cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mahatma Gandhi
Phát động phong trào bất bạo động
Thêm vào việc tẩy chay các sản phẩm Anh, Gandhi cũng khuyến khích dân chúng tẩy chay các cơ quan giáo dục và pháp tòa Anh, từ chức không làm cho chính quyền, từ chối không đóng thuế và huỷ bỏ những danh hiệu, huy chương Anh. Chương trình mới này đã đạt được sức lôi cuốn và thành công rộng lớn, gia lực cho người Ấn chưa từng có từ xưa nay. Nhưng khi phong trào vừa đạt đỉnh điểm thì đã chấm dứt một cách đột ngột vì một cuộc xung đột bạo lực tại thị xã Chauri Chaura, bang Uttar Pradesh vào tháng 2 năm 1922. Lo ngại phong trào sẽ quay về phương tiện bạo lực và tin chắc rằng sự việc này có thể lật đổ tất cả những công trình của mình, Gandhi liền huỷ bỏ chiến dịch bất phục tòng. Giờ đây, như một người đã phô bày nhược điểm của mình, Gandhi bị bắt bỏ tù ngày 10 tháng 3 năm 1922, bị đưa ra tòa vì lý do gây loạn và kết án sáu năm tù. Đây không phải lần đầu Gandhi vị bỏ tù nhưng là lần bị giam cầm lâu nhất. Bắt đầu từ ngày 18 tháng 3 năm 1922, ông ngồi tù khoảng hai năm và được thả tháng 2 năm 1924 sau một ca mổ viêm ruột thừa.
Những năm 1930: Hội đồng Simon, Chấp trì chân lý muối
nhỏ|270px|Gandhi trong cuộc hành trình Chấp trì chân lý Muối năm 1930
Trong hầu hết những năm thuộc thập niên 1920-30, Gandhi đứng bên ngoài ánh đèn công chúng. Ông chú trọng đến việc giải quyết cái nêm giữa đảng Swaraj và Quốc dân Đại hội, và khai mở các phương pháp chống kì thị dân vô giai cấp, uống rượu, thiếu học và nghèo đói. Ông trở về địa vị hàng đầu vào năm 1928. Một năm trước đó, chính quyền Anh đề cử một hội đồng cải cách hiến pháp dưới sự lãnh đạo của Sir John Simon mà không có tên một người Ấn nào trong hội đồng. Kết quả của việc này là sự tẩy chay hội đồng của các đảng Ấn Độ. Gandhi thúc đẩy một nghị quyết thông qua Quốc dân Đại hội Calcutta vào tháng 12 năm 1928, kêu gọi chính quyền Anh đảm bảo địa vị chủ quyền (dominion status) trong vòng một năm hoặc là sẽ đối đầu một chiến dịch bất bạo lực mới với mục đích giành độc lập hoàn toàn cho đất nước.
Ngày 26 tháng 1 năm 1930 được Quốc dân Đại hội Ấn Độ - lúc đó đang hội họp tại Lahore - đề cao là ngày kỉ niệm độc lập Ấn Độ. Nó được tưởng niệm bởi hầu hết tất cả những tổ chức chính trị Ấn Độ khác, những tổ chức nỗ lực giành độc lập đất nước hoặc tiến đến việc trao quyền xã hội chính trị cho những cộng đồng khác nhau.
Như đã tuyên bố trước đây, vào tháng 3 năm 1930, ông phát động một chiến dịch Chấp trì chân lý phản đối thuế muối, được nhấn mạnh bởi cuộc Hành trình muối (Salt March) đến Dandi nổi tiếng kéo dài từ 21 tháng 3 đến 6 tháng 4 năm 1930. Ông đi bộ 400 km từ Ahmedabad đến Dandi để lấy muối cho riêng mình. Hàng nghìn dân chúng Ấn Độ tham gia cuộc hành trình đến bờ biển này. Hành trình muối này là một trong những chiến dịch thành công nhất của ông với kết quả là hơn 60.000 người bị bắt giam. Chính quyền, được đại diện qua Lord Irwin, quyết định thương lượng với Gandhi.
Hiệp ước Gandhi-Irwin được đóng dấu tháng 3 năm 1931. Trong đó, chính quyền Anh đồng ý thả tất cả những tù nhân chính trị để bù cho việc đình chỉ cuộc vận động bất phục tòng. Thêm vào đó, Gandhi được mời sang Anh tham dự hội nghị bàn tròn (Round Table Conference) tại Luân Đôn với tư cách người đại diện duy nhất của Quốc dân Đại hội Ấn Độ. Hội nghị này là một thất vọng cho Gandhi cũng như những người theo chủ nghĩa dân tộc bởi vì nó chỉ lưu ý đến những tiểu vương cũng như những nhóm thiểu số Ấn Độ hơn là một sự phó truyền quyền lực (transfer of power). Ngoài ra, người thừa kế Lord Irwin là Lord Willingdon đã bắt đầu một chiến dịch mới để đàn áp những đại biểu chủ nghĩa dân tộc.
Một lần nữa, Gandhi bị bắt giam, và chính quyền tìm cách đập tan ảnh hưởng của ông bằng cách cách li hoàn toàn ông và các người đi theo ủng hộ. Chiến lược này không hiệu quả. Năm 1932, qua chiến dịch của B. R. Ambedkar - lãnh tụ của những người Dalit - chính quyền đảm bảo cho dân ti tiện Dalit những khu bầu cử riêng trong hiến pháp mới. Để phản đối việc này, Gandhi bắt đầu một cuộc tuyệt thực 6 ngày vào tháng 9 năm 1932, thành công trong việc buộc chính quyền tiếp nhận một hệ thống công bằng hơn qua sự thương lượng qua trung gian là ông Palwankar Baloo, vốn là một người Dalit chơi ngoạn bản cầu (cricketer), sau trở thành nhà chính trị. Đây cũng là khởi điểm của một chiến dịch mới của Gandhi với mục đích cải thiện cuộc sống của dân ti tiện, những người được ông gọi là Harijan, "con của trời Hari". Ngày 8 tháng 5 năm 1933, Gandhi bắt đầu một cuộc tuyệt thực 21 ngày để phản đối sự đàn áp của người Anh tại Ấn Độ. Mùa hè năm 1934, ông ba lần bị mưu hại không thành công.
Khi đảng Quốc dân Đại hội Ấn Độ tranh luận về tuyển cử và chấp nhận quyền chính trị dưới kế hoạch liên bang, Gandhi quyết định rời đảng. Ông hoàn toàn không chống đối phương án này của đảng nhưng cảm thấy rằng nếu ông rút lui thì hình tượng của ông đối với thường dân Ấn Độ sẽ ngưng đè nén toàn thể hội viên của đảng vốn có bản chất đa dạng: thành viên theo chủ nghĩa cộng sản, xã hội, công đoàn, sinh viên, tôn giáo bảo thủ, kinh doanh và quyền sở hữu. Gandhi cũng không muốn mình là mục tiêu của sự tuyên truyền của chính quyền Anh khi lãnh đạo một đảng đã có lần tạm thời thừa nhận sự phù hợp chính trị với chính quyền Anh.
Gandhi trở về địa vị lãnh đạo năm 1936 khi Jawaharlal Nehru nắm chức chủ tịch và Quốc dân Đại hội đang họp tại Lucknow. Mặc dù Gandhi mong muốn sự tập trung tuyệt đối vào việc giành độc lập, không chú tâm vào việc suy đoán về chính quyền Ấn Độ tương lai, nhưng ông không ngăn được việc Quốc dân Đại hội chọn chủ nghĩa xã hội là mục tiêu.
