cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jordanita vartianae
Chiều dài cánh trước khoảng 13,7-14,7 mm đối với con đực và 9-9,5 mm đối với con cái.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jordanita Thể loại:Động vật đặc hữu Tây Ban Nha Thể loại:Procridinae
Hình lập phương đơn vị
phải|nhỏ|300x300px|Hình lập phương đơn vị Một hình lập phương đơn vị, chính xác hơn là một hình lập phương 1, là một khối lập phương có các cạnh là 1 đơn vị dài. Thể tích của khối lập phương 3 chiều là 1 đơn vị khối, và tổng diện tích bề mặt của nó là 6 hình vuông đơn vị.
Đơn vị siêu khối
Thuật ngữ hình lập phương đơn vị hay siêu khối đơn vị cùng được sử dụng cho siêu khối, hoặc "lập thể" trong không gian n-chiều, cho các giá trị n khác với 3 và chiều dài 1 cạnh.
Đôi khi thuật ngữ "khối lập phương đơn vị" dùng trong cụ thể để thiết lập [0, 1]n của tất cả n-hàng của con số trong khoảng [0, 1].
Chiều dài của đường chéo của một đơn vị hypercube của n kích thước là các bậc của n và chiều dài (Euclide) của véc tơ (1,1,1,....1,1) trong không gian n-chiều.
Galicea
Galicea là một xã thuộc hạt Vâlcea, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 4127 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của hạt Vâlcea
Bärenbach, Rhein-Hunsrück
Bärenbach là một xã thuộc huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Bärenbach, Rhein-Hunsrück có diện tích 4,83 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 450 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của bang Rheinland-Pfalz
Synarmadillo pygmaeus
Synarmadillo pygmaeus là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Budde-Lund miêu tả khoa học năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Synarmadillo
Venezuela (định hướng)
Venezuela có thể chỉ đến:
Tề (nước)
Tề (Phồn thể: 齊國; Giản thể: 齐国) là một quốc gia chư hầu của nhà Chu từ thời kỳ Xuân Thu đến tận thời kì Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa. Lãnh thổ của quốc gia này hiện tương ứng với đại bộ phận tỉnh Sơn Đông.
Đất nước này khởi đầu từ Khương Tử Nha, khai quốc công thần giúp Chu Vũ vương lập nên nhà Chu, nước Tề là đất phong của Khương Tử Nha theo lệ phân phong của nhà Chu, truyền đi đời đời. Thời Xuân Thu, nước Tề trứ danh là một chư hầu mạnh dưới thời kỳ của Tề Hoàn công, một trong Ngũ bá. Trong thời kỳ Chiến Quốc, nước Tề đổi từ họ Khương sang họ Điền với vị quân chủ Thái công Điền Hòa, nước Tề cũng nổi lên như là một nhà nước hùng mạnh, được sử sách coi là một trong số 7 quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất thời kỳ đó, tức Chiến Quốc Thất hùng.
Năm 221 TCN, nước Tề bị nước Tần diệt, là quốc gia cuối cùng bị Tần Thủy Hoàng chinh phục.
Lịch sử
nhỏ|trái|250px|Năm 260 TCN {{legend|#F6EC69|Tề (Qi)}} {{legend|#EEE1D1|[[Yên (nước)|Yên (Yan)}}{{legend|#DED3BF|Triệu (Zhao)}} {{legend|#EDDCC6|Ngụy (Wei)}}{{legend|#EECED7|Hàn (Han)}} {{legend|#EECEBD|Tần (Qin)}} {{legend|#DAE0C5|Sở (Chu)}} ]] Vào khoảng thế kỷ 11 TCN, Tề được thành lập một thời gian ngắn sau khi nhà Chu ra đời, là phần thưởng của vua Chu Vũ Vương ban cho Khương Thái Công Lã Vọng. Ban đầu vùng đất phong cho Lã Vọng là Tề (nay thuộc tỉnh Hồ Nam) nên sử gọi nước này là Tề. Sau khi Chu Vũ Vương chết thì xảy ra Loạn tam Giám. Chu công Cơ Đán phải thân chinh sang phía đông dẹp loạn. Sau khi dẹp loạn song, nhằm mục đích trấn áp các thế lực địa phương, Chu công đã cho di dời Tề tới vùng bán đảo Sơn Đông.
Suốt thời Xuân Thu và Chiến Quốc, nước Tề là một nước chư hầu mạnh do khả năng đương đầu với những kẻ thù lớn bên cạnh như Sở và Tần. Kinh đô nước này đóng tại Doanh Khâu (nay là trấn Lâm Truy của quận Lâm Truy, địa cấp thị Truy Bác, tỉnh Sơn Đông). Nước Tề thuộc quyền cai trị của họ Khương trong hơn 600 năm nên sử gọi giai đoạn này là Khương Tề.
thumb|300px|right|Giản đồ các nước thời Chiến Quốc Sau đó Điền Hòa, hậu duệ của một quý tộc cũ nước Trần là Điền Kính Trọng lưu vong sang Tề và được vua Tề phong làm lãnh chúa ở đất Điền), đã phế bỏ Tề Khang công năm 391 TCN. Đến năm 386 TCN, Điền Hòa tự lập làm quốc quân. Năm 385 TCN, Chu An Vương buộc phải ban cho Điền Hòa chức Tề hầu. Từ đây trở đi sử gọi là Điền Tề.
Năm 288 TCN, Tề Mẫn vương tuyên bố làm Đông đế (Hoàng đế phía Đông), còn vua Tần Chiêu Tương vương tự xưng Tây đế (Hoàng đế phía tây). Tuy nhiên vì e dè sự tấn công của các nước khác, vua Tề nhanh chóng trở lại xưng Vương, vua Tần cũng e ngại nên sau 3 tháng lại quay về hiệu Vương như cũ.
Năm 284 TCN, Yên Chiêu vương dùng Nhạc Nghị làm thượng tướng quân, hợp quân các nước Yên, Tần, Hàn, Triệu, Ngụy tấn công Tề, tiến vào Lâm Truy, liên tục hạ trên 70 thành trì của Tề. Tôn thất nước Tề chạy tới Cử và Tức Mặc. Tề Mẫn vương chạy tới Cử, bị Náo Xỉ giết chết. Vương tôn Cổ cùng người đất Cử giết Náo Xỉ, lập con của Mẫn vương là Pháp Chương làm Tề vương, tức Tề Tương vương. Yên dẫn quân sang phía đông bao vây Tức Mặc, quân sĩ trong thành cử Điền Đan làm tướng. Quân hai bên giằng co trong vòng 5 năm.
Năm 279 TCN, Điền Đan tổ chức phản công, sử dụng "hỏa ngưu trận" đánh bại quân Yên, thu phục lại các thành trì cùng đất đai trước đó của Tề. Nước Tề tuy được phục hồi, nhưng nguyên khí đã suy kiệt, từ đó trở đi không thể sánh cùng Tần.
Năm 221 TCN, nước Tề chính thức bị Tần diệt vong. Đây cũng là quốc gia cuối cùng trong Thất hùng bị Tần diệt, sự đầu hàng của nước Tề dẫn tới việc thống nhất hoàn toàn Trung Quốc dưới tay Tần Thủy Hoàng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nước Tề Thể loại:Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại Thể loại:Năm 221 TCN
Lederia indica
Tham khảo
Thể loại:Lederia
Erax melanothrix
Erax melanothrix là một loài ruồi trong họ Asilidae. Erax melanothrix được Tsacas miêu tả năm 1960. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới.
Tham khảo
Thể loại:Erax
Austrotinodes neblinensis
Austrotinodes neblinensis là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera vùng Tân nhiệt đới Thể loại:Austrotinodes
Lưu Thị Diễm Hương
Lưu Thị Diễm Hương (sinh ngày 30 tháng 8 năm 1990) là Hoa hậu Thế giới người Việt 2010.
Trước khi đăng quang, cô đang là sinh viên năm thứ 2 của Trường Đại học Hoa Sen Thành phố Hồ Chí Minh.
