cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bãi đá cổ Sa Pa
Phát hiện và khảo sát
Năm 2006 nhà nghiên cứu Phillipe Le Failler của trường Viễn Đông Bác Cổ dự định sẽ tiến hành dập lấy mẫu tiếp những bãi đá này. Và khi công việc hoàn thành, ông sẽ có trong tay hệ thống toàn bộ các mẫu hoa văn của các bãi đá cổ được phát hiện tại Việt Nam. Cùng với việc cập nhật dữ liệu thông tin và nghiên cứu trên máy tính, Phillipe tin rằng bí ẩn mà người xưa gửi gắm trên những viên đá này chắc chắn sẽ được giải mã trong tương lai không xa.
Epiphragma crenulatum
Tham khảo
Thể loại:Epiphragma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Bemisia psiadiae
Bemisia psiadiae được Takahashi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Bemisia
Bãi đá cổ Sa Pa
Xâm hại di tích
Bãi đá cổ đang có nguy cơ bị biến dạng do thời gian và con người xâm hại. Một số họa tiết bị mờ vì mưa nắng bào mòn. Một số bị biến dạng do sự thiếu ý thức của người tham quan, trèo lên đá hoặc khắc những hình khắc mới.
Giới xây dựng thủy điện đã đưa ra dự án Thủy điện Sử Pán 1, dự kiến xây dựng trên dòng chính ngòi Bo ở vùng di tích bãi đá cổ Sa Pa và vùng phát triển du lịch, nên đã gây tranh cãi, đáng chú ý nhất là ý kiến "chủ đầu tư kiện Sở VH-TT&DL, sở thua là chắc". Tuy nhiên "nhiều chuyên gia cho rằng thủy điện không thể đồng hành với du lịch sinh thái bởi vì cái du khách muốn là cảnh quan thiên nhiên và văn hóa bản địa thì đã bị thủy điện hủy hoại", và Sử Pán 1 được coi là đã dừng thực hiện.
Những giải thích khác
Một số học giả Việt Nam tham gia vào giải mã các hình vẽ khắc bí ẩn ở bãi đá cổ, nhưng đều là giả thiết.
Nhà nghiên cứu Đỗ Văn Xuyền đã ra mắt tháng 1/2013 cuốn sách "Cuộc hành trình đi tìm chữ Việt cổ". Theo đó Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Bảo tồn Chữ Việt Cổ đã giới thiệu là :
Điều chưa được làm rõ là các bãi đá có nằm trong lãnh thổ của người Việt cổ hay không, và điều này lại liên quan đến nguồn gốc các dân tộc Việt Nam là vấn đề cũng chưa được giải quyết đầy đủ.
Galphimia montana
Galphimia montana là một loài thực vật có hoa trong họ Malpighiaceae. Loài này được (Rose) Nied. mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Liên kết ngoài
Thể loại:Galphimia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
Perdita macneilli
Perdita macneilli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.
Tham khảo
Thể loại:Perdita Thể loại:Động vật được mô tả năm 1964
Campylopus pseudomuelleri
Campylopus pseudomuelleri là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campylopus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Ai Lao Sơn
Ai Lao Sơn (tiếng Trung: 哀牢山) là một dãy núi nằm ở miền trung tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Nó là phân giới của cao nguyên Vân Quý ở phía đông với dãy núi Hoành Đoạn ở phía tây, là đường chia nước tự nhiên của hai con sông là Vân Giang và A Mặc Giang. Ai Lao Sơn chạy theo hướng tây bắc-đông nam, phía bắc bắt đầu từ khu vực thuộc châu tự trị dân tộc Di Sở Hùng, phía nam kết thúc tại huyện Lục Xuân thuộc châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, dài khoảng 500 km. Ngọn núi chính cùng tên, có đỉnh cao 3.166 m trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Địa lý Vân Nam Thể loại:Dãy núi Trung Quốc
Cabralia smilacis
Cabralia smilacis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cabralia
Cylindrophyllum tugwelliae
Cylindrophyllum tugwelliae là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cylindrophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Opsilia malachitica
Opsilia malachitica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Opsilia
Teucrium haenseleri
Teucrium haenseleri là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
Thể loại:Teucrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Aname
Aname là một chi nhện trong họ Nemesiidae. Chi này bản địa Úc với một loài (A. tasmanica) chỉ được tìm thấy ở Tasmania.
Tham khảo
Thể loại:Nemesiidae
Trigonostemon wetriifolius
Trigonostemon wetriifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Airy Shaw & Ng miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Tham khảo
Thể loại:Chi Tam thụ hùng Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Tułodziad
Tułodziad (Taulensee) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Dąbrówno,thuộc huyện Ostródzki, Warmińsko-Mazurskie, ở miền bắc Ba Lan. Nó cách Ostróda khoảng 21 km về phía nam và cách thủ phủ khu vực Olsztyn 44 km về phía tây nam.
Ngôi làng có dân số 400 người.
Bemisia puerariae
Bemisia puerariae là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Epiphragma flavosternatum
Epiphragma flavosternatum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Bemisia puerariae
Bemisia puerariae được Takahashi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Bemisia
Anopteris hexagona
Anopteris hexagona là một loài thực vật có mạch trong họ Pteridaceae. Loài này được (L.) C. Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Marlierea subcordata
Marlierea subcordata là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được B.Holst mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Marlierea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Mantidactylus pauliani
Mantidactylus pauliani là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mantidactylus Thể loại:Động vật lưỡng cư Madagascar Thể loại:Động vật đặc hữu Madagascar
Traiskirchen
Traiskirchen là một thị trấn ở huyện Baden trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 29,08kilômét vuông, dân số cuối năm 2005 là 16.194 người. Đô thị này có cự ly 20 km về phía nam của Vienna và nằm ở vùng Thermenlinie nổi tiếng với rượu vang. Traiskirchen có Traiskirchen Lions, một đội bóng rổ chơi ở giải hạng nhất Áo.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị của Baden Thể loại:Baden
Perdita macrostoma
Perdita macrostoma là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.
Sân vận động Akron
Sân vận động Akron (Estadio Akron), trước đây được gọi là Sân vận động Omnilife và Sân vận động Chivas (Estadio Chivas, ), là một sân vận động đa năng được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá, bao gồm cả các trận đấu trên sân nhà của Club Deportivo Guadalajara, thường được gọi là "Chivas". Sân là một phần của khu liên hợp JVC, có sức chứa 49.850 chỗ ngồi. Việc xây dựng bắt đầu vào tháng 2 năm 2004, nhưng do các vấn đề tài chính và các vấn đề khác, việc hoàn thành sân vận động đã bị trì hoãn trong một số năm.
Sân vận động đã tổ chức sự kiện quốc tế lớn đầu tiên của mình với trận chung kết lượt đi Copa Libertadores 2010, đồng thời tổ chức lễ khai mạc và bế mạc Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2011. Mặt sân cỏ nhân tạo của sân vận động đã gây ra tranh cãi lớn, bị nhận sự chỉ trích từ nhiều cầu thủ đáng chú ý, và vào tháng 5 năm 2012, sân vận động đã được thông báo sẽ thay thế cỏ nhân tạo bằng cỏ tự nhiên.