Gandhi cũng phê bình Subhas Chandra Bose và việc ông thăng tiến, nhậm chức chủ tịch vào năm 1938. Trong khi một số sử gia cho rằng đây là một cuộc tranh quyền giữa hai nhà lãnh đạo lớn thì Gandhi cơ bản phản đối việc Bose không thừa nhận nguyên tắc bất bạo lực cũng như dân quyền, hai điểm được Gandhi xem là nền tảng cho cuộc đấu tranh. Nguyện vọng phát động một cuộc khởi nghĩa khắp nơi chống chính quyền Anh của Bose không hàm dung việc chuẩn bị không dùng bạo lực của những người tham gia và trong năm đầu giữ quyền chủ tịch, Bose tập trung vào việc đưa những người thân cận lên nắm những chức quan trọng.
Bose được nhậm chức lần thứ hai mặc dù bị Gandhi chỉ trích, nhưng rời Quốc dân Đại hội khi tất cả những thành viên chức cao khác từ chức hàng loạt để phản đối việc ông từ bỏ những nguyên tắc Gandhi đã đưa vào trong những năm đầu thập niên 1920. Năm 1938-1939, tất cả những ứng cử viên của Quốc dân Đại hội từ chức khi Quốc hội phản đối sự sáp nhập Ấn Độ một mặt vào Chiến tranh thế giới thứ hai mà không tham vấn những đại biểu được bầu.
Gandhi tiếp tục cuộc đấu tranh chống sự kì thị dân Dalit, khuyến khích việc dệt tay và các ngành kĩ nghệ tại gia khác. Ông cũng cố gắng kiến lập một hệ thống giáo dục mới thích hợp cho những vùng thôn dã. Gandhi sống giản dị trong những năm này trong một thôn làng trung tâm Ấn Độ với tên Sevagram. Ngày 3 tháng 3 năm 1939, ông lại tuyệt thực một lần nữa.
"Làm hay chết": Chiến tranh thế giới thứ hai và "Rời Ấn Độ"
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ năm 1939 khi Đức Quốc Xã xâm lấn Ba Lan. Gandhi hoàn toàn đồng cảm với nạn nhân của sự xâm chiếm này. Sau khi cân nhắc kĩ cùng những người đồng nghiệp trong Quốc hội, ông công bố rằng Ấn Độ không thể tham gia một cuộc chiến với mục đích bề ngoài là giành tự do dân chủ trong khi chính tự do dân chủ này bị phủ nhận tại Ấn Độ. Gandhi nói rằng ông sẽ hỗ trợ người Anh nếu họ cho ông thấy cách áp dụng mục đích của cuộc chiến tại Ấn Độ sau chiến tranh. Phản ứng của chính quyền Anh hoàn toàn phủ định. Họ bắt đầu tạo sự căng thẳng giữa môn đồ Ấn Độ giáo và Hồi giáo. Khi chiến tranh tiến hành, Gandhi nâng cao yêu cầu, thảo một nghị quyết kêu gọi người Anh "Rời Ấn Độ" (Quit India).
Đây là sự phản đối quyết định nhất, cực lực nhất của Gandhi và đảng Quốc dân Đại hội với mục tiêu xác nhận việc người Anh rời nước Ấn. Gandhi bị một số người trong Quốc hội và một số nhóm chính trị khác - thuộc cả hai mặt, theo Anh và chống Anh - chỉ trích. Một số người cho rằng, đối lập người Anh trong thời đoạn chiến đấu sinh tử của họ là một việc phi đạo đức trong khi một số người khác lại cho rằng Gandhi chưa thực hiện đủ yêu cầu. Nhiều đảng chính trị phản đối lời kêu gọi của Gandhi. Ngoài sức khoẻ và tuổi tác ra, đây có lẽ là bước tiến dẫn cuối cùng của Gandhi.
Nó đã dẫn khởi một cuộc vận động đấu tranh giành độc lập Ấn Độ lớn nhất cho đến bây giờ - với sự bắt giam số đông và bạo lực ở một mức độ chưa từng có. Hàng nghìn người kháng cự bị sát hại hoặc bị thương dưới nòng súng cảnh sát, và hàng trăm nghìn người đấu tranh giành độc lập bị bắt giam. Gandhi và những người hỗ trợ ông nói rõ rằng họ sẽ không giúp người Anh trong Thế Chiến nếu Ấn Độ không được đảm bảo tự do ngay lập tức. Gandhi thậm chí nói rằng không thể đình chỉ cuộc vận động trong thời điểm này ngay trong trường hợp những hành vi bạo lực cá nhân xảy ra. Ông cho rằng, tình trạng "vô chính phủ có tổ chức" xung quanh ông "nguy hiểm hơn là vô chính phủ thật sự". Ông yêu cầu tất cả những thành viên Quốc hội và dân chúng duy trì kỉ luật hòa bình và "làm hay chết" vì tự do tuyệt đối.
Gandhi và toàn bộ ban chấp hành Quốc hội bị bắt giam ngày 9 tháng 8 năm 1942 tại Mumbai bởi lực lượng quân đội nước Anh. Gandhi bị giam hai năm trong điện Aga Khan tại Pune. Tại đây, Gandhi trải qua những nỗi khổ lớn nhất của cuộc đời, đó là cái chết của vợ Kasturbai chỉ vài tháng sau khi Mahadev Desai - người thư ký được ông xem như con trai - chết vì bị nhồi máu cơ tim vào tuổi 42. Gandhi được thả trước khi chiến tranh chấm dứt vì sức khoẻ sa sút và một ca mổ cần thiết. Chính quyền Anh không muốn ông chết trong tù vì đây là một sự kiện có thể làm lòng căm phẫn của công chúng vượt khỏi tầm kiểm soát.
Mặc dù sự đàn áp tàn nhẫn này mang đến một trạng thái trật tự tương đối tại Ấn Độ cuối năm 1943, nhưng phong trào "Rời Ấn Độ" đã thành công với những mục tiêu của nó. Khi chiến tranh chấm dứt, người Anh đã đưa ra những dấu hiệu rõ ràng là quyền cai trị sẽ được chuyển đến tay Ấn Độ. Gandhi đình chỉ cuộc đấu tranh, những người lãnh đạo Quốc hội và khoảng 100.000 người tù chính trị được thả. Sau 90 năm phấn đấu, tự do giờ đây nằm trong tầm tay Ấn Độ.
Tự do và sự phân chia Ấn Độ
thumb|250px|[[Xu bạc: 10 rupees với mặt trước là chân dung của Mahatma Gandhi, đúc năm 1969''']] Gandhi khuyên Quốc hội từ khước những đề nghị trong kế hoạch của phái đoàn chính phủ Anh năm 1946 vì ông rất nghi ngờ việc chia quyền với Liên minh Hồi giáo (Muslim League) cũng như sự phân chia và hạ giảm chính quyền trung ương có thể xảy ra. Gandhi cảnh cáo sự tập hợp được đề nghị dành cho những liên bang có số đông người Hồi. Tuy nhiên, đây là một trong những lần ít ỏi mà Quốc hội không nghe lời Gandhi (nhưng không đặt câu hỏi về quyền lãnh đạo) vì những người cầm đầu không những muốn lập chính quyền nhanh như có thể khi người Anh trao quyền lại, mà còn muốn ngăn cản Mohammed Ali Jinnah và Liên minh Hồi giáo đạt vị trí ngang hàng với đảng Quốc dân Đại hội, vốn có bản chất dân tộc và hiện thế hơn.
Trong thời gian 1946-1947, hơn 5000 dân bị sát hại. Liên minh được ủng hộ mạnh ở những bang có nhiều người theo Hồi giáo như Punjab, Bengal, Sindh, NWFP (North-West Frontier Province, Pakistan) và Baluchistan. Kế hoạch phân chia được ban lãnh đạo Quốc hội thừa nhận là phương pháp duy nhất để ngăn cản một cuộc nội chiến lớn giữa môn đồ Ấn Độ giáo và Hồi giáo.
