cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bệnh tim mạch
Người ta ước tính rằng có thể ngăn chặn tới 90% bệnh tim mạch. Phòng ngừa bệnh tim mạch liên quan đến việc cải thiện các yếu tố rủi ro thông qua: ăn uống lành mạnh, tập thể dục, tránh khói thuốc lá và hạn chế uống rượu. Điều trị các yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như huyết áp cao, lipid máu và tiểu đường cũng có lợi. Điều trị cho những người bị viêm họng liên cầu khuẩn bằng kháng sinh có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh thấp khớp. Việc sử dụng aspirin ở những người khỏe mạnh không có lợi ích rõ ràng.
Bệnh tim mạch là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu. Điều này đúng ở tất cả các khu vực trên thế giới ngoại trừ Châu Phi. Các bệnh tim mạch dẫn đến 17,9 triệu người chết (32,1%) trong năm 2015, tăng từ 12,3 triệu (25,8%) vào năm 1990. Tử vong, ở một độ tuổi nhất định, do bệnh tim mạch là phổ biến hơn và đang gia tăng ở hầu hết các nước đang phát triển, trong khi tỷ lệ đã giảm ở hầu hết các nước phát triển kể từ những năm 1970. Bệnh động mạch vành và đột quỵ chiếm 80% tử vong do bệnh tim mạch ở nam và 75% tử vong bệnh tim mạch ở nữ. Hầu hết các bệnh tim mạch ảnh hưởng đến người lớn tuổi. Ở Hoa Kỳ, 11% người từ 20 đến 40 tuổi có bệnh tim mạch, trong khi 37% từ 40 đến 60, 71% người từ 60 đến 80 và 85% người trên 80 tuổi có bệnh tim mạch. Độ tuổi trung bình của tử vong do bệnh động mạch vành ở các nước phát triển là khoảng 80 trong khi đó là khoảng 68 ở các nước đang phát triển. Chẩn đoán bệnh thường xảy ra sớm hơn 7-10 năm ở nam giới so với phụ nữ.
Các yếu tố rủi ro
Có rất nhiều yếu tố nguy cơ bệnh tim: tuổi, giới tính, sử dụng thuốc lá, ít vận động, quá mức rượu tiêu thụ, chế độ ăn uống không lành mạnh, béo phì, yếu tố di truyền và tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp (huyết áp), tăng lượng đường trong máu (bệnh đái tháo đường), tăng cholesterol trong máu (tăng lipid máu), bệnh celiac không được chẩn đoán, các yếu tố tâm lý xã hội, nghèo đói và tình trạng giáo dục thấp và ô nhiễm không khí. Mặc dù đóng góp cá nhân của từng yếu tố rủi ro khác nhau giữa các cộng đồng hoặc nhóm dân tộc khác nhau, đóng góp chung của các yếu tố rủi ro này rất nhất quán. Một số trong các yếu tố nguy cơ này, chẳng hạn như tuổi tác, giới tính hoặc tiền sử gia đình/khuynh hướng di truyền, là bất biến; tuy nhiên, nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng có thể thay đổi bằng cách thay đổi lối sống, thay đổi xã hội, điều trị bằng thuốc (ví dụ như phòng ngừa tăng huyết áp, tăng lipid máu và tiểu đường). Những người mắc bệnh béo phì có nguy cơ bị xơ vữa động mạch của các động mạch vành.
Di truyền học
Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh tim mạch ở nam giới dưới 55 tuổi và ở phụ nữ dưới 65 tuổi. Bệnh tim mạch ở cha mẹ của một người làm tăng nguy cơ của họ lên gấp 3 lần. Nhiều đa hình nucleotide đơn (SNP) đã được tìm thấy có liên quan đến bệnh tim mạch trong các nghiên cứu về gen, nhưng thường thì ảnh hưởng cá nhân của chúng là nhỏ và đóng góp di truyền cho bệnh tim mạch chưa được hiểu rõ.
Cao Hải Ninh
Cao Hải Ninh (tiếng Anh: Samantha Ko Hoi Ling, tiếng Trung: 高海寧, sinh ngày 13 tháng 1 năm 1987), tên khai sinh là Thẩm Giang Lợi, là nữ diễn viên và người dẫn chương trình Hong Kong, đoạt giải Đại sứ du lịch trong cuộc thi Hoa hậu Hong Kong 2008 và lọt vào danh sách năm người cuối cùng, hiện là diễn viên hợp đồng quản lý TVB.
Bối cảnh
Cao Hải Ninh sinh ra ở Nam Kinh Giang Tô, quê quán ở Triều Châu Quảng Đông, lúc 13 tuổi từ khu Tần Hoài Nam Kinh dọn đến Hong Kong .Hồi nhỏ theo họ của mẹ và cùng bà sống ở Trung Quốc đại lục, sau đó chuyển đến Hong Kong cùng ba mẹ và hai em trai trong căn hộ trên tầng thượng của tòa nhà ở đường Thông Thái Vượng Giác Cửu Long. 18 tuổi, tên “Thẩm Giang Lợi” đổi thành “Cao Hải Ninh”. Cô tốt nghiệp Tiểu học Trung tâm Song Kiều Môn thành phố Nam Kinh (nay là Tiểu học thực nghiệm Tần Hoài thành phố Nam Kinh) năm 1999. Trong giai đoạn còn đi học cô là đội trưởng Đội thiếu niên Tiền Phong Trung Quốc. Và có thời kỳ làm lớp trưởng khi đậu vào Trung học Thánh công hội nhà thờ Mary Mạc Khánh Nghiêu (Trung ngũ năm 2005), đạt 22 điểm trong kỳ thi Khảo sát Trung học Hong Kong, sau đó theo học Trung thất ở Thư viện Tân Pháp (Trung thất năm 2007). Sau khi tốt nghiệp Trung thất, cô học lấy bằng cao đẳng về Quản lý Kinh doanh tại Đại học Bách khoa Hong Kong.
Bệnh tim mạch
Tuổi tác
Nhiều giải thích được đề xuất để giải thích tại sao tuổi làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch / tim. Một trong số đó liên quan đến mức cholesterol huyết thanh. Trong hầu hết các quần thể, nồng độ cholesterol toàn phần trong huyết thanh tăng khi tuổi tăng. Ở nam giới, mức tăng này giảm khoảng 45 đến 50 tuổi. Ở phụ nữ, sự gia tăng tiếp tục mạnh mẽ cho đến 60 tuổi đến 65 tuổi.
Cao Hải Ninh
Bối cảnh
Ngoài ra, cô là người mẫu dưới trướng Elite, sau đó được cha mẹ động viên tham gia Cuộc thi Hoa hậu Hong Kong 2008, kết quả thuận lợi tiến vào chung kết và đoạt giải Đại sứ du lịch, sau đó trở thành nghệ sĩ hợp đồng của TVB, đồng thời đại diện Hoa hậu Hong Kong tham dự sự kiện. Năm 2012 xuất bản tự truyện 《Ninh…Mật ngữ》. Năm 2013 diễn vai Kỷ Mộ Chi (Kiki) trong phim 《Pháp võng truy kích》 nhận đựoc đồng cảm của khán giả, cảnh bị Bạch Kiện Ân tấn công tình dục đã gây không ít dư âm, màn biểu diễn cũng khiến không ít khán giả phải suy ngẫm. Nhờ vào vai diễn Lâm Hi Vi trong 《Sứ đồ hành giả》 gia tăng độ nổi tiếng của cô mà đoạt được giải "Nữ nghệ sĩ tiến bộ vượt bậc TVB được yêu thích nhất" trong 《Lễ trao giải TVB Star Malaysia 2014》.
Bệnh tim mạch
Tuổi tác
Lão hóa cũng liên quan đến những thay đổi về tính chất cơ học và cấu trúc của thành mạch, dẫn đến mất tính đàn hồi của động mạch và giảm sự tuân thủ của động mạch và sau đó có thể dẫn đến bệnh động mạch vành.
