cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viện Phân tích Hệ thống Ứng dụng Quốc tế
Mục tiêu
IIASA giải quyết các vấn đề quan trọng của mối quan tâm toàn cầu như biến đổi khí hậu, năng lượng, lương thực và an ninh nguồn nước, biến động dân số, sử dụng đất, ô nhiễm không khí, và phân tích rủi ro. IIASA là tổ chức phi chính phủ, có tính độc lập và cung cấp tư liệu phi chính trị, không thiên vị và dựa trên quan điểm khoa học.
Tổ chức
Các thành viên quốc gia, năm 2014:
Hoạt động
IIASA tiến hành các nghiên cứu khoa học liên ngành về các vấn đề môi trường, kinh tế, công nghệ và xã hội trong bối cảnh các khía cạnh nhân của sự thay đổi toàn cầu. Nhiệm vụ của IIASA là "cung cấp những hiểu biết và hướng dẫn để hoạch định chính sách trên toàn thế giới bằng cách tìm các giải pháp cho các vấn đề toàn cầu và phổ quát thông qua áp dụng phân tích hệ thống nhằm cải thiện phúc lợi của con người và xã hội và bảo vệ môi trường.
Các Tổng Giám đốc
Vienna Philharmonic là đại sứ thiện chí cho các hoạt động của IIASA.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tổ chức phi chính phủ Thể loại:Tổ chức phi lợi nhuận Thể loại:Tổ chức khoa học quốc tế Thể loại:Khoa học Thể loại:Khoa học thông tin Thể loại:Kinh tế môi trường Thể loại:Tổ chức có trụ sở tại Áo
Rishi Kapoor
Rishi Raj Kapoor (4 tháng 9 năm 1952  - 30 tháng 4 năm 2020) là một diễn viên Ấn Độ được biết đến với các vai diễn của ông ở Bollywood. Sinh ra trong gia đình Kapoor, ông ra mắt, khi còn là thanh thiếu niên, trong bộ phim của cha Raj Rajoor, Mera Naam Joker (1970). Với bộ phim này ông đã giành giải thưởng điện ảnh quốc gia dành cho nghệ sĩ nhí xuất sắc nhất. Khi trưởng thành, vai chính đầu tiên của ông là đối nghịch với Dimple Kapadia trong bộ phim tình cảm tuổi teen Bobby (1973), đã giành cho anh giải thưởng Filmfare dành cho Nam diễn viên xuất sắc nhất. Kapoor được coi là một trong những diễn viên thành công nhất trong lịch sử Bollywood.
Từ năm 1973 đến 2000, Kapoor đóng vai chính trong vai chính lãng mạn trong 92 bộ phim. Một số bộ phim đáng chú ý của ông trong giai đoạn này bao gồm Khel Khel Mein (1975), Kabhi Kabhie (1976), Sargam (1979), Karz (1980), và Chandni (1989). Từ những năm 2000, anh đóng vai trò nhân vật để được hoan nghênh trong các bộ phim như Do Dooni Chaar (2010), Aurangzeb (2013) và Mulk (2018). Với vai diễn trong Do Dooni Chaar (2010), anh đã giành được Giải thưởng phê bình Filmfare dành cho Nam diễn viên xuất sắc nhất, và với vai diễn trong Kapoor &amp; Sons (2016), anh đã giành giải thưởng Filmfare cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất. Ông được vinh danh với giải thưởng Thành tựu trọn đời Filmfare năm 2008 Sự xuất hiện của ông trong phim lần cuối cùng là phim The Body (2019).
Tham khảo
Thể loại:Mất năm 2020 Thể loại:Chết vì bệnh bạch cầu Thể loại:Nam diễn viên từ Mumbai Thể loại:Nam diễn viên thiếu nhi Ấn Độ Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Ấn Độ Thể loại:Sinh năm 1952
Hydrobiosella mixta
Hydrobiosella mixta là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Hydrobiosella
Quận Adams, Iowa
Quận Adams là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Corning. Quận được đặt tên theo Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Iowa
Cuộc tranh biện Peterson–Žižek
Cuộc tranh biện Peterson–Žižek, có nhan đề chính thức là Happiness: Capitalism vs. Marxism, là một cuộc tranh luận giữa nhà tâm lý học người Canada Jordan Peterson – chuyên gia tâm lý lâm sàng chỉ trích chủ nghĩa Marx – và nhà triết học người Slovenia Slavoj Žižek – chuyên gia phân tâm học theo chủ nghĩa Hegel – về mối quan hệ giữa chủ nghĩa Marx, chủ nghĩa tư bản, và hạnh phúc. Sự kiện được tổ chức tại Meridian Hall, Toronto vào ngày 19 tháng 4 năm 2019, có sự tham gia dẫn chương trình của Stephen J. Blackwood và thu hút sự chú ý của hơn 3.000 khán thính giả.
Tổng kết lại, Peterson và Žižek đi tới đồng thuận về một số vấn đề, bao gồm sự chỉ trích đối với trào lưu đúng đắn chính trị (political correctness) và chính trị căn tính (identity politics). Ngoài ra họ còn thảo luận về các giá trị của chủ nghĩa tư bản điều tiết. Hai vị đều bác bỏ ý tưởng cho rằng hạnh phúc là mục đích quan trọng nhất của các cá nhân nói riêng và các xã hội nói chung.
Bối cảnh
Ở một sự kiện tại Cambridge Union vào tháng 11 năm 2018, Žižek cáo buộc Peterson sử dụng các "bằng chứng ngụy khoa học " (3:40). Žižek cũng chỉ trích cách dùng từ "chủ nghĩa Marx văn hóa" của Peterson, cho rằng "thuyết âm mưu điên rồ của ông ta về quyền LGBT+ và #MeToo như là những phụ nhánh phát sinh từ cơ đồ triết học Marxist nhằm hủy hoại văn hóa phương Tây, quả thật, quá đỗi lố bịch." Theo Matthew Sharpe trên trang The Conversation, "thuật ngữ 'cultural Marxism' len lỏi vào truyền thông đại chúng khoảng năm 2016, thời điểm mà Jordan Peterson biểu tình chống đạo luật cấm phân biệt đối xử dựa trên giới tính ở Canada. Peterson đổ lỗi cho chủ nghĩa Marx về các hiện tượng như phong trào đòi sự tôn trọng cho đại từ giống trung, những khái niệm mà theo ông không tôn trọng quyền tự do ngôn luận."
Peterson hùng hồn tuyên bố rằng ông có thể gặp Zizek "bất cứ lúc nào, bất cứ đâu" để tranh biện, và vào ngày 28 tháng 2 năm 2019, một cuộc thảo luận đã được lên lịch vào ngày 19 tháng 4 năm 2019.
Tham khảo
Thể loại:Chủ nghĩa tư bản Thể loại:Chủ nghĩa Marx
Blackbolbus falcatus
Blackbolbus falcatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Geotrupidae. Loài này được Howden miêu tả khoa học năm 1985.
Tham khảo
Thể loại:Blackbolbus
Vũ Văn Thái
Vũ Văn Thái (507 – 556), biệt danh là Hắc Thát (黑獺), tước hiệu là An Định Văn công (安定文公) sau được nhà Bắc Chu truy tôn là miếu hiệu Thái Tổ (太祖), thụy hiệu Văn vương (文王) sau đó là Văn hoàng đế (文皇帝), dân tộc Tiên Ti, là người chấp chính của chính quyền Tây Ngụy, một quốc gia kế tục của nhà Bắc Ngụy thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.
