thiệu vào năm 1851 và là thí nghiệm đầu tiên đưa ra bằng chứng trực tiếp, đơn giản về sự quay của Trái Đất. Con lắc Foucault ngày nay là một mô hình phổ biến trong các bảo tàng khoa học và trường đại học.
Lịch sử
Vào năm 1851, nhà khoa học người Pháp Léon Foucault đã sử dụng một dây thép dài 68 m để treo một quả cầu sắt nặng 31 kg từ mái vòm của nhà thờ Panthéon và tác dụng một lực ban đầu, cho nó lắc đi lắc lại. Để đánh dấu quá trình chuyển động của quả cầu, ông đã cho gắn một kim nhọn vào quả cầu và cho vẽ một vòng tròn trên cát ẩm ở mặt đất phía dưới chuyển động của quả cầu. Quả cầu đã để lại những vệt của đường đi khác nhau sau mỗi chu kỳ chuyển động chậm chạp và quỹ đạo này đã chỉ ra rằng Trái Đất quay tròn xung quanh trục của nó. Tại đường vĩ độ đi qua thành phố Paris, đường chuyển động của con lắc đã thực hiện một vòng quay thuận chiều kim đồng hồ cứ sau 30 giờ. Tại Nam Bán Cầu, đường đi đó ngược chiều kim đồng hồ, và tại xích đạo, nó không quay tròn chút nào.
Con lắc Foucault trên thế giới
Có rất nhiều con lắc Foucault tại các trường đại học, bảo tàng khoa học và các nơi tương tự trên khắp thế giới. Trụ sở Liên Hợp Quốc tại thành phố New York có một; lớn nhất là tại Trung tâm Hội nghị Oregon: chiều dài của nó là khoảng 27 m. Tuy nhiên, đã từng có những con lắc dài hơn nhiều, chẳng hạn như con lắc 98 m trong Nhà thờ chính tòa Thánh Isaac, Sankt-Peterburg, Nga.
Tại Nam Cực
Thí nghiệm cũng đã được thực hiện tại Nam Cực, nơi người ta cho rằng sự tự quay của Trái Đất sẽ có hiệu quả tối đa tại Trạm Nam Cực Amundsen–Scott, trong một cầu thang sáu tầng của một nhà ga mới đang được xây dựng. Con lắc có chiều dài 33 m và quả lắc nặng 25 kg. Vị trí rất lý tưởng: không có không khí chuyển động có thể làm xáo trộn con lắc và độ nhớt thấp của không khí lạnh làm giảm sức cản của không khí. Các nhà nghiên cứu xác nhận khoảng 24 giờ là chu kỳ đường đi của con lắc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Con lắc Thể loại:Chuyển động quay Thể loại:Thí nghiệm vật lý Thể loại:Léon Foucault Thể loại:Phát minh Pháp
Nước chấm
Nước chấm là tên gọi chung cho nhiều loại "xốt chấm" được sử dụng khá thường xuyên dưới dạng một loại gia vị.Riêng Nước chấm Việt Nam thường có vị ngọt, chua, mặn,và cay.
Nước mắm pha
nhỏ|250x250px|chén nước mắm pha với ớt Nước mắm pha (hay nước mắm trộn) là loại nước chấm nổi tiếng nhất được làm từ nước mắm - một loại nước chấm có nguồn gốc từ cá biển. Công thức đơn giản nhất của loại gia vị này là một ít nước cốt chanh, hoặc đôi khi giấm gạo, một phần nước mắm ăn (hoặc nước mắm nấu), một phần đường và hai phần nước sôi để nguội. Những người ăn chay tạo ra nước chấm (nước chấm chay) hoặc nước tương (nước đậu nành) bằng cách thay thế nước tương đậu nành Maggi cho nước mắm.
Thông thường, người Việt Nam sẽ thường cho thêm tỏi băm nhuyễn chưa nấu chín, băm nhỏ ớt mắt chim (ớt hiểm) hay đôi khi là ớt chỉ thiên tùy theo khẩu vị của người ăn, và trong một số trường hợp, cà rốt cắt nhỏ hoặc củ cải trắng và đu đủ xanh được cho vào để làm nước chấm cho món bún. Hoặc khi phục vụ hải sản, chẳng hạn như lươn, người ta cũng phục vụ một vài lát sả đi kèm.
