cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edward VII của Anh
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1841 Thể loại:Mất năm 1910 Thể loại:Sĩ quan kị binh hoàng gia lần thứ 10 Thể loại:Tử vong do viêm phế quản Thể loại:Công tước xứ Cornwall Thể loại:Công tước xứ Rothesay Thể loại:Hoàng đế Ấn Độ Thể loại:Ngườu đứng đầu nhà nước Canada Thể loại:Người đứng đầu nhà nước New Zealand Thể loại:Nhà Saxe-Coburg và Gotha (Vương quốc Anh) Thể loại:Hiệp sĩ St Patrick Thể loại:Hiệp sĩ Garter Thể loại:Hiệp sĩ Golden Fleece Thể loại:Hiệp sĩ Thistle Thể loại:Thành viên Hội đồng Cơ mật Ireland Thể loại:Thành viên Hội đồng Cơ mật của Liên hiệp Anh và Ireland Thể loại:Vua của Australia Thể loại:Vua Anh Thể loại:Người liên quan đến Đại học quốc gia Hoàng gia dành cho người mù Thể loại:Người Westminster Thể loại:Vương tử Liên hiệp Anh Thể loại:Vương tử Anh Thể loại:Vương tử Thể loại:Hoàng tử Thể loại:Thân vương xứ Wales Thể loại:Quân vương Tin Lành Thể loại:Thống chế Anh Thể loại:Người nhận danh hiệu Hiệp sĩ St. Andrew Thể loại:Người nhận danh hiệu Hiệp sĩ the Black Eagle Thể loại:Người nhận danh hiệu hoàng gia Hiệp sĩ Kalākaua Thể loại:An tang tại nhà nguyện George, Lâu đài Windsor Thể loại:Bài viết kèm video clips Thể loại:Người được nhận Huân chương lông cừu vàng Tây Ban Nha Thể loại:Người nhận Huân chương Đại bàng trắng (Nga)
Telaranea anomala
Telaranea anomala là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được R.M. Schust. ex J.J. Engel & G.L. Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Liên kết ngoài
Thể loại:Telaranea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2004
Conyza burmeana
Conyza burmeana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Miq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Pardosa v-signata
Pardosa v-signata là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa v-signata được Ilka Maria Fernandes Soares & Hélio Ferraz de Almeida Camargo miêu tả năm 1948.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Diglossa caerulescens
Diglossa caerulescens là một loài chim trong họ Thraupidae.
Tham khảo
Thể loại:Diglossa Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Venezuela Thể loại:Chim Ecuador Thể loại:Chim Nam Mỹ
Embraer EMB 312 Tucano
nhỏ|EMB-312 Tucano
Embraer EMB 312 Tucano là một loại máy bay huấn luyện cơ bản hay máy bay tấn công thấp nhẹ hai chỗ, trang bị động cơ tuabin phản lực cánh quạt, được phát triển tại Brasil. Nguyên mẫu bay lần đầu vào năm 1980 và những chiếc máy bay thành phẩm đầu tiên được giao bắt đầu từ năm 1983.
Dòng máy bay Tucano là một thành công trong việc tiếp thị của Embraer, với 504 chiếc được sản xuất. Một biến thể cải tiến được Embraer cấp phép sản xuất, với tên gọi Shorts Tucano cho Không quân Hoàng gia của Vương quốc Anh.
Thiết kế và phát triển
EMB-312 được chỉ định tên gọi T-27 trong biên chế của Không quân Brazil (FAB). Đây là một máy bay trình diễn nhào lộn trên không của Phi đội trình diễn thuộc Không quân Brazil là "Smoke Squadron" (Esquadrilha da Fumaça). FAB đã mua 133 chiếc AT-27 phiên bản cường kích hạng nhẹ.
EMB-312H Super Tucano là một đối thủ trong cuộc cạnh tranh cung cấp máy bay cho Hệ thống Máy bay huấn luyện Căn bản Chung của Mỹ (JPATS) vào thập niên 1990, nhưng EMB-312H Super Tucano đã bị thua cuộc. Trong số 7 mẫu tham gia cạnh tranh, mẫu máy bay của Raytheon/Pilatus đã giành thắng lợi đó là T-6 Texan II. Embraer đã làm việc cùng với Northrop, sau này Northrop sáp nhập với Grumman trở thành Northrop Grumman. Thiết kế của EMB-312H sau đó được dùng để phát triển EMB-314, được đặt tên là ALX và được Không quân Brazil chấp nhận với tên gọi A-29.
Thông số kỹ thuật (EMB 312)
300px|phải
Máy bay có tính năng tương đương
Thể loại:Máy bay Embraer Thể loại:Máy bay huấn luyện quân sự Brazil 1980–1989 Thể loại:Máy bay cường kích Brazil 1980–1989 Thể loại:Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay cường kích Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay phản lực Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Cleome densifolia
Cleome densifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Màng màng. Loài này được C.H.Wright mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Chaiya (huyện)
Chaiya (ไชยา) là một huyện (amphoe) và thị xã ở phía nam Thái Lan tại tỉnh Surat Thani.
Tiếng Việt ghi trong Xiêm La quốc lộ trình tập lục (thế kỷ 19) của Tống Phúc Ngoạn gọi Chaiya là Xây Gia.
Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: tỉnh Surat Thani|Tha Chang]], Kapoe (tỉnh Ranong), Phato (tỉnh Chumphon), và Tha Chana. Về phía đông là vịnh Thái Lan, với mũi Sui là điểm cực bắc của vịnh Bandon.
phía đông huyện chủ yếu là vùng duyên hải bằng phẳng còn phía tây là nui non của dãy núi Phuket, trong đó có Vườn quốc gia Kaeng Krung.
Hành chính
The district Chaiya được chia ra 9 phó huyện (tambon). These are further subdivided into 54 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Talad Chaiya nằm trên phần lớn tambon Talad Chaiya và một phần của Lamet; Phumriang nằm trên toàn bộ tambon Phumriang. phải|200px|Map of Tambon
Liên kết ngoài
Chaiya
Bình Hàng Tây
Địa lý
Xã Bình Hàng Tây có vị trí địa lý:
Xã có diện tích 15,23 km², dân số năm 1999 là 9.317 người, mật độ dân số đạt 612 người/km².
Lịch sử
Sau năm 1975, Bình Hàng Tây là một xã thuộc huyện Cao Lãnh.
Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP về việc chia huyện Cao Lãnh thành hai huyện lấy tên là huyện Cao Lãnh và huyện Tháp Mười. Xã Bình Hàng Tây thuộc huyện Cao Lãnh.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Bình Hàng Tây có 1.153,70 hécta diện tích tự nhiên và 7.705 nhân khẩu.
Melicope ovalis
Melicope ovalis (tiếng Anh thường gọi là Wild Pelea) là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật đặc hữu Hawaii ovalis
Arctia roseata
Arctia roseata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arctia
Xã Harrison, Quận Winnebago, Illinois
Xã Harrison (Harrison Township) là một xã thuộc quận Winnebago, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 670 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Winnebago, Illinois
Sanfilippodytes adelardi
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Sanfilippodytes
Nomada conspicua
Nomada conspicua là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1864.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1864
Paphiopedilum druryi
Paphiopedilum druryi là một loài lan đặc hữu của Tranvancore Hills, miền nam Ấn Độ.