Năm 534, nhân Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế đào tẩu về phía tây để chống lại sự chuyên quyền của tướng Cao Hoan, Vũ Văn Thái chớp lấy thời cô nghênh tiếp thánh giá. Năm 535, Thái hạ độc giết Hiếu Vũ Đế, lập người anh rể của mình là Nguyên Bảo Cự lên ngôi, tức là Tây Ngụy Văn Đế, cùng khi ở ở phía đông, Cao Hoan đã lập Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế. Từ đó Bắc Ngụy bị phân liệt thành 2 chính quyền là Đông Ngụy do Cao Hoan kiểm soát và Tây Ngụy do chính Thái kiểm soát. Trong những năm sau đó, Vũ Văn Thái nỗ lực chấn hưng, đánh bại nhiều cuộc tấn công của Cao Hoan, từ đó đưa Tây Ngụy từ thế yếu nhược so với Đông Ngụy mà trở nên lớn mạnh. Sau khi ông qua đời, con trai ông là Vũ Văn Giác đoạt ngôi nhà Ngụy, kiến lập ra nhà Bắc Chu
Sự nghiệp ban đầu
Vũ Văn Thái chào đời năm 507. Ông là hậu duệ của vị thủ lĩnh cuối cùng của bộ lạc Vũ Văn - Vũ Văn Dật Đậu Quy, người bị đánh bại và thu phục bởi Hoàng đế Tiền Yên Mộ Dung Hoảng. Con cháu họ Vũ Văn sau đó phục vụ cho Tiền Yên và quốc gia kế tục của nó là Hậu Yên. Sau này, Bắc Ngụy khi khởi, giết được Hoàng đế Hậu Yên Mộ Dung Bảo. Cao tổ phụ của Vũ Văn Thái là Vũ Văn Lăng nhân đó đầu hàng Bắc Ngụy, và từ đó định cư ở Vũ Xuyên. Phụ thân của Vũ Văn Thái, Vũ Văn Quăng (宇文肱) nổi tiếng là một vị tướng tài trên chiến trường. Năm 524, khi chính quyền Bắc Ngụy bị nguy khốn bởi phong trào khởi nghĩa nông dân, thì Vũ Xuyên bị bao vây bởi một thủ lĩnh phản quân là Phá Lục Hàn Bạt Lăng (破六韓拔陵). Vũ Văn Quăng và cộng sự là Hạ Bạt Độ Bạt đã dùng kế phục kích và giết chết tướng dưới trướng Bạt Lăng là Vệ Khả Cô, tạm thời bảo vệ được trấn thành. Có thể từ thời điểm này, Vũ Văn Thái đã gặp là kết bạn với con trai của họ Hạ Bạt là Hạ Bạt Nhạc.
Tuy nhiên ít lâu sau đó, trước sự tấn công trở lại của phản quân, Vũ Văn Quăng và các con trai chạy đến Trung Sơn, và bị buộc phải gia nhập vào lực lượng của thú lĩnh nổi dậy khác, Tiên Vu Tu Lễ. Vũ Văn Quăng sau đó chết trong một cuộc chiến với quân triều đình Bắc Ngụy, còn anh em Vũ Văn Thái vẫn tiếp tục phục vụ cho Tiên Vu Tu Lễ. Sau khi Tu Lễ bị tướng triều đình là Nguyên Hồng Nghiệp giết chết năm 526, tướng dưới trướng là Cát Vinh (葛榮) lại giết Hồng Nghiệp và lên nắm quyền chỉ huy nghĩa quân, cho Vũ Văn Thái, khi ấy mới 18 tuổi, làm tướng. Tuy nhiên, Vũ Văn Thái nhận thấy Cát Vinh không phải là minh chủ và đã tính tới việc đào ngũ cùng với các anh em của mình. Nhưng trước khi ông thực hiện kế hoạch này thì Cát Vinh đã bị đánh bại bởi tướng triều đình Bắc Ngụy là Nhĩ Chu Vinh vào năm 528. Anh em Thái lại theo Nhĩ Chu Vinh. Vinh không tin anh em họ Vũ Văn, giết anh Thái là Vũ Văn Lạc Sinh. Thái phải van xin mới được tha mạng.
Lipraria variipennis
Lipraria variipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1990.
Vũ Văn Thái
Sự nghiệp ban đầu
Năm 530, Nhĩ Chu Vinh sai cháu là Nhĩ Chu Thiên Quang cùng Hạ Bạt Nhạc và Hầu Mạc Trần Duyệt (侯莫陳悅) dẫn quân tấn công thủ lĩnh khởi nghĩa là Vạn Sĩ Xú Nô (万俟醜奴), đang cát cứ các tỉnh phía tây. Vũ Văn Thái tiếp tục phục vụ dưới trướng Hạ Bạt Nhạc. Sau khi Thiên Quang tiêu diệt Xú Nô, đã phong Vũ Văn Thái làm Thứ sử Nguyên châu, và trong thời gian này, ông quản lý địa phương bằng chính sách nhân từ, khiến người trong châu truyền tụng nha rằng "Nếu ông Vũ Văn đến đây sớm hơn, thì chúng ta đâu cần phải theo quân tạo phản?"
Lipraria variipennis
Tham khảo
Thể loại:Lipraria
Riad Al Solh
Riad Al Solh (1894 - 17/7/1951) (رياض الصلح) là thủ tướng đầu tiên của Liban sau độc lập.
Vũ Văn Thái
Cát cứ Quan Trung
Cuối năm 530, do lo ngại Nhĩ Chu Vinh sẽ cướp ngôi vào một ngày không xa, Hiếu Trang Đế đã giết chết Vinh trong cung. Ngay sau đó, các thành viên gia tộc Nhĩ Chu tạo phản, dẫn đầu là Nhĩ Chu Triệu và Nhĩ Chu Thế Long. Quân Nhĩ Chu nhanh chóng tấn công kinh thành, bắt giết nhà vua, lập Trường Quảng vương Nguyên Diệp, sau lại lập Quảng Lăng vương Nguyên Cung, tức là Bắc Ngụy Tiết Mẫn Đế. Năm 531, tướng Cao Hoan khởi binh chống lại họ Nhĩ Chu. Nhĩ Chu Thiên Quang khởi hành từ Trường An tiến về phía đông để hỗ trợ các cánh quân Nhĩ Chu khác. Khi Thiên Quang rời đi, Thái khuyên Hạ Bạt Nhạc nên chống lại họ Nhĩ Chu, và Nhạc nghe theo, đem quân tấn công và đánh bại em của Thiên Quang là Nhĩ Chu Hiển Thọ (爾朱顯壽). Từ đó Hạ Bạt Nhạc cùng Hầu Mạc Trần Duyệt chia nhau cát cứ vùng Quan Trung. Năm 532, Cao Hoan diệt họ Nhĩ Chu, đồng thời phế Tiết Mẫn Đế, lập Bình Dương vương Nguyên Tu lên ngôi, là Hiếu Vũ Đế. Nhạc nắm quyền ở Quan Trung, rất tin tưởng Thái và thường hỏi ý kiến ông về các việc quan trọng.
Riad Al Solh
Thiếu thời
Riad Al Solh, cũng được viết là Riad el Solh hay Riad Solh, sinh ra ở Sidon năm 1894. Gia đình ông là một gia đình Sunni nổi tiếng từ Sidon, Liban. Cha của ông là Reda Al Solh, một thống đốc cải cách ở Nabatiyyah và Saida và là một nhà cải cách Ả Rập hàng đầu. Reda Al Solh đã bị các lực lượng Ottoman thử thách năm 1915, và sống lưu vong ở Smyrna, Đế quốc Ottoman. Sau đó, ông là thống đốc Ottoman ở Salonica. Ông cũng từng là bộ trưởng nội vụ trong chính phủ của Emir Faisal ở Damascus.
Vũ Văn Thái
Cát cứ Quan Trung
Năm 533, Nhạc cử Thái làm sứ giả đến gặp Cao Hoan, tiếng là cống nạp nhưng thực chất là quan sát thái độ của ông ta. Khi Cao Hoan gặp Vũ Văn Thái, ông ta đã rất ấn tượng với cách đối đáp của Thái và muốn bắt giữ ông về dưới trướng của mình, nhưng Thái biết được việc ấy nên đã trốn thoát về Quan Trung. Sau đó ông lại được cử vào cung yết kiến Hiếu Vũ Đế, người lúc này cũng đang e sợ quyền thế của Cao Hoan quá lớn mạnh. Thái trở thành trung gian cho một minh ước bí mật giữa nhà vua với Hạ Bạt Nhạc để cùng chống lại Hoan. Nhạc bèn đề cử Thái làm Thứ sử Hạ châu.
