cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distichium brevisetum
Distichium brevisetum là một loài rêu trong họ Ditrichaceae. Loài này được C. Gao mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Distichium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Phyllanthus suffrutescens
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1893
Euxoa mauretanica
Euxoa mauretanica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euxoa
Robert Allen Pease
BOP PEASE: người anh hùng của thế giới Analog
Tên thật là Robert Allen Pease, sinh ngày 22 tháng 8 năm 1940 – mất ngày 18 tháng 6 năm 2011 tại California USA
Ông được ví như là đấng sáng tạo của kỹ thuật thiết kế mạch tương tự tích hợp (IC analog)
Trong số những sản phẩm bán dẫn của ông thiết kế là bộ biến đổi "nhiệt độ-điện áp thành tần số" sử dụng trong cuộc cách mạng nghiên cứu y học khi lần đầu tiên con người chinh phục đỉnh Everest vào mùa Đông năm 1980 (Trước đó rất lâu, các nhà thám hiểm đã chinh phục đỉnh Everest vào mùa Thu – khi thời tiết ổn định, còn mùa Đông thì chưa từng vì thời tiết rất khắc nghiệt).
Ông cũng là người thiết kế bộ khuếch đại địa chấn đo chấn động trên Mặt Trăng dùng cho tàu không gian trong chương trình Apollo - chinh phục Mặt Trăng của NASA 1961.
Những thiết kế đáng nhớ nhất của ông là:
LM331 _ IC biến đổi điện áp thành tần số
LM337 _ IC biến đổi điện áp Âm
Ông là người viết tài liệu về các loại mạch ứng dụng của Op-Amp (1969) mà tất cả các cuốn sách dạy điện tử đều lấy làm tư liệu (mạch khuếch đại đảo, không đảo…). Bản cập nhật cuối cùng toàn bộ các mạch điện sử dụng Op-amp (2002) của ông: "AN-31.pdf"
Tham khảo
Thể loại:Kỹ sư Mỹ Thể loại:Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts Thể loại:Sinh năm 1940 Thể loại:Mất năm 2011 Thể loại:Mạch tích hợp
Platymantis isarog
Platymantis isarog (tên tiếng Anh: Isarog Forest Frog) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Polystichum orientalitibeticum
Polystichum orientalitibeticum là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Xuất bản phẩm nhiều kỳ
Trong lĩnh vực xuất bản và khoa học thư viện và thông tin, thuật từ xuất bản phẩm nhiều kỳ được áp dụng cho các tài liệu "trong bất cứ hình thức nào được phát hành dưới cùng một tiêu đề trong một sự kế tiếp các phần riêng rẽ, thường được đánh số (hoặc ghi ngày tháng) và xuất hiện vào các khoảng thời gian đều đặn hoặc không đều đặn mà không có kết thúc được định trước".
Xuất bản phẩm định kỳ
Trái với xuất bản phẩm nhiều kỳ nói chung, một xuất bản phẩm định kỳ được định nghĩa là "một xuất bản phẩm nhiều kỳ có tiêu đề riêng biệt của mình, bao gồm nhiều bài viết... bởi nhiều hơn một tác giả, được phát hành... vào những khoảng thời gian đều đặn trong vòng một năm, mà không có quyết định trước đó về việc khi nào số cuối cùng sẽ xuất hiện." Thể loại này bao gồm các tạp chí và tập san, nhưng không bao gồm các biên bản lưu của cuộc họp hay báo viết.
Chú thích
Thể loại:Xuất bản
Wiedlisbach
Wiedlisbach là một đô thị thuộc huyện Oberaargau, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 7,5 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 2167 người. nhỏ|trái|Wiedlisbach
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của hạt Oberaargau Thể loại:Thành phố của Thụy Sĩ Thể loại:Đô thị của bang Bern
Gonomyodes tacoma
Tham khảo
Thể loại:Gonomyodes Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Dicranota crassicauda
Dicranota (Dicranota) crassicauda là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Chodouny
Chodouny là một làng thuộc huyện Litoměřice, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Litoměřice Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Kirchheim, Würzburg
Kirchheim là một đô thị ở huyện Würzburg bang Bayern thuộc nước Đức.
Satsuma
nhỏ|Một giỏ satsuma. nhỏ|Mặt cắt của quả satsuma. Satsuma hay cam ngọt Ôn Châu (Citrus unshiu) là một loại cây ăn quả đột biến thuộc chi Cam chanh có nguồn gốc từ Nhật Bản hoặc Trung Quốc và đã du nhập vào châu Âu.
Ở Nhật Bản, tên của nó là "cam ngọt" (mikan) hay "cam ngọt Ôn Châu" (unshū mikan, 温州蜜柑, Ôn Châu mật cam). Ở Trung Hoa, tên của loại cam này cũng là "Cam ngọt Ôn Châu" (Wēnzhōu Mìgān, 温州蜜柑, Ôn Châu mật cam). Loại quả này còn được gọi là "quýt không hạt" (无核桔, wúhé jú, vô hạch kết). Còn người Triều Tiên lại gọi loại quả này là "quýt" (橘, 귤, kyul).
Tên gọi
Cái tên "cam ngọt Ôn Châu" liên quan tới thành phố Ôn Châu thuộc tỉnh Chiết Giang, CHND Trung Hoa. Đây là địa phương nổi tiếng về ngành trồng các loại cam và chanh. Thật ra loại cam ngọt Ôn Châu cũng đã được trồng ở Nhật Bản từ thời cổ, và các giống cam ngọt Ôn Châu trồng hiện nay ở Trung Quốc đều có nguồn gốc từ Nhật Bản.Quýt clementine không phải là quả cùng thứ với satsuma.
Đặc điểm
Quả của loài cây này có vị ngọt và không có hạt, có kích thước to hơn quýt (Citrus reticulata) và nhỏ hơn cam. Một trong những đặc điểm của satsuma là vỏ quả rất mỏng, nhìn giống như da và có nhiều chấm nhỏ cùng với nhiều tuyến tinh dầu nằm xung quanh quả; điều này khiến quả rất dễ được bóc vỏ so với các loại quả khác thuộc chi Cam chanh. Thịt quả cũng rất dễ bị tổn thương trước những va đập mạnh - ví dụ như việc chuyên chở, mang vác không cẩn thận gây ra rơi rớt, va đập. Có điều là do có vỏ không kín khít với thịt quả nên những tổn thương ấy khó lộ ra ngoài và vì vậy khó có thể bị phát hiện bằng mắt thường. Vì vậy các nhà vườn thường ví satsuma là loại quả có chất lượng thất thường do lớp vỏ đã ngăn cản việc đánh giá chất lượng quả qua bề ngoài của nó.
Lịch sử
Nguồn gốc của loài cây ăn quả này là từ Nhật Bản. Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng loại quả này có nguồn gốc từ Trung Quốc và được trồng cách đây 2400 năm. Các giống cam ngọt Ôn Châu ở Trung Quốc hiện nay đều có nguồn gốc từ Nhật Bản; cụ thể là vào năm 1916, một số giống cây này đã được du nhập vào tỉnh Ôn Châu. Các giống cam ngọt ấy cùng với những giống cây mới phát triển từ nó trở thành loại cây ăn quả chủ lực trong các vườn cây trái Ôn Châu. Trung tâm của nghề trồng cam ngọt Ôn Châu nằm ở trấn Wushan thuộc quận Âu Hải của Ôn Châu.