Liên kết ngoài
druryi
Rhynchosia naineckensis
Rhynchosia naineckensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Fortunato miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhynchosia
Telaranea autoica
Telaranea autoica là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được J.J. Engel & G.L. Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Liên kết ngoài
Thể loại:Telaranea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2004
Divinésia
Divinésia là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 118,361 km², dân số năm 2007 là 3276 người, mật độ 28 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Lagoptera defasciata
Lagoptera defasciata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lagoptera
Maxillaria carolii
Maxillaria carolii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Christenson mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Cheilinus
Cheilinus là một chi cá biển thuộc họ Cá bàng chài. Các loài trong chi này được phân bố ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, riêng C. undulatus có phạm vi rộng nhất (từ Biển Đỏ trải dài khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương).
Từ nguyên
Từ cheilinus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại, kheîlos (χεῖλος; "môi") và hậu tố înos (ινος; "liên quan đến"), hàm ý có lẽ đề cập đến phần môi trên có thể căng rộng ở C. trilobatus.
Các loài
Có 8 loài được công nhận trong chi này:
• Cheilinus abudjubbe Rüppell, 1835
• Cheilinus chlorourus (Bloch, 1791)
• Cheilinus fasciatus (Bloch, 1791)
• Cheilinus lunulatus (Forsskål, 1775)
• Cheilinus oxycephalus Bleeker, 1853
• Cheilinus quinquecinctus Rüppell, 1835
• Cheilinus trilobatus Lacépède, 1801
• Cheilinus undulatus Rüppell, 1835
Hình thái và sinh thái học
trái|nhỏ|207x207px|C. trilobatus C. undulatus là loài có kích thước lớn nhất trong họ Cá bàng chài, với chiều dài lớn nhất được biết đến là 250 cm và nặng khoảng 191 kg.
Thức ăn của Cheilinus là các loài thủy sinh không xương sống có vỏ cứng, bao gồm động vật thân mềm, động vật giáp xác và cầu gai, có thể bao gồm cá nhỏ ở một số loài.
Cheilinus bao gồm những loài lưỡng tính tiền nữ, tức cá đực trưởng thành đều phải trải qua giai đoạn là cá cái, một đặc điểm chung của hầu hết các loài cá bàng chài.
Tham khảo
C
Cleome dichotoma
Cleome dichotoma là một loài thực vật có hoa trong họ Màng màng. Loài này được Turcz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1854
664 Judith
664 Judith
664 Judith là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 24.6.1908 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Judith, nhân vật trong Cựu Ước, được soạn thành kịch trong vở Judith của Friedrich Hebbel
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1908
Cùng em đến đỉnh cao thế giới
Cùng Em Đi Đến Đỉnh Cao Thế Giới (Tên gọi khác: Cùng Em Đi Đến Tận Cùng Thế Giới/ Cùng Em Đi Đến Đỉnh Vinh Quang | Tiếng Trung: 陪你到世界之巅 | Tiếng Anh: Gank your heart) là bộ phim truyện dài tập của Trung Quốc với hai diễn viên chính là Vương Nhất Bác(1997) và Vương Tử Tuyền (1998); dựa trên tiểu thuyết Điện cạnh luyến nhân (电竞恋人) của tác giả Nam Dã Lâm Nhi. Bộ phim được phát hành trực tuyến qua Mango TV từ ngày 9 tháng 6 năm 2019.
Bối cảnh
Bộ phim kể về con đường hoàn thành giấc mơ đạt chức vô địch thế giới của game thủ chuyên nghiệp Quý Hướng Không cùng với giấc mơ trở thành bình luận viên Esport xuất sắc của Khâu Anh.
Sản xuất và phát hành
Bộ phim chính thức khởi quay vào tháng 9 năm 2018 và đóng máy vào tháng 1 năm 2019.
Nhằm đạt hiệu quả tốt nhất, toàn bộ đoàn làm phim đã nhập đoàn sớm 20 ngày, thực hiện 4 lần diễn viên đọc tập kịch bản chung, khảo sát thực tế tại các chiến đội game 72 giờ, đồng thời trước khi khai máy 15 ngày thực hiện tập luyện chuyên nghiệp.
Bình luận
Sau thời gian phát hành, bộ phim thu về 13.000 lượt đánh giá trên trang đánh giá nổi tiếng nhất Trung Quốc Douban với số điểm trung bình đạt 7.2 Nhân dân Nhật báo bản phát hành nước ngoài bình luận: "Bộ phim thông qua thể loại thanh xuân kết hợp thi đấu esport, làm cho nhiều người bắt đầu dùng cách nhìn bình thường để tiếp cận nghề nghiệp thi đấu thể thao điện tử, thay đổi định kiến đây chỉ là trò chơi game online làm mê muội mất ý chí. Bộ phim khắc họa các thành viên trong chiến đội với các tính cách khác nhau nhưng cùng chung mục tiêu, đoàn kết nhất trí, thế hiện tinh thần thi đấu thể thao chuyên nghiệp của thể thao điện tử cũng giống như các bộ môn thể thao truyền thống. Bên cạnh chủ đề rõ ràng về nghề nghiệp, kỹ thuật của các tuyển thủ chuyên nghiệp, vẫn được lồng ghép về cuộc sống và tình cảm của giới trẻ và sự vui nhộn."
Tham khảo
Thể loại:Chương trình chiếu mạng Trung Quốc Thể loại:Phim truyền hình hài lãng mạn Trung Quốc Thể loại:Phim truyền hình Esports Thể loại:Phim truyền hình Trung Quốc ra mắt năm 2019 Thể loại:Phim truyền hình Trung Quốc kết thúc năm 2019 Thể loại:Chương trình truyền hình dựa trên tiểu thuyết Trung Quốc Thể loại:Chương trình truyền hình tiếng Quan thoại
Cừu Drenthe
300px|nhỏ|phải|Cừu Dren Cừu Drenthe (tiếng Hà Lan: Drents Heideschaap) là một giống cừu thuần chủng có nguồn gốc ở Hà Lan. Nó được nuôi chủ yếu để quản lý thực vật (kiểm soát sự phát triển của các cây cỏ nhằm duy trì cân bằng cảnh quan).
Đặc điểm chung
Trán chúng phẳng, xương mũi lồi ra, chúng có hố nước mắt, mõm của chúng mỏng, môi hoạt động, răng cửa sắc, nhờ đó chúng có thể gặm được cỏ mọc thấp và bứt được những lá thân cây mềm mại, hợp khẩu vị trên cao để ăn. Chúng có thói quen đi kiếm ăn theo bầy đàn, tạo thành nhóm lớn trên đồng cỏ. Trong da chúng có nhiều tuyến mồ hôi và tuyến mỡ hơn dê. Bởi thế chúng bài tiết mồ hôi nhiều hơn và các cơ quan hô hấp tham gia tích cực hơn vào quá trình điều tiết nhiệt. Mô mỡ dưới da của chúng phát triển tốt hơn dê và ngược lại ở các cơ bên trong của chúng có ít tích lũy mỡ hơn dê.
Chăn nuôi
Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.
Chăm sóc
Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn…) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.
Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5 cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).
Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.
Tham khảo
D
Conyza bustillosiana
Conyza bustillosiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được J.Rémy mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.