Nước chấm được chuẩn bị nóng trên bếp giúp nó hòa tan đường nhanh hơn, sau đó được làm nguội. Hương vị có thể thay đổi tùy theo sở thích của từng người và theo mội vùng miền nhưng chủ yếu phụ thuộc vào những nguyên liệu của từng vùng sẽ ảnh hưởng đến thành phần được cho thêm vào nước chấm, nhưng nó thường được mô tả là có vị cay nồng khác biệt nếu có thêm ớt xắt lát hoặc gừng, ngọt nhưng chua nếu có thêm chanh và bột ngọt.
Khác biệt theo vùng miền
Người dân miền bắc Việt Nam có xu hướng sử dụng nước mắm pha nhiều hơn trong nấu ăn, bằng cách sử dụng các công thức truyền thống, nhưng có thêm nước dùng làm từ thịt lợn hoặc xương lợn (heo) hoặc bò và đôi khi tôm he. Ở Miền Trung, mọi người thích sử dụng một dạng nước mắm pha với tỉ lệ pha loãng ít hơn và có cùng tỷ lệ nước mắm, đường như công thức trên, nhưng có thêm ít nước và với ớt tươi. Người miền Nam Việt Nam thường sử dụng đường cọ và nước dừa làm chất tạo ngọt trong nước chấm thay vì dùng bột canh nhằm đưa lại vị ngọt tự nhiên hơn khi ăn.
Công dụng
Nước mắm pha thường được sử dụng cho các món ăn như:
Nước chấm được sử dụng như một loại gia vị tất yếu trong mỗi gia đình nhằm tăng hương thơm và kích thích vị giác. Nước chấm kết hợp được với rất nhiều món ăn nên tùy theo vùng miền mà có những cách pha trộn nhằm phù hợp với khẩu vị của người ăn nhưng chủ yếu được kết hợp với tỏi tươi và ớt hiểm nhằm đem lại hương vị đậm đà hơn cho món ăn.
Phiên bản khác
Có một loại nước sốt cay hơn và ít công phu hơn ở Thái Lan và Lào. Ở đó, nó được gọi là nam pla phrik và jeow pa mak phet,  được tạo thành từ nước mắm và rất nhiều ớt; các pha loại nước chấm này chuẩn nhất cũng bao gồm nước ép tỏi và/hoặc hành lá xắt nhỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phụ gia Thể loại:Ẩm thực Việt Nam
1525
Năm 1525 (MDXXV) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1525
Ptilodactyla diversepunctata
Ptilodactyla diversepunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1924.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Lucanus brivioi
Lucanus brivioi là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Lucanus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Dactylolabis pemetica
Dactylolabis pemetica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
1524
Năm 1524 (số La Mã: MDXXIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Julian.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1524
Andrena fulgida
Andrena fulgida là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1980
Ptilodactyla diversipubens
Ptilodactyla diversipubens là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1924.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Phyllonorycter pseudojezoniella
Phyllonorycter pseudojezoniella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở vùng Viễn Đông Nga.
Ấu trùng ăn Quercus mongolica và Quercus serrata. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Phyllonorycter
Leptopelis parbocagii
Leptopelis parbocagii là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Loài này có ở Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo, Malawi, Mozambique, Tanzania, và Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, và đất nông nghiệp có lụt theo mùa.
Tham khảo
Thể loại:Leptopelis Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
Ptilodactyla dohertyi
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Andrena fulica
Andrena fulica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1974
Lucanus bruanti
Lucanus bruanti là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1973.
Tham khảo
Thể loại:Lucanus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1973
Bloch MB.131
Bloch MB.130 và các loại máy bay phát triển từ nó là một loạt máy bay ném bom/trinh sát của Pháp, phát triển trong thập niên 1930. Chúng tham chiến rất hạn chế khi Chiến tranh thế giới II nổ ra nhưng đã lỗi thời và nhanh chóng bị không quân Đức đánh bại. Sau sự sụp đổ của Pháp, vài chiếc bị quân Đức tịch thu và sử dụng.
