cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014
Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 (số ký hiệu: 74/2014/QH13, tên quốc tế: 2014 Law on Vocational Education) là văn bản quy phạm pháp luật quy định về lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam, mang tính định hướng luật hóa chủ trương đột phá chiến lược về giáo dục quốc dân, người lao động và nguồn nhân lực trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế những năm 2010. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp mới được quy định phân tách khỏi giáo dục đại học, theo hướng gắn với nhu cầu lao động, nghề nghiệp của xã hội, mở cửa tính tư thục bằng việc khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức xã hội tham gia, tăng tính tự chủ của các cơ sở giáo dục công lập lẫn tư thục, đồng thời sử dụng các chương trình đào tạo, giảng dạy tham khảo quốc tế, giữ vững các chính sách văn hóa, phong tục với nhà giáo và người học. Luật chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2015, và Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội tiếp tục được phân công là cơ quan chủ trì quản lý nhà nước về lĩnh vực này.
Thay vì tên gọi ban đầu của dự án xây dựng luật là "Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề", tên gọi được đổi thành "giáo dục nghề nghiệp" và ban hành đồng nghĩa với việc khiến Luật Dạy nghề 2006 hết hiệu lực. Luật gồm 8 chương, 79 điều, quy định các vấn đề hệ thống giáo dục nghề nghiệp; tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục nghề nghiệp; và quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Các tổ chức giáo dục nghề nghiệp phải tuân thủ một số quy định về hình thức tổ chức, việc kiểm định chất lượng, chính sách áp dụng, vấn đề tài sản và tài chính; được tự chủ áp dụng các phương thức đào tạo chính quy, đào tạo thường xuyên, khuyến khích hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, nhà giáo và người học được quan tâm đặc biệt bằng nhiều chính sách xã hội ưu đãi theo hướng bền vững.
Bối cảnh
Đầu năm 2011, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành nhiều văn kiện, trong đó có nghị quyết xác định tầm quan trọng của nhân lực nói chung, nhân lực lao động kỹ thuật trực tiếp nói riêng trong phát triển kinh tế đất nước, đưa đây làm 1 trong 3 đột phá chiến lược trong Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2011–2020, và nhấn mạnh rằng:"...Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ."Theo đó vào thời điểm này, giáo dục đào tạo nói chung, dạy nghề nói riêng được coi là động lực quan trọng nhất cho sự phát triển. Do vậy, vào tháng 9–10 năm 2013, Hội nghị lần thứ 8 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành nghị quyết về "Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế", trong đó xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo nói chung, dạy nghề nói riêng. Với chỉ đạo từ Đảng, và việc Luật Dạy nghề 2006 là đạo luật đang có hiệu lực, công tác sửa đổi, bổ sung luật này được đặt ra, nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về dạy nghề theo tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện. Luật Dạy nghề 2006 được Quốc hội khóa XI thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2006 và có hiệu thực thi hành từ ngày 1 tháng 6 năm 2007. Năm 2012, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (MOLISA) tổng kết, đánh giá 5 năm thi hành, khẳng định luật này mang lại nhiều kết quả đáng khích lệ trong phát triển nhân lực cho quốc gia, có thể kể đến việc lần đầu tiên hệ thống dạy nghề với 3 cấp trình độ đào tạo là sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề được hình thành và phát triển ở Việt Nam, góp phần đáp ứng nhu cầu về lao động kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ. Các quy định của luật này đã điều chỉnh hầu hết các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực dạy nghề.
Tuy nhiên, MOLISA đánh giá rằng bên cạnh những đóng góp, do tình hình kinh tế – xã hội của đất nước nói chung, giáo dục, đào tạo nói riêng đã có những thay đổi, nên một số quy định trong Luật Dạy nghề 2006 không còn phù hợp với thực tiễn. Một số quy định chưa tạo được cơ chế linh hoạt, phù hợp với tính đa dạng, phong phú trong dạy nghề, cụ thể như mục tiêu dạy nghề ở các cấp trình độ chưa định hướng vào chuẩn đầu ra là vị trí làm việc của người lao động; chưa quy định cụ thể về dạy nghề thường xuyên để lấy bằng tốt nghiệp cao đẳng nghề, bằng tốt nghiệp trung cấp nghề và chứng chỉ sơ cấp nghề, trong khi đây là nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của người học. Luật định về quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong hoạt động dạy nghề còn chưa cụ thể, doanh nghiệp chưa thực sự là một chủ thể của hoạt động dạy nghề; chính sách đối với cơ sở dạy nghề dạy nghề tư thục còn thiếu, chưa tạo sự bình đẳng trong hoạt động dạy nghề. Về quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động dạy nghề thì chưa có quy định điều chỉnh hoặc có điều chỉnh nhưng chưa cụ thể, ví dụ như các vấn đề về điều kiện, thẩm quyền thành lập các cơ sở dạy nghề có vốn đầu tư nước ngoài; về các loại hình sở hữu cơ sở dạy nghề; về hợp tác quốc tế dạy nghề. Bên cạnh đó, luật 2006 còn thiếu đồng bộ, thống nhất với hệ thống các văn bản luật khác có liên quan như Bộ Luật Lao động 2012, Luật Viên chức 2010, Luật Giáo dục 2005 sửa đổi 2009, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008 sửa đổi 2013, làm cho một số quy định không còn phù hợp.
Soạn thảo, ban hành
Năm 2012, theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008, Chính phủ đã giao MOLISA thành lập Ban Soạn thảo Dự án Luật với trưởng ban là Bộ trưởng MOLISA Phạm Thị Hải Chuyền, với sự tham gia của đại diện lãnh đạo các cơ quan, tổ chức là Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Hiệp hội Dạy nghề và Nghề công tác xã hội Việt Nam. Ban Soạn thảo đã tiến hành các hoạt động phục vụ cho việc xây dựng dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề, cụ thể như tổ chức tổng kết, đánh giá 5 năm thi hành luật trong năm 2012 và 2013, rà soát các quy định của pháp luật hiện hành có liên quan đến dạy nghề như: Bộ Luật lao động, Luật Giáo dục, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Viên chức, pháp luật về tài chính, bình đẳng giới; đánh giá tác động kinh tế – xã hội, tác động của thủ tục hành chính của dự thảo luật; tổ chức nghiên cứu một số luật về giáo dục đào tạo, dạy nghề, phát triển kỹ năng người học của một số nước; tổ chức nhiều hội thảo, hội nghị với các bộ, ngành, địa phương, cơ sở dạy nghề, các nhà khoa học cho ý kiến về dự thảo luật. Dự án luật đã được tổ chức lấy ý kiến bằng văn bản của các bộ, ngành; địa phương, tổ chức chính trị – xã hội và cơ sở dạy nghề; đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội để lấy ý kiến rộng rãi của các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động dạy nghề.