Sau khi vượt qua 39 thí sinh khác trong đêm chung kết 21 tháng 8 năm 2010, Diễm Hương trở thành Hoa hậu thế giới người Việt thứ hai sau Ngô Phương Lan - người đoạt giải năm 2007.
Lưu Thị Diễm Hương đại diện nước chủ nhà tham dự Hoa hậu Trái Đất 2010 tại Nha Trang và lọt vào Top 14. Đồng thời cô đoạt thêm giải thưởng phụ Trình diễn áo tắm đẹp nhất (Best in Swimsuit).
Ngoài ra, cô còn đại diện cho Việt Nam dự thi Hoa hậu Hoàn vũ 2012 diễn ra tại Las Vegas, Hoa Kỳ nhưng không có mặt trong Top 16 người đẹp nhất.
Scandal khoe đồng hồ 5 tỷ
Về hoạt động nghệ thuật, gần đây nhất, Diễm Hương vừa tham gia phim màn ảnh rộng Hai Lúa và gây ồn ào trong buổi họp báo ra mắt phim với vụ đeo đồng hồ trị giá 5 tỷ. Nhiều ý kiến cho rằng cô nàng Hoa hậu khoe của, khoe mình có đại gia âm thầm hỗ trợ và muốn chứng tỏ đẳng cấp với các người đẹp cùng đóng trong bộ phim nói trên.
Tuy nhiên, Diễm Hương đã nhanh chóng lên tiếng cho biết chiếc đồng hồ này là tự tay cô mua bằng số tiền tích cóp đi làm nghệ thuật từ nhiều năm qua, không phải quà của bạn trai mua tặng: “Tôi không dư tiền mua đồng hồ 5 tỷ để báo chí giật tít rằng tôi khoe khoang. Tôi coi đó là món quà tự thưởng cho mình suốt quá trình làm việc chăm chỉ”, Hoa hậu Thế giới người Việt chia sẻ.
Scandal bị Vũ Khắc Tiệp "đá xoáy", cho rằng “chém gió”
Vốn là người khá kín tiếng trong chuyện riêng tư nhưng bất ngờ vào đầu năm 2014, Diễm Hương đã tâm sự nhiều điều về cuộc sống khi trả lời phỏng vấn trong một chương trình truyền hình. Theo đó, cô nói mình tự mua đồng hồ 5 tỷ và mua tặng mẹ túi xách trị giá 300 triệu đồng. Trước những lời chia sẻ đó của người đẹp Hai Lúa, Vũ Khắc Tiệp đã cho đăng dòng status rất dài với nội dụng “đá xoáy” cô nàng. “Tôi không ghét em nhưng cũng chưa bao giờ thích em nên cũng ít để ý tới em. Tuy nhiên, tôi biết chính xác những gì em kể trên báo chí là trái ngược hoàn toàn”, ông bầu Venus khẳng định.
Nhiều tờ báo sau đó đã liên hệ hỏi Vũ Khắc Tiệp có phải đang nhắc khéo Diễm Hương hay không. Dù không trực tiếp trả lời xác nhận nhưng ông bầu chân dài này cũng không chính thức phủ nhận nên nghi án này vẫn râm ran trong dư luận và Diễm Hương dính phải biệt danh “người đẹp chém gió” kể từ đó.
Tham gia Hoa hậu Hoàn vũ 2012 khi đã kết hôn
Sau đó, cô tái hôn cùng doanh nhân Quang Huy vào năm 2015 và có một con trai. Hai người đã ly hôn vào năm 2020.
Thi ứng xử
Diễm Hương phát biểu rằng kết quả phần thi ứng xử, trả lời câu hỏi là điểm sáng nhất của cô.
Tham khảo
Thể loại:Người Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Hoa hậu Thế giới người Việt
Synarmadillo ruthveni
Synarmadillo ruthveni là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Pearse miêu tả khoa học năm 1915.
Morón, Cuba
Morón là trong 10 đô thị ở tỉnh Ciego de Ávila ở miền trung Cuba. Đây là đô thị quan trọng thứ hai và là đô thị cổ nhất ở tỉnh. Morón là thành phố gần nhất các khu nghỉ mát tại Cayo Coco và Cayo Guillermo.
Đô thị này nằm ở phía bắc thành phố Ciego de Ávila, giáp Bolivia về phía đông, Chambas về phía tây, Bay of Buena Vista và Jardines del Rey về phía bắc và Ciro Redondo về phía nam. Vùng này chủ yếu là đồng bằng với các đồi nhỏ ở phía bắc. Bờ biển bắc có các đầm lầy.
Morón có phá nước tự nhiên lớn nhất ở Cuba, Laguna de Leche, với diện tích. Cayo Guillermo, một trong các cay của quần đảo Jardines del Rey nằm ở phía bắc của Morón, qua vịnh Chó (Bahia Perros).
Đô thị này được chia thành các barrio Coronel Hernández, Cupeyes, Este, Guadalupe, Mabuya, Marroquí, Oeste, Punta Alegre, Ranchuelo, Santa Gertrudis, Simón Reyes o Sandoval và Tamarindo.
Barbus lorteti
Barbus lorteti là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Loài này có ở Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.
Morón, Cuba
Dân số
Năm 2004, Morón có dân số 60.612 người. With a total area of, với mật độ dân số.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Cuba
Modrzewko
Modrzewko (Louisenhof) là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Stare Czarnowo, quận Gryfiński, tỉnh Zachodniopomorskie, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 8 km phía tây Stare Czarnowo, 14 km về phía đông bắc Gryfino và 14 km về phía đông nam của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Lâu đài ở Wąbrzeźno
Lâu đài ở Wąbrzeźno (tiếng Ba Lan: Zamek w Wąbrzeźnie) là một lâu đài phong cách Gothic thời Trung cổ (hiện nay còn lại tàn tích), ở thị trấn Wąbrzeźno, Ba Lan. Công trình kiến trúc này có tên trong danh sách di tích. Ngày nay, tàn tích còn sót lại chủ yếu là mảnh vỡ của các bức tường ở tầng trệt.
Thư mục
Thể loại:Lâu đài Ba Lan
Trần Thành (doanh nhân)
Trần Thành là một doanh nhân người Việt gốc Hoa, được biết đến là người sáng lập nên công ty Thiên Hương, doanh nghiệp sản xuất thương hiệu bột ngọt Vị Hương Tố và mì ăn liền Vị Hương.
Pontigny
Pontigny là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 748 người (thời điểm 1999). Xã nổi tiếng vì có tu viện Pontigny và trụ sở của Mission de France.
Trần Thành (doanh nhân)
Tiểu sử
Theo suy luận từ một số nguồn khác nhau thì ông sinh vào khoảng thập niên 1920. Trong những năm đầu 1940, Trần Thành cùng gia đình lưu lạc từ Triều Châu sang Việt Nam và định cư ở Sài Gòn. Tại đây, ông đã tìm việc làm tại các hãng xưởng khu Chợ Lớn nhưng đều bị từ chối. Sau cùng, ông được nhận làm thuê tại một cơ sở sản xuất dầu ăn, chuyên thu mua đậu nành và đậu phộng đem về ép dầu thủ công. Ban đầu, công việc của ông chỉ là cọ rửa các thùng chứa dầu, một công việc phổ thông với mức lương ít ỏi và nặng nhọc, nhưng nhờ thái độ làm việc tốt, ông đã nhận sự đánh giá cao từ ông chủ họ Trịnh và được giao làm quản lý toàn bộ khâu vệ sinh nhà xưởng. Cũng bởi cách làm việc công bằng và được mọi người tin tưởng, ông tiếp tục được giao nhiệm vụ thu mua nguyên liệu ở các tỉnh miền Tây. Sau một thời gian gây dựng uy tín với khách hàng và ông chủ trong vai trò là người thu mua, ông đã được chủ xưởng tín nhiệm lên làm quản lý toàn bộ việc nhập hàng của xưởng. Nhờ điều này, Trần Thành có cơ hội đi công tác khắp nơi trên cả nước, thậm chí còn sang tận Campuchia và biến nơi này thành nguồn cung cấp nguyên liệu lớn nhất cho cơ sở.