Tính năng kỹ chiến thuật (MB.131RB.4)
War Planes of the Second World War: Volume Seven Bombers and Reconnaissance Aircraft
Liên kết ngoài
MB.131 Thể loại:Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930 Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay ném bom Thể loại:Máy bay trinh sát Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay hai động cơ cánh quạt
Phyllonorycter pseudojoviella
Phyllonorycter pseudojoviella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tunisia và Algérie.
Ấu trùng ăn Quercus coccifera và Quercus ilex. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. Tổ nằm ở mặt trên của lá.
Tham khảo
Thể loại:Phyllonorycter
Sân bay Ölgii
Sân bay Ölgii là một sân bay công cộng nằm tại Ölgii, thủ phủ tỉnh Bayan-Ölgii tại Mông Cổ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Mông Cổ
Dactylolabis postiana
Dactylolabis postiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Ptilodactyla donkieri
Ptilodactyla donkieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1913.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Sân bay Owando
Sân bay Owando là một sân bay ở Owando, tỉnh Cuvette, Cộng hòa Congo.
Vị trí và cơ sở vật chất
Sân bay nằm cách thị trấn khoảng 4 km về phía đông nam, trên độ cao 1214 ft (370 m) so với mực nước biển. Nó có một đường băng trải nhựa dài 2050 m.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Cộng hòa Congo Thể loại:Tỉnh Cuvette
Andrena fuliginata
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Andrena fuligula
Andrena fuligula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1965.
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1965
Dactylolabis pteropoecila
Dactylolabis pteropoecila là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Leptopelis parkeri
Leptopelis parkeri là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Đây là loài đặc hữu của Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptopelis
Marie xứ Orléans, Tử tước phu nhân xứ Narbonne
Marie xứ Orléans (tiếng Pháp: Marie d'Orléans; 19 tháng 12/tháng 9 năm 1457 – 1493) là con gái của Charles I xứ Orléans và Maria của Kleve cũng như là chị gái của Quốc vương Louis XII của Pháp. Thông qua hôn nhân với Juan của Navarra, Marie trở thành Bá tước phu nhân xứ Étampes và Tử tước phu nhân xứ Narbonne.
Hậu duệ
Thông qua hôn nhân với Juan của Navarra, Marie sinh ra được 2 người con:
Phạm Văn Điềm
Tiểu sử
Phạm Văn Điềm được giữ chức Tham đốc, An Phủ sứ phủ Phú Yên thời Cảnh Thịnh. Ông là người giỏi dùng binh và mưu lược.
Năm 1793, ông cùng với các tướng Tây Sơn là Đô đốc Hồ Văn Tự, Nguyễn Quang Huy ông tử thủ Phú Yên, chống lại các tướng Nam triều là Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Nguyễn Văn Tánh, Nguyễn Đức Xuyên.
Đại Nam thực lục viết: "Nguyễn Văn Thành đánh bảo Hội An của giặc phá được, Tham đốc giặc là Phạm Văn Điềm đầu hàng. Thu phục được dinh Phú Yên. Tin báo đến, vua dụ giục (Nguyễn Văn) Thành tiến quân để tiếp nhau với các đạo quân của Võ Tánh."
Năm 1799, khi thành Hoàng Đế bị quân Nguyễn hạ lần thứ nhất, Phạm Văn Điềm trá hàng quân Nguyễn.
Năm 1800, đến khi đại quân Tây Sơn do Thiếu phó Trần Quang Diệu, Đại Tư đồ Vũ Văn Dũng kéo vào đoạt lại thành, Phạm Văn Điềm đem quân quay về với Tây Sơn.
Đại Nam thực lục viết: "Hàng tướng là Phó trưởng chi chi Tiền du Trung quân Phạm Văn Điềm làm phản, chiếm giữ Phú Yên. Khi quân Tây Sơn đến Bình Định, Võ Tánh truyền hịch triệu hết quan quân ở Phú Yên về họp. Trưởng chi Hậu chi Nguyễn Văn Nguyện đã chở tiền lương đi trước. Lưu thủ Hồ Đức Vạn bèn sai (Phạm Văn) Điềm cùng Trưởng chi Thái Văn Long đem quân chi Tiền du tiến theo, còn tự mình mang thuộc quân đi sau, đêm vượt đèo Cù Mông. Điềm cùng với đảng là bọn Đô úy Đỗ Văn Nguyệt, Ngô Văn Huyền, Đô ty Nguyễn Văn Súy, Hoàng Văn Trang mưu phản, nhân lúc Vạn không ngờ mà đánh úp. Long chạy về Bình Định, Vạn không biết kết liễu thế nào. Cai bạ Trần Minh Đức, Ký lục Võ Đức Thông và Trưởng chi Hữu chi Phan Văn Tự đều ở sau, nghe có biến thì lui chạy về thành Diên Khánh. (Phạm Văn) Điềm bèn giữ Phú Yên, thông với giặc. Diệu, Dũng sai Điềm làm án trấn, biên hết dân làm binh, chia đặt đồn sở để chống viện binh của ta."
