cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thái Nguyễn
Tiểu sử
Thái sinh ở Mỹ Tho, Tiền Giang, Việt Nam. Anh học thêu từ năm 9 tuổi tại trường thêu tư nhân của bố mẹ. Ngoài loạt truyền hình 2020 Say I Do trên Netflix, Thái còn tham gia vào loạt Launch My Line trên kênh Bravo và RuPaul's Drag Race. Thái là người đồng tính công khai và có một người đính hôn.
Chusquea caparaoensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Chusquea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Thái Nguyễn
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1980 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật giải trí đồng tính nam Thể loại:Người LGBT từ Việt Nam Thể loại:Người LGBT từ tiểu bang Washington Thể loại:Nhà thiết kế thời trang LGBT Thể loại:Người Mỹ Tho Thể loại:Nhà sáng lập công ty Việt Nam Thể loại:Người Việt di cư tới Mỹ
Chorizopes anjanes
Chorizopes anjanes là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Chorizopes. Chorizopes anjanes được Benoy Krishna Tikader miêu tả năm 1965.
Tham khảo
Thể loại:Chorizopes
Justicia refulgens
Justicia refulgens là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Leonard mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Chú thích
Thể loại:Justicia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Panicum peristypum
Panicum peristypum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Zuloaga & Morrone mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Liên kết ngoài
Thể loại:Panicum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Làng Chếu
Làng Chếu là một xã thuộc huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam.
Xã có diện tích 53,94 km², dân số năm 2018 là 3126 người, mật độ dân số đạt 35 người/km².
Parvanachis ostreicola
Parvanachis ostreicola là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.
Tham khảo
Thể loại:Parvanachis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1882
Erythroxylum acranthum
Erythroxylum acranthum là một loài thực vật thuộc họ Erythroxylaceae. Đây là loài đặc hữu của Seychelles. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Mila nealeana
Mila nealeana là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được Backeb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichocereeae Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Nearolyma
Nearolyma là một chi côn trùng thuộc họ Tineidae.
Tham khảo
Thể loại:Tineidae
Machaerina ayangannensis
Machaerina ayangannensis là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được M.T.Strong mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Liên kết ngoài
Thể loại:Machaerina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Machados
Machados là một đô thị thuộc bang Pernambuco, Brasil. Đô thị này có diện tích 45,124 km², dân số năm 2007 là 10628 người, mật độ 235,53 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Pernambuco
Castrica sordidior
Liên kết ngoài
Thể loại:Castrica
Xã Floyd, Quận Sioux, Iowa
Xã Floyd (Floyd Township) là một xã thuộc quận Sioux, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.084 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Sioux, Iowa
Aspères
Aspères là một xã ở tỉnh Gard ở miền nam nước Pháp. Xã này có diện tích 10,06 km², dân số năm 1999 là 347 người. Khu vực này có độ cao trung bình 74 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Asperes
Chorizopes antongilensis
Loài này thuộc chi Chorizopes. Chorizopes antongilensis được M. Emerit miêu tả năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Chorizopes
Riedelia tenuifolia
Riedelia tenuifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Saint-Germain-Laval, Seine-et-Marne
Dân số
Người dân ở Saint-Germain-Laval được gọi là Saint-Germanois.
Riedelia tenuifolia
Chú thích
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913 Thể loại:Thực vật Indonesia Thể loại:Thực vật Papua New Guinea
Saint-Germain-Laval, Seine-et-Marne
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Seine-et-Marne
Acanthathous pachyderoides
Acanthathous pachyderoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1896.
Người Uzbek
Người Uzbek (Oʻzbek, pl. Oʻzbeklar) là một dân tộc Turk cư trú tại Trung Á. Đây là dân tộc chính của Uzbekistan, và một lượng lớn người Uzbek cũng sinh sống tại Afghanistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, Kazakhstan, Nga, Pakistan, Mông Cổ và Tân Cương thuộc Trung Quốc. Một số người Uzbek lưu vong từ Trung Á, chủ yếu là từ Uzbekistan và Afghanistan hiện đang sống tại Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út, Bắc Mỹ và Tây Âu.
Tên gọi
Nguồn gốc của từ Uzbek/Uzbak vẫn đang trong vòng tranh cãi. Một cách nhìn nhận cho rằng từ này được bắt nguồn từ Khan Uzbeg. Các nghiên cứu khác cho rằng tên gọi này có nghĩa là độc lập hay bản thân chúa tể, bắt nguồn từ Oʻz (tự) và Bek/Bak/Bey/Beg/Bag (có nguồn gốc Turk nghĩa là một tước vị quý tộc). Tuy nhiên, có các lý giải khác cho là âm Uz bắt nguồn từ Người Turk Oghuz từng được gọi là Uz hoặc Uguz được kết hợp với từ Bey hay Bek để tạo thành Uguzbey, có nghĩa là "Vua của những người Turk". Trong khi đó, tại vùng Tân Cương Trung Quốc họ được gọi với tên là Ô Tư Biệt Khắc tộc (dân tộc Ô Tư Biệt Khắc).
Nguồn gốc
Mặc dù người Turk-Mông Cổ xâm nhập vào Trung Á từ khá sớm, nhưng đến tận cuối thế kỷ thứ XIII khi mà những đội quân gốc Turk và Mông Cổ cuối cùng mới chinh phục toàn bộ khu vực, phần lớn các dân tộc Trung Á là những dân tộc Iran như Sogdian, Bactrian và cổ hơn là các bộ lạc Saka-Massagetae. Người ta thường tin rằng những người nói tiếng Ấn-Âu cổ đã bị đồng hóa ngôn ngữ bởi những nhóm nói tiếng Turk tuy nhỏ hơn nhưng lai chiếm ưu thế trong khi một dân tộc khác trong vùng cuối cùng đã kế thừa tiếng Ba Tư, vồn là "ngôn ngữ chính" của các vùng đất Hồi giáo phía đông (lúc bấy giờ). Các ngôn ngữ chuyển từ nhóm ngôn ngữ Iran Trung đại sang tiếng Turk và tiếng Ba Tư mới chủ yếu là kết quả của một quá trình thống trị. Quá trình này đã tăng đáng kể trong cuộc chinh phục của người Mông Cổ, khi đó hàng triệu người đã hoặc bị giết hoặc bị đẩy về phía nam đến khu vực Pamir.
Nghười Uzbek ngày nay được mô tả là ở những mức độ khác nhau của sự đa dạng bắt nguồn từ các cuộc xâm lược khắp Trung Á. Vốn là cư dân bộ lạc nói nhóm ngôn ngữ Iran và nói các ngôn ngữ Ân-Âu cổ. Người Uzbek là một dân tộc thuộc gia đình các dân tộc Turk và có dòng máu đặc trưng của đại chủng Á.
Ngôn ngữ
Tiếng Uzbek là một ngôn ngữ Turk thuộc nhóm Karluk. Tiếng Uzbek hiện đại mang những nét tương đồng gần gũi nhất với Tiếng Uyghur, tiếp theo là với tiếng Turkmen và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Tiếng Uzbek hiện đại được viết bằng nhiều loại chữ cái như Ả Rập, Latinh và Kiril. Sau khi Uzbekistan tuyên bố độc lập, chính phủ đã quyết định thay thế hệ thống viết bằng chữ cái Kiril sang chữ cái Latinh có sửa đổi, đặc trưng cho các ngôn ngữ Turk. Tiếng Uzbek hiện đại cũng đã hấp thu một khối lượng từ vựng đáng kể -ở một mức độ thấp hơn rất nhiều - một số yếu tố ngữ pháp từ các ngôn ngữ không thuộc nhóm Turk, hầu hết tất cả đến từ tiếng Ba Tư (từ người Tajik) cũng như tiếng Ả Rập và Nga và các ngôn ngữ khác.