Ngày 29 tháng 11 năm 2013, dự án luật đã được Hội đồng thẩm định do Bộ Tư pháp thành lập tổ chức thẩm định. Trên cơ sở ý kiến của Hội đồng thẩm định, Ban Soạn thảo đã nghiên cứu, tiếp thu ý kiến, chỉnh lý. Sau đó, ngày 25 tháng 12 cùng năm, tại phiên họp chuyên đề về công tác xây dựng pháp luật, Chính phủ đã thảo luận và nhất trí trình Quốc hội dự án luật này. Khi được thảo luận ở Quốc hội, có những ý kiến trái chiều về dề dự án luật, theo đó quyết định đổi tên "Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề 2006" thành "Luật Giáo dục nghề nghiệp", tức một cái tên mới bởi dự án có đa số điều khoản thay thế so với luật cũ. Đến ngày 27 tháng 11 năm 2014, dự án được biểu quyết thông qua với tỷ lệ 55,13%, với 412 đại biểu tham dự, 274 tán thành, 125 không tán thành và 13 đại biểu không biểu quyết. Đây là tỷ lệ thấp nhất từ trước cho đến thời điểm ban hành.
Cấu trúc
Luật có 8 chương, 79 điều, là đạo luật mới thay thế cho Luật Dạy nghề 2006, quy định chuyên ngành về giáo dục nghề nghiệp, chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2015.
Tên gọi và hệ thống
Ban đầu, tuân thủ việc thực hiện nghị quyết về chương trình xây dựng luật, pháp lệnh theo nhiệm kỳ của Quốc hội khóa XIII, Chính phủ đã chỉ đạo MOLISA phối hợp với các cơ quan khác tổ chức xây dựng dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề. Tuy nhiên, theo Hiến pháp 2013, không có thuật ngữ "dạy nghề" mà chỉ có thuật ngữ "giáo dục nghề nghiệp" và thuật ngữ "học nghề" tại Điều 61 quy định về giáo dục. Có nghĩa là việc học nghề, bao gồm cả học nghề ở trình độ sơ cấp, trung cấp và cao đẳng đều thuộc về giáo dục nghề nghiệp. Trên thế giới thường dùng thuật ngữ "Vocational Education and Training" (VET) với nghĩa giáo dục và đào tạo nghề hoặc "Technical Vocational Education and Training" (TVET) với nghĩa giáo dục kỹ thuật và đào tạo nghề và đều được hiểu chung theo nghĩa rộng là giáo dục nghề nghiệp (Vocational Education). Ban Soạn thảo nghiên cứu xét thấy Luật Giáo dục nghề nghiệp của nhiều nước sử dụng thuật nghữ VET hoặc TVET và có một số nước, sử dụng chính thuật ngữ "Vocational Education" cho tên luật – Vocational Education Law, chẳng hạn như Latvia, Trung Quốc, Cộng hòa Ireland. Do đó, để bảo đảm tuân thủ Hiến pháp và hội nhập với các nước trong khu vực và quốc tế, "Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề" được đổi tên thành "Luật Giáo dục nghề nghiệp" trong giai đoạn soạn thảo và ban hành. Bên cạnh đó, từ khi soạn thảo, có nhiều quan điểm về việc giao nhiệm vụ quản lý ngành này cho MOLISA hay Bộ Giáo dục và Đào tạo, luật định Chính phủ phân công, và sau đó Chính phủ đã ban hành nghị định phân công cơ quan quản lý là MOLISA.
Theo quy định của Luật Giáo dục 2005, giáo dục nghề nghiệp chỉ bao gồm: trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề. Trong dạy nghề lại có các trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề. Theo đó, hệ thống giáo dục Việt Nam có 2 trình độ trung cấp, 2 trình độ cao đẳng và do 2 cơ quan quản lý khác nhau. Để khắc phục bất cập nêu trên, luật định cấu trúc lại hệ thống giáo dục quốc dân làm thay đổi toàn diện cấu trúc hệ thống giáo dục nghề nghiệp, với hệ thống giáo dục nghề nghiệp mới bao gồm trình độ sơ cấp; trình độ trung cấp và trình độ cao đẳng. Với việc cấu trúc lại hệ thống trình độ đào tạo, cơ sở giáo dục nghề nghiệp có sự đổi mới, gồm trung tâm giáo dục nghề nghiệp – thống nhất của trung tâm kỹ thuật, tổng hợp, hướng nghiệp và trung tâm dạy nghề; trường trung cấp – thống nhất của trường trung cấp chuyên nghiệp và trường trung cấp nghề; và trường cao đẳng – thống nhất của cao đẳng chuyên nghiệp và cao đẳng nghề. Thực chất là luật này đưa trường cao đẳng chuyên nghiệp tách khỏi giáo dục đại học, và giáo dục đại học chỉ còn trường đại học đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ.
Tự chủ, xã hội và quốc tế
Luật định cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự chủ trong các hoạt động thuộc các lĩnh vực tổ chức và nhân sự, tài chính và tài sản, đào tạo và công nghệ, hợp tác quốc tế, bảo đảm chất lượng đào tạo theo quy định của pháp luật. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập tự bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động chi thường xuyên và chi đầu tư được thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện theo quy định của Chính phủ. Về tính xã hội, luật có quy định rằng doanh nghiệp tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp với vai trò là chủ thể có quyền và trách nhiệm như nhau trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Toàn bộ chi phí cho hoạt động giáo dục nghề nghiệp được trừ để tính thu nhập chịu thuế. Nội dung này không chỉ quy định trong luật này mà còn được cụ thể hơn trong pháp luật về thuế. Về tính quốc tế, luật có một mục riêng quy định về hợp tác quốc tế, như: quy định các hình thức, liên kết đào tạo với nước ngoài, thành lập văn phòng đại diện của cơ sở nước ngoài tại Việt Nam và văn phòng đại diện của cơ sở giáo dục nghề nghiệp Việt Nam tại nước ngoài, quy định việc công nhận tương đương đối với những người đã tốt nghiệp các trình độ đào tạo nghề nghiệp ở nước ngoài, quy định trình tự, thủ tục công nhận bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp do cơ sở giáo dục nghề nghiệp nước ngoài cấp.
Đào tạo
nhỏ|[[Trường Cao đẳng nghề Đà Lạt, một trong những cơ sở giáo dục dạy nghề hiện nay.]] Trước hết, luật định cơ sở giáo dục nghề nghiệp được quyền tự chủ xác định chỉ tiêu tuyển sinh trên cơ sở điều kiện về số lượng, chất lượng đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo; được tuyển sinh nhiều lần trong năm; được tổ chức xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp giữa xét tuyển, thi tuyển. Theo luật cũ thì người học sau quá trình học tập phải thi tốt nghiệp, nếu đạt mới được xem xét công nhận và cấp bằng tốt nghiệp. Luật này quy định nếu người học tích lũy đủ mô đun, tín chỉ theo quy định của chương trình đào tạo thì được xét công nhận tốt nghiệp và cấp bằng tốt nghiệp, không phải thi tốt nghiệp cuối khóa. Đối với người tốt nghiệp trình độ cao đẳng được cấp bằng cao đẳng và công nhận danh hiệu kỹ sư thực hành hoặc cử nhân thực hành tùy vào ngành nghề đào tạo.
