cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alejandro Fuenmayor
Alejandro Enriquez Fuenmayor Castillo (sinh ngày 29 tháng 8 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá người Venezuela thi đấu ở vị trí hậu vệ cho Houston Dynamo ở MLS.
Sự nghiệp
Sau 5 mùa giải cùng với Carabobo FC ở Venezuela, Fuenmayor chuyển đến đội bóng tại Major League Soccer Houston Dynamo vào ngày 16 tháng 1 năm 2018.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Venezuela Thể loại:Cầu thủ bóng đá Carabobo F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Houston Dynamo Thể loại:Cầu thủ bóng đá Major League Soccer Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Cẩm Xuyên (thị trấn)
Cẩm Xuyên là thị trấn huyện lỵ của huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.
Địa lý
Thị trấn Cẩm Xuyên nằm ở phía bắc huyện Cẩm Xuyên, có vị trí địa lý:
Thị trấn Cẩm Xuyên có diện tích 15,53 km², dân số năm 2018 là 12.857 người, mật độ dân số đạt 828 người/km².
Lịch sử
Phần lớn địa bàn thị trấn Cẩm Xuyên hiện nay trước đây vốn là hai xã Cẩm Tiến và Cẩm Huy thuộc huyện Cẩm Xuyên.
Ngày 17 tháng 5 năm 1986, thành lập thị trấn Cẩm Xuyên trên cơ sở 91,5 ha diện tích tự nhiên với 130 người của xã Cẩm Tiến; 52 ha diện tích tự nhiên với 130 người của xã Cẩm Quan và 3.783 người là cán bộ, công nhân viên Nhà nước.
Sau khi thành lập, thị trấn Cẩm Xuyên có 143,5 ha diện tích tự nhiên và 4.393 người.
Ngày 19 tháng 11 năm 1997, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Cẩm Tiến vào thị trấn Cẩm Xuyên.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị trấn Cẩm Xuyên có 660,95 ha diện tích tự nhiên và 8.494 người.
Đến năm 2018, thị trấn Cẩm Xuyên có diện tích 6,63 km², dân số là 8.939 người, mật độ dân số đạt 1.348 người/km². Xã Cẩm Huy có diện tích 8,90 km², dân số là 3.418 người, mật độ dân số đạt 440 người/km².
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Cẩm Huy vào thị trấn Cẩm Xuyên.
Xem thêm
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam
Thảm sát Khatyn
256px|nhỏ|phải|Tượng đài trung tâm tại Khu phức hợp tưởng niệm [[Khatyn gần Minsk]] Thảm sát Khatyn xảy ra tại Khatyn (hoặc Chatyń) (Tiếng Belarus và tiếng Nga: Хатынь, phát âm: [xɐtɨnʲ]), một ngôi làng gồm 26 ngôi nhà của 156 người dân Belarus, tại huyện Lahoysk, tỉnh Minsk Region, cách thành phố Minks 50 km. Ngày 22 tháng 3 năm 1943, toàn bộ dân làng bị tàn sát bởi Tiểu đoàn trừng phạt 118 thuộc lực lượng Hiến binh SS Ukraina. Tiểu đoàn này được thành lập tháng 7 năm 1942 tại Kiev với thành phần chủ yếu là người dân tộc thiểu số ở miền Tây Ukraina và dân Khivis, được sự hỗ trợ của Tiểu đoàn đặc biệt Dirlewanger Waffen-SS.
Vụ thảm sát này không phải là vụ thảm sát duy nhất tại Belarus trong Chiến tranh Thế giới thứ II. Ít nhất đã có 5.295 khu định cư người Belarus đã bị thiêu cháy và phá hủy bởi các lực lượng vũ trang Đức Quốc xã. Hầu hết những cư dân tại đó đều đã bị giết chết (trung bình 1.500 nạn nhân/vụ) với lý do họ đã hợp tác với các nhóm du kích. Tại khu vực Vitebsk, có 243 ngôi làng bị đốt cháy hai lần, 83 làng bị đốt cháy ba lần, và 22 ngôi làng bị thiêu trụi đến bốn lần hoặc nhiều hơn. Tại khu vực Minsk, 92 ngôi làng bị đốt cháy hai lần, 40 làng bị đốt cháy ba lần, 9 ngôi làng bị đốt cháy đến 5, 6 lần hoặc nhiều hơn. Tổng cộng, đã có hơn 2.000.000 người Belarus đã thiệt mạng trong thời gian ba năm bị Đức Quốc xã chiếm đóng, chiếm khoảng gần một phần tư dân số của nước Cộng hòa.
Tàn sát
Ngày 22 Tháng 3 năm 1943, một đoàn xe quân sự Đức Quốc xã đã bị tấn công bởi du kích của Liên Xô gần làng Koziri cách Khatyn khoảng 6 km. Trong cuộc tấn công đó, hơn 40 cảnh sát của Tiểu đoàn 118 Schutzmannschaft thiệt mạng, trong đó bao gồm chủ yếu là các nhân viên người Ukraine. Trong số những người chết có Hauptmann Hans Woellke, sĩ quan chỉ huy của Tiểu đoàn. Woellke là nhà vô địch Olympic tổ chức ở Berlin năm 1936 và một người quen của Adolf Hitler.
Những người sống sót
nhỏ|phải|256px|Những nấm mồ tại nơi trước đây là làng Khatyn
Chỉ có 8 dân làng sống sót, trong đó có 6 đã được công nhận là những chứng nhân cho thảm kịch. 5 người trong số đó là trẻ em và 1 người lớn duy nhất. Đến năm 2008, chỉ còn 2 trong số họ vẫn còn sống để kể lại câu chuyện này.
Các cuộc điều tra sau chiến tranh
Một trong các sĩ quan chỉ huy cấp trung đội của Tiểu đoàn Schutzmannschaft 118 là trung úy Vasyl Meleshko người Ukraina, đã ra trước vành móng ngựa của Tòa án Tối cao Liên Xô xét xử y về tội giết người có dự mưu. Tham mưu trưởng tiểu đoàn Schutzmannschaft 118 Thiếu tá Grigory Vassiura người Ukraina, đã bị Tòa án Quân sự Tối cao nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia xét xử tại Minsk năm 1986 và bị buộc phải chịu trách nhiệm về tất cả các tội ác của mình. Ông ta bị kết án tử hình.
900px|nhỏ|giữa|Toàn cảnh Khu phức hợp tưởng niệm Khatyn, Belarus
Các cuộc điều tra khác liên quan đến các đao phủ trong vụ thảm sát tại Khatyn, Belarus không được công khai hóa trên các phương tiện thông tin đại chúng trong những năm dưới chế độ xã hội chủ nghĩa. Chính quyền Xô viết lo ngại rằng việc công khái hóa các thông tin đó sẽ gieo rắc sự thù hằn giữa người Belarus và người Ukraina, tạo nên nguy cơ đe dọa sự thống nhất của các nước Cộng hòa trong Liên bang Xô Viết.
Chú thích
Thể loại:Khatyn' Thể loại:Tội ác chiến tranh Thể loại:Thảm sát trong Thế chiến thứ hai
Tân Đảng
Tân Đảng (chữ Hán: 辛谠), người Kim Thành, tấm gương trung nghĩa thời Vãn Đường, có công bảo vệ Tứ Châu trong cuộc nổi loạn của Bàng Huân.
Xuất thân
Tân Đảng là dòng dõi thế gia ở Hà Tây, cháu nội của Thái Nguyên doãn Tân Vân Kinh, có công chống lại âm mưu phản loạn của Bộc Cố Hoài Ân; là cháu con chú/bác (do tử) của Thọ Châu thứ sử Tân Hối.