Kiên kết ngoài
* Thể loại:Dân tộc Turk châu Á Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Uzbekistan Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Afghanistan Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Pakistan Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Tajikistan Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Kazakhstan Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Kyrgyzstan Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Turkmenistan Thể loại:Nhóm sắc tộc được Trung Quốc chính thức công nhận
Pócspetri
Pócspetri là một thị trấn thuộc hạt Szabolcs-Szatmár-Bereg, Hungary. Thị trấn này có diện tích 26,37 km², dân số năm 2010 là 1727 người, mật độ 65 người/km².
Critoniella vargasiana
Critoniella vargasiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (DC.) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Liên kết ngoài
Thể loại:Critoniella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1975
Vụ cướp tàu MT Zafirah
Ngày 18/11/2012, 11 hải tặc Indonesia đã cướp tàu MT Zafirah, một tàu chở dầu của Malaysia, ở Biển Đông. Thủy thủ đoàn tàu chở dầu đã bị cướp biển để lại trên một xuồng cứu sinh trên biển hai ngày sau vụ cướp nhưng sau đó được các tàu đánh cá Việt Nam cứu sống vào ngày 21/11 khi xuồng cứu sinh của họ trôi dạt đến khoảng 118 hải lý ở vùng biển ngoài khơi phía Nam tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Toàn bổ hải tặc đã bị kiểm soát bởi Cảnh sát biển Việt Nam và Hải Quân Việt Nam theo thông tin được cung cấp bởi Phòng Hàng Hải Quốc tế tại Malaysia và RECAAP tại Singapore, dẫn đến việc bắt giữ họ sau một thời gian ngắn gần cảng Vũng Tàu.
Bối cảnh
Tàu chở dầu đang chở 320,173 lít dầu thô nhẹ từ Pasir Gudang, Johor, Tây Malaysia đến Miri, Sarawak, Đông Malaysia khi nó bị mất tích. Khoảng năm công dân Myanmar và bốn người Indonesia đã lên tàu.
Tấn công
Tàu MT Zafirah bị tấn công ở gần Natuna Islands, Indonesia. Khoảng 19-20/11, tàu chở dầu được nhìn thấy hướng về phía bắc với thông tin liên lạc cuối cùng được ghi nhận vào khoảng 174,4 hải lý đông nam đảo Côn Sơn, Việt Nam. RECAAP báo cáo rằng tất cả 11 tên cướp biển đều được trang bị dao phay và súng lục, và có thể đang cố bán dầu bất hợp pháp tại Việt Nam. Một báo cáo nhận được của Cảnh sát biển Việt Nam (VCG) nói rằng một công ty gọi là "Petimax" sẽ nhận dầu từ tàu chở dầu. Tất cả các thủy thủ đoàn của tàu chở dầu sau đó đã được tìm thấy trên một xuồng cứu sinh sau khi bị trôi dạt trên biển trong hai ngày. Sau đó họ được các tàu đánh cá Việt Nam cứu thoát.
Chiến dịch tìm kiếm
Ngay sau khi được báo cáo mất tích, văn phòng hàng hải quốc tế tại Kuala Lumpur thông báo sự cố cho VCG. Vào khoảng 10:06 am (UTC + 07: 00), RECAAP tại Singapore đã báo cáo vị trí mới nhất của tàu chở dầu nằm ở vùng biển Việt Nam và tàu chở dầu đang di chuyển với tốc độ 10 hải lý/giờ. Khoảng 24 giờ sau khi báo cáo, VCG được thông báo rằng có đơn vị khai thác tàu chở dầu đã cố gắng neo đậu tại cùng biển Việt Nam để dỡ hàng. VCG cho hai tàu cùng với một tàu khác trên đường đến khu vực khi tàu chở dầu được phát hiện 45 hải lý đông-đông nam đảo Côn Đảo. Vào khoảng 2:30 sáng (UTC+07:00), hai tàu VCG Việt Nam đã đến nơi mà tàu chở dầu bị tấn công được cho là sẽ đi qua. Khi họ phát hiện một tàu chở dầu đáng ngờ trong khu vực, VCG chuyển đèn của họ sang các khoang chở dầu nhưng các thủy thủ trên tàu chở dầu đã từ chối trả lời. VCG sau đó đã cố gắng thiết lập một liên lạc với tàu chở dầu đáng ngờ nhưng vẫn không nhận được phản hồi. Sau nhiều lần cố gắng liên lạc với họ, thủy thủ đoàn đáng ngờ trên tàu đã trả lời không phù hợp, nói rằng họ đang trên đường đến Trung Quốc, sau đó lại nói họ đang trên đường đến Singapore. VCG sau đó ra lệnh cho họ thả neo.
Kết quả
Sau khi ra lệnh cho tàu chở dầu dừng lại, VCG nhận thấy tên của tàu chở dầu là MT Sea Horse treo cờ Honduras. Tuy nhiên, VCG nhận thấy vết sơn lạ trên tàu chở dầu. Sự nghi ngờ của họ đã được xác nhận bởi các báo cáo trước đó từ thuyền trưởng của tàu MT Zafirah rằng tàu chở dầu đã bị cướp bởi 11 người đàn ông, những người có khả năng là người Indonesia; cùng với một báo cáo từ Trung tâm cảnh báo cướp biển ở Malaysia rằng họ đã không tìm thấy tàu chở hàng có tên là MT Sea Horse trong kho lưu trữ của họ. VCG quyết định giữ tàu lại trên biển để xác minh. Sau hai ngày giữ cho tàu chở dầu bị nghi ngờ neo, lúc 3 giờ chiều (UTC + 07: 00), thủy thủ đoàn đáng ngờ trên tàu chở dầu đột nhiên khởi động động cơ của họ. Một trong số họ đã được nhìn thấy cố gắng để cắt neo trong nỗ lực của họ để trốn thoát trong khi một số khác liên lạc với VCG từ tàu chở dầu và nói "Chúng tôi sắp rời khỏi vùng biển Việt Nam ngay lập tức". Như một phản ứng, VCG đã được lệnh bắn vào tầng thượng của cầu tàu. Sau một loạt các tiếng súng, thủy thủ đoàn đáng ngờ đã giảm tốc độ của tàu chiến nhưng vẫn từ chối rời khỏi tháp mặc dù được yêu cầu làm như vậy. VCG đã cố gắng lặp lại thứ tự và bảo họ đầu hàng nhưng khi họ miễn cưỡng làm như vậy, VCG tiếp tục bắn với súng máy 12,7mm và súng trường tấn công. Tất cả các thành viên thủy thủ đoàn đáng ngờ bắt đầu bò ra khỏi tháp kiểm soát để đầu hàng, trong khi VCG đếm hết 11 người, VCG nhận thấy tại các báo cáo trước đó rằng có khoảng 12 thủ phạm và bắt đầu lo sợ rằng một kẻ tấn công vẫn đang ẩn núp trong tàu chở dầu và có thể cố gắng nổ tung cùng với tàu chở dầu. VCG đe dọa sẽ bắn bốn người trong số họ nếu họ bị từ chối xuất hiện.Khi một tiếng súng bắn vào không trung, tất cả các thủ phạm đã khóc và hét to lên rằng họ chỉ 11. Năm chiếc Thuyền máy sau đó được gửi đến gần tàu chở dầu và tất cả chúng được lệnh nhảy xuống nước. Trong vòng 50 phút kể từ khi phát súng đầu tiên, tất cả 11 thủ phạm đã bị trói và đưa vào một trong các tàu của Việt Nam. Tất cả chúng sau đó đã được xác nhận là những tên hải tặc. Vào cuối nhiệm vụ thành công, Thiếu tướng Nguyễn Quang Đạm được trích dẫn trong một tuyên bố về tình hình; "Chúng tôi nghe nói cướp biển là với các đối tượng nguy hiểm, vũ khí tốt và đã nhìn thấy họ hành động theo những hành động sai trái. Quá trình bắt giữ có thể là trường hợp xấu nhất xảy ra, sự nguy hiểm đến tính mạng của cán bộ, chiến sĩ và phá hủy tài sản. Không có phương án tác chiến chặt chẽ để thực hiện, nếu chúng ta đã mắc sai lầm có thể dẫn đến một đám cháy và nổ sẽ gây ra một vụ tràn dầu, ô nhiễm, hủy hoại môi trường biển, và như một hệ quả với cuộc sống khác gần khu vực có thể bị nguy hiểm."