Du nhập vào phương Tây
Loại cây ăn quả này được du nhập từ châu Á vào Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha bởi các giáo sĩ Dòng Tên. Những vườn cam đầu tiên được dòng Tên tạo nên ở xứ đạo Plaquemines, Louisiana hiện nay vẫn còn tồn tại.
Loại quả này trở nên phổ biến hơn ở Hoa Kỳ vào cuối thế kỷ thứ 19. Trong năm 1876 vợ của một nhân viên tòa đại sứ Hoa Kỳ ở Nhật Bản đã đem một lượng cam ngọt Ôn Châu từ tỉnh Satsuma, Kyūshū về Hoa Kỳ; vì vậy tên của loại quả này được gọi là "cam Satsuma" mặc dù nguồn gốc thật sự của nó không phải ở địa phương ấy. Các thành phố mang tên Satsuma ở Alabama, Florida, Texas và Louisiana được đặt theo tên của cam ngọt Ôn Châu. Từ năm 1920 trở đi hạt Jackson tại doi đất Florida bắt đầu mang danh hiệu "Thủ đô cam Satsuma của thế giới." Tuy nhiên nền công nghiệp thương mại đã bị suy sụp nghiêm trọng sau khi một đợt giá rét khủng khiếp quét sang Hoa Kỳ vào cuối thập niên 1930. Sau đó cam ngọt Ôn Châu đã được trồng tại những vùng có khí hậu lạnh hơn vì giống cây này chịu rét tốt (một cây cam trưởng thành có thể chịu được nhiệt độ âm 9,5 độ bách phân (15 độ F) trong vòng vài giờ) và nhiệt độ thấp cũng làm vị ngọt của quả trở nên đậm đà hơn. Độ chịu rét của nó chỉ thua cây kim quất mà thôi. Cam ngọt Ôn Châu có ít gai và điều này cũng làm một điểm khiến nó được các nhà vườn ưa thích. Nếu gieo trồng bằng hạt thì sau 8 năm cây sẽ bắt đầu cho quả; các nhà vườn cũng thường ghép cành cam ngọt Ôn châu vào các cây bố thuộc Chi cam chanh hoặc họ Cửu lý hương khác - trong đó chỉ hay cam ba lá là loại cây bố thông dụng nhất.
Liên kết ngoài
U Thể loại:Cây thuốc Thể loại:Trái cây có nguồn gốc Châu Á Thể loại:Cây thuốc châu Á Thể loại:Giống cây trồng
Euryglossina bowenensis
Euryglossina bowenensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.
Kham (huyện)
Kham (tiếng Lào: ເມືອງຄຳ), tiếng Việt còn gọi là Khâm hay Mường Khăm, là một muang (huyện) của tỉnh Xiengkhuang, Lào.
Vị trí
Huyện Kham nằm ở phía Bắc tỉnh, mặt phía Bắc giáp huyện Huameuang tỉnh Huaphanh. Các mặt còn lại giáp các huyện cùng tỉnh: phía Tây giáp huyện Phou Kout, phía Nam giáp huyện Khoune, phía Đông giáp huyện Nong Het.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xiengkhuang Thể loại:Huyện thị Lào Thể loại:Huyện biên giới Lào với Việt Nam
The Woman I Love (bài hát)
"The Woman I Love"là bài hát của ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ Jason Mraz. Nó được phát hành là đĩa đơn thứ ba chính thức, từ album phòng thu thứ tư của anh, Love Is a Four Letter Word (2012), vào ngày 4 tháng 2 năm 2013.
Chú thích
Thể loại:Đĩa đơn năm 2013 Thể loại:Bài hát của Jason Mraz Thể loại:Pop ballad Thể loại:Ballad thập niên 2010 Thể loại:Bài hát năm 2013 Thể loại:Đĩa đơn của Atlantic Records
Mischodon zeylanicus
Mischodon zeylanicus là một loài thực vật có hoa trong họ Picrodendraceae. Loài này được Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mischodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1854 Thể loại:Thực vật Sri Lanka Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Giàng Thị Bình
Giàng Thị Bình (sinh ngày 27 tháng 1 năm 1965) là một nữ chính trị gia người Việt Nam, dân tộc H'Mông. Bà hiện là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội. Bà đã trúng cử đại biểu Quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 2, tỉnh Lào Cai gồm có các huyện: Bảo Thắng, Bảo Yên, Bắc Hà, Mường Khương và Si Ma Cai.
Xuất thân
Giàng Thị Bình sinh ngày 27 tháng 1 năm 1965 quê quán ở thị trấn Sa Pa, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.
Bà hiện cư trú ở Số nhà 019, Tổ 5, phường Duyên Hải, thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai.
Sự nghiệp
Bà gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 29/1/1997.
Bà từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII tỉnh Lào Cai.
Khi ứng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV vào tháng 5 năm 2016 bà đang là Tỉnh uỷ viên, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, làm việc ở Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, có bằng cao cấp lí luận chính trị.
Bà đã trúng cử đại biểu Quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 2, tỉnh Lào Cai gồm có các huyện: Bảo Thắng, Bảo Yên, Bắc Hà, Mường Khương và Si Ma Cai, được 194.824 phiếu, đạt tỷ lệ 85,89% số phiếu hợp lệ.
Bà hiện là Tỉnh uỷ viên, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội.
Bà đang làm việc ở Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai.
Thymus sibthorpii
Thymus sibthorpii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Kist, Würzburg
Kist là một đô thị ở huyện Würzburg bang Bayern thuộc nước Đức.
Quách Tấn
Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh ngày 23 tháng 11 năm Kỷ Dậu (tức ngày 4 tháng 1 năm 1910, nhưng giấy khai sinh thì ghi là ngày 1 tháng 1 năm 1910) tại thôn Trường Định, huyện Bình Khê (nay là xã Bình Hòa, huyện Tây Sơn) tỉnh Bình Định. Tổ tiên ông vốn là người Trung Quốc sang Việt Nam. Cha ông là Quách Phương Xuân, thông chữ Pháp; mẹ là Trần Thị Hào, giỏi chữ Hán. Anh em ông gồm 10 người nhưng chỉ còn lại ba là ông, Quách Tạo và Quách Thị Mộng Lan.
Lúc nhỏ Quách Tấn học chữ Hán. Đến 12 tuổi, ông mới bắt đầu học Quốc ngữ và Pháp ngữ tại trường Pháp Việt Quy Nhơn (nay là Quốc học Quy Nhơn), rồi đậu cao đẳng tiểu học (primaire Supérieur) năm 1929.
Sau đây là quá trình hoạt động của ông:
Quách Tấn lập gia đình năm 1929. Vợ ông là bà Nguyễn Thị Nhiếp, hiệu Thanh Tâm, sinh trưởng tại Phú Phong, huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định.
Thơ
Ngoài ra ông còn 13 tập thơ chưa xuất bản.
Viết chung
Ông viết chung với con trai là Quách Giao các tập:
Quan niệm sáng tác thơ
Đối với thơ, tôi (Quách Tấn) không tách biệt "mới" và "cũ". Tôi lựa thể Đường luật vì thấy thích hợp với tâm hồn mình. Vì đã lựa được con đường đi nên từ 1932 đến 1941, mặc dù phong trào Thơ Mới sôi nổi, tôi vẫn giữ thể Đường luật.