Những nhà lãnh đạo cố cựu của Quốc hội biết rõ Gandhi sẽ phản đối cực lực sự phân chia, nhưng họ cũng thừa biết là Quốc hội không tiến bước nếu không có sự thoả thuận của ông vì sự hỗ trợ trong đảng và toàn quốc dành cho Gandhi rất sâu rộng. Những người bạn đồng nghiệp thân cận nhất của ông đã chấp nhận việc phân chia như phương án giải đáp tốt nhất, và Sardar Patel cố gắng thuyết phục Gandhi đây là con đường duy nhất để tránh cuộc nội chiến. Gandhi cuối cùng xuôi lòng, tán đồng bước thực hiện này.
Gandhi có ảnh hưởng lớn trong các cộng đồng Ấn Độ giáo và Hồi giáo tại Ấn Độ. Tương truyền chỉ sự hiện diện của ông thôi cũng đủ chấm dứt các cuộc bạo động. Ông phản đối kịch liệt tất cả những kế hoạch phân chia Ấn Độ thành hai quốc gia độc lập. Liên minh Hồi giáo luận cứ rằng thiểu số người Hồi giáo sẽ bị bức áp một cách có hệ thống bởi phần lớn môn đồ Ấn Độ giáo trong một quốc gia Ấn Độ thống nhất, và một quốc gia riêng cho người theo Hồi giáo là một giải pháp hợp lý. Tuy nhiên, nhiều người Hồi giáo ở trung tâm Ấn Độ - vốn chung sống với người Ấn giáo, đạo Sikhs, Phật giáo, Kì-na giáo, đạo Parsi, Kitô giáo và đạo Do Thái - lại muốn một quốc gia Ấn Độ thống nhất. Nhưng Jinnah ra lệnh hỗ trợ rộng rãi các vùng Tây Punjab, Sindh, NWFP và Đông Bengal, tất cả những vùng đã hợp thành dạng Pakistan và Bangladesh ngày nay. Xứ sở mới của người theo Hồi giáo được kiến lập từ các vùng Đông và Tây Ấn Độ. Ban đầu nó được gọi là Tây và Đông Pakistan, và giờ đây tương ưng với Pakistan và Bangladesh. Ngày trao quyền chính trị, Gandhi không ăn mừng độc lập cùng với công chúng Ấn Độ mà chỉ đơn độc tại Kolkata, đau buồn về sự phân chia và tiếp tục công việc nhằm chấm dứt bạo lực.
Đời sống cá nhân trong thời kì đấu tranh
230px|nhỏ|Gandhi cùng vợ tới thăm [[Rabindranath Tagore tại Shantiniketan năm 1940.]] Gandhi và vợ Kasturba đi khắp nước và lưu trú ở những Già-lam ở Gujarat và Maharashtra hoặc tại nhà những người bạn và những người hâm mộ. Những lần đến Delhi, họ ngụ tại tòa nhà Birla (Birla House) được cấp bởi người bạn thân là Ghanshyamdas Birla. Một thời Gandhi trú tại chung cư Bhangi (Bhangi Colony), trung tâm của sự việc chống kì thị giai cấp của ông.
Gandhi là một người say mê viết thư, luôn thử nghiệm các cách điều chế ăn uống, trau dồi nhận thức tôn giáo và triết học, nhưng chủ yếu là tư duy về các sự kiện chính trị. Ông cũng đã chỉ đạo những công việc trong một Già-lam và chỉ dẫn các môn đệ trong những vấn đề cá nhân.
Bị ám sát
Ngày 30 tháng 1 năm 1948, trên đường đến một nơi thờ tụng, Gandhi bị bắn chết bởi Nathuram Godse tại tòa nhà Birla ở New Delhi. Godse là một môn đồ Ấn giáo cực đoan được người đương thời cho là có mối quan hệ với cánh cực hữu của các tổ chức Ấn Độ giáo như Hindu Mahasabha. Tổ chức này cho Gandhi là người chịu trách nhiệm cho việc chính quyền suy nhược vì đã khăng khăng bắt buộc nộp một khoản tiền cho Pakistan. Godse và người cùng âm mưu là Narayan Apte sau bị đưa ra tòa kết án, và bị xử tử ngày 15 tháng 11 năm 1949. Vinayak Damodar Savarkar, chủ tịch của Hindu Mahasabha, một nhà cách mạng và môn đồ Ấn giáo cực đoan bị tố cáo là người nắm đầu dây của mưu đồ này, nhưng sau được giải tội vì thiếu bằng chứng.
Tương truyền câu nói trước khi chết của Gandhi là "Ô kìa Rama!" (Hey Rama!) và nó được xem là câu tôn kính hướng đến thần Rama, là một dấu hiệu gợi cảm tâm linh Gandhi cũng như lý tưởng đạt sự thống nhất với hòa bình vĩnh hằng của ông. Câu này được khắc vào đài tưởng niệm của ông tại New Delhi. Có người nghi vấn về tính có thật của câu này nhưng một số người đã chứng kiến và xác nhận ông đã nói như thế. Một vài nguồn ghi lại những lời cuối của ông là "He Ram, He Ram" hoặc "Rama, Rama", và nó cũng tường thuật rằng ông lăn xuống đất, chắp hai tay trước ngực ở tư thế chào.
Nguyên tắc: Chấp trì chân lý
Như đã nói trong phần dẫn nhập, nguyên tắc chính của Gandhi là Satyāgraha, "Chấp trì chân lý" và người thực hiện việc này được gọi là một Satyāgrahī. Trong nhiều bài viết, Gandhi định nghĩa Chấp trì chân lý như sau (Collected Works of Mahatma Gandhi [CWMG], Vol. 16, p. 9-10): Theo Gandhi thì nguyên tắc Chấp trì chân lý nên đi xa hơn, ảnh hưởng nhiều hơn những dạng kháng cự xưa nay như Kháng cự thụ động, bất phục tòng của công chúng và bất hợp tác. Chấp trì chân lý bao gồm cả ba dạng này, nhưng lại tiến xa hơn (Harijan, 21.07.1940): Lúc đầu, Gandhi xem Chấp trì chân lý như là kháng cự thụ động, nhưng sau ông từ khước cách dùng này, bởi vì đối với ông, "thụ động" chỉ đến một trạng thái thừa nhận định mệnh, một cách thầm nhận những gì bất công và như vậy, nó hạ thấp năng lực nằm trong từ "kháng cự". Theo Gandhi, kháng cự đòi hỏi một tư thái anh hùng và năng nỗ hơn là trạng thái thụ động hoặc khoan nhượng.
Câu hỏi được đặt ra ở đây là đặc điểm nào đưa Chấp trì chân lý lên cao hơn ba dạng kia? Ba thành phần chính của nguyên tắc Chấp trì chân lý sẽ làm sáng tỏ sự việc, đó là Chân lý (sa. satya), Bất hại (sa. ahiṃsā) và Khổ hạnh (sa. tapas)
Chân lý
nhỏ|200px|Gandhi tại [[New Delhi năm 1946]] Gandhi phân biệt hai loại chân lý, chân lý tương đối và chân lý tuyệt đối. Trong trường hợp Chấp trì chân lý thì chân lý tương đối đóng vai trò chính. Trong phần dẫn nhập của Tự truyện, Gandhi ghi như sau:
Trong nguyên tắc Chấp trì chân lý, chân lý tương đối - mang khái niệm thực dụng để tìm chân lý - quan trọng hơn các khái niệm về Thượng đế, Brahman hoặc chân lý tuyệt đối. Trong khi khái niệm chân lý tuyệt đối của Gandhi bị ảnh hưởng về mặt siêu hình thì mặt khác, khái niệm chân lý tương đối, như cơ sở của chấp trì chân lý, lại rất khoa học và chính xác. Chỉ qua sự áp dụng và thực nghiệm ta mới biết được lập trường nào đứng gần chân lý tuyệt đối hơn.