Ngày 13/4/2013, khoảng bốn tháng rưỡi sau vụ việc, tất cả những tên cướp biển đã được áp giải đến sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh để dẫn độ về Indonesia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quan hệ Indonesia-Malaysia Thể loại:Xung đột năm 2012 Thể loại:Bà Rịa – Vũng Tàu Thể loại:Việt Nam năm 2012 Thể loại:Malaysia 2012
Proteuxoa tasmaniae
Proteuxoa tasmaniae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Proteuxoa
Đền Itsukushima
Thần xã Itsukushima (tiếng Nhật: 厳島神社, chữ Rô-ma: Itsukushima Jinja, phiên âm Hán Việt: Nghiêm đảo thần xã) là một đền thờ Thần đạo nằm trên đảo Itsukushima (còn được gọi với tên phổ biến là Miyajima) nổi tiếng với cổng torii "nổi". Về mặt hành chính, nó thuộc thành phố Hatsukaichi, tỉnh Hiroshima, Nhật Bản. Quần thể này được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, một số tòa nhà của nó cũng được Chính phủ Nhật Bản xếp hạng là các Báu vật Quốc gia.
Lịch sử
Nó là thần xã chính của tỉnh Aki. Nó đã bị phá hủy nhiều lần nhưng đền thờ đầu tiên có lẽ được xây dựng vào thế kỷ thứ 6. Đền thờ hiện nay có từ giữa thế kỷ 16 dựa theo một thiết kế trước đó vào thế kỷ 12. Thiết kế đó có vào năm 1168, khi nguồn cung các quỹ được cung cấp bởi nhà quân sự Taira no Kiyomori.
Đền thờ nhằm mục đích thờ phụng các nữ thần mà Kiyomori đã nợ ơn, cảm ơn nhờ những thành công đem lại trong cuộc sống. Ban đầu nó chỉ là một đền thờ Thần đạo thuần túy, nơi mà sinh và tử không được phép diễn ra. Tại đây có Heike Nōkyō nổi tiếng hay còn được biết đến là Kinh Phật kinh điển của Gia tộc Taira. Đó là 32 cuộn kinh Phật gồm 30 cuộn Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, 1 cuộn Kinh A Di Đà và 1 Kinh Bát Nhã Tâm đã được Kiyomori, con trai của ông và các thành viên khác trong gia đình sao chép, mỗi người hoàn thành việc viết một cuộn. Kiyomori đã dành sự giàu có của mình cho Itsukushima.
thumb|The Itsukushima Shrine at high tide, when it appears to float on the water
Ngôi đền được thiết kế và xây dựng trên các cấu trúc giống như bến tàu trên vịnh để nó dường như là nổi trên mặt nước, tách biệt khỏi hòn đảo linh thiêng, có thể được những người sùng đạo tiếp cận. Gần đền thờ là một sân khấu kịch Nō có từ năm 1590. Tại đây các buổi biểu diễn kịch từ lâu đã được sử dụng để tỏ lòng tôn kính với các vị thần thông qua nghi thức diễn ra các sự kiện quan trọng trong thần thoại Thần đạo. Ấn tượng nhất phải kể đến cổng torii của thần xã, một trong những địa điểm thu hút khách du lịch nhất tại Nhật Bản, và cũng chính là đặc trưng của Itsukushima. Khung cảnh của nó trước núi Misen được mệnh danh là Nhật Bản tam cảnh, ba danh thắng nổi tiếng nhất của Nhật Bản (cùng với Amanohashidate và Matsushima.
Liên kết ngoài
Itsukushima itsukushima Thể loại:Hiroshima Thể loại:Quốc bảo của Nhật Bản
Agonocryptus russulus
Agonocryptus russulus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agonocryptus
Chikadapur, Hungund
Chikadapur là một làng thuộc tehsil Hungund, huyện Bagalkot, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Bagalkot (huyện)
Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân một phần
Hiệp ước Cấm thử vũ khí hạt nhân trong khí quyển, ngoài vũ trụ và dưới nước, đã cấm tất cả vật nổ vũ khí hạt nhân ngoại trừ những thứ được tiến hành ngầm. Nó cũng được viết tắt là Hiệp ước cấm thử nghiệm có giới hạn và Hiệp ước cấm thử hạt nhân, mặc dù sau này có thể cũng tham khảo Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện, đã thành công PTBT cho các bên phê chuẩn.
Các cuộc đàm phán ban đầu tập trung vào lệnh cấm toàn diện, nhưng điều này đã bị bỏ qua do các câu hỏi kỹ thuật xung quanh việc phát hiện các thử nghiệm ngầm và mối lo ngại của Liên Xô về sự xâm nhập của các phương pháp xác minh được đề xuất. Động lực cho lệnh cấm thử nghiệm được cung cấp bởi sự lo lắng gia tăng về mức độ thử nghiệm hạt nhân, đặc biệt là thử nghiệm vũ khí hạt nhân mới (bom hydro) và kết quả là bụi hạt nhân. Lệnh cấm thử nghiệm cũng được coi là một biện pháp làm chậm phổ biến hạt nhân và chạy đua vũ trang hạt nhân. Mặc dù hiệp ước này không ngăn chặn sự tăng sinh hoặc chạy đua vũ trang, việc ban hành nó đã trùng khớp với sự suy giảm đáng kể nồng độ các hạt phóng xạ trong khí quyển.
Hiệp ước này đã được ký kết bởi các chính phủ của Liên Xô, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ tại Moskva vào ngày 5 tháng 8 năm 1963 trước khi được các nước khác mở để ký. Hiệp ước chính thức có hiệu lực vào ngày 10 tháng 10 năm 1963. Kể từ đó, 123 quốc gia khác đã trở thành thành viên của hiệp ước. Mười quốc gia đã ký nhưng không phê chuẩn hiệp ước.
Chusquea capitata
Chusquea capitata là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chusquea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1835
Parvanachis obesa
Parvanachis obesa, tên tiếng Anh: fat dovesnail, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.
Tham khảo
Thể loại:Parvanachis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845
Oberonia elbertii
Liên kết ngoài
Thể loại:Oberonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Aubais
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gard
Muskogee, Oklahoma
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Oklahoma Thể loại:Muskogee, Oklahoma Thể loại:Thành phố ở quận Muskogee, Oklahoma
Lâm nghiệp xã hội
Lâm nghiệp xã hội là hoạt động lâm nghiệp và liên quan đến lâm nghiệp. Bao gồm mọi hình thức lôi quấn người dân tham gia trồng cây phát triển và bảo vệ rừng, sử dụng hợp lý tài nguyên rừng, không chỉ đáp ứng nhu cầu địa phương về các sản phẩm lâm nghiệp, các hoạt động dịch vụ, văn hóa, phòng hộ môi trường cũng như sinh thái cảnh quan và không ai khác mà chính họ là người được hưởng thụ và phân chia lợi ích trực tiếp hay gián tiếp thông qua các hoạt động đó.
