cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
Lịch sử hình thành và phát triển
nhỏ|trái|300px|Bảng chào mừng khách tới khu vực quân sự của phi cảng Sài Gòn Tân Sơn Nhứt (năm 1967) Khởi thủy sân bay do thực dân Pháp xây dựng vào năm 1930 trên phần lớn diện tích của làng Tân Sơn Nhứt, phía tây bắc thành phố Sài Gòn. Thời Hoàng đế Tự Đức nhà Nguyễn, làng Tân Sơn Nhứt thuộc tổng Dương Hòa Thượng, huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định, sau này thực dân giữ nguyên tên làng, tên tổng nhưng phân vào quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định. Chuyến bay đầu tiên từ Paris đến Sài Gòn ở sân bay Tân Sơn Nhất là vào năm 1933, chuyến bay này kéo dài 18 ngày. Năm 1937, Pháp cho thành lập Sở hàng không dân dụng Đông Dương.
Năm 1956, Chính phủ Hoa Kỳ hỗ trợ xây dựng sân bay rộng hơn, dài hơn 3000 m bằng bê tông, so với sân bay do thực dân Pháp xây dựng năm xưa dài hơn 1500 m chỉ bằng đất đỏ. Quỹ đất Việt Nam Cộng hòa để dành cho phát triển lâu dài sân bay là khoảng 3.600 ha, gấp ba lần quỹ đất sân bay Changi của Singapore hiện nay. Trong Chiến tranh Việt Nam, phi cảng Sài Gòn Tân Sơn Nhứt là căn cứ quân sự quan trọng của Quân đội Hoa Kỳ và của Không lực Việt Nam Cộng hòa. Thời kỳ này, phi cảng Tân Sơn Nhứt là một trong ba sân bay đông đúc nhất thế giới.
Ngày 1 tháng 5 năm 1975, chiếc trực thăng Mil Mi–6 do phi công Lê Đình Ký thuộc Trung đoàn không quân 916 lái, hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất trở thành chiếc máy bay đầu tiên sơn phù hiệu Không quân Nhân dân Việt Nam hạ cánh xuống sân bay này. Ngày 3 tháng 5 năm 1975, chiếc máy bay vận tải Ilyushin Il–14 của Lữ đoàn 919 chở đoàn cán bộ và phương tiện kỹ thuật hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất nhằm tăng cường công tác đảm bảo kỹ thuật phục vụ các chuyến bay thường lệ đi và đến Tân Sơn Nhất.
Ngày 15 tháng 5 năm 1975, chiếc máy bay Ilyushin Il–18 của Lữ đoàn 919 đưa Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Tôn Đức Thắng cùng nhiều Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam và cán bộ lãnh đạo Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào Sài Gòn dự lễ mừng chiến thắng. Cũng ngày 15 tháng 5 năm 1975 này, lực lượng tiếp quản đã khôi phục hoàn chỉnh bốn máy bay vận tải dân dụng vừa mới tiếp thu và đưa ngay những máy bay này vào hoạt động. Đường hàng không Sài Gòn – Hà Nội và ngược lại và Sài Gòn đi các địa phương ở miền Nam bắt đầu hoạt động với tần suất 5–6 lần/chuyến/ngày.
Năm 1986, Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam VI diễn ra từ ngày 15 đến ngày 18 tháng 12 đánh dấu cột mốc lớn cho sự thay đổi toàn diện Việt Nam. Nền kinh tế bao cấp được xóa bỏ, cơ chế quản lý kinh tế và cách thức công nghiệp hóa được đổi mới toàn diện. Ngành giao thông vận tải nói chung và ngành hàng không dân dụng Việt Nam nói riêng cũng có những bước chuyển mình mạnh mẽ, nhanh chóng nắm bắt những cơ hội của nền kinh tế thị trường, tạo ra những bước phát triển đột phá, năng động trong hội nhập kinh tế quốc tế và vươn tới các châu lục.
Hạ tầng kỹ thuật
Sân bay hiện có 2 đường băng cách nhau 365m nên không thể cùng một lúc 2 chuyến bay cùng cất, hạ cánh, mà phải thay phiên nhau, cứ chiếc này cất cánh xong thì chiếc kia mới được hạ cánh. Hiện nay, số lượt chuyến bay cất hạ cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất trung bình đạt khoảng 948 chuyến bay/ngày. Năng lực thông qua đường băng cất–hạ cánh đang được điều phối 44 chuyến bay/giờ, tức trung bình cứ 1 phút 20 giây lại có một máy bay cất hoặc hạ cánh.
Từ 1/7/2020 tới 10/1/2021, đường băng 25R/07L bị tạm dừng hoạt động để sửa chữa và nâng cấp sau một thời gian dài bị xuống cấp nghiêm trọng do mật độ hoạt động các máy bay vượt quá công suất thiết kế chịu tải. Trong giai đoạn này, đường lăn E1, NS1, W4 và W6 cùng các công trình phụ trợ khác cũng được xây dựng. Tổng mức đầu tư dự án là 2.015 tỉ đồng. Lúc 15h07 ngày 10/1/2021 chuyến bay mang số hiệu VN1828 của Vietnam Airlines từ Phú Quốc đã hạ cánh trên đường băng 25R/07L, chính thức đưa vào khai thác sau 6 tháng đóng cửa. Việc khai thác 2 đường băng trở lại nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại trong dịp Tết 2021.
Ngày 30/11/2021, Cục Hàng không Việt Nam chấp thuận cho khai thác trở lại đường băng 25R/07L với mặt đường làm mới và lắp hệ thống đèn hiệu theo công nghệ đèn LED, đặc biệt là nâng cấp đèn tiếp cận đầu 25R của đường băng để tăng cường an toàn bay cùng với các đường lăn P1, P2, P3, P4, P5, P6 và một đoạn đường lăn S5. Ngoài ra, vị trí đỗ 2E trên đường lăn P6 cùng hệ thống thiết bị liên quan được đưa vào khai thác.
Từ 14h ngày 21/2/2022 đến 14h ngày 15/3/2022, sân bay tạm đóng cửa từng phần đường băng 25R/07L để thi công kết nối các nhánh đường lăn song song đang thi công với đường băng theo phương án đã được Cục Hàng không phê duyệt.
Từ ngày 16/3/2022 đến ngày 30/4/2022, sân bay đóng cửa đường băng 25L/07R để hoàn thành việc thi công các đường lăn P1, V1, S7, P4 thuộc dự án cải tạo, nâng cấp đường CHC và các đường lăn của sân bay.
Đối với sân đỗ tàu bay, hệ thống sân đậu tàu bay khai thác tổng cộng 80 vị trí đỗ thương mại ngày và đêm.
Hệ thống an ninh – an toàn
Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, để phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh, sân bay đã phối hợp chặt chẽ với trung tâm kiểm soát bệnh tật HCDC để kiểm soát và thực hiện đúng quy trình phòng chống dịch qua đường hàng không. Sân bay sử dụng hệ thống camera giám sát truy vết nhanh chóng, kịp thời khi có thông tin hành khách dương tính với COVID–19 đi qua sân bay. Từ đó tìm ra người tiếp xúc gần, yêu cầu cách ly theo đúng quy định và hướng dẫn.