Vào lúc này, Hạ Bạt Nhạc, đang liên minh với Hầu Mạc Trần Duyệt và kiểm soát hầu hết các châu phía tây. Tuy nhiên vào lúc đó có Thứ sử Linh châu, phục tùng Cao Hoan và không theo lệnh của Nhạc. Hạ Bạt Nhạc sai tướng Triệu Quý (趙貴) đến Hạ châu hỏi ý kiến của Vũ Văn Thái, Thái cho rằng Hầu Mạc Trần Duyệt không đáng tin tưởng, nên khuyên Nhạc thay vì đánh Tào Nê thì hãy đánh Duyệt. Nhạc không theo lời, mà ông ta cũng không hề biết rằng Duyệt đã nhận mật lệnh của Cao Hoan mưu giết Nhạc. Ít lâu sau, Duyệt dụ Nhạc vào trong lều rồi cho phục binh giết chết. Ban đầu, binh lính của Nhạc tỏ ra kinh ngạc và sợ hãi trước cái chết của chủ tướng, nhưng Hầu Mạc Trần Duyệt lại do dự không dám thu phục đạo quân này, mà bỏ chạy đến Thủy Lộ, do đó quân của Hạ Bạt không ai chỉ huy cũng rút về Bình Lương, gần chỗ đóng quân của Duyệt. Sau nhiều cuộc thương nghị, các tướng quân quyết định mời Vũ Văn Thái làm thống lĩnh, và họ gửi Đỗ Sóc Chu (sau đổi tên là Hách Liên Đạt) đến Hạ châu nghinh đón Thái. Thái đồng ý, và nhanh chóng đến tiếp quản quân của Nhạc. Cùng lúc đó, tướng của Cao Hoan là Hầu Cảnh vốn được cử đến để tiếp quản quân họ Hạ Bạt, đến nơi thì thấy thế cục đã rơi vào tay Vũ Văn Thái, bèn bỏ trốn về chỗ Cao Hoan.
Hiếu Vũ Đế, nghe tin Hạ Bạt đã chết, bèn cử Nguyên Bì (元毗) triệu tập cả Vũ Văn Thái và Hầu Mạc Trần Duyệt đến Lạc Dương. Duyệt từ chối một cách thẳng thừng, còn Thái thuyết phục nhà vua cho mình nắm quyền chỉ huy quân của Hạ Bạt Nhạc. Sau đó ông viết thư trách cứ Duyệt, và khi thấy Duyệt không hồi âm, bèn đem quân tấn công ông ta. Quân của Thái tiến rất nhanh, và Duyệt trở tay không kịp phải rút về Lược Dương, và lại lui về Thượng Khuê. Thái tấn công Thiên Thủy, Duyệt lại bỏ chạy, có ý muốn đến nương nhờ Cao Hoan, nhưng giữa đường thấy quân của Thái truy kích đã đến gần, bèn tự sát.
Ban đầu, vùng Quan Hữu kém phát triển, do loạn lạc cát cứ liên miên từ cuối đời Đông Hán. Năm 542, Vũ Văn Thái cho thi hành cải cách về quân sự, kinh tế, giảm xa hoa, lãng phí, tham nhũng trong giới quan tước để có thể đương đầu với Đông Ngụy của Cao Hoan, sẵn vốn giàu mạnh hơn, đặt 6 Điều thư căn bản :
Riad Al Solh
Sự nghiệp chính trị
thumb|right|140 px|Một bức tượng của Riad Al Solh ở trung tâm thành phố [[Beirut]] Solh từng làm thủ tướng hai lần. Nhiệm kỳ đầu tiên là sau khi Liban độc lập (25 tháng 9 năm 1943 - 10 tháng 1 năm 1945). Solh đã được tổng thống Bechara El Khoury chọn làm thủ tướng đầu tiên trong nhiệm kỳ ông ấy. Solh và Khoury đã đạt được Hiệp ước Quốc gia (al Mithaq al Watani) tháng 11 năm 1943 tạo ra một khuôn khổ chính thức để thích nghi với đa tôn giáo ở Liban. Hiệp ước Quốc gia là một hiệp ước không viết thành văn bản. Hiệp ước tuyên bố rõ ba chức vụ thực thi hiến pháp là Tổng thống, Thủ tướng và Chủ tịch nghị viện được trao cho các tín đồ của ba tôn giáo lớn nhất ở Liban theo thống kê dân số năm 1932, cụ thể là Công giáo Maronite, Hồi giáo Sunni, Hồi giáo Shi'a. Ngoài ra, trong hiệp ước này, phe Kitô hữu chấp nhận "bộ mặt Ả Rập" của Liban và hứa sẽ không tìm kiếm sự bảo vệ từ Pháp, phe Hồi giáo đồng ý chấp nhận nhà nước Liban trong lãnh thổ hiện tại của nó được vạch ra bởi người Pháp từ năm 1920 và hứa sẽ không thống nhất với Syria láng giềng. Hiệp ước cũng phân bổ các ghế trong nghị viện theo tỉ lệ 6 Kitô hữu trên 5 Hồi giáo, dựa trên cuộc điều tra dân số năm 1932 (điều này đã được sửa đổi để hai tôn giáo có số ghế như nhau trong nghị viện). Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, Solh cũng là bộ trưởng Cung cấp và Dự trữ từ 3 tháng 7 năm 1944 đến 9 tháng 1 năm 1945.
Solh đã nắm giữ chức vụ thủ tướng một lần nữa từ 14 tháng 12 năm 1944 đến 14 tháng 2 năm 1951 cũng dưới thời tổng thống Bechara El Khoury. Solh chỉ trích Quốc vương Abdullah của Jordan, người đóng vai trò quan trọng trong Liên đoàn Ả Rập về vấn đề nhà nước Palestine trong nhiệm kỳ thứ hai của mình.
Vũ Văn Thái
Nghênh đón thánh giá
Cao Hoan tìm cách liên minh với Vũ Văn Thái, song Thái từ chối và còn đem thư của Hoan về Lạc Dương trình cho Hiếu Vũ Đế. Hiếu Vũ Đế nhận thấy ông nắm được quân của Hạ Bạt Nhạc, giờ như là lãnh chúa ở Quan Trung, bèn tấn phong cho ông là Lược Dương công.
Nhà vua thấy Cao Hoan chuyên quyền lấn át, nên có ý chống lại. Hoan phát giác được âm mưu này, và Hiếu Vũ Đế tính tới chuyện nương nhờ Vũ Văn Thái, vì chỉ có ông mới là đối trọng với Cao Hoan hiện tại. Hiếu Vũ Đế đồng ý, và còn tính thêm chuyện nhờ cậy Hạ Bạt Thắng - anh của Hạ Bạt Nhạc. Tuy nhiên Thắng không ra quân mà chỉ có Thái gửi quân về phía đông để nghênh đón nhà vua. Mùa thu năm 534, nhân Cao Hoan không có ở Lạc Dương, Hiếu Vũ Đế dẫn tùy tùng chạy về tây, và gặp tướng của Thái là Lý Hiền trên đường đi. Hiền hộ tống nhà vua, đến Trường An, trị sở của Thái. Hiếu Vũ Đế gả em gái là Phùng Dực công chúa cho ông.
Riad Al Solh
Ám sát
Tuy nhiên, vài tháng sau khi ông kết thúc nhiệm kỳ thứ hai, ông bị bắn ngày 17 tháng 7 năm 1951 tại Sân bay Marka, Amman bởi các thành viên của Đảng Dân tộc Xã hội Syria. Cuộc tấn công này được thực hiện bởi ba tay súng, để trả thù cho Anton Saadeh, một trong những người sáng lập đảng này.
Vũ Văn Thái
Nghênh đón thánh giá
Sau khi Cao Hoan trở lại Lạc Dương, ông ta viết tấu xin Hiếu Vũ Đế trở về Lạc Dương. Nhà vua không đồng ý, và do đó Cao Hoan lập Hoàng thân Nguyên Thiện Kiến lên ngôi, tức là Hiếu Tĩnh Đế nhà Đông Ngụy. Từ đó Bắc Ngụy chia làm đôi, với Đông Ngụy do họ Cao kiểm soát và Tây Ngụy do họ Vũ Văn kiểm soát.
Riad Al Solh
Cuộc sống cá nhân
Al Solh kết hôn với Fayza Al Jabiri, chị em gái của người hai lần làm thủ tướng Syria, Saadallah al-Jabiri. Họ có năm con gái và một con trai, Reda, đã chết khi còn nhỏ. Con gái cả của ông, Aliya (1935 - 2007), tiếp tục con đường của cha trong cuộc đấu tranh vì Liban tự do và độc lập. Aliya truyền bá di sản văn hóa phong phú của Liban ra nước ngoài cho đến khi mất ở Paris.