Đơn độc vào thành
Năm Hàm Thông thứ 9 (868), phản quân của Bàng Huân kéo đến Tứ Châu, cho rằng quận này là nơi xung yếu của Giang Hoài nên ra sức tấn công. Bấy giờ Đỗ Thao giữ thành Lâm Hoài đã lâu (trị sở của Tứ Châu), trong khi quận huyện lân cận đều đã thất thủ. Đảng đang ngụ cư ở Quảng Lăng, dắt kiếm đẩy thuyền nhỏ đi Tứ Khẩu, vượt qua tường rào để vào thành gặp Thao. Thao vốn nghe tiếng Đảng có nghĩa mà chưa từng gặp, nắm tay cảm tạ rằng: “Phán quan Lý Duyên Xu mới nhắc đến cách làm người của anh, sao đã đến rồi!? Tôi chẳng lo gì nữa!” Đảng cũng cho rằng có thể cộng sự với Thao, bèn xin quay về từ biệt vợ con, ý muốn cùng sống chết với Thao. Bấy giờ phản quân thế lớn, mọi người bỏ chạy về nam, chỉ có một mình Đảng đi ngược lên bắc. Đảng chưa quay lại, Thao lo lắng, Lý Duyên Xu tin ông ắt quay lại, nói: “Đảng đến, có thể dùng làm Phán quan.” Thao đồng ý. Ít lâu sau, Đảng đến, Thao vui vẻ nói: “Thành bị vây gấp, chim không dám bay qua. Anh đội gươm giáo mà vào tòa thành nguy ngập, người xưa cũng không thể.” Rồi khuyên Đảng cởi áo vải mặc giáp, cho thự chức Đoàn luyện phán quan.
Cầu viện lần thứ nhất
Khi ấy phản quân 3 mặt đánh thành, còn quan quân kết lũy ở Hồng Trạch, lần lữa không tiến. Tướng phản quân là Lý Viên đốt Hoài Khẩu, Đảng nói: “Việc gấp rồi, chỉ có ra ngoài cầu viện mà thôi.” Đảng bèn cùng Dương Văn Bá, Lý Hành Thực nhân lúc trời tối thì dùng thuyền nhỏ vượt sông Hoài, trèo lên bờ đi bộ 30 dặm, đến Hồng Trạch gặp quan quân báo cáo tình hình nguy cấp của Tứ Châu. Giám quân Quách Hậu Bổn nhận lời ra quân, bọn Hoài Nam đô tướng Viên Công Biện nói : “Giặc nhiều ta ít, không thể đi.” Đảng ngay tại chỗ ngồi rút kiếm trợn mắt mắng Công Biện rằng: “Tứ Châu mất trong sớm tối, các ngoài nhận chiếu đến đây, lần lữa không tiến, muốn làm gì!? Đại trương phu phụ ơn nước, dẫu sống cũng thẹn. Vả lại mất Tứ rồi, Hoài Nam trở thành sân nhà của bọn cướp, anh một mình tồn tại được không? Nay tôi chịu chặt tay trái để giết anh rồi đi.” Đảng chĩa kiếm vào Công Biện, Hậu Bổn ngăn lại. Đảng nhìn về hướng Tứ Châu mà khóc cả ngày, sĩ tốt đều rơi nước mắt vì ông. Hậu Bổn cảm động, hứa giao cho Đảng 300 lính. Đảng nói: “Đủ rồi!” rồi hỏi khắp binh sĩ: “Có thể đi chăng?” Họ đáp: “Được!” Đảng dập đầu xuống đất, khóc mà cảm tạ. Về đến bờ nam sông Hoài, có người nói: “Giặc phá thành rồi!” Đảng sợ lòng người dao động, tóm lấy kẻ ấy đòi chém, bọn lính muốn cứu, nhưng Đảng rất khỏe, không sao địch nổi. Vì thế bọn họ đành xin tha, Đảng nói: “Các anh lên thuyền, tôi tha cho hắn.” Mọi người vội vàng lên thuyền, vượt sông đến thủy môn của thành. Bọn Đảng xông vào phản quân, Thao ở trong thành kéo ra tiếp ứng, khiến phản quân thua chạy. Thao, Đảng đuổi theo phản quân, đến trưa mới quay về thành. Người trong thành biết có viện quân, lòng tin được củng cố.
Cầu viện lần thứ 2
Trong tháng ấy, Trấn Hải tiết độ sứ Đỗ Thẩm Quyền phái Đô đầu Trạch Hành Ước đem 4000 quân cứu viện, đắp lũy ở Liên Đường Dịch. Đỗ Thao muốn sai người đi úy lạo, tướng lại không ai dám đi, Đảng nói: “Đỗ tướng công giữ lời thề của bậc đại phu, thấy nạn liền cứu, sao lại khiến cho sứ giả của ông ấy không có câu trả lời mà về chứ?” rồi dắt thư của Thao, một mình đi khao quân. Nhưng hôm sau Trạch Hành Ước giao chiến với phản quân ở bờ nam, đại bại; trong thành ít quân, không dám cứu, đành trơ mắt nhìn toàn quân Chiết Tây bị diệt. Trước đó Hoài Nam tiết độ sứ Lệnh Hồ Đào phái Lý Tương đem 5000 quân hội họp với bọn Quách Hậu Bổn, tiến đến đồn trú ở thành Đô Lương, cách sông Hoài nhìn sang thành Lâm Hoài. Đến nay, phản quân thừa thắng vây thành. Tháng chạp ÂL, quân Hoài Nam ra đánh, cũng đại bại, Tương và Hậu Bổn bị bắt sống. Bàng Huân xua quân đánh chiếm hàng loạt quận huyện xung quanh, chiếm Hoài Khẩu, cắt đứt liên hệ đường sông của Tứ Châu với bên ngoài.
Sau 3 tháng bị vây, thành Lâm Hoài ngoài không có viện quân, trong đã cạn lương thực, người chỉ ăn cháo loãng. Đảng nói với Thao, xin đi cầu cứu Hoài Nam, Chiết Tây. Đảng đem theo tử sĩ là bọn Từ Trân 10 người, cầm rìu dài, cưỡi thuyền nhỏ, nhân đêm tối, chặt phá hàng rào thủy trại của phản quân mà đi. Trời sáng, phản quân phát hiện, lấy 5 chiếc thuyền chặn phía trước, 5000 quân men bờ sông đuổi theo. Thuyền của phản quân nặng nên xoay xở chậm, còn thuyền của bọn Đảng nhẹ nên chạy nhanh, ra sức chèo hơn 30 dặm thì chạy thoát. Đảng đến Dương Châu gặp Lệnh Hồ Đào, ngay hôm sau đến Nhuận Châu gặp Đỗ Thẩm Quyền. Bấy giờ Tứ Châu bị cắt đứt liên lạc với bên ngoài, có lời đồn thành đã thất thủ, Đỗ Thẩm Quyền bèn bắt giam Đảng; nhờ ông viện dẫn Lý Dịch, Thẩm Quyền hỏi thăm Dịch – khi ấy đang làm Đại Đồng phòng ngự sứ, được Dịch khẳng định Đảng là người đáng tin cậy, nên Thẩm Quyền mới nhận lời cứu viện, sai Áp nha Triệu Dực đem 2000 giáp sĩ, bao gồm lương thực cứu trợ của 2 nơi Hoài Nam, Chiết Tây, cả thảy 5000 hộc gạo, 500 hộc muối, đi Tứ Châu.