Ngày 26/11/2021, sân bay được Tổ chức Hội đồng sân bay quốc tế – Airports Council International (ACI) phê duyệt gia hạn chứng nhận Airport Health Accreditation (AHA) có giá trị 12 tháng, kể từ ngày 04/12/2021 đến ngày 04/12/2022.
Nhà ga nội địa (T1)
Nhà ga nội địa hiện nay trước đây là nhà ga hành khách duy nhất của sân bay cho tới khi nhà ga quốc tế T2 được khai trương vào năm 2007. Nhà ga gốc ban đầu được xây dựng bởi chính quyền Pháp, có diện tích 1800m2. Giữa 1954 và 1975 khi sân bay nhanh chóng trở thành một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới, nhà ga hành khách được mở rộng thêm 4 lần nữa: vào 1956, 1960, 1963 (do nhà thầu RMK-BRJ thực hiện), và 1969. Tới năm 1972, nhà ga đã được mở rộng diện tích tới 10.800m2 với khả năng đáp ứng 1,5 triệu hành khách một năm.
Trong những năm gần đây, sau khi liên tục phải nâng cấp mở rộng để đáp ứng nhu cầu tăng cao, năng lực nhà ga đã tăng gấp 10 lần lên 15 triệu khách một năm tại thời điểm 2023. Hiện nhà ga có diện tích 40.948m2 với 20 cửa ra máy bay (4 ống lồng hàng không và 16 cửa tiếp cận từ xa), 126 quầy làm thủ tục, 1 quầy làm thủ tục nối chuyến và 1 quầy hành lý quá khổ; 30 máy soi chiếu an ninh và cổng từ, 3 băng chuyền hành lý đi, 6 băng chuyền hành lý đến (băng chuyền số 1 – 4 dành cho khách Vietnam Airlines chặng Hà Nội – Tp. Hồ Chí Minh). Sảnh A có 14 quầy kiểm tra an ninh (11 máy cho khách, 1 máy nội bộ, 2 máy khách VIP), còn sảnh B (khu vực dành cho VietJet Air) có 11 quầy kiểm tra an ninh; 2 thang máy; 10 thiết bị kiểm tra kim loại cầm tay đưa vào sử dụng.
Nhà ga nội địa được chia làm 2 sảnh. Sảnh A nằm bên trái nhà ga, phục vụ Vietnam Airlines (quầy A, B, C, D), Pacific Airlines (quầy E), VASCO (quầy F), Bamboo Airways (quầy G, H), và Vietravel Airlines (quầy G). Sảnh B, nằm bên phải nhà ga, phục vụ duy nhất hãng VietJet Air với các quầy I, J, K.
Lúc 3h sáng ngày 27 tháng 10 năm 2008, nhà ga nội địa đã cháy lớn. Đến 6h30 sáng cùng ngày, đám cháy mới được dập tắt. Theo kết quả điều tra, nguyên nhân vụ cháy là do chập điện, không có thiệt hại về người nhưng thiệt hại về tài sản là khá nặng. Nhà ga nội địa phải ngưng hoạt động để sửa chữa và đưa vào hoạt động trở lại một phần vào ngày 3 tháng 11 năm 2008, các dịch vụ khác tại nhà ga nội địa vẫn tiếp tục được sửa chữa. Đến nay, toàn bộ nhà ga nội địa đã hoàn tất sửa chữa và đưa vào khai thác bình thường trở lại.
Sân bay triển khai hệ thống tra cứu thông tin chuyến bay FIDS quốc nội và bản đồ phương tiện giao thông công cộng tại: Website theo dõi chuyến bay và phương tiện đưa đón và mã QR giúp hành khách tra cứu thông tin chuyến bay khi làm thủ tục.
Nhà ga nội địa có 2 phòng chờ: phòng chờ Bông Sen (Lotus Lounge) và phòng chờ Le Saigonnais (Sasco Business Lounge).nhỏ|280x280px|phải|Khu vực đưa đón nhà ga quốc nội Về việc sử dụng xe ô tô vào nhà ga quốc nội và đón xe buýt:
Nhà ga quốc tế (T2)
Nhà ga quốc tế có công suất tối đa 15–17 triệu lượt hành khách/năm với tổng dự toán: 260 triệu USD từ vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản. Tổng thầu thi công là Tổ hợp Liên danh 4 nhà thầu Nhật Bản (KTOM – ajimaK, Taisei, Obayashi, Maeda).
Nhà ga có diện tích: 115.834 m², trong đó diện tích đường và sân đậu ôtô: 78.000 m², diện tích đường tầng: 10.540 m², diện tích đường công vụ: 13.000 m².nhỏ|Bảng thông báo giờ bay tại nhà ga quốc tế Tân Sơn Nhất.
Nhà ga được trang bị: 10 ống lồng dẫn khách, 8 băng chuyền hành lý đến, 6 băng chuyền hành lý đi, 8 băng tải cho người đi bộ, hệ thống thông báo bay, 18 thang máy và 20 thang cuốn, 43 máy soi chiếu, 10 cổng từ: 19 cổng ra máy bay,có thể đáp ứng cùng một lúc 20 chuyến bay vào giờ cao điểm. Công trình nhà ga quốc tế mới đã được đưa vào sử dụng lúc 12h20 ngày 14 tháng 8 năm 2007 với chuyến bay số hiệu TR 328 của hãng Tiger Airways. Nhà ga này đã phục vụ thử một số hãng quốc tế và sau đó đã được chính thức đưa vào sử dụng chính thức kể từ ngày 2 tháng 9 năm 2007.
Khu đến và đi của nhà ga quốc tế được chia thành hai lầu riêng biệt.
Nhà ga quốc tế có 120 quầy làm thủ tục từ A–L; 5 quầy nối chuyến; 1 quầy hành lý quá khổ; 48 quầy thủ tục xuất cảnh, 44 quầy thủ tục nhập cảnh ; 2 máy soi hải quan đi và 6 máy soi hải quan đến.
Tại nhà ga quốc tế, Cảng đã thực hiện di dời hai quầy Transfer/Transit của VIAGS–TSN và SAGS về vị trí mở rộng bụng ga quốc tế giai đoạn 2 đối diện khu cấp visa của Công an cửa khẩu (cạnh vị trí trực của Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế), nhằm tránh sự xung đột về luồng khách vào làm thủ tục nhập cảnh và luồng khách làm thủ tục Transfer/Transit trong thời gian cao điểm, nâng cao chất lượng dịch vụ.
Hiện tại, nhà ga quốc tế có công suất tối đa 13 triệu khách mỗi năm.
Nhà ga quốc tế có 5 phòng chờ: Lotus Lounge 1 và 2, Le Saigonnais, Orchid Lounge, và Rose Business Lounge
Xây dựng sân bay mới
Trong tương lai, sân bay Tân Sơn Nhất là một trong hai sân bay chính của Vùng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, chủ yếu phục vụ khách nội địa. Một sân bay quốc tế mới có công suất thiết kế tối đa 100 triệu lượt hành khách/năm và 9 triệu tấn hàng hóa/năm, hiện đang được tiến hành thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư, với chi phí theo dự kiến khoảng 20,8 tỷ USD.
Nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất
TS Nguyễn Bách Phúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học công nghệ & Quản lý TP.HCM HASCON; Viện trưởng Viện Điện – Điện tử – Tin học EEI cho rằng có thể nâng năng lực vận chuyển của sân bay Tân Sơn Nhất qua hai giai đoạn:
Quy hoạch giai đoạn 2020–2030
Nghiên cứu, xây dựng hệ thống radar thời tiết công nghệ Doppler phía Đông Bắc cảng hàng không, tiếp giáp với khu xử lý nước thải và thu gom chất thải rắn, diện tích khoảng 1.600 m2.
Ngoài ra, quy hoạch cũng bổ sung đồn công an bố trí tại khu vực bãi đỗ xe ô tô phía đông nhà ga hành khách T2, diện tích khoảng 300 m2. Điều chỉnh công năng nhà xe ngoại trường phục vụ trực tiếp nhà ga T3 thành bãi tập kết trang thiết bị mặt đất; điều chỉnh vị trí từ phía đông nhà ga T3 sang phía tây nhà ga hành khách T3.
Đến 2030, nhà ga hành khách T1 và T2 vẫn giữ nguyên và sẽ được cải tạo, mở rộng để nâng công suất phục vụ đạt khoảng 30 triệu hành khách/năm, bổ sung nhà ga T3 ở phía nam với công suất đáp ứng 20 triệu khách; Bổ sung 3 đường lăn song song và bổ sung 5 đường lăn thoát nhanh, các đường lăn nối. Sân đỗ máy bay trước ga T3, sân phía Tây Nam sẽ được bổ sung 56 vị trí, nâng tổng vị trí đỗ của sân bay lên 106.
Xây dựng nhà ga hành khách T3
Đây là giải pháp nhằm giảm áp lực cho sân bay Tân Sơn Nhất trong khi chờ đợi sân bay Long Thành hoàn thành. Nhà ga mới sẽ được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 10 ha, kết nối với các tuyến đường Cộng Hòa, Hoàng Hoa Thám.
Chiều 24/12/2022, dự án xây dựng nhà ga T3 Tân Sơn Nhất chính thức khởi công sau hơn 2 năm từ ngày phê duyệt chủ trương đầu tư.
Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết Thành phố Hồ Chí Minh đã cơ bản hoàn tất phương án bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và bàn giao diện tích 14,757 ha (đợt 1) cho chủ đầu tư để thi công dự án nhà ga T3 Tân Sơn Nhất.
Nhà ga có 1 tầng hầm và 4 tầng nổi, tổng diện tích sàn xây dựng là 112.500 m2. Ga T3 được thiết kế thành 2 cao trình đi và đến riêng biệt, có 90 quầy thủ tục truyền thống, 20 quầy bagdrop thả hành lý tự động và 42 kiosk check in, 27 cửa ra tàu bay, 25 cửa kiểm soát an ninh hành khách, 6 đảo băng chuyền hành lý đi và 10 đảo băng chuyền hành lý đến.
Đặc biệt, Nhà ga T3 được thiết kế 8 cửa kiểm soát an ninh và khu riêng biệt phục vụ khách VIP, hạng thương gia và khách ưu tiên.
Khi hoàn thành, ga T3 đáp ứng công suất 20 triệu hành khách/năm, phục vụ 7.000 hành khách/giờ cao điểm, khai thác được tất cả các loại tàu bay Code C và Code E.
Nhà ga có lớp mái cong mềm mại trải dài từ ga đến vườn trung tâm của công trình phức hợp thương mại – văn phòng, gợi nhớ đến đường nét mềm mại của tà áo dài Việt Nam, biểu trưng cho sự duyên dáng, thanh lịch. Các lớp mái lên xuống, đan xen tạo sự đa dạng trong các góc nhìn, đồng thời mang ánh sáng tự nhiên vào trong nhà ga. Điểm nhấn của ga T3 là khu phức hợp thương mại – văn phòng được thiết kế hướng đến mục tiêu kiến trúc xanh, tích hợp các yếu tố tự nhiên và cảnh quan, tạo nên môi trường thân thiện. Các lớp mái lên xuống, đan xen tạo sự đa dạng trong các góc nhìn, đồng thời mang ánh sáng tự nhiên vào trong nhà ga. Điểm nhấn của ga T3 là khu phức hợp thương mại – văn phòng được thiết kế hướng đến mục tiêu kiến trúc xanh, tích hợp các yếu tố tự nhiên và cảnh quan, tạo nên môi trường thân thiện. Hành khách khi bắt đầu đến sân bay được chào đón bởi các hàng cây xanh dọc theo tuyến đường trục chính, tạo thành hành lang xanh kết nối với thành phố. Tòa nhà có thiết kế thông gió tự nhiên và mái lấy sáng, kết hợp với các mảng xanh từ khu vực cảnh quan, công viên, quảng trường trên cao, hồ nước trang trí, tường xanh, tạo nên kết nối đồng điệu với thiên nhiên.
Thống kê
Số lượng hành khách thông qua tính đến năm 2020. Sân bay có tốc độ tăng trưởng khoảng 8–10%.
Hành khách
Các chuyến bay nội địa sử dụng nhà ga số 1; các chuyến bay quốc tế sử dụng nhà ga số 2.
Hàng hóa
230x230px|giữa|nhỏ|Mạng lưới điểm đến từ Sân bay Tân Sơn Nhất của các hãng hàng không quốc tế|thế=
Sự cố máy bay trượt khỏi đường băng
Chuyến bay VJ322 khởi hành từ Phú Quốc đi TP.HCM lúc 11h23. Khi hạ cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM) lúc 12h10, do ảnh hưởng của thời tiết mưa gió lớn tại khu vực sân bay, tàu bay đã trượt ra ngoài mép đường băng.
Theo thông tin từ hãng, tàu bay và toàn bộ hành khách, tổ bay đều an toàn. Hãng hàng không đã sơ tán toàn bộ hành khách và đang phối hợp với Cảng hàng không tập trung giải phóng đường băng.
Sự cố khiến hoạt động cất hạ cánh tại Tân Sơn Nhất phải tạm dừng hoàn toàn. Sân bay có 2 đường cất hạ cánh là 25R/07L và 25L/07R nhưng hiện đường cất hạ cánh 25R/07L đang đóng để cải tạo nâng cấp nên việc khai thác phụ thuộc hết vào đường băng còn lại.
Lực lượng chức năng phải kéo máy bay gặp sự cố rời khỏi đường băng 25L/07R, đồng thời thông báo cho các chuyến bay chuẩn bị đến Tân Sơn Nhất có kế hoạch chuyển hướng.
Sự cố mất điện tại trung tâm kiểm soát không lưu
Vào lúc 11h5 ngày 20 tháng 11 năm 2014, Trung tâm Kiểm soát đường dài TPHCM và Tiếp cận Tân Sơn Nhất (AACC HCM) bị gián đoạn hệ thống cấp điện cho thiết bị điều hành bay, đến 12h19 mới trở lại bình thường. Đây là một sự cố chưa từng có trong lịch sử hàng không thế giới. Khi đó có 54 máy bay đang hoạt động trong vùng trời Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó 8 máy bay đã nằm trong vùng chuẩn bị hạ cánh. Ngoài ra, trong thời gian mất điện đã có 92 máy bay bay vào vùng trời này. Tuy nhiên, Tân Sơn Nhất không có khả năng tiếp nhận máy bay, ảnh hưởng các chuyến bay chuẩn bị cất cánh đến Thành phố Hồ Chí Minh. Hậu quả là nhiều chuyến phải lơ lửng trên trời. Có chuyến phải đáp xuống các sân bay khác, có chuyến phải chuyển hướng bay,... và được điều hành bằng phương pháp cổ điển không ra–đa.