Pontigny
Tham khảo
Thể loại:Xã của Yonne
Trần Thành (doanh nhân)
Tiểu sử
Suốt quá trình làm việc, ông Thành đã tích lũy được một số vốn và bắt đầu khởi nghiệp. Nhận thấy tiềm năng ở nhân viên, ông chủ của Trần Thành cho ông vay mượn một số tiền lớn để tự xây dựng nên công ty của riêng mình, cung cấp độc quyền nguyên liệu cho xưởng. Chẳng bao lâu sau, ông đã trở thành nhà cung cấp các loại hạt có dầu cho hầu hết hãng xưởng ở miền Nam. Sau khi trả đủ số tiền nợ cho chủ cũ, ông tiến tới thâu tóm mọi nguồn hàng trong lĩnh vực này và chuyển hướng sang đầu tư thứ khác.
Những năm 1954, lúc này kinh tế miền Nam dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn chưa phát triển, trong đó thị phần dành cho hàng nội địa còn ít so với hàng ngoại nhập chiếm số đông. Ở thị trường bột ngọt khi đó có hai hãng bột ngọt ngoại quốc Ajinomoto (Nhật Bản) và Vedan (Đài Loan) là chiếm độc quyền. Tuy nhu cầu về bột ngọt với người dân là rất lớn, những thương hiệu bột ngọt này lại chỉ có thể đáp ứng một số lượng nhất định, cùng với đó là thuế quan khiến giá cả trở nên đắt đỏ. Nhận thấy tình trạng này, Trần Thành đã lên kế hoạch sản xuất bột ngọt tại thị trường nội địa, với chất lượng không kém các hãng nước ngoài; cùng với đó là lợi dụng vào chính sách bảo hộ của chính quyền, qua đó giá thành sản phẩm sẽ rẻ và cạnh tranh hơn. Đến năm 1960, ông Thành lập nên công ty Thiên Hương (Thiên Hương Công ty S.A.R.L), đặt trụ sở tại số 118 đường Hải Thượng Lãn Ông và cho xây dựng nhà máy sản xuất bột ngọt hiệu Vị Hương Tố, với dây chuyền hiện đại nhất bấy giờ nhập từ Nhật Bản về. Ngay sau khi ra mắt, bột ngọt Vị Hương Tố đã có được sự đón nhận từ các bà nội trợ và thành công vang dội, đánh bật hai đối thủ cạnh tranh ngoại quốc rút lui khỏi thị trường Việt Nam Cộng Hòa, để lại miếng bánh thị phần hoàn toàn vào tay Trần Thành. Nhờ những khoản lợi nhuận từ việc sản xuất bột ngọt, ông lấy tiền đầu tư tiếp vào các ngành nghề khác như khách sạn, nhà hàng, bệnh viện, trường học,... và đều đem lại thành tựu cho ông, nổi bật trong số đó có nhiều bệnh viên ở khu Chợ Lớn ngày nay như bệnh viện Nguyễn Tri Phương, bệnh viện An Bình,... đều do ông đóng góp xây dựng nên. Ở tuổi xấp xỉ 40, Trần Thành cũng được bầu làm bang trưởng Triều Châu, đại diện cộng đồng người Hoa để liên hệ với chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Ông còn giúp những người có hoàn cảnh khó khăn có ý chí lập nghiệp, cho họ vay mượn vốn và góp ý kiến về phương hướng làm ăn.
Kể từ sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, toàn bộ số tài sản của Trần Thành, bao gồm cả công ty Thiên Hương, đã bị quốc hữu hóa và ông bị đưa đi cải tạo tại Khám Chí Hòa, giao phụ trách chăn nuôi trong trại. Sau khi hết hạn cải tạo, ông đã ra nước ngoài định cư. Những thông tin về cuộc sống sau này của ông không được tiết lộ nhiều.
Đời tư
Xuyên suốt cuộc đời mình, ông từng có nhiều vợ, người yêu và nhân tình. Khi còn làm việc ở xưởng sản xuất dầu ăn, ông đã lập gia đình riêng. Trong giai đoạn cơ nghiệp phát triển nhất, ông gặp và đem lòng cảm mến diễn viên kiêm ca sĩ nổi tiếng người Đài Loan Thang Lan Hoa trong một dịp cô sang Sài Gòn biểu diễn theo lời mời của cộng đồng người Hoa. Để tiếp cận người mình yêu, Trần Thành phải bỏ ra nhiều tiền để mua những thứ đồ đắt đỏ cho cô. Cả hai sau đó đã nhanh chóng tiến đến thành người yêu của nhau, nhưng không lâu lại sớm chia tay. Thời gian sau ông tiếp tục quan hệ với người phụ nữ khác người Singapore và có với nhau một người con gái. Phải đến sau này, trong một lần đến chơi tại Vũ trường Maxim's, ông mới làm quen một vũ nữ làm việc tại đây và kết hôn, sinh con cùng người phụ nữ này. Có thông tin cho rằng người vợ này đã chăm sóc các con và ở bên cạnh ông cho đến khi ông qua đời.
Tham khảo
Thể loại:Sinh thập niên 1920 Thể loại:Doanh nhân Việt Nam Thể loại:Người Việt gốc Hoa
Lederia japonica
Lederia japonica là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Lederia
Synarmadillo schlegeli
Synarmadillo schlegeli là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Ferrara & Schmalfuss miêu tả khoa học năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Synarmadillo
Ou Chum
Huyện Ou Chum (អូរជុំ) là một huyện nằm ở tỉnh Ratanakiri, đông bắc Campuchia. Dân số năm 1998 là 11.863 người. Huyện có 37 làng nằm trong 7 xã.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Campuchia Thể loại:Tỉnh Ratanakiri
Jordanita subsolana
Jordanita subsolana là một loài bướm đêm trong họ Zygaenidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jordanita Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Procridinae
Galicea Mare
Galicea Mare là một xã thuộc hạt Dolj, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 4869 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của hạt Dolj
Eutolmus graecus
Eutolmus graecus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Eutolmus graecus được Loew miêu tả năm 1871. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới.
Tham khảo
Thể loại:Eutolmus
Minamibōsō, Chiba
Minamibōsō (南房総市) là một thành phố thuộc tỉnh Chiba, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố tỉnh Chiba
Belg
Belg là một xã thuộc huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Belg có diện tích 4,79 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 149 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của bang Rheinland-Pfalz
Węglino
Węglino (Fliederbruch) là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Stare Czarnowo, thuộc quận Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 11 km về phía tây bắc của Stare Czarnowo, 14 km về phía đông bắc Gryfino và 11 km phía nam thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Graptacme
Chi này có phạm vi phân bố gần như toàn cầu.
Các loài
Các loài:
Synarmadillo simplex
Synarmadillo simplex là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Budde-Lund miêu tả khoa học năm 1910.
Tham khảo
Thể loại:Synarmadillo
Austrotinodes nielseni
Austrotinodes nielseni là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tiếng Pháp
Tiếng Pháp (le français, IPA: hoặc la langue française, IPA: ) là một ngôn ngữ Rôman (thuộc hệ Ấn-Âu). Giống như tiếng Ý, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, România, Catalonia hay một số khác, nó xuất phát từ tiếng Latinh bình dân, từng được sử dụng ở Đế quốc La Mã. Tiếng Pháp phát triển từ Gaul-Rôman, loại tiếng Latinh tại Gaul, hay chính xác hơn là tại Bắc Gaul. Những ngôn ngữ gần gũi nhất với tiếng Pháp là các langues d'oïl—những thứ tiếng mà về mặt lịch sử từng được nói ở miền bắc Pháp và miền nam Bỉ. Tiếng Pháp được ảnh hưởng bởi các ngôn ngữ Celt tại vùng Gaul miền bắc Rôman (như tại Gallia Belgica) và bởi tiếng Frank (một ngôn ngữ German) của người Frank. Ngày nay, có nhiều ngôn ngữ creole dựa trên tiếng Pháp, đáng chú ý nhất là tiếng Haiti. Cộng đồng người nói tiếng Pháp (có thể là một người hoặc một quốc gia) được gọi là "Francophone".
Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức tại 29 quốc gia, đa phần là thành viên của la francophonie, một cộng đồng quốc gia Pháp ngữ. Nó là ngôn ngữ thứ nhất tại Pháp, tỉnh Québec của Canada, miền tây Thụy Sĩ, vùng Wallonia tại Bỉ, Monaco, một số phần nhất định khác của Canada và Hoa Kỳ, và tại những cộng đồng Pháp ngữ nhiều nơi. Tới năm 2015, 40% số người francophone (gồm cả người nói L2) sống ở châu Âu, 35% ở châu Phi hạ Sahara, 15% ở Bắc Phi và Trung Đông, 8% ở châu Mỹ, 1% ở châu Á và châu Đại Dương.
Tiếng Pháp là tiếng bản ngữ của nhiều người thứ tư trong Liên minh châu Âu. 1/5 người châu Âu ở vùng phi Francophone nói tiếng Pháp. Do kết quả của việc tạo lập thuộc địa của Pháp và Bỉ từ thế kỷ 17 và 18, ngôn ngữ này được đưa đến châu Phi, châu Mỹ và châu Á. Đa phần người nói tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ hai sống ở châu Phi Francophone, đặc biệt là Gabon, Algérie, Mauritius, Senegal và Bờ Biển Ngà. Năm 2015, ước tính có 77 tới 110 triệu người nói tiếng Pháp bản ngữ, và 190 triệu người nói tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ hai. Chừng 270 triệu người có khả năng nói ngôn ngữ này. Theo dự án của Université Laval và Réseau Démographie de l'Agence universitaire de la francophonie, tổng lượng người nói tiếng Pháp sẽ đạt 500 triệu vào năm 2025 và 650 triệu vào năm 2050. Organisation internationale de la Francophonie ước tính 700 triệu người vào năm 2050, 80% trong đó sống ở châu Phi.
Lịch sử
Tiếng Pháp là một ngôn ngữ Rôman (tức là có nguồn gốc từ tiếng Latinh thông tục) phát triển từ các phương ngữ Gaul-Rôman được nói ở miền bắc nước Pháp. Các dạng trước đó của ngôn ngữ bao gồm tiếng Pháp cổ và tiếng Pháp Trung đại.
Tiếng Latinh thông tục ở Gaul
Do sự cai trị của người La Mã, cư dân Gaul dần dần bị đồng hóa và sử dụng tiếng Latinh thay tiếng mẹ đẻ và do vậy, nó phát triển một số đặc điểm địa phương riêng biệt về ngữ pháp so với tiếng Latinh được nói ở những nơi khác. Giọng địa phương này dần phát triển thành các ngôn ngữ Gaul-Rôman, bao gồm tiếng Pháp và các họ hàng gần nhất của nó, chẳng hạn như tiếng Arpitan.
Sự tiến hóa của tiếng Latinh ở Gaul được định hình qua hơn nửa thiên niên kỷ bởi tiếng Gaul của người Celt bản địa, vốn không tuyệt chủng cho đến cuối thế kỷ thứ 6, rất lâu sau sự sụp đổ của Đế quốc Tây La Mã. 90% dân số nơi đây vẫn có nguồn gốc bản địa do người La Mã chỉ đưa tầng lớp tinh hoa bản địa đã bị đồng hóa lên làm quan chứ không đồng hóa toàn bộ cư dân Gaul. Vào thời điểm La Mã lụi tàn, tầng lớp tinh hoa địa phương này đã dần từ bỏ hoàn toàn tiếng Gaul, nhưng các tầng lớp thấp hơn vẫn nói tiếng Gaul, đôi khi họ cũng có thể nói tiếng Latinh hoặc tiếng Hy Lạp. Sự chuyển đổi ngôn ngữ cuối cùng từ Gaul sang Latinh thông tục trong các nhóm dân cư nông thôn và tầng lớp thấp xảy ra sau đó, khi cả họ và giai cấp thống trị/quân đội Frank sử dụng tiếng Latinh Gaul-Rôman thông tục của tầng lớp trí thức thành thị.
Tiếng Pháp thượng cổ
Sự khởi đầu của tiếng Pháp ở Gaul còn bị ảnh hưởng bởi các cuộc xâm lăng của người Đức, có tác động đáng kể lên phần phía bắc Pháp và ngôn ngữ ở đó. Sự tách nhánh ngôn ngữ bắt đầu xuất hiện trên khắp đất nước. Dân miền bắc nói langue d'oïl trong khi dân miền nam nói langue d'oc. Langue d'oïl sau này sẽ phát triển thành tiếng Pháp cổ. Thời kỳ Pháp Cổ kéo dài từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XIV. Tiếng Pháp cổ có nhiều điểm tương đồng với tiếng Latinh. Ví dụ, tiếng Pháp cổ có trật tự từ có thể đảo cho nhau giống như tiếng Latinh bởi vì nó có một hệ thống cách ngữ pháp linh hoạt. Tiếng Pháp thời kì này hấp thụ một siêu lớp từ vựng (superstrate) tiếng Frankan Giéc-man, một tỷ lệ lớn từ vựng (hiện nay là khoảng 15% từ vựng tiếng Pháp hiện đại ) bao gồm cả đại từ số ít mạo danh on (từ dịch sao phỏng từ tiếng Frank nghĩa là ta/người đàn ông/một người tương đương từ one trong tiếng Anh) và tên của chính ngôn ngữ đó (frank).
Tiếng Pháp trung cổ
Trong tiếng Pháp cổ, nhiều phương ngữ đã xuất hiện nhưng phương ngữ Francien là tiếng nói không chỉ kế tục mà còn phát triển mạnh trong thời kỳ Trung cổ Pháp (thế kỷ XIV-XVII). Tiếng Pháp hiện đại phát triển từ phương ngữ Francien này. Về ngữ pháp, trong thời kỳ Trung cổ Pháp, biến cách danh từ giảm dần và tiêu biến rồi có thêm những quy tắc tiêu chuẩn hóa. Robert Estienne đã xuất bản cuốn từ điển Latinh-Pháp đầu tiên, bao gồm thông tin về ngữ âm, từ nguyên và ngữ pháp. Về chính trị, chiếu lệnh Villers-Cotterêts (1539) tuyên bố tiếng Pháp là ngôn ngữ của luật pháp.
Tiếng Pháp hiện đại
Trong suốt thế kỷ XVII, tiếng Pháp thay thế tiếng Latinh trở thành ngôn ngữ quan trọng nhất của ngoại giao và quan hệ quốc tế (lingua franca). Nó giữ vai trò này cho đến khoảng giữa thế kỷ XX, khi nó bị thay thế bởi tiếng Anh khi Hoa Kỳ trở thành cường quốc thống trị toàn cầu sau chiến tranh thế giới thứ hai. Stanley Meisler của tờ Los Angeles Times bình rằng việc hiệp ước Versailles được ký kết bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp là "đòn đánh ngoại giao đầu tiên" lên ngôn ngữ này.
Trong thời kỳ Grand Siècle (thế kỷ VII), dưới sự cai trị của các nhà lãnh đạo kiệt xuất như Hồng y Richelieu và Louis XIV, tiếng Pháp đã có một thời kỳ thịnh vượng và nổi bật được công nhận bởi các quốc gia châu Âu. Richelieu thành lập Académie française để bảo toàn tiếng Pháp. Vào đầu những năm 1800, tiếng Pháp giọng Paris đã trở thành ngôn ngữ chính của tầng lớp quý tộc ở Pháp.