Liên kết ngoài
Thể loại:Conyza Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1849
Pardosa vadosa
Pardosa vadosa là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa vadosa được R. W. Barnes miêu tả năm 1959.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
5091 Isakovskij
5091 Isakovskij (1981 SD4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 9 năm 1981 bởi Chernykh, L. I. ở Nauchnyj.
Stenopterus mauritanicus
Stenopterus mauritanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
5091 Isakovskij
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1981 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu C
Stenopterus mauritanicus
Tham khảo
Thể loại:Stenopterus
Trichostomum crispulum
Trichostomum crispulum là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Bruch miêu tả khoa học đầu tiên năm 1829.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichostomum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1829
Nomada coquilletti
Nomada coquilletti là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1903
Diglossa cyanea
Diglossa cyanea là một loài chim trong họ Thraupidae.
Tham khảo
Thể loại:Diglossa Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Venezuela Thể loại:Chim Ecuador Thể loại:Chim Nam Mỹ
Melicope orbicularis
Melicope orbicularis (tiếng Anh thường gọi là Orbicular Pelea) là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật đặc hữu Hawaii orbicularis
Telaranea bischleriana
Telaranea bischleriana là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được Pocs mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Telaranea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Rhynchosia namaensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhynchosia
Paphiopedilum hennisianum
Paphiopedilum hennisianum là một loài lan đặc hữu của miền trung Philippines.
Maxillaria casta
Maxillaria casta là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Kraenzl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
Gheorghe Popescu
Gheorghe "Gică" Popescu (sinh ngày 9 tháng 10 năm 1967) là một cựu cầu thủ bóng đá người România chơi ở vị trí hậu vệ, cựu đội trưởng của FC Barcelona và là thành viên chủ chốt của Đội tuyển bóng đá quốc gia România trong thập niên 1990. Anh là anh rể của của cựu cầu thủ bóng đá România Gheorghe Hagi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1967 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá România Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia România Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bundesliga Thể loại:Cầu thủ bóng đá Premier League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Serie A Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven Thể loại:Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Barcelona Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hannover 96 Thể loại:FIFA Century Club Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994 Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990
Pleromelloida bonuscula
Pleromelloida bonuscula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pleromelloida
Pardosa vagula
Pardosa vagula là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa vagula được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1890.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Bảo tàng Văn hóa Kurpie ở Ostrołęka
Bảo tàng Văn hóa Kurpie ở Ostrołęka (tiếng Ba Lan: Muzeum Regionalne w Lipsku) là một bảo tàng tọa lạc tại số 8 Quảng trường Tướng Józef Bem, Ostrołęka, Ba Lan.
Lược sử hình thành
Bảo tàng được thành lập vào tháng 12 năm 1975. Lúc đầu, Bảo tàng có tên là Bảo tàng Huyện. Năm 1998, Bảo tàng được đổi tên thành Bảo tàng Văn hóa Kurpie và bắt đầu áp dụng quy chế tổ chức mới.
Triển lãm
Hiện tại, bộ sưu tập của Bảo tàng Văn hóa Kurpie ở Ostrołęka có hơn 14.000 hiện vật, và có hơn 7.000 sách trong thư viện của Bảo tàng. Bộ sưu tập của Bảo tàng hiện đang bao gồm các triển lãm thuộc các chuyên đề sau: dân tộc học, lịch sử, nghệ thuật, giáo dục, và khảo cổ học (từ năm 1997).
Bảo tàng Văn hóa Kurpie cũng hoạt động tích cực trong lĩnh vực giáo dục thông qua việc tổ chức các hội thảo, hoạt động và lớp học cho trẻ em và thanh thiếu niên. Chủ đề của các lớp học thường liên quan đến các cuộc triển lãm thường xuyên hoặc triển lãm tạm thời tại Bảo tàng.
Xã Harristown, Quận Macon, Illinois
Xã Harristown (Harristown Township) là một xã thuộc quận Macon, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.921 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Macon, Illinois Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1859
Cleome diffusa
Cleome diffusa là một loài thực vật có hoa trong họ Màng màng. Loài này được Banks ex DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824
Hán Vũ Đế
Ông là con trai thứ 11 của Hán Cảnh Đế, hoàng đế Tây Hán thứ sáu. Khi mới 7 tuổi, Lưu Triệt giành được ngôi Thái tử của huynh trưởng của mình là Lưu Vinh. Năm 141 TCN, sau cái chết của cha, ông kế vị Hoàng đế lúc 16 tuổi và cai trị từ năm 140 TCN đến 87 TCN (54 năm), là vị hoàng đế trị vì lâu nhất trong Lịch sử nhà Hán và cả lịch sử Trung Quốc từ sau đời Tần Chiêu Tương vương đến trước đời Khang Hi.
Divinópolis
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais Thể loại:Brasil năm 1767 Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1767
Hán Vũ Đế
Do kiêng tên húy của Vũ Đế, các sách vở Trung Quốc thời đó phải chép chữ Triệt ra chữ Thông. Sau này một số sách vở dùng tư liệu của đời Hán soạn cũng chép tương tự. Tiểu sử của ông được ghi tại Hán thư, quyển 6 "Vũ Đế kỷ" và Sử ký, quyển 28 "Phong thiện thư".
Thiếu niên
Hán Vũ Đế Lưu Triệt là con trai thứ 11 của Hán Cảnh Đế, mẹ là Kế Hoàng hậu Vương Chí. Vương Chí nguyên được gả cho Kim Vương Tôn (金王孙) sinh một con gái là Kim Tục (金俗), sau tái giá với Hán Cảnh Đế được phong vị Mỹ nhân (美人), sinh được ba con gái là Bình Dương Công chúa, Nam Cung Công chúa và Long Lự Công Chúa. Sau đó, Vương Mỹ nhân sinh con trai út là hoàng tử Lưu Triệt.
Lưu Triệt được sinh vào ngày 31 tháng 7, năm 156 TCN. Tương truyền, khi mang thai Lưu Triệt, Vương Mỹ nhân đã nằm mộng thấy mặt trời rơi vào bụng mình, bèn nói lại với Cảnh Đế. Cảnh Đế cho rằng đứa bé đó về sau sẽ phú quý. Do có thân phận hoàng tử nên Lưu Triệt được phong tước vị Giao Đông vương (膠東王) vào năm 153 TCN
Theo Hán Võ cố sự (漢武故事), quyển tiểu thuyết viết về Hán Vũ Đế thì lúc mới sinh ông được đặt tên là Lưu Trệ (劉彘), sau khi làm Giao Đông vương mới đổi lại là Lưu Triệt. Tuy nhiên, các bộ sử chính thống như Sử ký, Hán thư và Tư trị thông giám đều không công nhận điều này, mà cho rằng Hán Võ Đế có một tên duy nhất là Lưu Triệt.
Năm 155 TCN, Hoàng hậu đầu tiên của Cảnh Đế là Bạc thị, không sinh được con nên thất sủng và bị phế. Hậu vị vì thế mà bỏ trống. Lịch Cơ (栗姬), phi tần được sủng ái nhất đã sinh hoàng trưởng tử là Lưu Vinh (劉榮) cho Cảnh Đế nên Lưu Vinh được phong Hoàng thái tử.