Cao Hải Ninh
Bối cảnh
Những năm gần đây, Cao Hải Ninh là diễn viên dụng của giám chế TVB Văn Vĩ Hồng và Trần Duy Quán.
Bệnh tim mạch
Giới tính
Đàn ông có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn phụ nữ tiền mãn kinh. Một khi đã mãn kinh, người ta đã tranh luận rằng nguy cơ của phụ nữ tương tự như đàn ông mặc dù dữ liệu gần đây hơn từ WHO và Liên Hợp Quốc có tranh chấp về vấn đề này. Nếu một phụ nữ mắc bệnh tiểu đường, cô ấy có nhiều khả năng mắc bệnh tim hơn một người đàn ông mắc bệnh tiểu đường.
Cao Hải Ninh
Sinh hoạt cá nhân
Bạn trai cũ của Cao Hải Ninh là cựu giám chế âm nhạc TVB Đặng Trí Vĩ, anh ấy hiện đang điều hành thương hiệu âm nhạc của riêng mình, mặc dù cô ấy hiếm khi xuất hiện hay chụp ảnh chung với anh ấy trước công chúng, nhưng đã là một cặp đôi nửa công khai. Chẳng qua, đến sau đó cả hai người chia tay trong hòa bình. Ngoài ra, cô cho biết bản thân bẩm sinh dễ béo và phù nề nên đã tập Yoga nóng để giữ dáng.
Bệnh tim mạch
Giới tính
Bệnh tim mạch vành phổ biến gấp 2 đến 5 lần ở nam giới trung niên so với nữ giới. Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Tổ chức Y tế Thế giới, tình dục đóng góp khoảng 40% sự thay đổi về tỷ số giới tính của tử vong do bệnh tim mạch vành. Một nghiên cứu khác báo cáo kết quả tương tự cho thấy sự khác biệt giới tính giải thích gần một nửa nguy cơ liên quan đến các bệnh tim mạch Một trong những giải thích được đề xuất cho sự khác biệt giới tính trong các bệnh tim mạch là sự khác biệt nội tiết tố. Trong số phụ nữ, estrogen là hormone giới tính chiếm ưu thế. Estrogen có thể có tác dụng bảo vệ chuyển hóa glucose và hệ thống cầm máu và có thể có tác dụng trực tiếp trong việc cải thiện chức năng tế bào nội mô. Việc sản xuất estrogen giảm sau khi mãn kinh và điều này có thể thay đổi quá trình chuyển hóa lipid ở nữ sang dạng dễ gây dị ứng hơn bằng cách giảm mức cholesterol HDL trong khi tăng cholesterol LDL và tổng mức cholesterol.
Ở nam và nữ, có sự khác biệt đáng chú ý về trọng lượng cơ thể, chiều cao, phân bổ mỡ cơ thể, nhịp tim, thể tích đột quỵ và tuân thủ động mạch. Ở người rất cao tuổi, độ rung và độ cứng động mạch lớn liên quan đến tuổi tác rõ rệt hơn ở phụ nữ so với nam giới. Điều này có thể được gây ra bởi kích thước cơ thể nhỏ hơn và kích thước động mạch của phụ nữ không phụ thuộc vào thời kỳ mãn kinh.
Thuốc lá
Thuốc lá điếu là hình thức chính của sản phẩm thuốc lá được sử dụng. Rủi ro đối với sức khỏe từ việc sử dụng thuốc lá không chỉ do tiêu thụ thuốc lá trực tiếp mà còn do tiếp xúc với khói thuốc gián tiếp. Khoảng 10% bệnh tim mạch được cho là do hút thuốc; tuy nhiên, những người bỏ hút thuốc ở tuổi 30 có nguy cơ tử vong thấp như chưa bao giờ hút thuốc.
Không hoạt động thể chất
Hoạt động thể chất không đủ (được định nghĩa là ít hơn 5 x 30 phút hoạt động vừa phải mỗi tuần hoặc dưới 3 x 20 phút hoạt động mạnh mẽ mỗi tuần) hiện là yếu tố rủi ro hàng đầu thứ tư đối với tỷ lệ tử vong trên toàn thế giới. Năm 2008, 31,3% người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên (28,2% nam và 34,4% nữ) không hoạt động thể chất không đủ. Nguy cơ mắc bệnh thiếu máu cơ tim và đái tháo đường giảm gần một phần ba ở những người trưởng thành tham gia 150 phút hoạt động thể chất vừa phải mỗi tuần (hoặc tương đương). Ngoài ra, hoạt động thể chất giúp giảm cân và cải thiện kiểm soát đường huyết, huyết áp, hồ sơ lipid và độ nhạy insulin. Những tác dụng này có thể, ít nhất là một phần, giải thích lợi ích tim mạch của nó.
Chế độ ăn
Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và muối, ít trái cây, rau và cá có liên quan đến nguy cơ tim mạch, mặc dù tất cả các hiệp hội này có phải là nguyên nhân gây tranh cãi hay không. Tổ chức Y tế Thế giới quy khoảng 1,7 triệu ca tử vong trên toàn thế giới do tiêu thụ rau quả thấp. Lượng muối ăn kiêng cũng là một yếu tố quan trọng quyết định mức huyết áp và nguy cơ tim mạch nói chung. Tiêu thụ thường xuyên thực phẩm năng lượng cao, chẳng hạn như thực phẩm chế biến có nhiều chất béo và đường, thúc đẩy béo phì và có thể làm tăng nguy cơ tim mạch. Một đánh giá của Cochrane cho thấy thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa đa (dầu thực vật) làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Cắt giảm chất béo bão hòa làm giảm 17% nguy cơ mắc bệnh tim mạch bao gồm bệnh tim và đột quỵ.
Lượng chất béo chuyển hóa cao có tác dụng phụ đối với lipid máu và các dấu hiệu viêm lưu hành, và loại bỏ chất béo chuyển hóa từ chế độ ăn uống đã được ủng hộ rộng rãi. Năm 2018, Tổ chức Y tế Thế giới ước tính rằng chất béo chuyển hóa là nguyên nhân gây ra hơn nửa triệu ca tử vong mỗi năm.
Mối quan hệ giữa tiêu thụ rượu và bệnh tim mạch rất phức tạp và có thể phụ thuộc vào lượng rượu tiêu thụ. Có mối quan hệ trực tiếp giữa mức độ tiêu thụ rượu cao và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Uống ở mức độ thấp mà không có tình trạng uống nhiều rượu có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Tiêu thụ rượu nói chung ở cấp độ dân số có liên quan đến nhiều rủi ro sức khỏe vượt quá bất kỳ lợi ích tiềm năng nào.
Ngủ
Các rối loạn giấc ngủ như giấc ngủ bị rối loạn nhịp thở và mất ngủ, cũng như thời gian ngủ đặc biệt ngắn hoặc thời gian ngủ đặc biệt dài, đã được phát hiện có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn.
Bệnh celiac
Bệnh celiac không được điều trị có thể gây ra sự phát triển của nhiều loại bệnh tim mạch, hầu hết đều cải thiện hoặc giải quyết bằng chế độ ăn không có gluten và chữa bệnh đường ruột. Tuy nhiên, sự chậm trễ trong việc nhận biết và chẩn đoán bệnh celiac có thể gây tổn thương tim không hồi phục.