Nguồn gốc ra đời
Vào đầu thập kỷ 70 của thế kỷ 20, lâm nghiệp xã hội được hình thành để khắc phục những hạn chế của lâm nghiệp truyền thống. Sự ra đời của lâm nghiệp xã hội bởi các nguyên nhân cụ thể sau:
Các đặc điểm
Lâm nghiệp xã hội được hình thành mang một số đặc điểm sau:
Các đối tượng
Lâm nghiệp xã hội có sự tham gia của nhiều thành phần xã hội:
Tham khảo
Thể loại:Khuyến lâm Thể loại:Lâm nghiệp
Nemapogon variatella
Nemapogon variatella là một loài bướm đêm thuộc họ Tineidae. Nó được tìm thấy ở almost khắp châu Âu. Nó cũng được tìm thấy ở Bắc Mỹ.
Sải cánh dài khoảng 12 mm. Ấu trungd ăn nấm trên cây gỗ chết. Người ta ghi nhận sự hiện diện của chúng trên các loài thực vật Coriolus versicolor, Laetiporus sulphureus và Polyporus squamosus.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nemapogon Thể loại:Côn trùng châu Âu
Meloe violaceus
Meloe violaceus (tên tiếng Anh: blauwe oliekever) là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Marsham miêu tả khoa học năm 1802. Những con bọ cánh cứng này có mặt ở hầu hết châu Âu, ở phía đông Cổ Bắc giới, ở Cận Đông và Bắc Phi.
Loài này được đặc trưng bởi siêu biến thái, một loại biến thái côn trùng hoàn toàn, trong đó, ngoài các giai đoạn bình thường của ấu trùng, nhộng và imago, chúng còn có một số giai đoạn khác, với sự khác biệt lớn về ngoại hình và cách sống. Cơ thể của Meloe violaceus dài 10–30 milimét, con cái lớn hơn con đực một chút
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1802 Thể loại:Meloe Thể loại:Bọ cánh cứng châu Âu
Justicia riedeliana
Justicia riedeliana là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Nees) V.A.W. Graham mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích
Thể loại:Justicia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Machaerina bidwellii
Machaerina bidwellii là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (Stapf ex Setch.) T.Koyama mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Liên kết ngoài
Thể loại:Machaerina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1956
Adelaide International 2 2022 - Đơn nam
Hạt giống
4 hạt giống hàng đầu được miễn vào vòng 2. • # 🇫🇷 Gaël Monfils (Vòng 2, bỏ cuộc)
• # 🇺🇸 John Isner (Vòng 2)
• # 🇷🇺 Karen Khachanov (Tứ kết)
• # Marin Čilić (Bán kết)
• # Lloyd Harris (Vòng 1)
• # 🇰🇿 Alexander Bublik (Vòng 1)
• # 🇺🇸 Frances Tiafoe (Vòng 1)
• # 🇪🇸 Roberto Carballés Baena (Vòng loại cuối cùng, Thua cuộc may mắn)
• # 🇯🇵 Yoshihito Nishioka (Vượt qua vòng loại)
• # 🇺🇸 Steve Johnson (Vượt qua vòng loại)
• # 🇩🇪 Peter Gojowczyk (Rút lui)
• # 🇧🇷 Thiago Monteiro (Vòng loại cuối cùng, Thua cuộc may mắn)
• # 🇦🇷 Juan Manuel Cerúndolo (Vòng 1)
• # 🇫🇷 Corentin Moutet (Vượt qua vòng loại)
Fagopyrum gracilipes
Fagopyrum gracilipes là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được (Hemsl.) Dammer mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Adelaide International 2 2022 - Đơn nam
Hạt giống
• # 🇸🇪 Mikael Ymer (Rút lui)
Fagopyrum gracilipes
Liên kết ngoài
Thể loại:Fagopyrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Adelaide International 2 2022 - Đơn nam
Vượt qua vòng loại
• # 🇫🇷 Corentin Moutet
• # 🇯🇵 Yoshihito Nishioka
• # 🇺🇸 Steve Johnson
• # 🇧🇾 Egor Gerasimov
Thua cuộc may mắn
• # 🇧🇷 Thiago Monteiro
• # 🇪🇸 Roberto Carballés Baena
Liên kết ngoài
Adelaide International 2 - Đơn Đơn 2 2022 Thể loại:Quần vợt Úc năm 2022
Miqueliopuntia miquelii
Miqueliopuntia miquelii là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Monv.) F. Ritter mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Miqueliopuntia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980 Thể loại:Thực vật Chile
Ga Cheonho
Ga Cheonho (Pungnaptoseong) (Tiếng Hàn: 천호(풍납토성)역, Hanja: 千戶(風納土城)驛) là ga trên Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến 5 và tuyến 8. Tên phụ của nó là Pungnaptoseong (Tiếng Hàn: 풍납토성, Hanja: 風納土城) đề cập đến một bức tường đất cùng tên nằm giữa ga này và cuối phía Đông Nam của Cầu Olympic.
Bố trí ga
Cả hai tuyến đều là sân ga 2 mặt, 2 ray, được trang bị cửa chắn sân ga. Có 10 lối ra.
Chuyển tuyến
Ở cuối Tuyến 5 về phía Ga Gwangnaru và Tuyến 8 về Ga Amsa (tuyến 5 và 8 đều là chuyến tàu đi lên đầu tiên), bạn có thể chuyển trực tiếp bằng cách đi lên và xuống một tầng cầu thang, với Tuyến 5 ở dưới cùng và Tuyến 8 ở trên cùng. Ga có cấu trúc này là Ga Chungmuro, ga trung chuyển cho Tuyến 3 và Tuyến 4. Vì nhà ga này được thiết kế có tính đến việc trung chuyển nên đường trung chuyển ngắn.
Tai nạn – Sự cố
Vào ngày 17 tháng 10 năm 2005, một người bị kẹt giữa tàu và sân ga Cheonho trên Tuyến 5, lúc đó không có cửa chắn. Một nhân viên nhà ga đứng gần đó đã nhanh chóng đỡ được nó nhưng không kịp ngăn nó bị kẹt giữa toa tàu và sân ga, người dân đã xúm lại đẩy đoàn tàu một cách thần kỳ, thần kỳ đã đẩy được đoàn tàu ra ngoài và được giải cứu. Điều này rất giống với những gì đã xảy ra tại ga Sindang năm 2003 và đã được giới thiệu trong EBS Docu Prime.
Tham khảo
Cheonho Cheonho Cheonho Cheonho
Acanthathous photinoides
Acanthathous photinoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Acanthathous
Trifolium masaiense
Trifolium masaiense là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được J.B.Gillett miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
M
Lithacodia versicolor
Lithacodia versicolor là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lithacodia
Meloe vlasovi
Meloe vlasovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Semenov & Arnoldi miêu tả khoa học năm 1937.
Agonocryptus tricolor
Agonocryptus tricolor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Meloe vlasovi
Tham khảo
Thể loại:Meloe
Agonocryptus tricolor
Liên kết ngoài
Thể loại:Agonocryptus
Thảm sát Wounded Knee
Vào sáng ngày 29 tháng 12, các đội quân đã đi vào trại để giải giới Lakota. Một phiên bản ghi chép khác về sự kiện tuyên bố rằng trong quá trình giải giáp các Lakota, một người trong bộ lạc bị điếc có tên là Sói Đen miễn cưỡng từ bỏ súng, tuyên bố ông đã phải trả rất nhiều tiền cho nó. Một vụ ẩu đả về khẩu súng trường leo thang, và súng đã nổ khiến cho Trung đoàn kỵ binh 7 nổ súng bữa bãi từ mọi phía, giết chết những người đàn ông, phụ nữ và trẻ em, cũng như một số đồng đội của họ. Các chiến binh Lakota mà vẫn có vũ khí bắt đầu bắn trả lại các binh sĩ tấn công, nhưng những binh sĩ đã nhanh chóng đè bẹp những người Lakota. Những người Lakota còn sống sót chạy trốn, nhưng kỵ binh theo đuổi và giết nhiều người đã không mang vũ khí.