Lamia Al Solh (sinh năm 1937) đã kết hôn với Hoàng tử Moulay Abdallah của Maroc, chú của vua Mohammed VI. Con của họ là Mouley Hicham, Mouley Ismail và con gái Lalla Zineb.
Vũ Văn Thái
Nghênh đón thánh giá
Mùa xuân năm 548, Vũ Văn Thái cùng Thái tử Nguyên Khâm thực hiện một chuyến tây tuần, song sau đó nghe tin Văn Đế đang lâm bệnh nặng, họ đã dừng cuộc hành trình và trở về Trường An. Tuy nhiên khi họ về đến nơi thì nhà vua đã hồi phục, và Vũ Văn Thái lại trở về Hoa châu.
Riad Al Solh
Cuộc sống cá nhân
Bahija Al Solh Assad kết hôn với Said Al Assad, cựu đại sứ Liban tại Thụy Sĩ và là cựu thành viên nghị viện. Họ có hai con trai và hai con gái.
Vũ Văn Thái
Chiến tranh Đông - Tây Ngụy
Mùa xuân 537, Cao Hoan cùng các tướng Đậu Tái và Cao Ngao Tào dẫn binh tấn công Tây Ngụy. Vũ Văn Thái nhận định rằng Cao Hoan dùng bản thân làm mồi nhử để thu hút đại quân của Thái, trong khi sẽ cho cánh quân của Đậu Tái đột kích cánh quân phía tây. Ông bèn tuyên bố sẽ rút quân về vùng đông Cam Túc nhưng thực tế lại bất ngờ tấn công Đậu Tái ở Tiểu Quan, tiêu diệt phần lớn lực lượng của ông này, Đậu Tái xấu hổ đã tự sát, còn Cao Hoan cùng Cao Ngao Tào đành phải dẫn quân về. Sử gọi đây là trận Tiểu Quan.
Mùa thu năm đó, Vũ Văn Thái nhân đà thắng lợi, tấn công vào lãnh thổ Đông Ngụy và chiếm được Hoằng Nông. Vì thủ phủ Quan Trung bị nạn đói, Thái bèn thu gom lương thực ở vùng Hoằng Nông chở về Quan Trung. Cao Hoan được tin mất Hoằng Nông, bèn dẫn đại quân từ Tấn Dương men theo sông Phần, muốn đánh thọc vào phía sau Thái. Thái bèn lui binh dần và gặp lực lượng của Hoan ở Sa Uyển. Quân Tây Ngụy ít hơn, phải bày trận men theo bờ cỏ. Cao Hoan theo lời Hầu Cảnh, cậy quân đông, không dùng hỏa công, cũng không chia quân đi vòng tấn công Trường An, mà tấn công trực diện, không ngờ bị thua to, phải rút lui. Vào mùa đông năm 537, tướng Tây Ngụy là Độc Cô Tín chiếm được kinh đô cũ của Bắc Ngụy là Lạc Dương, và các vùng lân cận khác cũng đầu hàng Tây Ngụy.
Riad Al Solh
Tham khảo
Thể loại:Thủ tướng Liban
Vũ Văn Thái
Chiến tranh Đông - Tây Ngụy
Mùa hạ năm 538, tướng Đông Ngụy là Hầu Cảnh và Cao Ngao Tào bao vây Lạc Dương. Vũ Văn Thái hộ tống Văn Đế dẫn đại quân giải vây cho thành này. Khi ông đến nơi, các tướng Đông Ngụy tháo bỏ vòng vây, Thái thừa cơ truy kích, thì ngựa của ông bị trúng một mũi tên, khiến ông bị ngã xuống, suýt nữa là bị tóm sống. Tuy nhiên ông cùng với tướng Lý Mục đã kịp cải trang thành quân lính và trốn thoát về doanh trai. Sau đó ông cho quân đánh tiếp, giết chết Cao Ngao Tào. Đêm hôm đó, quân Đông Ngụy phản kích, Thái thua to, phải rút lui và hội quân với Văn Đế ở Hoằng Nông. Cũng vào lúc đó, ở Trường An có tướng Triệu Thanh Tước (趙青雀) nghe tin quân Tây Ngụy thua to, bèn thừa cơ nổi loạn, Thái tử Nguyên Khâm cùng tướng Chu Huệ Đạt bỏ trốn khỏi kinh thành. Nghe lời khuyên của Lục Thông (陸通), Vũ Văn Thái nhanh chóng rút quân về phía tây để tiêu diệt Triệu Thanh Tước. Sau sự kiện này, ông cho thiết lập trị sở ở Hoa châu (華州, nay là Vị Nam), một nơi có vị trí tương đối gần với Trường An, và cho triệu tập nhiều đại thần và tướng lĩnh tài năng làm phụ tá cho mình. Ông cũng mở các trường học vào ban đêm dành cho các tướng lĩnh cấp thấp tại Hoa châu.
Mùa xuân năm 543, tướng Đông Ngụy là Cao Trọng Mật (高仲密), Thứ sử Bắc Dự châu - anh của Cao Ngao Tào, vốn bất hòa với Thôi Tiêm, là trưởng sử của Cao Trừng - con trưởng Cao Hoán, lại giận Cao Trừng muốn hãm hiếp người vợ kế của mình, đem đất Hổ Lao hàng Tây Ngụy. Vũ Văn Thái thân dẫn quân đến cứu Cao Thận. Tuy nhiên, trong trận đại chiến với quân Đông Ngụy tại Lạc Dương, ông bị thua to, bị tướng Đông Ngụy là Bành Nhạc truy đuổi bức bách, Thái bảo Nhạc rằng
Ý của Thái là một khi Vũ Văn Thái bị diệt rồi, thì Bành Nhạc nếu không bị bộ hạ của ông trả thù thì cũng bị Cao Hoan giết vì ông ta công cao quá sẽ lấn át Hoan. Thái lại cởi đai vàng thảy cho Nhạc, Bành Nhạc bèn quay về. Hôm sau, tái chiến, Cao Hoan bị truy bức bởi tướng Tây Ngụy là Hạ Bạt Thắng may mắn thoát chết chỉ vì ngựa Thắng hụt hơi. Thế bất lợi, Vũ Văn Thái rốt cuộc đành rút quân. Lần này Tây Ngụy thiệt hại nặng, ông dâng biểu xin tự giáng chức nhưng vua Tây Ngụy không phê chuẩn.
Năm 546, Cao Hoan lại đánh Tây Ngụy, mục tiêu là thành Ngọc Bích. Ý đồ của Hoan là dụ dỗ Thái đem đại binh đến cứu Ngọc Bích, nhưng Thái không hề có động thái gì. Tướng Vi Hiếu Khoan, người trấn giữ Ngọc Bích, ra sức chống giữ, các kế hoạch công chiếm của Hoan đều bị hóa giải. Cao Hoan khổ chiến 60 ngày, sĩ tốt tử thương hơn 7 vạn người, đều chôn ở một hố sâu. Quân Đông Ngụy không thể đánh phá như trước, Vi Hiếu Khoan phản công đoạt mất núi đất. Cao Hoan không làm gì được, quá tức giận và buồn bực mà phát bệnh, cuối cùng đành phải quyết định lui quân. Không lâu sau đó, ông ta uất ức mà chết. Đó là trận Ngọc Bích trứ danh trong lịch sử.
Cuối năm 546, Tô Xước qua đời, và Vũ Văn Thái đã thể hiện sự đau buồn sâu sắc trước cái chết của ông ta.
Mùa xuân 547, tướng Đông Ngụy là Hầu Cảnh, đang trấn giữ vùng đất phía nam sông Hoài Hà, biết rằng Cao Hoan đã chết, đã tỏ ý không thần phục người thừa kế của ông ta là Cao Trừng, nên đã đem các quận vùng Hà Nam đến Hoài Bắc hàng Tây Ngụy. Vũ Văn Thái ban phong các chức tước cho Hầu Cảnh, nhưng ban đầu lại không muốn hỗ trợ quân để ông ta chống lại các cuộc tấn công của Cao Trừng. Sau do sự cố vấn của Vương Tư Chính, ông đã sai Lý Bật (李弼) và Triệu Quý dẫn quân cứu Hầu Cảnh với điều kiện là 4 quận dưới quyền của Hầu Cảnh phải được cắt giao hẳn cho mình quản lý. Tuy nhiên sau đó Hầu Cảnh và Lý Bật sinh ra bất hòa, nghi kị nhau; đến khi Vũ Văn Thái yêu cầu Hầu Cảnh đến Trường An yết kiến Văn Đế, song ông ta đã từ chối, mối liên minh do đó tan vỡ. Quân Tây Ngụy tiến vào 4 châu nhưng không giúp đỡ gì hết cho Hầu Cảnh và do đó Cảnh về đầu hàng nhà Lương ở phía nam. Còn các vùng đất của Cảnh đều bị Đông Ngụy chiếm lại, ngoại trừ 4 châu đã cắt cho Tây Ngụy trước đó.
