cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nastus reholttumianus
Nastus reholttumianus là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Soenarko mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nastus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Quỹ đen
Một quỹ đen, theo nghĩa thông thường, là một tài khoản tiền tệ phụ trợ, quỹ dự phòng mà kín đáo, thiếu minh bạch và không cần phải ghi vào sổ sách hay tính toán cũng như công khai các báo cáo về các khoản thu-chi.
Tuy nhiên, trong bối cảnh giao dịch kinh doanh có tính cách tham nhũng, chẳng hạn như những người của chính phủ hoặc các tập đoàn lớn, một quỹ đen có thể có ý nghĩa đặc biệt của sự bất hợp pháp, không hợp lệ, hoặc bí mật (không minh bạch) liên quan đến việc sử dụng số tiền này và các phương tiện mà các quỹ này được thành hình và phát triển. Có thể là dùng sai mục đích quỹ công, hay trái phép hay là không công khai các khoản thu và chi, thiếu giám sát khách quan và trung lập.
Quan hệ chính trị với kinh phí bằng quỹ đen có xu hướng tạo ra những nghi ngờ về hối lộ, trao đổi ơn huệ (mua chuộc ủng hộ chính trị), nạn bè phái và gia đình trị và có thể được xem trên các phương diện như tham nhũng và làm suy giảm quá trình dân chủ. Thí dụ, bài phát biểu của Richard Nixon về quỹ tranh cử năm 1952 là một nỗ lực thành công để xua tan một vụ bê bối liên quan đến một tin đồn về một quỹ đen trong chiến dịch đóng góp. Thí dụ như BAE Systems, nhà chế tạo vũ khí lớn nhất Anh Quốc, đã duy trì một quỹ đen bí mật hàng chục triệu bảng Anh được dùng để hối lộ các quan chức và thành viên Hoàng gia Ả Rập Xê Út để mua chuộc các hợp đồng buôn bán vũ khí hoặc nguy cơ các tập đoàn nhà nước tự quay vòng vốn và hạch toán mà không ai kiểm soát nổi.
Lịch sử và giải thích từ ngữ
Màu đen thường có ý nghĩa là không trong sáng, không sạch sẽ, không minh bạch, trong bóng tối, như Quỹ đen, Tiền đen, xã hội đen...
Darlington, Pennsylvania
Darlington là một thị trấn thuộc quận Beaver, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 254 người.
Quỹ đen
Lịch sử và giải thích từ ngữ
Trong tiếng Anh, từ tương tự là Slush fund (Quỹ bùn), ban đầu là một thuật ngữ hàng hải. Fund là quỹ, còn Slush là bùn, hay một thứ cháo làm từ chất béo hoặc mỡ đã thu được bằng cách đun sôi thịt muối. Việc bán các chất béo sau đó có thể được sử dụng để cung cấp thêm các phương tiện xa xỉ cho đoàn thủy thủ và số tiền thu được từ việc bán này đã được đặt vào quỹ kín đáo.
Trong tiếng Đức, từ tương tự là Reptilienfonds (Quỹ loài bò sát, Quỹ rắn), thuật ngữ này xuất phát từ bài phát biểu của Otto von Bismarck vào ngày 30/1/1869 sau chiến tranh Áo-Phổ 1866 về việc tịch thu các tài sản cá nhân của các quý tộc Hessen (mà ông gọi là "loài bò sát ác độc"), Bismarck dùng tiền này để lập nên một quỹ đen gọi là Quỹ rắn hay quỹ Reptiles dùng để hối hộ cho các nhà báo hòng hạ uy tín những đối thủ chính trị của ông. Sau này ông đã bị chỉ trích và bị cách chức một phần vì hành động này.
Trong tiếng Pháp, từ tương tự là Caisse noire (Quỹ đen). Ban đầu Quỹ đen tại Pháp là một quỹ tương trợ công khai và không có tiền bất hợp pháp, xuất hiện từ thế kỷ XIX trong ngành công nghiệp đường sắt, công nhân ngành này đã cố gắng để tạo ra một quỹ lợi ích có tính cách xã hội huynh đệ để giúp các gia đình của người lao động bị ảnh hưởng bởi bệnh tật, tai nạn. Không thể tổ chức ở cấp toàn quốc vì các nhà cai trị lúc đó, vì sợ các phản ứng của các Hiệp hội công nhân, từ chối cho phép các hoạt động này ở cấp quốc gia, cho nên quỹ đã gần như trong bí mật và ẩn và chỉ trong vùng. Tại nơi làm việc, vào mỗi kỳ lương, một hộp tiền sẽ được chuyền luân lưu để thu thập tiền đóng góp. Ban đầu, các hộp màu trắng (vì làm bằng gỗ màu trắng), đi qua bao bàn tay lấm bùn, than, nhanh chóng trở thành màu đen.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tham nhũng Thể loại:Tội phạm tài chính Đen Thể loại:Thuật ngữ hàng hải
Leioproctus maritimus
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1936
Hexatoma semilimpida
Hexatoma semilimpida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
S Voice
S Voice là trợ lý cá nhân thông minh và điều hướng, nó có sẵn như một ứng dụng trên Samsung Galaxy S III, S III Mini (bao gồm biến thể NFC), S4, S4 Mini, S4 Active, S II Plus, Note II, Note 3, Note 10.1, Note 8.0, Stellar, Mega, Grand, Core, Ace 3, Tab 3 7.0, Tab 3 8.0, Tab 3 10.1 và Galaxy Camera. Ứng dụng sử dụng giao diện người dùng ngôn ngữ tự nhiên để trả lời câu hỏi, đưa ra khuyến nghị, và thực hiện bằng cách ủy quyền yêu cầu đến dịch vụ web. Nó dựa trên trợ lý cá nhân Vlingo.
Acontius aculeatus
Acontius aculeatus là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ Equatoriaal-Guinea.
S Voice
Một số tính năng của S Voice bao gồm thực hiện cuộc hẹn, mở ứng dụng, cài đặt báo thức, cập nhât mạng xã hội như Facebook hoặc Twitter và điều hướng. S Voice cũng cung cấp đa nhiệm hiệu quả cũng như tính năng kích hoạt tự động, ví dụ như xe hơi khởi động.