Tại thời điểm vụ đụng độ kết thúc, hơn 200 người đàn ông, phụ nữ và trẻ em của Lakota đã bị thiệt mạng và 51 người bị thương (4 người đàn ông và 47 phụ nữ và trẻ em, một số người trong số họ đã chết sau đó); một con số ước tính đưa ra con số người chết lên đến 300. Hai mươi lăm người lính thiệt mạng, và 39 người bị thương (6 người bị thương sau đó đã chết) Có ít nhất hai mươi binh sĩ đã được trao tặng Huân chương Danh dự. Năm 2001, Đại hội toàn quốc của người Mỹ bản địa đã thông qua hai nghị quyết lên án các giải thưởng và kêu gọi chính phủ Mỹ huỷ bỏ chúng. Chiến trường Wounded Knee đã được đưa vào danh mục danh lam lịch sử quốc gia.
Chú thích
Thể loại:Tội ác của quân đội Hoa Kỳ Thể loại:Hoa Kỳ năm 1890 Thể loại:Xung đột năm 1890 Thể loại:Xung đột năm 1891
Syllitus adonarensis
Syllitus adonarensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Schefflera reginae
Schefflera reginae là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được (Linden ex W.Richards) Frodin miêu tả khoa học đầu tiên năm 2003 publ. 2004.
Syllitus adonarensis
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1894
Schefflera reginae
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2004
Láng Dài
Láng Dài là một xã thuộc huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam.
Địa lý
Xã có diện tích 36,20 km², dân số năm 2017 là 6.300 người, mật độ dân số đạt 174 người/km².
Hành chính
Xã Láng Dài được chia thành 4 ấp: Cây Cám, Gò Sâm, Láng Dài và Thanh An.
Lịch sử
Sau năm 1975, Láng Dài là một xã thuộc huyện Long Đất.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Láng Dài còn lại 3.620 ha diện tích tự nhiên và 3.753 người.
Ngày 9 tháng 12 năm 2003, huyện Long Đất được chia thành hai huyện Long Điền và Đất Đỏ, xã Láng Dài thuộc huyện Đất Đỏ như hiện nay.
Vụ tấn công Quốc hội Chechnya 2010
Vụ tấn công Quốc hội Chechnya 2010 là một vụ tấn công khủng bố vào toà nhà Quốc hội Chechnya tại Grozny, Liên bang Nga vào ngày 19 tháng 10 năm 2010. Vụ tấn công đã khiến ít nhất 6 người, kể cả ba người tấn công, bị chết và 17 người khác bị thương. Cuộc tấn công diễn ra khi Bộ trưởng Nội vụ Nga Rashid Nurgaliev đang viếng thăm Chechnya.
Diễn biến
Vụ tấn công bắt đầu vào khoảng 08:45 giờ địa phương (04:45 GMT) ngày 19 tháng 10 năm 2010, khi ba hoặc bốn dân quân vũ trang đến các sân của Quốc hội Chechnya trong một chiếc xe chạy sau những chiếc xe của các đại biểu Quốc hội. Những kẻ tấn công hét lên "Allahu Akbar". Một quả bom tự sát phát nổ gần cửa toà nhà, trong khi ba kẻ khủng bố đã tiến vào bên trong Quốc hội và nổ súng. Họ đã giết chết hai cảnh sát bảo vệ tòa nhà, cũng như một người quản lý hành chính. Sáu cảnh sát và 11 dân thường đã bị thương. Các dân biểu Quốc hội đã trốn thoát bằng cách di chuyển đến tầng thứ ba.
Sau cuộc tấn công, chính quyền đã thực hiện trấn áp những kẻ khủng bố, với Tổng thống Chechnya Ramzan Kadyrov trực tiếp phụ trách Cuộc chiến đã kéo dài 15-20 phút. Ban đầu người tra thông báo rằng bốn chiến binh đã bị giết trong thời gian chính quyền tiến hành chống khủng bố, theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Chechnya Roman Edilov. . Tuy nhiên, sau đó các nhà điều tra cho biết ba kẻ khủng bố đã tham gia vào vụ tấn công này và tất cả chúng tự nổ tung mình, hai kẻ đã nổ bom tự sát để tránh bị bắt.
Aubussargues
Aubussargues là một xã ở tỉnh Gard ở miền nam nước Pháp. Xã này có diện tích 8,52 km², dân số năm 1999 là 238 người. Khu vực này có độ cao trung bình 85 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gard
Nemapogon quercicolella
Con trưởng thành bay in tháng 6 tùy theo địa điểm.
Ấu trùng ăn Mushrooms and Fungus.
Tham khảo
Thể loại:Nemapogon Thể loại:Côn trùng châu Âu
Chúa Trịnh
Chúa Trịnh (chữ Nôm: 主鄭, chữ Hán: 鄭王 / Trịnh vương; 1545 – 1787) là một vương tộc phong kiến kiểm soát quyền lực lãnh thổ Đàng Ngoài suốt thời Lê Trung hưng. Về danh nghĩa thì chúa Trịnh là bề tôi của nhà Lê (họ chỉ xưng tước "vương", vẫn dùng niên hiệu và nhận sắc phong, chiếu chỉ từ hoàng đế nhà Lê). Tuy nhiên thực tế thì vua Lê không có thực quyền, việc cai trị chủ yếu do chúa Trịnh thực hiện. Bộ máy triều đình lúc này hoạt động theo thể chế lưỡng đầu. Tổng cộng có 11 đời chúa Trịnh chính thức (nếu tính luôn cả Trịnh Kiểm là 12 đời chúa), cai quản xứ Đàng Ngoài trong hơn 2 thế kỷ.
Lên nắm quyền lực
Sau khi hoàng đế Lê Hiến Tông mất năm 1504, các hoàng đế kế vị đều yểu mạng, hoặc tàn bạo, hoặc kém tài. Đến năm 1527, quyền thần Mạc Đăng Dung cướp hoàng vị của Lê Cung Hoàng rồi sáng lập nhà Mạc. Năm 1533, ở Thanh Hóa, một võ tướng nhà Lê là Nguyễn Kim nổi dậy chống lại nhà Mạc, lập lại nhà Lê, ông tìm được hậu duệ của nhà Lê là Lê Ninh bèn lập làm hoàng đế tức là Lê Trang Tông. Trong vòng 5 năm, các vùng phía nam nằm dưới quyền kiểm soát của nhà Lê Trung Hưng nhưng họ không thể chiếm Thăng Long. Trong thời gian này, nhà Lê cũng phát triển thế lực về phía Nam, chiếm quyền kiểm soát vùng cực nam lãnh thổ nơi từng là đất đai của Chăm Pa.
Người mở đầu sự nghiệp của họ Trịnh là Trịnh Kiểm, người huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa. Tương truyền thuở nhỏ nhà Trịnh Kiểm nghèo, hàng xóm rất ghét, nhân khi Trịnh Kiểm đi vắng bèn bắt mẹ ông ném xuống vực. Trịnh Kiểm về không thấy mẹ đâu bèn đi tìm, đến vực tìm ra xác mẹ thì mối đã xông đầy lên rồi. Sau có ông thầy tướng đi qua chỉ vào ngôi mộ mẹ Trịnh Kiểm đọc rằng:
Mẹ mất, nghe tin Nguyễn Kim nổi dậy dựng lại nhà Lê, Trịnh Kiểm bèn đến xin gia nhập. Nhờ tài năng, ông được Nguyễn Kim tin cậy và gả con gái là Nguyễn Thị Ngọc Bảo cho. Nǎm 1539 ông được phong làm Đại tướng quân, tước Dực quận công. Năm 1545, Nguyễn Kim mất, Trịnh Kiểm lên thay cầm quyền, được phong làm thái sư nắm toàn thể quân đội.