Tháng giêng ÂL năm thứ 10 (869), Đảng đem quân Chiết Tây đến Sở Châu, được sắc sứ Trương Tồn Thành đem thuyền đến giúp. Phản quân chẹn cả 2 đường thủy lục, quân Chiết Tây sợ không dám tiến, Đảng tự nhận làm tiền phong, bọn họ vẫn không dám. Đảng đành chiêu mộ cảm tử sĩ trong quân được vài mươi người, hứa hẹn quan chức, đem theo 3 thuyền gạo, 1 thuyền muối, nhân lúc xuôi gió, ngược dòng thẳng tiến. Phản quân giáp công, tên bắn vào thuyền như mưa rào. Đến khi gặp dây xích giăng ngang sông, Đảng cầm đầu mọi người tử chiến, chặt đứt dây xích mà chạy qua. Người ở trên thành hoan hô vang dội, Đỗ Thao cùng tướng tá đều chảy nước mắt ra đón. Vài ngày sau, người trên thành trông thấy thuyền buồm từ phía đông đến, biết là quân Chiết Tây. Còn cách thành hơn 10 dặm, phản quân bày thuyền lửa để ngăn chặn. Thao lệnh cho Đảng soái tử sĩ ra đón, bọn Đảng cưỡi chiến hạm xô vào trận địch, mở đường cho thuyền quân Chiết Tây đi qua, thì ra chỉ có Trương Tồn Thành đem theo 9 thuyền chở gạo. Tồn Thành cho biết ông ta liều chết tiến lên, những người còn lại đều không dám đi theo. Đảng lớn tiếng rằng: “Giặc không nhiều, rất dễ thôi mà!” rồi cầm đầu mọi người giương cờ nổi trống xông ra. Phản quân thấy khí thế của bọn Đảng hung mãnh thì tránh đi, nên đoàn thuyền mới vào được thành.
Cầu viện lần thứ 3
Sau đó Đảng lại đem 4000 dũng sĩ, rời Tứ Châu đi đón lương thực cứu trợ của Hoài Nam, Chiết Tây. Phản quân ven bờ giáp công, bọn Đảng vừa đi vừa đánh đến trăm dặm mới thoát. Đến Quảng Lăng, Đảng không kịp về nhà, thu được gạo muối 2 vạn thạch, 3000 xâu tiền. Tháng 4 ÂL, Đảng về đến Đấu Sơn, bị hơn vạn phản quân chặn ở Hu Đài, đem 150 cỗ chiến hạm bày kín mặt sông Hoài, còn đẩy thuyền lửa vào đoàn thuyền lương. Đảng mệnh cho mọi người nâng cao xoa dài để chống đỡ, từ giờ mão đến giờ mùi, nhưng ít không địch nổi nhiều, rơi vào thế kém. Phản quân dùng gỗ dựng chiến bằng, dôi ra ngoài mạn bên đến 4, 5 thước; Đảng mệnh cho dũng sĩ chèo thuyền nhỏ lẻn ở bên dưới, tên bắn không kịp họ, rồi lấy thương khêu hỏa ngưu để đốt , khiến chiến hạm của phản quân bốc cháy. Phản quân thua chạy, bọn Đảng mới vào thành.
Trong tháng ấy, Nam diện chiêu thảo sứ Mã Cử đem 3 vạn tinh binh cứu Tứ Châu, đánh bại phản quân. Sau 7 tháng bị vây, thành Lâm Hoài mới được giải cứu.
Dật sự
Khi Đảng còn trẻ, đang cầy ruộng thì có 2 con trâu húc nhau. Mọi người sợ tránh, còn Đảng xông đến, nắm lấy sừng của chúng, khiến 2 con bò không thể động đậy. Hồi lâu, 2 con bò quay sang húc Đảng, ông bèn bẻ gẫy sừng của chúng. Người trong làng kinh hãi, mổ trâu làm cơm mời Đảng. Nhưng Đảng càng có tuổi thì sức lực càng kém, sau khi trưởng thành thì tài năng không có gì hơn người, nên tuổi ngoài ngũ tuần vẫn chưa có thành tựu.
Chú thích
Thể loại:Võ tướng nhà Đường Thể loại:Người Cam Túc Thể loại:Năm sinh không rõ Thể loại:Năm mất không rõ
Tịnh Phạn
Tịnh Phạn vương (chữ Hán: 净饭王), họ Cồ-đàm (Gautama) là một tông chủ thị tộc Shakya (Thích-ca),trị vì tại thành quốc Ca-tỳ-la-vệ (Kapilavastu). Ông được kinh điển Phật giáo ghi nhận là cha ruột của Thái tử Tất-đạt-đa Cồ-đàm (Tất-đạt-đa Cồ-đàm là người trở thành đức Phật Thích-Ca sau khi tu thành chánh quả). nhỏ|Phù điêu khắc tượng vua Tịnh Phạn đang thiết triều Nguyên danh của ông là Suddhodana (शुद्धोधन, Śuddhodana; Suddhōdana; සුද්ධෝදන මහ රජතුමා; सुद्धोदन), nghĩa là "người trồng lúa thuần tịnh". Khi kinh điển Phật giáo được dịch ra chữ Hán, các nhà dịch kinh đã chuyển nghĩa tên ông thành Tịnh Phạn (净饭).
Gia đình
Cha của Tịnh Phạn là vua Sihahanu và mẹ của ông là hoàng hậu Kaccanā.
Ông cưới hai chị em Maya và Mahà Pajàpati (Ma-ha Ba-xà-ba-đề) và họ lần lượt là mẹ đẻ và mẹ kế của Tất-đạt-đa.
Những đứa con khác của Tịnh Phạn là hoàng tử Nan-đà (Nanda) và công chúa Sundari Nanda.
Sự ra đời của Siddhārtha Gautama
Truyền thuyết Ấn Độ cho rằng, hồi xưa khi Ấn Độ chỉ có đạo Bà La Môn, thần Vishnu cho Thái tử xuống đầu thai làm con trai của vua Tịnh Phạn và hoàng hậu Maya. Thái tử Tất-đạt-đa được sinh tại thành Ca-tỳ-la-vệ (Kapilavastu) ở vườn Lâm-tỳ-ni (Lumbini), vốn là một vùng thuộc Nepal ngày nay. Một lần, nhà hiền triết A-tư-đà (Asita) đến thăm Tất-đạt-đa khi thái tử còn sơ sinh và đã rất ngạc nhiên khi thái tử đặt bàn chân lên đầu ông. Sau khi Asita quan sát bàn chân của thái tử, ông đã quỳ xuống và tỏ lòng kính trọng. Vua Tịnh Phạn đã ghi nhận hành động của ông.
Siddhārtha sau đó đã được đặt tên bởi 5 vị tu sĩ Bà-la-môn: Kiều Trần Như, Mahaanaama, Baspa, Asvajita, và Bharika. Sau này, 5 vị tu sĩ này trở thành người đồng hành của Tất-đạt-đa trong quá trình tu tập khổ hạnh và là 5 đệ tử đầu tiên sau khi thái tử đắc đạo.
Cuộc sống sau này
Vua Tịnh Phạn thương xót sự ra đi của con trai và rất cố gắng tìm kiếm thái tử. Nhiều năm về sau, sau khi nghe tin thái tử đã đắc đạo thành Phật, ông đã gửi một thông điệp cùng với 10.000 tùy tùng để mời Tất-đạt-đa quay trở lại. Phật đã thuyết pháp và 10.000 tùy tùng này tham gia tăng đoàn.
Vua Tịnh Phạn sau đó cử một người bạn thân của Tất-đạt-đa là Kaludayi đi mời Phật quay về. Kaludayi sau khi gặp Phật cũng đi tu, nhưng vẫn chuyển lời mời Phật quay trở về quê hương Kapilavastu. Phật chấp nhận lời mời của vua cha và trở về thăm. Trong chuyến trở về, Ngài đã thuyết pháp cho vua cha.
Nhiều năm sau, khi Phật nghe tin vua cha sắp qua đời, Ngài đã trở về một lần nữa và thuyết pháp cho vua cha lúc cuối đời. Và như thế, nhà vua đắc quả Bất lai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gia đình Phật Thích-ca
Mulinia lateralis
Mulinia lateralis là tên của một loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ thuộc họ Mactridae. Chúng thường xuất hiện ở vùng biển phía tây Đại Tây Dương và biển Caribbean.