Nói về nguyên nhân gây sự cố mất điện tại sân bay Tân Sơn Nhất, ông Đinh Việt Thắng cho biết, lúc 11h ngày 20 tháng 11, các nhân viên kỹ thuật của Công ty Quản lý bay miền Nam thực hiện công tác ngắt điện lưới để kiểm tra định kỳ hệ thống máy phát điện. Sau khi tiến hành ngắt điện, 3 máy phát vẫn hoạt động bình thường. Đến 11h5, một hệ thống UPS báo lỗi. Theo quy trình, trước hết các nhân viên kỹ thuật phải cô lập toàn bộ hệ thống UPS bị lỗi, rồi mới tiến hành sửa chữa. Tuy nhiên, kíp trưởng của ca trực là Lê Trí Tình đã thực hiện sai thao tác dẫn tới toàn bộ hệ thống điện bị sập.
Đài kiểm soát không lưu Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất vừa mới được khánh thành vào ngày 2 tháng 7 năm 2013, trị giá hơn 400 tỷ đồng, là một trong những cơ sở điều hành bay được trang bị hiện đại nhất của Việt Nam và Đông Nam Á.
Sự cố mất điện tại một phần nhà ga quốc tế
Sáng ngày 18 tháng 12 năm 2019, đại diện cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết sự cố xảy ra lúc 2h35 cùng ngày.
Cụ thể, một máy cắt trung thế của trạm điện nội bộ cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất (ST1) trong sân bay tác động đến hệ thống bảo vệ sự cố gây mất điện một phần nhà ga quốc tế, cánh trái nhà ga.
Theo vị này, hệ thống cung cấp điện nhà ga đã chuyển đổi sang sử dụng nguồn máy phát điện dự phòng lúc 2h39. Thời gian chuyển đổi điện 4 phút nằm trong tiêu chuẩn gián đoạn cung cấp điện chuyển nguồn máy phát dưới 5 phút.
Trong thời gian gián đoạn cung cấp điện 4 phút, các hệ thống kỹ thuật quan trọng của nhà ga đều được cấp nguồn liên tục từ UPS. Đến 3h15, hệ thống điện nhà ga chuyển đổi sử dụng trở lại nguồn điện lưới thành phố.
Tại thời điểm nêu trên, nhà ga không có các chuyến bay đi, chỉ có một số ít chuyến bay đến nên hoạt động khai thác nhà ga hầu như không bị ảnh hưởng.
Máy bay không người lái
Thống kê của Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết, từ đầu năm 2021 đến tháng 6/2022, đã xảy ra 58 vụ vi phạm hoạt động an toàn bay (năm 2021 xảy ra 32 vụ và 6 tháng đầu năm 2022 xảy ra 26 vụ); trong đó, hơn 30 vụ chiếu đèn laser, 10 vụ thả vật thể bay, 4 vụ thả bóng bay, 2 vụ thả diều, chiếu đèn công suất cao.
Vấn đề an ninh soi chiếu
Ngày 18 tháng 7 năm 2022, nhân viên soi chiếu đã không phát hiện được do con dao gọt hoa quả dài khoảng 20cm nằm lẫn với các đồ vật kim loại và điện tử trong túi xách tay của 2 hành khách có số ghế 27H và 27K trên chuyến bay VN208 của Vietnam Airlines.
Chất lượng
Theo trang mạng chuyên xếp hạng sân bay khắp thế giới SleepinginAirports công bố, 2015 trong danh sách 10 sân bay tệ nhất thế giới sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất xếp vị trí thứ 8: "Tân Sơn Nhất xấu đi rất nhiều trong mắt hành khách trong những năm qua bởi những cáo buộc về tham nhũng nhiễu. Nhiều người tham gia khảo sát cho biết cán bộ xin hối lộ để được giải quyết nhanh hơn; những ai từ chối hối lộ ngay lập tức bị xử lý chậm chạp hoặc làm trì hoãn một số thủ tục giấy tờ của hành khách. Một số than phiền khác về tín hiệu Wi–Fi nghèo nàn, nhà vệ sinh dơ bẩn và không nhiều lựa chọn nhà hàng. Nếu đến sân bay này, bạn chắc chắn phải giấu đi những vật có giá trị". Còn trong danh sách bình chọn 10 sân bay tệ nhất châu Á, Tân Sơn Nhất xếp ở vị trí thứ 4.
Tuy nhiên từ năm 2016 trở lại đây, Cảng hàng không Tân Sơn Nhất đã có khá nhiều thay đổi. Như việc mở rộng thêm Nhà ga hành khách, xây dựng nhà để xe công cộng trên tầng, chất lượng dịch vụ đã đảm bảo hơn trước như việc thuê lao công thường xuyên dọn dẹp nhà vệ sinh, tăng cường Wi–Fi sử dụng tại cảng hàng không, tăng các khu vực như phòng chờ, khu ăn uống, khu vui chơi dành cho trẻ em, khu nghỉ ngơi miễn phí cho hành khác, các dịch vụ hàng không ngày càng nhanh chóng được cải thiện hơn bằng cách sử dụng khoa học công nghệ mới thay thế các thủ tục bằng giấy tờ (như check–in online hay bán vé qua mạng),... Dần dần Tân Sơn Nhất đã có những cải thiện đáng về mọi mặt.
Dù vậy, vấn đề hành khách bị mất hành lý, bị mất tài sản trong khi vận chuyển thường xuyên xảy ra, nhiều nhất là vào năm 2016, 2017, khiến nhiều người hoang mang, thắc mắc có nên sử dụng phương tiện này đề vận chuyển hành lý, hàng hóa hay không.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tân Bình Thể loại:Giao thông công cộng Thành phố Hồ Chí Minh Tân Sơn Nhất Tân Sơn Nhất Tân Sơn Nhất Thể loại:Tân Sơn Nhất
Hệ thống pháp luật Anh
Giai đoạn trước năm 1066
Từ thế kỉ I đến thế kỉ V, đế chế La Mã thống trị nước Anh song không để lại dấu tích gì đáng kể, kể cả về mặt pháp luật. Sau thời kì này, nước Anh thoát khỏi sự đô hộ của đế chế La Mã, lãnh thổ Anh chia thành nhiều miền phong kiến khác nhau, đứng đầu là các lãnh chúa phong kiến và bị chia làm nhiều vương quốc nhỏ với các hệ thống pháp luật mang tính địa phương, chủ yếu là ảnh hưởng từ các quy tắc tập quán và thực tiễn của các bộ lạc người Giecmanh.
Về pháp luật, Luật La Mã hầu như không áp dụng ở Anh, nguồn luật áp dụng là các tập quán địa phương, chưa có hệ thống pháp luật thống nhất, tồn tại nhiều vùng, miền khác nhau với nhiều tập quán khác nhau, những tập quán này được người Anh gọi là Luật ví dụ như: Luật Dane được áp dụng ở miền Bắc, Luật Mercia ở miền Trung và Luật Wessex ở miền Tây và miền Nam. Đặc điểm của tập quán: áp dụng theo nguyên tắc vùng, các tập quán rất đa dạng giữa các vùng, tập quán của vùng nào chỉ áp dụng cho vùng đó Khi các bên có tranh chấp thường áp dụng tập quán địa phương để phân xử. Những người già sẽ đứng ra giải thích chính xác các tập quán địa phương áp dụng cho các tranh chấp đó.