Trong năm 547, tướng Đông Ngụy là Cao Nhạc đem quân đánh vào Dĩnh Xuyên, vùng đất mà Tây Ngụy đã nhận được từ Hầu Cảnh. Quân Tây Ngụy ban đầu phòng thủ thành công, tuy nhiên khi quân Đông Ngụy đổi cách tháo nước sông Vị vào làm ngập thành, thì tình thế lại bất lợi cho Tây Ngụy. Vũ Văn Thái sau Triệu Quý đến giải vây, nhưng Quý bị dòng nước làm cản trở và không thể tiến vào, Dĩnh Xuyên do vậy thất thủ vào năm 549, rồi toàn bộ vùng đất mà Hầu Cảnh dâng cho Tây Ngụy đến đây Đông Ngụy đã giành lại tất cả.
Mùa xuân năm 550, em trai của Cao Trừng là Cao Dương, người nắm quyền kiểm soát Đông Ngụy sau cái chết của Trừng, đã buộc Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế truyền ngôi cho mình và lập ra nhà Bắc Tề. Vũ Văn Thái nhân đó lấy cớ Cao Dương giết vua soán vị, đem quân thảo phạt, tiến đến Kiện Châu. Tuy nhiên, Cao Dương đã đích thân dẫn đại quân đánh chống trả, và Vũ Văn Thái khi được tin quân kỉ của quân Tề nghiêm minh và sức chiến đấu tốt, đã thốt lên rằng "Ôi, Cao Hoan chưa chết." Sau đó, do trời mưa, gia súc bị chết hàng loạt, khiến Vũ Văn Thái phải lui quân.
Mở rộng lãnh thổ về phía nam
Hầu Cảnh sau khi đào thoát về phía nam theo về nhà Lương không được lâu thì đã tạo phản. Năm 548, ông ta bao vây kinh thành Kiến Khang của Lương. Đến năm 549, Lương quốc đại loạn bởi sự giao tranh của Hầu Cảnh và thế lực thân vương họ Tiêu ở khắp nơi của miền nam. Nổi bật trong thế lực các thân vương là Tương Đông vương Tiêu Dịch, con trai thứ 7 của Vũ Đế. Mùa đông năm đó, cháu nội Lương Vũ Đế là Nhạc Dương vương Tiêu Sát do trốn tránh sự truy đuổi của người chú Tiêu Dịch, bèn đem lãnh địa của mình là Tương Dương dâng cho Tây Ngụy, và cầu xin viện trợ. Vũ Văn Thái cử tướng Dương Trung (楊忠) đến trợ giúp Tiêu Sát. Mùa xuân năm 550, tương Dương Trung đánh bại và bắt được tướng của Tiêu Sát là Liễu Trọng Lễ (柳仲禮), và Vũ Văn Thái lập Tiêu Sát làm Lương vương. Từ đây lãnh địa của Sát (sau đây gọi là Tây Lương) trở thành một chư hầu của Tây Ngụy.
Khoảng năm 550, một người con trai khác của Lương Vũ Đế là Thiệu Lăng vương Tiêu Luân nổi dậy đánh chiếm An Lục, vùng đất mà Tiêu Dịch đã dâng cho Tây Ngụy. Vũ Văn Thái cử Dương Trung đến giải vây cho An Lục, Trung đã thành công và thừa thắng bao vây trị sở của Tiêu Luân là Nhữ Nam, sau cùng chiếm được nơi này, giết chết Tiêu Quan.
Mùa xuân năm 552, Tiêu Dịch và Hầu Cảnh giao chiến một lần nữa, Tiêu Dịch đã cầu xin sự giúp đỡ của Tây Ngụy, hứa cắt vùng Nam Trịnh cho Tây Ngụy, nhưng tướng trấn giữ thành là Tiêu Tuần lại không chịu nộp thành. Vũ Văn Thái và tướng Đạt Hề Vũ (達奚武) bèn tấn công Hán Trung. Do vây hãm lâu ngày không hạ được, Vũ Văn Thái và Đạt Hề Vũ tức giận muốn sau khi công hạ thì sẽ đồ sát dân trong thành, song có Lưu Phần - một tù binh trong chiến trận nhưng lại rất được Thái kính trọng - lên tiếng khuyên can, thì ông mới bỏ ý định đó. Không lâu sau, Tiêu Tuần đầu hàng, Nam Trịnh lọt vào tay Tây Ngụy. Vũ Văn Thái ban đầu chấp thuận cho Tiêu Tuần trở về Lương, nhưng sau đó lại đổi ý và giam giữ ông ta. Tuần bèn đến gặp ông thuyết phục Thái nên giữ lời hứa chỗ mình, và cuối cùng ông đã đồng ý cho Tuần ra đi. (Trong cuộc trò chuyện đó, Tiêu Tuần nhận xét rằng ban đầu ông ta nghĩ Vũ Văn Thái ví như Thương Thang và Chu Vũ vương nhưng khi Thái bội tín bội nghĩa thì còn kém hơn cả Tề Hoàn công, Tấn Văn công. Vũ Văn Thái đáp rằng mình chỉ mong được như Y Doãn, Chu Công Đán; điều này chứng minh rằng ít nhất vào thời điểm đó, Vũ Văn Thái chưa có ý định lấy ngôi nhà Tây Ngụy.)
Sau khi Hầu Cảnh bị đánh bại, có 2 hoàng thân nhà Lương đã xưng đế, gồm Tương Đông vương Tiêu Dịch (Lương Nguyên Đế) ở Giang Lăng và Vũ Lăng vương Tiêu Kỷ ở Thành Đô. Tiêu Dịch liệu thế không chống nổi Tiêu Kỷ, liền sai sứ thần đến Tây Ngụy xin binh viện trợ. Vũ Văn Thái sai cháu là Uất Trì Huýnh tấn công lãnh địa của Tiêu Kỷ (tức Tứ Xuyên và Trùng Khánh ngày nay). Hầu hết vùng đất này rơi vào tay Tây Ngụy, còn Tiêu Kỷ bị Tiêu Dịch bắt giết.
Mùa xuân 554, khi Tây Ngụy cử sứ thần là Vũ Văn Nhân Thứ (宇文仁恕, có thể là thân tộc của Vũ Văn Thái) đến gặp Lương Nguyên Đế cùng lúc sứ giả Bắc Tề cũng tới, thì vua Lương không những tỏ ra khinh miệt sứ thần mà còn hậu lễ với sứ thần Bắc Tề. Sự việc càng tồi tệ hơn khi Nguyên Đế lại gửi thư đòi Vũ Văn Thái trả lại hết các vùng đất cũ, khôi phục biên giới khi trước. Vũ Văn Thái mắng rằng
Sau đó Vũ Văn Thái chuẩn bị lực lượng tiến đánh Giang Lăng, kinh đô lúc ấy của nhà Lương. Mùa đông 554, theo lệnh của Vũ Văn Thái, quân Tây Ngụy, do Vu Cẩn (于謹) cầm đầu, và phụ tá là Vũ Văn Hộ - cháu của Vũ Văn Thái cùng Dương Trung, gồm 5 vạn người, mở cuộc tấn công vào lãnh thổ nhà Lương. Lương Nguyên Đế Tiêu Dịch vẫn không hề hay biết thế tấn công của Tây Ngụy đã rất gấp, mà tỏ ra khá xem thường. Lúc này quân đội của các trấn của Lương như Trần Bá Tiên, Vương Tăng Biện đều ở xa Giang Lăng không về cứu kịp, khiến tình thế nhà Lương ngày càng quẫn bách. Quân Tây Ngụy lập vòng vây quanh Giang Lăng. Ít lâu sau, Tiêu Dịch đầu hàng, Vu Cẩn đưa ông ta đến chỗ Tiêu Sát rồi giết chết. Vũ Văn Thái nhân danh Hoàng đế Tây Ngụy phong cho Sát làm Lương đế, tức Lương Tuyên Đế, trao cho vùng Giang Lăng nhưng đổi lại phải giao lại Tương Dương. Quốc gia của Tiêu Sát gọi là Tây Lương (555 - 587) và chỉ là một nước nhỏ, thực quyền kiểm soát đều nằm trong tay Tây Ngụy và sau đó là Bắc Chu. (Tuy nhiên, các vùng lãnh thổ còn lại của Nam triều không công nhận Tiêu Sát, một số người theo về với một Hoàng thân được phía Bắc Tề ủng hộ là Tiêu Uyên Minh). Hầu hết dân chúng Giang Lăng bị bắt làm nô lệ, mặc dù cuối cùng hầu hết họ đã được thả, do sự thuyết phục của quan viên nhà Lương là Dữu Quý Tài đối với Vũ Văn Thái.