Gần đầu thế kỷ XIX, chính phủ Pháp đưa ra chính sách xóa bỏ dân tộc thiểu số và các ngôn ngữ địa phương (patois) được nói ở Pháp. Chính sách này bắt đầu vào năm 1794 với "Báo cáo về sự cần thiết và phương tiện tiêu diệt patois và phổ cập tiếng Pháp" của Henri Grégoire. Giáo dục công lập bắt buộc chỉ có tiếng Pháp được dùng để giảng dạy và việc sử dụng bất kỳ patois nào khác đều bị trừng phạt. Hệ thống Trường Công lập đặc biệt cử các giáo viên Pháp ngữ đến dạy ở các vùng như Occitania và Brittany. Chỉ dụ của một quan chức Pháp cho các giáo viên ở département Finistère, phía tây Brittany, bao gồm những điều sau: "Và hãy nhớ rằng, các quý vị được giao cho vị trí của mình để giết chết ngôn ngữ Breton". Tỉnh trưởng tỉnh Basses-Pyrénées Xứ Basque thuộc Pháp ghi lại vào năm 1846: "Các trường học của chúng tôi ở Xứ Basque chỉ có ý đồ là để thay thế tiếng Basque bằng tiếng Pháp..." Học sinh được dạy rằng ngôn ngữ tổ tiên của họ thấp kém hơn và họ nên xấu hổ về chúng; Quá trình này được biết đến ở vùng nói tiếng Occitan với tên gọi Vergonha.
Trong số các nhà cải cách lịch sử của chính tả Pháp, như Louis Maigret, Marle M., Marcellin Berthelot, Philibert Monet, Jacques Peletier du Mans, và Somaize, ngày nay cải cách nổi bật nhất được đề xuất bởi Mickael Korvin, một nhà ngôn ngữ học người Mỹ gốc Hungary. Ông muốn loại bỏ dấu trọng âm, chữ cái câm, chữ cái kép và hơn thế nữa.
Các giai đoạn
Các nhà ngôn ngữ học chia sự phát triển của tiếng Pháp ra làm 4 giai đoạn:
Châu Âu
thumb|Hiểu biết về Pháp ngữ ở [[Liên minh Châu Âu và các nước ứng cử ]] 19,71% dân số Liên minh Châu Âu sử dụng tiếng Pháp, đứng thứ ba ở EU, sau tiếng Anh và tiếng Đức và là ngôn ngữ được giảng dạy rộng rãi thứ hai sau tiếng Anh.
Ở Bỉ, tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức ở cấp liên bang cùng với tiếng Hà Lan và tiếng Đức. Ở cấp độ địa phương, tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức duy nhất của Wallonia (ngoại trừ một phần Eupen-Malmedy, là vùng nói tiếng Đức) và là một trong hai ngôn ngữ chính thức — cùng với tiếng Hà Lan — của Vùng thủ đô Brussels, nơi có gần 80% người nói L1.
Tiếng Pháp là một trong bốn ngôn ngữ chính thức của Thụy Sĩ, cùng với tiếng Đức, tiếng Ý và tiếng Romansh, và được nói ở miền tây của Thụy Sĩ, được gọi là Romandy, trong đó Geneva là thành phố lớn nhất. Các phân khu ngôn ngữ ở Thụy Sĩ không trùng với các phân khu chính trị và một số bang cho phép song ngữ: ví dụ, các thành phố như Biel/Bienne và các bang Valais, Fribourg và Berne. Tiếng Pháp là ngôn ngữ mẹ đẻ của khoảng 23% dân số Thụy Sĩ, và được nói bởi 50% dân số.
Cùng với tiếng Luxembourg và tiếng Đức, tiếng Pháp là một trong ba ngôn ngữ chính thức của Luxembourg và là ngôn ngữ chủ đạo dùng trong doanh nghiệp cũng như của các cơ quan hành chính khác nhau. Nó cũng là ngôn ngữ chính thức của Monaco.
Châu Phi
[[Tập tin:Francophone Africa.svg|thumb|{{legend|#006BA8|Các nước thuộc cộng đồng Pháp Ngữ.
Dân số của cộng đồng này là 442.1 triệu năm 2020, và dự báo đạt khoảng từ 845 triệu đến 891 triệu người năm 2050.}} {{legend|#00AAE2|Những nước thường được coi là thành viên}}{{legend|#008080|Các nước không phải Pháp ngữ song là thành viên quan sát của OIF}}]]
Phần lớn dân số nói tiếng Pháp trên thế giới sống ở Châu Phi. Theo ước tính năm 2018 từ Tổ chức Internationale de la Francophonie, có khoảng 141 triệu người châu Phi đến từ 34 quốc gia và vùng lãnh thổ [Ghi chú 1] có thể nói tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ nhất hoặc thứ hai. Con số này không bao gồm những người sống ở các nước châu Phi không thuộc cộng đồng Pháp ngữ (francophone) học tiếng Pháp như ngoại ngữ. Do sự gia tăng của tiếng Pháp ở châu Phi, tổng dân số nói tiếng Pháp trên toàn thế giới dự kiến ​​sẽ đạt 700 triệu người vào năm 2050. Tiếng Pháp là ngôn ngữ phát triển nhanh nhất trên lục địa này (xét về cả ngôn ngữ chính thức và ngoại ngữ). Tiếng Pháp là ngôn ngữ thứ hai chủ yếu ở Châu Phi, nhưng nó đã trở thành ngôn ngữ thứ nhất ở một số khu vực thành thị, chẳng hạn như vùng Abidjan, Bờ Biển Ngà[55] và ở Libreville, Gabon. Không có phương ngữ chính thức gốc Phi nào, mà có nhiều dạng khác nhau do tiếp xúc với các ngôn ngữ bản địa khác nhau của châu Phi.
Châu Phi Hạ Sahara là khu vực mà tiếng Pháp có khả năng lan tỏa nhất, vì sự mở rộng của giáo dục và sự gia tăng dân số nhanh chóng. Châu Phi cũng là nơi Pháp ngữ phát triển mạnh nhất trong những năm gần đây. Một số dạng bản ngữ của tiếng Pháp ở châu Phi có thể khó hiểu đối với những người nói tiếng Pháp từ các quốc gia khác, nhưng các dạng viết của ngôn ngữ này có liên quan rất chặt chẽ với những dạng còn lại của thế giới nói tiếng Pháp.
Châu Mỹ
Tiếng Pháp là ngôn ngữ phổ biến thứ hai ở Canada, sau tiếng Anh, và cả hai đều là ngôn ngữ chính thức ở cấp liên bang. Nó là ngôn ngữ đầu tiên của 9,5 triệu người hoặc 29% và là ngôn ngữ thứ hai của 2,07 triệu người hoặc 6% toàn bộ dân số Canada. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức duy nhất ở tỉnh Quebec, là tiếng mẹ đẻ của khoảng 7 triệu người, hay gần 80% (Điều tra dân số năm 2006) của tỉnh. Khoảng 95% dân Quebec nói tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ nhất hoặc thứ hai, đôi khi là ngôn ngữ thứ ba. Quebec bao gồm cả thành phố Montreal, là thành phố nói tiếng Pháp lớn thứ 4 thế giới, tính theo số người nói ngôn ngữ đầu tiên. New Brunswick và Manitoba là các tỉnh song ngữ chính thức duy nhất, mặc dù song ngữ đầy đủ chỉ được ban hành ở New Brunswick, nơi có khoảng một phần ba dân số nói tiếng Pháp. Tiếng Pháp cũng là ngôn ngữ chính thức của tất cả các lãnh thổ (Lãnh thổ Tây Bắc, Nunavut và Yukon). Trong số ba vùng lãnh thổ, Yukon có nhiều người nói tiếng Pháp nhất, chỉ chiếm dưới 4% dân số. Hơn nữa, mặc dù tiếng Pháp không phải là ngôn ngữ chính thức ở Ontario, nhưng Đạo luật Dịch vụ Ngôn ngữ Pháp đảm bảo rằng các dịch vụ của tỉnh bang sẽ được cung cấp bằng ngôn ngữ này. Đạo luật áp dụng cho các khu vực của tỉnh nơi có cộng đồng Pháp ngữ đáng kể, cụ thể là Đông Ontario và Bắc Ontario. Ở những nơi khác, các dân tộc thiểu số nói tiếng Pháp khá lớn được tìm thấy ở miền nam Manitoba, Nova Scotia, Đảo Prince Edward và Bán đảo Port au Port ở Newfoundland và Labrador, nơi phương ngữ Pháp Newfoundland từng được nói trong lịch sử. Những cộng đồng nói tiếng Pháp nhỏ hơn tồn tại ở tất cả các tỉnh khác.