Quán Đào công chúa (館陶公主), chị của Cảnh Đế và là cô của Lưu Triệt có con gái tên Trần A Kiều (陈娇), muốn hứa hôn với Lưu Vinh để làm Thái tử phi, sau trở thành Hoàng hậu đại Hán nhưng bị Lịch Cơ khước từ vì hận Quán Đào thường xuyên tiến cử mĩ nữ cho Hán Cảnh Đế. Vương Mỹ nhân thấy vậy bèn tìm cách lấy lòng Quán Đào, hứa sẽ cho Lưu Triệt (năm đó 6 tuổi) thành thân với Trần A Kiều nếu ông được lập làm Thái tử. Quán Đào muốn giúp Lưu Triệt giành ngôi để có lợi cho con gái mình, đồng thời trả thù Lịch Cơ nên thường nói tốt ông trước mặt Cảnh đế và gièm pha mẹ con Lịch Cơ. Khi đó Lịch Cơ ỷ sủng sinh kiêu, lại có con làm Thái tử nên không biết kiêng dè, nhiều khi còn lớn tiếng với cả Cảnh Đế khiến Cảnh Đế không còn sủng ái bà như trước.
Năm 150 TCN, nhân Hán Cảnh Đế giận Lịch Cơ, Quán Đào công chúa cùng Vương Mỹ nhân xúi giục các đại thần trong triều viết tấu xin lập Lịch cơ làm hậu. Đại thần làm theo khiến Cảnh Đế vốn đã tức giận, nghi ngờ việc này do Lịch Cơ xúi giục nên phế Lưu Vinh xuống làm Lâm Giang vương (臨江王) và không đoái hoài đến Lịch Cơ khiến bà uất ức qua đời. Sau đó Cảnh Đế tấn phong Vương Mỹ nhân làm Hoàng hậu và Lưu Triệt làm Thái tử.
Năm 141 TCN, Hán Cảnh Đế qua đời, Lưu Triệt năm ấy 16 tuổi lên nối ngôi, tức Hán Vũ Đế. Ông lập Trần A Kiều làm Hoàng hậu, tôn mẹ là Vương hoàng hậu làm Hoàng thái hậu, và bà nội Đậu Thái hậu làm Thái hoàng thái hậu.
Củng cố nền quân chủ chuyên chế
Khác với vua cha, ông là người chuyên chế, nóng nảy, nhưng cùng rất nhiều mưu lược tài năng, rất sùng đạo Nho, không theo chính sách vô vi (ít can thiệp vào việc dân) của đạo Lão, như vua đời trước, mà ưa Pháp gia giống như Tần Thủy Hoàng và Hán Cao Tổ.
Thấy đời vua cha, nhóm thất vương làm phản, Vũ Đế quyết tâm bỏ hẳn chế độ phong kiến. Một mặt ông dùng thuật của Pháp gia, đồng thời để trị chư hầu quý tộc (sai người thân tín giúp việc họ do thám họ, ngăn chặn sự mưu phản và lần lần tước hết quyền hành, đất đai họ).
Muốn diệt họa Hung Nô và mở mang bờ cõi thì quân đội phải mạnh, quân luật phải nghiêm, và ông dùng chính sách của Pháp gia. Vũ Đế không tha thứ cho những viên tướng bại trận, không xét hoàn cảnh và tình thế của họ, cứ thẳng tay trừng trị. Vì vậy, có nhiều tướng bại trận phải theo hàng giặc chứ không dám về triều đình. Thấy vậy, Vũ Đế lại càng tàn nhẫn, tru di tam tộc những tướng này, như trường hợp của Lý Lăng. Không ai dám trái ý ông, chỉ tỏ vẻ bất mãn, bất phục cũng đủ làm cho ông trị tội rồi. Vì vậy, triều thần không ai dám can gián. Tư Mã Thiên chỉ vì bênh vực Lý Lăng mà phải chịu tội nhục nhã nhất thời đó: tội bị thiến.
Một mặt, ông rất đề cao Nho học, đặt ra chức ngũ kinh, bác sĩ, tuyển dụng những người giỏi như Công Tôn Hoằng, rồi lại thay đổi triều chính, sửa lại lịch, định lễ tế trời và tế đất, xây cất cung điện. Ông cũng trọng dụng những nhà nho như Đổng Trọng Thư, và thích những nhân văn có tài làm phú ca tụng như Tư Mã Tương Như. Nhờ vậy, văn học thời bấy giờ phát triển.
Như vậy là Vũ Đế dùng cả Pháp lẫn Nho mà hoàn thành được cuộc cách mạng về chính trị, củng cố được chính thể quân chủ chuyên chế: quyền hành tập trung vào tay triều đình và giao phó cho kẻ sĩ có tài do dân tiến cử và cả do hoàng đế tuyển dụng. Quý tộc, thân vương vẫn còn được hưởng nhiều đặc quyền, nhưng phải tuân lệnh vua và Tể tướng.
Chính sách kinh tế
Năm nào cũng chinh phạt, mà hoàng đế lại xa xỉ, xây cất thêm nhiều cung thất, cho nên triều đình luôn thiếu tiền. Muốn có tiền, Vũ đế dùng ba cách:
Hán Vũ đế có sáng kiến diệt những người trung gian đầu cơ, những người cho vay nặng lãi hoặc chứa chất hàng hoá khi giá rẻ rồi bán cho nhân dân khi giá đắt.
Ông đã tổ chức một cơ quan chuyên chở và trao đổi thuộc quyền nhà nước, kiểm soát thương mại chặt chẽ để giá cả khỏi thình lình lên xuống. Trong khắp đế quốc nơi đâu cũng có những nhân viên của triều đình lo việc chuyên chở và giao hàng. Lúc nào mua sản phẩm thì triều đình giữ lại, đợi lúc giá tăng thì đem bán rẻ cho dân, hễ giá xuống thì lại mua vào để trữ; như vậy "bọn phú thương không đầu cơ mà vơ được món lợi lớn... và giá được bình lại". Người ta đã ghi sổ tất cả những lợi tức của họ để thu thuế hàng năm là 5%.
Hán Vũ đế lại cho khởi công nhiều công tác lớn để cho hàng triệu thợ bị các xí nghiệp tư sa thải có công ăn việc làm, khỏi bị thất nghiệp: bắc cầu qua sông, đào nhiều kênh để nối các dòng sông với nhau và dẫn nước vào ruộng.
Theo Nguyễn Hiến Lê, Sau mấy trận lụt xen với mấy cơn đại hạn kéo dài, vật giá tăng vọt lên, dân chúng la ló, muốn trở lại chế độ cũ, và những người kinh doanh bất bình vì triều đình can thiệp vào công việc của họ, thuế má quá nặng, không còn làm ăn gì được; lại thêm các cung phi được nhà vua sủng ái lấn át các đại thần, nên sau khi Vũ đế qua đời nạn tham nhũng lan tràn khắp nước, sự bóc lột người nghèo bắt đầu trở lại, và trong non một thế kỉ, những cải cách của Vũ đế bị chê bai.