Trước luật này, tổ chức đào tạo trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp chỉ có phương thức đào tạo theo niên chế thì luật mới định rõ trong tổ chức quản lý đào tạo có thêm 2 phương thức đào tạo mới là đào tạo theo tích lũy mô đun và đào tạo theo tích lũy tín chỉ. Các cơ sở giáo dục có quyền lựa chọn phương thức đào tạo thích hợp. Theo phương thức này, hệ thống giáo dục theo hướng hệ thống mở, liên thông giữa các cấp trình độ đào tạo trong cùng nghề hoặc với các nghề khác hoặc liên thông lên trình độ cao hơn trong hệ thống giáo dục quốc dân; người học được coi là trung tâm của quá trình đào tạo, được học theo năng lực, điều kiện, hoàn cảnh của cá nhân, có thể học nhiều nội dung trong cùng thời gian và được công nhận theo hình thức tích lũy các năng lực; người học có thể học rút ngắn hoặc kéo dài thời gian học tập hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực, điều kiện, hoàn cảnh của cá nhân người học. Về chương trình đào tạo, luật định rằng Nhà nước không ban hành chương trình khung như luật cũ, mà giao cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự chủ xây dựng chương trình đào tạo. Về thời gian đào tạo thì trình độ trung cấp đối với người có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên là từ 1–2 năm học tùy theo nghề đào tạo khi học theo niên chế của luật cũ thì theo quy định luật này là từ 3–4 năm do phải học thêm văn hóa trung học phổ thông. Với người có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, nếu có nguyện vọng tiếp tục học lên trình độ cao hơn thì phải tích lũy thêm nội dung văn hóa trung học phổ thông. Theo đó, nội dung văn hóa trung học phổ thông không trở thành nội dung bắt buộc đối với người học như luật cũ, không phụ thuộc vào số năm học.
Nhà giáo và người học
Với người học, luật định người học được miễn học phí đối với các đối tượng chính sách xã hội; đối với người học tốt nghiệp trung học cơ sở – lớp 9 – khi học trung cấp, đối với những nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu và những ngành nghề đặc thù. Người học được hưởng chính sách nội trú đối với người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật; người dân tộc Kinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật có hộ khẩu thường trú tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo; học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú khi học trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng. Người học sau khi tốt nghiệp được tuyển dụng vào các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập; được hưởng tiền lương theo thỏa thuận với người sử dụng lao động dựa trên vị trí việc làm, năng lực làm việc nhưng không được thấp hơn mức lương tối thiểu, mức lương cơ sở hoặc khởi điểm. Với nhà giáo, luật cũ quy định nhà giáo dạy nghề không có chức danh, không có thang bảng lương riêng; chính sách tôn vinh, đãi ngộ thiệt thòi. Luật này khắc phục các bất cập đó, đã quy định các chức danh đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp, quy định thang bảng lương gắn với chức danh, quy định rõ chính sách tôn vinh là nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú, kéo dài thời gian làm việc với những nhà giáo có trình độ, học hàm, học vị, có tay nghề cao. Nhà giáo dạy thực hành, vừa dạy lý thuyết thực hành được hưởng phụ cấp ưu đãi theo quy định của Chính phủ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Luật của Việt Nam được ban hành năm 2014
Pacé, Ille-et-Vilaine
Pacé (Pazieg, Gallo: Paczaé) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.
Dân số
Người dân ở Pacé được gọi là Pacéens.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Ille-et-Vilaine
Capizzone
Capizzone là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 45 km về phía đông bắc Milano và khoảng 12 km về phía tây bắc Bergamo. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.261 người và diện tích 4,6 km².
Capizzone giáp các đô thị: Bedulita, Berbenno, Brembilla, Roncola, Strozza, Ubiale Clanezzo.
Âm môi răng
Trong ngữ âm học, âm môi-răng (labioddental consonant) là những phụ âm được phát âm bằng môi dưới và răng trên.
Tần suất
Những âm môi răng duy nhất phổ biến như âm vị là âm xát và tiếp cận. Âm vỗ môi răng là âm vị trong hơn mười thứ tiếng, nhưng chỉ có mặt ở ngôn ngữ miền trung và miền đông nam của châu Phi. Với cách phát âm khác thì âm đôi môi (thành viên khác của loại âm môi) phổ biến hơn.
Âm khá phổ biến, nhưng trong mọi (hay gần như mọi) thứ tiếng mà có âm này thì âm này chỉ là âm đồng vị của âm  trước phụ âm môi răng như  hay. Nó được báo cáo là có mặt như âm vị trong ngôn ngữ địa phương thuộc tiếng Teke, nhưng báo cáo tương tự trong quá khứ luôn bị chứng minh không đúng.
Một thổ ngữ của tiếng Tsonga là tiếng XiNkuna có đôi âm tắc xát môi răng là âm vị. Trong một vài thứ tiếng khác, như tiếng Xhosa, âm tắc xát môi răng có thể có mặt trong vai trò là âm đồng vị của âm xát. Âm tắc xát ấy khác biệt với âm tắc xát đôi môi-môi răng <pf> của tiếng Đức, mà bắt đầu với âm p đôi môi. Hai âm tắc xát này cũng là âm hiếm có.
Tham khảo chung
Thể loại:Ngữ âm học
Venezuela
Venezuela (phiên âm: Vê-nê-du-ê-la) tên chính thức là Cộng hòa Bolivariana Venezuela, República Bolivariana de Venezuela,, tên gọi trong tiếng Việt: Cộng hòa Bô-li-va-ri-a-na Vê-nê-du-ê-la là một quốc gia thuộc khu vực Nam Mỹ. Venezuela tiếp giáp với Guyana về phía đông, với Brazil về phía nam, Colombia về phía tây và biển Caribbean về phía bắc. Nhiều hòn đảo nhỏ ngoài khơi biển Caribbean cũng thuộc chủ quyền của Venezuela. Thuộc khu vực nhiệt đới, khí hậu Venezuela đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loài sinh vật phát triển với nhiều khu bảo tồn thiên nhiên hoang dã. Diện tích nước này là 916.445 km², dân số khoảng 28 triệu người.
Venezuela là một trong những quốc gia có tốc độ đô thị hóa cao nhất Mỹ Latinh. Đa phần dân cư Venezuela tập trung sinh sống tại những thành phố lớn phía bắc. Caracas là thủ đô và đồng thời cũng là thành phố lớn nhất Venezuela. Venezuela đã từng nổi tiếng khắp thế giới với cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, nguồn tài nguyên dầu mỏ khổng lồ và những nữ hoàng sắc đẹp đoạt nhiều giải cao tại những kỳ thi quốc tế. Tuy nhiên đến những năm gần đây, sự bất ổn của giá dầu mỏ cùng những chính sách điều hành kinh tế sai lầm là nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về mọi mặt đối với Venezuela, gây ra khủng hoảng chính trị, sự siêu lạm phát, suy thoái kinh tế, thiếu hụt các mặt hàng cơ bản cho người dân và một sự tăng mạnh của tỷ lệ thất nghiệp, nghèo đói, bệnh tật, tử vong, suy dinh dưỡng ở trẻ em cũng như tội phạm cùng tệ nạn xã hội tại quốc gia này.
Địa lý
220px|nhỏ|Bản đồ địa hình Venezuela
Venezuela nằm ở phía bắc Nam Mỹ, tiếp giáp với biển Caribbean về phía bắc. Nước này có đường bờ biển dài hơn 2800 km, khiến ảnh hưởng của biển đối với khí hậu Venezuela tương đối lớn.