Về tư pháp thì có các tòa án của các lãnh chúa phong kiến với phương thức xét xử sử dụng các yếu tố siêu nhiên, thần thánh. Sự hiện diện của nhiều hệ thống tòa án khác nhau (gọi là các Tòa án truyền thống). Ở mỗi địa phương, đều có những Tòa địa hạt (County Court) được chủ trì bởi các giám mục và các hạt trưởng, thực hiện việc xét xử dựa trên những tập quán địa phương. Ngoài ra, còn có Tòa án Giáo hội sử dụng luật của Giáo hội (Canon Law), tòa án ở các thành phố áp dụng Luật thương gia và Tòa Lãnh chúa áp dụng các quy tắc tập quán phong kiến. Tòa án lúc đó là những người dân được triệu tập để cùng giải quyết tranh chấp và nếu không xử được người ta dùng phương pháp thử tội (ordeal) bằng việc bắt bị cáo cầm vào một miếng sắt nung đỏ, hoặc cầm một viên đá đã được ngâm trong nước sôi, hoặc hình thức thề độc. Nếu vết thương đó lành sau một thời gian xác định, anh ta sẽ bị tuyên là vô tội và ngược lại.
Giai đoạn năm 1066 đến năm 1485
Đây là giai đoạn hình thành Thông Luật, bắt đầu vào năm năm 1066 người Norman đánh bại người Anglo – Sacxon trong trận Hastings, thống trị nước Anh. William I vốn là một người Pháp lên ngôi vua, ông vẫn duy trì tập quán pháp của Anh. Nhưng trên thức tế lại cố làm cho mọi người quên đi ảnh hưởng của quá khứ và xây dựng một chế độ phong kiến tập quyền nhằm nắm độc quyền trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội kể cả lĩnh vực tư pháp. Thuật ngữ luật chung (Common Law) xuất phát từ quan điểm cho rằng các tòa án do nhà vua lập ra, áp dụng các tập quán chung (Common Custom) của vương quốc, trái ngược với những tập tục luật pháp địa phương áp dụng ở các miền hay ở các tòa án của điền trang, thái ấp phong kiến.
Đến thời vua Henry II (1133 - 1189) là giai đoạn phát triển của một hệ thống Common law có tính chất quốc gia (a national Common law). Ông gửi các thẩm phán hoàng gia tới nắm tòa án ở các nơi. Trong nhiều thập kỉ, họ đã phải cạnh tranh với các tòa án ở địa phương như tòa án của tỉnh (county), tòa án giáo hội, tòa án của lãnh chúa phong kiến… ông đưa các thẩm phán từ tòa án Hoàng gia đi khắp nơi trong nước và sưu tầm, chọn lọc cách thức giải quyết các tranh chấp. Sau đó những thẩm phán này sẽ trở về thành Luân đôn và thảo luận về những vụ tranh chấp đó với các thẩm phán khác.
Những phán quyết này sẽ được ghi lại và dần trở thành án lệ (precedent), hay theo Tiếng Latin là stare decisis. Theo đó, khi xét xử thẩm phán sẽ chịu sự ràng buộc bởi những phán quyết đã có từ trước đó. Đến cuối thế kỉ XIII, các Tòa án Hoàng gia thắng thế trong việc xét xử vì chất lượng xét xử tốt và trình độ chuyên môn cao. Dần dần, các tòa án địa phương lấy án lệ của Tòa án Hoàng gia làm khuôn mẫu.
Common law bắt đầu chiếm vị trí quan trọng và thu hút nhiều công việc pháp lý, mặc dù trong một thời gian dài đã phải cạnh tranh với nhiều hệ thống pháp lí: luật tập quán địa phương, luật thương gia hay các quy tắc tập quán phong kiến… đã tạo ra một hệ thống luật chung và sáng tạo ra một hệ thống tòa án thống nhất đầy quyền năng, Thuật ngữ "Common Law" bắt đầu xuất hiện từ năm 1154 dưới thời vua Henry II.
Các nguyên tắc bền vững của luật chung đã được tạo ra bởi ba tòa án được vua Henry II thành lập là Tòa án Tài chính (Court of Exchequer) để xét xử các tranh chấp về thuế, Tòa án thỉnh cầu Phổ thông (Court of Common Pleas) đối với những vấn đề không liên quan trực tiếp đến quyền lợi của nhà vua và Tòa án Hoàng Đế (Court of the King’s Bench) để giải quyết những vụ việc liên quan trực tiếp đến quyền lợi của Hoàng gia. Đầu tiên, Tòa án Hoàng Đế có thẩm quyền kiểm tra sự lạm quyền của chính nhà vua, từ đó hình thành ra nguyên tắc căn bản của luật chung là sự tối thượng của pháp luật (Supremacy of the law). Ngày nay nguyên tắc này không phải chỉ áp dụng cho vua, mà mọi hành vi của chính quyền đều có thể bị đưa ra xét xử trước tòa án.
Thời kì này sự ra đời và phát triển của hệ thống trát (writ) hay là lệnh gọi ra tòa). Một người muốn kiện lên tòa án Hoàng gia phải đến Ban thư ký của nhà vua (chancery), đóng phí và được cấp trát. Trát nêu rõ cơ sở pháp lý mà bên nguyên đưa ra cho vụ việc của mình. Hệ thống trát có vai trò quan trọng như câu khẩu hiện: "no writ no remedy" (tạm dịch là không có trát thì không có chế tài). Hệ thống trát mang đặc trưng của pháp luật Thông luật, chứng tỏ vai trò quan trọng của các thủ tục tố tụng. Đó là điều mà giới Luật gia Anh cho rằng luật La Mã chỉ giúp cho việc tìm kiếm giải pháp đúng đắn cho tranh chấp nhưng chưa cho phép thắng kiện.
Giai đoạn năm 1485 đến năm 1832
Đến thế kỷ thứ 15, khi đó xuất hiện một thực tiễn pháp lý là khi Thông luật không đủ sức để giải quyết một vụ việc, và người đi kiện cho rằng cách giải quyết của Thông luật là chưa thỏa đáng. Chính điều này là cơ sở để xuất hiện hệ thống mới là hệ thống pháp luật công bình (system of equity), đồng thời xuất hiện thiết chế Tòa công bình, do viên Tổng chưởng lý hay Đại Chưởng ấn (Lord Chancellor) đứng đầu.
Trong trường hợp Thông luật không đáp ứng được cho bên bị thiệt hại tức là không đảm bảo được tính công bằng thì một công chức của tòa án (chancellor) sẽ trình vụ việc lên nhà vua. Thông qua các đơn từ gửi tới nhà vua và phán quyết của các chancellors, dẫn đến việc hình thành một hệ thống pháp luật thứ hai gọi là luật công bằng (Equity law hay Chancery justice).
Về bản chất thì luật công bình vẫn chiếm ưu thế hơn so với luật Common Law trong trường hợp có sự xung đột. Điều này đã được nêu trong Đạo luật hệ thống Tư pháp (Judicature Acts) năm 1873 và 1875.