"Phi đế phi bá, quyền khuynh thiên hạ"
Nắm quyền trong triều đình Nam triều nhà Lê, trước hết Trịnh Kiểm lo đối phó với các con của Nguyễn Kim để củng cố quyền lực. Ông sai thuộc hạ xông vào nhà giết con cả của Kim là Nguyễn Uông. Người con thứ là Nguyễn Hoàng sợ hãi xin xuống trấn giữ vùng Thuận Hóa - Quảng Nam ở phía Nam. Trịnh Kiểm cho rằng giết cả hai anh em Hoàng sẽ mang tiếng, mà Thuận - Quảng là nơi xa xôi, "ô châu ác địa" nên bằng lòng cho Hoàng vào đó để mượn tay nhà Mạc giết Hoàng. Từ đó Trịnh Kiểm nắm toàn bộ quyền hành của nhà Lê, xây dựng sự nghiệp cho họ Trịnh.
Năm 1556, vua Lê Trung Tông mất sớm không có con nối, Trịnh Kiểm định giành ngôi nhà Lê, nhưng còn do dự sợ dư luận, bèn sai người tìm đến Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm bấy giờ đang ẩn dật. Nghe theo lời khuyên của Trạng Trình ("giữ chùa thờ Phật thì ăn oản"), Trịnh Kiểm bèn đi tìm được người trong tôn thất nhà Lê là Lê Duy Bang, cháu 6 đời của Lê Trừ (anh Lê Thái Tổ), lập làm vua, tức là Lê Anh Tông. Từ đó họ Trịnh nối đời cầm quyền nhưng danh nghĩa vẫn tôn phò, làm bề tôi cho nhà Lê, hai họ sống chung trong cơ chế lưỡng đầu phụ thuộc nhau: nhà Lê cần có họ Trịnh để bảo vệ và chống Mạc, còn họ Trịnh cần có nhà Lê để việc nắm quyền được danh chính ngôn thuận. Bởi vậy người đời truyền lại câu: "Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong."
Năm 1570, Trịnh Kiểm mất, hai con là Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền. Hai anh em dàn quân đánh nhau. Cùng lúc đó quân Mạc từ bắc kéo vào. Trịnh Cối bị kẹp giữa hai đường không thể cự nổi bèn đầu hàng nhà Mạc, được nhà Mạc thu nhận và phong chức.
Khôi phục Thăng Long
nhỏ|phải|250px|Tranh vẽ đám rước chúa Trịnh xuất hành, thế kỷ 17
Từ khi Trịnh Kiểm nắm quyền, họ Trịnh cai quản vùng phía nam của Đại Việt (trên danh nghĩa vẫn là chiến đấu dưới quyền vua Lê) và chiến đấu với nhà Mạc ở phía bắc. Bấy giờ nhà Lê chiếm lại được Thanh Hóa và Nghệ An. Nhờ có khẩu hiệu "Phù Lê diệt Mạc" (giúp Lê diệt Mạc), thanh thế họ Trịnh ngày một lớn. Ở vùng Tây bắc, anh em Vũ Văn Mật, Vũ Văn Uyên (Chúa Bầu) cát cứ tại Tuyên Quang sai người đến xin quy phục. Sau đó năm 1550, thái tể nhà Mạc là Lê Bá Ly là cựu thần nhà Lê sơ cùng thông gia là Nguyễn Thiến mang gia quyến về hàng.
Trong suốt những năm 1545 – 1580 là giai đoạn hai bên giằng co. Được tăng sức mạnh, họ Trịnh liên tiếp tấn công ra bắc đánh Sơn Nam, Ninh Bình, Sơn Tây, Thăng Long. Nhà Mạc lúc đó dưới sự chèo lái của Khiêm Vương Mạc Kính Điển đã đứng vững. Mạc Kính Điển nhiều lần phải mang vua Mạc qua sông tránh sang Kim Thành (Hải Dương) nhưng quân Lê – Trịnh vẫn không vào được Thăng Long. Ngược lại, sau những đợt tấn công ra bắc, quân Trịnh cũng phải đối phó với những đợt tiến công vào Thanh Hóa - Nghệ An của Mạc Kính Điển. Hai bên khi được khi thua. Cuộc chiến giằng co nổi lên tên tuổi các tướng Hoàng Đình Ái, Nguyễn Hữu Liêu bên Lê-Trịnh, Nguyễn Quyện bên Mạc.
Sau khi trấn thủ Thuận Hoá (năm 1558), năm 1570, Nguyễn Hoàng lại xin trấn thủ Quảng Nam. Chúa Trịnh mải lo chiến trường phía bắc nên chấp thuận. Năm 1572, Hoàng dùng kế giết được tướng Mạc là Mạc Lập Bạo vào đánh. Nhà Mạc mất hẳn phía nam và chỉ còn kiểm soát Bắc Bộ.
Sau khi Mạc Kính Điển chết (1580), nhà Mạc bắt đầu suy yếu. Vua Mạc là Mậu Hợp ít lo chính sự, phụ chính Mạc Đôn Nhượng không đủ năng lực. Quân Lê-Trịnh bắt đầu chiếm ưu thế. Năm 1591, Trịnh Tùng đem quân bắc tiến áp sát thành Thăng Long. Đầu năm 1592, Mạc Mậu Hợp chạy sang Gia Lâm, thống suất thủy quân để làm thanh thế trên sông Nhị Hà cho các tướng giữ kinh thành Thăng Long. Trịnh Tùng thúc quân tổng tiến công. Các tướng Mạc Ngọc Liễn, Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên tan vỡ bỏ chạy. Phục binh của Nguyễn Quyện ở cầu Dền không kịp nổi dậy đã bị giết. Nguyễn Quyện bị bắt rồi bị giết, hai con tử trận. Quân Mạc chết rất nhiều.
Trịnh Tùng rút quân chủ lực về. Mạc Mậu Hợp thu tàn quân án ngữ sông Nhị Hà, lại ham sắc đẹp của vợ tướng Bùi Văn Khuê là Nguyễn Thị Niên nên muốn giết Khuê. Tháng 8 năm 1592, Bùi Văn Khuê biết chuyện bèn đem quân hàng Lê, hợp binh với Trịnh Tùng đại phá quân Mạc.
Tháng 11 năm 1592, Trịnh Tùng lại tiến đánh Thăng Long. Mạc Mậu Hợp thua chạy về Kim Thành (Hải Dương). Thấy thế nguy cấp, Mậu Hợp lập con là Toàn lên ngôi, tự mình làm tướng thống suất quân đội. Sau các cuộc chiến ác liệt tại khu vực các phủ Nam Sách, Hạ Hồng, Kinh Môn trong tháng 11 và 12 thì quân Mạc thua to. Mạc Mậu Hợp phải bỏ trốn đến huyện Phượng Nhãn, bị bắt sống sau đó ít ngày và bị hành hình.