Kết minh với Nhu Nhiên, Đột Quyết
Vào năm 545, nhận thấy một chư hầu của Nhu Nhiên là Đột Quyết đang lớn mạnh, Thái bèn cử sứ giả là An Nặc Bàn Đà đến yết kiến thủ lĩnh bộ tộc này để kết minh.
Mùa xuân năm 551, bộ tộc Sắc Lặc tấn công Nhu Nhiên, và thủ lĩnh của Đột Quyết là A Sử Na Thổ Môn đã đánh bại và bắt sống rất nhiều người Sắc Lặc. Nhân chiến thắng này, Thổ Môn đề nghị hôn nhân với con gái của Uất Cửu Lư A Na Hàn. Khi A Na Hàn từ chối, Đột Quyết bèn cắt đứt việc triều cống cho Nhu Nhiên, hai bên trở mặt thành thù. Vũ Văn Thái nắm lấy cơ hội kết minh với Đột Quyết, cử công chúa Xương Lê gả cho Thổ Môn.
Năm 555, Đột Quyết đánh Nhu Nhiên đại bại, Thiền Vu Uất Cửu Lư Đặng Thúc Tử trốn đến nương nhờ Tây Ngụy. Sợ Đột Quyết tấn công, Tây Ngụy bèn giao Thiền vu và thuộc hạ gồm 3000 người cho Đột Quyết - tất cả đều bị xử tử.
Thao túng triều cương
Mùa xuân 551, Văn Đế chết, Thái tử Khâm - con rể của Thái lên kế vị, là Tây Ngụy Phế Đế. Từ bấy giờ với thân phận quốc trượng, quyền lực của Thái ngày càng to. Hoàng hậu Vũ Văn Vân Anh là con gái của Thái, và sử sách thuật lại rằng có thể do tình yêu thương với Hoàng hậu, hoặc do sợ thế lực của Thái, mà Phế Đế không hề lập thêm bất kỳ một phi tần nào.
Mùa đông năm 553, một hoàng thân là Nguyên Liệt (元烈) lập kế mưu sát Vũ Văn Thái, song tin tức bị lộ ra, và Liệt bị giết chết. Sau cái chết của Liệt, Phế Đế cảm thấy tức giận và bất an trước sự chuyên quyền của Vũ Văn Thái, và lập mưu giết ông, bất chấp sự can gián từ các hoàng thân là Lâm Hoài vương Nguyên Dục và Quảng Bình vương Nguyên Tán. Lúc này vì các con trai còn nhỏ, nên Thái dùng các con rể chỉ huy cấm binh. Do đó, khi Phế Đế cố gắng liên lạc với các đại thần và tướng lĩnh, thì một vị tướng dưới trướng một người con rể của Vũ Văn Thái đã thông báo kế hoạch này cho Vũ Văn Thái. Thái bèn quản thúc và sau đó truất ngôi Phế Đế, lập người em là Tề vương Nguyên Khuếch lên ngôi, tức là Tây Ngụy Cung Đế. Sau đó, Thái hủy bỏ cải cách của Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế khi xưa, buộc hoàng gia đổi từ họ Nguyên sang họ Tiên Ti như cũ là Thác Bạt Vũ Văn, bỏ việc đặt niên hiệu và gọi là đế nguyên niên, nhị niên ... 99 dòng họ Tiên Ti đã đổi sang họ Hán cũng được trở lại họ cũ. Khi trước Bắc Ngụy lập quốc, có 36 thống quốc và 99 bộ lạc, đến nay đã tuyệt tự gần hết. Thái bèn chọn 36 vị tướng công cao và 99 tướng công trung bình, đổi họ của họ để thay thế. Vũ Văn Thái sau đó cũng ép Phế Đế đến chết. Sử sách ghi lại rằng Vũ Văn hoàng hậu - con gái của Thái, cũng "buộc phải chết vì lòng trung thành của bà với nhà Ngụy", song không rõ thời gian cụ thể mà Vũ Văn hậu bị giết.
Mùa xuân năm 556, Vũ Văn Thái bắt đầu lo lắng đến vấn đề kế vị. Vợ chánh thất của ông, tức Phùng Dực công chúa, chỉ sinh 1 người con trai là Vũ Văn Giác, trong khi công tử cả là Vũ Văn Dục do Diêu phu nhân sinh ra. Dưới sự cố vấn của Lý Viễn (李遠), người lập luận rằng đích xuất luôn cần được ưu tiên hơn thứ xuất, Vũ Văn Thái đã chỉ định Vũ Văn Giác làm Thế tử.
Cũng năm đó, Vũ Văn Thái tính tới chuyện tái cơ cấu chính phủ theo mô hình Lục bộ thời nhà Chu. Ông yêu cầu Hoài An vương Thác Bạt Dục (拓拔育) trình một đề xuất cho Cung Đế để giáng các thân vương xuống tước công (vì thiên tử nhà Chu chỉ xưng vương còn các chư hầu chỉ mang tước Công trở xuống mà thôi). Chức vụ của Thái trong mô hình mới này là Thái sư, Đại trùng tể, đứng đầu trăm quan.
Mùa thu năm 556, trong khi đang kinh lý các châu phía bắc, Vũ Văn Thái nhuốm bệnh ở núi Khiên Truân. Biết không thể qua khỏi, ông triệu tập người cháu là Vũ Văn Hộ đến Khiên Truân và giao phó quốc sự cũng như các con trai của mình là Vũ Văn Hộ. Sau đó ông qua đời, con đích là Vũ Văn Giác lên kế tục dưới sự bảo trợ của Vũ Văn Hộ. Ít lâu sau, Vũ Văn Giác xưng Thiên vương, phế nhà Tây Ngụy và lập ra nhà Bắc Chu.
Con trai
Vũ Văn Thái có tổng cộng 13 người con trai. Trừ Chu Vũ Đế Vũ Văn Ung, tất cả những người con trai khác đều chết yểu hoặc bất đắc kì tử
Tham khảo
Thể loại:Sinh 507 Thể loại:Mất năm 556 Thể loại:Tướng Bắc Ngụy Thể loại:Nhiếp chính Bắc Ngụy Thể loại:Nhân vật chính trị thời Nam Bắc triều
Don Quijote
Don Quijote (tiếng Tây Ban Nha: Don Quixote de la Mancha / Don Quijote xứ Mancha) hay đôi khi được phiên âm thành Đôn Ki-hô-tê hoặc Đông Ki-xốt, là tiểu thuyết của văn sĩ Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616).
Nội dung cuốn tiểu thuyết xoay quanh những chuyến phiêu lưu của một lão quý tộc già sống ở xứ Mancha tên là Alonso Quixano, lão đọc nhiều truyện hiệp sĩ đến mức mất trí và quyết định trở thành một kỵ sĩ (caballero andante) để làm sống lại tinh thần hào hiệp và phụng sự cho quốc gia. Lão tự đổi tên mình thành Don Quijote xứ Mancha. Lão cũng nhận một gã nông dân quê mùa, Sancho Panza, làm người tháp tùng, người thường sử dụng sự lanh lợi, tinh ranh trần tục để đối phó với những lời độc thoại hùng tráng của Don Quijote về vấn đề hiệp sĩ, thứ mà lúc đó đã được coi là lỗi thời. Trong phần đầu tiên của cuốn sách, Don Quijote không phân biệt được đâu là thực đâu là ảo, chỉ đắm chìm trong thế giới hiệp sĩ mà mình tưởng tượng ra.