Lịch sử
thumb|left|Trận đấu khánh thành Sân vận động Omnilife với [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Vào tháng 2 năm 2004, C.D. Guadalajara thông báo rằng họ sẽ xây dựng một sân vận động mới của riêng mình sau khi rời khỏi Sân vận động Jalisco. Công việc xây dựng sân vận động đã bị trì hoãn cho đến tháng 5 năm 2007.
Trận đấu bóng đá công cộng thứ ba tại sân vận động là trận giao hữu giữa Guadalajara và Manchester United vào ngày 30 tháng 7 năm 2010. Guadalajara đã giành chiến thắng 3–2, với bàn thắng đầu tiên tại sân vận động được ghi bởi Javier "Chicharito" Hernández khi chơi cho Guadalajara. Trận đấu này được tổ chức để đại diện cho việc chuyển nhượng của Hernández từ Guadalajara sang Manchester United, với Hernández chơi hiệp một cho Guadalajara và chuyển sang Manchester United trong hiệp hai, do đó mang tính biểu tượng trong hợp đồng chuyển nhượng của anh đã được ký vào tháng 3 năm 2010.
Sân vận động đã tổ chức 8 trận đấu của Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới 2011, bao gồm trận bán kết giữa Uruguay và Brasil.
Đây cũng là nơi tổ chức lễ khai mạc và bế mạc Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2011, nơi đây cũng là nơi tổ chức tất cả các trận đấu của cả môn bóng đá nam và nữ.
Vào tháng 12 năm 2017, sân vận động đã đổi tên từ Sân vận động Omnilife thành Sân vận động Akron, sau khi ký hợp đồng tài trợ với một hãng dầu nhớt xe hơi trong 10 năm.
Đội tuyển bóng đá quốc gia México
right|250px|thumb|Bên ngoài Sân vận động Akron right|250px|thumb|Chivas, Guadalajara, México 1100px|thumb|left|Quang cảnh sân vận động
Liên kết ngoài
Thể loại:C.D. Guadalajara Thể loại:Địa điểm bóng đá México Thể loại:Địa điểm thể thao Guadalajara, Jalisco Thể loại:Địa điểm thể thao hoàn thành năm 2010 Thể loại:Địa điểm Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2011 Thể loại:Sân vận động lễ khai mạc Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ Thể loại:Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 2026 Thể loại:Zapopan Thể loại:Khởi đầu năm 2010 ở México]]
Fatehabad (huyện)
Huyện Fatehabad là một huyện thuộc bang Haryana, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Fatehabad đóng ở Fatehabad. Huyện Fatehabad có diện tích 2491 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Fatehabad có dân số 806158 người.
Tham khảo
Thể loại:Haryana Thể loại:Huyện của Ấn Độ Thể loại:Khởi đầu năm 1997 ở Ấn Độ
Dobřív
Dobřív là một làng thuộc huyện Rokycany, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Rokycany Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Maniltoa psilogyne
Maniltoa psilogyne là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Harms miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Maniltoa
Galphimia multicaulis
Galphimia multicaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Malpighiaceae. Loài này được A.Juss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Liên kết ngoài
Thể loại:Galphimia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1840
Quảng Sơn, Ba Đồn
Quảng Sơn là một xã thuộc thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
Địa lý
Xã Quảng Sơn nằm ở phía tây thị xã Ba Đồn, có vị trí địa lý:
Xã Quảng Sơn có diện tích 53,73 km², dân số năm 2019 là 7.109 người, mật độ dân số đạt 132 người/km².
Hành chính
Xã Quảng Sơn được chia làm 8 thôn: Trung Thượng, Linh Cận Sơn, Minh Sơn, Hà Sơn, Bắc Sơn, Tân Sơn, Thọ Hạ, Diên Trường.
Lịch sử
Trước đây, xã Quảng Sơn thuộc huyện Quảng Trạch.
Từ ngày 20 tháng 12 năm 2013, xã trực thuộc thị xã Ba Đồn như hiện nay.
Campylopus pseudonanus
Campylopus pseudonanus là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Müll. Hal. A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campylopus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1872
Phyllanthus gypsicola
Phyllanthus gypsicola là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được McVaugh miêu tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Liên kết ngoài
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1961
Danh sách Thủ tướng Qatar
Thủ tướng Nhà nước Qatar (رئیس الوزرا القطری) là chức vụ có quyền lực thứ hai của Qatar, là người đứng đầu Nội các Qatar.
Emir Khalifa bin Hamad Al Thani thành lập chức vụ ngày 29/5/1970, đồng thời nắm giữ chức vụ tới 27/6/1995 khi ông bị lật đổ bởi con mình Hamad bin Khalifa Al Thani. Từ 25/6/2013, Abdullah bin Nasser bin Khalifa Al Thani là Thủ tướng hiện nay.
Dialeurolonga ambilaensis
Dialeurolonga ambilaensis là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Dialeurolonga ambilaensis được Takahashi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Opsilia molybdaena
Opsilia molybdaena là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Opsilia
Eutelia ekeikei
Eutelia ekeikei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eutelia
Aname armigera
Aname armigera là một loài nhện trong họ Nemesiidae.
Aname armigera được miêu tả năm 1918 bởi Rainbow & Pulleine.
Tham khảo
Thể loại:Aname
Papilio peranthus
Papilio peranthus là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở Philippines và Malaysia to Indonesia (bao gồm Sumatra, Java, Borneo và Celebes)
Sải cánh dài 70–90 mm.
Tham khảo
P P
Trigonostemon whiteanus
Trigonostemon whiteanus là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (Croizat) Airy Shaw miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Nizhnekamsk
nhỏ|phải|Huy hiệu của Nizhnekamsk (1975)
Nizhnekamsk (Нижнека́мск; Түбән Кама) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Cộng hòa Tatarstan. Thành phố nằm ở phía nam sông Kama giữa các thành phố Naberezhnye Chelny và Chistopol. Thành phố có dân số 225.399 người (theo điều tra dân số năm 2002. Dân số qua các thời kỳ: . Đây là thành phố lớn thứ 80 của Nga theo dân số năm 2002. Khu định cư thành thị được lập năm 1961. Khu vực này gắn liền với việc xây dựng tổ hợp hóa dầu Nizhnekamskneftekhim. Nizhnekamsk thành thành phố năm 1965. Thành phố có sân bay Begishevo. Dân số năm 1989 gồm 46,5% người Tatar, 46,1% người Nga, người Chuvash 3%, người Ukraina 1% và người Bashkirs 1%.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố của Nga Thể loại:Tatarstan Thể loại:Thành phố Liên Xô
Epiphragma fulvinotum
Epiphragma fulvinotum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Epiphragma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Lockheed SR-71 Blackbird
Kiểu máy bay SR-71 bắt đầu phục vụ từ năm 1964. Cho dù không có chiếc nào bị mất do hỏa lực đối phương, SR-71 lại bị nhiều chỉ trích vì sự không an toàn và tỷ lệ tai nạn rất cao của nó. Đã có tới 12 trong tổng số 32 máy bay chế tạo bị rơi trong các tai nạn khi hoạt động (trong đó 11 chiếc bị rơi chỉ trong 6 năm từ 1966-1972, tức là mất gần 35% số lượng chỉ sau 6 năm, mỗi chiếc bị rơi chỉ sử dụng được từ 2 tới 8 năm). Ngoài ra, có 8 trong tổng số 18 chiếc YF-12A và A-12 (các bản thử nghiệm của SR-71) bị rơi từ năm 1963 tới 1971, tương đương tổn thất 45% sau 8 năm sử dụng.