Phạm Văn Điềm giữ Phú Yên, đắp nhiều đồn lớn nhỏ khiến tướng Nam triều là Đặng Trần Thường, Nguyễn Đức Xuyên sợ không dám tiến. Từ Phú Yên ông đánh phá đường vận lương của quân nam, không cho các cánh quân nam liên hợp với nhau ở mặc nam Quy Nhơn.
Đại Nam Thực Lục viết: "Tham đốc giặc là Phạm Văn Điềm đem 500 quân xâm phạm Phú Yên. Trước là bộ binh của ta tiến đóng ở Vân Sơn và Phú Trung, từ Phú Yên trở vào trong, đồn điếm bỏ không. Điềm nhân sơ hở lẻn đánh, đốt cướp bảo Hội An. Tuyển quan(1) là Nguyễn Đức Thiện và Trần Văn Trạc cùng Lưu thủ Phạm Tiến Tuấn, lui giữ cửa biển Xuân Đài. Hoàng Văn Khánh bị Tây Sơn bắt, trốn về báo tin. Vua hạ lệnh cho Nguyễn Đức Xuyên và Tống Viết Phước (Tống Viết Phúc) đem quân thủy bộ chia đường tiến đánh, quân Tây Sơn vỡ trốn. Ta lại rút quân về."
"Tham đốc giặc là Phạm Văn Điềm lại đánh Phú Yên. Sai Nguyễn Long làm Chánh thống suất, Lưu Tiến Hòa làm Phó thống suất, quản lĩnh 2 chi Chấn võ, An võ và quân hai dinh Bình Thuận Phú Yên, chia đóng đồn để giữ. Lại sắc cho Nguyễn Văn Thành sai thêm Tả chi của Trung quân và chi Khánh võ của Bình Khang cho lệ theo sai bát. Nguyễn Long tiến đóng đồn ở La Thai, lưu Lưu Tiến Hòa giữ bảo Hội An. Giặc lẻn xuống Vũng Lấm đốt phá đài lửa hiệu. Hòa ngày đêm đem quân chống đánh, gặp mai phục nên thua, bị giặc giết. Long nghe tin báo, đem quân trở về Hội An. Giặc ập đến, Nguyễn Long chống không nổi, lui chạy về sông Đà Diễn, khí giới lương thực bị giặc lấy hết. Việc báo lên. Vua dụ sai thu thập các chi, rút về đóng giữ Ba đèo để đợi lệnh triều đình. Rồi sai Hoàng Văn Khánh thay lĩnh quân, mà đóng gông Long đưa về hành tại trị tội. Bọn Nguyễn Văn Thành, Nguyễn Hoàng Đức (Hoàng Tướng Đức, Nguyễn Văn Tánh đều xin cho, bèn tha."
Nguyễn Phúc Ánh sai các tướng Tống Viết Phúc, Hoàng Viết Toản đem quân vào Phú Yên cùng Đặng Trần Thường, Nguyễn Đức Xuyên, Nguyễn Long tiểu trừ quân Tây Sơn. Phạm Văn Điềm ít quân không chống nổi phải rút về Quy Nhơn.
Đại Nam thực Luc viết: "Nguyễn Văn Thành sai Hoàng Viết Toản đem quân đánh phá được đảng giặc là Phạm Văn Điềm ở Mễ Tân [Bến Gạo]. Binh thuyền của Tống Phước Lương vừa tới, hợp cùng quân Nguyễn Văn Tánh tiến đánh các bảo giặc Bạng Quán, Lệ Uyên, Trúc Khê, quân giặc thua vỡ. Đuổi đến La Thai, thu được ấn đồng, cờ trống, khí giới rất nhiều. Điềm trốn chạy. Tánh đóng giữ nơi ấy. Phước Lương bèn dẫn quân về."