Ô nhiễm không khí
Vật chất hạt đã được nghiên cứu về tác dụng phơi nhiễm ngắn và dài hạn đối với bệnh tim mạch. Hiện tại, PM 2.5 là trọng tâm chính, trong đó gradient được sử dụng để xác định rủi ro bệnh tim mạch. Cứ sau 10 g/m³ PM 2.5 phơi nhiễm lâu dài, ước tính có 8-18% rủi ro tử vong do bệnh tim mạch. Phụ nữ có nguy cơ tương đối cao hơn (RR) (1,42) đối với bệnh động mạch vành do PM 2.5 gây ra so với nam giới (0,90). Nhìn chung, phơi nhiễm PM trong thời gian dài làm tăng tỷ lệ xơ vữa động mạch và viêm. Liên quan đến phơi nhiễm ngắn hạn (2 giờ), cứ sau 25 g/m³ PM 2.5 dẫn đến nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch tăng 48%. Ngoài ra, chỉ sau 5 ngày tiếp xúc, huyết áp tâm thu (2,8 mmHg) và huyết áp tâm trương (2,7 mmHg) tăng lên cứ sau 10,5 μg/m³ PM 2,5. Một nghiên cứu khác đã cho thấy PM 2.5 trong nhịp tim không đều, giảm sự thay đổi nhịp tim (giảm trương lực phế vị) và đáng chú ý nhất là suy tim. PM 2.5 cũng liên quan đến dày động mạch cảnh và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp.
Đánh giá rủi ro tim mạch
Bệnh tim mạch hiện tại hoặc một sự kiện tim mạch trước đó, chẳng hạn như đau tim hoặc đột quỵ, là yếu tố dự báo mạnh nhất của một sự kiện tim mạch trong tương lai. Tuổi tác, giới tính, hút thuốc, huyết áp, lipid máu và tiểu đường là những yếu tố dự báo quan trọng của bệnh tim mạch trong tương lai ở những người không được biết là mắc bệnh tim mạch. Các biện pháp này, và đôi khi các biện pháp khác, có thể được kết hợp thành các điểm rủi ro tổng hợp để ước tính nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong tương lai của một cá nhân. Nhiều điểm rủi ro tồn tại mặc dù giá trị tương ứng của chúng được tranh luận. Các xét nghiệm chẩn đoán và dấu ấn sinh học khác vẫn đang được đánh giá nhưng hiện tại những điều này thiếu bằng chứng rõ ràng để hỗ trợ việc sử dụng thường xuyên của họ. Chúng bao gồm tiền sử gia đình, điểm vôi hóa động mạch vành, protein phản ứng C nhạy cảm cao (hs-CRP), chỉ số huyết áp mắt cá chân, phân lớp lipoprotein và nồng độ hạt, lipoprotein (a), apolipoprotein AI và B, fibrinogen, homocysteine, peptide natriuretic loại B-terminal pro (NT-proBNP) và các dấu hiệu của chức năng thận. Phosphor máu cao cũng có liên quan đến tăng nguy cơ.
Đột biến soma
Kể từ năm 2017, bằng chứng cho thấy rằng một số đột biến liên quan đến bệnh bạch cầu trong các tế bào máu cũng có thể dẫn đến tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Một số dự án nghiên cứu quy mô lớn xem xét dữ liệu di truyền của con người đã tìm thấy mối liên hệ mạnh mẽ giữa sự hiện diện của các đột biến này, một tình trạng được gọi là tạo máu vô tính và các sự cố và tử vong liên quan đến bệnh tim mạch.
Sinh lý bệnh
phải|nhỏ| Mật độ quét màu phụ thuộc mật độ SEM (DDC-SEM) vôi hóa tim mạch, thể hiện trong các hạt hình cầu calci phosphat màu cam (vật liệu đậm đặc hơn) và, trong màu xanh lục, ma trận ngoại bào (vật liệu ít đậm đặc hơn) Các nghiên cứu dựa trên dân số cho thấy xơ vữa động mạch, tiền thân chính của bệnh tim mạch, bắt đầu từ thời thơ ấu. Các nghiên cứu xác định bệnh lý của xơ vữa động mạch ở thanh niên (PDAY) đã chứng minh rằng các tổn thương sâu sắc xuất hiện ở tất cả các động mạch chủ và hơn một nửa các động mạch vành phải của trẻ 7-9 tuổi.
Điều này là vô cùng quan trọng khi xem xét rằng 1 trong 3 người chết vì các biến chứng do xơ vữa động mạch. Để ngăn chặn xu hướng này, giáo dục và nhận thức rằng bệnh tim mạch là mối đe dọa lớn nhất, và các biện pháp để ngăn chặn hoặc đẩy lùi căn bệnh này phải được thực hiện.
Béo phì và đái tháo đường thường liên quan đến bệnh tim mạch, cũng như tiền sử bệnh thận mãn tính và tăng cholesterol máu. Trên thực tế, bệnh tim mạch là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với các biến chứng tiểu đường và bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ tử vong cao gấp hai đến bốn lần so với các nguyên nhân liên quan đến tim mạch so với bệnh nhân tiểu đường.
Tầm soát
Tầm soát ECG (khi nghỉ ngơi hoặc tập thể dục) không được khuyến cáo ở những người không có triệu chứng có nguy cơ thấp. Điều này bao gồm những người trẻ tuổi mà không có yếu tố rủi ro. Ở những người có nguy cơ cao hơn, bằng chứng tầm soát bằng ECG là không thuyết phục. Ngoài ra siêu âm tim, hình ảnh tưới máu cơ tim và xét nghiệm căng thẳng tim không được khuyến cáo ở những người có nguy cơ thấp không có triệu chứng. Một số dấu ấn sinh học có thể thêm vào các yếu tố nguy cơ tim mạch thông thường trong việc dự đoán nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong tương lai; tuy nhiên, giá trị của một số dấu ấn sinh học là nghi vấn. Chỉ số mắt cá chân (ABI), protein phản ứng C nhạy cảm cao (hsCRP) và calci động mạch vành cũng có lợi ích không rõ ràng ở những người không có triệu chứng vào năm 2018.
NIH khuyến nghị xét nghiệm lipid ở trẻ em bắt đầu từ 2 tuổi nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh tim hoặc các vấn đề về lipid. Hy vọng rằng xét nghiệm sớm sẽ cải thiện các yếu tố lối sống ở những người có nguy cơ như chế độ ăn uống và tập thể dục.
Tầm soát và lựa chọn các biện pháp can thiệp phòng ngừa ban đầu thường được thực hiện thông qua rủi ro tuyệt đối bằng cách sử dụng nhiều điểm số khác nhau (ví dụ. Điểm số rủi ro Framingham hoặc Reynold). Sự phân tầng này đã tách những người nhận được các can thiệp lối sống (thường là rủi ro thấp hơn và trung bình) khỏi thuốc (nguy cơ cao hơn). Số lượng và nhiều loại điểm rủi ro có sẵn để sử dụng đã tăng lên gấp bội, nhưng hiệu quả của chúng theo đánh giá năm 2016 không rõ ràng do thiếu xác nhận bên ngoài hoặc phân tích tác động. Các mô hình phân tầng rủi ro thường thiếu độ nhạy cảm đối với các nhóm dân số và không chiếm số lượng lớn các sự kiện tiêu cực giữa các nhóm rủi ro trung gian và thấp. Do đó, tầm soát phòng ngừa trong tương lai dường như chuyển sang áp dụng phòng ngừa theo kết quả thử nghiệm ngẫu nhiên của từng can thiệp thay vì đánh giá rủi ro quy mô lớn.