SR-71 được chế tạo bằng Titan, một kim loại rất khó gia công, đắt và hiếm. Ngay cả Mỹ khi đó cũng không đủ công nghệ để gia công thứ kim loại này mà chỉ có Liên Xô có thể làm được. Và phần lớn titanium để chế tạo những chiếc SR-71 được nhập khẩu từ chính Liên Xô, mục tiêu do thám chủ yếu của loại máy bay này.
Từ sau năm 1972, khi Liên Xô sản xuất tiêm kích đánh chặn MiG-25 có vận tốc lên tới Mach 3,2 (tức là có thể đuổi kịp và bắn hạ SR-71), nó không còn được sử dụng để do thám không phận Liên Xô nữa và giảm hẳn hoạt động, nên thời kỳ SR-71 bị rơi hàng loạt cũng kết thúc (dù vậy vẫn có thêm 1 chiếc bị rơi năm 1989 ở biển Đông). Đến năm 1998, những chiếc SR-71 còn lại chính thức ngừng hoạt động.
Những chiếc tiền thân
Chuyến bay đầu tiên, bởi một chiếc A-12 được biết dưới tên gọi "Article 121", diễn ra tại Groom Lake, Nevada, vào ngày 25 tháng 4 năm 1962, vốn được trang bị loại động cơ Pratt & Whitney J75 công suất kém hơn do việc phát triển kiểu động cơ dự định Pratt & Whitney J58 bị kéo dài. Kiểu động cơ J58 được trang bị lại cho nó khi đã sẵn sàng, và nó trở thành động cơ tiêu chuẩn cho mọi phiên bản máy bay sau đó trong loạt (A-12, YF-12, M-21) cũng như là kiểu máy bay tiếp nối SR-71.
Có 18 chiếc trong họ máy bay A-12 được chế tạo. Một chiếc là máy bay huấn luyện phi công với buồng lái thứ hai nhô cao dành cho phi công hướng dẫn; và 12 chiếc là phiên bản trinh sát A-12 được các phi công của CIA sử dụng hoạt động. Ba chiếc là phiên bản nguyên mẫu YF-12A của phiên bản tiêm kích đánh chặn được dự định F-12B; và hai chiếc phiên bản M-21. Phiên bản trinh sát của Không quân, vốn ban đầu được đặt tên là R-12, lớn hơn một chút.
Trong chiến dịch vận động tranh cử Tổng thống năm 1964, Thượng nghị sĩ Barry Goldwater liên tục phê phán Tổng thống Lyndon B. Johnson và nội các của ông vì đã để bị tụt hậu phía sau Liên Xô trong việc nghiên cứu và phát triển các hệ thống vũ khí mới. Johnson đã quyết định đáp trả các phê phán này bằng cách công bố các thông tin mà cho đến lúc ấy vẫn còn được giữ tuyệt mật về chương trình máy bay A-12, và sau này là sự hiện hữu của phiên bản trinh sát.
Tên gọi
Không quân Hoa Kỳ đã dự định đổi tên chiếc máy bay A-12 thành B-71; một kiểu nối tiếp theo chiếc B-70 Valkyrie. Chiếc B-71 sẽ có khả năng mang vũ khí hạt nhân là ba kiểu tên lửa AGM-69 SRAM (Short-Range Attack Missiles: tên lửa tấn công tầm ngắn) thế hệ đầu tiên. Tên gọi dự định tiếp theo là RS-71 (Reconnaissance-Strike: Trinh sát-tấn công) khi khả năng tấn công là một tùy chọn thêm. Tuy nhiên, Tổng tham mưu trưởng Không quân Hoa Kỳ lúc đó là Curtis LeMay đã ưa thích tên gọi SR (Strategic Reconnaissance: Trinh sát chiến lược) và mong muốn đổi tên RS-71 trở thành SR-71. Trước khi chiếc Blackbird được Tổng thống Johnson công bố vào ngày 29 tháng 2 năm 1964, LeMay đã vận động để thay đổi bài nói của Johnson đọc ra tên SR-71 thay vì RS-71. Bản viết của bài nói được phân phát cho giới báo chí vào lúc đó vẫn được in là RS-71, nên đã tạo ra một truyền thuyết cho rằng tổng thống đã đọc nhầm tên chiếc máy bay.
Chi tiết thiết kế
nhỏ|Bên trong buồng lái của chiếc SR-71 Blackbird Khung máy bay được cấu tạo từ titanium vốn được mua từ Liên Xô trong giai đoạn cao trào của thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Lockheed dùng mọi cách che giấu có thể được nhằm ngăn cản chính quyền Xô Viết biết được số kim loại titanium này được dùng vào việc gì. Nhằm giúp kiểm soát được chi phí, họ đã sử dụng một hợp kim của titanium chế tạo khá dễ dàng vốn mềm đi ở nhiệt độ thấp. Chiếc máy bay được hoàn tất bằng một màu xanh dương đậm (gần như đen) để giúp gia tăng việc thải nhiệt từ bên trong (vì nhiên liệu được sử dụng như là chất thải nhiệt cho các hệ thống làm mát các thiết bị điện tử) và cũng nhằm mục đích ngụy trang trên bầu trời.
Chiếc máy bay được thiết kế để tối thiểu hóa mặt cắt radar của nó, một nỗ lực ban đầu trong thiết kế máy bay tàng hình. Tuy nhiên, khi thiết kế người ta đã không chú ý đến những hạt cực nóng trong khí thải thoát ra vốn phản xạ rất mạnh tín hiệu radar. Điều khôi hài là, chiếc SR-71 là một trong những mục tiêu rõ ràng nhất hiện trên màn hình của những radar tầm xa của FAA (Federal Aviation Administration: Liên đoàn Hàng không Dân dụng), vốn có khả năng theo dõi những chiếc máy bay ở khoảng cách vài trăm dặm.
Các sọc đỏ được nhìn thấy trên một số chiếc SR-71 nhằm mục đích ngăn các nhân viên bảo trì không làm tổn hại bề mặt chiếc máy bay. Những bề mặt uốn cong gần phía giữa thân khá mỏng và mong manh. Nó không được chống đỡ bên dưới ngoại trừ các sườn cấu trúc đặt cách nhau một khoảng xa.