Tham khảo
Thể loại:Samsung Electronics Thể loại:Phần mềm ứng dụng Thể loại:Trí tuệ nhân tạo
Acontius aculeatus
Tham khảo
Thể loại:Loài đặc hữu của Equatoriaal-Guinea Thể loại:Acontius
La Estrella
La Estrella là một khu tự quản thuộc tỉnh Antioquia, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản La Estrella đóng tại La Estrella Khu tự quản La Estrella có diện tích 35 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản La Estrella có dân số 38956 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu tự quản của tỉnh Antioquia Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Antioquia Thể loại:Vùng đô thị thung lũng Aburrá
Uapaca goossensii
Uapaca goossensii là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được De Wild. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
Thể loại:Uapaca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
Saint-Apollinaire-de-Rias
Saint-Apollinaire-de-Rias  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintapollinairederias
Carallia longipes
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1960
Phantasis gigantea
Phantasis gigantea là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Phantasis
Catephia iridocosma
Liên kết ngoài
Thể loại:Catephia
Mimosa elliptica
Mimosa elliptica là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
E
Cryptachaea banosensis
Cryptachaea banosensis là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Cryptachaea. Cryptachaea banosensis được Herbert Walter Levi miêu tả năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Cryptachaea
Erpodium transvaaliense
Erpodium transvaaliense là một loài rêu trong họ Erpodiaceae. Loài này được Broth. & Wager mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Acontius africanus
Acontius africanus là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ West-Afrika en Congo.
Tham khảo
Thể loại:Acontius Thể loại:Động vật vùng Afrotropic
Hexatoma semilunata
Hexatoma semilunata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Ticino
Ticino là một trong số 26 bang của Thụy Sĩ và nằm ở khu vực nói tiếng Ý của Thụy Sĩ. Thủ phủ bang Ticino đóng ở thành phố Bellinzona. Được đặt theo tên sông Ticino, đây là bang duy nhất mà tiếng Ý là ngôn ngữ chính thức duy nhất. Ticino giáp bang Uri ở phía bắc, bang Valais về phía Tây (qua đèo Novena), bang Graubünden về phía đông bắc và các vùng Lombardia, Piemonte của Ý về phía nam và nó bao quanh các vùng đất nằm lọt nhỏ thuộc Ý Campione d'Italia. Cùng với các khu vực của bang Graubünden nó tạo nên khu vực có tên gọi là Thụy Sĩ Ý.
Tham khảo
Thể loại:Bang của Thụy Sĩ
Leioproctus mas
Leioproctus mas là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1965
Abutilon gebauerianum
Abutilon gebauerianum là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Hand.-Mazz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.
Cyclosorus triphyllus
Cyclosorus triphyllus là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Sw.) Tardieu in Tardieu & C. Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Abutilon gebauerianum
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cối xay Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1933
Cyclosorus triphyllus
Tham khảo
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Saint-André-Lachamp
Saint-André-Lachamp  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintandrelachamp
Azami Rie
Azami Rie (薊 理絵, sinh ngày 11 tháng 1 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Azami Rie thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ năm 2013 đến 2015.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1989 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá nữ Nhật Bản
Cryptachaea barra
Cryptachaea barra là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Cryptachaea. Cryptachaea barra được Herbert Walter Levi miêu tả năm 1963.
Acontius australis
Acontius australis là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ Argentina.
Tham khảo
Thể loại:Acontius
Eulophia clandestina
Eulophia clandestina là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Börge Pett.) Bytebier mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Luân lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Appenzell Ausserrhoden
Appenzell Ausserrhoden là một trong số 26 bang của Thụy Sĩ và nằm ở khu vực nói tiếng Đức của Thụy Sĩ. Thủ phủ bang Appenzell Ausserrhoden đóng ở thành phố Herisau.
Tham khảo
Thể loại:Bang của Thụy Sĩ Appenzell Ausserrhoden
Uapaca gossweileri
Uapaca gossweileri là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Hutch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Kostelec nad Černými lesy
Kostelec nad Černými lesy là một thị trấn thuộc huyện Praha-východ, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Uapaca gossweileri
Liên kết ngoài
Thể loại:Uapaca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Kostelec nad Černými lesy
Thành phố kết nghĩa
Kostelec nad Černými lesy kết nghĩa với:
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện Praha-východ Thể loại:Thị trấn của Cộng hòa Séc Thể loại:Thành phố của Cộng hòa Séc
Hexatoma semirufa
Hexatoma semirufa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Anthemis bollei
Anthemis bollei là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Sch.Bip. mô tả khoa học đầu tiên.
Carallia orophila
Carallia orophila là một loài thực vật có hoa trong họ Rhizophoraceae. Loài này được Kosterm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982
Leptangium breutelii
Leptangium breutelii là một loài rêu trong họ Erpodiaceae. Loài này được A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptangium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Sách học đề cương
Sách được ghi trong thư mục cổ của Phan Huy Chú như sau: "Sách học đề cương (chú) 10 quyển."Bài bạt của Nguyễn Trù nói như sau: "Sách này của Chúc Nghiêu tiên sinh là chính tông của môn sách học, lưu hành khắp nơi đã lâu năm. Hiềm vi sách thì có mà chú thích thì còn thiếu, tôi không tự lượng kiến thức hẹp hòi, kính đem những điều được biết chép ra để cho người mới học được tiện tra cứu."Như vậy sách này phần chính văn là nguyên văn trong sách của Chúc Nghiêu mà Nguyễn Trù giới thiệu là “chính tông của môn sách học”. Tác phẩm của Nguyễn Trù chính là tất cả chú thích mà Phan Huy Chú đánh giá là “chú thích rất kỹ lưỡng, xác đáng”. Mục đích cuốn sách là in ra để cho cử tử học tập cách thức làm các bài sách luận theo các chủ đề thường nêu lên trong đề thi của các kho thi Hội. Các bài sách luận do Chúc Nghiêu soạn độ dài vào khoảng 4-500 chữ theo các chủ đề chính như sau:
Quyển 2: Chính thống, trị đạo, Pháp độ, Chiếu lệnh, Dụng nhân, Thưởng phạt.
Quyển 3: Lễ nhạc, Tế tự, Dịch pháp, Nho thuật, Khảo quan, Khoa cử.
Quyển 4: Tài dụng, Tiết tái, Điền chế, Phú thuế.
Quyển 5: Quan chế, Tể tướng, Tiến cử.
Quyển 6: Phong tục, Hình thế, Dị đoan, Nghĩa lợi, Văn chương.
Quyển 7: Nhân tài, Lịch đại nhân tài, Thần đạo
Quyển 8: Thiên văn, địa lý, âm dương
Quyển 9: Lục kinh, Chư sử, Lịch pháp
Quyển 10: Đồn điền, Tướng suý, Binh chế, Binh pháp.
Các chú thích của Nguyễn Trù không tách ra phần riêng mà vẫn theo cách thông thường: bám sát nguyên văn, gặp chữ (từ) khó, điển lạ có thể người mới học chưa biết thì chú giải dùng chữ nhỏ chua ngay dòng lưỡng cước bên cạnh để giải thích. Chẳng hạn: ở nguyên văn có từ: cạnh nghiệp 競業thì ở sát dưới chú đó là chữ trong Kinh thư, thiên Cao Dao mô…Hoặc ở bài Nhân đức có dùng từ Thổ thư 土苴 thì dưới chú là chữ trong sách Trang Tử…Những chú thích như vậy rất cần thiết để người đọc dễ lĩnh hội ý nghĩa và phương pháp của bài sách luận.