Địa hình Venezuela có thể chia làm ba vùng chính:
Tuy nhiên, do sự đan xen phức tạp của các dạng địa hình, Venezuela có thể được chia làm 10 khu vực địa lý khác nhau, tạo điều kiện cho sự phát triển của nhiều hệ sinh thái với các loài động thực vật vô cùng đa dạng, trong đó có nhiều loài động thực vật đặc hữu của riêng đất nước này. Venezuela có nhiều khu bảo tồn thiên nhiên với cảnh quan đa dạng.
Mặc dù hầu như nằm trọn trong khu vực nhiệt đới, khí hậu Venezuela lại thay đổi khác nhau giữa các vùng. Tại những vùng đồng bằng, nhiệt độ và độ ẩm thường cao với nhiệt độ trung bình năm khoảng 28 °C, trong khi ở những vùng đồi núi cao thì nhiệt độ trung bình chỉ ở mức 8 °C. Lượng mưa cũng thay đổi từ mức 430 mm ở vùng bán hoang mạc tây bắc lên đến hơn 1000 mm ở vùng châu thổ Orinoco.
Nguồn gốc tên gọi
Tên gọi Venezuela được bắt nguồn từ chuyến hải trình của nhà vẽ bản đồ Amerigo Vespucci cùng với nhà thám hiểm Alonso de Ojeda đến bờ biển tây bắc vịnh Venezuela năm 1499. Khi đến bán đảo Guajira, Vespucci đã bắt gặp những ngôi nhà lá của thổ dân da đỏ được dựng trên mặt nước và khiến ông liên tưởng đến thành phố Venice (tiếng Italia: Venezia). Ông đã đặt tên cho vùng đất này là Venezuola, trong tiếng Italia có nghĩa là "Venice nhỏ". Trong tiếng Tây Ban Nha, cụm từ zuela dùng với vai trò giảm nghĩa tương tự như zuola trong tiếng Ý được ghép thay vào để hình thành cái tên Venezuela.
Bên cạnh đó, nhà địa lý người Tây Ban Nha Martin Fernandez de Enciso, một thủy thủ đoàn của Ojeda đã nêu trong tác phẩm Summa de Geografía của mình rằng những thổ dân da đỏ tại vùng này tự gọi mình là Veneciuela, và cái tên Venezuela được bắt nguồn từ tên gọi đó. Song, câu chuyện của Vespuccia lại được chấp nhận rộng rãi hơn cả về nguồn gốc tên gọi đất nước Venezuela.
Lịch sử
Những bằng chứng khảo cổ cho thấy, con người đã định cư tại vùng đất Venezuela từ 13.000 năm trước công nguyên. Những mũi giáo săn bắn của người bản địa đã được xác định có niên đại trong khoảng từ 13000 đến 7000 năm về trước. Khi người Tây Ban Nha khám phá ra vùng đất này, những bộ lạc thổ dân da đỏ như người Mariche đã đứng lên chống lại. Tuy nhiên những cuộc khởi nghĩa của người da đỏ nhanh chóng thất bại và họ dần dần bị người Tây Ban Nha tiêu diệt.
Năm 1522, người Tây Ban Nha bắt đầu thiết lập các thuộc địa đầu tiên ở Venezuela. Thời gian đầu, miền đông Venezuela được sáp nhập vào một thuộc địa lớn với tên gọi New Andalusia. Đến đầu thế kỷ XVIII, Venezuela lại được sáp nhập vào thuộc địa New Granada.
Thế kỷ XIX đánh dấu một giai đoạn đầy biến động của lịch sử Venezuela với những cuộc khủng hoảng chính trị và chế độ độc tài quân sự. Nửa đầu thế kỷ XX, các tướng lĩnh quân đội vẫn kiểm soát nền chính trị của Venezuela mặc dù cũng chấp nhận một số cải cách ôn hòa và thúc đẩy kinh tế phát triển. Sau khi nhà độc tài Juan Vicente Gomez qua đời vào năm 1935, những phong trào dân chủ tại Venezuela cuối cùng đã loại bỏ sự thống trị của quân đội vào năm 1958 và tổ chức những cuộc bầu cử tự do.
Dầu mỏ được phát hiện tại Venezuela đã mang lại sự thịnh vượng cho nền kinh tế đất nước, thu nhập quốc dân được nâng cao. Đến sau Chiến tranh thế giới thứ hai, những dòng người nhập cư từ Nam Âu như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý cũng như những nước Mỹ Latinh nghèo hơn đã khiến xã hội của Venezuela trở nên vô cùng đa dạng.
Giá dầu mỏ sụt giảm trong thập niên 1980 đã khiến nền kinh tế Venezuela khủng hoảng sâu sắc. Việc phá giá tiền tệ càng làm cho đời sống của người dân Venezuela bị hạ thấp. Những chính sách kinh tế thất bại và mâu thuẫn chính trị đã đẩy đất nước Venezuela vào khủng hoảng trầm trọng, thể hiện rõ nhất qua hai cuộc đảo chính trong cùng năm 1992.
Tháng 2 năm 1992, viên sĩ quan quân đội Hugo Chavez đã tiến hành đảo chính nhưng thất bại. Đến tháng 11 cùng năm, những người ủng hộ Hugo Chavez lại một lần nữa tiến hành đảo chính song không thành công. Tuy nhiên, Chavez đã giành được nhiều thiện cảm của nhân dân Venezuela và ông đã chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Venezuela 1998 với tỉ lệ 56%.
Sau khi lên nắm quyền, ông Hugo Chavez đã lãnh đạo đất nước Venezuela theo đường lối cánh tả và giúp nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, ông cũng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của phe đối lập. Năm 2002, phe đối lập tại Venezuela tiến hành đảo chính song thất bại. Bạo loạn và đình công đã khiến kinh tế Venezuela một lần nữa rơi vào khủng hoảng, nặng nề nhất là vào năm 2003. Đến năm 2004, ông Hugo Chavez vượt qua cuộc trưng cầu ý dân về việc bãi nhiệm tổng thống với tỉ lệ 59%. Ông được bầu làm tổng thống cho một nhiệm kỳ khác vào tháng 12 năm 2006 và tái đắc cử nhiệm kỳ thứ ba vào tháng 10 năm 2012. Chávez qua đời vào ngày 5 tháng 3 năm 2013 sau một cuộc chiến chống ung thư kéo dài gần hai năm. Nghèo đói và lạm phát bắt đầu gia tăng chóng mặt trong những năm 2010. Nicolás Maduro được bầu vào năm 2013 sau cái chết của Chavez. Năm 2014, Venezuela đã lâm vào một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng. Đến năm 2015, Venezuela trở thành nước có tỷ lệ lạm phát cao nhất thế giới, xấp xỉ 1.000.000% đầu năm 2018 Các vấn đề về kinh tế, cũng như tội phạm, cướp bóc, đặc biệt là cướp bóc lương thực và tham nhũng, là một trong những nguyên nhân chính gây ra một loạt các cuộc biểu tình của nhân dân Venezuela trong những năm 2014–2018. Hầu hết thực phẩm, thuốc men đều thiếu thốn, các mặt hàng nhu yếu phẩm khác cực kì xa xỉ, vượt với tầm tay của hầu hết người dân tại nước này.