thumb|Phân bố Pháp ngữ ở Hoa Kỳ. Các quận màu hồng nhạt nghĩa là 6–12% dân cư tại đó nói tiếng Pháp tại gia; hồng trung bình, 12–18%; hồng đậm, hơn 18%. Không bao gồm [[các ngôn ngữ creole từ tiếng Pháp.]] Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ (2011), tiếng Pháp là ngôn ngữ thứ tư được sử dụng nhiều nhất ở Hoa Kỳ sau tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Trung Quốc, nếu coi tất cả phương ngữ của tiếng Pháp và các ngôn ngữ tiếng Trung là một. Tiếng Pháp vẫn là ngôn ngữ được sử dụng nhiều thứ hai ở các bang Louisiana, Maine, Vermont và New Hampshire. Louisiana là nơi có nhiều phương ngữ riêng biệt, được gọi chung là tiếng Pháp Louisiana. Theo Điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, có hơn 194.000 người ở Louisiana nói tiếng Pháp ở nhà, nhiều nhất ở bất kỳ tiểu bang nào nếu loại trừ tiếng Creole Pháp. Tiếng Pháp New England, về cơ bản là một biến thể của tiếng Pháp Canada, được sử dụng ở các vùng của New England. Tiếng Pháp Missouri từng được nói ở Missouri và Illinois (trước đây gọi là Thượng Louisiana), nhưng ngày nay gần như tuyệt chủng. Tiếng Pháp cũng cũng được dùng lẻ tẻ dọc theo Bờ biển Vịnh của vùng trước đây là Hạ Louisiana thuộc Pháp, chẳng hạn như Đảo Mon Louis, Alabama và DeLisle, Mississippi nhưng những phương ngữ này đang bị đe dọa nghiêm trọng hoặc đã tuyệt chủng.
Tiếng Pháp là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Haiti. Nó là ngôn ngữ chính của văn bản, giảng dạy và hành chính. Nó là tiếng nói của tất cả người Haiti có học thức và được sử dụng trong lĩnh vực kinh doanh. Nó cũng được sử dụng cho các sự kiện nghi lễ như đám cưới, lễ tốt nghiệp và thánh lễ nhà thờ. Khoảng 70–80% dân số của đất nước dùng tiếng Creole Haiti như tiếng mẹ đẻ; số còn lại nói tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ nhất. Ngôn ngữ chính thức thứ hai là tiếng Creole Haiti đã được chuẩn hóa gần đây, mà hầu như toàn bộ dân số Haiti đều nói. Tiếng Creole Haiti là một trong những ngôn ngữ creole dựa trên tiếng Pháp, lấy phần lớn từ vựng từ tiếng Pháp, với những ảnh hưởng từ các ngôn ngữ Tây Phi, cũng như một số ngôn ngữ châu Âu. Haiti Creole có liên quan chặt chẽ với Louisiana Creole và creole từ Lesser Antilles.
Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức của Guiana thuộc Pháp ở Nam Mỹ, và của Saint Pierre và Miquelon, một quần đảo ngoài khơi Newfoundland, Bắc Mỹ.
Châu Đại Dương
Pháp có các lãnh thổ hải ngoại ở châu Đại Dương là Wallis và Futuna, Nouvelle-Calédonie và Polynésie thuộc Pháp, nên đương nhiên ở những nơi này thì tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức.
Châu Á
Trái ngược với các châu lục khác, tiếng Pháp không có sự phổ biến ở châu Á. Hiện nay không có quốc gia nào ở châu Á công nhận tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức. Thuộc địa của Đế quốc thực dân Pháp tại châu Á trước kia chỉ có Liban, Syria, Campuchia, Lào, Việt Nam. Vì vậy tiếng Pháp cũng chỉ được sử dụng xung quanh các quốc gia này. Ngoại trừ Việt Nam thì các quốc gia kể trên coi tiếng Pháp như một ngôn ngữ thiểu số và có in quốc hiệu bằng tiếng Pháp trên hộ chiếu.
Tuy Việt Nam từng là thuộc địa của Pháp và hiện nay là thành viên của Cộng đồng Pháp ngữ, tiếng Pháp tại Việt Nam đã mất vị thế và hiện nay chỉ được coi là ngoại ngữ phụ với độ phổ biến là cực ít. Người Việt trẻ đang theo xu hướng sử dụng tiếng Anh làm ngoại ngữ chính và dùng từ ngoại lai/ từ mượn tiếng Anh nhiều hơn so với người Việt thế hệ trước kia thường dùng từ mượn tiếng Pháp. Các biển hiệu, thông báo ở Việt Nam thường dùng phụ đề ngoại ngữ là tiếng Anh. Sự tăng cường đầu tư và hợp tác kinh tế với sự phổ biến của phương tiện văn hóa của các nước và lãnh thổ Đông Á từ Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, cũng như việc Việt Nam vốn là quốc gia có nền tảng văn hóa tương đồng thuộc vùng văn hóa Đông Á, giúp cho tiếng Trung (Quan thoại và Quảng Đông), tiếng Hàn, tiếng Nhật vượt qua tiếng Pháp để trở thành những ngoại ngữ có mức độ phổ biến tương đối khá ở Việt Nam chỉ sau tiếng Anh.phải|nhỏ|Cuốn Tự học Pháp thoại tiệp kính do [[Henri Oger soạn để dạy người Việt học tiếng Pháp vào đầu thế kỷ 20, in ở Hà Nội]]
Ngữ pháp
Ngữ pháp tiếng Pháp mang đặc điểm của nhóm ngôn ngữ Rôman là một ngôn ngữ biến tố. Các danh từ gồm 2 giống: cái (féminin) và đực (masculin) và được hợp theo số lượng; các tính từ được hợp theo giống và số lượng. Các động từ được chia theo các ngôi và phụ thuộc vào trạng thái của chủ ngữ để phân loại và chia cùng với các trợ động từ (être hay avoir) ở các thời kép.
L'alphabet (bảng chữ cái)
Cũng giống như một số ngôn ngữ khác ở châu Âu, tiếng Pháp sử dụng bảng chữ cái Latin. Bảng chữ cái tiếng Pháp bao gồm 26 chữ cái, đó là Trong đó, chữ ⟨w⟩ và ⟨k⟩ rất ít khi sử dụng trong tiếng Pháp (không tính tên người), chúng được tìm thấy trong các từ mượn nước ngoài như week-end (từ tiếng Anh là weekend), ⟨k⟩ thường được tìm thấy trong các từ có tiền tố là kilo như kilomètre, kilogramme, kilohertz...
Diacritique (Hệ thống "thanh dấu")
Khác với tiếng Anh, từ ngữ tiếng Pháp có thể có thêm dấu ví dụ như dernière, château, création.. etc. Dưới đây là bảng hệ thống dấu câu, tên gọi và cách phát âm Ngoài ra còn có dấu lược (apostrophe) như c ' est, l ' hiver và dấu gạch ngang (trait d'union) như grands-parents, plate-forme...
Ligature (Chữ nối)
Trong tiếng Pháp, có hai ligature điển hình là Æ/æ (hình thành khi ⟨ae⟩ viết cùng với nhau) và Œ/œ (hình thành khi ⟨oe⟩ viết cùng với nhau).⟨æ⟩ được dùng trong những từ có nguồn gốc từ Latin hay Hy Lạp như tænia, ex æquo, cæcum.... Còn〈 Œ 〉 sử dụng rộng rãi trong các từ như œuf, œuvre, cœur, sœur...