Tham khảo
Thể loại:Sách Việt Nam Thể loại:Sách năm 1713
La Florida
La Florida là một khu tự quản thuộc tỉnh Nariño, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản La Florida đóng tại La Florida Khu tự quản La Florida có diện tích 139 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản La Florida có dân số 15256 người.
Westringia viminalis
Westringia viminalis là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được B.J.Conn & Tozer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Westringia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
La Florida
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Nariño Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Euxoullia tanzaniae
Euxoullia tanzaniae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Pyongyang Touch
Pyongyang Touch (평양 타치) là điện thoại thông minh ra mắt tại Bắc Triều Tiên vào năm 2014 và có lẽ là do công ty Uniscope của Trung Quốc sản xuất. Mẫu điện thoại được đặt theo tên thủ đô Bình Nhưỡng (Pyongyang) của nước này. Không có thông tin gì nhiều về thông số kỹ thuật, nhưng điện thoại này được cho là chạy phiên bản Android đã qua sửa đổi. Nhìn bề ngoài, nó trông giống với iPhone 3G và có các màu trắng, hồng và xanh lam. Vì phần lớn dân chúng ở Bắc Triều Tiên bị từ chối truy cập Internet nên chỉ có quyền truy cập vào mạng nội bộ Kwangmyong. Pyongyang Touch khá phổ biến ở nhóm cư dân trẻ tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Điện thoại di động Thể loại:Điện thoại thông minh Thể loại:Khoa học và công nghệ Bắc Triều Tiên Thể loại:Điện thoại di động được giới thiệu năm 2014
Quan Âm Sơn
Quan Âm Sơn là một bộ phim kinh điển Trung Quốc của đạo diễn Lý Ngọc với các diễn viên Phạm Băng Băng, Trương Ngải Gia, Trần Bách Lâm, Phi Long.
Bộ phim do Laurel Films sản xuất, là một công ty tư nhân nhỏ của Lý Phưởng ở Bắc Kinh. Laurel Films cũng là nhà sản xuất bộ phim Lạc lối ở Bắc Kinh trước đó.
Quan Âm Sơn thông qua cuộc sống phản nghịch của một đôi nam nữ thanh niên lãng du, tường thuật lại một câu chuyện về tình yêu, tuổi trẻ và sự trưởng thành. Trong Quan Âm Sơn Phạm Băng Băng và Trần Bách Lâm là một đôi nam nữ thanh niên có cá tính nổi bật, cả hai vì chán ghét cuộc sống trong gia đình và kỳ thi tuyển sinh đại học mà phiêu bạt đến thành phố để mưu sinh. Trương Ngải Gia đảm nhiệm vai diễn bà chủ nhà tuyệt vọng, mất chồng, mất con và mất cả mục tiêu cuộc sống. Đôi nam nữ thanh niên và "bà chủ tuyệt vọng" cùng sinh hoạt trong một ngôi nhà, ba người không ngừng xung đột và dần dần lộ ra bí mật cuộc sống của mình.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim Trung Quốc Thể loại:Phim của đạo diễn Lý Ngọc Thể loại:Phim tiếng Quan thoại Thể loại:Phim quay ở Thành Đô Thể loại:Phim năm 2010
Đắk Nuê
Đắk Nuê là một xã của huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk. Xã được tách ra từ xã Đắk Phơi năm 1976. Xã này cách thị trấn Liên Sơn 6 km theo hướng về Buôn Ma Thuột. Quốc lộ 27 chạy qua xã. Dân cư trong xã gồm người Ê Đê, người M'Nông, người Kinh, Tày, Mông, Nùng, và một số người dân tộc phía Bắc di cư.
David Miranda (chính khách)
Năm 2019, Miranda được tạp chí Time bình chọn là một trong những thế hệ lãnh đạo mới tiếp theo của thế giới.
Đời tư
Miranda được nuôi dưỡng ở Jacarezinho, Rio de Janeiro. Mẹ ông mất khi ông lên năm, và ông chuyển đến sống với một người dì. Ông rời khỏi nhà khi 13 tuổi, bỏ học và làm việc trong 6 năm tiếp theo. Ông đang chơi bóng chuyền trên bãi biển Ipanema vào tháng 2 năm 2005 khi ông uống rượu của một người New York, luật sư Glenn Greenwald. Cặp đôi đã chuyển đến cùng nhau trong vòng một tuần.
Ngay sau khi họ gặp nhau lần đầu tiên, Greenwald đã khuyến khích Miranda trở lại giáo dục và ông tốt nghiệp Escola Superior de Propaganda e Marketing (ESPM) vào năm 2014. Cả Greenwald và Miranda đều công khai đồng tính, và đã kết hôn. Năm 2017, hai vợ chồng nhận nuôi hai đứa con là anh em ruột.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1985 Thể loại:Mất năm 2023 Thể loại:Chính khách đồng tính nam
Phantasis nodulosa
Phantasis nodulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Phantasis
Cryptachaea bellula
Cryptachaea bellula là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Cryptachaea. Cryptachaea bellula được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Cryptachaea
Acontius hartmanni
Acontius hartmanni là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ West-Afrika.
Loài ong và các hóa chất độc hại
phải|nhỏ|250x250px| Một con đực [[Xylocopa virginica (ong Thợ mộc phương Đông) trên một cành Tử kinh (Cercis canadensis). ]] Ong có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ các hóa chất độc hại có trong môi trường của chúng. Các chất này bao gồm nhiều hóa chất tổng hợp khác nhau, chủ yếu là thuốc trừ sâu, cùng với nhiều loại hóa chất có nguồn gốc từ thực vật, chẳng hạn như ethanol sinh ra từ quá trình lên men các chất hữu cơ. Ong có thể bị nhiễm độc khi tiếp xúc với ethanol từ mật hoa lên men, trái cây chín, và các hóa chất nhân tạo và tự nhiên trong môi trường.
Acontius hartmanni
Tham khảo
Thể loại:Acontius Thể loại:Động vật vùng Afrotropic
Loài ong và các hóa chất độc hại
Ảnh hưởng của rượu đối với ong cũng tương tự như ảnh hưởng của rượu đối với con người, chính vì thế mà ong mật được sử dụng để nghiên cứu ảnh hưởng của say rượu ethanol ở người. Tuy vậy, sự trao đổi chất của ong và người vẫn có một vài điểm khác nhau, đủ để ong có thể lấy mật một cách an toàn từ các loại thực vật vốn dĩ chứa các hợp chất độc hại đối với con người. Mật ong làm ra từ những loại thực vật độc hại này có thể gây độc nếu bị con người tiêu thụ. Đã có một số trường hợp, người ta ăn phải loại mật ong này và bị ngộ độc. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2019)">cần dẫn nguồn  ] Một số quá trình tự nhiên cũng có thể khiến loại mật ong vô hại được sản xuất từ mật hoa vô hại trở nên độc hại. Các vi sinh vật trong mật ong có thể chuyển đổi một số loại đường trong mật ong thành ethanol. Quá trình lên men ethanol này còn được khai thác để sản xuất đồ uống có cồn gọi là "mead" làm từ mật ong lên men.