Nhận xét
Nói về phong cách sống của Quách Tấn, Nguyễn Vỹ viết:
Về sự nghiệp văn chương, tuy Quách Tấn viết nhiều thể loại, nhưng người ta chú ý đến ông là nhờ thơ, nhất là hai tập thơ đầu. Đặng Thị Hảo cho biết:
Đến hai năm sau (1941), khi thi phẩm Mùa cổ điển ra đời, thì giới yêu thơ mới bắt đầu chú ý đến thơ ông nhiều hơn. Tháng 10 năm ấy, Quách Tấn được Hoài Thanh-Hoài Chân giới thiệu trong Thi nhân Việt Nam:
Những năm gần đây, tài thơ của ông được đánh giá như sau. Trích trong Từ điển văn học (bộ mới):
Trong Từ điển Tác gia Văn hóa Việt Nam có đoạn:
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Bình Định Thể loại:Người Việt gốc Hoa Thể loại:Nhà thơ Việt Nam Thể loại:Nhà thơ tiền chiến Thể loại:Nhà văn Việt Nam
Miass
Miass (tiếng Nga: Миасс) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Chelyabinsk Oblast. Thành phố có dân số 158.420 người (theo điều tra dân số năm 2002. Đây là thành phố lớn thứ 108 của Nga theo dân số năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố và thị trấn ở tỉnh Chelyabinsk
Curtil-sous-Burnand
Curtil-sous-Burnand là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 138. Dân số năm 2006 ước khoảng 129 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Saône-et-Loire
Microstegium geniculatum
Microstegium geniculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Hayata) Honda mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microstegium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Hồ Giai (nhà hoạt động dân chủ)
Ngày 23 tháng 10 năm 2008, ông nhận giải Sakharov của Nghị viện châu Âu.
Tham khảo
Thể loại:Nhà hoạt động dân chủ người Trung Quốc Thể loại:Người Bắc Kinh Thể loại:Sinh năm 1973 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Tù nhân lương tâm Thể loại:Người đoạt giải Sakharov Thể loại:Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS Thể loại:Tù nhân Trung Quốc Thể loại:Nhà bảo vệ môi trường Trung Quốc
Euryglossina cardaleae
Euryglossina cardaleae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.
Tham khảo
Thể loại:Euryglossina Thể loại:Động vật được mô tả năm 1968
Parastathes flavicans
Parastathes flavicans là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Parastathes
Ainsliaea lijiangensis
Ainsliaea lijiangensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được H.Chuang mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Liên kết ngoài
Ainsliaea lijiangensis
Glottiphyllum grandiflorum
Glottiphyllum grandiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được (Haw.) N.E.Br. mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Liên kết ngoài
Thể loại:Glottiphyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1921
Distichium bryoxiphioidium
Distichium bryoxiphioidium là một loài rêu trong họ Ditrichaceae. Loài này được C. Gao mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Distichium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Calymmaria lora
Calymmaria lora là một loài nhện trong họ Hahniidae.
Tham khảo
Thể loại:Calymmaria
Pijiño del Carmen
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Magdalena Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Kleinrinderfeld
Kleinrinderfeld là một đô thị ở huyện Würzburg bang Bayern thuộc nước Đức.
Triệu Quân Dụng
Triệu Quân Dụng (chữ Hán: 赵君用; 1319-1359) là một thủ lĩnh quân Hồng Cân Hoài Bắc (Trung Quốc) thời Nguyên mạt.
Triệu Quân Dụng nguyên tên viết là 赵均用, sau mới đổi thành 赵君用, gốc người Tiêu huyện, An Huy. Năm 1351, đầu quân theo quân Chi Ma Lý, tham gia công phá Từ Châu. Năm 1352, quân Nguyên đánh Từ Châu, giết chết Chi Ma Lý. Triệu Quân Dụng cùng Bành Đại tập hợp tàn quân chuyển hướng đánh Hào Châu (nay thuộc huyện Phượng Dương, An Huy), hợp quân với Quách Tử Hưng. Không lâu sau, tiếp tục dẫn quân công kích Tứ Châu (nay thuộc huyện Tứ Hồng, Giang Tô), rồi Hu Dị. Năm 1356, dẫn quân công kích Hoài An, gây dựng được thanh thế lớn.
Năm 1357, Triệu Quân Dụng Tự Xưng là Vĩnh Nghĩa Vương Hoàng Đế, tuy nhiên sau đó thì Hoài An thất thủ, Triệu Quân Dụng phải trốn chạy về Ích Đô nương nhờ Mao Quý. Tuy nhiên, năm 1359, do Triệu Quân Dụng giết con của Mao Quý, nên bộ tướng Mao Quý đưa quân Liêu Dương về Ích Đô, giết chết Triệu Quân Dụng.Niên Hiệu Cuối Đời Đại Tống Vĩnh Nghĩa Vương Hoàng Đế.
Tham khảo
Thể loại:Khởi nghĩa cuối đời Nguyên Thể loại:Người An Huy Thể loại:Năm sinh thiếu Thể loại:Mất năm 1359
Contagium vivum fluidum
Năm 1892, Dmitri Ivanovsky đã phát hiện ra rằng nguyên nhân của bệnh "khảm lá thuốc lá" có thể đi qua bộ lọc sứ của Chamberland. Ông lưu ý những phát hiện này, nhưng cảm thấy rằng họ chỉ có thể có kết quả từ một bộ lọc nứt. Năm 1898, Beijerinck đã để ý rằng mầm bệnh đủ nhỏ để xuyên qua bộ lọc thường dùng để bẫy vi khuẩn.
Tham khảo
Thể loại:Virus
Polystichum otophorum
Polystichum otophorum là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Franch.) Bedd. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polystichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1892
Thành cổ Biên Hòa
nhỏ|Bản vẽ thành Biên Hòa Thành cổ Biên Hòa là một di tích lịch sử tọa lạc tại phường Quang Vinh, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Đây được xem là thành cổ duy nhất ở Nam Bộ còn tồn tại đến ngày nay. Dấu tích còn sót lại của ngôi thành xưa là một vòng thành được xây dựng bằng đá ong bao quanh khuôn viên rộng 10.816,5 m², bên trong có ngôi nhà kiến trúc theo kiểu Pháp. ​
Di tích Thành cổ Biên Hòa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 2013.
Lịch sử
300px|phải|nhỏ Thành cổ Biên Hòa còn có các tên gọi khác là Thành Cựu, Thành Kèn hay Thành Xăng Đá, xưa thuộc thôn Bàn Lân (Tân Lân), huyện Phước Chánh, tỉnh Biên Hòa.
Theo Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, khi Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh dựng dinh Trấn Biên, lỵ sở trấn Biên Hòa đặt ở thôn Phước Lư (nay là phường Quyết Thắng). Do khu vực này thường xảy ra lụt lội vào mùa mưa nên đến năm Gia Long thứ 15 (1816) lỵ sở được dời về khu gò đồi thấp ở thôn Bàn Lân. Năm 1834, vua Minh Mạng cho đắp Thành Biên Hòa, ban đầu chỉ đắp bằng đất trên nền thành cũ của người Lạp Man (Chân Lạp) nên còn có tên là Thành Cựu. Minh Mạng chính yếu có viết: "Tỉnh này trước kia cũng có thành và hào. Nay khâm mạng nhà vua phái Đoàn Văn Phú trình tấu lên để thi hành".