Dẹp tàn dư họ Mạc
Dù Mạc Mậu Hợp và sau đó là Mạc Toàn bị bắt và bị giết thì thế lực của nhà Mạc chưa bị tiêu diệt hết. Các vùng như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng vẫn thuộc quyền quản lý của nhiều người như Mạc Kính Chỉ, Mạc Kính Cung cho tới năm 1623. Nhà Minh, vì muốn duy trì thế Nam Bắc triều ở Đại Việt có lợi cho họ nên đã can thiệp để họ Mạc được cát cứ ở Cao Bằng. Vì vậy cháu Mạc Kính Điển là Kính Khoan và con Khoan là Kính Vũ vẫn cát cứ ở Cao Bằng, dù về cơ bản, họ Trịnh đã làm chủ Bắc Bộ và Bắc Trung bộ.
Khi nhà Minh sụp đổ (1644), các vua Nam Minh - tàn dư nhà Minh - vẫn ủng hộ họ Mạc. Họ Mạc nối nhau cát cứ ở đây trong nhiều năm. Mãi đến khi nhà Minh mất hẳn (1662) về tay nhà Thanh, họ Trịnh mới ra tay dẹp họ Mạc. Tới năm 1677, chúa Trịnh Tạc sai tướng Đinh Văn Tả đi đánh, việc trấn giữ Cao Bằng của họ Mạc mới chấm dứt. Tàn dư họ Mạc phải chạy sang Trung Quốc.
Trịnh – Nguyễn phân tranh
Sau khi Nguyễn Hoàng xuống phía Nam đã xây dựng căn cứ và phát triển thành một thế lực độc lập, hình thành chính quyền của họ Nguyễn. Tuy các chúa Nguyễn vẫn hợp tác với chúa Trịnh để chống nhà Mạc và vẫn đứng danh nghĩa là thần tử nhà Lê, nhưng thực tế các chúa Nguyễn vẫn cai trị các tỉnh biên giới phía Nam Đại Việt với một chính quyền độc lập. Hơn thế nữa, họ đã có công mở rộng lãnh thổ Đại Việt lên gấp đôi về phía Nam. Sau khi đánh bại nhà Mạc, sự độc lập của các chúa Nguyễn ngày càng trở nên khó chịu đối với các chúa Trịnh.
Fagopyrum homotropicum
Fagopyrum homotropicum là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được Ohnishi mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chúa Trịnh
Trịnh – Nguyễn phân tranh
Những sự căng thẳng lên đỉnh điểm năm 1627 khi chiến tranh nổ ra giữa hai phe. Trong khi phe chúa Trịnh kiểm soát một vùng rộng lớn và đông dân cư hơn, thì chúa Nguyễn lại có nhiều ưu thế. Thứ nhất, họ chỉ muốn bảo vệ lãnh thổ của mình, họ không muốn tấn công miền bắc. Thứ hai, chúa Nguyễn có thể lợi dụng ưu thế về các tiếp xúc của mình với những người châu Âu, đặc biệt là những người Bồ Đào Nha, để mua các loại súng hiện đại của châu Âu. Thứ ba, điều kiện địa lý cũng ưu đãi cho họ, đất đai phẳng vốn thích hợp cho những quân đội được tổ chức lớn lại hiếm có ở lãnh thổ của họ, nơi núi non hầu như lan ra đến tận biển.
Fagopyrum homotropicum
Liên kết ngoài
Thể loại:Fagopyrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Chúa Trịnh
Trịnh – Nguyễn phân tranh
Chúa Nguyễn xây dựng hai giới tuyến rất vững chắc kéo dài vài dặm từ biển đến tận các ngọn đồi ở phía bắc thành Phú Xuân. Họ đã bảo vệ hai giới tuyến này chống lại nhiều cuộc tấn công của các chúa Trịnh. Trong thời gian từ 1627 đến tận 1672, hai bên giao chiến cả thảy 7 lần. Năm 1655, quân Nguyễn thắng thế vượt sông Gianh đánh Nghệ An, chiếm 7 huyện và mang theo nhiều dân cư ở đây vào khai khẩn trong nam. Năm sau quân Trịnh phản công chiếm lại.
Năm 1672, hai bên đình chiến, Tây Định Vương Trịnh Tạc và Hiền Vương Nguyễn Phúc Tần lấy sông Gianh làm ranh giới chia cắt Việt Nam. Đất nước bị chia ra thành Đàng Trong - Đàng Ngoài bởi hai gia đình cai trị. Tuy vậy, hai bên cùng mang danh nghĩa là quan nhà Hậu Lê, giúp vua Lê cai quản đất nước nên cả Đàng Trong, Đàng Ngoài vẫn đều được coi là lãnh thổ của Đại Việt.
Dẹp yên khởi nghĩa nông dân
Các chúa Trịnh từ Trịnh Kiểm, Trịnh Tùng, Trịnh Tráng, Trịnh Tạc, Trịnh Căn, Trịnh Cương đều là những chúa giỏi cai trị. Sau khi chiến tranh Trịnh – Nguyễn và Trịnh - Mạc chấm dứt, Bắc Hà yên ổn thịnh trị.
Các chúa Trịnh cai trị khá tốt, luôn giữ danh nghĩa cho vua nhà Lê. Tuy nhiên họ là người lựa chọn ra vua, họ thay thế vua và họ cũng có quyền cha truyền con nối để chỉ định nhiều quan chức hàng đầu trong triều đình. Không giống như các chúa Nguyễn, những người thường gây chiến với Chân Lạp và Xiêm La, các chúa Trịnh giữ quan hệ hòa bình hữu hảo với các nước láng giềng.
Năm 1729, Trịnh Cương chết, con là Trịnh Giang lên thay. Trịnh Giang ăn chơi trác táng, sa đọa, sửa đổi nhiều phép tắc của cha mình, giết chết hàng loạt các vị quan giỏi như Lê Anh Tuấn, Nguyễn Công Hãng, giết vua nọ lập vua kia, gian dâm với cung nữ của cha, lại gây ra thuế khóa nặng nề làm mất lòng dân. Từ đó nông dân liên tiếp nổi dậy khởi nghĩa. Đó chính là phong trào khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài.
Năm 1737, nhà sư Nguyễn Dương Hưng nổi dậy khởi nghĩa. Năm 1739, hậu duệ nhà Mạc (đã bị đổi họ) là Nguyễn Cừ, Nguyễn Tuyển cùng Vũ Trác Oánh nổi dậy ở Hải Dương. Tông thất nhà Lê là Lê Duy Mật cũng định làm binh biến ở Thăng Long để lật đổ họ Trịnh nhưng không thành nên rút ra ngoài khởi nghĩa. Đến năm 1740 đồng loạt các cuộc khởi nghĩa lớn của quận He Nguyễn Hữu Cầu, quận Hẻo Nguyễn Danh Phương và Hoàng Công Chất bùng phát. Chính sự Bắc Hà hết sức rối ren.
Trịnh Giang không khắc phục được khó khăn, lại mắc bệnh nằm bẹp dưới nhà hầm không điều hành được công việc. Trước tình hình đó, gia tộc họ Trịnh phế bỏ Trịnh Giang, lập em Giang là Trịnh Doanh lên ngôi năm 1740. Là người có tài năng, Trịnh Doanh điều chỉnh chính sách, ra tay đánh dẹp, dần dần củng cố lại tình hình Bắc bộ. Trong cuộc chinh phạt các cuộc khởi nghĩa, nổi lên tên tuổi các danh tướng Hoàng Ngũ Phúc, Bùi Thế Đạt, Phạm Đình Trọng. Đến khi Trịnh Doanh mất (1767), cơ bản các cuộc khởi nghĩa đều bị dẹp tan, chỉ còn Hoàng Công Chất và Lê Duy Mật. Con Doanh là Trịnh Sâm lên ngôi nhanh chóng dẹp nốt các cuộc khởi nghĩa này năm 1769.