Ảnh hưởng của say lên ong
trái|nhỏ|200x200px| Một con ong khi chìa vòi, hoặc lưỡi của nó ra. Việc đưa một số chất hóa học nhất định — chẳng hạn như ethanol hoặc thuốc trừ sâu hoặc các chất sinh hóa độc hại phòng thủ do thực vật tạo ra — vào môi trường của ong có thể khiến ong mất phương hướng và biểu hiện những hành vi bất thường. Với số lượng đủ lớn, những hóa chất này có thể gây ngộ độc và thậm chí giết chết ong. Tác dụng của rượu đối với ong đã được công nhận từ lâu. Ví dụ, John Cumming đã mô tả tác động này trong một ấn phẩm xuất bản năm 1864 nói về việc nuôi ong.
Khi ong bị say do uống ethanol hoặc bị ngộ độc các hóa chất khác, khả năng giữ thăng bằng của ong sẽ bị ảnh hưởng và vì thế bị chao đảo khi bò trên mặt phẳng. Nhóm của Charles Abramson thuộc Đại học Bang Oklahoma đã đưa những con ong bị say lên bánh xe chạy, họ nhận thấy bầy ong gặp phải nhiều khó khăn trong việc di chuyển.
Khi ong bị say, chúng thường dành nhiều thời gian để bay hơn. Khi say đến một mức độ nhất định, ong sẽ chỉ nằm ngửa ra rồi lắc lư đôi chân. Những con ong say rượu cũng thường gặp nhiều tai nạn trong quá trình bay hơn. Một số con vì tiêu thụ ethanol mà say đến mức không thể tìm đường trở lại tổ, vì lẽ ấy nên chúng cũng sớm chết. Bozic và đồng nghiệp của mình (2006) đã phát hiện ra rằng việc tiêu thụ các chất có cồn của ong mật làm gián đoạn các hành vi kiếm ăn và xã hội, và có một số tác động tương tự như ngộ độc thuốc trừ sâu. Một số con ong còn trở nên hung hãn hơn sau khi tiêu thụ các chất chứa cồn.
Sử dụng ong trong mô hình ngộ độc ethanol
Vào năm 1999, nghiên cứu của David Sandeman đã phần nào giúp người ta nhận thấy giá trị tiềm năng của các mô hình hiện tượng ngộ độc rượu ở ong trong việc hiểu thêm về tình trạng nhiễm độc ethanol ở động vật có xương sống và thậm chí là ở người:
"Những bước tiến của chúng ta để hiểu thêm về hệ thần kinh trong ba thập kỷ vừa qua là rất ấn tượng, đến từ cách tiếp cận đa diện trong việc nghiên cứu cả động vật có và không có xương sống. Một sản phẩm phụ gần như bất ngờ của việc khảo sát song song hệ thần kinh của động vật có xương sống và không xương sống được khám phá trong bài báo này là cái nhìn nổi bật về một mạng lưới phức tạp các sự tương đồng và hội tụ tiến hóa được thể hiện trong cấu trúc và chức năng hệ thần kinh của hai nhóm động vật cận ngành lớn này."
Các nhà khoa học tại Đại học Bang Ohio, Đại học Bang Oklahoma, Đại học Ljubljana ở Slovenia và các địa điểm khác đã nghiên cứu hành vi của ong mật như một mô hình tiềm năng để nghiên cứu về tác động của rượu đối với con người. Tại Đại học Bang Oklahoma, nghiên cứu của Abramson đã tìm thấy mối tương quan đáng kể giữa phản ứng của ong và các động vật có xương sống khác khi tiếp xúc với ethanol:
"Mục đích của thí nghiệm này là để kiểm tra tính khả thi của việc tạo ra một mô hình động vật tiêu thụ ethanol thí nghiệm trên các loài côn trùng có tính xã hội.... Các thí nghiệm trên sự tiêu thụ, vận động và học tập cho thấy rằng việc tiếp xúc với ethanol ảnh hưởng đến hành vi của ong mật giống như cách việc này tác động lên các loài động vật có xương sống tương đồng."
Do đó, người ta nhận thấy rằng "hệ thần kinh của ong mật có điểm tương đồng với hệ thần của động vật có xương sống". Những điểm tương đồng này đủ rõ ràng để các nhà nghiên cứu có thể lấy thông tin về hoạt động của não người từ cách ong phản ứng với một số hóa chất. Julie Mustard, một nhà nghiên cứu tại Bang Ohio, giải thích rằng:
“Ở cấp độ phân tử, bộ não của ong mật và con người hoạt động giống nhau. Biết được việc sử dụng rượu dài hạn ảnh hưởng như thế nào đến các gen và protein trong não ong mật có thể giúp chúng ta hiểu được việc nghiện rượu ảnh hưởng như thế nào đến trí nhớ và hành vi của con người, cũng như về cơ sở phân tử của chứng nghiện rượu. "
Việc đánh giá mô hình ong dùng để nghiên cứu sự ngộ độc ethanol ở động vật có xương sống chỉ mới bắt đầu, nhưng việc này mang nhiều hứa hẹn. Các con ong được cho ăn dung dịch ethanol và người ta sẽ quan sát hành vi của chúng. Các nhà nghiên cứu đặt các con ong vào những chiếc nịt nhỏ và cho chúng ăn các loại rượu có nồng độ khác nhau được hòa cùng dung dịch đường. Các bài kiểm tra về khả năng vận động, kiếm ăn, tương tác xã hội và tính hiếu chiến được thực hiện. Mustard đã lưu ý rằng "Rượu ảnh hưởng đến ong và con người một cách cách tương tự - nó làm suy yếu chức năng vận động cùng với quá trình học tập và xử lý trí nhớ." Các tương tác của ong với antabuse (disulfiram, một loại thuốc phổ biến dùng để điều trị chứng nghiện rượu) cũng đã được thử nghiệm.