Cửa hút gió
Máy tính điều khiển cửa hút gió nguyên thủy được thiết kế theo kiểu máy tính tương tự, sẽ dựa trên số liệu về độ cao (ống pitot), độ dốc, lộn vòng, hướng bay, và góc tấn để xác định sự di chuyển cần thiết. Bằng cách di chuyển, chóp nón sẽ thu hút các sóng dội, dẫn chúng đi sát các nắp cửa hút gió cho đến khi chạm nhẹ vào mép nắp cửa hút gió. Tại vị trí này sự rò rỉ sóng dội gây nhiễu động trên mặt ngoài vỏ động cơ và cánh được giảm thiểu, trong khi sóng dội từ chóp nhọn tiếp tục được dội lại giữa thân giữa của chóp và các thành phía trong của cửa hút gió. Bằng cách này, áp lực sóng dội được duy trì trong khi luồng khí chậm dần cho đến khi một sóng dội tốc độ Mach 1 hình thành ngay phía trước quạt nén của động cơ.
Đàng sau các sóng dội "bình thường" này là một luồng gió dưới tốc độ âm thanh được hút vào máy nén động cơ. Việc bắt lấy các sóng dội này ở tốc độ Mach 1 bên trong cửa hút gió được gọi là "khởi động cửa hút". Những áp lực rất mạnh đã tích tụ bên trong cửa hút gió và phía trước mặt máy nén. Các ống dẫn và các cửa thoát được thiết kế trên cửa hút gió và thân động cơ để chịu đựng một phần áp lực này và để định vị sóng dội cuối cùng cho phép các cửa hút gió duy trì tình trạng "khởi động". Áp lực tích tụ trên cửa hút gió (ép vào các cấu trúc cửa hút gió) mạnh đến mức, khi bay đường trường ở vận tốc Mach 3,2 người ta đã ước lượng rằng khoảng 58% lực đẩy được cung cấp bởi cửa hút gió, 17% bởi máy nén và 25% còn lại bởi bộ đốt sau.
Ben Rich, nhà thiết kế của nhóm Lockheed Skunkworks phụ trách các cửa hút, thường mô tả các máy nén động cơ như là "các bơm giúp duy trì cửa hút gió hoạt động" và định vị các cửa hút gió để bay đường trường ở tốc độ Mach 3,2 (khi chiếc máy bay đạt đến điểm hiệu quả nhất được thiết kế). Lực "đẩy" bổ sung liên quan đến việc giảm năng lượng động cơ tiêu thụ cần thiết để nén dòng không khí. Một đặc tính độc đáo của chiếc SR-71 là khi nó bay nhanh hơn, hiệu suất nhiên liệu (tính bằng trọng lượng nhiên liệu trên quãng đường đi) càng có hiệu quả. Một tình huống được tường thuật bởi Brian Shul, tác giả quyển Sled Driver: Flying the World's Fastest Jet, trong một phi vụ trinh sát ông bị bắn nhiều lần. Tuân thủ theo quy trình bay họ đã tăng tốc và duy trì một tốc độ nhanh hơn thông thường trong một thời gian; sau đó họ khám phá ra rằng điều này đã làm giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ.
Trong những năm đầu của chương trình Blackbird, các máy tính tương tự kiểm soát cửa hút gió thường không thể luôn luôn theo kịp với sự thay đổi nhanh chóng của môi trường bay. Nếu áp lực bên trong trở nên quá lớn và chóp nón "spike" được đặt sai vị trí, các sóng dội đột ngột bị thổi mất ra phía trước cửa hút gió, gây ra tình trạng được gọi là "mất khởi động" (Inlet Unstart). Dòng không khí đi qua máy nén động cơ đột ngột bị ngưng, lực đẩy giảm sút, và nhiệt độ khí thoát ra bắt đầu gia tăng. Do lực đẩy khủng khiếp của động cơ còn lại đẩy chiếc máy bay một cách không đối xứng, sự mất khởi động có thể làm chiếc máy bay trệch hướng mạnh sang một bên. Hệ thống lái tự động và các tác động điều khiển thủ công có thể chống lại sự lệch hướng, nhưng thường sự lệch góc quá nhiều sẽ làm giảm luồng không khí vào động cơ đối diện và bắt đầu gây ra sự "chòng chành tương quan".
Giải pháp chuẩn đối phó tình trạng "mất khởi động" là phi công phải thoát ra và tắt khởi động cho cả hai cửa hút gió; điều này sẽ đẩy cả hai chóp nón ra phía trước, chấm dứt tình trạng chệch hướng và cho phép phi công tái khởi động từng cửa hút gió. Một khi đã được tái khởi động, với quá trình đốt cháy bình thường của động cơ, chiếcmáy bay có thể tăng tốc và lên cao đến độ cao bay đường trường quy định.
Các máy tính tương tự kiểm soát cửa hút gió sau này được thay thế bằng loại kỹ thuật số. Các kỹ sư của Lockheed đã phát triển phần mềm điều khiển cửa hút gió động cơ có khả năng bắt lại các sóng dội bị mất và đốt lại động cơ trước khi phi công kịp nhận biết một tình trạng mất khởi động đã xảy ra. Các chuyên viên cơ khí của chiếc SR-71 chịu trách nhiệm về hàng trăm tinh chỉnh các cửa gió tắt phía trước của cửa hút gió. Điều này giúp kiểm soát các sóng dội, ngăn ngừa sự mất khởi động, và nâng cao tính năng bay.
Thân máy bay
Nhằm cho phép giãn nở ở nhiệt độ hoạt động khá cao, các tấm cấu trúc thân được sản xuất chỉ để gắn kết một cách lỏng lẽo khi ở trên mặt đất. Cấu trúc và kích thước vừa vặn chỉ đạt được khi chiếc máy bay được nóng lên do ma sát không khí ở tốc độ cao, làm cho khung máy bay giãn nở ra thêm nhiều inch. Vì lý do này, và cũng vì thiếu sót một hệ thống làm kín nhiên liệu có thể chịu đựng được nhiệt độ cực cao, chiếc máy bay thường để lại những vệt nhiên liệu phản lực JP-7 trên đường băng trước khi cất cánh. Chiếc máy bay sẽ nhanh chóng bay một quãng ngắn để làm ấm khung máy bay, rồi được tiếp thêm nhiên liệu trước khi bắt đầu thực hiện nhiệm vụ. Việc làm mát được thực hiện bằng cách lưu chuyển nhiên liệu bên dưới các bề mặt làm bằng titinium ở phần phía trước (cằm) của cánh. Khi hạ cánh sau một phi vụ nhiệt độ của nóc buồng lái lên đến 300 °C, nóng đến mức không thể chạm đến. Vật liệu amiăng không sợi với tính năng chịu nhiệt tốt được sử dụng tại các vùng có nhiệt độ cao, đây cũng là loại vật liệu được sử dụng trong phanh của ô tô.