Mô tả
Vỏ của nó hơi phồng và khá giống hình tam giác. Mảnh vỏ thì mỏng nhưng không giòn. Kích thước của nó khi trưởng thành là 1.5 cm. Đầu vỏ phía trước thì tròn nhưng đầu vỏ phía sau lại nhọn. Mặt trước của vỏ thì có màu trắng hoặc vàng nhạt và hơi bóng. Bên cạnh đó cũng có những đường vân đồng tâm khá rõ ràng. Mặt trong của võ thì có màu xà cừ óng ánh.
Phân bố và môi trường sống
Người ta phát hiện loài trai này ở vùng biển phía đông của Bắc Mỹ từ New Jersey đến Mexico. Chúng thường lẩn trốn dưới cát hoặc bùn ở vùng gần với khu vực thủy triều lên xuống. Nó cũng có thể chịu được độ mặn thấp nên người ta thường thấy chúng ở cửa sông hoặc phá. Đôi khi chúng tụ tập lại rất đông với mật độ 21.000 cá thể trên một mét vuông.
Sinh vật học
Loài này là loài ăn lọc. Thức ăn chủ yếu của nó là các loài vi khuẩn và những loài sinh vật phù du. Tương tự như đồng loại, nó đưa siphon của nó lên bề mặt đáy biển rồi hút nước và nhả nước ra. Khi đó, nó sẽ lọc được thức ăn.
Con cái của loài này sẽ đẻ đến hai triệu trứng trong một lần và sự thụ tinh sẽ diễn ra trong môi trường nước. Ấu trùng của nó là động vật phù du, sau từ 1 đến 3 tuần thì nó sẽ biến thái hoàn toàn để trở thành con non. Con non phát triển rất nhanh và có thể sinh sản trong vòng hai tháng.
Sinh thái học
Có nhiều loài ăn Mulinia lateralis, đó là: dẽ cổ xám, mòng biển cười và các loài cua. Loài sao biển Luidia clathrata rất thích ăn nó và loài ốc Busycon carica cũng là kẻ thù lớn ăn của loài trai này.
Tham khảo
Thể loại:Mulinia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1822
Samsun
Thành phố có Sân bay Samsun-Çarşamba.
Lịch sử
Người sáng lập Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, Mustafa Kemal Atatürk, đã khởi đầu cuộc chiến tranh độc lập Thổ Nhĩ Kỳ ở đây ngày 9 tháng 5 năm 1919.
Hành chính
Trước năm 2012, trung tâm tỉnh Samsun trước đây là thành phố tỉnh lỵ (merkez ilçesi) Samsun. Năm 1993, do tốc độ đô thị hóa tăng cao, vùng đô thị xung quanh thành phố tỉnh lỵ Samsun được công nhận hưởng quy chế thành phố tự trị (büyük şehir). Năm 2012, Thổ Nhĩ Kỳ thông qua luật công nhận các tỉnh có dân số trên 750.000 người là những thành phố tự trị (büyükşehir belediyeleri). Theo đó, thành phố tỉnh lỵ Samsun cũ được tách thành 3 huyện Atakum, Canik và İlkadım.
Hiện tại, thành phố Samsun được chia thành 17 huyện hành chính: thumb|phải|350px|Bản đồ hành chính của thành phố Samsun trước 2012
Goderville
Goderville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Samsun
Liên kết ngoài
41.20444°N, 36.00722°W
Thể loại:Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Tỉnh Samsun Thể loại:Biển Đen Thể loại:Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ
Goderville
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Seine-Maritime
Oligia nigrithorax
Oligia nigrithorax là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oligia
Luidia clathrata
nhỏ|Hình ảnh của Luidia clathrata Luidia clathrata là tên tên của một loài sao biển nhiệt đới trong họ Luidiidae. Người ta phát hiện chúng ở vùng biển phía tây Đại Tây Dương.
Mô tả
Nó là loài có kích thước lớn, dẹt và thi thoảng bán kính của nó lên đến 15 cm. Phần giữa của nó tương đối nhỏ và năm cánh của nó thì thuôn dài. Thường thì nó màu xám hoặc nâu nhạt nhưng có thể có sắc hồng. Chính giữa cánh của nó thì có màu nâu đậm tạo thành một dải màu. Bên dưới thì có màu nhạt hơn
Phân bố và môi trường sống
Chúng sinh sống quanh vùng biển của Đại Tây Dương từ Virginia đến Brazil, biển Caribbean và vịnh Mexico. Đáy biển mà nó sinh sống thì có cát hoặc bùn tại ở độ sâu khoảng 40 m. Thi thoảng người ta phát hiện chúng ở độ sâu 100 m.
Sinh vật học
Thức ăn của nó là các loài động vật thuộc lớp Chân bụng, các loài thân mềm hai mảnh vỏ, trùng lỗ, giun, động vật giáp xác và mạt vụn. Nhưng thức ăn ưa thích của nó khi sống tại vịnh Tampa, bang Florida là loài trai Mulinia lateralis.
Chúng không có mùa sinh sản vì chúng sinh sản suốt năm. Ấu trùng của nó là sinh vật phù du và chỉ có một giai đoạn ấu trùng kéo dài 1 tháng, rồi mới qua quá trình biến thái hoàn toàn để trở thành con non.
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1825
Melanotus sinensis
Melanotus sinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Melanotus
Timor Timur
Timor Timur là một tỉnh trước đây thuộc Indonesia, được kế thừa từ Timor thuộc Bồ Đào Nha cũ. Đến ngày nay Đông Timor mới được độc lập.
Từ năm 1702 đến 1975, Đông Timor là lãnh thổ Đế quốc Bồ Đào Nha. Năm 1974, các thuộc địa của Bồ Đào Nha là Timor thuộc Bồ Đào Nha, trong đó có bao gồm khởi xướng phi thực dân hóa. Trong quá trình này, xung đột đã nổ ra giữa các phần khác nhau của người Timor. Năm 1975, Indonesia xâm chiếm Đông Timor. Năm 1976, nó sáp nhập và thành lập tỉnh thứ 27, Đông Timor, và đổi tên thành Indonesia Timor Timur. Tuy nhiên, Liên Hợp Quốc không công nhận việc sáp nhập và tiếp tục tin rằng sự cai trị của Bồ Đào Nha đối với Đông Timor là hợp pháp. Năm 1999, Liên Hợp Quốc tiếp quản Đông Timor và thành lập Cơ quan quản lý chuyển tiếp Liên Hợp Quốc tại Đông Timor. Năm 2002, Đông Timor giành được độc lập.
Bối cảnh lịch sử
trái|nhỏ|Phụ nữ Timor cùng với [[quốc kỳ Indonesia]] Timor thuộc Bồ Đào Nha tuyên bố độc lập vào ngày 28 tháng 11 năm 1975. Chín ngày sau, Indonesia đã phát động một cuộc xâm lược khu vực đó. Indonesia tuyên bố gia nhập Đông Timor vào ngày 17 tháng 7 năm 1976 với tư cách là tỉnh thứ 27. Đồng thời, tên lãnh thổ Indonesia, Timor Timur, đã được luật hóa và việc sử dụng tiếng Bồ Đào Nha sau đó bị cấm.