Nhưng, để không bị tấm màn vô minh và huyễn giác mê hoặc, người ta phải giữ những giới luật nhất định. Chúng được hàm dung trong hai thành phần khác của Chấp trì chân lý, là Bất hại và Khổ hạnh.
Bất hại
Bất hại cũng được hiểu là Bất bạo động. Theo Gandhi, chỉ một con đường dẫn đến chân lý, và con đường này mang tên Bất hại. Theo ông, chỉ nguyên tắc bất hại mới hòa hợp với quy luật vũ trụ là Dharma. Nguyên tắc bất hại toàn hảo đòi hỏi một niềm tin vào tính nhất thể của sự sống.
Theo nguyên tắc Chấp trì chân lý, sinh mệnh của toàn thể được đặt cao hơn sinh mệnh của cá nhân và như vậy, nó đòi hỏi một tấm lòng vị tha và vô uý. Để đạt được đẳng cấp này, người ta phải tu luyện thân tâm, cụ thể là thực hiện các phép tu khổ hạnh.
Khổ hạnh
Tapas - được dịch là Khổ hạnh ở đây - có nguyên nghĩa theo Ấn Độ giáo là "sự nóng", một "ngọn lửa" có thể đốt cháy các nghiệp trước đây. Thuật ngữ này sau được dùng để chỉ sự hành hạ thể xác, tuyệt dục, lãnh đạm đối với các cảm nhận khổ lạc,... Tuy nhiên, dạng Khổ hạnh Gandhi đề cao không phải là dạng ẩn lánh vào rừng mà là dạng hết lòng phục vụ những người xung quanh, trong xã hội (CWMG, Vol. 73, S. 43-44).
Ăn chay
Mặc dù có thử ăn thịt lúc còn nhỏ nhưng Gandhi sau này trở thành một người ăn chay tuyệt đối. Ông viết sách về chủ đề này trong thời gian du học tại Luân Đôn, sau khi gặp người tranh đấu cho việc ăn chay là Henry Stephens Salt ở những cuộc hội họp của Hội người ăn chay. Nguyên tắc ăn chay có truyền thống lâu đời trong các tôn giáo Ấn Độ như Ấn Độ giáo, Kì-na giáo và Phật giáo, và trong tiểu bang của Gandhi, Gujarat, phần lớn môn đồ Ấn giáo đều ăn chay. Ông thử nhiều cách ăn và kết luận rằng, ăn chay đủ cung cấp chất dinh dưỡng tối thiểu cho thân thể. Tuy nhiên, cách ăn của ông cũng linh hoạt và ông cũng không ngần ngại khi ăn trứng như bài viết "chìa khoá sức khoẻ" (Key to Health) năm 1948 cho thấy. Ông thường nhịn ăn lâu ngày, dùng nhịn ăn như một vũ khí chính trị. Ông từ chối không ăn cho đến chết hoặc cho đến khi những yêu cầu của ông được thực hiện.
Sống tuyệt dục
Gandhi sống tuyệt dục từ năm 36 tuổi. Quyết định này của ông bị ảnh hưởng mạnh bởi khái niệm Phạm hạnh (sa. brahmacarya) trong các tôn giáo Ấn Độ, tức là sự thanh tịnh của tâm linh và hành động, có mối liên hệ trực tiếp với việc tu khổ hạnh (sa. tapas) được nhắc bên trên. Tuy vậy, Gandhi không tin đây là một việc mỗi người nên làm. Trong Tự truyện, ông có nhắc lại cuộc phấn đấu chống lại sự thôi thúc tính dục và những cuộc ghen tuông vì bà Kasturba. Ông cho rằng, sống tuyệt dục là trách nhiệm riêng của ông để có thể phát triển lòng từ bi thay vì đam mê nhục dục.
Im lặng
Gandhi giữ giới không nói một ngày trong tuần. Ông tin là không nói sẽ mang đến sự an tĩnh nội tâm. Giới không nói bắt nguồn từ truyền thống Ấn giáo, mouna "tịnh khẩu" và śānti "tịch tĩnh". Trong những ngày này, ông trao đổi với những người xung quanh bằng cách viết trên giấy. Từ năm 37 tuổi, hơn ba năm liền ông không đọc báo vì cho rằng, trạng thái huyên náo của sự kiện thế giới làm tâm ông hỗn loạn hơn là hỗn loạn nội tâm sẵn có.
Y phục
Trở về Ấn Độ sau khi làm luật sư thành công tại Nam Phi, ông từ khước mặc y phục phương Tây - cách ăn mặc được ông liên tưởng đến phú quý và thành công. Ông ăn mặc để người nghèo nhất Ấn Độ cũng có thể chấp nhận. Gandhi khuyến khích việc mặc y phục tự dệt (khadi). Ông và môn đệ dệt vải từ sợi chỉ tự se và khuyến khích người khác cũng làm như thế. Mặc dù công nhân Ấn Độ thường ngồi không vì thất nghiệp, họ vẫn mua quần áo sản xuất bởi người Anh. Gandhi cho rằng, nếu người Ấn tự sản xuất vải, họ sẽ gây một chấn động kinh tế cho các tổ chức Anh tại Ấn Độ. Qua sự việc này, biểu tượng bánh xe se chỉ sau này được đưa vào lá cờ của Quốc dân Đại hội Ấn Độ.
Tôn giáo
Mặc dù sinh ra trong một gia đình Ấn Độ giáo, Gandhi vẫn giữ thái độ phê phán phần lớn các tôn giáo, bao gồm cả Ấn Độ giáo. Trong Tự truyện, ông ghi như sau:
Và ông cũng nói thêm:
Nhưng Gandhi phê phán tính đạo đức giả trong tôn giáo có tổ chức hơn là những nguyên tắc cơ bản của chúng. Ông nói như sau về Ấn Độ giáo:
Quan niệm Jihad của Hồi giáo cũng có thể được hiểu là một cuộc đấu tranh bất bạo động hoặc Chấp trì chân lý như Gandhi đã áp dụng. Ông nói như sau về Hồi giáo:
Niềm tin
Mặc dù rất kính trọng nhau nhưng Gandhi và Rabindranath Tagore tranh luận dai dẳng nhiều lần và các cuộc tranh luận này là những ví dụ tiêu biểu cho những quan điểm triết học dị biệt giữa hai danh nhân Ấn Độ vĩ đại nhất thời đó. Ngày 15 tháng 1 năm 1934, một cơn động đất xảy ra tại Bihar, gây tử vong và thiệt hại lớn. Gandhi tin chắc rằng sự việc xảy ra vì tội lỗi của những môn đồ Ấn giáo thuộc giai cấp cao, vì họ không cho những kẻ ti tiện vào đền thờ. Tagore phản đối cực lực lập trường của Gandhi, cho rằng, một cơn động đất chỉ có thể xảy ra trên cơ sở năng lực thiên nhiên, không phải vì lý do đạo đức cho dù việc kì thị người vô giai cấp đáng chê trách như thế nào đi nữa.
Tưởng niệm
Gandhi không được giải Nobel bao giờ mặc dù được đề cử năm lần từ 1937 đến 1948. Vài thập niên sau, Hội đồng giải Nobel công bố sự ân hận đã bỏ lỡ thời cơ và họ cũng thừa nhận là những ý kiến bị phân chia bởi tư tưởng dân tộc đã ngăn cản việc trao giải cho Gandhi. Khi Đạt-lại Lạt-ma thứ 14 nhận giải năm 1989, chủ tịch hội cũng đã nói là "đây cũng là một phần cống phẩm để tưởng niệm Gandhi". Viện bảo tàng điện tử của hiệp hội giải Nobel có một bài về mục này.