Giai đoạn năm 1832 đến nay
Đặc điểm cơ bản của hệ thống Thông luật là dựa trên những phán quyết theo tập quán của tòa án, và bản thân thuật ngữ luật chung cũng thường được dùng khi muốn nói đến việc pháp luật nước Anh không căn cứ vào văn bản luật. Cơ sở của luật chung là các phán quyết của tòa án, thường được gọi là tiền lệ, đây là đặc điểm cơ bản chủ yếu để phân biệt hệ thống luật này với hệ thống Dân luật của La Mã – Đức.
Mặt hạn chế của hệ thống luật chung trước đây là tinh cứng rắn, kém linh hoạt. Về nội dung cũng như về thủ tục, các tòa án chỉ theo đúng những gì mà tiền lệ đã làm, nên không thích nghi được với những tình huống phức tạp mới mẻ. Vì vậy, tại nước Anh, bên cạnh các luật chung còn có lẽ công bằng tự nhiên (equity) được áp dụng khi luật chung không có. Tình hình này tồn tại cho đến tận thế kỷ 19 khi Đạo luật Tư pháp (Judicature Act) năm 1873 cũng quy định sự kết hợp giữa luật chung với các quy định của lẽ công bằng.
Đây cũng là giai đoạn cải cách và phát triển pháp luật Anh với sự xuất hiện của nhiều luật, tòa án hành chính, văn bản hành chính. Đặc biệt là việc gia nhập EEC năm 1972 có tác động đến sự phát triển của hệ thống pháp luật Anh. Ngày nay, các luật gia Anh ngày càng quan tâm và có nhiều học hỏi từ hệ thống Civil law. Sự phát triển của hệ thống luật chung ra khắp thế giới cũng khác với cách thức phát triển của hệ thống dân luật. các nước theo hệ thống luật chung đều có mối quan hệ chính trị trực tiếp với nước Anh như Úc, Canada, Ấn Độ, Ireland, Tân Tây Lan, và Hoa Kỳ.
Cấu trúc hệ thống và nguồn luật
Khác với Civil law, Pháp luật Anh không phân chia thành Luật công (Công pháp) và luật tư (Tư pháp) vì sự phân biệt này ít có ý nghĩa trong thời kì phong kiến ở Anh, giai đoạn đầu của sự phát triển Thông luật vì các quyền công và tư được xác định thông qua quyền lợi về tài sản, nhưng không có sự phân biệt giữa sở hữu tài sản và các sơ quan công theo kiểu Civil law. Mặt khác, theo quan điểm của người Anh thì vua là tối cao, tất cả đều phải phục tùng nhà vua không phân biệt công hay tư. Hệ thống tòa án trở thành nơi xem xét các hoati động lập pháp, hành pháp, kể cả trong tranh chấp tư. Do vậy không có sự phân biệt hoàn toàn về quyền lực theo kiểu Civil law.
Án lệ
Án lệ là nguồn chính của Pháp luật Anh, phân biệt với các nước Dân luật coi pháp luật thành văn (status law) làm nguồn chính. Hệ thống án lệ này sẽ được phát triển qua các vụ việc được tòa án xét xử. Việc sử dụng án lệ làm nguồn chính cho thấy đặc điểm tư duy pháp lý chủ nghĩa kinh nghiệm (empiricism) hay lối suy luận quy nạp đi từ trường hợp cá biệt đến cái tổng quát, nguyên tắc. Hệ quả tích cực của nó là làm thành một hệ thống luật mở, gần gũi với đời sống thực tế, tạo nên tính chủ động sáng tạo, mềm dẻo và linh hoạt trong tư duy pháp luật. Đồng thời cũng hạn chế sự phát sinh của luật (trong trường hợp nhiều vụ án tương tự nhau có thể cùng áp dụng một án lệ).
Chỉ có những bản án có tính chất bắt buộc mới trở thành án lệ và có tính pháp lý. Còn các bản án khác chỉ có tính gợi ý, tham khảo. Ví dụ như ở Anh, chỉ có Tòa án tối cao mới được phép ban hành án lệ, các tòa án cấp dưới phải tuân theo. Các án lệ bắt buộc được viết trong Law Reports (Tập san án lệ), All England Law Reports, Weekly Law Reports… nó đã được pháp điển hóa. Đây có thể coi là một minh chứng cho sự xích lại gần nhau của 2 hệ thống Common law và Civil law. Viện dẫn các tập quán không có giá trị bắt buộc hoặc bản án không phải là án lệ hoặc các obiter dicta (bình luận, nhận xét của thẩm phán).
Nguồn khác
Một số nguồn khác cũng như: học thuyết pháp luật, tập quán pháp… đặc biệt là các văn bản pháp luật ngày càng được sử dụng nhiều ở các nước Common law như là hệ quả của việc học tập hệ thống Luật lục địa.
Vai trò của thẩm phán
Có thể thấy vai trò của các thẩm phán và luật sư tại pháp luật Anh là rất quan trọng, Thẩm phán vừa là người sáng tạo ra luật pháp, người ta thường gọi Common law là hệ thống pháp luật được tạo nên bởi các thẩm phán judge – made law),vừa là người giải thích và áp dụng luật pháp, kiểm soát các thủ tục tố tụng rất được coi trọng ở Thông luật. Thẩm phán được lựa chọn từ một tổ chức gồm các luật sư thực hành (barrister). Những luật sư thực hành được phân cấp và thẩm phán chỉ được lựa chọn từ những luật sư thực hành cấp cao hơn, giỏi và giàu kinh nghiệm (thường là có từ 10 năm kinh nghiệm trở lên)
Luật sư tại các nước Thông luật đặc biệt rất được coi trọng. Do thủ tục tố tụng mang tính tranh tụng, các bên tham gia vào thủ tục tố tụng được coi là có địa vị pháp lý bình đẳng với nhau, thẩm phán chỉ có vai trò người trung gian phân xử, không tham gia vào quá trình tranh tụng nhưng lại là người đưa ra phán xét cho vụ án. Họ chủ yếu dựa vào sự thật tại tòa do các luật sư nêu, nhiều khi không đúng với sự thật trên thực tế. Vì vậy bên nguyên hay bên bị, bên nào muốn thắng kiện thì phần nhiều dựa vào tài biện hộ của luật sư bên đó.
Ảnh hưởng
nhỏ|phải|300px|Biểu đồ thể hiện sự ảnh hưởng của pháp luật Anh Common law được mở rộng ra thế giới thông qua hai con đường. Thứ nhất là chinh phục thuộc địa (chủ yếu) áp dụng cho các nước là thuộc địa của Anh. Thứ hai là các nước chủ động tiếp thu, chấp nhận một cách tự nguyện với việc thiết lập và thúc đẩy quan hệ chính trị, thương mại với Anh.
Đối với Mỹ, người Anh bắt đầu chiếm các thuộc địa tại Bắc Mỹ vào đầu thế kỷ XVI. Các thuộc địa đã dần được hình thành, phát triển và có hai xu hướng pháp luật: một số người chú ý xây dựng xã hội thần quyền với vai trò to lớn của nhà thờ Cơ đốc giáo tòa án là nhà thờ, người phán xử là các cha cố, dựa vào kinh thánh và một xu hướng thứ hai là coi trọng pháp luật thành văn thể hiện ở hoạt động pháp điển hóa và ban hành bộ luật ở Massachusetts năm 1634 và Pensylvania năm 1682. Như vậy thời kì này đã nảy sinh nhu cầu cần sự điều chỉnh của pháp luật nhưng các thuộc địa không sử dụng luật Anh.