Hóa chất tổng hợp
Ong có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng và thậm chí tử vong khi tiếp xúc với thuốc trừ sâu, phân bón, và các hóa chất khác do con người đưa vào môi trường. Chúng có thể bị say và chóng mặt, thậm chí là tử vong. Điều này nghiêm trọng ở chỗ nó có thể gây ra nhiều hậu quả kinh tế cho ngành nông nghiệp. Vấn đề này hiện đang nhận được ngày càng nhiều sự quan tâm. Ví dụ như, các nhà nghiên cứu tại Đại học Hohenheim đang tìm hiểu cách các loài ong bị ngộ độc khi tiếp xúc với chất khử trùng hạt giống. Ở Pháp, Bộ Nông nghiệp đã ủy nhiệm một nhóm chuyên gia, Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật cho Nghiên cứu Đa nhân tố về Ong (CST), để nghiên cứu những ảnh hưởng gây say và đôi khi gây tử vong của các loại hóa chất sử dụng trong nông nghiệp đối với ong. Các nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Ong và Phòng Phân tích và Hóa học Thực phẩm tại Cộng hòa Séc vẫn đang nghiên cứu về tác động gây say của các loại hóa chất khác nhau được sử dụng cho cây cải dầu vụ đông. Vào năm 2002, Romania đã phải chứng kiến một trường hợp ong nhiễm độc nghiêm trọng với tỷ lệ lớn ong chết trên diện rộng do deltamethrin. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) thậm chí đã công bố các tiêu chuẩn để kiểm tra nồng độ các hóa chất gây say cho ong.
Hợp chất tự nhiên
Bên cạnh ethanol, ong và bộ Cánh vàng cũng bị ảnh hưởng đáng kể bởi các hợp chất tự nhiên trong môi trường. Ví dụ, Dariusz L. Szlachetko thuộc Khoa Phân loại Thực vật và Bảo tồn Thiên nhiên, Đại học Gdańsk đã quan sát thấy ong bắp cày tại Ba Lan hoạt động trong trạng thái buồn ngủ (có thể bị say) sau khi ăn mật hoa có nguồn gốc từ loài lan Bắc Mỹ Neottia.
Một vài loại cây được cho là có chứa phấn gây độc cho ong mật, trong một số trường hợp có thể giết chết con trưởng thành (ví dụ: Toxicoscordion), trong các trường hợp khác, chúng chỉ có vấn đề khi được truyền sang ấu trùng ong (ví dụ, Heliconia). Một số loài thực vật có chứa phấn hoa độc là Spathodea campanulata và Ochroma lagopus. Cả phấn hoa và mật hoa của loài Buckeye California (Aesculus californica) đều có hại với ong mật; người ta cho rằng các chi khác của họ Buckeye cũng thế.
Cyclosorus truncatus
Cyclosorus truncatus là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Poir.) Farw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Tham khảo
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Leioproctus mastersi
Leioproctus mastersi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1929
Myrcia inaequiloba
Myrcia inaequiloba là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (DC.) Lemée mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
Thể loại:Myrcia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Dauphin, Pennsylvania
Dauphin là một thị trấn thuộc quận Dauphin, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 791 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận Dauphin, Pennsylvania
Saint-André-en-Vivarais
Saint-André-en-Vivarais là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Dierama dracomontanum
Dierama dracomontanum là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Hilliard miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dierama Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Wrixonia prostantheroides
Wrixonia prostantheroides  là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được F.Muell. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
Thể loại:Wrixonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Wrixonia prostantheroides
Nakade Hikari
Nakade Hikari (中出 ひかり, sinh ngày 6 tháng 12 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Nakade Hikari thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ năm 2013.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1988 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá nữ Nhật Bản
Hexatoma serena
Hexatoma serena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Cryptachaea blattea
Cryptachaea blattea là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Cryptachaea. Cryptachaea blattea được Arthur T. Urquhart. miêu tả năm 1886.
Thác Grăng
Thác Grăng hay thác G'răng là thác ở vùng đất xã Tà Bhing huyện Nam Giang tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.
Thác G'răng nằm trên suối Pà La, con suối bắt nguồn từ dải núi cao 700 m ở phía bắc xã Tà Bhing. Suối chảy về hướng nam tới làng Pà La thì đổ vào sông Thanh trong mạng lưới sông Vu Gia - Thu Bồn. Thác G'răng hiện còn giữ nét đẹp tự nhiên đầy hoang sơ, có tiềm năng du lịch mạo hiểm cao. Hiện đã thành lập Khu Du lịch Sinh thái Thác Grăng, phục vụ và hướng dẫn tham quan thác.
Đường đến thác đi theo Quốc lộ 14D từ thị trấn Thạnh Mỹ 15.7499°N, 107.83647°W đi khoảng 18 km hướng Cửa khẩu Nam Giang (Cửa khẩu Đắc Ốc) 15.54159°N, 107.3726°W.
Tới làng Pà La xã Tà Bhing, nơi đặt trụ sở Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh, thì có đường bê tông lên thác khoảng 2 km.
Liên kết ngoài
Thể loại:Du lịch Quảng Nam
Catephia javensis
Catephia javensis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catephia
Acontius humiliceps
Acontius humiliceps là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ Bioko.
Tham khảo
Thể loại:Loài đặc hữu của Equatoriaal-Guinea Thể loại:Acontius
Vi mạng kim loại
Vi mạng kim loại (tiếng Anh: metallic microlattice) là một vật liệu kim loại xốp tổng hợp, một hình thức kim loại siêu nhẹ xốp với mật độ thấp là 0,9 mg/cm3 phát triển bởi một nhóm các nhà khoa học từ phòng thí nghiệm HRL Laboratories phối hợp với Trung tâm vật liệu tổng hợp thuộc Đại học California, Irvine và Caltech.
Đặc tính
Loại vật liệu này có thể dễ dàng đặt lên đỉnh bông hoa bồ công anh mà không xảy ra bất cứ dao động nào. Siêu kim loại này mỏng hơn 1.000 lần sợi tóc, có cấu trúc "vi mạng" rỗng chứa đến 99,99% không khí và chỉ có 0,01 % chất rắn.
Quy trình sản xuất
Để sản xuất một loại vật liệu này, đầu tiên một mẫu polymer được chuẩn bị bằng cách sử dụng một kỹ thuật mới dựa trên sự hình thành ống dẫn sóng tự truyền, mặc dù nó đã được ghi nhận rằng các phương pháp khác có thể được sử dụng để chế tạo mẫu. Quá trình đi ánh sáng tia cực tím thông qua một mặt nạ đục lỗ vào một bể bằng nhựa chịu được tia tử ngoại.
Ứng dụng
Kim loại mới này có khối lượng riêng là 0,9 mg/cm³. Vì vậy, trong sản xuất nó có thể được ứng dụng làm giảm bớt trọng lượng của ô tô, máy bay, tàu vũ trụ. Ngoài ra, nó cũng có thể góp mặt trong điện cực pin hay các thiết bị máy vi tính, điện tử…. Một đặc trưng đáng chú ý khác của kim loại này là khả năng đàn hồi cực tốt. Khi nén xuống hơn 50% so với chiều cao ban đầu, nó sẽ phục hồi 98% kích thước cũ. Đặc tính này có ích trong việc sản xuất hệ thống giảm xóc của các phương tiện giao thông.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vật liệu composite Thể loại:Khoa học năm 2011 Thể loại:Phát minh của Hoa Kỳ
Acontius lamottei
Acontius lamottei là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ Ivoorkust.