Quan khâm sai Đoàn Văn Phú đã chọn 1 ngàn dân trong hạt đắp thành vào tháng 6 năm 1834. Cả bốn mặt thành đều dài 70 trượng (khoảng gần 300 m), cao 4 thước 3 tấc (1,82 m), tường thành dày 1 trượng (4,24 m). Thành có 4 cửa, xung quanh có hào rộng 2 trượng (8,48 m), sâu 6 thước (2,54 m). Mặt chính của Thành Biên Hòa quay về hướng Tây Nam, được án ngữ bởi sông Đồng Nai - đường thủy duy nhất nối Biên Hòa và Sài Gòn; phía sau thành là hướng núi Bửu Long, mặt hông là đường thiên lý (nay là đường Nguyễn Ái Quốc) - con đường bộ duy nhất đi kinh thành Huế. Ngoài ra, ở khu vực núi Châu Thới có đồn Mỹ Hòa với 3 ngàn quân đóng giữ.
300px|phải|nhỏ|Bản đồ hạt Biên Hòa năm 1881 thể hiện vị trí của Thành Biên Hòa Biên Hòa sử lược (tác giả Lương Văn Lựu) viết, sau khi chiếm Biên Hòa ngày 17 tháng 12 năm 1861, quân đội Pháp đã tiến hành xây dựng lại, thu hẹp diện tích thành chỉ còn 1/8 so với trước. Hào phía đông bị lấp lại, một phần tường thành bị phá bỏ xây cất phố xá và một số doanh trại, biệt thự, nhà thương trong khuôn viên dành cho sĩ quan cao cấp. Thành lúc này được quy hoạch gần vuông theo lối Vauban. Thực chất, thành Biên Hòa lúc này như một "trại lính cao cấp" dành cho quân đội Pháp nên có tên gọi là thành Soldat (người dân gọi là thành Xăng Đá theo phiên âm). Mỗi sáng, người lính trực nơi đây thổi kèn báo thức nên người dân địa phương còn gọi là Thành Kèn.
Theo bình đồ (Plan des rapides de Bien Hoa) do 3 kỹ sư thủy quân: Manen, Vidalin, Héraud đo đạc năm 1862–1863, Thành Biên Hòa có kỳ đài nằm ở gần tim cửa nam thành phía nhìn ra sông Đồng Nai. Đến năm 1879, Thành Biên Hòa hầu như thay đổi toàn bộ. Thành có hình vuông, giữa mỗi cạnh là một vòng cung nên từ trên cao nhìn như hình hoa mai 8 cánh, nội thành có 10 công đường chính. Một con đường mới được mở từ bờ sông chạy đến cổng thành tên là Boulevard Citadelle (đại lộ Thành Trì, nay là đường Phan Chu Trinh), trồng rất nhiều cây phượng vĩ. Các hào nước bị lấp lại và xây nhiều lô cốt, trại lính xung quanh.
Đến nay, một số kiến trúc xây dựng giai đoạn này vẫn còn tồn tại. Cụ thể, đó là khu biệt thự dành cho các sĩ quan cao cấp, một kiến trúc lầu, một đoạn tường thành, lô cốt ở phía đông.
Từ năm 1954 đến 1975, thành Biên Hòa không có thay đổi gì nhiều. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã sử dụng lại toàn bộ các công trình do Pháp để lại, chia thành Biên Hòa thành 2 khu vực Tây Bắc và Đông Nam bằng một con đường trồng hai hàng me, chạy dọc từ cổng chính vào.
Sau năm 1975, Thành Biên Hòa được lực lượng cách mạng tiếp quản và giao lại cho Phòng Hậu cần Công an tỉnh Đồng Nai.
Trùng tu và bảo tồn
Trước đây có thời gian các hạng mục di tích gốc của Thành cổ Biên Hòa bị xuống cấp nghiêm trọng. Các bức tường bị nứt và bong tróc, nhiều chỗ ẩm mốc. Rễ cây cổ thụ ăn xuyên qua tường làm nứt nhiều nơi. Sàn gạch bị bong, hệ thống mái cũng mục nát dẫn đến tình trạng thấm dột trầm trọng. Ngoài ra, hệ thống tường có nhiều đoạn đã bị sập đổ, cổng thành đã mất... Theo thẩm định của cơ quan chức năng, mức độ tổn thất của tường thành là 70%, còn nội thất trang thiết bị của nhà cổ phía tây đã hỏng hoàn toàn, thang và cửa hỏng 90%.
Năm 2014, UBND tỉnh Đồng Nai đã đầu tư hơn 41 tỷ đồng cho giai đoạn 1 của dự án trùng tu, tôn tạo di tích này nhằm bảo tồn nhà cổ phía đông, nhà cổ phía tây và hệ thống tường thành, bên cạnh đó xây mới nhiều công trình phụ khác và trưng bày hiện vật.
Xem thêm
Biên Hòa Thể loại:Di tích tại Đồng Nai Thể loại:Biên Hòa
Dicranota currani
Dicranota (Dicranota) currani là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Euryglossina clypearis
Tham khảo
Thể loại:Euryglossina Thể loại:Động vật được mô tả năm 1980
Caradrina agenjoi
Caradrina agenjoi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Caradrina
Lopholaena festiva
Lopholaena festiva là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Brusse mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Lopholaena Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Calymmaria minuta
Calymmaria minuta là một loài nhện trong họ Hahniidae.
Tham khảo
Thể loại:Calymmaria
Cussy-en-Morvan
Cussy-en-Morvan là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 465. Ước tính dân số năm 2007 là 460 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Saône-et-Loire
Gonomyodes yohoensis
Gonomyodes yohoensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Gonomyodes Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Ainsliaea longipetiolata
Ainsliaea longipetiolata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Ánh lệ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Ainsliaea longipetiolata
Mycena rosea
Mycena rosea là một loài nấm trong họ Mycenaceae. Ban đâu có tên là Agaricus roseus vào năm 1803 bởi nhà thực vật học người Đan Mạch Christian Heinrich Friedrich, loài này được đặt tên hiện tại của vào năm 1912 bởi Gramberg.
Tai nấm ban đầu có hình dạng lồi trước khi chuyển sang dẹp phẳng; đường kính của nó có thể lên tới 6 cm.
Kürnach
Kürnach là một đô thị ở huyện Würzburg bang Bayern thuộc nước Đức.
Mycena rosea
Mycena sororius là một loài liên quan chặt chẽ có thể được phân biệt một cách với M. rosea bởi sự điện di của isozyme, cũng như có các bào tử lớn hơn - từ 4,8-5,5 μm, so với 6,5-9 và 4,5-5 μm của M. rosea.
Tham khảo
Thể loại:Nấm phát quang Thể loại:Nấm châu Âu Thể loại:Mycena
Parastathes moultoni
Parastathes moultoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chrominae
Chrominae là một phân họ cá biển thuộc họ Cá thia.
Propylthiouracil
Propylthiouracil (PTU) là một loại thuốc dùng để điều trị bệnh cường giáp. Các dạng bệnh cường giáp mà thuốc có thể sử dụng cũng bao gồm cả bệnh Graves và bướu cổ đa bào độc. Nếu để chữa cho trạng thái khủng khoảng tuyến giáp, thuốc này thường sẽ hiệu quả hơn methimazole. Còn trong trường hợp bình thường, thuốc này thường chỉ được sử dụng khi không thể sử dụng methimazole, phẫu thuật và iod phóng xạ được. Thuốc được dùng qua đường uống.