Cuộc thôn tính được công nhận bởi các quốc gia lớn nhất trên thế giới, bao gồm cả Hoa Kỳ và Úc, nhưng thực tế của cuộc thôn tính này đã bị Liên Hợp Quốc tranh chấp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Indonesia chiếm đóng Đông Timor Thể loại:Cựu quốc gia ở Đông Nam Á Thể loại:Cựu chính thể trong Chiến tranh Lạnh Thể loại:Lịch sử Timor Thể loại:Lịch sử Đông Timor Thể loại:Indonesia thế kỷ 20 Thể loại:Đông Timor thế kỷ 20 Thể loại:Đông Timor thập niên 1970 Thể loại:Đông Timor thập niên 1980 Thể loại:Đông Timor thập niên 1990
Skylar Grey
Holly Brook Hafermann (sinh ngày 23 tháng 2 năm 1986), thường được biết đến với nghệ danh Skylar Grey, là một nữ ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ. Ban đầu, Grey ký hợp đồng với Machine Shop Recordings dưới cái tên Holly Brook, và sau đó ra mắt album phòng thu đầu tay Like Blood Like Honey dưới cái tên này vào năm 2006. Grey cũng là đồng sáng tác ba phiên bản của "Love the Way You Lie" (cho Eminem và Rihanna) với Alex da Kid, người đã mời cô ký hợp đồng với hãng đĩa Wonderland Music của chính anh. Skylar Grey cũng được mời góp giọng trong ca khúc "Where'd You Go" và "Be Somebody" của Fort Minor, "Coming Home" của Diddy-Dirty Money, "I Need a Doctor" của Dr. Dre, "Words I Never Said" của Lupe Fiasco và "Room for Happiness" của Kaskade.
Mordella caracaensis
Mordella caracaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Píc miêu tả khoa học năm 1929.
Tham khảo
C
Skylar Grey
2001–2005: Thời thơ ấu và bắt đầu sự nghiệp
Năm 2003, Grey chuyển tới sống tại Los Angeles và thu âm một bản demo dưới cái tên Holly Brook, cũng là nghệ danh của cô trong một vài năm. Bản demo này đã giúp cho Skylar Grey ký một bản hợp đồng với Brad Delson, thành viên chơi guitar trong ban nhạc Linkin Park, vào hãng đĩa do ban nhạc lập nên, Machine Shop Recordings vào năm 2004, khi Grey mới chỉ 18 tuổi.
2006-2010: Like Blood Like Honey và O'Dark:Thirty EP
Holly Brook có góp giọng trong hai ca khúc "Where'd You Go" và "Be Somebody" của Fort Minor. Làm việc cùng với nhà sản xuất Jonathan Ingoldsby, Brook phátv hành album phòng thu đầu tay của mình, Like Blood Like Honey, vào ngày 6 tháng 6 năm 2006. Cô cũng đi tour cùng với Jamie Cullum, k.d. lang, Daniel Powter, Teddy Geiger và Duncan Sheik.
Năm 2010, Brook đã sử dụng ca khúc "It's Raining Again" cùng với hình ảnh của mình để quảng cáo cho thương hiệu nước uống Ciao Water. Trước đó, cô cũng có xuất hiện trong album phòng thu của một số nghệ sĩ như Finally Out of P.E. của Brie Larson và The Rising Tied của Fort Minor. Cô cũng theo tour của Duncan Sheik, và xuất hiện khá nhiều trong album Whisper House của Sheik. Năm 2010, cô tự phát hành một EP gồm bảy ca khúc có tên O’Dark:Thirty EP, sản xuất bởi Duncan Sheik và Jon Ingoldsby. Năm 2009, Brook hát bè trong album phòng thu đầu tay của Yohanna, Butterflies and Elvis.
2010-hiện tại: Đổi tên, kế hoạch mới và Don't Look Down
Brook sau đó đã đổi tên mình thành Skylar Grey. Cô giải thích rằng "nó miêu tả những điều mà ta không biết trong cuộc sống. Mọi người có vẻ như sẽ sợ những điều không biết ấy, nhưng tôi thì ngược lại. Tôi bơi vào những điều mà tôi không biết, bởi tôi cảm thấy như, đó chính là nơi mà những khả năng được bắt đầu. Cô giải thích cho Beatweek rằng cô chọn cái tên "grey" với âm e thay vì âm a, rằng "Tôi thích làm mọi việc theo cách nghuyên gốc của nó", và cũng bởi vì "nó nam tính hơn. Tôi không phải là một người nữ tính."
Alex da Kid ký kết cô với một thỏa thuận sản xuất trên chi nhánh nhà xuất bản KIDinaKORNER của mình. Cô viết đoạn điệp khúc cho cả ba phiên bản của ca khúc "Love the Way You Lie" của rapper Eminem và Rihanna, bao gồm cả phần lời và phần giai điệu. Grey cũng nhận được một đề cử giải Grammy cho hạng mục Bài hát của Năm cho công sáng tác của mình trong ca khúc "Love the Way You Lie". Cô cũng đồng sáng tác cho ca khúc "Coming Home" của Diddy-Dirty Money, cùng với "Castle Walls" của T.I. và Christina Aguilera. Grey cũng sáng tác và cũng là khách mời trong ca khúc "I Need a Doctor" của Dr. Dre. Lần biểu diễn trên sân khấu đầu tiên của cô dưới nghệ danh Skylar Grey là ở trong Giải Grammy lần thứ 53, cùng với Eminem và Dr. Dre. Sau đó, cô ký kết với hãng đĩa Interscope Records thông qua KIDinaKORNER của Alex da Kid, và đĩa đơn qungr bá đầu tiên của cô, "Dance Without You", đã được phát hành vào ngày 6 tháng 6 năm 2011, cùng với video âm nhạc chính thức được phát hành vào ngày 5 tháng 7 năm 2011. Đĩa đơn chính thức đầu tiên của cô là "Invisible", phát hành trên đài phát thanh vào ngày 16 tháng 6 năm 2011. Grey cũng xuất hiện trong album phòng thu năm 2011 của Kaskade, Fire & Ice, sáng tác và hát cả hai phiên bản của ca khúc "Room for Happiness", ca khúc mà sau đó trở thành đĩa đơn thứ ba của album và giúp cho cô có thêm một đề cử nữa cho giải Grammy. Ngày 27 tháng 11 năm 2012, Grey phát hành đĩa đơn "C'mon Let Me Ride", hợp tác với Eminem, trên các cửa hàng trực tuyến và trên đài phát thanh. Đây là đĩa đơn thứ hai từ album phòng thu đầu tay của cô, Don't Look Down, phát hành trong năm 2013.
Liên kết khác
Thể loại:Sinh năm 1986 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nữ ca sĩ Mỹ Thể loại:Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ ca sĩ nhạc rock Mỹ Thể loại:Nữ ca sĩ-người viết bài hát Mỹ Thể loại:Người viết bài hát nhạc rock Mỹ Thể loại:Nữ nghệ sĩ guitar người Mỹ Thể loại:Nghệ sĩ đa nhạc cụ người Mỹ Thể loại:Nghệ sĩ dương cầm pop Mỹ Thể loại:Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Senecio macrocarpus
Senecio macrocarpus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được F.Muell. ex Belcher miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Tham khảo
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1983
Domiporta dianneae
Domiporta dianneae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.
Leucocoryne gilliesioides
Leucocoryne gilliesioides là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được (Phil.) Ravenna mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Domiporta dianneae
Tham khảo
Thể loại:Domiporta
Leucocoryne gilliesioides
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucocoryne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2000
Obila dominatria
Obila dominatria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Obila
Enicospilus nigricornis
Enicospilus nigricornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Enicospilus
Lycomorphodes dichroa
Lycomorphodes dichroa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lycomorphodes
Pro Evolution Soccer 2009
Pro Evolution Soccer 2009 (PES 2009, hay còn được gọi là World Soccer: Winning Eleven 2009 ở Hàn Quốc và Nhật Bản) là một tựa game bóng đá trong loạt Pro Evolution Soccer, được tạo bởi Konami. Đây cũng là trò chơi được cấp phép độc quyền của UEFA Champions League. Phiên bản Wii được gọi là Winning Eleven Play Maker 2009 tại Nhật Bản. PES 2009 được tiếp nối thành công bởi Pro Evolution Soccer 2010.