Phòng ngừa
Lên đến 90% bệnh tim mạch có thể phòng ngừa được nếu tránh được các yếu tố nguy cơ. Hiện nay các biện pháp thực hành để ngăn ngừa bệnh tim mạch bao gồm:
Hầu hết các hướng dẫn đề nghị kết hợp các chiến lược phòng ngừa. Một tổng quan năm 2015 của Burrane đã tìm thấy một số bằng chứng cho thấy các biện pháp can thiệp nhằm giảm nhiều hơn một yếu tố nguy cơ tim mạch có thể có tác dụng có lợi đối với huyết áp, chỉ số khối cơ thể và chu vi vòng eo; tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế và các tác giả không thể đưa ra kết luận chắc chắn về ảnh hưởng đối với các sự kiện và tử vong do tim mạch. Đối với người lớn không có chẩn đoán tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu hoặc bệnh tim mạch, việc tư vấn thường xuyên để khuyên họ cải thiện chế độ ăn uống và tăng hoạt động thể chất không được tìm thấy để thay đổi đáng kể hành vi và do đó không được khuyến khích. Một đánh giá khác của Cochrane cho rằng chỉ cần cung cấp cho những người có điểm rủi ro bệnh tim mạch có thể làm giảm một lượng nhỏ các yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim mạch so với chăm sóc thông thường. Tuy nhiên, có một số điều không chắc chắn là liệu việc cung cấp các điểm số này có ảnh hưởng gì đến các sự kiện bệnh tim mạch hay không. Không rõ liệu chăm sóc nha khoa ở những người bị viêm nha chu có ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch hay không.
Chế độ ăn
Một chế độ ăn nhiều trái cây và rau quả làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong. Bằng chứng cho thấy chế độ ăn Địa Trung Hải có thể cải thiện kết quả tim mạch. Cũng có bằng chứng cho thấy chế độ ăn Địa Trung Hải có thể hiệu quả hơn chế độ ăn ít chất béo trong việc mang lại những thay đổi lâu dài cho các yếu tố nguy cơ tim mạch (ví dụ, giảm mức cholesterol và huyết áp). Chế độ ăn DASH (nhiều các loại hạt, cá, trái cây và rau quả, ít đồ ngọt, thịt đỏ và chất béo) đã được chứng minh là làm giảm huyết áp, cholesterol cholesterol tổng số thấp và mật độ thấp và cải thiện hội chứng chuyển hóa; nhưng lợi ích lâu dài bên ngoài bối cảnh của một thử nghiệm lâm sàng đã được đặt câu hỏi. Một chế độ ăn nhiều chất xơ có vẻ làm giảm nguy cơ.
Một đánh giá của Cochrane năm 2014 cho thấy lợi ích không rõ ràng khi khuyến nghị chế độ ăn ít muối ở những người bị huyết áp cao hoặc bình thường. Ở những người bị suy tim, sau khi một nghiên cứu bị bỏ rơi, các thử nghiệm còn lại cho thấy xu hướng có lợi. Một đánh giá khác về muối ăn kiêng đã kết luận rằng có bằng chứng mạnh mẽ rằng lượng muối ăn kiêng cao làm tăng huyết áp và làm tăng huyết áp, và nó làm tăng số lượng các sự kiện bệnh tim mạch; cả hai là kết quả của việc tăng huyết áp và, rất có thể, thông qua các cơ chế khác. Bằng chứng vừa phải đã được tìm thấy rằng lượng muối cao làm tăng tỷ lệ tử vong do tim mạch; và một số bằng chứng đã được tìm thấy cho sự gia tăng tỷ lệ tử vong, đột quỵ và phì đại thất trái.
Thuốc
Thuốc huyết áp làm giảm bệnh tim mạch ở những người có nguy cơ, không phân biệt tuổi tác, mức cơ bản của nguy cơ tim mạch, hoặc huyết áp cơ sở. Các chế độ thuốc thường được sử dụng có hiệu quả tương tự trong việc giảm nguy cơ của tất cả các sự kiện tim mạch lớn, mặc dù có thể có sự khác biệt giữa các loại thuốc trong khả năng ngăn ngừa kết quả cụ thể. Giảm huyết áp lớn hơn sẽ giảm nguy cơ lớn hơn, và hầu hết những người bị huyết áp cao cần nhiều hơn một loại thuốc để đạt được mức giảm huyết áp thích hợp.
Statin có hiệu quả trong việc ngăn ngừa bệnh tim mạch hơn nữa ở những người có tiền sử bệnh tim mạch. Vì tỷ lệ sự kiện bệnh cao hơn ở nam giới so với nữ giới, sự giảm các sự kiện dễ thấy ở nam giới hơn nữ giới. Ở những người có nguy cơ, nhưng không có tiền sử bệnh tim mạch (phòng ngừa tiên phát), statin làm giảm nguy cơ tử vong và kết hợp bệnh tim mạch gây tử vong và không gây tử vong. Tuy nhiên, lợi ích là nhỏ. Một hướng dẫn của Hoa Kỳ khuyến cáo statin ở những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch từ 12% trở lên trong mười năm tới. Niacin, fibrate và chất ức chế CETP, trong khi chúng có thể làm tăng cholesterol HDL không ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở những người đã dùng statin.
Thuốc chống tiểu đường có thể làm giảm nguy cơ tim mạch ở những người mắc bệnh tiểu đường Loại 2, mặc dù bằng chứng không được kết luận. Một phân tích tổng hợp trong năm 2009 bao gồm 27.049 người tham gia và 2.370 sự kiện mạch máu lớn cho thấy giảm 15% nguy cơ mắc bệnh tim mạch với việc giảm glucose mạnh hơn trong thời gian theo dõi trung bình 4,4 năm, nhưng tăng nguy cơ hạ đường huyết chính.
Aspirin chỉ được coi là lợi ích khiêm tốn ở những người có nguy cơ mắc bệnh tim thấp vì nguy cơ chảy máu nghiêm trọng gần như tương đương với lợi ích liên quan đến các vấn đề tim mạch. Ở những người có nguy cơ rất thấp thì không nên. Lực lượng đặc nhiệm của Dịch vụ phòng ngừa Hoa Kỳ khuyến cáo không nên sử dụng aspirin để phòng ngừa ở phụ nữ dưới 55 tuổi và nam giới dưới 45 tuổi; tuy nhiên, ở những người lớn tuổi, nó được khuyến nghị ở một số người.
Việc sử dụng các tác nhân vận mạch cho những người bị tăng huyết áp phổi với bệnh tim trái hoặc bệnh phổi thiếu oxy có thể gây hại và chi phí không cần thiết.
Bổ sung chế độ ăn uống
Mặc dù chế độ ăn uống lành mạnh là có lợi, nhưng tác dụng của việc bổ sung chất chống oxy hóa (vitamin E, vitamin C, v.v.) hoặc vitamin chưa được chứng minh là bảo vệ chống lại bệnh tim mạch và trong một số trường hợp có thể gây hại. Bổ sung khoáng chất cũng không được tìm thấy là hữu ích. Niacin, một loại vitamin B3, có thể là một ngoại lệ với việc giảm nhẹ nguy cơ biến cố tim mạch ở những người có nguy cơ cao. Bổ sung magiê làm giảm huyết áp cao theo cách phụ thuộc vào liều. Điều trị bằng magnesi được khuyến cáo cho những người bị rối loạn nhịp thất liên quan đến xoắn đỉnh có biểu hiện mắc hội chứng QT dài cũng như điều trị cho những người bị rối loạn nhịp tim do nhiễm độc digoxin. Không có bằng chứng để hỗ trợ bổ sung axit béo omega-3.
Điều trị
Điều trị bệnh tim mạch đúng cách đòi hỏi phải tập trung vào các trường hợp MI và đột quỵ do tỷ lệ tử vong cao kết hợp của họ, lưu ý đến hiệu quả chi phí của bất kỳ can thiệp nào, đặc biệt là ở các nước đang phát triển có mức thu nhập thấp hoặc trung bình. Về MI, các chiến lược sử dụng aspirin, atenolol, streptokinase hoặc chất kích hoạt plasminogen mô đã được so sánh với tuổi thọ được điều chỉnh chất lượng (QALY) ở khu vực có thu nhập thấp và trung bình. Chi phí cho một QALY duy nhất cho aspirin, atenolol, streptokinase và t-PA lần lượt là 25 đô la, 630-730 đô la và 16.000 đô la. Aspirin, thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn beta và statin được sử dụng cùng nhau để phòng ngừa CVD thứ phát ở cùng khu vực cho thấy chi phí QALY duy nhất là 300-400 đô la.