Tác dụng phụ thường gặp bao gồm ngứa, rụng tóc, sưng, nôn, đau cơ, tê và nhức đầu. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác có thể có như các vấn đề về gan và số lượng tế bào máu thấp. Sử dụng trong khi mang thai có thể gây hại cho em bé. Propylthiouracil thuộc nhóm thuốc chống tuyến giáp. Chúng hoạt động bằng cách giảm lượng hormone tuyến giáp được sản xuất bởi tuyến giáp và ngăn chặn sự biến đổi thyroxine (T4) thành dạng triiodothyronine (T3).
Propylthiouracil được đưa vào sử dụng trong những năm 1940. Nó nằm trong danh sách các thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, tức là nhóm các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 3,62 USD một tháng. Tại Vương quốc Anh chi phí một tháng bởi NHS là khoảng 52,51 bảng Anh. Tại Hoa Kỳ, giá bán buôn là 38,34 USD mỗi tháng.
Chú thích
Thể loại:Thuốc thiết yếu của WHO
Platymantis lawtoni
Platymantis lawtoni là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.
Quốc lộ 17B
Quốc lộ 17B là tuyến đường quốc lộ dài 41 km ở miền Bắc Việt Nam, đi qua ba tỉnh thành Quảng Ninh, Hải Dương, Hải Phòng.
Platymantis lawtoni
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Quốc lộ 17B
Tuyến đường này bắt đầu tại Quốc lộ 18 đoạn qua phường Mạo Khê, thị xã Đông Triều, Quảng Ninh, vượt qua ba nhánh sông của sông Kinh Thầy trên địa phận thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương đến nút giao với Quốc lộ 5 tại thị trấn Phú Thái, huyện Kim Thành. Từ thị trấn Phú Thái, tuyến đường tiếp tục đi về phía nam huyện Kim Thành rồi sang địa phận huyện An Dương, thành phố Hải Phòng và giao với Quốc lộ 10 tại cầu Rế 2. Quốc lộ 17B tiếp tục đi cặp theo sông Rế và kết thúc tại ngã ba Ắc Quy giao với Quốc lộ 5 tại xã An Đồng, huyện An Dương.
Platymantis lawtoni
Tham khảo
Thể loại:Platymantis Thể loại:Động vật lưỡng cư Philippines
Quốc lộ 17B
Trước đây, tuyến đường có tên là đường tỉnh 208 trên địa bàn thành phố Hải Phòng, đường tỉnh 388 trên địa bàn tỉnh Hải Dương và đường 188 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Ngày 27 tháng 6 năm 2016, Bộ Giao thông vận tải ban hành Quyết định số 1982/QĐ-BGTVT về việc chuyển tuyến đường nối các tỉnh, thành phố Quảng Ninh, Hải Dương và Hải Phòng thành Quốc lộ 17B.
Chú thích
Thể loại:Giao thông Hải Dương Thể loại:Giao thông Hải Phòng Thể loại:Giao thông Quảng Ninh 17B
Hamarøy
Thông tin chung
Đô thị Hamarøy được thành lập ngày 1 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt). Vào ngày 1 tháng 1 năm 1964, một phần của Hamarøy nằm phía nam Sagfjorden (dân số 77) đã được chuyển tới Steigen lân cận. Vào cùng ngày, các trang trại Tysnes và Molvik (dân số: 33) được chuyển từ Hamarøy đến Tysfjord.
Huy hiệu
Huy hiệu có từ thời hiện đại; huy hiệu đã được cấp vào ngày 19 tháng 2 năm 1982. Các cánh tay cho thấy một chú mèo trắng trên nền xanh. Lynx rất phổ biến trong khu vực được chọn là cánh tay để biểu thị cho động vật hoang dã phong phú trong rừng của đô thị.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Na Uy Thể loại:Đô thị của Nordland
Babiana fimbriata
Babiana fimbriata là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được (Klatt) Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Liên kết ngoài
Thể loại:Babiana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1877
Neoroepera banksii
Neoroepera banksii là một loài thực vật có hoa trong họ Picrodendraceae. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neoroepera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873
Mosiera araneosa
Mosiera araneosa là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Urb.) Bisse mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mosiera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Cày phim
Việc cày phim, còn được gọi là xem marathon (tiếng Anh: binge-watching), là việc xem nội dung (TV, video,...) trong một thời gian dài liên tục, thường là xem một loạt phim duy nhất. Trong một cuộc khảo sát do Netflix thực hiện vào tháng 2 năm 2014, 73% người xem định nghĩa việc cày phim là "xem từ 2-6 tập phim của cùng một loạt phim trong một lần ngồi". Các nhà nghiên cứu cho rằng việc cày phim nên được xác định dựa trên bối cảnh và nội dung thực tế của chương trình truyền hình.
Việc cày phim như một hiện tượng văn hóa đã trở nên phổ biến với sự phát triển của các dịch vụ truyền hình internet như Netflix, Amazon Video và Hulu, qua đó người xem có thể xem các chương trình truyền hình và phim theo yêu cầu. Ví dụ, 61% những người tham gia khảo sát Netflix cho biết họ thường xuyên cày phim. Nghiên cứu gần đây dựa trên dữ liệu từ các nhà cung cấp trực tuyến lớn của Hoa Kỳ cho thấy hơn 64% khách hàng đã cày phim ít nhất một lần trong một năm.
Lịch sử
Ở nước ngoài, việc sử dụng từ binge-watching đã được phổ biến với sự ra đời của dịch vụ truyền hình Internet. Vào năm 2013, từ này đã được sử dụng chính thống để mô tả việc Netflix phát hành toàn bộ một mùa hơn 10 tập của chương trình bản gốc chỉ trong một ngày, trái ngược với mô hình phát hành mỗi tập một tuần truyền thống.
Vào tháng 11 năm 2015, Từ điển tiếng Anh Collins đã chọn từ "binge-watch" là từ của năm.
Ảnh hưởng văn hoá
Diễn viên Kevin Spacey đã sử dụng Bài giảng MacTaggart tại Lễ hội Truyền hình Edinburgh năm 2013 để yêu cầu các nhà cung cấp truyền hình mang đến cho khán giả "những gì họ muốn, khi họ muốn nó. Nếu họ muốn cày phim, chúng ta nên để họ cày phim". Ông tuyên bố rằng những cốt truyện chất lượng cao sẽ duy trì sự chú ý của khán giả trong nhiều giờ liên tục và có thể làm giảm vi phạm bản quyền, mặc dù hàng triệu người vẫn tải xuống nội dung bất hợp pháp. Việc cày "truyền hình chất lượng, có tính phức tạp" như The Wire và Breaking Bad đã được ví như đọc nhiều hơn một chương tiểu thuyết trong một lần ngồi, và được một số người cho là "cách thông minh, đầy tính suy tư" khi xem TV.
Giám đốc truyền hình của ITV Peter Fincham cảnh báo rằng việc cày phim làm xói mòn "giá trị xã hội" của truyền hình vì có ít cơ hội để dự đoán cốt truyện trong tương lai và mất đi sự thảo luận với bạn bè.