Tham khảo
Thể loại:Acontius
Leptangium perrottetii
Leptangium perrottetii là một loài rêu trong họ Erpodiaceae. Loài này được Mont. Mont. mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptangium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1856
Phantasis stupida
Phantasis stupida là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Phantasis
Appenzell Innerrhoden
Appenzell Innerrhoden là một trong số 26 bang của Thụy Sĩ và nằm ở khu vực nói tiếng Pháp/tiếng Đức/tiếng Ý của Thụy Sĩ. Thủ phủ bang Appenzell Innerrhoden đóng ở thành phố Appenzell.
Tham khảo
Thể loại:Bang của Thụy Sĩ
Dương công dật dân gia bổ ngũ chương ca
Dương công dật dân gia bổ ngũ chương ca là một thư tịch Hán-Nôm cổ khuyết danh của Việt Nam. Sách xuất bản năm 1744, dưới đời vua Cảnh Hưng. Sách dạy tóm tắt phép xem tướng đất, hay còn gọi là môn địa lý phong thủy.
Tham khảo
Thể loại:Tác phẩm khuyết danh Thể loại:Sách Việt Nam Thể loại:Sách địa lý
Đảng Nhân dân Tây Ban Nha
Đảng nhân dân (tiếng Tây Ban Nha: Partido Popular) là một đảng chính trị bảo thủ ở Tây Ban Nha. Đảng nhân dân đã được tái lập vào năm 1989 từ Liên minh nhân dân (tiếng Tây Ban Nha: Alianza Populae, AP), một đảng lãnh đạo và thành lập bởi Manuel Fraga Iribarne, một cựu Bộ trưởng Du lịch trong chế độ độc tài Francisco Franco. Đảng mới kết hợp AP bảo thủ với một số nhỏ Đảng Tự do và Dân chủ Kitô giáo (đảng gọi vụ này là sự hợp nhất của trung tâm quan điểm cải cách). Năm 2002, Manuel Fraga nhận được danh hiệu danh dự "Chủ tịch sáng lập". Cho đến tháng 11 năm 2011, đây là đảng đối lập lớn nhất trong Quốc hội, với 153 trong 350 đại biểu, và bên đại diện lớn nhất tại Thượng viện, với 101 trong 208 thượng nghị sĩ. Tổ chức thanh thiếu niên của nó là thế hệ mới của Đảng nhân dân Tây Ban Nha (NNGG). Trong các cuộc bầu cử tháng 11 năm 2011 PP đã giành một phần lớn với 186 ghế trong Đại hội.
PP là một thành viên Centrist Democrat International, Liên minh Dân chủ Quốc tế và Đảng Nhân dân châu Âu. Trong Nghị viện châu Âu 23 MEP của đảng nằm trong nhóm chính trị Đảng châu Âu.
Tham khảo
Thể loại:Đảng phái chính trị Tây Ban Nha
Trường Yên (định hướng)
Trường Yên có thể là:
Anthemis boveana
Anthemis boveana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được J.Gay mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anthemis
Saint-André-de-Cruzières
Saint-André-de-Cruzières  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintandredecruzieres
Carallia papuana
Carallia papuana là một loài thực vật có hoa trong họ Rhizophoraceae. Loài này được Ding Hou mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Nastus rudimentifer
Nastus rudimentifer là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Holttum mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Carallia papuana
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Cryptachaea caliensis
Cryptachaea caliensis là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Cryptachaea. Cryptachaea caliensis được Herbert Walter Levi miêu tả năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Cryptachaea
Uapaca guineensis
Uapaca guineensis là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Müll.Arg. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Liên kết ngoài
Thể loại:Uapaca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864
Marcin Mroczek
thumb|Marcin Mroczek (2010) Marcin Mroczek (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1982) là một diễn viên và vũ công người Ba Lan.
Karadiğin, Erzincan
Karadiğin là một xã thuộc thành phố Erzincan, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 473 người.
Marcin Mroczek
Cuộc đời và sự nghiệp
Marcin Mroczek sinh ngày 18 tháng 7 năm 1982 tại Siedlce, Ba Lan. Anh có một người anh sinh đôi tên là Rafał. Năm 10 tuổi, anh tham gia Đội nhảy hiện đại "Caro Dance" ở Siedlce. Cùng với cả đội, Marcin Mroczek đã giành nhiều chức vô địch ở Ba Lan và Châu Âu. Anh từng nói rằng đó là khoảng thời gian tuyệt vời trong cuộc đời của anh: lần đầu tiên, anh được đứng trên sân khấu và được gặp các khán giả thân yêu của mình. Khi mới 18 tuổi, Marcin và anh trai Rafał đã trúng tuyển vai anh em sinh đôi trong phim truyền hình nổi tiếng nhất Ba Lan lúc bấy giờ mang tên M jak Miłość. Gần một phần ba người dân Ba Lan đã dõi theo số phận của các người anh hùng trong bộ phim này vào các ngày trong tuần. Nhờ vào sự thành công này, Marcin Mroczek có cơ hội xuất hiện ở nhiều chương trình truyền hình khác. Gần đây, anh tham gia bộ phim truyền hình nổi tiếng mang tên "L as Love". Không dừng lại ở đó, anh còn sáng lập công ty của riêng mình -"Mroczek House".
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1982 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nghệ sĩ Ba Lan Thể loại:Nam diễn viên Ba Lan
Leioproctus megachalceus
Leioproctus megachalceus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Kostelec nad Labem
Kostelec nad Labem là một thị trấn thuộc huyện Mělník, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện Mělník Thể loại:Thị trấn của Cộng hòa Séc Thể loại:Thành phố của Cộng hòa Séc
Hexatoma serendib
Hexatoma serendib là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Marshallia ramosa
Marshallia ramosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Beadle & F.E.Boynton mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Marshallia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Alcicornium sumbawense
Alcicornium sumbawense là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (H. Christ) H. Christ miêu tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Tham khảo
Thể loại:Alcicornium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1910
Kira Chinatsu
Kira Chinatsu (吉良 知夏, sinh ngày 5 tháng 7 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Kira Chinatsu thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ năm 2014.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1991 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá nữ Nhật Bản
Bóng lưới
Bóng lưới, trước đây còn gọi là bóng rổ nữ, là một môn thể thao chơi bóng giữa hai đội, mỗi đội bảy cầu thủ. Bóng lưới phổ biến nhất tại nhiều quốc gia Khối thịnh vượng chung, đặc biệt là trong các trường học, nữ giới chơi là chủ yếu. Theo Liên đoàn Bóng lưới Quốc tế (International Netball Federation, viết tắt INF), có hơn 20 triệu người chơi bóng lưới tại hơn 80 quốc gia. Các giải đấu nội địa lớn có thể kể đến Netball Superleague ở Anh, Suncorp Super Netball ở Úc và ANZ Premiership tại New Zealand. Bốn giải đấu quốc tế lớn là: Giải vô địch bóng lưới thế giới (World Netball Championships), Đại hội thể thao Khối Thịnh vượng chung (Commonwealth Games) tổ chức bốn năm một lần và Quad Series, Fast5 Series diễn ra hàng năm. Năm 1995, bóng lưới trở thành môn thể thao được Ủy ban Olympic quốc tế công nhận nhưng không phải là môn thi đấu tại Thế vận hội.