Kỹ thuật tàng hình
Hiệu quả chung của những thiết kế này là một vấn đề còn có nhiều tranh cãi. Nhóm của Ben Rich đã chứng minh được là tín hiệu phản xạ radar trong thực tế đã giảm, nhưng Kelly Johnson sau này đã thừa nhận rằng kỹ thuật radar của người Nga đã tiến bộ nhanh hơn so với kỹ thuật "chống radar" mà Lockheed dùng để đối phó với chúng. Chiếc SR-71 đã hoạt động nhiều năm trước khi có công trình nghiên cứu mang tính đột phá của Pyotr Ya. Ufimtsev mở đường cho kỹ thuật tàng hình hiện đại; và cho dù có những nỗ lực tốt nhất của Lockheed, chiếc SR-71 vẫn dễ bị radar phát hiện và phát ra tín hiệu hồng ngoại rất lớn khi bay đường trường ở tốc độ Mach 3,2 hay lớn hơn. Nó được nhìn thấy trên radar điều khiển không lưu ở khoảng cách nhiều trăm dặm, ngay cả khi không sử dụng bộ thu phát. Những chiếc SR-71 rõ ràng đã bị radar phát hiện vì nhiều tên lửa đã bắn về phía nó. Chỉ nhờ đặc tính bay của chiếc SR-71 khiến cho nó trở nên không thể bắn hạ trong suốt lịch sử phục vụ; không có chiếc nào bị bắn hạ, cho dù đã có hơn 4.000 nỗ lực để thực hiện điều này.
Cằm
nhỏ|phải|Chiếc [[Lockheed A-12|A-12 (tiền thân của chiếc SR-71) trên sàn đáp của Bảo tàng Hàng hải-Hàng không-Không gian Intrepid, minh họa phần cằm.]] Bản thân phần cằm (những mép nhọn hướng ra hai bên của phần mũi và dọc theo thân máy bay) là một đặc trưng lý thú và độc đáo.
Chiếc Blackbird nguyên thủy không có phần cằm. Ở giai đoạn phát triển "A-11", nó trông giống như một chiếc F-104 cỡ lớn. Các chuyên gia khí động học của Lockheed lo ngại rằng những bề mặt lớn như vậy sẽ gây hại cho tính năng khí động học của chiếc máy bay. Nhưng các cơ quan tài trợ cho dự án mong muốn quyết liệt việc giảm thiểu mặt cắt radar, nên đã thúc ép các chuyên gia khí động học của Lockheed thử áp dụng các cằm trên một số kiểu mẫu thử nghiệm trong hầm gió vào gần cuối giai đoạn thiết kế cấu hình.
Nhiên liệu
Việc phát triển chiếc SR-71 ban đầu sử dụng một kiểu động cơ đốt bùn than, nhưng Johnson xác định các muội than có thể gây hại cho các thành phần của động cơ. Ông bắt đầu nghiên cứu về một kiểu động cơ đốt hydrogen lỏng, nhưng các thùng chứa cần thiết để trữ hydrogen làm lạnh không phù hợp với kiểu dáng của chiếc Blackbird.
Sự nghiên cứu chuyển sang loại nhiên liệu thông thường hơn, nhưng cũng khá đặc biệt về nhiều mặt. Ban đầu được thiết kế cho kiểu máy bay A-12 vào cuối những năm 1950, loại nhiên liệu phản lực JP-7 có một điểm bốc cháy tương đối cao (60 °C) để phù hợp với nhiệt độ cao. Trong thực tế, nhiên liệu được sử dụng như là một chất làm mát và là chất dẫn thủy lực bên ntrong chiếc máy bay trước khi được đốt cháy. Chất nhiên liệu này cũng chứa fluorocarbon nhằm gia tăng độ bôi trơn, một chất oxy hóa để làm nó cháy trong động cơ, và ngay cả một hợp chất cesium tên A-50 nhằm che giấu tín hiệu phản xạ radar của luồng khí thoát ra.
Hỗ trợ sinh tồn
Đội bay lái chiếc SR-71 ở độ cao 24.400 m (80.000 ft) phải đối mặt với hai nguy cơ sinh tồn chính khi phóng ra khỏi máy bay: Một là - với mặt nạ cung cấp oxy theo áp suất tiêu chuẩn, phổi người sẽ không thể hấp thu đủ 100% oxy ở độ cao trên 13.100 m (43.000 ft) để duy trì sự tỉnh táo và sự sống. Và hai là - nhiệt độ gia tăng nhanh chóng trên cơ thể do tiếp xúc với luồng gió ở vận tốc Mach 3,2 lúc phóng ra sẽ lên tới 232oC (450oF). Để giải quyết những vấn đề này, hãng David Clark Company đã được thuê để chế tạo những bộ quần áo bảo vệ đủ áp suất cho tất cả các đội bay của những chiếc A-12, YF-12, MD-21 và SR-71. Những bộ quần áo này sau đó được cải tiến để sử dụng trên tàu con thoi khi hạ cánh.
Thêm vào đó, ở tốc độ Mach 3,2 sự gia tăng nhiệt độ bên ngoài do không khí nén trên chiếc máy bay có thể nung nóng nhiệt độ bên trong kính chắn gió lên đến 121oC (250oF) và việc làm mát cho đội bay là yếu tố sống còn. Việc này được thực hiện bằng cách làm mát không khí với máy điều hòa, và nhiệt được thải ra từ buồng lái qua một bộ trao đổi nhiệt sẽ làm nóng nhiên liệu trước khi được đốt cháy.
Sau khi thoát ra ở cao độ lớn, nguồn oxy sẽ duy trì áp lực cho bộ đồ bay. Phi công sẽ để rơi tự do cho đến độ cao 4.572 m (15.000 feet) trước khi dù chính được mở ra, cho phép sự gia tăng nhiệt độ được giảm bớt trong quá trình đội bay rơi chậm dần và hạ xuống. Để thể hiện được khả năng áp lực đầy đủ của bộ đồ bay này, thành viên đội bay được mặc một bộ quần áo như vậy và vào trong một buồng nổ mô phỏng độ cao lên đến 23.770 m (78.000 feet) hay cao hơn, trong khi nhiệt độ buồng được nhanh chóng tăng lên đến 232oC (450oF) rồi được giảm xuống ở tốc độ tương tự như sự rơi tự do trong thực tế.
Vì buồng lái của chiếc SR-71 được duy trì ở độ cao 8.230 - 8.840 m (27.000 - 29.000 feet) trong những chuyến bay chuyển tiếp, đội bay thực hiện những chuyến bay cận âm ở cao độ thấp có thể mặc trang phục có áp lực đầy đủ hay mũ bay cứng tiêu chuẩn không quân, mặt nạ oxy áp lực và bộ đồ bay nomex.
Cấu trúc và vỏ bọc Titanium
Trước khi có chiếc Blackbird, titanium chỉ tìm thấy trên máy bay tại các ống xả có nhiệt độ cực cao và các phần nhỏ khác liên quan trực tiếp nhằm chống đỡ, làm mát hay tạo dáng cho những vùng có nhiệt độ cao. Quyết định chế tạo cấu trúc của chiếc Blackbird sử dụng đến 85% titanium và 15% các vật liệu composite là lần đầu tiên trong công nghiệp hàng không. Các tiến bộ thực hiện bởi Lockheed nhằm xử lý loại vật liệu này đã được sử dụng trong những máy bay tốc độ cao sau này như là đa số các máy bay tiêm kích hiện đại.