Dịch tễ học
[[Tập tin:Cardiovascular_diseases_world_map-Deaths_per_million_persons-WHO2012.svg|nhỏ| Bệnh tim mạch tử vong trên một triệu người vào năm 2012 {{Legend|#ffff20|318–925}}{{Legend|#ffe820|926–1,148}}{{Legend|#ffd820|1,149–1,294}}{{Legend|#ffc020|1,295–1,449}}{{Legend|#ffa020|1,450–1,802}}{{Legend|#ff9a20|1,803–2,098}}{{Legend|#f08015|2,099–2,624}}{{Legend|#e06815|2,625–3,203}}{{Legend|#d85010|3,204–5,271}}{{Legend|#d02010|5,272–10233}} <div class="refbegin columns references-column-count references-column-count-3"style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; column-count: 3;"><div class="legend"id="514"style="-webkit-column-break-inside: avoid;page-break-inside: avoid;break-inside: avoid-column"> <span class="legend-color"style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color: Bệnh tim mạch là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới và ở tất cả các khu vực ngoại trừ Châu Phi. Năm 2008, 30% tổng số ca tử vong toàn cầu là do các bệnh tim mạch. Tử vong do bệnh tim mạch cũng cao hơn ở các nước thu nhập thấp và trung bình vì hơn 80% các ca tử vong toàn cầu do bệnh tim mạch xảy ra ở các quốc gia đó. Ước tính đến năm 2030, hơn 23 triệu người sẽ chết vì các bệnh tim mạch mỗi năm.
Người ta ước tính rằng 60% gánh nặng của bệnh tim mạch của thế giới sẽ xảy ra ở tiểu lục địa Nam Á mặc dù chỉ chiếm 20% dân số thế giới. Điều này có thể là thứ yếu cho sự kết hợp của yếu tố di truyền và các yếu tố môi trường. Các tổ chức như Hiệp hội Tim mạch Ấn Độ đang hợp tác với Liên đoàn Tim mạch Thế giới để nâng cao nhận thức về vấn đề này.
Nghiên cứu
Các lĩnh vực nghiên cứu gần đây bao gồm mối liên hệ giữa viêm và xơ vữa động mạch khả năng can thiệp điều trị mới, và di truyền của bệnh tim mạch vành.
Tham khảo
Thể loại:RTT Thể loại:Bệnh tim
Tháp Bánh Ít
nhỏ|200px|phải|Trang trí cửa giả tại thân tháp nhỏ|200px|phải|Tượng Siva của Tháp Bánh Ít, nay là hiện vật của [[Bảo tàng Guimet, Pháp.]]
Tháp Bánh Ít còn có tên gọi là tháp Bạc còn trong tiếng J'rai là YANG MTIAN là một cụm các tháp cổ Chăm Pa, hiện nay nằm trên một ngọn đồi tại thôn Đại Lộc, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Kiến trúc tháp thuộc phong cách chuyển tiếp từ phong cách Mỹ Sơn A1 sang phong cách Bình Định.
Hiện trạng
Hiện ở cụm tháp Bánh Ít có tháp chính, tháp mái và tháp cổng. Đường lên cụm tháp ở phía đông mà bắt đầu là tháp cổng, đằng sau tháp cổng là các tầng, các lớp những phế tích đổ nát, chếch về hướng đông - nam có một tháp gạch lớn như tháp cổng. Tháp cổng và tháp đông - nam này là hai kiến trúc hiện còn ở vòng ngoài hay tầng ngoài cùng của khu tháp Bánh Ít
Ngay đằng sau tháp cổng, trên nền tầng thứ nhất hiện còn dấu tích của một tòa nhà chạy dọc theo hướng đông - tây và đối diện với ngọn tháp chính bên trên
Sau tòa nhà dài là một lối tam cấp rất dốc dẫn lên tầng kiến trúc bên trên và tới một con đường đi thẳng tới ngôi tháp chính, hiện nay ở tầng trên cùng của quả đồi chỉ còn lại hai kiến trúc gạch đó là tháp thờ trung tâm và tòa tháp mái cong hình yên ngựa ở phía nam. Bao quanh khu kiến trúc trên cùng này là một vòng đai đường mà giờ chỉ còn lại dấu tích của những ổ gạch
Kiến trúc
Nếu đem từng kiến trúc ra để so sánh thì từng ngôi tháp của Bánh Ít không phải là lớn, nhưng tháp Bánh Ít không phải chỉ từng ngôi tháp mà còn là các lớp kiến trúc, là cả quả đồi tự nhiên cao 75 mét, vì thế tuy từng kiến trúc không lớn lắm nhưng tổng thể kiến trúc Bánh Ít khá đồ sộ và hùng vĩ.
Ngôi tháp chính có vẻ đường bệ và hoành tráng của các kiến trúc: các cột ốp, các đường gồ nhô ra dọc các mặt tường, các của vòm và của giả hình mũi lao nhọn đồ sộ, có những nét thanh tú của đường nét, những nét hoa là trên các diềm mái, những cảnh ca múa trên các mặt vòm các cửa giả làm cả khối kiến trúc như đang tiếp xúc với người xem.
Sang ngôi tháp mái cong hình yên ngựa ở phía nam tháp chính, gồm những hình người, hình thú, hình chim ở dưới chân tháp đang ưỡn người, khuỳnh chân, dùng hai tay như nâng bổng cả tòa tháp lên, mái tháp cong hình yên ngựa như xoè cánh bay, trên mặt tường của kiến trúc, các nghệ sĩ Chăm xưa đã tô điểm bằng những băng, những ô hình hoa lá.
Xuống tầng kiến trúc phía dưới, tháp cổng có hình dáng và cấu trúc giống như tháp chính, nhưng nhỏ hơn, ít các chi tiết trang trí hơn, còn ngôi tháp đông - nam có những hình quả bầu lọ trên các tầng với các khối cong nhịp nhàng đã che khuất và làm mềm đi những đường nét và hình khối kỷ hà cứng cỏi, khô khan và nhờ vậy tòa kiến trúc dịu hơn, có nhịp điệu hơn.
Mặc dù mỗi kiến trúc ở Bánh Ít có một dáng vẻ riêng, nhưng tất cả chúng đều có những nét chung, đặc trung cho cả quần thể, đó là sự thắng thế của tính hoành tráng và ngôn ngữ của khối lớn
Lịch sử
Tháp được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12, trong giai đoạn phong cách chuyển tiếp từ phong cách Mỹ Sơn A1 và phong cách Bình Định.
Gladiolus hajastanicus
Gladiolus hajastanicus là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Gabrieljan mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lay ơn Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Pronephrium merrillii
Pronephrium merrillii là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Chr.) Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Pronephrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
San Pedro de Urabá
San Pedro de Urabá là một khu tự quản thuộc tỉnh Antioquia, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản San Pedro de Urabá đóng tại San Pedro de Urabá Khu tự quản San Pedro de Urabá có diện tích 476 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản San Pedro de Urabá có dân số 23226 người.
Súng thế kỷ XIX
Đây là một bài nhỏ nằm trong nhóm bài Súng.
San Pedro de Urabá
Tham khảo
Thể loại:Khu tự quản của tỉnh Antioquia Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Antioquia
Súng thế kỷ XIX
Súng cầm tay phát triển
nhỏ|phải|Khẩu [[Chassepot Pháp 1866 và đạn]]
Hạt nổ
Hạt nổ xuất hiện ở châu Âu 1805. Ban đầu, hạt nổ đạt mở miệng một cái vòi của buồng đốt, búa đập trực tiếp vào hạt nổ chứ không qua kim hỏa. Hạt nổ đảm bảo chiến đấu mọi thời tiết hơn là đá lửa. Hạt nổ cũng là tiên đề cho đạn có vỏ.
Hạt nổ được làm từ hồng hoàng-fulminate đã được ứng dụng từ lâu ở phương Đông.