Chính sách đối với địa phương
Năm 106 TCN, Hán Vũ Đế thiếp lập chế độ thứ sử. Ông lập ra 13 châu là Ký, Duyễn, Dự, Thanh, Từ, U, Tịnh, Lương, Kinh, Dương, Ích, Sóc Phương, Giao Chỉ và sai 13 người đến trấn nhận chức thứ sử ở đấy. Ban đầu, Thứ sử chỉ có vai trò đi tuần hành các quận trong châu để xem xét việc cai trị của các Thái thú và cường hào ở đó, thăng thưởng người làm tốt, truất người làm dở, đoán xét oan ngục, lấy 6 điều giới hạn của chức vụ. Hàng năm, Thứ sử đi tuần các quận vào tháng 8 và đến đầu năm sau thì về triều đình tâu báo. Vai trò của Thứ sử thời Tây Hán tương tự như công việc của thanh tra hoạt động của Thái thú. Với việc lập chế độ này, triều đình nhà Hán có thể dễ dàng kiểm soát và khống chế thế lực cường hào địa phương.
Chế độ sát cử
Chế độ sát cử ở Trung Quốc bắt đầu từ thời Hán Vũ Đế và nối tiếp đến triều đại tiếp theo, có ảnh hưởng to lớn đến đời sau. Hán Vũ Đế chủ trương tìm kiếm nhân tài để bổ dụng làm quan lại qua các khoa thi khảo hạch hơn là lấy từ bọn quý tộc thế tập từ đời này sang đời khác. Chế độ này được bắt đầu từ năm 134 TCN. Cần phân biệt chế độ khảo hạch này với chế độ thế tập thời Tiền Tần trước đó và khoa thi bắt đầu ở đời Tùy Đường sau này. Chế độ này đợn giản hơn chế độ thi cử, mỗi năm quan lại mỗi địa phương tại khu hạt mình quản lý sẽ khảo hạch trong các học trò để tìm ra người tài giỏi, hiền lương ở trong đó và tiến cử lên cấp trên, triều đình. Dựa vào năng lực của họ, triều đình sẽ phong cho chức quan thích hợp. Chế độ sát cử từ đó trở thành nơi trổ tài và tiến thân của tầng lớp học sĩ và cung cấp một nguồn nhân lực lớn cho triều đình.
Chính sách với các chư hầu
Vào thời Tây Hán, các nước chư hầu, chủ yếu do thân tộc họ Lưu cai quản, được hưởng thế tập và đất phong rộng lớn, rất dễ phát sinh bạo loạn, điển hình như loạn bảy nước vào thời Hán Cảnh Đế (154 TCN). Đến đầu thời Hán Vũ Đế, đất đai chư hầu nước nào cũng có hơn ngàn dặm, liên kết với nhau, uy hiếp nghiêm trọng đến triều đình trung ương. Các chính sách trực tiếp cắt giảm đất đai của chư hầu cũng không phát huy tác dụng, như trường hợp của Tiều Thác dẫn đến loạn bảy nước. Do vậy Hán Vũ Đế cũng chú trọng đến việc cắt giảm thế lực của họ. Năm Nguyên Sóc thứ hai (128 TCN), Hán Vũ Đế dùng chính sách của Chủ Phụ Yển, ban Thôi ân lệnh. Theo như lệnh này, khi một chư hầu vương chết đi thì người con trai trưởng sẽ được thế tập tước vương, còn những người con trai khác cũng được phong tước hầu ở ngay trong lãnh thổ của chư hầu đó. Trên thực tế, các hầu quốc được phong không còn do vị chư hầu vương kia quản lý nữa mà sẽ được nhập vào các quận trực thuộc triều đình, cũng tương đương như một huyện. Từ đời này sang đời khác, đất đai của chư hầu vì thế cũng sẽ ngày một giảm đi, đến nỗi chư hầu vương nhiều lắm chỉ có mười thành, tiểu hầu quốc chỉ được chừng 10 dặm. Bởi vậy các cuộc nổi dậy của chư hầu không còn đáng ngại như trước nữa, điển hình như cuộc nổi dậy của Hoài Nam vương Lưu An năm 112 TCN nhanh chóng bị dập tắt.
Tôn nho thượng pháp
Khác với Văn Đế và Cảnh Đế, Hán Vũ Đế lại chủ trương tôn sùng Nho giáo chứ không phải là Đạo Giáo. Ngay sau khi lên ngôi, Hán Vũ Đế nghe theo ý kiến của Đổng Trọng Thư, chủ trương bãi truất Bách gia, độc tôn nho thuật. Vũ Đế quyết định rằng Đạo giáo không còn thích hợp cho Trung Quốc nữa, và chính thức tuyên bố Trung Quốc là một quốc gia Khổng giáo; tuy nhiên, giống như các vị vua trước đó, ông tổng hợp các biện pháp của Pháp gia với ý tưởng Khổng giáo. Sự công nhận chính thức đối với Khổng giáo này dẫn tới một hệ thống bổ nhiệm quan chức dân sự duy nhất, nhưng các ứng cử viên cũng bắt buộc phải thông hiểu các tác phẩm kinh điển của Khổng giáo (Tứ thư, Ngũ kinh) đối với hệ thống quan lại của đế quốc, yêu cầu này kéo dài tới tận khi nước Cộng hoà Trung Hoa được thành lập năm 1911. Các trí thức Khổng giáo có được ưu thế nổi bật khi họ là hạt nhân của hệ thống bổ nhiệm quan chức dân sự.
Thiết lập quan hệ với Tây Vực
nhỏ|phải|300px|Trương Khiên đi sứ Tây Vực.
Vào thời cai trị của mình, Hán Vũ Đế chú trọng tới việc thiết lập quan hệ với Tây Vực. Sự việc ấy bắt đầu từ việc có tù binh Hung Nô khai rằng vua của nước Đại Nguyệt Chi bị Hung Nô chém đầu, dùng làm đồ đựng rượu. Triều đình tin lời ấy, muốn sai sứ đến Đại Nguyệt Chi đề nghị liên kết chống Hung Nô. Năm 138 TCN, Vũ đế cũng cử Trương Khiên dẫn đoàn sứ bộ đi về các vùng phía tây. Trong vòng mười mấy năm, Trương Khiên lần lượt sang các nước phía tây là Yên Kì, Quy Từ , Sơ Lặc , Đại Uyển và Đại Nguyệt Chi. Mặc dù việc liên kết ban đầu không thành công nhưng cũng đã nắm được tình hình ở Tây Vực, do đó Vũ Đế coi trọng Trương Khiên, phong cho chức Thái trung đại phu.
Năm 119 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Trương Khiên đi sứ Tây Vực lần thứ hai, qua nước Ô Tôn đề nghị liên minh, được đón tiếp nồng hậu. Con đường mà Trương Khiên tìm ra, chính là "con đương Tơ Lụa" nổi tiếng, các thương nhân Đông – Tây đi lại buôn bán, nên người Trung Quốc mới biết đến ngựa Hãn Huyết, bồ đào, mục túc, thạch lựu, hồ đào, hồ ma,... Công lao của ông được Sử ký ca ngợi là "tạc không" (nghĩa là mở mang đường lối cho thông suốt).