Sân chơi bóng lưới có hình chữ nhật, mỗi đầu sân đặt rổ ở trên cao. Mỗi đội cố gắng ghi bàn bằng cách chuyền bóng trên sân và ném bóng vào rổ đối phương. Mỗi người chơi được chỉ định vị trí cụ thể theo vai trò trong đội hình và chỉ được di chuyển hạn chế trong khu vực nhất định trên sân. Trong các trận đấu thông thường, mỗi vận động viên chỉ được cầm bóng trong vòng 3 giây trước khi chuyền bóng hoặc ghi bàn. Đội nào ghi được nhiều bàn thắng hơn trong vòng 60 phút sẽ giành chiến thắng. Có các biến thể khác được đưa vào môn bóng lưới để tăng nhịp độ trận đấu và thu hút khán giả rộng rãi hơn.
Môn bóng lưới bắt nguồn từ các hình thức sơ khai của bóng rổ khoảng thập niên 1890 ở Anh. Đến năm 1960, luật chơi quốc tế được chuẩn hóa và Liên đoàn Bóng lưới và Bóng rổ nữ Quốc tế (sau đổi tên thành Liên đoàn Bóng lưới Quốc tế (INF)) được thành lập. Tính đến năm 2020, INF có hơn 70 đội tuyển quốc gia được tổ chức thành năm khu vực trên toàn cầu.
Bóng lưới có tên tiếng Anh là netball, tên tiếng Trung là 籃網球, Hán-Việt: lam võng cầu - dịch nghĩa: bóng rổ lưới.
Lịch sử
Bóng lưới xuất hiện từ các hình thức sơ khai của bóng rổ và phát triển thành môn thể thao riêng khi số lượng người chơi nữ gia tăng. Bóng rổ được James Naismith phát minh vào năm 1891 ở Hoa Kỳ. Trò này ban đầu được chơi trong nhà giữa hai đội, mỗi bên có chín người, lấy một trái bóng đá ném vào giỏ đào kín đáy. Trò chơi của Naismith nhanh chóng lan rộng khắp Hoa Kỳ và các biến thể của luật chơi đã sớm xuất hiện. Giáo viên giáo dục thể chất Senda Berenson phát triển các luật chơi sửa đổi cho phụ nữ vào năm 1892; cuối cùng đã sinh ra bóng rổ nữ. Trong khoảng thời gian này, các luật chơi giữa các trường đại học khác nhau được phát triển cho cả nam và nữ.
Martina Bergman-Österberg giới thiệu một loại hình bóng rổ vào năm 1893 cho các nữ sinh viên của mình tại Trường Cao đẳng Thể dục ở Hampstead, Luân Đôn. Luật chơi trong trường đã được sửa đổi: sân chơi chuyển ra ngoài trời và chơi trên sân cỏ; giỏ được thay thế bằng các vòng có lưới. Sau đó vào năm 1897 và 1899, luật chơi được tiếp tục bổ sung từ môn bóng rổ nữ của Hoa Kỳ. Môn thể thao mới của Österberg được đặt tên là netball - "bóng lưới". Luật chơi bóng lưới đầu tiên đề mục hóa do Hiệp hội Ling (về sau là Hiệp hội Giáo dục Thể chất Vương quốc Anh) xuất bản vào năm 1901. Bóng lưới từ Anh lan sang các nước khác thuộc Đế quốc Anh. Luật chơi được biến đổi và thậm chí tên của môn thể thao này cũng khác biệt ở những nơi khác nhau: "bóng rổ (ngoài trời) nữ" đến Úc vào khoảng năm 1900 và New Zealand từ năm 1906, trong khi "bóng lưới" được chơi trong các trường học ở Jamaica từ năm 1909. phải|nhỏ| Phụ nữ ở Anh chơi bóng lưới trên sân cỏ, năm 1910 trái|nhỏ| Ghi bàn trong một trận bóng lưới nữ ở New Zealand, khoảng thập niên 1920. Ngay từ đầu, bóng lưới đã được coi là phù hợp với nữ giới; sự hạn chế di chuyển trong môn bóng lưới đã thu hút quan niệm đương đại về việc phụ nữ chơi thể thao, môn này cũng khác với các môn thể thao đối kháng của nam. Bóng lưới đã trở thành môn thể thao phổ biến cho nữ giới khi du nhập vào các quốc gia và nhanh chóng lan truyền trong hệ thống trường học. Các giải đấu trường học và giải thi đấu quốc gia xuất hiện vào nửa đầu thế kỷ 20, và năm 1924, cơ quan quản lý quốc gia đầu tiên về bộ môn bóng lưới được thành lập ở New Zealand. Việc thi đấu quốc tế lúc ban đầu bị cản trở do thiếu ngân khoản và luật chơi khác nhau giữa các nước. Trận bóng lưới quốc tế đầu tiên được tổ chức tại Melbourne vào ngày 20 tháng 8 năm 1938; Úc thắng New Zealand với tỉ số 40-11. Từ năm 1957 bắt đầu có những nỗ lực để chuẩn hóa luật chơi bóng lưới trên toàn cầu; đến năm 1960, luật chơi quốc tế được chuẩn hóa và Liên đoàn Bóng lưới và Bóng rổ Nữ Quốc tế (sau này là Liên đoàn Bóng lưới Quốc tế (INF)) được thành lập để quản lý môn thể thao này trên toàn thế giới.