Chính trị
Tổng thống Venezuela được bầu cử với phiếu bầu trực tiếp theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu. Tổng thống đảm nhiệm vai trò là nguyên thủ quốc gia và đồng thời cũng là người đứng đầu chính phủ. Nhiệm kỳ của một tổng thống là 6 năm và tổng thống có thể được bầu lại trong một nhiệm kỳ tiếp theo. Tổng thống Venezuela có quyền bổ nhiệm phó tổng thống và quyết định quy mô và thành phần của nội các và bổ nhiệm các thành viên với sự phê chuẩn của quốc hội. Tổng thống có thể đề nghị quốc hội sửa đổi các điều luật nhưng quốc hội cũng có thế phủ quyết đề nghị của tổng thống nếu đa số phản đối.
Cơ quan lập pháp đơn viện của Venezuela là Quốc hội hay Asamblea Nacional. Quốc hội có 167 đại biểu, trong đó có 3 ghế được dành riêng dành cho người thổ dân da đỏ. Các đại biểu có nhiệm kỳ 5 năm và có thể được bầu lại tối đa thêm 2 nhiệm kỳ nữa. Các đại biểu quốc hội có thế được bầu theo danh sách các chính đảng hoặc ứng cử độc lập.
Cơ quan tư pháp tối cao là Tòa án tối cao Venezuela hay Tribunal Supremo de Justicia, với các thẩm phán được quốc hội bầu với nhiệm kỳ 12 năm. Hội đồng bầu cử quốc gia Venezuela (Consejo Nacional Electoral, hay CNE) chịu trách nhiệm trong quá trình bầu cử, có năm lãnh đạo được Quốc hội bầu ra.
Quan hệ ngoại giao
200px|nhỏ|Tổng thống Venezuela Hugo Chavez cùng tổng thống [[Argentina Nestor Kirchner (2004)]] Trong suốt thế kỷ XX, mặc dù còn có một số tranh chấp lãnh thổ với hai nước láng giềng Colombia và Guyana song Venezuela thường duy trì quan hệ hữu hảo với hầu khắp các nước Mỹ Latinh cũng như các nước phương Tây.
Sau khi tổng thống Hugo Chavez đắc cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1998, ông đã lãnh đạo đất nước Venezuela theo đường lối cánh tả với học thuyết của chủ nghĩa Bolivar và chủ nghĩa xã hội thế kỷ XXI cho châu Mỹ. Theo đó, ông muốn tách khu vực Mỹ Latinh ra khỏi sân sau của Hoa Kỳ và có những tuyên bố chống Mỹ khá mạnh bạo. Dưới thời ông Hugo Chavez, quan hệ ngoại giao với các nước cánh tả và xã hội chủ nghĩa tại Mỹ Latinh được đẩy mạnh, nhất là với Nga, Bolivia và Cuba khi cả ba nước thiết lập một hiệp định thương mại nhằm ngăn cản ảnh hưởng của Mỹ vào khu vực. Gần đây, ông Chavez cũng quan tâm và ủng hộ một số nước cánh tả đang lên khác tại khu vực như Ecuador và Nicaragua. Chưa kể đến việc ông cũng xúc tiến quan hệ ngoại giao với những quốc gia chống Mỹ như Belarus hay Iran.
Đồng thời, quan hệ ngoại giao giữa Venezuela và Mỹ cũng xấu đi nhanh chóng. Quan hệ của Venezuela với nước láng giềng Colombia, một đồng minh của Mỹ cũng ngày một tồi tệ. Đầu năm 2008, khi quân đội Colombia tấn công tiêu diệt căn cứ quân nổi dậy FARC tại lãnh thổ Ecuador, Venezuela đã phản đối mạnh mẽ và hai nước suýt xảy ra một cuộc chiến tranh.
Quân đội
Quân đội Venezuela nằm dưới sự chỉ huy của Tổng tư lệnh quân đội là tổng thống Venezuela. Quân đội Venezuela được chia thành lục quân, hải quân, không quân và lực lượng phòng vệ. Bên cạnh đó còn có một số nhánh khác. Hiện nay lực lượng quân đội của Venezuela là khoảng 100.000 người. Chi phí dành cho quốc phòng mỗi năm của nước này ước tính bằng khoảng 1,7 tỉ USD (năm 2004).
Phân chia hành chính
Toàn bộ đất nước Venezuela được chia thành 23 tiểu bang (estados), 1 quận thủ đô (distrito capital) là thành phố Caracas, các vùng lãnh thổ phụ thuộc (Dependencias Federales) và khu vực Guyana Esequiba tranh chấp với Guyana. Ở cấp tiếp theo, Venezuela lại được chia tiếp thành 335 đô thị (municipios) rồi lại được chia tiếp thành hơn 1000 khu vực nhỏ (parroquias).
Các bang của Venezuela được nhóm lại thành 9 vùng hành chính lớn.
Các bang
300px|nhỏ|Bản đồ các bang của Venezuela.
Các phân chia hành chính ngoài bang:
Các vùng hành chính
nhỏ|phải|250px|Bản đồ các vùng hành chính.
Kinh tế
thumb|Xu bạc 5 bolivar với mặt trước là chân dung Simon Bolivar, đúc và lưu hành từ 1879 - 1936; với đường kính 37,2mm, trọng lượng 25gr và tỷ lệ bạc trong xu là 90% Công nghiệp dầu mỏ là ngành kinh tế đóng góp nhiều nhất cho kinh tế Venezuela, tới 1/3 GDP, 80% giá trị xuất khẩu và hơn một nửa ngân sách nhà nước. Đất nước này có một nguồn dự trữ dầu mỏ và khí đốt to lớn và hiện nay, Venezuela là một trong 10 nước xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Những mỏ dầu chính của Venezuela nằm tại khu vực hồ Maracaibo, vịnh Venezuela và vùng châu thổ sông Orinoco. Do được chính phủ trợ cấp, Venezuela là một trong những nước có giá xăng dầu rẻ nhất thế giới. Tuy nhiên những lên xuống thất thường của giá dầu trên thị trường thế giới cũng như các cuộc khủng hoảng chính trị, đình công luôn đe dọa đến ngành kinh tế nhạy cảm này của Venezuela. Chính phủ Venezuela đang tìm cách làm đa dạng hóa nền kinh tế và tránh sự phụ thuộc quá nhiều vào dầu mỏ của nước này. Tính đến năm 2016, GDP của Venezuela đạt 333.715 USD, đứng thứ 32 thế giới và đứng thứ 4 khu vực Mỹ Latinh.