Phá vỡ hòa bình
Từ thời Hán Cao Tổ, do lo sợ thế lực của Hung Nô đang cường thịnh ở phía bắc, nhà Hán quyết định sử dụng chính sách hòa thân, cống nộp của cải và gả con gái cho Hung Nô để lấy lòng. Đến thời Văn Cảnh, nhà Hán phát triển lớn mạnh về chính trị, kinh tế và quân đội do đó Hán Vũ Đế quyết định phế bỏ chính sách hòa thân với Hung Nô và bắt đầu tiến hành chiến tranh. Ông phái Lý Quảng trấn giữ quận Yêu Tái, củng cố phòng bị ở phía bắc. Ngoài ra, việc kết giao với Tây Vực cũng là một bước quan trọng trong việc tìm liên minh cùng chống Hung Nô.
Năm 134 TCN, Hung Nô cử sứ thần sang Hán đề nghị hòa thân. Hán Vũ Đế thương nghị việc này với quần thần và cuối cùng quyết định đồng ý hòa thân theo lời Hàn An Quốc.
Năm 133 TCN, theo ý kiến của đại thần Vương Khôi, Hán Vũ Đế quyết định sử dụng chính sách lợi dụng tài vật để dẫn dụ Hung Nô ra quân trước, sai Lý Quảng làm Phiêu kị tướng quân, Công Tôn Hạ làm Kinh Xa tướng quân, Hàn An Quốc làm Hộ quân dẫn 30 vạn quân mai phục ở sơn cốc gần khu vực Mã Ấp, và Vương Khôi làm Tương Đồn tướng quân cùng Thái trung đại phu Lý Tức dẫn 3 vạn quân từ Đại Quận ra dụ địch. Nội gián của quân Hán là Niếp Nhất khuyên Quân Thần thiền vu có thể đem thủ hạ giết các quan cai trị ở Mã Ấp và chiếm hết tài vật trong thành này. Quân Thần ham mê tiền tài, nghe lời dụ dỗ của Niếp Nhất bèn đích thân dẫn 10 vạn quân Vũ Châu rồi phái sứ giả đến mưu hại quan cai trị ở Mã Ấp. Tuy nhiên việc này sau bị bại lộ nên thất bại. Hán Vũ Đế tức giận bèn tống giam Vương Khôi, sau ép tự sát. Từ đó hai nước tuyệt giao với nhau, hòa thân chấm dứt.
Vượt Nhạn Môn quan
Năm 129 TCN, quân Hung Nô xâm lấn vào vùng Thượng Cốc của nhà Hán. Hán Vũ Đế bèn cử 4 vạn quân chia làm bốn đường, do Vệ Thanh, Công Tôn Hạ, Công Tôn Ngao và Lý Quảng chỉ huy ra chống , tuy nhiên rốt cục bị thiệt hại nặng nề và thất bại.
Sang năm 127 TCN, Hán Vũ Đế cử Vệ Thanh và Lý Tức ra Vân Trung, tiến thẳng đến vùng Phù Lý, đánh bại và tiêu diệt hai đạo quân Hung Nô do Bạch Dương Vương và Lâu Phiền Vương chỉ huy, chém và bắt sống hơn 1000 người, thu phục và sáp nhập vùng đất Hà Sáo của Hung Nô mà gần như không mất một binh sĩ nào, toàn quân khải hoàn trở về. Chiến thắng này đã góp phần giải quyết được mối đe dọa đối của Hung Nô với kinh đô Trường An. Tại vùng Hà Sáu, nhà Hán cho thiết lập quận Sóc Phương. Năm sau, Hán Vũ Đế lại sai Tô Kiến đem theo 10 vạn người tu bổ Trường Thành để ngăn chặn Hung Nô.
Năm 121 TCN, Hán Vũ Đế muốn thực hiện kế hoạch đánh chiếm khu vực Hà Tây của Hung Nô để làm bàn đạp tiến công lên phía bắc để đẩy quân Hung Nô ra khỏi Trung Nguyên. Ông cử Hoắc Khứ Bệnh đem quân lên phía bắc. Ông chỉ huy một đội kỵ binh nhẹ gồm 1 vạn phiêu kị quân tiến về phía tây của Lũng Tây và trong vòng 6 ngày đã tiến sâu vào 1000 dặm qua 5 tiểu quốc của Hung Nô, giết 9000 quân Hung Nô và bắt được hơn 1000 người.
Xử tội Lý Lăng và Tư Mã Thiên
Năm 99 TCN, tướng quân Lý Quảng Lợi được lệnh đem 300000 quân lên phía bắc, giao chiến với Hữu hiền vương của Hung Nô ở Kỳ Liên Sơn. Một tướng khác là Lý Lăng đem quân bộ cùng năm nghìn người thiện xạ qua phía Bắc Cư Duyên chừng hơn nghìn dặm.
5000 quân của Lăng bị 80000 quân Hung Nô bao vây. Trước tình thế tuyệt vọng, tên bắn đã hết, lính chết quá nửa, nhưng giết hại quân Hung Nô cũng hơn vạn người, sau đó Lý Lăng vừa rút lui vừa đánh tám ngày liền. Nhưng trên đường về thì lại bị quân Hung Nô chặn đứt lối đường. Quân Lăng thiếu ăn mà cứu binh không tới. Lý Lăng bất đắc dĩ phải đầu hàng Hung Nô. Hán Vũ Đế nghe tin, giết mẹ và vợ con Lăng. Quan thái sử Tư Mã Thiên ra sức can ngăn nên bị bỏ ngục và bị cung hình (thiến).
Giảng hòa, tái lập hòa bình
Sang năm 90 TCN, Lý Quảng Lợi lại đem quân chinh phạt vùng Ngũ Nguyên. Tuy nhiên cùng lúc ở kinh thành, Hán Vũ Đế nghi ngờ ông ta có âm mưu lập Xương Ấp vương làm thái tử nên bỏ ngục vợ ông ta. Lý Quảng Lợi mất tinh thần, nên không thể địch lại Hung Nô. Quân Hán thiệt hại nặng, thương vong hơn 10000 người. Tư trị thông giám cũng lên tiếng chê trách việc làm này của Hán Vũ Đế.
Sau thất bại này, Hán Vũ Đế đành phải hạ cố tạ tội với Hung Nô và bị Hung Nô ép phải cống nạp cho mình 10000 thạch mễ tửu, 5000 hộc lương thực.
Tiêu diệt Nam Việt
Đất Nam Việt nguyên trước thuộc nhà Tần, được chia làm ba quận Nam Hải, Quế Lâm và Tượng. Khi nhà Tần suy yếu, thủ lĩnh cát cứ ở đó là Triệu Đà nổi dậy lập ra nước Nam Việt. Khi nhà Hán thành lập thì Triệu Đà dâng cống xin quy phục, nhưng trong nước vẫn dùng đế hiệu và không hoàn toàn phụ thuộc vào Trung Quốc. Năm 112 TCN, Hán Vũ Đế cử sứ An Quốc Thiếu Quý sang Nam Việt dụ vua và thái hậu vào chầu. Trước kia, thái hậu từng thông dâm với An Quốc Thiếu Quý nên đồng ý với yêu cầu này. Tể tướng Lữ Gia bất bình, đem quân vào cung giết hại vua và thái hậu và sứ giả của Hán.