Giai đoạn đầu XVIII tới 1776: Pháp Luật Anh đã bắt đầu được tiếp nhận. Ở gia đoạn này pháp luật Anh đã bắt đầu được tiếp nhận ở các bang thuộc địa của họ ở Bắc Mĩ. Do giao lưu thương mại buôn bán giữa mẫu quốc Anh với các thuộc địa và giữa các thuộc địa với nhau tăng mạnh do đó nảy sinh tranh chấp thương mại và cần có pháp luật, nhất là luật thương mại điều chỉnh. Pháp luật Anh được áp dụng vì thuộc địa buôn bán nhiều với mẫu quốc, nguồn luật của mẫu quốc rất sẵn đồng thời ngôn ngữ chung nên dễ dùng.
Sau khi giành được độc lập, tinh thần dân tộc lên cao nên có xu hướng phủ nhận pháp luật Anh, biểu hiện ban hành Hiến pháp (trong khi tại Anh không có hiến pháp thành văn), một số bang còn cấm không áp dụng pháp luật Anh. Sau khi Hiến pháp liên bang ra đời, lý tưởng xây dựng một quốc gia dân chủ thực sự thì nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh cần đến pháp luật điều chỉnh. Một số muốn áp dụng luật La mã nhưng gặp phải rào cản là ngôn ngữ: tiếng Pháp là ngoại ngữ được nhiều người biết nhất thì pháp luật Pháp lúc ấy lại chưa được nhiều người biết đến. Trong khi đó nguồn luật và tiếng Anh thì lại rất sẵn do đó quay lại với common law.
Truyền thống luật Anh có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất trong các ngành luật tư, còn đối với các ngành luật công, ảnh hưởng của truyền thống luật Anh có phần lu mờ vì những người di cư từ mẫu quốc sang chán ghét chế độ phong kiến hà khắc, hình thức tổ chức nhà nước Anh không được cư dân ở đây ưa chuộng, phần lớn trong số họ di cư sang Bắc Mỹ vì lý do xung đột hoặc bất mãn với trật tự xã hội ở Anh và họ không hề muốn tạo lại một nhà nước như thế tại vùng đất hoang vu, rộng lớn mới này. Tư tưởng của xã hội Mỹ và lý tưởng xây dựng một nhà nước thực sự dân chủ, đã dẫn đến triệt tiêu một số đặc điểm có tính chất bảo thủ của pháp luật Anh.
Chú thích
Thể loại:Bộ luật Anh Anh Thể loại:Anh và Wales * Thể loại:Chính sách công Anh Thể loại:Chính sách công Wales
Leptopelis flavomaculatus
Leptopelis flavomaculatus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Loài này có ở Kenya, Malawi, Mozambique, Tanzania, Zimbabwe, và có thể cả Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Leptopelis
Andrena flavolateralis
Andrena flavolateralis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Xu & Tadauchi mô tả khoa học năm 2000.
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 2000
Dactylolabis denticulata
Dactylolabis denticulata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Nigidius sakamakii
Tham khảo
Thể loại:Nigidius Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Ptilodactyla crenuatostriata
Ptilodactyla crenuatostriata là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Redtenbacher miêu tả khoa học năm 1868.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Girolles
Girolles là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.
Liên kết ngoài
Girolles
Xa lộ Liên tiểu bang 88
Xa lộ Liên tiểu bang 88 có thể là:
88
Songino Khairkhan
nhỏ|Các [[yurt truyền thống tại quận Songino Khairkhan.]] Songino Khairkhan (Сонгинохайрхан, núi củ hành) là một trong chín Düüreg (quận) tại thủ đô Ulaanbaatar, Mông Cổ. Songino Khairkhan được chia thành 21 Khoroo (phường). Khu vực có diện tích 1200,6 km², dân số vào đầu năm 2009 đạt 232.326 người.
Songino Khairkhan nằm tại phía tây nam thành phố, thuộc khu vực chân núi Songino Khairkhan Uul, một trong bốn ngọn núi thiêng của thủ đô.
Tham khảo
nhỏ|Bản đồ hành chính Ulan Bator|thế=|trái
Thể loại:Quận Ulaanbaatar
Dactylolabis dilatata
Dactylolabis dilatata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dactylolabis Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Ptilodactyla cruciata
Ptilodactyla cruciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Kirsch miêu tả khoa học năm 1866.
Tham khảo
Thể loại:Ptilodactyla
Cát Anh
Cát Anh (, ? – 209 TCN) là tướng nước Sở cuối thời nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia cuộc khởi nghĩa Trần Thắng chống lại sự cai trị của nhà Tần.
Tướng bị tội
Theo Sử ký, Cát Anh là người ở ấp Phù Ly.
Tháng bảy âm lịch năm 209 TCN, 900 người lính thú ở nước Sở cũ theo Trần Thắng khởi nghĩa ở làng Đại Trạch chống lại sự cai trị hà khắc của nhà Tần.
Sau khi đánh chiếm làng Đại Trạch, Trần Thắng đánh lấy đất Kỳ rồi chia quân làm 2 đường: tự mình đánh phía tây, sai Cát Anh tiến về phía đông. Sử sách không chép rõ Cát Anh trong số những người tham gia quân khởi nghĩa Trần Thắng từ làng Đại Trạch hay ông đến gia nhập khi Trần Thắng đến đất Kỳ.
Cát Anh đem binh chiêu hàng các thành ở phía đông đất Kỳ, đánh các đất Trất, Toản, Khổ, Giá, Tiều, tất cả năm huyện đều lấy được.
Khi tiến đến Đông Thành, Cát Anh chủ trương lập con cháu nước Sở thời Chiến Quốc để có danh nghĩa chống lại nhà Tần. Ông tìm được người tông thất là Tương Cương, bèn lập làm Sở Vương.
Cát Anh không muốn chống lại Trần Thắng bèn giết chết Tương Cương và quay về Trần báo lại với Trần Thắng về việc đó để tỏ ra trung thành với vua Sở. Song Trần Thắng vẫn cho rằng Cát Anh muốn phản mình, nên hạ lệnh giết ông.
Cát Anh là vị tướng lĩnh đầu tiên trong hàng loạt tướng lĩnh dưới quyền Sở Ẩn Vương Trần Thắng bị sát hại khi đi đánh dẹp trở về.
Dòng dõi
Thời nhà Hán, Hán Văn Đế thương Cát Anh có công bị chết oan, sai tìm con cháu ông và phong ở huyện Gia. Đời sau dòng dõi của ông hợp chữ "Cát" và đất huyện Gia (Chư) lại thành "Gia Cát" ("Chư Cát"), lấy làm họ.
Thời Tây Hán, dòng họ Gia Cát có Gia Cát Phong làm đến chức Tư lệ hiệu uý. Đến sau này dòng họ xuất hiện các nhân vật nổi tiếng hơn: thừa tướng Gia Cát Lượng nước Thục Hán thời Tam Quốc, cùng anh Gia Cát Cẩn làm quan ở Đông Ngô và em họ Gia Cát Đản làm quan cho Tào Ngụy.