Từ thập niên 1950 đến thập niên 1980, Venezuela là một trong những cường quốc kinh tế tại Mỹ Latinh. Thu nhập bình quân của nước này gia tăng nhanh chóng đã thu hút rất nhiều lao động từ khắp nơi trên thế giới. Tuy nhiên khi giá dầu thế giới giảm mạnh trong thập niên 1980, nền kinh tế Venezuela đã bị một phen điêu đứng. Trong những năm sau đó, giá dầu trên thị trường thế giới đã tăng trở lại và tạo điều kiện phục hồi cho nền kinh tế Venezuela. Năm 2007, tốc độ tăng trưởng kinh tế của nước này là 8,4%. Thu nhập bình quân đầu người là 12.200 USD. Dưới sự điều hành của Hugo Chavez tỷ lệ lạm phát đã tăng 30,9% năm 2008 và tăng 25,1% trong năm 2009 cao nhất trên toàn khu vực châu Mỹ. Mức lạm phát của Venezuela cao hơn rất nhiều 1 nước cũng thường hay bị lạm phát rất cao là Argentina. Trong khi cùng bị khủng hoảng kinh tế như Venezuela nhưng tỷ lệ lạm phát của Argentina chỉ từ 7-15% năm 2009. Kinh tế Venezuela năm 2009 theo thông báo chính thức đã giảm 2,9%. 300px|nhỏ|Quang cảnh thành phố [[Caracas]] Hugo Chavez đã thực hiện quốc hữu hóa tài sản của các tập đoàn Cargill Inc., Gruma SAB và hãng bán lẻ của Pháp là Casino Guichard Perrachon nhằm kiểm soát các chuỗi sản xuất và phân phối thực phẩm. Trong tháng 8, giá lương thực tăng 0,9% so với tháng 7 trong khi mức tăng hàng tháng là 12,5% của tháng 4. Cũng trong tháng này, tỉ lệ lạm phát của mặt hàng lương thực đã giảm xuống nhưng vẫn còn tới 39,5%. Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 năm nay, nền kinh tế Mỹ Latinh này đã tăng trưởng chậm lại quý thứ 5 liên tiếp và đang phải trải qua thời điểm khốn đốn với tình trạng lạm phát khi giá tiêu dùng liên tục tăng kể cả khi nhu cầu giảm xuống.
Mặc dù là một quốc gia nhiều tài nguyên thiên nhiên nhưng việc phân bố tài sản tại Venezuela lại không đồng đều, khiến cho đời sống một bộ phận lớn dân nghèo gặp nhiều khó khăn. Dưới sự lãnh đạo của tổng thống Hugo Chavez, tỉ lệ người nghèo trong những năm sau đó tại Venezuela đã giảm đáng kể, từ mức 49% năm 1998 xuống còn 12,3% năm 2007.
Các chương trình trợ cấp của Chavez như duy trì giá xăng ở mức dưới 0,1 USD/gallon (tương đương hơn 500 VND/lít), làm các nguồn tài nguyên của Venezuela bị phung phí trong khi các doanh nghiệp tư nhân không dám tăng mức đầu tư do lo ngại về những vụ quốc hữu hóa và sung công thường hay xảy ra bất ngờ thời Chavez khiến nền kinh tế càng thêm khó khăn giữa lúc tốc độ tăng trưởng trì trệ mà tỷ lệ lạm phát lại cao.
Những hãng sản xuất hàng tiêu dùng khổng lồ như Colgate-Palmolive hay Avon từng nỗ lực chiếm lĩnh thị trường Mỹ Latinh với các sản phẩm chủ lực như kem đánh răng, son môi. Nhưng công sức bấy lâu của họ có nguy cơ trôi ra sông ra biển khi Venezuela phá giá đồng nội tệ từ mức 2,15 bolivar ăn 1 USD xuống còn 4,3 bolivar ăn 1 USD. Đi đôi với quyết định phá giá đồng nội tệ, chính quyền Venezuela phải huy động cả quân đội để kiểm soát tình trạng tăng giá bán tại các cửa hàng. Bất chấp mọi nỗ lực của chính phủ, trong vòng 5 năm tỷ lệ lạm phát của nước này lên tới tổng cộng 160%.
Về năng lượng, những con sông ở Venezuela đã cung cấp một lượng lớn thủy điện cho nhu cầu tiêu dùng điện năng của nước này. Hiện nay, 73% công suất phát điện của Venezuela phụ thuộc vào hệ thống thủy điện, còn hệ thống nhiệt điện lại đang hoạt động dưới mức công suất mà không có khả năng tăng lên, mặc dù nước này thuận lợi về nhiệt điện. Đồng peso tiếp tục rớt giá còn 6,3 peso ăn một đôla vào ngày ngày 25 tháng 1 năm 2010. Trong khi tỷ giá kép mà chính phủ đưa ra vào đầu tháng là 2,6 và 4,3 peso ăn một đôla.
Người dân đã tổ chức những cuộc phản đối mạnh mẽ hơn. Cùng với nguyên nhân thiếu hụt điện nước, những người phản đối cũng nói đến tình trạng mất kiểm soát đối với tội phạm khiến cho Venezuela đang có tỷ lệ tội phạm cao nhất thế giới. Người biểu tình án ngữ trong sân vận động khi diễn ra một trận đấu bóng chày để kêu gọi ông Chavez từ chức. Người biểu tình đã giương cao khẩu hiệu đậm chất thể thao: "Chavez, ông đã bị loại!"
Sau cái chết của Chávez, Nicolás Maduro đã trở thành tổng thống của Venezuela sau khi đánh bại đối thủ của mình là Henrique Capriles Radonski chỉ với 235.000 phiếu bầu, tỷ lệ chênh lệch là 1,5%. Maduro tiếp tục duy trì hầu hết các chính sách kinh tế của người tiền nhiệm Chávez. Khi nhậm chức tổng thống, Maduro đã phải đối mặt với tỷ lệ lạm phát cao và tình trạng thiếu hụt hàng hóa tiêu dùng trên cả nước, những vấn đề bắt nguồn từ các chính sách của Chávez.
Maduro đổ lỗi cho đầu cơ tư bản đã thúc đẩy tỷ lệ lạm phát cao và gây ra sự thiếu hụt phổ biến các nhu yếu phẩm cơ bản tại Venezuela. Ông ta nói rằng ông ta đang chiến đấu trong một "cuộc chiến kinh tế", coi các biện pháp kinh tế mà ông ta mới ban hành là "đòn phản công kinh tế" chống lại các đối thủ chính trị của ông ta, Maduro thậm chí còn cáo buộc những đối thủ của mình đang đứng sau một "âm mưu kinh tế quốc tế". Tuy nhiên, Maduro đã bị chỉ trích vì chỉ tập trung vào dư luận, mà không hề quan tâm đến các vấn đề thực tế mà các nhà kinh tế đã cảnh báo hoặc có bất kỳ ý tưởng gì để cải thiện tình trạng khó khăn của nền kinh tế Venezuela.
Vào năm 2014, Venezuela chính thức lâm vào suy thoái kinh tế và đến năm 2016, quốc gia này có tỷ lệ lạm phát là 800%, tỷ lệ cao nhất trong lịch sử. Quỹ tiền tệ quốc tế dự báo tỉ lệ lạm phát ở Venezuela sẽ là 1.000.000% vào năm 2018.