Tạp chí Time gọi Gandhi là người thứ hai sau Albert Einstein trong mục "Nhân vật thế kỉ" và có một bài viết với những chủ mục viết tường tận của Dalai Lama, Lech Wałęsa, Martin Luther King, Jr. và Nelson Mandela với tên "Những người con của Gandhi" (Children of Gandhi), với mục đích nhận thức ảnh hưởng của Gandhi đến những người lãnh đạo tương lai.
Chính quyền Ấn Độ trao giải Hòa bình Gandhi cho những người phục vụ xã hội, những người lãnh đạo trên thế giới và lãnh đạo công dân xuất sắc. Nelson Mandela, người dẫn đầu cuộc đấu tranh chống kì thị chủng tộc và phân li quốc gia là người ngoài Ấn Độ nổi danh được trao giải này.
Năm 1996, chính phủ Ấn Độ phát hành một loạt tiền giấy có hình Gandhi bao gồm những tờ 5, 10, 20, 50, 100, 500 và 1000 rupee.
Hình tượng trong nghệ thuật
Cách trình bày cuộc đời Gandhi nổi tiếng nhất có lẽ là bộ phim Gandhi (1982), được đạo diễn bởi Richard Attenborough và diễn viên Ben Kingsley (chính ông là người nửa phần Gujarati) trong vai chính, đoạt giải Oscar cho phim hay nhất. Tuy nhiên, bộ phim sau này bị chỉ trích bởi các học giả hậu thực dân. Họ luận cứ là bộ phim miêu tả Gandhi như một người dùng một tay đưa Ấn Độ đến sự độc lập và bỏ qua những nhân vật quan trọng khác (của cả hai nhóm, tinh duệ và cấp dưới) trong cuộc kháng chiến chống thực dân. Bộ phim The Making of the Mahatma, với Shyam Benegal đạo diễn và Rajat Kapur trong vai chính là một phim nói về 21 năm hoạt động của Gandhi tại Nam Phi.
Philip Glass soạn ca kịch Satyagraha nói về sự nghiệp của Gandhi.
Có nhiều tượng Gandhi nổi tiếng tại Anh, đáng lưu ý nhất là tượng ở Tavistock Gardens, Luân Đôn, gần Đại học College London, nơi ông đã học luật.
Cũng có một bức tượng bán thân to lớn của Gandhi trước thư viện của Đại học Laurentian ở Sudbury, Ontario. Tại St. Louis, một bức tượng bán thân của Gandhi đứng trước International Institute.
Phê bình
Nhiều nhà sử học và chú giải đã phê bình Gandhi vì cái nhìn của ông về Adolf Hitler và Chủ nghĩa Đức Quốc Xã, bao gồm những lời trần thuật là người Do Thái có thể đạt được tình thương của Thượng đế nếu họ sẵn lòng đi đến cái chết như những cảm tử chết vì nghĩa. . Penn và Teller, trong một đoạn của chương trình "Bullshit!" ("Holier than Thou"), đã tấn công Gandhi một phần về tính đạo đức giả qua những lập trường tiền hậu bất nhất trí trong khi thực hiện bất bạo lực, thái độ không thích hợp về phía phụ nữ và những lời nói có bản chất kì thị chủng tộc. Gandhi nói trước công chúng tại Mumbai, 26 tháng 9 năm 1896 (Collected Works, quyển II, trang 74) về người châu Phi như sau:
Tagore nhận xét về ông như sau:
''Ông ngừng lại ở ngưỡng cửa các căn nhà tồi tàn của hằng ngàn người cùng khốn, y phục của ông y hệt y phục của họ. Ông nói với họ bằng ngôn ngữ của họ. Đó mới thực là một chân lý sinh động chứ không phải chỉ là những lời suông trong sách vở. Vì vậy mà tiếng tôn xưng Mahatma (Thánh) mà dân Ấn tặng ông đã thành tên thực của ông. Ai là người cảm thấy như ông rằng tất cả mọi người Ấn chính là da thịt của mình, máu mủ của mình? Khi tình thương tới gõ cửa Ấn Độ thì cửa đã mở toang chờ sẵn rồi… Nghe tiếng gọi của Gandhi, Ấn Độ xông ngay tới một cảnh vinh quang cao quý mới, như hồi xưa, rất xa xăm, khi Phật Tổ tuyên bố đạo từ bi, thương yêu cả mọi sinh vật.''
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài cơ bản dài  Thể loại:Sinh năm 1869 Thể loại:Mất năm 1948 Thể loại:Nhà triết học Ấn Độ Thể loại:Chính khách Ấn Độ Thể loại:Người bị ám sát Thể loại:Nhà hoạt động xã hội Ấn Độ Thể loại:Triết gia thế kỷ 20 Thể loại:Nhà hoạt động nhân quyền Thể loại:Người hoạt động xã hội vì quyền động vật Thể loại:Người ăn chay Thể loại:Người ủng hộ bất bạo động
Đội quân nhí nhố
Đội quân nhí nhố (Hangul: 무술소년 꼬망 - Musul So'nyeon Kkomang, nghĩa: Thiếu niên Võ thuật Komang, tên tiếng Anh: Kungfu Komang) là một bộ manhwa hài hước của Hàn Quốc do hai tác giả Park In-seo và Choi Sang sáng tác.
Nội dung
Nhân vật chính của truyện là các thầy trò cực kỳ nhí nhố, với các tình tiết hài không đụng hàng luôn làm độc giả bất ngờ, đồng thời liên tục xuất hiện các nhân vật mới.
Komang
Là nhân vật chính trong câu chuyện. Cậu có tính cách ngay thẳng, trung thực, tinh thông võ nghệ tuy nhiên rất ngây thơ và ngoan ngoãn. Đặc biệt, đã làm chuyện gì là quyết làm đến cùng.
Ninja Ling (Ninjaring)
Trong lần đi giao bánh pizza cho Komang và Thủy Hỏa Thần, bị hai thầy trò cố tình cản trở giao muộn để ăn miễn phí nên bị đuổi việc. Thủy Hỏa Thần đành phải nhận làm đệ tử. Là người có khả năng nhảy xa nhất nhưng lại hậu đậu vụng về luôn gây ra những sai lầm tức cười.
Kôngcha (Kongja)
Cháu gái của Ma Vương được gởi đến sống cùng Thủy Hỏa Thần trong một gói quà lớn. Thỉnh thoảng với một vài việc làm đáng yêu của mình, cô đem đến cho mọi thành viên trong gia đình những bất ngờ thú vị. "Liên hoàn đập" là độc chiêu của cô bé này.
Áo choàng đen (Gwedopang)
Một nhân vật bí ẩn đặc biệt có tài ăn trộm đồ của người khác. Nhiều lần đã làm cả nhóm Kômang phải khốn đốn, vất vả. Nhưng ở những tình cảnh nguy cấp, khả năng đặc biệt của nhân vật này được phát huy rất hữu hiệu.
Robot Mekha (Mekanin)
Là một robot đơn giản, lạnh lùng và chậm hiểu nhưng rất nhiệt tình. Bất cứ ai khi gặp vấn đề nan giải cấp bách cậu đều ra sức giúp đỡ.
Đầu to
Anh chàng có chiếc đầu to quá khổ, chiều cao cực kì hạn chế nên luôn gặp những rắc rối, khó xử. Và có đặc điểm là hay hờn giận, thù dai.