Năm 1802, Phạm Văn Điềm theo Thiếu phó Trần Quang Diệu, Đại Tư đồ Vũ Văn Dũng rút quân ra bắc. Dọc đường đến Nghệ An, ông bị bắt.
Theo Đại Nam Thực Lục thì ông nhịn ăn, ốm, Nguyễn Phúc Ánh sai Lê Văn Duyệt giết trước ông để báo thù. Tuy nhiên theo gia phả họ Phạm ở Phú Yên thì, ông trốn thoát về Tây Sơn Trung đạo ở Phú Yên tiếp tục chống lại Nguyễn Phúc Ánh đến khi mất. Con cháu đem thi hài của ông về quê an táng.
Đại Nam Thực Lục viết:
"Triệu Tán lý thượng đạo là Đặng Trần Thường đến hành tại bàn việc binh. Sai Đô thống chế Phan Tiến Hoàng thay lãnh quân thượng đạo. Trần Thường đến, dâng những tù bắt được là tên Thất con Nguyễn Văn Huệ, Tham đốc Phạm Văn Điềm, Đô đốc Nguyễn Văn Ngũ. Sai đem giết."
Nghi vấn
Điều này dẫn đến nghi vấn về việc có nhiều điều ghi trong sách Đại Nam Thực Lục có chính xác hay không như:
Nguồn tham khảo
1. Đại Nam Thực Lục - Tập 1 - Quốc sử quán triều Nguyễn
Lucanus cambodiensis
Lucanus cambodiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1925.
Tham khảo
Thể loại:Lucanus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1925
Sinovac Biotech
Sinovac Biotech Ltd. (, nasdaq: SVA) là một công ty dược phẩm sinh học Trung Quốc tập trung vào nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hoá vaccine chống lại các bệnh truyền nhiễm trên con người. Công ty có trụ sở tại Hải Điến, Bắc Kinh. Công ty được niêm yết trên NASDAQ nhưng sau này bị dừng giao dịch từ tháng 02 năm 2019 vì có tham gia trận chiến proxy.
Phyllonorycter pseudolautella
Phyllonorycter pseudolautella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaidō, Honshū) và vùng Viễn Đông Nga.
Sinovac Biotech
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty dược phẩm Trung Quốc Thể loại:Công ty Bắc Kinh Thể loại:Công ty công nghệ sinh học Trung Quốc Thể loại:Công ty dược phẩm sinh học Thể loại:Nhãn hiệu Trung Quốc Thể loại:Công ty được niêm yết trên NASDAQ Thể loại:Nghiên cứu y học
Phyllonorycter pseudolautella
Sải cánh dài 6-7.5 mm.
Ấu trùng ăn Quercus crispula, Quercus mongolica và Quercus serrata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Phyllonorycter
Dactylolabis retrograda
Dactylolabis retrograda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Ptilodactyla ebinina
Ptilodactyla ebinina là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Leptopelis parvus
Leptopelis parvus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo. Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, đầm nước, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Tham khảo
Thể loại:Leptopelis Thể loại:Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo
Sân bay Bulgan
Sân bay Bulgan là một sân bay công cộng nằm tại Bulgan, thủ phủ tỉnh Bulgan tại Mông Cổ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Mông Cổ
Lucanus cantori
Lucanus cantori là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1842.
Tham khảo
Thể loại:Lucanus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842
Thomas Duane
Thomas K. Duane (sinh ngày 30 tháng 1 năm 1955) là một chính trị gia người Mỹ đến từ New York, từng phục vụ tại Thượng viện bang New York từ năm 1999 đến 2012.
Duane là thành viên đồng tính công khai đầu tiên của Thượng viện bang New York và là thành viên duy nhất như vậy trong nhiệm kỳ của mình ở đó. Ông cũng là thành viên dương tính với HIV. Ông đại diện cho Quận 29 của Thượng viện, trải dài dọc theo West Side của Manhattan từ Phố 85 đến Canal Street, và bao gồm các khu phố sau: Upper West Side, Hell's Kitchen, Chelsea, Greenwich Village, và một phần của East Side, bao gồm East Village, Thị trấn Stuyvesant, Peter Cooper Village và Waterside Plaza.