Cách chơi
Cách chơi đã được thay đổi so với các phiên bản trước cho Pro Evolution Soccer 2009, với những bổ sung quan trọng cho hệ thống Teamvision, chiến thuật thay đổi theo tình huống, khả năng xử lý bóng trôi chảy và các chiến lược nhận dạng AI hoạt động liên tục tích lũy dữ liệu trong các chế độ Master League và League. Một bổ sung mới khác là điều chỉnh lại chuyển động của bóng, với các phép tính lực cản không khí mới cho quỹ đạo của bóng. Ngoài ra còn có các thói quen ma sát mới ảnh hưởng đến chuyển động của bóng trong điều kiện mặt sân, các thói quen xoáy ngược được tính toán để bóng chậm lại tương ứng và độ nảy của bóng có thể được sử dụng hiệu quả hơn: người chơi có thể hất bóng lên để thực hiện cú phát bóng, hoặc để nâng nó qua chân sau của hậu vệ. Nếu một người chơi có khả năng, họ sẽ có thể thực hiện một cách khéo léo. PES 2009 cũng có chế độ trò chơi mới gọi là 'Become a Legend', giống như 'Be a Pro' từ EA Sports FIFA Series. Chế độ này ban đầu chỉ có trong các phiên bản của Nhật Bản với tên 'Fantasista', được phát hành dưới dạng một phiên bản đặc biệt cho J-League Winning Eleven 2007 Club Championship.
Giấy phép
Lần đầu tiên Konami có thể giành được bản quyền của UEFA Champions League. Manchester United và Liverpool là những câu lạc bộ duy nhất được cấp phép đầy đủ tại Giải bóng đá Ngoại hạng Anh, giải đấu được tích hợp nhưng không có giấy phép, giống như các phiên bản trước. Vì giấy phép UEFA Champions League không bao gồm quyền của tất cả các câu lạc bộ tham gia và một số giấy phép cũng được nắm giữ độc quyền bởi EA Sports, không phải tất cả các câu lạc bộ tham gia đều được cấp phép hoặc thậm chí trong trò chơi.
Các câu lạc bộ không được cấp phép có tên cầu thủ thực nhưng sử dụng tên, logo và bộ trang phục giả lập của câu lạc bộ. Nó có thể được chỉnh sửa bởi người chơi.
Ngoài ra còn có một giải đấu riêng với 18 đội chung (Đội A, Đội B, v.v.), có thể được chỉnh sửa đầy đủ, như trong các phiên bản trước. Tính năng này không xuất hiện trong phiên bản PS2 của trò chơi và phiên bản PSP chỉ có hai đội trong giải đấu phụ này.
Ảnh bìa
Lionel Messi và Andrés Guardado xuất hiện trong ảnh bìa của PES 2009. Là một phần của thỏa thuận mới, Messi được xuất hiện trên trang bìa của tất cả các phiên bản PES 2009, đồng thời xuất hiện trong các tài liệu quảng cáo cho trò chơi này.
Phiên bản Wii
Pro Evolution Soccer 2009 là phiên bản Wii thứ hai của loạt game bóng đá Pro Evolution Soccer của Konami. Phiên bản Wii được phát hành vào tháng 3 năm 2009.
Dựa trên hệ thống điều khiển của phiên bản trước, PES 2009 mở rộng dựa trên khái niệm cơ bản về việc người chơi điều khiển cả cầu thủ có bóng và những cầu thủ xung quanh họ.
PES 2009 cho Nintendo Wii sẽ có một số bổ sung quan trọng, với hệ thống bắn súng cải tiến mang lại nhiều quyền kiểm soát hơn. Nhóm phát triển cũng đã làm lại các yếu tố phòng thủ của trò chơi, với nhiều quyền kiểm soát hơn đối với các hậu vệ và nhiều cách hơn để ngăn chặn các mối đe dọa tấn công. Một hệ thống AI mới cũng đã được triển khai và dẫn đến chuyển động tinh vi và trực quan hơn từ các đồng đội theo mệnh lệnh của người chơi. Một hệ thống chơi hợp tác mới được thiết kế để cho phép một người chơi sử dụng Nunchuk và Wiimote để điều khiển trò chơi ở cấp độ nhóm trong khi một người chơi khác sử dụng Bộ điều khiển cổ điển để điều phối từng người chơi. Nó cũng được thiết lập để nhận các chế độ trò chơi mới, như Master League, cuộc thi Champions Road nâng cao, Chế độ chỉnh sửa nâng cao, khả năng chơi trò chơi trực tuyến nâng cao và chế độ trò chơi cho phép người chơi huấn luyện Mii của họ.
Thử nghiệm
Bản thử nghiệm của trò chơi đã có sẵn cho PlayStation 3, Xbox 360 và PC vào ngày 2 tháng 10 năm 2008. Người chơi có thể chọn các câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia, ví dụ như Manchester United, Liverpool, Real Madrid, FC Barcelona, đội tuyển Ý hoặc Pháp cho một trận đấu giao hữu kéo dài 5 phút đầy đủ với một tùy chọn nhiều người chơi.
Bản demo cũng bao gồm các video quảng cáo mô tả chi tiết các chế độ "Become a Legend" và "Legends" trực tuyến của trò chơi mới, cho thấy người chơi chỉ điều khiển một cầu thủ trong một đội và cố gắng tạo dựng sự nghiệp bóng đá. Họ bắt đầu với tư cách là một cầu thủ 17 tuổi đầy triển vọng, các cầu thủ phải cố gắng lọt vào đội một và tạo ra một loạt màn trình diễn chói sáng để cuối cùng dẫn đến việc chuyển đến những đội bóng lớn ở châu Âu. Ngược lại, những màn trình diễn kém cỏi có thể khiến họ gặp khó khăn ở các giải đấu thấp hơn và cuối cùng bị thanh lý hợp đồng.
Hợp tác với Setanta Sports
Cuối tháng 9 năm 2008, đã có thông báo rằng PES 2009 sẽ có thương hiệu của Setanta Sports.
Đánh giá
Phiên bản PS2 là trò chơi bán chạy thứ 100 tại Nhật Bản vào năm 2008, bán được 135.128 bản, với tổng doanh số bán hàng trọn đời là 680.152; trong khi phiên bản PS3 là trò chơi bán chạy thứ 32 trong cùng năm đó, bán được 297.896 bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2008 Thể loại:Trò chơi chứng nhận Trò chơi cho Windows Thể loại:Trò chơi trên iOS Thể loại:Trò chơi trên thiết bị di động Thể loại:Trò chơi PlayStation 2 Thể loại:Trò chơi PlayStation 3 Thể loại:Trò chơi PlayStation Portable Thể loại:Pro Evolution Soccer Thể loại:Trò chơi điện tử thể thao Thể loại:Trò chơi điện tử bóng đá Thể loại:Trò chơi điện tử thể thao có chế độ nghề nghiệp Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản Thể loại:Trò chơi Wii Thể loại:Trò chơi trên Windows Thể loại:Trò chơi Xbox 360 Thể loại:Trò chơi điện tử một người chơi và nhiều người chơi
Cao Lộc (thị trấn)
Cao Lộc là thị trấn huyện lỵ của huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Địa lý
Theo thống kê năm 2019, thị trấn Cao Lộc có diện tích 2,76 km², dân số là 8.653 người, mật độ dân số đạt 3.135 người/km².
Lịch sử
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Cao Lộc, thị trấn huyện lỵ huyện Cao Lộc trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Hợp Thành.
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam
Aelurillus subaffinis
Loài này thuộc chi Aelurillus. Aelurillus subaffinis được Lodovico di Caporiacco miêu tả năm 1947.
Warfarin
Tác dụng phụ thường gặp là chảy máu. Tác dụng phụ ít gặp hơn có thể bao gồm các vùng tổn thương mô và hội chứng ngón chân tím. Việc sử dụng thường được khuyến cáo trong thời kỳ mang thai. Một số khuyến cáo rằng các tác dụng của warfarin nên thường được theo dõi bằng cách kiểm tra thời gian prothrombin (INR) mỗi một tuần đến bốn tuần. Nhiều thuốc khác và các yếu tố dinh dưỡng có thể tương tác với warfarin, hoặc tăng hoặc giảm hiệu quả của nó. Tác dụng của warfarin có thể bị đảo ngược với phytonadione (vitamin K1).