Một ví dụ về những khó khăn trong xử lý titanium là trong thực tế các mối hàn được thực hiện ở một thời điểm nào đó trong năm lại tỏ ra bền hơn các mối hàn được thực hiện vào các thời gian khác. Người ta sau đó đã khám phá ra rằng nước cung cấp cho nhà máy đến từ một hồ chứa trong mùa hè và từ một hồ chứa khác trong mùa đông; những khác biệt nhỏ nhoi về độ tinh khiết của nước từ các hồ chứa đó đã đưa đến sự khác biệt về độ bền của các mối hàn, vì nước được dùng để làm mát các mối hàn titanium.
Việc nghiên cứu vỏ bọc titanium của chiếc máy bay đã cho thấy rằng lớp kim loại trong thực tế đã trở nên cứng chắc hơn theo thời gian do sức nóng khắc nghiệt gây ra do ma sát khí động học, một quá trình tương tự như việc tôi kim loại.
Một phần lớn bề mặt bên trên và bên dưới phía trong cánh của chiếc SR-71 trong thực tế được làm gồ ghề chứ không phẳng. Sự giãn nở do nhiệt tác động lên bề mặt phẳng làm cho vỏ bọc ngoài của chiếc máy bay bị nứt nẻ hay cong. Bằng cách làm bề mặt gồ ghề, vỏ bọc máy bay cho phép giãn nở đứng và ngang mà không tạo áp lực quá lớn, đồng thời cũng gia tăng độ bền dọc. Cho dù trong thực tế chúng có hiệu quả, Các nhà khí động học ban đầu vô cùng kinh ngạc về ý tưởng này và kết tội các kỹ sư thiết kế đang cố gắng chế tạo một chiếc Ford Trimotor, kiểu xe hơi của những năm 1920 nổi tiếng vì có một vỏ ngoài bằng nhôm gồ ghề, đạt tốc độ Mach 3.
Động cơ
nhỏ|phải|Động cơ [[Pratt & Whitney J58 của chiếc SR-71 Blackbird được trưng bày tại Bảo tàng Chiến tranh Duxford.]] Loại động cơ Pratt & Whitney J58-P4 sử dụng trên chiếc Blackbird là kiểu động cơ quân sự duy nhất từng được thiết kế để hoạt động liên tục ở chế độ đốt sau, và trong thực tế càng có hiệu quả hơn khi chiếc máy bay bay nhanh hơn. Mỗi động cơ J58 sản sinh lực đẩy tĩnh 32.500 lbf (145 kN). Động cơ phản lực thông thường không thể hoạt động liên tục ở chế độ đốt sau và càng giảm hiệu quả khi vận tốc gia tăng.
Kiểu động cơ J58 độc đáo ở chỗ đó là một động cơ lai. Nó có thể hoạt động như một động cơ turbo phản lực thông thường ở tốc độ thấp, nhưng ở tốc độ cao nó trở thành một loại động cơ ramjet. Có thể hiểu kiểu động cơ này như là một động cơ turbo phản lực bên trong một động cơ ramjet. Ở tốc độ thấp, động cơ turbo phản lực cung cấp hầu hết việc nén và hầu hết năng lượng được cung cấp bằng việc đốt nhiên liệu. Ở tốc độ cao hơn, động cơ turbo phản lực đóng lui lại và được đặt ngay giữa trong khi dòng không khí bao bọc chung quanh, được nén bởi các chóp sóng dội (shock cone) và nhiên liệu chỉ được đốt ở bộ đốt sau.
Perdita macswaini
Perdita macswaini là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.
Lockheed SR-71 Blackbird
Động cơ
Một cách chi tiết, không khí ban đầu được nén (và do đó được làm nóng) bởi các chóp sóng dội, vốn tạo ra các sóng dội và giảm tốc luồng không khí xuống dưới tốc độ âm thanh tương đối so với động cơ. Sau đó không khí đi qua bốn tầng nén rồi được tách ra bởi các van di động: một số không khí đi qua các quạt của máy nén (luồng không khí "lõi"), trong khi phần còn lại đi thẳng đến bộ đốt sau qua 6 ống dẫn tắt. Không khí đi qua bộ turbo phản lực tiếp tục được nén thêm (và do đó được làm nóng hơn nữa), rồi nhiên liệu được thêm vào trong buồng đốt: sau đó nó đạt đến nhiệt độ tối đa so với mọi nơi trên chiếc Blackbird, chỉ dưới nhiệt độ mà các cánh quạt turbine bắt đầu mềm ra do nhiệt. Sau khi đi qua turbine (và được làm mát đôi chút), dòng không khí lỏi đi qau bộ đốt sau và tiếp xúc với dòng khí được dẫn đi tắt.
Ở khoảng tốc độ Mach 3, nhiệt lượng gia tăng bởi sự nén từ các chóp sóng dội cùng nhiệt lượng của các cánh quạt máy nén đã đủ để nâng nhiệt độ dòng không khí trong lõi động cơ lên nhiệt độ rất cao, và rất ít nhiên liệu có thể thêm vào buồng đốt mà không làm nóng chảy các cánh quạt turbine. Điều đó có nghĩa là cả khối máy nén-buồng đốt-turbine trong lõi động cơ cung cấp ít động năng hơn, và chiếc Blackbird bay được chủ yếu là nhờ vào dòng khí đi tắt thẳng đến bộ đốt sau, tạo nên một hiệu ứng ramjet khổng lồ. Không có chiếc máy bay nào khác hoạt động giống như vậy. Điều này cho thấy khả năng chịu đựng nhiệt độ của các cánh quạt turbine sẽ xác định bao nhiêu nhiên liệu sẽ được đốt cháy, và suy ra rằng sẽ xác định động cơ sẽ cung cấp được bao nhiêu lực đẩy.
Perdita macswaini
Tham khảo
Thể loại:Perdita Thể loại:Động vật được mô tả năm 1964
Lockheed SR-71 Blackbird
Động cơ
Hiệu quả công suất ở tốc độ thấp rất thiếu hụt. Ngay cả việc vượt qua tốc độ âm thanh cũng buộc chiếc máy bay phải bổ nhào. Lý do là vì kích thước của động cơ turbo phản lực phải được đánh đổi để làm nhẹ cân nhưng vẫn phải cho phép chiếc SR-71 đạt đến tốc độ mà hiệu ứng của động cơ ramjet trở nên nổi bật và hiệu quả; rồi sau đó, chiếc máy bay trở nên sống động và gia tốc nhanh chóng lên đến tốc độ Mach 3,2. Hiệu quả tốt có được là nhờ áp lực nén cao và lực cản thấp suốt động cơ, cho phép những khoảng cách lớn có thể vượt qua ở tốc độ cao.