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài cơ bản dài trung bình  Thể loại:Ngôn ngữ hòa kết Thể loại:Ngôn ngữ tại Pháp Thể loại:Ngôn ngữ tại Algérie Thể loại:Ngôn ngữ tại Bỉ Thể loại:Ngôn ngữ tại Bénin Thể loại:Ngôn ngữ tại Burkina Faso Thể loại:Ngôn ngữ tại Burundi Thể loại:Ngôn ngữ tại Campuchia Thể loại:Ngôn ngữ tại Cameroon Thể loại:Ngôn ngữ tại Canada Thể loại:Ngôn ngữ tại Cộng hòa Trung Phi Thể loại:Ngôn ngữ tại Tchad Thể loại:Ngôn ngữ tại Comoros Thể loại:Ngôn ngữ tại Cộng hòa Congo Thể loại:Ngôn ngữ tại Cộng hòa Dân chủ Congo Thể loại:Ngôn ngữ tại Djibouti Thể loại:Ngôn ngữ tại Guyane thuộc Pháp Thể loại:Ngôn ngữ tại Polynésie thuộc Pháp Thể loại:Ngôn ngữ tại Gabon Thể loại:Ngôn ngữ tại Guinée Thể loại:Ngôn ngữ tại Haiti Thể loại:Ngôn ngữ tại Bờ Biển Ngà Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào Thể loại:Ngôn ngữ tại Luxembourg Thể loại:Ngôn ngữ tại Madagascar Thể loại:Ngôn ngữ tại Mali Thể loại:Ngôn ngữ tại Mauritanie Thể loại:Ngôn ngữ tại Mauritius Thể loại:Ngôn ngữ tại Monaco Thể loại:Ngôn ngữ tại Maroc Thể loại:Ngôn ngữ tại Nouvelle-Calédonie Thể loại:Ngôn ngữ tại Niger Thể loại:Ngôn ngữ tại Réunion Thể loại:Ngôn ngữ tại Rwanda Thể loại:Ngôn ngữ tại Saint Martin Thể loại:Ngôn ngữ tại Sénégal Thể loại:Ngôn ngữ tại Seychelles Thể loại:Ngôn ngữ tại Thụy Sĩ Thể loại:Ngôn ngữ tại Togo Thể loại:Ngôn ngữ tại Tunisia Thể loại:Ngôn ngữ tại Hoa Kỳ Thể loại:Ngôn ngữ tại Vanuatu Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam Thể loại:Ngôn ngữ tại Wallis và Futuna Thể loại:Ngôn ngữ chủ-động-tân
Lều tuyết
nhỏ|Lều tuyết Lều tuyết hay igloo (tiếng Inuit: iglu, âm tự Inuktitut: ᐃᒡᓗ, có nghĩa là "nhà"), đôi khi cũng có thể gọi là nhà tuyết, là một nơi để trú thân được xây bằng các tảng tuyết, thông thường có dạng như một mái vòm. Mặc dù lều tuyết thường có liên hệ với tất cả người Inuit nhưng phần nhiều chúng được xây bởi những người vùng Trung Bắc Cực của Canada và vùng Thule của Greenland. Các dân Inuit khác có chiều hướng dùng tuyết để cách nhiệt nhà làm bằng xương cá voi và da thú. Việc sử dụng tuyết là vì trong thực tế tuyết là một chất cách nhiệt (vì mật độ thấp của nó). Bên ngoài, nhiệt độ có thể thấp đến -45 °C (-49 °F), nhưng nhiệt độ bên trong có thể từ khoảng -7 °C (19 °F) đến 16 °C (61 °F) khi chỉ cần được thân nhiệt làm ấm lên.
Các loại lều tuyết
nhỏ|Lều tuyết lớn trước [[Cape Dorset, Nunavut tại vùng miền nam Đảo Baffin]] Có ba loại lều tuyết, tất cả đều có khổ lớn nhỏ khác nhau và được dùng trong các mục đích khác nhau.
Loại nhỏ nhất trong ba loại được xây để làm nơi tạm trú. Các thợ săn trong lúc đi trên vùng đất hoặc vùng biển đóng băng cắm trại trong một lều tuyết như thế một hoặc hai đêm.
Khổ lớn kế tiếp là loại bán thường trú là nơi cư trú gia đình có khổ trung. Thường thường lều tuyết loại này là một nơi cư trú có một phòng đơn làm nhà cho một hoặc hai gia đình. Có chừng vài lều tuyết loại này trong một vùng nhỏ tạo thành một "làng Inuit".
Loại khổ lớn nhất thông thường được xây theo nhóm gồm hai lều tuyết. Một trong hai lều tuyết như vậy là nhà lều tuyết tạm, được xây cho một dịp gì đó đặc biệt và một nhà lều tuyết khác được xây bên cạnh để ở. Lều tuyết khổ này được xây cả bằng cách nới rộng một lều tuyết nhỏ hoặc xây mới hoàn toàn. Những lều tuyết loại khổ lớn này có thể có đến năm phòng và chứa đến 20 người. Một lều tuyết lớn có thể được xây từ nhiều lều tuyết nhỏ thông qua nhau bằng các đường hầm và có lối chung dẫn ra bên ngoài. Những nhà lều loại này được dùng để tổ chức những buổi lễ, tiệc cộng đồng, những buổi nhảy múa truyền thống (xem âm nhạc Inuit).
Xây lều tuyết
nhỏ|phải|Lều tuyết, biểu đồ nhìn ngang; mở về tay phải. Màu vàng biểu thị mặt đất. Tuyết dùng để xây một lều tuyết phải có đủ sức chịu đựng kết cấu để bị cắt ra và xếp chồng đúng cách. Tuyết tốt nhất để dùng cho mục đích này là tuyết đã bị gió thổi bay. Gió có thể giúp kết chặt lại các tinh thể đá. Đôi khi, một đường hầm ngắn được xây ở lối vào để giảm gió và giảm sự mất nhiệt khi mở cửa. Vì đặc tính cách nhiệt tốt của tuyết, các lều tuyết dùng để ở thật đáng ngạc nhiên là rất dễ chịu ở bên trong. Trong vài trường hợp, một tảng nước đá được gắn vào để cho ánh sáng bên ngoài có thể lọt vào trong lều tuyết.
trái|nhỏ|Lều tuyết, phương pháp xếp gạch bằng tuyết Về phương diện kiến trúc mà nói thì lều tuyết là một mái vòm có một không hai. Nó có thể được xây cao lên bằng các tảng (khối) độc lập dựa vào nhau và có thể được mài phẳng để nằm gọn vào nhau mà không cần có một cấu trúc nâng đỡ phụ nào trong lúc xây dựng. Lều tuyết, nếu xây đúng cách, sẽ chịu nổi sức nặng của một người đứng trên nóc. Cũng nói thêm, trong lều tuyết truyền thống của người Inuit, nhiệt tỏa ra từ kulliq (đèn đá) làm tuyết bên trong tan ra chút ít. Việc nóng chảy và rồi đóng băng lại tạo nên một lớp băng và góp phần làm cho lều tuyết thêm chắc chắn.
Lederia kaszabi
Lederia kaszabi là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Nikitsky & Belov miêu tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Lederia
Lều tuyết
Xây lều tuyết
nhỏ|phải|Một hình vẽ năm 1916 về cảnh bên trong một lều tuyết Alaska Khu để ngủ được nâng lên cao so với nơi có lối vào lều tuyết. Vì không khí nóng bốc lên cao trong khi không khí lạnh hơn chìm xuống nên khu lối vào đóng vai trò như một cái bẫy giữ không khí lạnh trong khi khu để ngủ giữ nhiệt được tạo ra bởi đốt đèn, nấu ăn hay thân nhiệt của người.