Nhân khẩu
300px|nhỏ|phải|Một bé trai ở Venezuela
Những cuộc thống nhân khẩu được thực hiện từ năm 1926 tại Venezuela không bao gồm thông tin về chủng tộc cho nên tỉ lệ các sắc dân tại Venezuela chỉ có thể được biết thông qua các số liệu ước tính. Khoảng 70% dân số Venezuela là người Mestizo, tức người lai giữa người Tây Ban Nha và người da đỏ. Khoảng 20% là người da trắng có nguồn gốc chủ yếu từ Tây Ban Nha, Ý, Bồ Đào Nha và Đức. Bên cạnh đó, tại Venezuela còn có một số nhỏ người da đen gốc châu Phi và người các nước châu Á như Liban, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ. Khoảng 5% dân số Venezuela là người da đỏ bản địa và họ có xu hướng bị lai giữa các chủng tộc khác ngày một nhiều hơn khi xã hội Venezuela ngày càng trở nên đa dạng.
Khoảng 85% dân số Venezuela sống tập trung tại các đô thị miền bắc. Venezuela là một trong những nước có tỉ lệ dân cư sống tại thành thị cao nhất Nam Mỹ. Do đó khu vực phía nam đồng bằng Orinoco tuy chiếm đến một nửa diện tích đất nước nhưng lại vô cùng hoang vắng với chỉ 5% dân cư sống tại đó.
Ngôn ngữ chính thức tại Venezuela là tiếng Tây Ban Nha. Bên cạnh đó còn có 31 ngôn ngữ của thổ dân da đỏ bản địa như tiếng Guajibo, Pemon, Warao, Wayuu, các ngôn ngữ thuộc nhóm Yanomaman. 83% dân cư theo Đạo Thiên chúa.
Văn hóa
Nghệ thuật Venezuela ban đầu xoay quanh các motif tôn giáo là chủ yếu. Tuy nhiên đến cuối thế kỷ XIX, nền nghệ thuật này bắt đầu phản ánh các sự kiện lịch sử và những người anh hùng dân tộc, mà đi tiên phong là họa sĩ Martín Tovar y Tovar. Đến thế kỷ XX, chủ nghĩa hiện đại lên thay thế.
Văn học Venezuela bắt đầu phát triển sau khi người Tây Ban Nha đặt chân đến đây khai phá thuộc địa. Nền văn học bằng tiếng Tây Ban Nha chiếm địa vị độc tôn với những ảnh hưởng của các phong cách văn học từ chính quốc. Văn học xoay quanh các chủ đề chính trị phát triển trong cuộc chiến tranh giành độc lập đầu thế kỷ XIX của nhân dân Venezuela. Tiếp đó, chủ nghĩa lãng mạn lên ngôi với một số nhà văn nổi tiếng, tiêu biểu là Juan Vicente González.
Cuatro, một loại đàn gần giống ghita là nhạc cụ truyền thống của Venezuela. Nhiều phong cách âm nhạc độc đáo khác nhau được phát triển tại vùng đồng bằng llanos với những bài hát nổi tiếng như Alma Llanera, Florentino y el Diablo, Concierto en la Llanura và Caballo Viejo. Nhạc gaita có nguồn gốc từ vùng Zulia được ưa chuộng và hay được biểu diễn vào dịp Giáng sinh. Còn điệu nhảy truyền thống của người Venezuela là điệu nhảy joropo.
Văn hóa hoa hậu
Venezuela là một trong những quốc gia mà người dân hâm mộ các cuộc thi sắc đẹp nhất thế giới. Với một công nghệ đào tạo hoa hậu chuyên nghiệp, Venezuela đã trở thành một cường quốc hoa hậu mà không một quốc gia nào có thể sánh kịp.
Đất nước này đã lập kỉ lục 6 lần đoạt Hoa hậu Thế giới (đồng hạng nhất với Ấn Độ), 7 lần đoạt Hoa hậu Hoàn vũ (lập kỷ lục đoạt vương miện hai năm liên tiếp 2008 và 2009), 8 lần đoạt Hoa hậu Quốc tế, 2 lần đoạt Hoa hậu Trái Đất, 1 lần đoạt Nữ hoàng Du lịch Quốc tế, 1 lần đoạt Hoa hậu Hòa bình Quốc tế, 5 lần đoạt Hoa hậu Liên lục địa, 4 lần đoạt Hoa hậu Hoàn cầu, 1 lần đoạt Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế, 1 lần đoạt Hoa vương Thế giới, 1 lần đoạt Manhunt International, 1 lần đoạt Hoa vương Quốc tế và 1 lần đoạt Hoa vương Siêu quốc gia. Bà Irene Saez, Hoa hậu Hoàn vũ 1981 của Venezuela thậm chí đã từng ra tranh cử tổng thống năm 1998 nhưng không thành công.
Hàng năm, cuộc thi Hoa hậu Venezuela được tổ chức vào tháng 9 để tìm kiếm người đại diện cho đất nước Venezuela tại các kỳ thi sắc đẹp quốc tế. Đây là sự kiện rất thu hút ở Venezuela với chương trình truyền hình trực tiếp kéo dài 4 giờ đồng hồ. Các Hoa hậu Venezuela khi tham dự các kỳ thi quốc tế thường đoạt giải cao, mà gần đây nhất là Ivian Sarcos, người chiến thắng của cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2011 tại Anh, Gabriela Isler, người chiến thắng Hoa hậu Hoàn vũ 2013 tại Nga, Mariem Velazco chiến thắng Hoa hậu Quốc tế 2018 tại Nhật Bản, Alyz Henrich chiến thắng Hoa hậu Trái Đất 2013 tại Philippines, Valentina Figuera chiến thắng Hoa hậu Hoà Bình Quốc Tế 2019 ngay tại sân nhà Venezuela. Các Hoa hậu Venezuela khác tuy không chiến thắng ở các cuộc thi này nhưng cũng đã liên tiếp về đích ở vị trí Á hậu hoặc lọt các Top Bán kết, Chung kết.
Tôn giáo
nhỏ|Nhà thờ San Juan Bautista ở Venezuela
Venezuela giống như hầu hết các quốc gia Nam Mỹ, là một quốc gia theo Công giáo Rôma. Ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo ở nước này có từ thời thực dân Tây Ban Nha. Theo ước tính của chính phủ, 92% dân số trên danh nghĩa là tín hữu Công giáo Rôma và còn lại 8% là Tin Lành, các tôn giáo khác, hoặc vô thần. Các ước tính của Hội đồng Tin Lành Venezuela cho rằng Giáo hội Tin Lành chiếm 10% dân số.
Có những cộng đồng Hồi giáo và Do Thái giáo nhỏ nhưng có ảnh hưởng. Các cộng đồng Hồi giáo của hơn 100.000 người tập trung ở những người gốc Lebanon và Syria hiện sống ở các khu vực như Nueva Esparta, Punto Fijo và khu vực Caracas. Các con số thuộc cộng đồng Do Thái giáo là khoảng 13.000 tín đồ và chủ yếu tập trung ở Caracas.
Hiện nay có khoảng 153.000 tín đồ Mormon phần lớn ở tại Caracas.