Nguyên thủy, động cơ của chiếc Blackbird được khởi động dưới sự hỗ trợ của một "xe đẩy khởi động" bên ngoài, một xe đẩy chứa hai động cơ Buick Wildcat V8 được đẩy ra đường lăn bên dưới chiếc máy bay. Hai động cơ Buick sẽ dẫn động một trục dọc nối với một động cơ J58. Khi một động cơ được khởi động, chiếc xe đẩy được chuyển sang phía bên kia để khởi động động cơ còn lại. Tất cả các hoạt động này rất ồn ào.
Hệ thống dẫn đường thiên văn quán tính (AINS: Astro-Inertial Navigation System)
Các yêu cầu dẫn đường chính xác cho chiếc Blackbird bao gồm lộ trình chính xác, cảm biến chỉ hướng và theo dõi mục tiêu đã đi trước việc phát triển và áp dụng hệ thống định vị toàn cầu (GPS) và các hệ thống vệ tinh xác định vị trí khác. Các hệ thống dẫn đường quán tính của U-2 và A-12 đã sẵn có, nhưng các nhà kế hoạch của Không quân Mỹ muốn có một hệ thống có thể phát triển vị trí quán tính dành cho các phi vụ kéo dài được hình dung sẽ thực hiện bởi chiếc R-12/SR-71.
Nortronics, bộ phận phát triển điện tử của hãng Northrop, vốn có kinh nghiệm rộng rãi về thiên văn quán tính, đã cung cấp một thiết bị thế hệ ban đầu cho loại tên lửa Snark của Không quân Hoa Kỳ. Dựa trên nền tảng này, Nortronics đã phát triển Hệ thống dẫn đường thiên văn quán tính (ANS: Astro-Inertial Navigation System) dành cho tên lửa AGM-87 Skybolt, vốn sẽ được chuyên chở và phóng đi từ một chiếc máy bay ném bom B-52H. Khi chương trình Skybolt bị hủy bỏ vào tháng 12 năm 1962, các thiết bị mà Nortronics đã phát triển cho chương trình Skybolt được yêu cầu cải biến để thích ứng cho chương trình Blackbird. Một tổ chức kiểu "Skunkworks" của Nortronics tại Hawthorne, California đã hoàn tất việc phát triển và đưa hệ thống vào sử dụng, đôi khi được biết đến dưới tên gọi NAS-14 hoặc NAS-21.
Đặc điểm kỹ thuật (SR-71A)
250px|phải|Orthographically projected diagram of the SR-71A Blackbird. Tham khảo: SR-71.org
Danh sách liên quan
SR-071 Thể loại:Máy bay NASA Thể loại:Tình báo tín hiệu Thể loại:Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1960 Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay trinh sát Thể loại:Máy bay trinh sát chiến lược Thể loại:Máy bay hai động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay cánh tam giác Thể loại:Máy bay trong Chiến tranh Lạnh
Vịt nâu đỏ
thumb|Aythya nyroca
Tham khảo
N Thể loại:Chim Azerbaijan Thể loại:Chim Bhutan Thể loại:Chim Bắc Phi Thể loại:Chim châu Á Thể loại:Chim châu Âu Thể loại:Vịt Thể loại:Động vật được mô tả năm 1770 Thể loại:Chim châu Phi Hạ Sahara Thể loại:Chim Nepal
Trichomanes meifolium
Trichomanes meifolium là một loài thực vật có mạch trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Bory miêu tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichomanes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Georges Capdeville
Pierre Georges Louis Capdeville (30 tháng 10 năm 1899 – 24 tháng 2 năm 1991) là một trọng tài bóng đá người Pháp. Ông được biết đến là trọng tài bắt chính trận chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới 1938 ở Paris giữa hai đội tuyển Ý và Hungary. Ông là trọng tài người Pháp đầu tiên đã bắt trận chung kết World Cup.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1899 Thể loại:Mất năm 1991 Thể loại:Trọng tài giải vô địch bóng đá thế giới 1938
Tanaka Romeo
Tanaka Romeo (田中 ロミオ) là một nam họa sĩ người Nhật làm việc độc lập, đồng thời là người viết kịch bản cho trò chơi trong thể loại bishōjo game và Eroge (18+). Ông đã từng là sinh viên của Đại học Tsukuba. Năm 2007, Tanaka bắt đầu viết light novel đầu tay của ông là Jinrui wa Suitaishimashita, tác phẩm được phát hành bởi Shogakukan. Ông trở nên nổi tiếng vì đã tham gia thực hiện hai tác phẩm là Cross Channel và Yume Miru Kusuri; đồng thời cũng là đồng tác giả của visual novel Rewrite, tựa game thứ chín của Key, phát hành tháng 6 năm 2011.
Tham khảo
Thể loại:Nhà văn Nhật Bản Thể loại:Nhà thiết kế trò chơi điện tử Nhật Bản Thể loại:Tiểu thuyết gia Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Họa sĩ Nhật Bản Thể loại:Nhân viên Key
Dialeurolonga aphloiae
Dialeurolonga aphloiae là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Dialeurolonga aphloiae được Takahashi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Dialeurolonga
Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah
Sheikh Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah (جابر مبارك الحمد الصباح,, sinh ngày 4 tháng 1 năm 1942) là chính chị gia Kuwait, giữ chức Thủ tướng Kuwait từ năm 2011. Trước đó, ông từng là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Phó Thủ tướng Chính phủ.
Chú thích
Jaber Thể loại:Thủ tướng Kuwait Thể loại:Chính khách Kuwait Thể loại:Bộ trưởng Kuwait
Mantidactylus peraccae
Mantidactylus peraccae là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mantidactylus Thể loại:Động vật đặc hữu Madagascar
Tattendorf
Tattendorf là một thị trấn ở huyện Baden trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 14,35 km², dân số năm 2001 là 1267 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị của Niederösterreich
Lolium perenne
Lolium perenne là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Tên tiếng việt là Hắc Mạch Thảo, cỏ hắc mạch hay lúa mạch đen 黑麦草, loại cỏ này là một trong những loại thức ăn gia súc tốt nhất, hàm lượng a-bu-min cao. Loại cỏ này được trồng nhiều ở các mục trường và nông trường châu Úc, xuất khẩu hàng năm đi các nước khác.
Ở Việt Nam loại cỏ này được nhiều trường đua ngựa nhập về làm thức ăn bổ dưỡng cho các dòng ngựa đua.
Fatehgarh Sahib (huyện)
Huyện Fatehgarh Sahib là một huyện thuộc bang Punjab, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Fatehgarh Sahib đóng ở Fatehgarh Sahib. Huyện Fatehgarh Sahib có diện tích 1180 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Fatehgarh Sahib có dân số 539751 người.
Tham khảo
Thể loại:Punjab (Ấn Độ) Thể loại:Huyện của Ấn Độ Thể loại:Khởi đầu năm 1992 ở Ấn Độ
Pałuki
Pałuki là một khu vực lịch sử và dân tộc học nằm ở miền trung Ba Lan, nó là một phần của Greater Poland, giữa Pomerania và Cuiavia. Về mặt phân chia hành chính, khu vực này nằm ở Kujawy-Pomorze Voivodship và Wielkopolska Voivodship. Khu vực này có một bức phù điêu đá, rừng và nhiều hồ, phục vụ như là điểm thu hút khách du lịch.