Tuổi thơ và giáo dục
Duane có bằng về Nghiên cứu Đô thị và Hoa Kỳ tại Đại học Lehigh. Sinh ra tại Bệnh viện Pháp cũ trên phố Tây 30 ở Manhattan, ông được nuôi dưỡng tại Flushing, Queens, nơi ông học trường St. Andrew Avellino và Trường Trung học Holy Cross (Flushing). Sau khi bắt đầu sự nghiệp với tư cách là một nhà môi giới chứng khoán ở Phố Wall, ông chuyển sang làm dịch vụ công cộng bằng cách tình nguyện cho hội đồng cộng đồng của mình và làm việc cho nhà soạn nhạc thành phố lúc đó Elizabeth Holtzman. Năm 2004, Duane hoàn thành chương trình Chính phủ John F. Kennedy của Đại học Harvard cho các Giám đốc điều hành cấp cao trong Chính quyền bang và chính quyền địa phương với tư cách là thành viên lãnh đạo Viện Chiến thắng LGBTQ David Bohnett.
Dactylolabis rhicnoptiloides
Dactylolabis rhicnoptiloides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Thí nghiệm giọt dầu Millikan
Thí nghiệm giọt dầu Millikan, thực hiện bởi nhà vật lý người Mỹ Robert Millikan khoảng năm 1909, được cho là một trong những thí nghiệm đầu tiên đo được điện tích của electron. Thí nghiệm này cùng với các cống hiến của Millikan trong nghiên cứu hiệu ứng quang điện đã mang lại một giải thưởng Nobel vật lý cho ông vào năm 1923.
Lịch sử
Năm 1897, nhà vật lý người Anh J. J. Thomson đã phát hiện ra một loại hạt tích điện, gọi là điện tử. Vào lúc đó nhiều tính chất của điện tử chưa được biết đến, bao gồm điện tích của nó.
Năm 1909, Robert Millikan thực hiện thí nghiệm để đo điện tích điện tử. Millikan đã phun các giọt dầu vào một hộp trong suốt. Đáy và đỉnh hộp làm bằng kim loại được nối với nguồn điện một chiều với một đầu là âm (-) và một đầu là dương (+).
Millikan quan sát từng giọt rơi một và cho áp dụng hiệu điện thế lớn giữa hai tấm kim loại rồi ghi chú lại tất cả những hiệu ứng. Ban đầu, giọt dầu không tích điện, nên nó rơi dưới tác dụng của trọng lực và dừng ở một vận tốc nhất định. Tuy nhiên sau đó, Millikan đã dùng một chùm tia Röntgen để ion hóa giọt dầu này, cấp cho nó một điện tích. Vì thế, giọt dầu này đã rơi nhanh hơn, vì ngoài trọng lực, nó còn chịu tác dụng của điện trường. Dựa vào khoảng thời gian chênh lệch khi hai giọt dầu rơi hết cùng một đoạn đường, Millikan đã tính ra điện tích của các hạt tích điện. Xem xét kết quả đo được, ông nhận thấy điện tích của các hạt luôn là số nguyên lần một điện tích nhỏ nhất, được cho là tương ứng với 1 electron, e = 1,63 × 10−19 coulomb.
Năm 1917, Millikan lặp lại thí nghiệm trên với thay đổi nhỏ trong phương pháp, và đã tìm ra giá trị điện tích chính xác hơn là e = 1,59 × 10−19 coulomb. Những đo đạc hiện nay dựa trên nguyên lý của Millikan cho kết quả là e = 1,602 × 10−19 coulomb.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thí nghiệm vật lý Thể loại:Electron Thể loại:Khoa học năm 1909 Thể loại:Tĩnh điện học
Sân bay Sibiti
Sân bay Sibiti là một sân bay ở Sibiti, tỉnh Lékoumou, Cộng hòa Congo.
Andrena fulminea
Andrena fulminea là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.
Sân bay Sibiti
Vị trí và cơ sở vật chất
Sân bay nằm ở phía đông thị trấn, trên độ cao 1883 ft (574 m) so với mực nước biển. Nó có một đường băng trải nhựa dài 2045 m.
Andrena fulminea
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1967