Nigidius seguyi
Nigidius seguyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Nigidius Thể loại:Động vật được mô tả năm 1990
Bank of China Tower
22.27917°N, 114.16139°W
Giao điểm Mặt Trăng
Các hiện tượng như nhật thực và nguyệt thực chỉ xảy ra ở gần các giao điểm Mặt Trăng: Nhật thực diễn ra khi đường đi của Mặt Trăng rất gần với một trong hai giao điểm này và trùng với trăng mới (ngày sóc); nguyệt thực diễn ra khi đường đi của Mặt Trăng rất gần với một trong hai giao điểm này và trùng với trăng tròn (ngày vọng). Khoảng cách góc của Mặt Trăng tới các giao điểm khi đó nhỏ hơn khoảng 1,5°.
Bank of China Tower
Bank of China Tower (viết tắt: BOC Tower; chữ Hán: 中銀大廈, Hán-Việt: Trung Ngân Đại Hạ) là một trong những tòa nhà chọc trời ở Trung Hoàn, Hồng Kông. Đây là nơi có trụ sở của Bank of China (Hong Kong) Limited. Tòa nhà này tọa lạc tại số 1 Garden Road, ở quận Trung Tây trên đảo Hồng Kông. Tòa nhà cao 367 m, 72 tầng, hoàn thành năm 1992 và là tòa nhà chọc trời cao thứ tư ở Hồng Kông, xếp sau Two International Finance Centre, ICC tower và Central Plaza. Đây là tòa nhà cao thứ 12 thế giới tính đến thời điểm năm 2008.
Chú thích
Thể loại:Nhà chọc trời Hồng Kông Thể loại:Kiến trúc Hậu Hiện đại ở Trung Quốc
Andrena flexa
Andrena flexa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Malloch mô tả khoa học năm 1917.
Giao điểm Mặt Trăng
Các giao điểm Mặt Trăng cũng tiến động tương đối nhanh xung quanh hoàng đạo, thực hiện đủ một chu kỳ (gọi là chu kỳ giao điểm hay chu kỳ nút) trong 6793,5 ngày hay 18,5996 năm (lưu ý rằng nó không phải là chu kỳ thực Saros). Cũng chu kỳ này khi đo trong một hệ quy chiếu quán tính, chẳng hạn Hệ quy chiếu Thiên thể Quốc tế (ICRS), một hệ tọa độ so với các ngôi sao cố định, là 18,599525 năm.
Andrena flexa
Tham khảo
F Thể loại:Động vật được mô tả năm 1917
Giao điểm Mặt Trăng
Hai nhật thực trong tháng 7 năm 2000 (vào ngày 1 và ngày 31) đều xảy ra quanh thời gian Mặt Trăng ở giao điểm thăng. Thiên thực giao điểm thăng và giáng lặp lại sau trung bình một năm giao điểm, bằng xấp xỉ 0.94901 năm Gregory.
Tên gọi và biểu tượng
Các giao điểm này được gọi bằng các tên gọi khác nhau tại mỗi nơi trên thế giới.
Trong chiêm tinh học Hindu (tức Jyotiṣa), giao điểm thăng gọi là राहु (Rahu) còn giao điểm giáng gọi là केतु (Ketu). Khi du nhập vào Trung Quốc và Việt Nam, chúng lần lượt được gọi tương ứng là 羅喉/La Hầu và 計都/Kế Đô.
Xích vĩ tột cùng
Quỹ đạo Mặt Trăng nghiêng khoảng 5,145° so với mặt phẳng hoàng đạo: vì thế Mặt Trăng có thể lên cao tới khoảng 5° về phía bắc của hoàng đạo và cũng chừng ấy thấp hơn về phía nam của hoàng đạo. Mặt phẳng hoàng đạo nghiêng khoảng 23,4° so với xích đạo thiên thể, là mặt phẳng vuông góc với trục tự quay của Trái Đất. Kết quả là, một lần trong chu kỳ giao điểm 18,5996 năm, thời điểm khi xảy ra giao điểm thăng của quỹ đạo Mặt Trăng trùng với điểm xuân phân, thì Mặt Trăng đạt tới các xích vĩ tột cùng (cực đại/cực tiểu) về phía nam hay phía bắc. Khi đó nó cũng mọc và lặn trên đường chân trời với góc phương vị xa nhất về phía bắc hay phía nam; cao độ của Mặt Trăng cũng thấp nhất và cao nhất khi vượt qua đường kinh tuyến trời (còn gọi là vòng Tí Ngọ, tuyến Tí Ngọ hay khuyên Tí Ngọ); và những lần có thể trông thấy trăng non là muộn nhất. Ngoài ra, sự che khuất bởi Mặt Trăng đối với nhóm sao sáng trong quần sao Tua Rua (Pleiades), nằm phía trên khoảng 4° về phía Bắc của hoàng đạo, xảy ra trong một khoảng thời gian tương đối ngắn một lần trong mỗi chu kỳ giao điểm.
Ý nghĩa chiêm tinh
Các giao điểm Mặt Trăng có tầm quan trọng chiêm tinh lớn trong chiêm tinh học Vệ Đà, và ở mức độ hạn hẹp hơn trong chiêm tinh học phương Tây. Thông thường chỉ mỗi giao điểm Bắc được biểu thị trong các lá số tử vi, do giao điểm Nam theo định nghĩa luôn luôn nằm tại điểm đối diện trong biểu đồ chiêm tinh. Trong chiêm tinh học Vệ Đà, giao điểm Bắc là Rahu còn giao điểm Nam là Ketu và cả hai đều được biểu thị trong biểu đồ.
Trong chiêm tinh học Vệ Đà, Rahu (giao điểm thăng) được coi là tương tự như Thổ tinh còn Ketu tương tự như Hỏa tinh. Rahu biểu thị cho chủ nghĩa vật chất và tham vọng trong khi Ketu biểu thị các trở ngại trong thế giới vật chất trừ các xu hướng tinh thần.
Trong bói toán của người Việt, La Hầu và Kế Đô là 2 trong số 9 sao (cửu diệu), cùng Thái Dương, Thái Âm, Thủy Diệu, Thái Bạch, Vân Hán, Mộc Đức và Thổ Tú, có ảnh hưởng tới cuộc sống của con người.
Ảnh hưởng tới thủy triều
Sự tiến động giao điểm Mặt Trăng có một ảnh hưởng nhỏ lên các loại thủy triều của Trái Đất – bao gồm thủy triều của khí quyển, của đại dương, và của lớp vỏ. Cục quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) xác định mức nước thấp trung bình dưới (mean lower low water – MLLW) tại một địa điểm bằng cách tính trung bình mực nước của đợt thủy triều thấp nhất được ghi nhận tại địa điểm đó mỗi ngày trong một giai đoạn 19 năm, được gọi là kỷ nguyên dữ liệu thủy triều quốc gia. Giai đoạn ghi 19 năm là số năm tròn gần nhất với chu kỳ giao điểm 18.6 năm của Mặt Trăng.
Kết hợp với sự dâng lên của mực nước biển do nóng lên toàn cầu, tiến động giao điểm Mặt Trăng được dự đoán là sẽ đóng góp vào sự tăng nhanh chóng của tần số lũ lụt ven biển trong thập niên 2030.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quỹ đạo Mặt Trăng Thể loại:Cơ học thiên thể Thể loại:Chiêm tinh học