Aelurillus subaffinis
Tham khảo
Thể loại:Aelurillus
Warfarin
Warfarin làm giảm đông máu bằng cách ngăn chặn một enzyme được gọi là vitamin K epoxide reductase và nó kích hoạt vitamin K1. Không có đủ vitamin K1 hoạt tính, các yếu tố đông máu II, VII, IX và X sẽ làm giảm khả năng đông máu.Protein phản kháng C và protein S cũng bị ức chế nhưng ở mức độ thấp hơn. Cần vài ngày để có đầy đủ tác dụng và những tác dụng này có thể kéo dài đến năm ngày.
Warfarin lần đầu tiên được đưa vào sử dụng là vào năm 1948 như một chất độc diệt chuột. Năm 1954 nó đã được chấp thuận cho sử dụng trong y tế tại Hoa Kỳ. Nó nằm trong Danh sách Thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả nhất và an toàn nhất trong hệ thống y tế. Warfarin có sẵn như một loại thuốc chung. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển khoảng 1,12 đô la đến 7,2 đô la cho một tháng điều trị thông thường. Tại Hoa Kỳ, chi phí thường ít hơn 25 đô la một tháng.
Ứng dụng y tế
Warfarin được sử dụng để giảm xu hướng máu đông khối. Điều trị bằng warfarin có thể giúp ngăn ngừa sự hình thành các cục máu đông trong tương lai và giúp giảm nguy cơ thuyên tắc mạch (di chuyển của khối máu đến một vị trí nơi ngăn chặn cung cấp máu đến cơ quan quan trọng).
Warfarin thích hợp nhất để chống đông máu (ức chế sự hình thành cục máu đông) ở những vùng máu chảy chậm (như tĩnh mạch và máu tụ lại phía sau van nhân tạo và tự nhiên) và trong máu kết hợp với các cơn nhịp tim bất thường. Do đó, các chỉ định lâm sàng phổ biến để sử dụng warfarin là rung tâm nhĩ, sự hiện diện của van tim nhân tạo, khối máu đông tĩnh mạch sâu, và nghẽn mạch phổi (nơi các khối u nhũ hoa hình thành lần đầu tiên trong tĩnh mạch). Warfarin cũng được sử dụng trong hội chứng chống phospholipid. Nó đã được sử dụng thỉnh thoảng sau khi bị nhồi máu cơ tim (nhồi máu cơ tim), nhưng ít hiệu quả hơn trong việc phòng ngừa máu đông động mạch vành. Ngăn ngừa đông máu trong động mạch thường được thực hiện với thuốc chống tiểu cầu, có tác dụng bởi một cơ chế khác nhau từ warfarin (thường không ảnh hưởng đến chức năng của tiểu cầu).
Thuốc chống đông máu thay thế
Ở một số nước, các coumarins khác được sử dụng thay vì warfarin, như acenocoumarol và phenprocoumon. Chúng có thời gian bán hủy ngắn (acenocoumarol) hoặc lâu hơn (phenprocoumon) và không thể thay thế hoàn toàn với warfarin. Một số loại thuốc chống đông máu cho hiệu quả như của warfarin mà không cần theo dõi, như dabigatran, apixaban, edoxaban và rivaroxaban. Có một tác nhân đảo ngược có sẵn cho dabigatran (idarucizumab) nhưng không có cho apixaban, edoxaban và rivaroxaban.
Chỉnh liều
Chỉnh liều warfarin rất phức tạp vì nó tương tác với nhiều loại thuốc thông thường và một vài loại thực phẩm nhất định. Những tương tác này có thể làm tăng hoặc giảm tác dụng chống đông máu của warfarin. Để tối ưu hóa hiệu quả điều trị mà không gặp nguy cơ các phản ứng phụ nguy hiểm như chảy máu, cần phải kiểm tra chặt chẽ mức độ chống đông máu bằng xét nghiệm máu đo INR. Trong giai đoạn điều trị ban đầu, INR được kiểm tra hàng ngày; khoảng cách giữa các lần kiểm tra có thể kéo dài hơn nếu INR của bệnh nhân ổn định trên liều warfarin không thay đổi. Các thử nghiệm chăm sóc mới hơn là có sẵn và đã làm tăng khả năng kiểm tra INR trong điều trị ngoại trú. Thay vì lấy máu đường tĩnh mạch, những hình thức kiểm tra mới hơn chỉ cần chích ngón tay.
Khi bắt đầu điều trị bằng warfarin, bác sĩ sẽ quyết định mức độ liệu pháp chống đông máu cần thiết như thế nào. Mức INR mục tiêu thay đổi tùy từng trường hợp tùy thuộc vào các chỉ số lâm sàng, nhưng có xu hướng là 2-3 trong hầu hết các điều kiện. Đặc biệt, mục tiêu INR có thể là 2,5-3,5 (hoặc thậm chí 3,0-4,5) ở bệnh nhân có một hoặc nhiều van tim cơ tim.
Liều duy trì
nhỏ|Tác dụng tương tác Vitamin K1-warfarin. Khi mức warfarin cao, người ta có nhiều nguy cơ chảy máu hơn. Ngược lại, mức thấp hơn của warfarin dẫn đến tăng nguy cơ máu đông khối. Có một phạm vi hẹp mà lợi ích của warfarin lớn hơn nguy cơ, cửa sổ điều trị của nó. Một số loại thuốc, thuốc thảo dược và thực phẩm có thể tương tác với warfarin, tăng hoặc giảm mức độ warfarin ổn định trước đó. Các khuyến cáo của nhiều cơ quan quốc gia, bao gồm cả Trường Cao đẳng Bác sĩ Chest Hoa Kỳ, đã được chưng cất để giúp quản lý điều chỉnh liều.
Liều duy trì warfarin có thể dao động đáng kể tùy thuộc vào lượng vitamin K1 trong chế độ ăn uống. Giữ lượng vitamin K1 ở mức ổn định có thể ngăn ngừa những biến động này. Các loại rau xanh lá có xu hướng chứa lượng vitamin K1 cao hơn. Các bộ phận màu xanh lá cây của các thành viên trong họ Apiaceae như rau mùi tây, rau mùi, và rau húng là những nguồn vitamin K vô cùng phong phú; rau cải như cải bắp, bông cải xanh cũng như các loại rau súp và các loại rau lá khác cũng tương đối cao trong việc chứa vitamin K1. Các loại rau xanh như đậu Hà Lan và đậu xanh không có lượng vitamin K1 cao như lá xanh. Một số loại dầu thực vật có lượng vitamin K1 cao. Thực phẩm có hàm lượng vitamin K1 thấp bao gồm rễ, củ, củ, và hầu hết các trái cây và nước trái cây. Ngũ cốc và các sản phẩm chế biến khác cũng có ít vitamin K1.
Tự kiểm tra
Bệnh nhân đang ngày càng sử dụng các phương pháp tự kiểm tra và giám sát tại nhà của thuốc chống đông. Các hướng dẫn quốc tế về kiểm tra gia đình đã được xuất bản vào năm 2005. Các nguyên tắc chỉ ra rằng: "Sự nhất trí đồng ý rằng việc tự kiểm tra bệnh nhân và tự quản lý bệnh nhân là những phương pháp hiệu quả để theo dõi liệu pháp chống đông máu uống và cung cấp kết quả tốt và có thể tốt hơn, các thiết bị tự kiểm tra / tự quản có kết quả INR tương đương với các kết quả thu được trong phòng thí nghiệm. Tổng quan hệ thống năm 2006 và phân tích meta trong 14 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy các thử nghiệm tại nhà đã làm giảm tỉ lệ biến chứng (máu đông khối và chảy máu nhiều) và cải thiện thời gian trong phạm vi điều trị.