Tham khảo
Thể loại:Truyện tranh Hàn Quốc Thể loại:Truyện tranh hài hước Thể loại:Truyện tranh thiếu nhi Thể loại:Truyện tranh dài tập
Gillette
nhỏ|Logo của Gillette được sử dụng từ năm 1989 đến 2008. Gillette là một thương hiệu dao cạo an toàn và các sản phẩm chăm sóc cá nhân khác bao gồm vật tư cạo râu, thuộc sở hữu của tập đoàn đa quốc gia Procter & Gamble (P & G).
Có trụ sở tại Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ, nó thuộc sở hữu của The Gillette Company, nhà cung cấp sản phẩm thuộc nhiều nhãn hiệu khác nhau cho đến khi công ty đó sáp nhập vào P & G vào năm 2005. Công ty Gillette được King C. Gillette thành lập vào năm 1901 với tư cách là nhà sản xuất dao cạo an toàn.
Dưới sự lãnh đạo của Colman M. Mockler Jr. với tư cách là CEO từ năm 1975 đến năm 1991, công ty là mục tiêu của ba nỗ lực tiếp quản, từ Ronald Perelman và Coniston Partners. Vào ngày 1 tháng 10 năm 2005, Procter & Gamble đã hoàn tất việc sáp nhập với Công ty Gillette.
Các tài sản của Công ty Gillette đã được hợp nhất thành một đơn vị của P&G được gọi là "Global Gillette". Vào tháng 7 năm 2007, Global Gillette đã bị giải thể và sáp nhập vào hai bộ phận chính khác của Procter & Gamble: Procter & Gamble Beauty và Procter & Gamble Household Care. Các nhãn hiệu và sản phẩm của Gillette được phân chia giữa hai loại tương ứng. Trung tâm R&D của Gillette ở Boston, Massachusetts và Trung tâm sản xuất Gillette South Boston (được gọi là "Trụ sở cạo râu thế giới của Gillette"), vẫn tồn tại như một địa điểm làm việc chức năng dưới thương hiệu Gillette thuộc sở hữu của Procter & Gamble. Các công ty con của Gillette Braun và Oral-B, trong số những công ty khác, cũng đã được P&G giữ lại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhãn hiệu Mỹ
Sicya truncataria
Sicya truncataria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sicya
Ahmose-Inhapy
Ahmose-Inhapy hoặc Ahmose-Inhapi là một công chúa, đồng thời là một vương hậu sống vào thời kỳ cuối Vương triều thứ 17 - đầu Vương triều thứ 18 trong lịch sử Ai Cập cổ đại.
Thân thế
Ahmose-Inhapy được cho là một người con gái của pharaon Senakhtenre Ahmose và là chị em cùng cha với pharaon Seqenenre Tao, đồng thời cũng là phu quân của bà, và các vương hậu Ahhotep I và Sitdjehuti.
Bà sinh được duy nhất một người con gái, là Ahmose-Henuttamehu. Cũng như cha và mẹ, Henuttamehu thành hôn với người anh em là pharaon Ahmose I. Inhapy được nhắc đến qua Quyển sách của cái chết được chôn theo Henuttamehu. Bà được phong danh hiệu "Vương hậu Chánh cung của Pharaon" và "Con gái của Pharaon".
Chôn cất
Gaston Maspero đã mở băng quấn xác ướp vào ngày 26 tháng 6 năm 1886 và sau đó được Grafton Elliot Smith khám nghiệm. Smith cho biết, Inhapy là một người phụ nữ to lớn, mạnh mẽ như đàn ông. Xác ướp không được bảo quản tốt, có một vòng hoa quanh cổ, được bọc trong bột gỗ thơm và nhựa thơm. Cơ thể xác ướp có vết mổ để lấy bỏ nội tạng.
Tham khảo
Thể loại:Công chúa Ai Cập cổ đại Thể loại:Vương hậu Ai Cập cổ đại Thể loại:Xác ướp Ai Cập cổ đại
Platocoelotes globosus
Platocoelotes globosus là một loài nhện trong họ Amaurobiidae.
Loài này thuộc chi Platocoelotes. Platocoelotes globosus được Yajun Xu & S. Q. Li miêu tả năm 2008.
Tham khảo
Thể loại:Platocoelotes
Triệu Văn vương (định hướng)
Triệu Văn Vương (chữ Hán:趙文王) có thể là:
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu
Randia chiapensis
Randia chiapensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Liên kết ngoài
Thể loại:Randia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926
Jayapura, Mysore
Jayapura là một làng thuộc tehsil Mysore, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Mysore
Watanabe Yanosuke
Watanabe Yanosuke là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Danh sách vườn quốc gia tại Argentina
Vườn quốc gia tại Argentina là một mạng lưới bao gồm 33 vườn quốc gia. Các địa điểm này bao gồm rất nhiều dạng địa hình và môi trường sinh thái, từ vườn quốc gia Baritú trên biên giới phía Bắc với Bolivia tới Vườn quốc gia Tierra del Fuego ở xa về phía nam của lục địa.
Villademor de la Vega
Villademor de la Vega là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 437 người.
Watanabe Yanosuke
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản
Watanabe Yanosuke thi đấu cho ĐTQG Nhật từ năm 1925.
Thống kê sự nghiệp
!Tổng cộng||2||0
Danh sách vườn quốc gia tại Argentina
Việc thành lập các vườn quốc gia bắt đầu vào năm 1903 khi 73 dặm vuông đất ở chân dãy Andes gần thị trấn Francisco Moreno, thuộc tỉnh Santa Cruz được đưa vào quản lý. Điều này tạo thành hạt nhân của một khu vực được bảo vệ lớn hơn ở Patagonia gần San Carlos de Bariloche. Năm 1934, một đạo luật đã được thông qua việc thành lập hệ thống các vườn quốc gia, hình thành các khu vực được bảo vệ đầu tiên là Vườn quốc gia Nahuel Huapi và vườn quốc gia Iguazú. Lực lượng cảnh sát của các vườn quốc gia cũng đã được thành lập, thực thi pháp luật, ngăn ngừa chặt phá rừng và săn bắn. Nhiệm vụ ban đầu của họ phần lớn là để thiết lập chủ quyền quốc gia trên các khu vực tranh chấp và bảo vệ biên giới. Năm vườn quốc gia tiếp tục được thành lập vào năm 1937 tại Patagonia và các thị trấn mọc ra với dịch vụ và kế hoạch để thúc đẩy du lịch và giáo dục. Sáu vườn quốc gia khác được thành lập vào năm 1970.
Năm 1970, một đạo luật mới thành lập bảo vệ các nhóm vườn quốc gia mới, thành lập các vườn quốc gia về di tích quốc gia, khu bảo tồn giáo dục và khu bảo tồn tự nhiên. Ba vườn quốc gia đã được công bố trong những năm 1970. Trong năm 1980, một luật mới khẳng định vị thế của các vườn quốc gia - pháp luật này vẫn còn có hiệu lực tới ngày nay. Những năm 1980 chứng kiến ​​việc cộng đồng và chính quyền địa phương đã giúp đỡ trong việc điều hành và phát triển các vườn quốc gia. Mười vườn quốc gia tiếp tục được thành lập với sự hợp tác và giúp đỡ của dân địa phương. Năm 2000, Vườn quốc gia Mburucuyá và vườn quốc gia Copo đã được thành lập, cùng với El Leoncito là một khu bảo tồn thiên nhiên đã được nâng lên thành một vườn quốc gia.
Villademor de la Vega
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở León
Danh sách vườn quốc gia tại Argentina
Trụ sở của Cục vườn quốc gia là tại trung tâm thành phố Buenos Aires, trên khu phố Santa Fe Avenue. Một thư viện và trung tâm thông tin được mở cửa cho công chúng mỗi ngày.