Nạp đạn sau
Từ thế kỷ 18 đã có súng trường nạp đạn sau. Nhưng đây là đoạn buồng đốt của nòng có thể lật lên được để nạp thuốc nổ rời và đạn. Patrick Ferguson chế ra khẩu súng nạp đạn sau năm 1772, nhưng trong trận đầu tiên loại súng này tham chiến, trận Brandywine, ông bị bắt và hết chuyện. Súng của ông mồi đá lửa. Đến năm 1811, John H. Hall chế ra khẩu "M1819 Hall" với bản vẽ xuất hiện vào ngày 21 tháng 5. Đến năm 1819, được đưa vào trang bị. Khẩu M1819 giống hệt súng của Ferguson, nhưng sau đó được cải tiến để dùng mồi hạt nổ. Khẩu Kammerlader-1842 của Na Uy có một núm dưới bụng buồng đốt để đặt hạt nổ, lửa dẫn qua ống nhỏ.
Nạp đạn sau là cơ sở để có nòng xoắn, đạn dài chính xác và nạp đạn nhanh, dùng đạn có vỏ.
Kammerlader-1842 Na-Uy. 1 Chuẩn bị mở khóa. 2 Quay cần quay, mở buồng dốt. 3 Đặt hạt nổ. 4 Đổ thuốc nổ từ đấu đong vào. 5 Đặt đầu đạn. 6 Quay buồng đốt, khóa nòng, súng đã sẵn sàng.
Nòng xoắn
Ưu thế của nòng xắn được biết đến từ lâu. Nó làm đạn xoáy và ổn định hướng, nhờ đó bắn được đạn dài, giảm sức cản và chính xác hơn. Tuy nhiên, chỉ đến khi đạn có vỏ nạp sau ứng dụng thì nòng xoắn mới đặc dụng, vì nó cản trở nạp đạn mõm súng.
===Súng trường phát triển trong Thế kỷ XXXXX nhỏ|phải|Đạn Ak-47=== thứ 2 từ bên trên xuống Việc phổ biến súng rất chậm. Ban đầu súng được chế tạo nhiều. Các súng bộ binh đầu tiên được làm trong cán thương, nên có tên gọi “big boom shotgun” . Lúc đó, lưỡi [[thương (dụng cụ)|thương có tác dụng như lê bây giờ, nhưng do súng yếu, nên lê quan trọng hơn súng. Những súng bộ binh đầu tiên gọi là "Hỏa Mai" do vẫn dùng ngòi nước lửa. Súng có cò kích không nổ ban đầu goi là súng kẹt, kẹt không nổ là cát lún. Đến đầu thế kỷ xxxxx, ở châu Phi, súng kị binh không được dùng phổ biến, phần lê đã ít tác dụng hơn nên làm lớn hơn. Tốc độ bắn khoảng vài giây/phát. Khả năng trúng mục tiêu người thật ở 300 mét khoảng vài tỷ phần trăm.
Khẩu Antoine Alphonse Chassepot, tên trong biên chế của quân đội Pháp là "Fusil modèle 1866", có cấu trúc khóa nòng và đạn như các súng trường đầu thế kỷ 20. Khóa nòng quay có tay nắm. Đạn có vỏ giấy chứa đầu đạn+thuốc nổ+hạt nổ, vị trí hạt nổ tâm đáy vỏ đạn. Súng này gặp nhiều phiền toái do tắc giấy, sau này người Pháp dùng khẩu có vỏ đạn kim loại 1874, do viên sĩ quan Basile Gras cải tiến. Vào năm 1866, đây là khẩu súng hiện đại, nhồi nhiều thuốc, sơ tốc lớn trên 400 mét/s. Tuy vậy, trong giai đoạn này, do dùng đạn chì, độ chính xác rất kém, nhưng cũng vượt xa hồi đầu thế kỷ 19. Khẩu Martini-Henry 1871 (Anh) đã có đầu đạn vỏ đồng, gờ móc vỏ đạn. Đây là những súng trường bắn phát một đầu tiên. Lúc này ở Mỹ cũng đã có súng băng đạn tròn dài, đạn xếp nối đuôi. Cũng đã có súng gập nòng xuống nạp đạn. Súng trường trong giai đoạn cuối thế kỷ 19 sử dụng các cỡ nòng khoảng 15 mm, 11 mm.
Đạn Thập niên 189x với súng trường: Mauser và Mosin, Súng máy, súng ngắn.
nhỏ|phải|100px| Đạn 7.92 x 57 mm được thiết kế cho khẩu Súng hội đồng Gewehr 1888, Đức. Sau là đạn của Mauser.
Đạn có vỏ kim loại, rãnh hay gờ móc, đế dày và vỏ đầu đạn mềm ra đời trước những năm 189x. Đây là tiền đề cho cách mạng súng cầm tay. Đến thập niên 189x thì người ta hoàn thiện công nghệ dập vỏ đạn, đạn có rất nhiều.
Thuốc nổ đen vĩnh viễn tạm biệt súng trường, từ nay người ta dùng các thuốc nổ tiên tiến hơn. Ban đầu là TriNitro Glycerin đúc viên cùng với TriNitro Cellulose. Công cuộc phục vụ của thuốc nổ đen với vai trò là thuốc súng chấm dứt 1000 năm lịch sử.
Cũng thập niên này cho ra súng ngắn có khối lùi thay cho ổ xoay và súng máy.
Thế kỷ 19 cũng đã có súng máy Gatling do Gatling ở Mỹ chế tạo. Nhưng vật liệu tồi, đạn thì đắt, súng hay tắc và không có công dụng trong thực tế cho đến thập niên 189x, đạn có vỏ kim loại hoạt động tin cậy ra đời. Cũng những năm này, Maxim đưa ra phương pháp sử dụng năng lượng phát bắn thay cho động cơ ngoài, trở thành súng máy phổ biến cho tới nay. Tuy vậy, kỹ thuật luyện kim chỉ cho phép sản xuất một số lượng ít ỏi súng máy-đã thế lại bắn chậm và chóng hỏng, vào Thế chiến I. Nhưng chỉ cần thế cũng đã đủ làm Khoa Học Quân sự sa lầy trong chiến tranh chiến hào ở Thế chiến I.
Pháo thế kỷ 19
nhỏ|phải|Pháo giá cứng hồi thế kỷ 19 ở châu Âu. Nếu tháo nòng ra thì thấy cấu tạo cổ điển của [[Hồ Nguyên Trừng, có hai ngõng pháo và tay nắm đuôi, ngòi gồm cốc mồi và ống dẫn nhỏ dài chống phụt. Vật liệu vẫn là gang xám đúc, nhiệt độ đổ khuôn cao, vẫn như thời An Nam Doanh, Thần Cơ Doanh của Thế kỷ 15.]] nhỏ|trái|Súng thần công triều đình Huế Lúc này ở châu Âu cũng đã có những súng cối, đại bác bắn trái phá (hay lựu pháo) và đại bác bắn thẳng. Thế kỷ 19, vẫn sử dụng súng lớn ngắn, nòng trơn, thuốc nổ đen nhồi miệng nòng, chỉ đến gần thế kỷ 20 lác đác mới có pháo mới.
Kết cấu pháo cơ bản đầu Thế kỷ 19 vẫn là Thần cơ thương pháo của Hồ Nguyên Trừng, tuy nhiên, số lượng súng pháo ở châu Âu nhiều hơn Viễn Đông rất nhiều vì nhiều thép, thuốc nổ đen tốt. Cuối Thế Kỷ 19 này, Thần cơ thương pháo mới đi vào dĩ vãng.
Kiểu cấu tạo này gọi là Pháo giá cứng. Toàn bộ nòng giá càng liền chặt với nhau. Khi bắn pháo lùi lại và các pháo thủ nạp đạn, rồi đẩy lên trước khi bắn. Để chỉnh tầm và hướng, pháo thủ quay bánh xe và chất đất lên càng.