Cải tiến
Người Inuit miền Trung, đặc biệt là những người sống quanh vùng Davis Strait, gắn da thú vào nơi nghỉ ngơi để tăng nhiệt độ bên trong từ khoảng 2 °C (36 °F) đến 10-20 °C (50-68 °F).
Huy hiệu
Lều tuyết xuất hiện phía trên đỉnh của huy hiệu của Nunavut, ngay dưới vương miện của Nữ hoàng.
Những loại nhà tuyết khác
nhỏ|phải|Một nhà tuyết xây tại [[Phần Lan]] Để giải trí hoặc cắm trại mùa đông và những mục đích sinh tồn, người ta có thể xây một loại chòi che bằng tuyết đơn giản nhưng tương tự (một vài nơi gọi là quinzhee) bằng cách xây lên một đống tuyết lớn và rồi đào khoét bên trong. Tuyết không cần phải là cùng chất lượng như dùng để xây lều tuyết, và việc xây dựng cũng dễ dàng hơn. Những chòi che như thế thông thường không vững chắc và lâu bền như các lều tuyết xây đúng cách. Sau khi tuyết được gom thành đống, chúng cần được nén nhỏ lại bắng cách vỗ chúng lại bằng tay hoặc bằng một cái xẻng bởi vì một đống tuyết mới gom lại có thể không ổn định.
Trước khi đào bới vào trong, người ta có thể để cây trên mái và tường khoảng 10 in (25 cm) sâu bên trong để làm dấu khi đào khoét vào bên trong. Một mẹo vặt dùng để xây nhà tuyết nhanh và ít tốn công sức là trước tiên làm một cái hộp giấy cứng và rồi đổ tuyết lên cái hộp đó. Sau đó cắt một cái cửa và lôi cái hộp giấy ra. Điều này có nghĩa là người ta dùng ít tuyết hoặc có thể xây một nhà tuyết lớn hơn nhiều.
Để cho nhà tuyết vững chắc hơn, người ta nên đổ nước trên nhà tuyết sau khi cắt cửa vào cho nó. Việc này làm cho nhà tuyết chắc hơn và kiên cố hơn; hơn nữa vì nó trơn trợt nên làm những người muốn trèo lên mái nhà nản lòng. Người ta leo lên mái nhà là lý do chính tại sao nhà tuyết bị sụp. Nhà tuyết bị sụp thì rất nguy hiểm cho ai bị kẹt bên trong. Giống như đang kẹt trong một vụ tuyết lở, sức nặng của tuyết thường làm cho việc đào bới giải thoát nạn nhân ra là không thể nào. Ngạt thở có thể xảy ra nếu như người bên trong không được giải thoát kịp thời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Công trình xây dựng bằng băng hoặc tuyết Thể loại:Nhà theo loại Thể loại:Kiến trúc mái vòm Thể loại:Kiến trúc vòm
Barbus loveridgii
Barbus loveridgii là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Loài này chỉ có ở Kenya. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.
Tham khảo
L
Pouilly-sur-Loire
Pouilly-sur-Loire là một xã trong tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 1.718 người (thời điểm 1999). Xã nằm cạnh sông Loire, 11 km về phía đông nam của Sancerre.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Nièvre
Mã An Sơn (làng)
nhỏ|Cổng vào vườn quốc gia Mã An Sơn gần đường Mã An Sơn Thôn. nhỏ|Làng Thượng Mã An Sơn
Làng Mã An Sơn (Ma On Shan Village) hay Mã Yên Sơn là một ngôi làng khai thác toạ lạc trên ngọn đồi thuộc tân thị trấn Mã An Sơn, quận Sa Điền, Hồng Kông. Ngôi làng phát triển xung quanh hoạt động của khu mỏ sắt Mã An Sơn, đạt đến đỉnh cao trong những năm 1950–1960 và ngừng hoạt động vào năm 1976. Nơi đây có hai nhà thờ, nhà thờ Thánh Joseph và nhà thờ Luther Ân Quang.
Nhân khẩu
Vào thời kì hưng thịnh, sau khi phát triển nhanh chóng vào những năm 1950, ngôi làng có hơn 10.000 cư dân. Ngôi làng nhỏ này đã chứng kiến một số lượng lớn người nhập cư sau khi những thay đổi trong cách khai thác quặng sắt được triển khai vào năm 1953. Gần như tất cả là người tị nạn từ Hoa lục, họ làm nghề khai thác mỏ và đến sống trong khu vực cùng gia đình. Việc khai thác mỏ kết thúc vào năm 1976 và những thợ mỏ sau đó rời bỏ ngôi làng cùng với gia đình của họ, dẫn đến sự suy giảm dân số. Tính đến năm 2014, ngôi làng là nơi sinh sống của 80 người (một nguồn khác đề cập đến 80 hộ dân vào năm 2015).
Khu mỏ sắt Mã An Sơn
nhỏ|Bức tường bên ngoài 240 ML của khu mỏ sắt Mã An Sơn năm 2005. Khu mỏ sắt Mã An Sơn được mở cửa năm 1906 dưới dạng một khu mỏ lộ thiên do Công ty Khai thác quặng sắt Hồng Kông điều hành. Năm 1949, mỏ được tiếp quản bởi Công ty khai thác và thương mại Mutual, công ty đã mở rộng nó xuống dưới lòng đất vào năm 1953. Đến năm 1959, việc khai thác đã chuyển hoàn toàn dưới lòng đất. Nhưng đến năm 1976, khu mỏ ngừng hoạt động. Lực lượng lao động khoảng 400 người bị sa thải. Hợp đồng khai thác của chính phủ kết thúc vào năm 1981 và sau đó khu mỏ đã chính thức bị đóng cửa.
Nhà thờ Luther Ân Quang
nhỏ|Nhà thờ Luther Ân Quang Nhà thờ Luther Ân Quang (信義會恩光堂) được khánh thành ngày 22 tháng 6 năm 1952. Nó là một phần của một quần thể gồm năm công trình xây dựng gồm một nhà thờ, một trường tiểu học (được xây dựng năm 1961), một trường mẫu giáo, khu phố và một cửa hàng.
Tuy nhiên cũng vào năm 1976, trường tiểu học và mẫu giáo đều đóng cửa. Trường tiểu học Luther (信義恩光小學) sau đó được chuyển đến Hằng An Thôn ở Mã An Sơn và được đổi tên thành Trường tiểu học Mã An Sơn Luther (馬鞍山信義學校) năm 1987. Khu nhà thờ sau đó đã được chuyển đổi thành một khu cắm trại mang tên Ân Thanh Doanh (恩青營). Năm 2003, một trận lở đất do mưa lớn đã gây thiệt hại khu nhà thờ và khiến nơi đây trở nên nguy hiểm. Nó đã bị bỏ hoang cùng năm.
Nhà thờ đã được phục hồi sau năm 2014 và mở cửa trở lại vào năm 2015 như một hội trường cộng đồng và một trung tâm để làm nổi bật lịch sử và văn hóa của ngôi làng cổ. Các ngôi nhà trong trường tiểu học cũ đã được chuyển đổi thành nhà trọ dành cho các giáo dân của nhà thờ, còn khu nhà giáo viên thì được chuyển đổi thành một phòng hoạt động.
Nhà thờ Thánh Joseph
nhỏ|Nhà thờ Thánh Joseph Nhà thờ Công giáo La Mã St. Joseph (聖若瑟堂) được khánh thành vào ngày 25 tháng 4 năm 1952. Nó là một phần của một quần thể các công trình kiến trúc Công giáo được dựng xây trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ vào thập niên 1950, bao gồm Trường tiểu học St. Joseph (聖若瑟小學校), liền kề với nhà thờ, một trường mẫu giáo, một phòng khám nhỏ (được xây dựng từ 1952 đến 1954) và một tu viện (修道院). Nhà thờ được xây dựng lại năm 1962.
Tuy nhiên, nhà thờ đã ngừng các dịch vụ vào ngày Chủ nhật thường lệ vào năm 1981. Nhà thờ đã bị đóng cửa vào năm 1999, và trở nên trống rỗng.