Dưới đây là danh sách 33 vườn quốc gia trên đất liền cùng với 3 vườn quốc gia biển của Argentina (1 vườn quốc gia dự kiến thành lập).
Danh sách
200px|nhỏ|[[Vườn quốc gia Iguazú.]] 200px|nhỏ|[[Đầm lầy của Vườn quốc gia Río Pilcomayo.]] 200px|nhỏ|những cây cọ tại [[Vườn quốc gia El Palmar.]] 200px|nhỏ|[[Vườn quốc gia Talampaya, một phần của di sản thế giới năm 2000.]] 200px|nhỏ|Sông băng Perito Moreno tại [[Vườn quốc gia Los Glaciares, di sản thế giới năm 1981.]] 200px|nhỏ|[[Vườn quốc gia Quần đảo Santa Fé.]] Vào ngày 06 tháng 8 năm 2011, dự án thành lập Vườn quốc gia La Fidelidad, với diện tích 1480 km² trên địa bàn tỉnh Chaco. Đến ngày 24 tháng 10 năm 2014, theo Luật 26.996 được sự đồng thuận nhất trí bởi hạ viện và thượng viện Argentina, Vườn quốc gia El Impenetrable chính thức được thành lập. Tháng 2 năm 2013, nỗ lực để thành lập vườn quốc gia Somuncurá, nằm ​​trên cao nguyên rộng lớn của tỉnh Río Negro, kéo dài 1.4 triệu ha tương đương với 14000 km², làm cho nó trở thành vườn quốc gia lớn nhất tại Argentina.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vườn quốc gia Argentina Argentina Thể loại:Địa lý Argentina
Blabia cristulata
Blabia cristulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Ẩm thực Nam Mỹ
Do sự pha trộn dân tộc ở Nam Mỹ, ẩm thực Nam Mỹ có ảnh hưởng từ nhiều vùng. Đặc trưng nhất là bản địa Nam Mỹ, châu Phi, Tây Ban Nha, Ý, Bồ Đào Nha, Ấn Độ-Nam Á. Tập quán và các sản phẩm thức ăn thay đổi rất nhiều theo các vùng. Sự tiêu thụ carne asada lan rộng khắp hầu hết toàn bộ lục địa. Các món nướng ngoài trời cũng phổ biến như asado hoặc churrasco.
Andes
Những vùng ẩm ướt hơn của Peru sản xuất mía, chanh, chuối, và cam. Chancaca là một món phổ biến cũng như Spaghetti alla carbonara, sancocho, huevos quimbos, bánh khoai và Ch'arki.
Derospidea ornata
Derospidea ornata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1905.
Ẩm thực Nam Mỹ
Vùng nhiệt đới
Trong khu vực ven biển, ceviche, Tostones hoặc patacón, arepa, chipa, sancocho, pabellón criollo, bandeja paisa, guatita, và sopa paraguaya là các món ăn phổ biến.
Derospidea ornata
Tham khảo
Thể loại:Derospidea
Ẩm thực Nam Mỹ
Vùng nhiệt đới
Ở Brasil, feijoada, arroz carreteiro (cơm của người đi xe đẩy), và farofa là các món phổ biến; một bang ở Brazil, có ẩm thực riêng của mình mà có ảnh hưởng lớn từ ẩm thực châu Phi.
Khu vực Amazon đượcbiết đến với việc sử dụng các loại thịt địa phương như chuột lang nước, rùa, lợn lòi Pecari, và paca. Các món phổ biến là juane, tacacho, tacacá. Có một loạt các loại trái cây bản địa của Amazon, có thể sử dụng làm rất nhiều loại đồ uống.
Pampas
Vùng Pampas có ảnh hưởng nhiều nhất từ Ý và Đức. Ở Argentina ba món ăn điển hình là dulce de leche, asado (Churrasco ở Brazil), và milanesa. Pizza Argentina khác với pizza Ý, giống với pizza gập hơn. Pasta và polenta phổ biến ở Argentina và ở Pampas nói chung. Churro, Ensaïmada, Alfajor, ốp la Tây Ban Nha với khoai tây, thịt viên, Sopa de mondongo, Puchero đều là món ăn trong ẩm thực Pampas bắt nguồn từ Tây Ban Nha. Mate (đồ uống) cũng có thể thấy ở Pampas.
Thông tin khác
Khu vực Amazon khu vực của Nam Mỹ cung cấp một rất nhiều loại cá tươi và trái cây nhiệt đới. Biển Thái Bình Dương cung cấp số lượng lớn hải sản, như cua hoàng đế (người ta thường bắt nó ở phía cực nam của lục địa), tôm hùm (số lượng lớn được tìm thấy từ quần đảo Juan Fernández), và euphausia superba, loại hải sản mới được phát hiện gần đây. Có thể tìm thấy cá ngừ và cá nhiệt đới xung quanh cả lục địa này nhưng nổi bật nhất về sự phong phú là ở gần đảo Phục Sinh. Nhiều vùng đồng bằng trên lục địa này giúp nó sở hữu số lượng cây lương thực, khoai tây và diêm mạch dồi dào. Ở khu vực Patagonia phía nam Chile và Argentina, nhiều người nuôi cừu và gia súc. Ở Brazil, món ăn truyền thống nhất là feijoada, một món hầm, bao gồm các loại đậu với thịt bò và thịt lợn. Ẩm thực Peru bị ảnh hưởng lớn bởi văn hoá Inca (xem ẩm thực Inca).
Các quốc gia
nhỏ|[[Ẩm thực Peru – xúc xích tarateño và các món khác được bán ở quầy bán rong ở Tarata, Peru]]
Tham khảo
Nam Mỹ
Cerithium nesioticum
Cerithium nesioticum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.
Phân bố
The distribution của Cerithium nesioticum bao gồms Thái Bình Dương Ocean.
Tham khảo
N
Köseler, Ezine
Köseler là một xã thuộc huyện Ezine, tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 166 người.
Hymenostephium woronowii
Hymenostephium woronowii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (S.F.Blake) E.E.Schill. & Panero mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hymenostephium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Thằn lằn ngón cực đông
Thằn lằn ngón cực đông (Danh pháp khoa học: Cyrtodactylus cucdongensis) là một loài thằn lằn thuộc chi thằn lằn ngón mới được phát hiện ở Việt Nam. Loài thằn lằn ngón mới được phát hiện ở khu vực mũi cực đông thuộc tỉnh Khánh Hoà.
Đặc điểm
Loài này có đặc điểm hình thái gần giống với thằn lằn ngón Cát Tiên (Cyrtodactylus cattienensis) được phát hiện ở Vườn quốc gia Cát Tiên, tỉnh Đồng Nai năm 2010. Thằn lằn chân ngón cực đông có kích thước trung bình, trên lưng chúng có các đốm màu nâu nhạt. Chúng có chiều dài đầu và thân hơn 65mm. Tên của chúng được đặt theo vùng phân bố thuộc xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hoà. Đây là loài thằn lằn ngón thứ 33 được ghi nhận ở Việt Nam.
Tham khảo
Thể loại:Cyrtodactylus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2014
Platocoelotes icohamatoides
Platocoelotes icohamatoides là một loài nhện trong họ Amaurobiidae.
Loài này thuộc chi Platocoelotes. Platocoelotes icohamatoides được miêu tả năm 1997 bởi Peng & Jia-Fu Wang.