Tóm tắt nội dung
Câu chuyện tiếp tục với việc chàng đánh một anh thợ cạo đội chiếc chậu thau bằng đồng mà chàng tưởng là chiếc mũ bằng vàng của Mambrino. Sau "chiến thắng" này, chàng nghỉ chân tại một quán trọ và trong giấc ngủ đầy mộng mị, chàng mơ thấy mình tham gia một trận chiến vinh quang nhất đời hiệp sĩ của chàng, với chiếc mũ đỏ trên đầu, tay trái quấn chăn làm mộc đỡ, tay phải cầm kiếm đâm chém lia lịa vào những tấm thân phì nộn của bọn khổng lồ làm máu của chúng tuôn chảy ngập phòng. Thật ra, trong cơn mê sảng chàng đã đâm thủng hàng chục túi rượu nho bằng da dê ở quanh phòng.
Sau vụ này, Don Quijote bị cha xứ và bác thợ cạo bắt phải trở về, nhưng rồi chàng lại trốn thoát và tiếp tục những cuộc phiêu lưu mới với những kép hát lang thang, tham dự đám cưới của ông nhà giàu Camacho, thám hiểm hang sâu của Montesinos, đi trên một chiếc thuyền màu nhiệm tới thăm hai vị quận công vô danh. Cặp vợ chồng này cho bác giám mã Sancho làm chúa một hòn đảo và Sancho tỏ ra rất khôn ngoan trong việc cai trị.
Cuối cùng, một người cạnh nhà và người nhà Don Quimote lập mưu để Don Quijote về nhà và cuối cùng người cạnh nhà hoá trang thành hiệp sĩ để đánh với Don Quijote với điều kiện "nếu ta đánh thua ta sẽ không làm hiệp sĩ nữa và nếu ngươi thua thì ngươi không được làm hiệp sĩ nữa" và Don Quijote thua nên Don Quijote trở về nhà. Khi chết, Don Quijote tỏ ra là một người nhận thức được tai hại của những cuốn truyện hiệp sĩ mà mình đã từng đọc khi viết những dòng di chúc để lại cho đời.
Ý nghĩa tác phẩm
Don Quijote là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của thời đại Phục Hưng và được đánh giá là tiểu thuyết đầu tiên của châu Âu. Nhân vật của tác phẩm, qua hình tượng Don Quijote, phản ánh được tính đa diện của con người, bên cạnh tính cách gàn dở là sự tế nhị, thương yêu đồng loại, yêu quý tự do và ghét thói xa hoa ăn bám của bọn quý tộc đương thời và biết trọng đạo lý. Tác phẩm cũng không hoàn toàn được sáng tác với ý nghĩa hài hước, qua tác phẩm, Cervantes chế giễu những tàn dư của lý tưởng hiệp sĩ phiêu lưu thời phong kiến, đả kích một thị hiếu tầm thường đang phổ biến trong công chúng, hiển thị khát khao hướng đến một xã hội hậu phong kiến công bằng và nhân đạo hơn.
Thông tin khác
Trong tiếng Anh, tính từ "quixotic" ngày nay có nghĩa là "anh hùng rơm" hay "lãng mạn" lấy từ tên nhân vật này. Thành ngữ "fighting windmills" (đánh nhau với cối xay gió) cũng bắt nguồn từ một trong những câu chuyện trong tác phẩm này nhằm chỉ những ảo tưởng của con người.
Bài 7 trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 8 (tập một trang 75 – 78) được trích một phần từ tiểu thuyết này, được đặt tên là  Đánh nhau với cối xay gió
Đọc thêm
Thể loại:Tiểu thuyết Tây Ban Nha Thể loại:Tiểu thuyết tiếng Tây Ban Nha Thể loại:Tiểu thuyết được chuyển thể thành phim Thể loại:Tiểu thuyết được chuyển thể thành opera
Buồng ion
Thông thường thuật ngữ "buồng ion hóa" dùng để chỉ các detector thu nhận được tất cả các điện tích được tạo ra bởi ion hóa trực tiếp trong buồng khí thông qua việc sử dụng điện trường. Nó chỉ sử dụng các điện tích rời rạc được tạo ra bởi mỗi tương tác giữa bức xạ tới và chất khí, và không liên quan đến cơ chế nhân khí khí được sử dụng bởi các công cụ đo bức xạ khác, chẳng hạn như bộ đếm Geiger-Müller hoặc bộ đếm tỷ lệ.
Các buồng ion có đáp ứng đồng đều cao với bức xạ trên một dải rộng năng lượng, và là phương tiện được ưa thích để đo mức cao của bức xạ gamma. Chúng được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp điện hạt nhân, phòng thí nghiệm nghiên cứu, chụp X quang, sinh học phóng xạ (radiobiology), và quan trắc môi trường.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phóng xạ Thể loại:Dụng cụ khoa học Thể loại:Dụng cụ đo lường
Rockland, Quận La Crosse, Wisconsin
Rockland là một làng thuộc quận La Crosse, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2006, dân số của làng này là 625 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng của Wisconsin Thể loại:Quận La Crosse, Wisconsin
Lee Hae Woo
Lee Hae Woo (Hàn tự: 이해우, Hán tự: 李海雨, Hán-Việt: Lý Hải Vũ) sinh ngày 9 tháng 7 năm 1987 là nam diễn viên, người mẫu Hàn Quốc.
US Alençon
Union Sportive Alençonnaise 61 là một câu lạc bộ bóng đá Pháp được thành lập vào năm 1916. Đội có trụ sở tại thị trấn Alençon và sân vận động của họ là Stade Jacques Fould, có sức chứa 1.500 khán giả.
Liên kết ngoài
Thể loại:Câu lạc bộ thể thao thành lập năm 1916 Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Pháp
Hydrobiosella mouensis
Hydrobiosella mouensis là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Hydrobiosella
Akermania besucheti
Akermania besucheti là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Argano & Manicastri miêu tả khoa học năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Akermania
Blackbolbus frontalis
Blackbolbus frontalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Geotrupidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1838.
Tham khảo
Thể loại:Blackbolbus
Akermania coronata
Akermania coronata là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Barnard miêu tả khoa học năm 1949.
Tham khảo
Thể loại:Akermania
Lipromela
Lipromela là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1933 bởi Chen.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Alticini
Ninh Phước, Ninh Hòa
Ninh Phước là một xã thuộc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.
Blackbolbus fucinus
Blackbolbus fucinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Geotrupidae. Loài này được Howden miêu tả khoa học năm 1985.
Tham khảo
Thể loại:Blackbolbus
Lipromela pubipennis
Lipromela pubipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1980.
Hydrobiosella neocaledoniae
Hydrobiosella neocaledoniae là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Lipromela pubipennis
Tham khảo
Thể loại:Lipromela
Ninh Tân (xã)
Ninh Tân là một xã thuộc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.
Hydrobiosella neocaledoniae
Tham khảo
Thể loại:Hydrobiosella
Chiến dịch Donbas
Chiến dịch Donbas là một chiến dịch tấn công lớn của quân đội Liên Xô trong khuôn khổ chuỗi chiến dịch Dniepr. Trong khi các Phương diện quân Trung tâm đang hoàn tất Chiến dịch Kutuzov và Phương diện quân Voronezh còn đang giành giật với Tập đoàn quân xe tăng 4 và Cụm tác chiến Kempf (Đức) từng ngôi làng, từng thị trấn trong Chiến dịch Nguyên soái Rumyantsev thì các Phương diện quân Tây Nam và Nam dưới sự chỉ đạo của Nguyên soái A. M. Vasilevsky đã mở chiến dịch Donbas. Bắt đầu từ ngày 13 tháng 8 do Phương diện quân Tây Nam tấn công trước, mục tiêu ban đầu của chiến dịch là thu hút một phần binh lực của Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) về phía Nam, tạo điều kiện cho Phương diện quân Thảo Nguyên nhanh chóng đánh chiếm Kharkov. Đến đầu tháng 9, chiến dịch đã phát triển thành một cuộc tổng tấn công ồ ạt của cả hai Phương diện quân Tây Nam và Nam (Liên Xô) vào các tập đoàn quân xe tăng 1, 6 và 17 (Đức) trên khắp vùng Donbas và ven Biển Đen.