Sau đó Lữ Gia đem quân phá Hàn Thiên Thu. Hán Vũ Đế tức giận, sai Phục ba tướng quân Lộ Bác Đức xuất phát từ Quế Dương, Lâu thuyền tướng quân Dương Bộc xuất phát từ Dự Chương, Qua Thuyền tướng quân Nghiêm xuất phát từ Linh Lăng, Hạ lại tướng quân Giáp đem quân xuống Thương Ngô, Trì Nghĩa hầu Quý đem quân Dạ Lang xuống sông Tường Kha, hội ở Phiên Ngung là kinh đô Nam Việt.
Tiêu diệt Dạ Lang
Ở phía tây nam nhà Hán thời đó có tồn tại một quốc gia tên gọi là Dạ Lang, chiếm một phần tỉnh Quảng Tây và phần lớn tỉnh Quý Châu hiện nay. Nước Dạ Lang giáp quận Ba Thục và một mặt thì giáp hồ Động Đình, về phía tây giáp nước Điền của người Lô Lô miền Tây tỉnh Vân Nam bấy giờ, phía đông hồ Vân Nam, từng phồn thịnh hàng trăm năm trên cao nguyên Quý Châu. Theo Sử ký, trong các bộ tộc Tây Nam, Dạ Lang có thế lực hùng mạnh nhất, có 100 nghìn lực lượng tinh nhuệ, tàu bè của người Dạ Lang đi lại trên mặt sông, quanh cảnh hết sức tấp nập. Lúc đó Đại Hán thống trị phần lớn khu vực Trung Nguyên, Dạ Lang nằm trong miền núi xa xôi hẻo lánh.
Hán Vũ Đế muốn chinh phục vùng Dạ Lang để mở rộng lãnh thổ. Năm 136 TCN ông cử Đường Mông làm Lang trung tướng dẫn 1000 binh sĩ và mấy vạn dân đem theo lương thực và công cụ sản xuất xuất phát từ Ba quận vượt qua Phù Quan đến Dạ Lang. Đường Mông ban tặng của cải để vua Dạ Lang và phô trương uy thế khiến Dạ Lang khiếp sợ, cho phép Đường Mông đặt cơ quan quản lý ở đó và cử con trai Dạ Lang hầu làm Lệnh (tương đương huyện lệnh).
Xâm lược Cổ Triều Tiên
Dưới thời nhà Chu và nhà Hán, ở bán đảo Triều Tiên đã thành lập một quốc gia riêng, gọi là Vệ Thị Triều Tiên. Dưới thời trị vì của mình, Hán Vũ Đế cũng có ý định mở rộng lãnh thổ tới miền đất này. Năm 109 TCN, ông cử quân đánh Vệ Thị Triều Tiên và tiêu diệt được quốc gia này vào năm 108 TCN. Tại bán đảo Triều Tiên, nhà Hán cho thành lập bốn quận là Lạc Lãng, Chân Phiên, Lâm Đồn và Huyền Thổ.
Thay ngôi Hoàng hậu
Hán Vũ Đế đăng cơ, lập con gái của người cô Quán Đào công chúa là Trần thị làm Hoàng hậu. Thời gian đầu sủng ái vì bà là nguyên phối từ khi còn chưa trưởng thành, nhưng phần lớn vì cả nể mẹ bà, Quán Đào công chúa đã có ơn đưa Vũ Đế lên ngôi Thái tử. Về sau Trần Hoàng hậu không có con, thường hay đố kị phi tần nên tình cảm Đế-Hậu ngày càng phai nhạt. Năm 139 TCN, trong dịp tới thăm phủ Bình Dương công chúa, Vũ Đế gặp được nhạc kỹ tên Vệ Tử Phu, hết mực sủng ái, đưa về cung lập làm Phu nhân, từ đó không ngó ngàng đến Trần hoàng hậu. Vệ Phu nhân lần lượt sinh 3 công chúa nên đắc sủng nhất hậu cung, Vũ Đế còn trọng dụng nhiều người trong gia tộc họ Vệ khiến Trần hậu tức giận. Để đối phó, Trần Hoàng hậu bỏ nhiều tiền để tìm phương thuốc có con, còn gọi người đồng cốt là Sở Phục (楚服) vào cung để sử dụng tà thuật, đồng thời lại có hành vi bất chính với nhau (lời đồn rằng là quan hệ đồng tính luyến ái nữ).
Năm 130 TCN, chuyện Trần hậu và Sở Phục bị phát giác. Vũ Đế lập tức định tội bà, giao cho Trương Thang điều tra. Cuối cùng, Trần Hoàng hậu bị giam vào Trường Môn cung, còn Sở Phục và hơn 300 người bị xử tử. Sau đó Hán Vũ Đế lập Vệ phu nhân lên làm Hoàng hậu. Những thành viên trong nhà Vệ Hoàng hậu cũng được vinh sủng như Vệ Trường Quân, Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh..., trở thành một thế lực ngoại thích trong triều.
Tìm thuốc trường sinh
Cuối đời, Hán Vũ Đế sa vào hưởng lạc, xây cất nhiều cung điện và tin vào chuyện mê tín. Ông có cố gắng tìm thuốc tiên để trường sinh bất lão. Ông gả con gái cho phương sĩ Dịch Đại, phong làm tướng quân và tước hầu, giao cho 10 vạn cân vàng để tìm thuốc tiên. Vì Dịch Đại tìm mãi không ra thuốc tiên nên bị Vũ Đế giết chết.
Thay ngôi Thái tử
Năm Chính Hòa nguyên niên (92 TCN), Vu cổ chi họa (巫蠱之禍) trứ danh trong lịch sử nhà Hán xảy ra. Khi đó, vợ của thừa tướng Công Tôn Hạ (公孫賀) sử dụng thuật vu cổ bị phát giác, cả nhà Công Tôn bị giết hại. Ngoài ra, những thành viên trong thân tộc họ Lưu cũng bị liên lụy, trong đó có Dương Thạch công chúa (陽石公主) và Chư Ấp công chúa (诸邑公主) là con gái của Vệ hoàng hậu. Hán Vũ Đế sau đó quyết định mở rộng việc điều tra, giao việc này cho sủng thần Giang Sung và Án Đạo hầu Hàn Thuyết (韓說), vì trước đó Giang Sung nói có cổ khí ở trong cung. Giang Sung vốn có hiềm khích với Thái tử Lưu Cứ, nên muốn nhân việc này giá họa cho Thái tử.
Tháng 7 năm 91 TCN, Giang Sung tìm đến cung của Vệ hoàng hậu và Lưu Cứ, rao lên rằng có bùa yểm. Thái tử sợ Giang Sung hại mẹ con mình, bèn nghe theo lời Thái phó Thạch Đức (石德), giả lệnh bắt Sung và mang quân chiếm cứ các vị trí trọng yếu trong kinh thành Tràng An. Hán Vũ Đế đang dưỡng bệnh ở Cam Tuyền cung (甘泉宫), nghe tin Thái tử làm loạn bèn sai thừa tướng Lưu Khuất Li (劉屈氂) đem quân bắt Thái tử, đồng thời sai Tông chính Lưu Trường Lạc (劉長樂) và Chấp kim ngô Lưu Cảm Phụng (劉敢奉) đến Tiêu Phòng điện tịch thu tỉ thụ của Vệ hoàng hậu, khiến bà vừa thẹn vừa giận nên đã tự tử. Thái tử Lưu Cứ thua cuộc, nghe tin mẹ chết nên tự vẫn theo. Ngoài ra còn có 3 hoàng tử và 1 công chúa khác bị xử tử vì có liên quan. Không lâu sau, thừa tướng Lưu Khuất Li cũng bị cho là dính dáng tới vụ yểm bùa nên bị giết.