Nghiên cứu được công bố bởi học giả truyền thông, Tiến sĩ Anne Sweet, nhấn mạnh rằng cày phim là một hình thức của việc tiêu thụ không thể kiềm chế, tương tự như ăn nhiều hay uống say, và do khía cạnh gây nghiện của nó, việc cày phim thậm chí có thể đại diện cho một dạng nghiện TV. Những phát hiện này đã được Pittman và Steiner đưa ra vào năm 2019; họ nhận thấy rằng "mức độ mà một cá nhân chú ý đến một chương trình có thể tăng hoặc giảm sự hối tiếc sau tiêu thụ, tùy thuộc vào động lực của việc cày phim."
Nghiên cứu được thực hiện bởi phòng thí nghiệm Techncolor vào năm 2016 đã phát hiện ra rằng một phiên cày phim làm tăng khả năng tiếp tục cày phim trong tương lai gần. Trong khi đó, phần lớn mọi người sẽ không ngay lập tức cày phim thêm lần nữa. Điều này chỉ ra rằng cày phim không phải là một hành vi không thay đổi của người tiêu dùng trong thực tế.
Hoàn thành toàn bộ một mùa phim trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hành đã trở nên phổ biến. Theo khảo sát năm 2018 của người lớn xem TV, 29% báo cáo đã từng làm điều này. Trong số những người ở độ tuổi 18-29, con số này tăng lên 51%.
Sự chú tâm và tâm trạng
Một nghiên cứu năm 2019 của Tiến sĩ Matthew Pittman thuộc Đại học Tennessee và Tiến sĩ Emil Steiner của Đại học Rowan đã xem xét mức độ ảnh hưởng của trải nghiệm người xem và sự hối tiếc sau khi say. "Cuộc khảo sát (N = 800) xác định rằng mức độ mà một cá nhân chú ý đến một chương trình có thể tăng hoặc giảm sự hối tiếc tiếp theo, tùy thuộc vào động lực của việc xem binge." Nhưng chỉ đơn giản là xem cho thấy nhu cầu chú ý nhiều hơn là không đủ để tiết chế sự hối tiếc hậu kỳ. Nghiên cứu tiếp theo của họ cho thấy những khán giả lên kế hoạch theo dõi trước thời hạn có nhiều khả năng chọn các chương trình phù hợp với động cơ của họ để xem - phim hài thư giãn, phim truyền hình hấp dẫn, yêu thích hoài cổ. Kế hoạch như vậy đã cải thiện "sự tham gia của người xem, dẫn đến kết quả cảm xúc được cải thiện."
Ảnh hưởng lên giấc ngủ
Một nghiên cứu gần đây đã liên kết việc cày phim với chất lượng giấc ngủ kém hơn, tăng chứng mất ngủ và mệt mỏi. Trên thực tế, việc cày phim có thể tăng sự tỉnh táo về nhận thức, do đó ảnh hưởng đến giấc ngủ. Kết quả cho thấy 98% người cày phim có nhiều khả năng có chất lượng giấc ngủ kém, tỉnh táo hơn trước khi ngủ và mệt mỏi hơn khi thức.
Ảnh hưởng lên quảng cáo
Vào năm 2019, Hulu đã giới thiệu một định dạng quảng cáo mới cho những người hay cày phim. Một thương hiệu sẽ chạy quảng cáo trong tập đầu tiên và thứ hai của phiên cày phim; những quảng cáo này bao gồm một số câu đùa về việc cày phim. Trước tập thứ ba, thương hiệu thưởng cho những người cày phim bằng cách chạy một quảng cáo có khuyến mãi đặc biệt hoặc thông báo họ sẽ có thể xem tập tiếp theo mà không bị gián đoạn bởi quảng cáo.
Tham khảo
Thể loại:Truyền thông học Thể loại:Thuật ngữ truyền hình
Diều hâu đen
nhỏ|Diều hâu đen Diểu hâu đen, tên khoa học Milvus migrans, là một loài chim rất mạnh mẽ trong họ Accipitridae.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Chim Đại lục Á Âu Thể loại:Chim Châu Đại Dương Thể loại:Chim Nhật Bản Thể loại:Chim vịnh Guinea Thể loại:Chim Cabo Verde Thể loại:Chim Đông Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 1783 M Thể loại:Chim ăn thịt châu Phi Thể loại:Chim đặc hữu Kenya
Sân bay Alicante
Sân bay quốc tế Alicante (tiếng Tây Ban Nha: Aeropuerto Internacional de Alicante),, tên ban đầu El Altet, là sân bay chính của vùng Alicante và Murcia ở Tây Ban Nha. Sân bay này nằm bên trong đô thị Elx (Elche), 9 km về phía tây nam của Alicante.
El Altet được khai trương ngày 4 tháng 5 năm 1967, thay thẻ sân bay cũ La Rabassa từ năm 1936. Sân bay lấy tên theo một phần của thành phố Elx.
Sân bay này là căn cứ của các hãng Air Nostrum, Evelop Airlines, Na Uy Air Shuttle, Ryanair, Vueling và Jet2.com. Lưu lượng hành khách đã tăng đáng kể trong thập kỷ qua, đánh bại kỷ lục hàng năm của chính nó kể từ năm 2013 cho đến nay; đặc biệt, năm 2015, sân bay có tổng lượng khách 10.574.484 lượt hành khách. Sau đó, vào năm 2016, nó đã lập kỷ lục mới với gần 12.350.000 lượt hành khách, năm 2017, nó đã lập kỷ lục mới liên tiếp ở mức 13,7 triệu hành khách. Đây là một trong 50 bận rộn nhất ở châu Âu. Có tới 80% tất cả các chuyến bay chở khách là quốc tế. Số lượng hành khách lớn nhất đến từ Vương quốc Anh, Đức, Hà Lan, Na Uy, Bỉ và Thụy Điển. Các điểm đến trong nước phổ biến là Madrid, Palma de Mallorca và Barcelona.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Cộng đồng Valencia Thể loại:Tỉnh Alicante Thể loại:Elche
Crete
Crete (Κρήτη, hiện đại: Kríti, cổ đại: Krḗtē; Creta) là đảo lớn nhất và đông dân nhất của Hy Lạp, và là đảo lớn thứ năm tại Địa Trung Hải, đồng thời cũng là một trong 13 vùng của Hy Lạp. Hòn đảo có ý nghĩa lớn trong kinh tế và di sản văn hóa của Hy Lạp song vẫn duy trì các đặc điểm văn hóa địa phương (như phương ngữ Crete, thi ca và âm nhạc). Crete là trung tâm của văn minh Minoan (c. 2700–1420 TCN), nền văn minh có trình độ phát triển cao đầu tiên tại châu Âu, và là nền văn minh đã tạo nên các cung điện đầu tiên của châu Âu.
Tên gọi
Hòn đảo lần đầu tiên được đề cập đến với tên gọi Kaptara trong các văn bản từ thành phố Mari của Syria có niên đại từ thế kỷ 18 TCN, được lặp lại sau đó trong các ghi chép của Tân Assyria và Kinh thánh (Caphtor). Đảo được biết đến tại Ai Cập cổ đại là Keftiu, cả hai đều tương tự như tên Minoan của đảo.
Tên tiếng Hy Lạp Mycenaea của Crete không được biết; nó không được nêu trong các văn bản văn tự tuyến hình B còn lại cho đến nay. Tên gọi Crete (Κρήτη) làn đầu tiên được đề cập tới là trong sử thi Odyssey của Homer. Từ nguyên của nó không rõ. Một suy đoán cho rằng nó có nguồn gốc từ tiếng Luwian *kursatta (kursawar "đảo", kursattar "cắt, miếng"). Trong tiếng Latinh, tên của đảo trở thành Creta.