Chống chỉ định
Tất cả các thuốc chống đông nói chung là không chống chỉ định trong trường hợp giảm đông máu mà chúng gây ra có thể dẫn tới những trường hợp chảy máu nguy hiểm và có nguy cơ gây tử vong. Điều này bao gồm những người có các tình trạng chảy máu đang hoạt động (như loét dạ dày ruột), hoặc các trạng thái bệnh có nguy cơ chảy máu ví dụ: tiểu cầu thấp, bệnh gan nặng, tăng huyết áp không được kiểm soát. Đối với bệnh nhân trải qua phẫu thuật, điều trị bằng thuốc chống đông nói chung bị trì hoãn. Tương tự như vậy, chọc thủng tủy sống hoặc thắt lưng (ví dụ như chích tủy sống, epidurals, vv) mang lại nguy cơ gia tăng, do đó điều trị bị đình chỉ trước các thủ tục này.
Không nên dùng warfarin cho những người bị giảm tiểu cầu do heparin cho đến khi số lượng tiểu cầu đã được cải thiện hoặc bình thường. Warfarin thường tránh tốt nhất ở những người bị thiếu protein C hoặc protein S vì điều kiện máu đông khối tăng nguy cơ hoại tử da, đây là một tác dụng phụ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng liên quan đến warfarin.
Thời kỳ mang thai
Warfarin chống chỉ định khi mang thai, vì nó đi qua hàng rào nhau thai và có thể gây chảy máu ở bào thai; sử dụng warfarin trong thai kỳ thường liên quan đến phá thai tự nhiên, thai chết lưu, tử vong sơ sinh, và sinh non. Coumarins (như warfarin) cũng là chất gây quái thai; tỷ lệ mắc các dị tật bẩm sinh ở trẻ sơ sinh bị warfarin trong tử cung vào khoảng 5%, mặc dù ở một số nghiên cứu đã có báo cáo về số lượng cao hơn (lên đến 30%). Tùy thuộc vào thời điểm phơi nhiễm xảy ra trong thai kỳ, có thể có hai sự kết hợp khác nhau của bất thường bẩm sinh.
Ba tháng đầu của thai kỳ
Thông thường, tránh dùng warfarin trong 3 tháng đầu, và một heparin trọng lượng phân tử thấp như enoxaparin được thay thế. Với heparin, nguy cơ xuất huyết mẹ và các biến chứng khác vẫn tăng, nhưng heparin không vượt qua hàng rào nhau thai, vì vậy không gây dị tật bẩm sinh. Có nhiều giải pháp tồn tại trong thời gian vận chuyển.
Khi warfarin (hoặc một dẫn chất 4-hydroxycoumarin khác) được cho trong ba tháng đầu tiên của thai kỳ- đặc biệt là giữa tuần thứ sáu và tuần thứ chín của thai kỳ-một nguy cơ khuyết tật bẩm sinh được biết đến nhiều như hội chứng warfarin thai nhi, warfarin hoặc phôi có thể xảy ra. FWS được đặc trưng bởi các bất thường của xương, bao gồm chứng tràn dịch màng phổi mũi, cầu mũi nghiêng hoặc thu hẹp, vẹo cột sống và vôi hóa ở cột sống, xương đùi, có hình dáng đặc biệt trên X-quang. Những bất thường của chân, chẳng hạn như ngón tay ngắn và ngón chân dài bất thường, hoặc các chi kém phát triển cũng có thể xảy ra. Các đặc điểm không xương cơ bản của FWS bao gồm trẻ sơ sinh nhẹ cân và khuyết tật phát triển.
Hai tháng sau đó và mãi sau này
Theo American College of Chest Physicians (ACCP), warfarin có thể được sử dụng ở những phụ nữ đang cho con bú, những người muốn nuôi con bằng sữa mẹ. Dữ liệu hiện có không cho thấy warfarin đi vào sữa mẹ. Tương tự, nên kiểm tra mức INR để tránh tác dụng bất lợi
Chảy máu
Một số nguy cơ tồn tại để dự đoán chảy máu ở những người sử dụng warfarin và thuốc chống đông tương tự. Một số được sử dụng phổ biến (HAS-BLED) bao gồm các yếu tố được biết là xuất huyết do warfarin: huyết áp không kiểm soát được (H), chức năng thận bất thường (A), đột quỵ trước (S), tình trạng chảy máu trước đây khi dùng thuốc chống đông (L), người cao tuổi được xác định bởi tuổi trên 65 (E), và các thuốc có liên quan đến chảy máu (ví dụ aspirin) hoặc nghiện rượu (D). Mặc dù việc sử dụng chúng được khuyến cáo trong hướng dẫn lâm sàng, chúng chỉ có hiệu quả khi dự đoán nguy cơ chảy máu và không hoạt động tốt trong dự báo đột quỵ hem xuất huyết. Nguy cơ chảy máu có thể tăng lên ở những người bị thẩm tách máu. Một số khác được sử dụng để đánh giá nguy cơ chảy máu khi dùng thuốc chống đông máu, đặc biệt là Warfarin hoặc Coumadin, là chỉ số của ATRIA, sử dụng thang điểm các kết quả lâm sàng để xác định sự phân tầng nguy cơ chảy máu. Nguy cơ chảy máu tăng khi warfarin kết hợp với thuốc chống tiểu cầu như clopidogrel, aspirin, hoặc thuốc chống viêm không steroid.
Hoại tử warfarin
Một biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng trong việc điều trị bằng warfarin là hoại tử warfarin xảy ra ngay sau khi bắt đầu điều trị ở những bệnh nhân thiếu protein C. Protein C là một chất chống đông máu bẩm sinh, giống như các yếu tố procoagulant mà warfarin ức chế, đòi hỏi vitamin K -carboxyl hóa phụ thuộc vào hoạt động của nó. Vì warfarin ban đầu làm giảm mức độ protein C nhanh hơn các yếu tố đông máu, nên ngược lại có thể làm tăng xu hướng đông máu khi bắt đầu điều trị lần đầu (nhiều bệnh nhân khi bắt đầu dùng warfarin được cho heparin song song với việc chống lại chứng heparin này) hoại tử và hoại tử các chi.
Loãng xương
Sau những báo cáo ban đầu rằng warfarin có thể làm giảm mật độ khoáng xương, một số nghiên cứu đã chứng minh mối liên quan giữa việc sử dụng warfarin và gãy xương liên quan đến việc loãng xương. Nghiên cứu năm 1999 của 572 phụ nữ dùng warfarin cho khối máu đông tĩnh mạch sâu, nguy cơ gãy xương sống và gãy xương sườn được tăng lên; các loại nứt xương khác không xảy ra nhiều hơn. Một nghiên cứu năm 2002 về một sự lựa chọn ngẫu nhiên của 1523 bệnh nhân bị gãy xương vì loãng xương không thấy phơi nhiễm thuốc chống đông, và sự phân tầng của thời gian chống đông cũng không cho thấy một xu hướng gãy xương.
Một nghiên cứu năm 2006 với 14,564 người nhận Medicare cho thấy sử dụng warfarin trong hơn một năm liên quan đến nguy cơ gãy xương liên quan tới loãng xương ở nam giới tăng 60%; không có mối liên hệ nào giữa phụ nữ. Cơ chế này được cho là sự kết hợp của việc giảm lượng vitamin K cần thiết cho sức khoẻ của xương và sự ức chế của warfarin trong việc carboxyl hóa các protein xương trong môi trường vitamin K làm cho chúng không hoạt động.
Hội chứng ngón chân tím
Một biến chứng hiếm gặp khác có thể xảy ra sớm trong điều trị warfarin (thường là trong vòng 3 đến 8 tuần đầu) là hội chứng ngón chân tím. Tình trạng này được cho là kết quả từ những khoang cholesterol nhỏ bị phá vỡ và gây ra chứng tắc mạch trong các mạch máu ở da chân, gây ra màu tím xanh và có thể gây đau đớn.