Sau cái chết của Thái tử Lưu Cứ, người con thứ của Vũ Đế là Yên vương Lưu Đán dâng thư xin vào cung làm Túc vệ. Hán Vũ Đế biết ý đồ của Lưu Đán nên từ đó không tin tưởng đứa con này nữa.
Qua đời
Sau Án Vu cổ, Hán Vũ Đế lập con trai út Lưu Phất Lăng làm Thái tử, đồng thời bắt mẹ của Phất Lăng là Câu Dặc phu nhân Triệu thị phải chết, vì lo sợ Phất Lăng còn nhỏ thì bà ta sẽ thành Thái hậu, vượt quá bổn phận. Vũ Đế có ý định giao con trai cho Hoắc Quang sau khi mình qua đời. Năm 88 TCN, ông sai họa sư làm bức vẽ "Chu công bối Thành Vương triều chư hầu đồ" (周公背成王朝诸侯图), trao cho Hoắc Quang với ý định nhờ ông ta phụ tá cho Phất Lăng.
Năm 87 TCN, tháng hai, Hán Vũ Đế lâm bệnh nặng. Trước lúc chết, ông hạ chiếu phó thác việc nước cho các trọng thần: Hoắc Quang làm Đại tư mã, Đại tướng quân Kim Nhật Đê làm Xa Kị tướng quân, thái phó Thượng Quan Kiệt (上官桀) làm Tả tướng quân, đô úy Tang Hoằng Dương làm Ngự sử đại phu.
Ngày hôm sau, Hán Vũ Đế qua đời ở Ngũ Tạc cung (五柞宮), hưởng thọ 70 tuổi, được tôn miếu hiệu là Thế Tông (世宗), thụy hiệu là Hiếu Vũ Hoàng đế (孝武皇帝). Ông là vị quân vương ở ngôi lâu nhất và thọ nhất nhà Tây Hán.
Vũ Đế băng, Thái tử Lưu Phất Lăng lên ngôi, tức là Hán Chiêu Đế. Tân đế mới tuổi còn nhỏ, được Đại Tư Mã Hoắc Quang giúp sức, tiếp tục sự phồn thịnh của nhà Tây Hán qua 2 đời Chiêu Đế (87 TCN - 74 TCN), Tuyên Đế (74 TCN - 49 TCN).
Niên hiệu
Trong 54 năm ở ngôi, Hán Vũ Đế đặt 11 niên hiệu. Điều đáng chú ý là 6 niên hiệu đầu được ông đều đặn đổi 6 năm 1 lần; 4 niên hiệu sau đó đổi đều đặn 4 năm 1 lần; niên hiệu cuối cùng được 2 năm thì ông qua đời:
Mặt tích cực
Hán Vũ Đế được đánh giá là một Hoàng đế vĩ đại của nhà Hán và Trung Quốc. Những việc làm của Hán Vũ Đế trong thời gian làm vua được nhiều người biết đến. Dưới thời của ông, đế chế Hán đã được mở rộng gấp đôi, và nhiều chính sách của ông có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của Trung Quốc về sau này. Trong khi đó trong lĩnh vực văn hóa, ông cũng ban hành nhiều chính sách giúp phát triển nền văn hóa trong nước như chế độ sát cử, nhạc phủ, tôn sùng nho giáo...
Theo Sử Trung Quốc (1997) của Nguyễn Hiến Lê, triều đại ông được xem là triều đại rực rỡ nhất của nhà Hán: uy quyền được củng cố, trong nước bình trị, bờ cõi được mở rộng, thương mại thịnh vượng nhờ khuếch trương, giao thiệp với các lân bang (nhất là Tây Vực) và văn học cũng phát triển.
Ngoài ra Hán Vũ Đế cũng là một người yêu thích văn học. Ông từng sáng tác nhiều bài thơ, một số còn lưu truyền tới nay như Hồ tử ca, Thiên mã ca, Điệu Lý phu nhân phú...
Mặt tiêu cực
Tư trị thông giám, quyển sách được viết bởi Tư Mã Quang thời nhà Tống đánh giá Hán Vũ Đế là một người xa xỉ, ngông cuồng tự đại, mê tín và chỉ trích các chính sách của ông gây nhiều hậu quả tai hại cho đất nước, thậm chí còn so sánh ông với vị bạo chúa Tần Thủy Hoàng. Khác với cha ông, Hán Vũ Đế dùng hình phạt cực kì nghiêm khắc và không khoan dung ngay cả đối với những người thuộc thân tộc của mình, như vụ án của Hoài Nam vương, Trần Hoàng hậu và thái tử Lưu Cứ, Lý Quảng Lợi...
Về chính sách kinh tế của ông, trong sách La civilisation Chinoise (Albin Michael, 1948), có lời nhận định: Chính sách đó thật cách mạng, nếu Võ đế có tinh thần kiên trì thì ông... đã tạo nên quốc gia Trung Hoa trong một xã hội mới rồi... Nhưng ông chỉ biết nhìn cái lợi trước mắt, làm cái gì gấp nhất, dùng những phương tiện để giải quyết từng lúc một, xong rồi lại bỏ đi, chỉ dùng những người mới một thời gian, hễ họ thành công, uy tín tăng lên có thể lấn át ông được là ông hi sinh họ liền. Tính đa nghi của một ông vua chuyên chế, óc thiển cận của bọn quan lại lập pháp tại triều khiến cho Trung Hoa bỏ lỡ cơ hội hiếm nhất đó.
Trong điện ảnh
Hán Vũ Đế, một trong những vị hoàng đế nổi bật nhất của Trung Quốc, xuất hiện trong rất nhiều bộ phim Trung Quốc, điển hình như:
Liên kết ngoài
Vũ đế Thể loại:Sinh năm 156 TCN Thể loại:Mất năm 87 TCN Thể loại:Vua thế kỉ 2 TCN Thể loại:Vua thế kỉ 1 TCN Thể loại:Chư hầu vương nhà Hán Thể loại:Năm 156 TCN Thể loại:Mất thập niên 80 TCN Thể loại:Năm 87 TCN Thể loại:Hoàng đế từ Tây An Thể loại:Hoàng đế Tây Hán
Felsőgagy
Felsőgagy là một thị trấn thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thị trấn này có diện tích 14,47 km², dân số năm 2010 là 164 người, mật độ 11 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén Thể loại:Thị trấn của Hungary
Thị trấn vô tính
phải|nhỏ| High Street, [[Exeter, Devon, năm 2007. Một cuộc khảo sát năm 2005 đã đánh giá Exeter là ví dụ tồi tệ nhất của một thị trấn vô tính ở Anh. ]] Thị trấn vô tính là một thuật ngữ toàn cầu cho một thị trấn nơi Đại lộ hoặc các khu vực mua sắm lớn khác bị chi phối đáng kể bởi các chuỗi cửa hàng. Thuật ngữ này được đặt ra bởi Tổ chức kinh tế mới (NEF), một nhóm chuyên gia cố vấn của Anh, trong báo cáo năm 2004 về "Thị trấn vô tính ở Anh".