Tên gốc tiếng Ả Rập của Crete là Iqrīṭiš (اقريطش < (της) Κρήτης), nhưng sau khi Tiểu vương quốc Crete được thành lập với kinh đô mới đặt tại ربض الخندق Rabḍ al-ḫandaq (nay là Iraklion), cả thành phố và đảo đều được gọi là Χάνδαξ (Khandhax) hay Χάνδακας (Khandhakas). Dưới thời đế chế Ottoman, trong tiếng Thổ Ottoman, Crete được gọi là Girit (كريت).
Địa lý
nhỏ|Quang cảnh [[Hẻm núi Ha]]
Deutsche Presse-Agentur
DPA là hãng thông tấn lớn nhất của Đức, ngoài trụ sở chính ở Hamburg, còn có trụ sở trung tâm báo chí ở Berlin. Văn phòng của DPA có ở hơn 100 quốc gia.
Crete
Địa lý
Crete có địa hình đồi núi, và có một dãy núi chạy từ đông sang tây, gồm ba nhóm núi khác nhau:
Khí hậu
Crete trải dài trên hai vùng khí hậu, chủ yếu là Địa Trung Hải và một phần là Bắc Phi. Do vậy, khí hậu Crete chủ yếu là ôn đới. Bầu không khí khá ẩm ướt, tùy thuộc vào vị trí gần hay xa biển, trong khi mùa đông khá êm dịu. Tuyết thường rơi trên các ngọn núi từ giữa tháng 11 và tháng 5, song hiếm khi thấy ở các vùng thấp. Trong khi các đỉnh núi cao bị tuyết bao phủ cả năm thì vùng gần biển tuyết chỉ có thể ở lại trên mặt đất một vài phút hoặc vài giờ. Tuy nhiên, một đợt lạnh vào tháng 2 năm 2004 đã khiến toàn bộ hòn đảo bị tuyết bao phủ. Vào mùa hè tại Crete, nhiệt độ dao động từ 20 °C đến dưới 30 °C, và tối đa có thể lên tới trên 30 °C hay thậm chí 40 °C.
Bờ biển phía nam, bao gồm đồng bằng Mesara và dãy núi Asterousia, nằm trong vùng khí hậu Bắc Phi, và do đó chịu ảnh hưởng đáng kể với các ngày nắng và nhiệt độ cao trong suốt năm. Tại đây, cọ chà là đâm hoa kết quả, và nhạn sinh sống quanh năm chứ không di cư sang châu Phi. Khu vực màu mỡ quanh Ierapetra, ở góc đông nam của đảo, có thể sản xuất nông nghiệp quanh năm, với tất cả các loại rau mùa hè và hoa quả được trồng trong nhà kính suốt mùa đông.
Hành chính
Crete là đảo đông dân nhất của Hy Lạp với trên 600.000 người. Xấp xỉ 42% cư dân sống tại các thành phố và thị trấn chính của đảo trong khi 45% sống tại các khu vực nông thôn.
Crete cùng với các đảo nhỏ lân cận tạo nên vùng Crete (Περιφέρεια Κρήτης), một trong 13 vùng của Hy Lạp được thành lập theo đợt cải cách đơn vị hành chính vào năm 1987. Theo kế hoạch Kallikratis năm 2010, quyền hạn của vùng được xác định lại và mở rộng. Thủ phủ của vùng đặt tại Heraklion và vùng được chia thành bốn đơn vị thuộc vùng (trước kế hoạch-Kallikratis là các quận). Từ tây sang đông là: Chania, Rethymno, Heraklion và Lasithi. Chúng được chia tiếp thành 24 khu tự quản.
Thành phố
nhỏ|200px|Quảng cảnh cảng [[Agios Nikolaos, Crete|Agios Nikolaos]]
Văn hóa
nhỏ|200px|Các vũ công đến từ Sfakia
Người dân trên đảo nói phương ngữ Crete của tiếng Hy Lạp với nhiều từ vựng đặc trưng của đảo. Crete có thể loại thi ca Mantinada riêng biệt. Đảo được biết đến với nền âm nhạc dựa trên các tác phẩm thi ca Mantinada và nhiều điệu nhảy múa bản địa, đáng chú ý nhất trong đó là Pentozali.
Các tác gia người Crete đã có đóng góp quan trọng cho văn học Hy Lạp trong suốt thời kỳ hiện đại; các tên tuổi chính gồm Vikentios Kornaros, tác giả của sử thi lãng mạn Erotokritos (tiếng Hy Lạp: Ερωτόκριτος) vào thế kỷ 17, và đến thế kỷ 20 có tác gia Nikos Kazantzakis. Vào thời Phục hưng, Crete có các trường Crete về hội họa tượng thánh, ảnh hưởng đến El Greco và thông qua ông là với nền hội họa châu Âu.
Xã hội Crete có các gia đình khét tiếng và các mối thù truyền kiếp giữa các gia tộc vẫn còn lại trên đảo cho đến nay. Người Crete cũng có truyền thống giữ súng ở nhà, một truyền thống có từ thời kỳ kháng chiến chống lại đế chế Ottoman. Gần như mọi hộ gia đình tại vùng nông thôn của Crete đều sở hữu một khẩu súng không đăng ký. Việc sở hữu súng được chính phủ Hy Lạp quy định nghiêm ngặt, song các cơ quản có thẩm quyền nhắm mắt làm ngơ, chấp nhận cho họ sở hữu súng theo truyền thống.
Kinh tế
Nền kinh tế của Crete chủ yếu dựa vào nông nghiệp và là một trong số ít các hòn đảo của Hy Lạp có nền kinh tế độc lập mà không cần phải dựa vào du lịch. Nền kinh tế đã bắt đầu thay đổi rõ rệt vào thập niên 1970 khi du lịch đạt được tầm quan trọng nhất định. Trong khi trồng trọt và chăn nuôi vẫn có tầm quan trọng, song do khí hậu và thổ nhưỡng trên đảo, đã có sự sụt giảm trong sản xuất và cùng với đó là sự mở rộng đáng kể của các ngành dịch vụ. Tất cả ba lĩnh vực trong nền kinh tế Crete (nông nghiệp, chế biến-đóng gói, dịch vụ), đều kết nối trực tiếp và phụ thuộc lẫn nhau. Thu nhập bình quân của đảo cao hơn nhiều so với mức trung bình của Hy Lạp, trong khi tỉ lệ thất nghiệp cũng thấp hơn.
nhỏ|200px|Bãi biển cọ tại Vai, Crete
Hòn đảo có ba sân bay chính, Nikos Kazantzakis tại Heraklion, Daskalogiannis tại Chania và một sân bay nhỏ hơn tại Sitia. Hai sân bay đầu có các đường bay quốc tế, và là cửa ngõ khi các du khách đến với hòn đảo.
Hòn đảo có các tuyến phà chủ yếu là kết nối với Athens do một số công ty điều hành như Minoan Lines và ANEK Lines.