Pałuki thường được gọi là "vùng đất của 130 hồ" hoặc đôi khi là " Mazury nhỏ ". "Đường mòn Piast", dẫn qua một số nơi có nguồn gốc từ Nhà nước Ba Lan (Gniezno, Kruszwica), chạy qua phía nam Pałuki. ZNin, Szubin, Kcynia và Barcin là những thị trấn lớn của khu vực. Biskupin, Wenecja và Gąsawa cũng là những điểm tham quan thu hút du khách.
Tên gọi Pałuki có khả năng bắt nguồn từ łuk, łęk hoặc łęg, biểu thị vùng đất thấp phủ thảm cỏ giữa vùng đất trồng trọt canh tác. Một giả thuyết khác cho thấy tên này xuất phát từ hình dạng của những đỉnh đồi nhỏ rải rác cảnh quan. Tên này xuất hiện vào thế kỷ 14 dưới dạng tiếng Latin terra Palucacensis trong các tài liệu của Jan of Czarnków và, sau đó, Jan Długosz.
Xem thêm
Thể loại:Vùng của Ba Lan
Kinh thành và lăng mộ Cao Câu Ly
Kinh thành và lăng mộ Vương quốc Cao Câu Ly là một quần thể các tàn tích thành quách cổ và các ngôi mộ cổ tại Hoàn Nhân của tỉnh Liêu Ninh và Tập An của tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Cao Câu Ly là một vương quốc cổ đại tồn tại từ năm 37 TCN đến 668 (CE) nằm ở đông bắc Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên.
Mô tả
Thành phố Ngũ Nữ Sơn (Onyeosanseong) là thủ đô đầu tiên của Cao Câu Ly, sau đó là Hoàn Đô, Quốc Nội Sơn cũng có khoảng thời gian là kinh đô của vương quốc này. Ngũ Nữ Sơn mới chỉ được khai quật một phần. Thành Quốc Nội nằm trong thành phố hiện đại của Tập An ngày nay từng đóng vai trò là thủ đô thứ hai sau khi kinh đô của vương quốc này chuyển đến Bình Nhưỡng. Còn Thành Hoàn Đô là nơi chứa nhiều di tích, trong đó có một cung điện lớn và một số ngôi mộ hoàng gia. Các thành phố này đại diện cho sự pha trộn và sáng tạo của con người, dù là tại khu vực núi đá, rừng hay sông.
Ngoài các thành phố pháo đài, quần thể này còn bao gồm 40 ngôi mộ hoàng gia (14 ngôi mộ vua chúa và 26 ngôi mộ quý tộc). Một số ngôi mộ có trần được thiết kế với mái rộng, không có cột chống, bên trên là một phiến đá lớn hoặc gò đất. Bên trong ngôi mộ có các bức tranh thể hiện nghệ thuật phong phú là ví dụ điển hình về sự ảnh hưởng của các nền văn hóa khác nhau. Các ngôi mộ với các bức tranh tường và cấu trúc của nó đại diện cho kiệt tác thiên tài về sự sáng tạo của con người ở đông bắc Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên.
Tham khảo
Thể loại:Di sản thế giới tại Trung Quốc Thể loại:Cao Câu Ly Thể loại:Thành cổ Thể loại:Địa điểm khảo cổ ở Trung Quốc Thể loại:Công trình xây dựng ở Cát Lâm Thể loại:Mỹ thuật Trung Quốc Thể loại:Lịch sử Triều Tiên
Scorpion (định hướng)
Scorpion trong tiếng Việt có thể là:
Galphimia oaxacana
Galphimia oaxacana là một loài thực vật có hoa trong họ Malpighiaceae. Loài này được C.E.Anderson mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Liên kết ngoài
Thể loại:Galphimia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Campylopus pterotoneuron
Campylopus pterotoneuron là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Müll. Hal. A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Leucheria glacialis
Leucheria glacialis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Poepp. ex Less.) Reiche mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucheria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Khởi nghĩa Warszawa
Diễn biến
Trong thời gian quân đội Liên Xô đang chiến đấu trên các bàn đạp ở sông Wisla, ngày 1 tháng 8 năm 1944 quân kháng chiến Ba Lan thuộc lực lượng Armia Krajowa đã tiến hành khởi nghĩa ở thành phố Warszawa hưởng ứng theo phong trào khởi nghĩa thuộc Chiến dịch Giông tố. Một trong các mục đích của lực lượng Armia Krajowa trong việc giải phóng Warszawa là chứng tỏ tính hợp pháp của chính phủ lưu vong Ba Lan trong cuộc chiến giải phóng dân tộc cũng như hy vọng giành được sự công nhận về mặt chính trị của Liên Xô. Armia Krajowa cũng hy vọng quân đội Liên Xô - vì cần Warszawa làm bàn đạp cho các cuộc tấn công tiếp theo - sẽ giúp đỡ họ giải phóng thủ đô Ba Lan. Ngày 25 tháng 7, khi Tập đoàn quân xe tăng 2 (Liên Xô) còn cách quận Praga hơn 20 km về phía đông nam và phải đối phó với các đòn phản kích ngày càng mạnh hơn của các sư đoàn xe tăng Đức thì tướng Tadeusz Bór-Komorowski, Tổng chỉ huy "Armija Krajowa" tại Warszawa đã phớt lờ cảnh báo của Bộ chỉ huy tối cao quân đồng minh Anh - Mỹ tại châu Âu rằng họ không thể trông đợi vào sự giúp đỡ của người Anh. Ông báo tin cho Chính phủ Ba Lan lưu vong tại London:
Chúng tôi đã sẵn sàng để bất kỳ lúc nào cũng có thể nổ súng chiếm lấy Warszawa
Do sợ bị "chậm chân" nên Bộ chỉ huy "Armia Krajowa" tổ chức cuộc khởi nghĩa một cách vội vã. Vì vậy, thời điểm cuộc khởi nghĩa nổ ra không thống nhất, công tác bảo mật cũng rất kém cỏi khiến tính chất bất ngờ của cuộc khởi nghĩa bị mất. Nhiều binh sĩ của "Armia Krajowa" phải tự đi tìm người chỉ huy của mình. Đến lượt họ, những chỉ huy này cũng không nắm được địa điểm đặt các kho vũ khí, trang bị. Đến hết ngày đầu tiên, mới chỉ có 3.500 chiến binh trong tổng số 16.000 chiến binh của "Armia Krajowa" được trang bị vũ khí bộ binh cá nhân. Điều đó làm cho các cuộc tấn công diễn ra với cường độ yếu ớt. Quân Đức tại Warszawa vẫn chiếm giữ được các trung tâm thông tin, các đầu mối giao thông, các sở chỉ huy và các trung tâm năng lượng chủ chốt.
nhỏ|phải|256px|Tướng Bór-Komorowski và đại tá Radoslaw-Mazurkiewicz kiểm tra các vị trí của quân khởi nghĩa, ngày 4 tháng 8 năm 1944