Ở Úc, thuật ngữ women's basketball (bóng rổ nữ) từng được dùng để chỉ cả bóng lưới và bóng rổ nữ. Trong thập niên 1950 và 1960, ở Úc có phong trào vận động đổi tên từ women's basketball sang netball (bóng lưới) để tránh nhầm lẫn giữa hai môn thể thao này. Liên đoàn bóng rổ Úc đề nghị trả các chi phí liên quan để đổi tên, nhưng tổ chức bóng lưới lại từ chối thay đổi. Năm 1970, Hội đồng Hiệp hội Bóng lưới Toàn Úc đã chính thức đổi tên môn này thành "bóng lưới". Năm 1963, giải đấu quốc tế đầu tiên tổ chức tại Eastbourne, Anh. Ban đầu có tên là Giải thế giới (World Tournament), sau đó đổi thành Giải vô địch Bóng lưới Thế giới (World Netball Championships). Sau giải đấu đầu tiên này, một trong những nhà tổ chức là bà R. Harris phát biểu:"Nước Anh có thể học được những sai lầm trong quá khứ từ các khán đài trống trơn ở Eastbourne. Để thu hút công chúng và có được vị thế mong muốn, trò chơi phải thoát ra khỏi sân trường. Bóng lưới nên có mặt trong các trung tâm thể thao nơi tổ chức các sự kiện xã hội."
Giải vô địch Bóng lưới Thế giới được tổ chức bốn năm một lần kể từ đó. Giải vô địch Bóng lưới Trẻ Thế giới bắt đầu tại Canberra năm 1988 và cũng tiếp tục được tổ chức khoảng bốn năm một lần. Năm 1995, Ủy ban Olympic quốc tế công nhận Liên đoàn Bóng lưới Quốc tế. Ba năm sau, bóng lưới ra mắt trong Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung năm 1998 tại Kuala Lumpur. Các cuộc tranh tài quốc tế khác cũng xuất hiện vào cuối thế kỷ 20, bao gồm Nations Cup (Cúp các quốc gia) và Giải vô địch Bóng lưới châu Á.
Giới tính
Một đội bóng lưới chuyển giới từ Indonesia đã thi đấu tại Gay Games (Giải thể thao đồng tính nam) 1994 ở thành phố New York. Đội đã từng là nhà vô địch quốc gia Indonesia. Tại Gay Games VI năm 2000 ở Sydney, bóng lưới và bóng chuyền là hai môn thể thao có tỷ lệ vận động viên chuyển giới tham gia cao nhất. Có tám đội bản địa thì bảy đội được xác định là chuyển giới. Họ đến từ những nơi như Đảo Palm ở phía bắc Queensland, Samoa, Tonga và Papua New Guinea. Các đội có người chơi chuyển giới được phép tham gia vào các nội dung bao gồm nam, hỗn hợp và chuyển giới nhưng không được phép thi đấu với các đội nữ bẩm sinh.
Mô tả và luật chơi
thế=Diagram of netball court. The court is divided into thirds. Dimensions and positions are listed on the diagram.|nhỏ| Kích thước sân bóng lưới. Sân được chia thành ba phần và ở mỗi đầu là vòng ném rổ. Mục tiêu của một trận đấu là ghi điểm nhiều hơn đối phương. Điểm được tính khi một cầu thủ trong "vòng ném rổ" đưa được bóng vào rổ. Rổ có đường kính 38 cm, ở độ cao 3,05 m, không có bảng gắn sau. "Vòng ném rổ" có bán kính 4,9 m ở mỗi đầu sân. Cột rổ nằm trong vòng ném rổ. Mỗi đội bảo vệ rổ bên mình và cố gắng đưa bóng vào rổ đội bạn. Sân bóng lưới dài 30,5 m, rộng 15,25 m, chiều dài sân được chia làm ba phần. Trái bóng lưới thường được làm bằng da hoặc cao su, có chu vi từ 68 to 71 cm (đường kính~ 22 cm) và nặng 397 to 454 g. Một trận đấu thông thường chia làm bốn hiệp, mỗi hiệp 15 phút.
Mỗi đội được phép có bảy cầu thủ trên sân. Mỗi cầu thủ được gán một vị trí cụ thể, từ đó chỉ được di chuyển giới hạn trong một phần sân nhất định. Trên áo cầu thủ có in một hoặc hai chữ viết tắt chỉ rõ vị trí này. Chỉ có hai vị trí được phép đứng trong vòng ném rổ mới có thể ghi điểm. Tương tự, chỉ có hai vị trí được phép phòng thủ trong vòng ném rổ phần sân mình để ngăn chặn đối phương ghi điểm. Các cầu thủ khác chỉ được di chuyển trong hai phần ba sân, ngoại trừ vị trí trung phong có thể di chuyển bất cứ nơi nào trên sân trừ vòng ném rổ. trái|nhỏ|Úc gặp Anh ngày 12 tháng 10 năm 2011 trong trận đấu thử nghiệm tổ chức tại Canberra Vào đầu mỗi hiệp và sau khi có bàn thắng, trận đấu bắt đầu lại bằng việc trung phong chuyền bóng từ giữa sân. Những "đường chuyền giữa sân" này xen kẽ giữa hai đội, bất kể trước đó đội nào ghi bàn. Khi trọng tài thổi còi ra hiệu bắt đầu, bốn cầu thủ mỗi đội có thể di chuyển vào phần ba trung tâm để nhận đường chuyền. Đường chuyền giữa sân phải được bắt hoặc chạm trong phần ba trung tâm. Sau đó, bóng được chuyền lên xuống và phải được chạm bởi một cầu thủ ở phần ba sân liền kề. Mỗi cầu thủ chỉ được giữ bóng trong ba giây. Bóng phải được thả trước khi chân đứng lại hoặc khi đập bóng nảy lên sân. Cầu thủ chỉ được phép đụng chạm nếu hành động đó không cản trở đối thủ hoặc tình huống trên sân. Khi cản đường chuyền hoặc cú ném rổ, cầu thủ phòng ngự phải cách đối phương có bóng ít nhất 90 cm. Nếu đụng chạm sai luật, cầu thủ vi phạm không được tham gia cho đến khi cầu thủ bị phạm lỗi đã chuyền bóng hoặc ném rổ. Nếu bóng được giữ bằng hai tay và bị rơi hoặc ném trượt, cầu thủ đó không được là người đầu tiên chạm bóng tiếp trừ khi lần đầu tiên bóng bật lại khỏi rổ.
Bóng lưới trong nhà
nhỏ|Bóng lưới trong nhà, 2014 Bóng lưới trong nhà là một biến thể của bóng lưới, dành chơi riêng trong nhà với sân chơi thường có lưới bao quanh và phía trên. Lưới này ngăn không cho bóng bay khỏi sân, làm nhịp độ trận đấu nhanh hơn bằng cách giảm thời gian bóng chết.
Bóng lưới trong nhà cũng có các hình thức khác nhau. Thể thức đội-bảy-người được gọi là "bóng lưới hành động", mỗi bên có bảy cầu thủ với luật chơi tương tự như bóng lưới thông thường. Tuy nhiên, một trận đấu được chia thành hai hiệp 15 phút, thời gian nghỉ giữa hai hiệp là ba phút. Thể thức này được chơi ở Úc, New Zealand, Nam Phi và Anh.