Lịch sử
nhỏ|200px|Mảnh vỡ bức bích họa của một nữ vũ công (Knossos, 1600–1450 BC)
Họ Người đã sống tại Crete ít nhất là từ 130.000 năm trước. Vào hậu kỳ đồ đá mới và thời kỳ đồ đồng, dưới nền văn minh Minoan, Crete đã có một trình độ phát triển cao, một nền văn minh có học thức. Đảo được cai trị bởi các thực thể Hy Lạp cổ đại, đế quốc Đông La Mã, đế quốc Đông La Mã, Tiểu vương quốc Crete, Cộng hòa Venezia và đế chế Ottoman. Sau một thời gian ngắn tự chủ (1897–1913) dưới sự quản lý của chính phủ lâm thời Crete, đảo gia nhập vương quốc Hy Lạp. Đảo bị Đức Quốc xã xâm lược trong Chiến tranh Thế giới thứ 2.
Thời tiền sử
Cá thể người đầu tiên đến định cư tại Crete là từ 130.000 năm trước, vào thời đại đồ đá cũ. Các điểm định cư vào giai đoạn tiền đồ gốm của thời kỳ đồ đá mới vào thiên niên kỷ thứ 7 TCN, sử dụng gia súc, cừu, dê, lợn và chó cũng như các loại ngũ cốc và cây đậu đã được thuần hóa; Knossos cổ là một trong những địa điểm chính vào thời kỳ đồ đá mới (và sau này là Minoan). Các điểm định cư vào thời đồ đá mới khác bao gồm Kephala, Magasa, và Trapeza.
Văn minh Minoan
Crete là trung tâm của nền văn minh tiến bộ đầu tiên của châu Âu, Minoan (c. 2700–1420 BC). Nền văn minh này được viết trong các văn bản mà đến nay vẫn không giải mã được, chúng được gọi là văn tự tuyến hình A. Lịch sử Crete đầy rẫy những huyền thoại như Vua Minos, Theseus, và Minotaur, được truyền khẩu qua những thi sĩ như Homer. Sự kiện phun trào núi lửa Minoa trên đảo Thera đã tàn phá nền văn minh Minoa.
Văn minh Mycenea
Bắt đầu từ năm 1420 TCN, nền văn minh Minoan bị nền văn minh Mycenae từ Hy Lạp đại lục tàn phá. Các mẫu văn bản cổ nhất được viết bằng tiếng Hy Lạp, được Michael Ventris nhận dạng, là các tài liệu bằng văn tự tuyến hình B từ Knossos, có niên đại xấp xỉ 1425–1375 TCN.
Deutsche Presse-Agentur
Lịch sử
1986 dpa sáng lập Global Media Services GmbH (gms). Hãng này 1988 mua lại công ty cạnh tranh „Globus Kartendienst GmbH".
Từ mùa hè 2010 cơ sở chính của ban biên tập dpa được dọn về đường Markgrafenstraße khu vực báo chí lịch sử của Berlin, nhập lại cơ sở biên tập chính ở Hamburg (chữ, Internet, họa đồ), Frankfurt am Main (hình ảnh) và Berlin (chữ, hình, âm thanh & phim). Ở Hamburg, từ tháng 9 năm 1949 cho tới tháng 7 năm 2010 một biệt thự cổ ở đường Mittelweg khu Rotherbaum, trước đây là trung tâm ban biên tập, bây giờ chỉ còn cơ sở chính của công ty, nơi làm việc của ban giám đốc, cơ sở buôn bán, văn phòng thương mại, công ty con dpa-mediatechnology GmbH và news aktuell, cũng như ban biên tập địa phương.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hãng thông tấn Thể loại:Truyền thông đại chúng Hamburg
Crete
Đông La Mã – thời kỳ thứ nhất
Crete được tách khỏi Cyrenaica khoảng năm 297. Đảo vẫn là một phần của đế quốc La Mã, và đế quốc Đông La Mã sau năm 600 SCN. Crete đã phải hứng chịu một cuộc tấn công từ người Vandal vào năm 467, các trận động đất lớn vào các năm 365 và 415, một cuộc tấn công của người Slav năm 623, các cuộc tấn công của người Ả Rập vào năm 654 và thập niên 670, và tiếp diễn vào thế kỷ thứ 8. Khoảng năm 732, Hoàng đế Leo III đã chuyển hòn đảo từ phạm vi quyền lực của Giáo hoàng sang Tổng chủ giáo thính Constantinopolis.
Đông La Mã - thời kỳ thứ hai
Năm 961, Nikephoros Phokas đã đưa hòn đảo trở về với quyền cai quản của Đông La Mã sau khi trục xuất những người Ả Rập. Năm 1204, cuộc Thập tự chinh lần thứ 4 đã khiến kinh đô Constantinopolis bị chiếm và cướp phá. Crete bước đầu nằm dưới quyền lãnh đạo của Boniface của Montferrat trong việc phân vùng các chiến lợi phẩm sau đó. Tuy nhiên, Boniface đã bán chủ quyền của mình cho Cộng hòa Venezia, thế lực chiếm đa số trong cuộc Thập tự chinh. Đối thủ của Venezia, Cộng hòa Genova đã ngay lập tức chiếm giữa hòn đảo và cho đến tận năm 1212, đảo mới trở thành một thuộc địa của Venezia.
Venezia cai trị
nhỏ|phải|200px|Cảng [[Chania từ thời Venezia]]
Từ năm 1212, trong suốt bốn thế kỷ dưới sự cai trị của Venezia, thời kỳ Phục hưng đã quét qua hòn đảo, minh chứng rõ ràng nhất là các tác phẩm nghệ thuật có niên đại trong khoảng thời gian này. Được biết đến với cái tên trường phái Crete hay Nghệ thuật hậu Byzantine, nó là một trong những sự thăng hoa cuối cùng cùng của nghệ thuật truyền thống. Các đại diện đáng chú ý nhất của thời kỳ Phục hưng Crete là họa sĩ El Greco và nhà văn Nicholas Kalliakis (1645–1707), Georgios Kalafatis (1652–1720), Andreas Musalus (1665–1721) và Vitsentzos Kornaros.
Ottoman cai trị
Người Ottomans đã chinh phục Crete vào năm 1669, sau cuộc bao vây Candia. Nhiều người Hy Lạp tại Crete đã đào thoát đến các khu vực khác của Cộng hòa Venezia sau các cộc chiến tranh Ottoman–Venezia, một số thậm chí còn trở nên thịnh vượng như gia đình Simone Stratigo (1733 – 1824), họ đã nhập cư đến Dalamatia từ Crete vào năm 1669. . Hầu hết người Hồi giáo Crete là những người Hy Lạp bản địa cải đạo, họ nói tiếng Hy Lạp Crete, song trong bối cảnh chính trị vào thế kỷ 19 tại đảo, họ được người Thổ nhìn nhận là người Thiên Chúa giáo. Các ước tính đương thời có sự khác biệt, song vào đêm trước của Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp, có thể 45% dân cư của đảo là người Hồi giáo. Số người theo phái Sufi phân bổ rộng khắp hòn đảo, Bektashi là phổ biến nhất, có ít nhất năm tekkes. Nhiều người trong số họ nguyên là Ki-tô hữu và đã cải đạo trở lại trong những năm tiếp sau, trong khi nhiều người khác rời khỏi Crete vì tình trạng bất ổn, định cư tại Thổ Nhĩ Kỳ, Rhodes, Syria và các nơi khác. Đến năm 1900, 11% dân cư của đảo là người Hồi giáo. Số còn lại này được tái định cư theo thỏa thuận Trao đổi dân cư giữa Hy Lạp và Thổ nhĩ Kỳ vào năm 1924.