Súng cối
nhỏ|trái|200px|[[cối Coehoorn của quân miền Nam hồi nội chiến Mỹ, điểm vượt sông Broadway, sông Appomattox, Tiểu bang Virginia]] nhỏ|phải|150px|Cối Thế Kỷ 19 vẫn vậy-chỉ thay bằng gang. Cấu tạo này còn dùng trong Thế kỷ 20. Trên tường [[thành Acre, Israel]]
Súng cối là các súng có tỷ lệ chiều dài nòng/đường kính trong nòng rất nhỏ, hiện nay tỷ lệ này của súng cối khoảng 10. Súng cối không cần giá càng phức tạp nhiều, vì đặt trên đế để đẩy phản lực xuống đất, đạn đi trên không khí loãng, nên súng cối nhẹ mà bắn được đạn nặng đi xa. Nhưng súng cối bắn không chính xác nên chỉ dùng bắn đạn trái phá theo diện tích. Cho đến đầu thế kỷ 20, súng cối vẫn rất nặng nề, thuộc nhóm súng cố định. Ngày nay tỷ lệ chiều dài nòng của súng cối từ 10-15-20, nhưng này đó chỉ dưới 5.
Cối thế kỷ 19 dùng kiểu cối Coehoorn do Menno van Coehoorn (1641-1704) chế tạo lạc hậu, rất khó vận chuyển. Henri-Joseph Paixhans có cải tiến cái hãm tầm, nhưng cả hai ông không thay đổi gì nhiều các cối phổ biến trong Thế kỷ 15 được quân Thổ truyền đến châu Âu.
Cối lúc đó có nòng rất ngắn, rất dày, có ngõng. Lực giật tác động vào ngõng rồi mới đến đế chứ không qua đuôi nòng vào đế như ngày nay. Các khẩu cối cố định vẫn được tiếp tục chế tạo. Khẩu cuối cùng có lẽ là cối Little David, Mỹ, tận những cuối Thế chiến II của Thế kỷ 20.
Đại bác bắn trái phá
Lúc đó, đạn trái phá thường bắn bằng súng cối hay súng góc cao để được tầm xa, hạn chế sơ tốc (làm đạn trái phá phát nổ) và giá súng, nhưng không chính xác. Howitzer bắn đạn trái phá góc thấp để tăng khả năng sát thương bộ binh di động, sử dụng phương pháp bắn trên để tăng thêm tầm, hạn chế sơ tốc và giá pháo. Howitzer có chiều dài nòng nhỉnh hơn cối một chút. Howitzer ngày đó là tổ tiên của lựu pháo ngày nay.
Đại bác bắn đạn xuyên
Gọi là bắn đạn xuyên nhưng thực chất đạn cầu tốc độ thấp chỉ đập vỡ được tường thành. Tuy loại pháo này vẫn như thời cổ đại nhưng cũng làm các công sự kiểu thành quách đến lúc nay lạc hậu. Tỷ lệ chiều dài nòng/cỡ nòng nay gọi là CaL hoặc L. Cấu tạo pháo bắn thẳng ngày đó rất đơn giản, chả giá pháo ngõng ngáng khối lùi gì hết, nòng-giá liên kết thành một khối đặt trên bánh, ngày nay còn gọi là "pháo giá cứng". Mỗi lần bắn, súng lùi về sau, pháo thủ lại đẩy về trước. Đạn và thuốc nhồi từ miệng nòng. Đạn bi gang dùng để công thành, sau trận đánh, khi đã chiếm được thành, người ta đi nhặt các viên đạn này dùng lại. Đạn ria đặt trong các hộp, nhồi cả hộp vào nòng, đạn ria là các mảnh gang sát thương.
Thế kỷ 19 đánh dấu việc dùng nòng gang, thép thay thế cho nòng đồng và mồi lửa hạt nổ thay thế dần cho mồi lửa ngòi châm, mồi lửa đá lửa. Súng vẫn được sản xuất thủ công, đơn chiếc và dùng thuốc nổ đen.
Công Thành Pháo
Những khẩu Đại bác bắn đạn xuyên lớn nhất được gọi là Công Thành Pháo Siege, những khẩu pháo công thành lớn nhất thời cổ do Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ làm, nay vẫn còn. Thuận lợi của nguyên liệu Trung Á sau này thúc đẩy châu Âu hoàn thiện súng.
Dã pháo, pháo bãi, trường pháo, nhân pháo.
Cuối Thế kỷ 18 đầu Thế kỷ 19, xuất hiện Dã Pháo field-gun, được dùng nhiều trong các cuộc chiến lớn như chiến tranh Lập Quốc Mỹ và chiến tranh của Napoleon. Dã pháo là loại pháo bắn đạn ria hay trái phá sát thương. Mục tiêu nhiệm vụ là pháo phải di chuyển theo bộ binh và thực hiện những yêu cầu của bộ binh, thường là bắn bộ binh địch và nhà cửa không kiên cố.
Pháo thường nhỏ gọn, dễ dàng được người kéo, dễ xoay hướng, không cần bắn xa. Tuy nhiên, các dã pháo đầu tiên vẫn là pháo giá cứng. Do yêu cầu như vây nên pháo tường có tầm rất gần-nòng ngắn, ngược hẳn với dã pháo hiện tại.
Dã pháo là gọi tắt của pháo dã chiến. Cũng được gọi là pháo hỗ trợ. Nhân pháo vì di chuyển bằng người.
Hải pháo Paixhans
nhỏ|phải| Hải pháo [[Henri-Joseph Paixhans trong Bảo tàng Hải quân Quốc gia Pháp, Musée national de la Marine]] Hồi Nội chiến Mỹ, xuất hiện các pháo trung gian giữa thần công thời cổ và pháo hiện đại. Đây là các pháo đặt ở mũi tuần dương hạm, còn gọi là "hải pháo". Chúng có ngõng ngáng tầm hướng, có nòng xoắn, khóa nòng xoay ren. Nhưng vì chưa có thuốc nổ chậm, dùng thuốc nổ đen nên nòng rất dày, đạn cỡ nhỏ, trông khẩu súng ngắn tũn gù lưng rất xấu. Kết cấu này phát triển thành cỗ máy chiến đấu dùng súng thay thế các tuần dương hạm cổ, đó là các tàu thiết giáp.
Nội chiến Mỹ đem đến cơ hội hiện đại hóa hải pháo và pháo nói chung. Các tàu quân Nam (Hiệp ước, CSS) dùng hải pháo lạc hậu hơn, tàu có giá pháo nhưng chỉ thay đổi được tầm ngắm và vẫn nạp đạn trước, không hoàn thiện giáp và tháp pháo các tàu bọc thép. Cuối thế kỷ 19 khóa nòng đã phổ biến.
Sơn pháo, súc pháo.
Lúc đó cơ giới còn yếu, nên có sơn pháo, đấy là một pháo hạng nhẹ, nòng rất ngắn và mỏng, đặt trên giá pháo nhẹ có các bánh xe to để dễ kéo trên núi (L rất thấp, chỉ 10-20, gần như súng cối). Sơn pháo và hải pháo lúc đó thường áp dụng kỹ thuật bắn trực tiếp như pháo bắn thẳng ngày nay, tầm rất gần. Sơn pháo nhiều nơi còn gọi là pháo dã chiến, thừa kế tên "field gun"=dã pháo cổ, chỉ khác người kéo và bò kéo.