"Truyền tộ bát đại, tiêu tường khởi vạ"
Họ Trịnh từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm là truyền được 9 đời chúa. Năm 1782, Trịnh Sâm qua đời. Ngay từ khi Sâm còn sống đã diễn ra cuộc tranh giành ngôi thế tử giữa con trưởng Trịnh Khải và con thứ Trịnh Cán. Vì Cán còn nhỏ nên thực chất nắm quyền là phe của Tuyên phi Đặng Thị Huệ. Tuyên phi lôi kéo quận Huy là Hoàng Đình Bảo (cháu Hoàng Ngũ Phúc). Vì Tuyên phi sủng ái nên Trịnh Cán được lập làm thế tử. Khi Sâm mất, Trịnh Cán lên thay, quận Huy phụ chính. Quân kiêu binh giúp Trịnh Khải làm binh biến giết chết quận Huy, phế bỏ Trịnh Cán và đưa Khải lên ngôi chúa.
Tuy nhiên từ khi Trịnh Khải lên ngôi, chính sự cũng không sáng sủa. Quân kiêu binh cậy công làm càn, cướp của, phá phách kinh đô, kể cả nhà các quan lại. Trịnh Khải không dẹp nổi.
Vua chúa cùng chạy
Tây Sơn không muốn trở thành kẻ bầy tôi của các chúa Trịnh và sau một vài năm củng cố quyền lực ở phía nam, tướng Tây Sơn là Nguyễn Huệ tiến ra phía bắc Đại Việt vào giữa năm 1786 với một đội quân đông đảo. Quân Trịnh bị quân Tây Sơn đánh bại và chúa Trịnh Khải phải chạy về phía bắc rồi sau đó bị bắt và tự vẫn.
Tuy nhiên sau đó Nguyễn Hữu Chỉnh lại lộng quyền. Nguyễn Huệ phái Vũ Văn Nhậm ra giết Chỉnh rồi đến lượt Nhậm lại mưu cát cứ ở Bắc Hà khiến Lê Chiêu Thống phải bỏ đi lưu vong, chạy sang Trung Quốc cầu viện nhà Thanh. Vua Càn Long điều một đội quân lớn tới Đại Việt, danh nghĩa là tái lập vua Lê nhưng thực ra là muốn chiếm Đại Việt. Quân Thanh chiếm được Thăng Long năm 1788 nhưng sau đó bị Nguyễn Huệ giáng cho một đòn nặng nề đầu năm 1789. Quân Thanh thua to, rút chạy. Nguyễn Huệ - lúc ấy đã là hoàng đế Quang Trung - sau đó được vua Thanh công nhận và chính thức thay họ Lê cai trị nước Đại Việt. Chiêu Thống lưu vong và mất (1793) ở Trung Quốc.
Đánh giá
Các chúa Trịnh cầm quyền từ năm 1545 đến năm 1786, tổng cộng 241 năm, được 11 đời chúa. Nếu kể cả Trịnh Kiểm và Trịnh Cối là có 13 chúa. Xét ra đời Trịnh Cán, Trịnh Khải và Trịnh Bồng có thời gian cai trị ngắn và rối ren nên thường chỉ tính 8 đời cầm quyền vững vàng, thịnh trị từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm, không tính Trịnh Giang, đúng như lời "sấm ngữ". Có lẽ câu chuyện về mẹ Trịnh Kiểm do đời sau đặt ra.
Thời gian nắm quyền của các chúa Trịnh là dài so với các Triều đại nhà Trần, Mạc, Tiền Lê, Hồ cũng như nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn sau này, ổn định đất nước trong thời Nam –Bắc triều phân tranh.
Các chúa Trịnh đã tránh một số vấn đề quản lý triều đình bằng cách lựa chọn người giỏi nhất từ thế hệ trẻ họ Trịnh để cai trị đất nước. Thứ bậc anh em không được họ Trịnh coi trọng nhiều và đã có lời nói rằng đứa con thứ hai sẽ trở thành người lãnh đạo tốt hơn. Giống như các chúa Nguyễn và nhà Nguyễn sau này, các chúa Trịnh cũng gặp phải vấn đề với các cuộc nổi dậy của nông dân và việc không có ruộng đất đã trở thành một nguồn gốc gây nên các vấn đề cho triều đình.
Các chúa Trịnh chú ý tới việc giữ vững các quan hệ tốt với Trung Quốc và giữ gìn xã hội Khổng giáo hơn các chúa Nguyễn. Những người châu Âu hầu như không có lãi khi buôn bán với các chúa Trịnh, cả người Hà Lan (năm 1637) và người Anh (năm 1673) đều đã lập thương điếm nhỏ ở trung tâm Thăng Long nhưng không phát triển được.
Vào những năm sau này khi nhà Nguyễn nổi lên và cai trị toàn bộ Việt Nam, các chúa Trịnh đã bị đánh giá thấp, thậm chí lên án trong chính sử, điển hình là sách "Khâm định Việt sử Thông giám cương mục". Nếu nhìn nhận khách quan hơn, chỉ trừ Trịnh Giang, các chúa từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm đều là những vị chúa tài ba, do đó đã hoàn thành việc đánh dẹp và cai trị phía Bắc Việt Nam, giữ cho xã hội Đại Việt ổn định trong gần 2 thế kỷ. Chiến tranh Trịnh-Nguyễn diễn ra trong 45 năm giữa thế kỷ 17 nhưng trong thời gian đó Bắc Hà không có cuộc bạo loạn, chống đối lớn nào của nông dân. Sử gia Tạ Chí Đại Trường nhận xét trong sách "Bài sử khác cho Việt Nam":
Các chúa Trịnh Căn, Trịnh Doanh và Trịnh Sâm ngoài võ công còn được đánh giá là những người hay chữ. 5 chúa đầu từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Căn đều rất thọ (từ 68 đến 81 tuổi), hẳn các chúa cũng phải là những người sống nghiêm túc và điều độ. Các thành tựu của nhà Lê Trung Hưng thực chất là thành tựu do các chúa Trịnh.
Hiển nhiên với ngôi vị "phi đế phi bá", vừa thực sự là người cầm trịch trong bộ máy chính quyền, vừa phải cảnh giác với sự nổi dậy đòi quyền của họ Lê, các chúa Trịnh phải luôn có thái độ cứng rắn, cương quyết, không thể ôn hòa để nhằm bảo vệ địa vị của mình. Do đó việc phế lập tại triều đình trong cuộc đấu tranh đó là khó tránh khỏi. Chỉ có các vua Lê Trung Hưng bằng lòng sống chung với họ Trịnh mới có thể tồn tại. Tuy nhiên trong thời phong kiến, việc lấn át quyền lực của nhà vua, phế ngôi giết vua làm cho các chúa Trịnh bị mang tiếng mãi cùng với lịch sử.
Họ Trịnh suy tàn bắt đầu từ thời Trịnh Giang lên nắm quyền hành. Trịnh Giang ăn chơi trác táng, giết vua này lập vua kia, tư thông với cung nữ của cha, xây dựng nhiều chùa chiền làm hao tổn sức dân. Vì những việc làm đó họ Trịnh quyết định đưa Trịnh Doanh lên thay nhằm cải cách lại đất nước, đối xử tốt với vua Lê nên đã phần nào cải thiện lại được tình hình, tuy nhiên sang thời Trịnh Sâm tình hình lại xấu đi vì Trịnh Sâm kiêu căng ngạo mạn, ăn chơi xa xỉ, sửa sang phép tắc mô hình trong cung một cách bừa bãi, không quyết đoán, đố kị người hiền, ham mê chiến trận quá mức khiến đất nước kiệt quệ. Và điều gì đến sẽ phải đến: họ Trịnh trượt dốc nhanh chóng rồi bị Tây Sơn đánh đổ một cách dễ dàng, Trịnh Khải phải dùng dao cắt cổ tự tử.