Liên kết ngoài
* Thể loại:Cộng hòa lập hiến liên bang Thể loại:Các nước khối G15 Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha Thể loại:Quốc gia vùng Caribe Thể loại:Quốc gia Nam Mỹ Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Cựu thuộc địa Tây Ban Nha Thể loại:Quốc gia thành viên OPEC Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ
Pandanus spathulatus
Pandanus spathulatus là một loài thực vật có hoa trong họ Dứa dại. Loài này được Martelli miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Garovaglia undulata
Garovaglia undulata là một loài rêu trong họ Pterobryaceae. Loài này được Renauld & Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Liên kết ngoài
Thể loại:Garovaglia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Glipa novaguineae
Glipa novaguineae là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Franciscolo miêu tả khoa học năm 1952.
Talapoptera affinis
Talapoptera affinis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Talapoptera
Melanotus kubani
Melanotus kubani là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Melanotus
Heliophanoides spermathecalis
Heliophanoides spermathecalis là một loài nhện trong họ Salticidae. Loài này được phát hiện ở Ấn Độ.
Aspin-en-Lavedan
Aspin-en-Lavedan là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hautes-Pyrénées
Kodiyal
Kodiyal là một thị trấn thống kê (census town) của quận Haveri thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn thuộc huyện Haveri
Lucasfilm
Lucasfilm Limited là một công ty sản xuất phim Mỹ được thành lập bởi George Lucas vào năm 1971, có trụ sở tại San Francisco, California, Hoa Kỳ. Lucas là Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc điều hành hiện tại của công ty, với dự định người kế tục chức vụ này là Kathleen Kennedy hiện đang đóng vai trò là đồng chủ tịch.
Công ty này được biết đến nhiều nhất với vai trò là nhà sản xuất các phim Star Wars (chiến tranh giữa các vì sao), và cũng đã sản xuất các phim ăn khách khác, bao gồm cả Indiana Jones và American Graffiti. Hãng cũng đã được một đơn vị dẫn đầu trong việc phát triển bộ phim công nghệ mới bằng các hiệu ứng đặc biệt, âm thanh, và hoạt hình máy tính, và vì chuyên môn sâu của họ, các công ty con của hãng thường giúp sản xuất các phim không phải của hãng Lucasfilm. Lucasfilm đang lên kế hoạch để rút khỏi ngành điện ảnh và đi vào lĩnh vực truyền hình hơn nữa, do ngân sách tăng.
Vào ngày 08 tháng 7 năm 2005, các đơn vị tiếp thị Lucasfilm, trực tuyến, cấp phép đã chuyển sang Letterman Digital Arts Center tọa lạc ở Presidio ở San Francisco. Nó chia sẻ khu phức hợp với Industrial Light & Magic và LucasArts. Lucasfilm đã có kế hoạch mở rộng tại Skywalker Ranch ở quận Marin, nhưng đã hoãn kế hoạch do sự phản đối từ các đơn vị láng giềng. Lucasfilms có kế hoạch mở rộng ở những nơi khác.
Tham khảo
Thể loại:Công ty giải trí có trụ sở tại California Thể loại:Công ty sản xuất phim Mỹ Thể loại:Điện ảnh khu vực vịnh San Francisco
Nacarina sagitta
Nacarina sagitta là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được de Freitas & Penny miêu tả năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Nacarina
Gackstroemia patagonica
Gackstroemia patagonica là một loài rêu tản trong họ Lepidolaenaceae. Loài này được (Stephani) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1967.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gackstroemia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967
Syrrheonema fasciculatum
Syrrheonema fasciculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Biển bức cát. Loài này được Miers miêu tả khoa học đầu tiên năm 1871.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syrrheonema Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1871
Senecio laticipes
Senecio laticipes là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Bruyns miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Tham khảo
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Hippeastrum apertispathum
Hippeastrum apertispathum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được (Traub) H.E.Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Felicia linifolia
Felicia linifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Harv.) Grau mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Đá Kỳ Vân
Đá Kỳ Vân (tiếng Anh: Mariveles Reef; tiếng Mã Lai: Terumbu Mantanani; ; Hán-Việt: Nam Hải tiêu) là một rạn san hô vòng thuộc cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm cách đá Thuyền Chài 35 hải lý (64,8 km) về phía đông nam.
Đá Kỳ Vân là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Malaysia, Philippines và Trung Quốc. Malaysia chiếm đóng đá này từ năm 1986 và đồn trú trên một tiền đồn gọi là Trạm Mike.
Đặc điểm
Phần giữa của đá này hẹp lại và chia đá thành hai phần, trong đó phần đầu lớn hơn thì hướng về phía tây bắc; ở mỗi phần lại có một vụng biển riêng biệt. Cũng tại phần giữa này còn có một dải cát cao 1,5 m và vài hòn đá nổi trên mặt nước khi thủy triều lên. Tổng diện tích của rạn vòng là 17 km².
Lịch sử
Tháng 9 năm 1983, Malaysia chính thức tuyên bố quyết định chiếm bãi ngầm James, đá Hoa Lau, bãi Kiêu Ngựa, đá Kỳ Vân và xem chúng là một phần của "vùng kinh tế biển" theo cách gọi của nước này.
Tháng 11 năm 1986 (có nguồn ghi tháng 12 năm 1986 và cũng có nguồn ghi năm 1987 ), Malaysia đưa một trung đội chiếm đá Kỳ Vân và xây dựng một tiền đồn có tên là Trạm Mike.
Thư mục
Kỳ Vân
Artak Grigoryan (cầu thủ bóng đá Armenia)
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Vận động viên Yerevan Thể loại:Cầu thủ bóng đá Armenia Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Armenia Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Ararat Yerevan Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ulisses FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Giải bóng đá ngoại hạng Armenia Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Alashkert
Bahamas
Bahamas hay tên chính thức Thịnh vượng chung Bahamas (phiên âm Tiếng Việt: Ba-ha-mát), hay Quần đảo Bahamas là một quốc gia nói tiếng Anh tại Vùng Caribe. Là một quần đảo với 700 hòn đảo, cồn và đảo nhỏ, Bahamas nằm trong Đại Tây Dương, ở phía đông Hoa Kỳ (điểm gần nhất là tiểu bang Florida), phía bắc Cuba và vùng Caribe, phía tây lãnh thổ phụ thuộc Anh Quần đảo Turks và Caicos.
Lịch sử
thumb|Xu bạc kỷ niệm 2 dollar Bahamas, đúc 1970, với mặt trước là chân dung Nữ hoàng [[Elizabeth II của Anh]] Dù người Paleo-Indians có thể đã sinh sống ở vùng này từ trước đó, người thổ dân da đỏ Taino từ Hispaniola và Cuba đã vào tới miền nam Bahamas từ khoảng thế kỷ thứ VII Công Nguyên và trở thành người Lucayans. Ước tính vào khoảng thời giam Colombo tới đây, có khoảng 40.000 người Lucayans.
Christopher Columbus lần đầu đặt chân lên Thế giới mới tại hòn đảo San Salvador, cũng được gọi là Đảo Watling, ở phần phía nam Bahamas. Tại đây, Columbus đã tiếp xúc với người Lucayans và trao đổi hàng hóa với họ. Người Lucayans Bahamas được mang tới Hispaniola làm nô lệ, và trong hai thập kỷ, nhiều xã hội Lucayan đã chấm dứt tồn tại, bởi dân số không còn nhiều sau khi bị bắt làm nô lệ, chiến tranh, dịch bệnh, di cư và hôn nhân với bên ngoài.