Tham khảo
Thể loại:Platocoelotes
Xã McClellan, Quận Benson, Bắc Dakota
Xã McClellan (McClellan Township) là một xã thuộc quận Benson, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 46 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Bắc Dakota Thể loại:Quận Benson, North Dakota
Cryptocarya barbellata
Cryptocarya barbellata là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được A.C.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Liên kết ngoài
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1951
Goniophlebium amamianum
Liên kết ngoài
Thể loại:Goniophlebium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992 Thể loại:Unresolved names
Netelia cushmani
Netelia cushmani là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Netelia
Bithiodes inexactata
Bithiodes inexactata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Bithiodes
Verbesina aristata
Verbesina aristata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được A.Heller miêu tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Liên kết ngoài
Thể loại:Verbesina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Sicya vigasia
Sicya vigasia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sicya
Vanilla griffithii
Vanilla griffithii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vanilla Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1854
Yukos
Yukos đã là một trong những tập đoàn lớn nhất Nga hoạt động trong ngành khai thác dầu khí và kỹ nghệ hóa học dầu hỏa, một trong những tập đoàn tư nhân lớn nhất thế giới. Sau khi người sáng lập ra tập đoàn này, ông Mikhail Khodorkovsky bị bỏ tù vào năm 2003, tập đoàn này gặp khó khăn tài chánh, đưa đến việc Yukos vào ngày 1 tháng 8 năm 2006 bị một tòa án Moskva tuyên bố phá sản.
Lịch sử
Yukos vào những năm cuối cùng được lãnh đạo bởi Mikhail Khodorkovsky, một tỷ phú hoạt động chính trị tích cực. Tập đoàn này được quốc tế biết tới qua những vụ bắt bớ các người điều hành cũng như những biện pháp giới hạn hoạt động của chính quyền Kreml, khiến tập đoàn gặp những khó khăn về kinh tế và tài chánh. Khodorkovsky cũng như doanh nhân Platon Lebedev bị buộc tội trốn thuế. Cả hai bị xử tù nhiều năm. Người ta phỏng đoán lý do là vì Khodorkovsky được đề nghị tranh cử tổng thống, cũng như việc chính phủ Nga muốn nắm quyền kiểm soát tập đoàn này. Tổng thống Nga, Putin, chỉ trích những sự giúp đỡ của tập đoàn này cho các cơ sở giáo dục và các phương tiện truyền thông. Những giúp đỡ hầu tạo nên một thể chế đa nguyên, cả trong vấn đề ngôn luận và các cơ sở truyền thông không hợp ý với Putin. Ngoài ra, vấn đề các nhà đầu tư Hoa Kỳ nhảy vào thị trường Nga qua Yukos được cho là lý do chính phủ Nga đã can thiệp vào.
Yukos bị nhà nước bán đi gây nhiều tranh cãi trong làn sóng tư nhân hóa sau khi Liên Xô bị sụp đổ. Việc mua lại Yukos xảy ra trong một cuộc bán đấu giá kín, được nhà băng Menatep tổ chức, mà lại là tổ chức trả giá duy nhất. Menatep trong vài năm trước đã trở thành một nhà băng giàu có về tài chánh, phần lớn cũng nhờ Khodorkovsky, lúc đó là phó bộ trưởng dầu hỏa và năng lượng dưới thời tổng thống Boris Nikolayevich Yeltsin giao phó cho việc điều hành nhiều chương trình đầu tư. Sau đó Yukos được bán cho một nhóm đầu tư quốc tế. Người có phần hùn nhiều nhất chính là Khodorkovsky.
Các nhà kinh tế phương Tây một mặt đánh giá cao sự uyển chuyển và mức thu nhập của tập đoàn này, mặt khác họ cho là Yukos có một chính sách không lương thiện đối với các cổ đông nhỏ. Điều đó tuy nhiên đến năm 2001 đã tiến bộ hơn. Vào những năm cuối Yukos có doanh thu tăng từ 30 đến 104% và tiền lời đến 50%. Việc này làm cho cổ phiếu của Yukos rất được ưa chuộng trong giới cổ đông, không chỉ ở Nga (2000: 9,8 tỷ dollars). Nó đầu tư rất nhiều về lãnh vực năng lượng:
Vào tháng 7 năm 2006 tổng giám đốc hãng Steven Theede tuyên bố từ chức, vì tập đoàn bị xét xử phá sản. Theo các nhà quan sát phương Tây, mục đích của chính phủ Nga, là để giải thể Yukos và sáp nhập nó vào doanh nghiệp chính phủ Rosneft. Vào ngày 1 tháng 8 năm 2006 một tòa án Moskva đã xác nhận sự phá sản của Yukos và giải thể nó.
Vụ án Yukos
Vào tháng 4 năm 2003 Yukos thỏa hiệp nhập chung lại với Sibneft, mà từ tháng 6 năm 2006 có tên là Gazprom Neft, hồi đó theo như doanh thu là doanh nghiệp lớn thứ 5 tại Nga. Dự định này không thành vì Khodorkovsky bị bắt. Cuối tháng 10 năm 2003 chính phủ đã đóng băng 44% số cổ phiếu, để mà ngăn chận một nhóm đầu tư làm việc với Khodorkovsky mua lấy tập đoàn này.
Từ đó tiền lời của Yukos càng ngày càng giảm, điều này càng thấy được rõ ràng khi chỉ mấy năm trước lợi nhuận đã tăng rất nhanh. Đầu năm 2004 có tin đồn là những hạn chế của chính quyền sẽ đưa tập đoàn đến việc không có tiền trả nợ phải phá sản, và như vậy nhà nước có thể mua lại với giá rẻ.
Vào ngày 29 tháng 6 năm 2004 Yukos bị tòa án phán phải trả thêm 2,8 tỷ Euro tiền thuế cho năm 2000. Tập đoàn phải trả cho tới tháng 8 năm 2004 số tiền này. Tiền thuế còn thiếu cho năm 2001 cũng là 2,8 tỷ Euro. Năm 2002 và 2003 cũng bị đòi một số tiền tương tự. Vì không có tiền trả nên tập đoàn này bị xiết nợ. Ngày 19 tháng 12 năm 2004 Juganskneftegas bị bán đấu giá với giá 9,4 tỷ dollars, để mà trả nợ cho số tiền thuế còn thiếu. Trong cuộc đấu giá Baikalfinansgrup, một nhóm tài chánh chỉ thành lập vài ngày trước đó tại một địa chỉ là một quán snack bar, đã thắng cuộc. 3 ngày sau doanh nghiệp chính phủ Rosneft đã mua đứt Baikalfinansgrup. Vài tháng sau đó Yuganskneftegas trị giá khoảng từ 15 cho tới 17 tỷ Dollars.
Khodorkovsky hiện sống tại Thụy Sĩ, cho biết mình sẽ không được hưởng bất kỳ phần nào trong khoản bồi thường trên, do đã chuyển cổ phần trong Yukos cho Leonid Nevzlin để bảo vệ công ty, sau khi ông trở thành mục tiêu của các tòa án Nga. Nevzlin hiện sở hữu hơn 70% GML. 4 người khác - Platon Lebedev, Mikhail Brudno, Vladimir Dubov và Vasily Shakhnovsky mỗi người nắm hơn 7,5%. Trước đây, GML từng sở hữu 60% Yukos.
Ngoài ra vào ngày 31 tháng 7 năm 2014, tòa án về Nhân quyền châu Âu châu tại Straßburg cũng đã xử Nga phải bồi thường cho những cho những chủ nhân cũ của Yukos 1,9 tỷ Euro. Quan tòa cho rằng, nước Nga bằng cách bịa ra thuế má và qua một cuộc đấu giá không minh bạch làm giảm đi giá trị thật sự của tập đoàn này. Nga còn phải trả thêm 300.000 Euro tiền tòa và thuế.
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty dầu khí Nga
Agelanthus scassellatii
Agelanthus scassellatii là một loài thực vật có hoa trong họ Loranthaceae. Loài này được (Chiov.) Polhill & Wiens mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.