Chiến dịch diễn biến theo ba giai đoạn:
Ngày 22 tháng 9, chiến dịch kết thúc. Quân đội Liên Xô thu hồi toàn bộ vùng Donbas. Phương diện quân Tây Nam chuẩn bị cuộc vượt sông Dniepr mở Chiến dịch Dniepropetrovsk để phối hợp với Phương diện quân Tây Nam cũng chuẩn bị vượt sông mở Chiến dịch Znamenka-Krivoy Rog. Phương diện quân Nam chuẩn bị mở Chiến dịch Nizhni Dnieprovsk nhằm thu hồi vùng hạ lưu sông Dniepr và cô lập Tập đoàn quân 17 (Đức) tại bán đảo Krym.
Bối cảnh
nhỏ|phải|200px|Lược đồ mô tả cuộc tấn công của Quân đội Liên Xô tại Donbas mùa thu năm 1943 Sau thất bại nặng nề ở trận Kursk, đầu tháng 8 năm 1943, quân đội Đức Quốc xã không những không giữ nổi các vị trí đã đoạt được hồi đầu mùa hè năm 1943 mà tiếp tục phải rút lui trước các cuộc phản công mạnh mẽ của quân đội Liên Xô ở phía Nam vòng cung Kursk. Chiến dịch Nguyên soái Rumyantsev do các phương diện quân Voronezh và Thảo Nguyên (Liên Xô) tiến hành đã đặt cụm quân Đức tại khu vực Kharkov vào tình thế nguy hiểm. Để ngăn chặn đà công kích của quân đội Liên Xô, thống chế Erich von Manstein buộc phải rút bới một số binh đoàn xe tăng, thiết giáp từ phòng tuyến sông Mius, điều lên khu vực Kharkov. Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) ở khu vực Donbas cũng bị rút bớt một số lực lượng, chỉ còn lại Quân đoàn xe tăng 57 là đơn vị cơ động mạnh nhất. Trên mặt trận vùng Donbas, bắt đầu xuất hiện những tình thế có lợi cho quân đội Liên Xô. Tuy nhiên, cụm quân Đức tại Donbas vẫn chiếm giữ những vị trí khá thuận lợi cho phòng thủ gồm tuyến sông Mius do Tập đoàn quân 6 trấn giữ; tuyến sông Bắc Donets do Tập đoàn quân xe tăng 1 bố trí phòng ngự.
Địa hình khu vực Donbas gồm ba khu vực chủ yếu. Phía Bắc là dãy đồi thấp thoải dần về đồng bằng hạ lưu sông Dniepr ở phía Tây. Phía Đông Nam là vùng bán sơn địa với những dải núi đất cao không quá 350 m. Hai con sông Bắc Donets và Mius tạo thành các chướng ngại thiên nhiên trên hướng Tây Bắc - Đông Nam ở khu Bắc Donets và Bắc Nam ở khu Nam Donbas. Hồi mùa hè năm 1942, Tập đoàn quân xe tăng 1 và Tập đoàn quân 17 (Đức) đã dễ dàng mở các cuộc đột kích sâu bằng xe tăng, đánh chiếm toàn bộ vùng Donbas, phát triển đến sông Volga và Kavkaz. Cuối năm 1943, cũng là hai tập đoàn quân này cùng với Tập đoàn quân 6 (tái lập từ hầu hết các đơn vị của Cụm tác chiến Hollidt) đang phòng thủ khu vực mà họ đã đi qua hơn một năm trước đó. Nhưng hè thu năm 1943 đã khác với hè thu năm 1942, quân đội Liên Xô đang chiếm ưu thế về binh lực và nắm quyền chủ động chiến lược trên toàn mặt trận Xô-Đức.
Quân đội Liên Xô
Toàn bộ các Phương diện quân Tây Nam và Nam (Liên Xô) được đặt dưới quyền chỉ đạo phối hợp của Nguyên soái A. Vasilevsky, đại diện Bộ Tổng tư lệnh quân đội Liên Xô. Ý đồ ban đầu của tướng R. Ya. Malinovsky dùng đòn đột kích của Tập đoàn quân 12 được tăng cường Quân đoàn xe tăng 23 và Quân đoàn cơ giới cận vệ 1 tấn công từ Izyum vào khu vực Barvenkovo - Kramatorsk đã không thành công khi thực hiện. Ngày 18 tháng 8, Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) đã chặn được cánh quân xung kích của quân đội Liên Xô trước cửa ngõ Barvenkovo. Tập đoàn quân 12 bị thiệt hại nặng và bị giải thể. Số quân còn lại sáp nhập vào Tập đoàn quân 6. Quân đoàn xe tăng 23 và Quân đoàn cơ giới cận vệ 1 được điều sang dải hoạt động của Tập đoàn quân cận vệ 3. Ngày 1 tháng 9, với lực lượng được tăng cường, Bộ tư lệnh Phương diện quân lấy Tập đoàn quân cận vệ 3 làm chủ công trong chiến dịch, phối hợp với các tập đoàn quân 51, xung kích 5 và cận vệ 2 của Phương diện quân Nam giải phóng Stalino (nay là Donetsk), mục tiêu quan trọng nhất của chiến dịch, sau đó, tiến ra bờ sông Dniepr. Phương diện quân Nam cũng phải tiến hành một chiến dịch đệm ở tuyến sông Mius, phá vỡ tuyến phòng ngự của Tập đoàn quân 6 (Đức) trên tuyến sông này, đánh chiếm Taganrog, Amvrosyevka và Kuteynikovo làm bàn đạp để tấn công Donetsk và tiếp tục phát triển đến tuyến sông Molochnaya.
Quân đội Đức Quốc xã
Cánh Nam của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) hoạt động tại khu vực Donbas và các tuyến sông Mius, Molochnaya gồm Tập đoàn quân xe tăng 1 và Tập đoàn quân 6 (tái lập). Cuối chiến dịch, thống chế Erich von Manstein điều động Quân đoàn bộ binh 44 của Tập đoàn quân 17 (Đức) đang đóng ở Krym tăng cường cho Tập đoàn quân 6 để ngăn chặn đà tiến công của Quân đội Liên Xô trên tuyến sông Molochnaya.
Tại Zmyev và Barvenkovo
nhỏ|phải|256px|Công binh Liên Xô bắc cầu phao qua sông Bắc Donyets cho các phương tiện nặng vượt qua Ngày 13 tháng 8, Tập đoàn quân 46 phối hợp với cánh trái của Tập đoàn quân 57 (Phương diện quân Voronezh) tấn công cụm phòng thủ Zmyevka do các sư đoàn bộ binh 153 và 255 (Đức) đóng giữ. Tướng Franz Mattenklot đưa hai trung đoàn xe tăng của Sư đoàn xe tăng 13 từ Merefa phản kích vào sườn phải của Tập đoàn quân 46 và chặn đứng cuộc tấn công, hất Tập đoàn quân 46 (Liên Xô) trở lại tả ngạn sông Bắc Donets. Ngày 18 tháng 8, nguyên soái A. M. Vasilevsky đến sở chỉ huy của tướng V. V. Glagolev đích thân chỉ huy cuộc công kích Zmievka lần thứ hai nhưng Tập đoàn quân 46 (Liên Xô) vẫn không hạ được Zmyevka trong hành tiến. Trận tấn công Zmyevka biến thành một trận đánh công kiên ác liệt. Đến ngày 24 tháng 8, Quân đoàn xe tăng 29 thuộc Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 (Liên Xô) sau khi chiếm Kharkov đã mở cuộc đột kích vào Merefa, uy hiếp phía sau lưng Quân đoàn bộ binh 42 (Đức), buộc tướng Franz Mattenklot phải điều hai trung đoàn xe tăng trở lại phía Bắc phối hợp với Sư đoàn xe tăng "Wiking" (được tổ chức lại từ Sư đoàn cơ giới SS "Wiking") phản đột kích ngăn chặn xe tăng Liên Xô. Ngày 26 tháng 8, Tập đoàn quân 46 làm chủ khu phòng ngự Zmyevka. Sư đoàn bộ binh 255 (Đức) bị tiêu diệt, sư đoàn bộ binh 153 bị thiệt hại nặng. Cụm phòng ngự Zmyevka trở thành bàn đạp tấn công phía Bắc của Phương diện quân Tây Nam trên hữu ngạn sông Bắc Donets.