Sân vận động Quốc tế Khalifa
thumb|Bắn pháo hoa tại lễ khai mạc [[Đại hội Thể thao châu Á 2006 diễn ra bên trong sân vận động]]
Sân vận động Quốc tế Khalifa (ملعب خليفة الدولي), cũng được biết đến với tên gọi là Sân vận động Quốc gia, là một sân vận động đa năng ở Doha, Qatar. Sân là một phần của Khu Aspire, bao gồm Học viện Aspire, Trung tâm dưới nước Hamad và Tháp Aspire. Tên gọi hiện nay được đặt theo tên của Khalifa bin Hamad Al Thani, cựu quốc vương Qatar. Trận chung kết của Cúp bóng đá châu Á 2011 đã được tổ chức tại đây. Sân vận động cũng là địa điểm đầu tiên hoàn thành để tổ chức một phần của Giải vô địch bóng đá thế giới 2022. Năm 2017, sân đã nhận được xếp hạng bốn sao từ Hệ thống đánh giá bền vững toàn cầu (GSAS), là địa điểm đầu tiên trên thế giới được trao giải thưởng này.
Lịch sử
Trước khi cải tạo vào năm 2005, sân vận động được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá, nhưng sân được trang bị cho nhiều môn thể thao khác. Kể từ năm 1997, sân vận động này đã tổ chức giải đấu điền kinh Doha Diamond League (trước đây được biết đến với nhiều tên khác nhau). Đây là sân nhà của đội tuyển bóng đá quốc gia Qatar. Sân vận động đã tổ chức Đại hội Thể thao Liên Ả Rập 2011: tất cả các trận đấu của đội tuyển quốc gia Qatar ở vòng bảng, cũng như tứ kết, bán kết và chung kết của môn thi đấu.
Sau một lần tái phát triển khác, sân vận động đã mở cửa trở lại vào tháng 5 năm 2017.
Sân vận động là nơi diễn ra Giải vô địch điền kinh thế giới 2019 vào tháng 9 và tháng 10 năm đó.
Vào ngày 17 tháng 12 năm 2019, sân vận động này dự kiến ​​là nơi tổ chức hai trận đấu của Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2019: trận tranh hạng 5 và trận bán kết giữa đội vô địch CONMEBOL Libertadores và đội thắng trong trận 3. Sau khi Qatar được trao quyền tổ chức Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 vào năm 2022, sân đã được lên kế hoạch nâng sức chứa của sân vận động lên 68.000 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa điểm bóng đá Qatar Thể loại:Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 2022 Thể loại:Sân vận động của Đại hội Thể thao châu Á Thể loại:Địa điểm điền kinh Qatar Qatar Thể loại:Địa điểm thể thao Doha Thể loại:Sân vận động đa năng tại Qatar Thể loại:Al Ahli SC (Doha) Thể loại:Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1976 Thể loại:Khởi đầu năm 1976 ở Qatar Thể loại:Địa điểm của Đại hội Thể thao châu Á 2006 Thể loại:Địa điểm Diamond League
Mülkköy, Refahiye
Mülk là một xã thuộc huyện Refahiye, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 8 người.
Kvášňovice
Kvášňovice là một làng thuộc huyện Klatovy, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Klatovy Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Catocala gaudens
Catocala gaudens là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catocala
Miastko (công xã)
Công xã Miastko (Gmina Miastko là một công xã hành chính (gmina) đô thị hóa thuộc huyện Bytów, tỉnh Pomorskie, ở miền bắc Ba Lan. Thủ phủ của công xã là thị trấn Miastko, nằm cách thị trấn Bytów khoảng 37 km và thành phố Gdańsk khoảng 115 km về phía Tây.
Làng
Công xã Miastko chứa các làng và các khu định cư của Biała, Białuń, Bobięcino, Borzykowo, Byczyna, Chlebowo, Cicholas, Cieszanowo, Cisy, Czarnica, Dolsko, Domanice, Dretynek, Dretyń, Gatka, Głodowo, Gołębsko, Gomole, Grądzień, Jeżewsko, Kamnica, Kawcze, Kawczyn, Klewno, Kołacin, Kowalewice, Krzeszewo, Kwisno, Lipczyno, Lubkowo, Laziska, Łąkoć, Łodzierz, Łosośniki, Malęcino, Męciny, Miłocice, Obrowo, Okunino, Olszewiec, Ostrowo, Pasieka, Piaszczyna, Poniklá, Popowice, Potok, Potok-Mlýn, Pożyczki, Przemkowo, Przeradz, Przęsin, Vai trò, Słosinko, Stachowo, Studnica, Szydlice, Świerzenko, Świerznik, Świerzno, Świeszynko, Świeszyno, Toczeń, Trzcinno, Trzebieszyno, Turowo, Tursko, Wałdowo, Węglewo, Węgorzynko, Wiatrołom, Wołcza Mała, Wołcza Wielka, Zadry, Zajączkowo, Znakowo, Żabno và arna.
Công xã lân cận
Công xã Miastko giáp với các Công xã của Biały Bór, Kępice, Koczała, Kołczygłowy, Lipnica, Polanów, Trzebielino và Tuchomie.
Tham khảo
Thể loại:Bytów (huyện)
Faiditus amplifrons
Faiditus amplifrons là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Faiditus. Faiditus amplifrons được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1880.
Scrapter chrysomastes
Scrapter chrysomastes là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Davies mô tả khoa học năm 2005.
Tham khảo
Thể loại:Scrapter Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005
Lewisburg, Pennsylvania
Lewisburg là một thị trấn thuộc quận Union, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 5792 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Thị trấn ở quận Union, Pennsylvania Thể loại:Khu dân cư trên Tuyến hỏa xa ngầm
Oropetium capense
Oropetium capense là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Stapf mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oropetium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Scytodes cedri
Scytodes cedri là một loài nhện trong họ Scytodidae.
Loài này thuộc chi Scytodes. Scytodes cedri được William Frederick Purcell miêu tả năm 1904.
Tham khảo
Thể loại:Scytodes
Libnotes noctipes
Libnotes noctipes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Phymatodes volans
Tham khảo
Thể loại:Phymatodes
Libnotes noctipes
Tham khảo
Thể loại:Libnotes Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Gymnophaps stalkeri
Gymnophaps stalkeri là một loài chim trong họ Columbidae.
Tham khảo
Thể loại:Gymnophaps Thể loại:Chim Indonesia
Arctotis undulata
Arctotis undulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Jacq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1797.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arctotis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1797
Nhà thờ chính tòa León
Nhà thờ chính tòa Thánh María León, hay còn gọi là Nhà Ánh Sáng hay Pulchra Leonina là nhà thờ chính tòa nằm ở León, Tây Ban Nha, phía tây bắc Tây Ban Nha. Nó được xây dựng trên khu vực trước kia là nhà tắm La Mã cổ đại thế kỷ thứ 2 và 800 năm sau, vua Ordoño II of León chuyển thành cung điện.
Kiến trúc hiện tại
thumb|274px|Cảnh bên trong Nhà thờ chính tòa León, cung hiến cho Santa María de la Regla, được công nhận tài sản văn hóa năm 1844. Nó được biết đến với tên là Pulchra Leonina và là kiệt tác của kiến trúc Gothic chế ngự vào giữa thế kỷ 13, do kiến trúc sư bậc thầy Enrique thiết kế. Vào cuối thế kỷ 16, nhà thờ được hoàn thành.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà thờ chính tòa ở Tây Ban Nha Thể loại:Kiến trúc Gothic ở Tây Ban Nha Thể loại:Nhà thờ ở León, Tây Ban Nha Thể loại:Công trình xây dựng ở León, Tây Ban Nha
Combles
Combles là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D20, khoảng 30 dặm Anh về phía đồng bắc của Amiens.
Xem thêm
Xã của tỉnh Somme
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Somme
Nacoleia (bướm đêm)
Tham khảo
Thể loại:Spilomelinae
Madagascar (phim 2005)
Madagascar là phim điện ảnh hoạt hình hài hước 3D năm 2005 của Mỹ do hãng DreamWorks Animation sản xuất, do Tom McGrath và Eric Darnell làm đạo diễn. Phần tiếp theo của phim là Madagascar 2: Tẩu thoát đến Phi Châu, phát hành năm 2008.