cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Savignac-les-Ormeaux
Tham khảo
Savignaclesormeaux
Syzygium toddalioides
Syzygium toddalioides là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Wight) Walp. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1843.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1843
Collonges-lès-Premières
Collonges-lès-Premières  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 192-227 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Collongeslespremieres
2118 Flagstaff
2118 Flagstaff (1978 PB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 8 năm 1978 bởi H. L. Giclas ở Đài thiên văn Lowell.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1978
Andrographis serpyllifolia
Andrographis serpyllifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Vahl) Wight mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Chú thích
Thể loại:Andrographis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1850
Gelanor distinctus
Gelanor distinctus là một loài nhện trong họ Mimetidae.
Loài này thuộc chi Gelanor. Gelanor distinctus được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Gelanor
Pohlia leptopoda
Pohlia leptopoda là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Hampe) Broth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pohlia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Stylogyne darienensis
Stylogyne darienensis là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Panama Thể loại:Stylogyne Thể loại:Thực vật loài thiếu dữ liệu Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Leucoptera andalusica
Leucoptera andalusica là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó là loài đặc hữu của bán đảo Iberia.
Ấu trùng ăn Chamaespartium tridentatum.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lyonetiidae Thể loại:Động vật đặc hữu Tây Ban Nha
Quảng Thành Tử
Quảng Thành Tử là một thần tiên trong truyền thuyết Đạo giáo Trung Quốc, xuất hiện lần đầu trong Nam Hoa kinh, nhưng các hình tượng hiện đại của nhân vật này phần lớn là xuất phát từ tiểu thuyết Phong thần diễn nghĩa của Hứa Trọng Lâm.
Nguồn gốc
trái|nhỏ|334x334px|Hỏi đạo tại động thiên, [[Đái Tiến, lưu tại Bảo tàng Cố cung, miêu tả Hoàng Đế hỏi đạo Quảng Thành Tử]] Câu chuyện đầu tiên kể về Quảng Thành Tử xuất hiện trong "Trang Tử - Ngoại thiên - Tại hựu", kể về việc Hoàng Đế tìm tới Quảng Thành Tử để cầu đạo, trong đó Quảng Thành Tử miêu tả đạo của mình có thể làm người sống 1200 tuổi mà thân thể không có dấu hiệu của sự già cả, lòng dạ vĩnh viễn thanh tĩnh, đắc đến đạo của ông có thể trở thành quân vương, mà mất đạo thì sẽ trở thành hạng người phàm tục, cùng với phàm nhân rồi sẽ chết đi nhưng người đắc được đạo của ông có thể trường tồn cùng trời đất.
Trong Trang Tử, nguyên văn viết Quảng Thành Tử sống ở Không Đồng (空同), không giống các Đạo tạng đời sau chép lại là Không Động (崆峒).
"Thái Thượng lão quân khai thiên kinh" lại ghi lại một nguồn gốc khác của Quảng Thành Tử, trong đó chép rằng Quảng Thành Tử chỉ là một hóa thân của Thái Thượng lão quân vào thời đại của Hoàng Đế.
Phong thần diễn nghĩa
Hình tượng Quảng Thành Tử ngày nay bị ảnh hưởng lớn từ tiểu thuyết thời Minh Phong thần diễn nghĩa của Hứa Trọng Lâm. Theo đó, Quảng Thành Tử là đệ tử của Nguyên Thủy Thiên Tôn và là vị tiên đứng đầu trong 12 Kim Tiên của Xiển giáo. Ông sống tại động Đào Nguyên, núi Cửu Tiên (khác với núi Không Động được ghi lại trong Đạo tạng). Quảng Thành Tử là thầy của Ân Giao, đã giao ba kiện bảo vật là Ấn Phiên Thiên, Chuông Lạc Hồn và Kiếm Thư Hùng cho Ân Giao và lệnh đệ tử xuống núi phò Chu diệt Trụ.
Tham khảo
Thể loại:Thần tiên Đạo giáo Thể loại:Thần tiên Trung Hoa Thể loại:Nhân vật Phong thần diễn nghĩa
Meioneta mendosa
Meioneta mendosa là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Meioneta. Meioneta mendosa được Alfred Frank Millidge miêu tả năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Meioneta
Anachihalli, Hassan
Anachihalli là một làng thuộc tehsil Hassan, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Sütözü, Terme
Sütözü là một xã thuộc huyện Terme, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 502 người.
Hypnum aciculatum
Hypnum aciculatum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Taylor) Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Sütözü, Terme
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun
Hypnum aciculatum
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851
2119 Schwall
2119 Schwall là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Max Wolf và Mario A. Ferrero ngày 30 tháng 8 năm 1930. Tên ban đầu của nó là 1930 QG. Nó được đặt theo tên August Schwall, an observatory staff member.
Stipiturus mallee
Stipiturus mallee là một loài chim trong họ Maluridae.
Tham khảo
Thể loại:Stipiturus Thể loại:Động vật đặc hữu Úc
Bulbophyllum amblyacron
Bulbophyllum amblyacron là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Cúp bóng đá trong nhà châu Á 2022
Cúp bóng đá trong nhà châu Á 2022 (2022 AFC Futsal Asian Cup) là mùa giải thứ 17 của AFC Futsal Asian Cup (trước đây là AFC Futsal Championship trước khi đổi tên từ 2021), do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức tại Kuwait. Tổng cộng có 16 đội tuyển sẽ tham dự giải đấu.
Kuwait được AFC chỉ định làm chủ nhà của Giải vô địch bóng đá trong nhà châu Á 2020 sau khi thay thế đội chủ nhà Turkmenistan ban đầu. Tuy nhiên, AFC đã thông báo hủy bỏ giải đấu này vào ngày 25 tháng 1 năm 2021 do đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, bảo lưu quyền đăng cai giải đấu này cho Kuwait. Ban đầu giải đấu dự kiến ​​được tổ chức từ ngày 16 đến ngày 27 tháng 2 năm 2022. Tuy nhiên, vào ngày 5 tháng 7 năm 2021, AFC thông báo rằng giải đấu sẽ được tổ chức từ ngày 27 tháng 9 đến ngày 8 tháng 10 năm 2022.
Nhật Bản đã đánh bại đương kim vô địch Iran trong trận chung kết để giành danh hiệu thứ tư.
Vòng loại
Vòng loại ban đầu dự kiến ​​diễn ra từ ngày 13 đến ngày 24 tháng 10 năm 2021. Tuy nhiên, vào ngày 5 tháng 7 năm 2021, AFC thông báo rằng nó sẽ được tổ chức từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 20 tháng 5 năm 2022.
Các đội tuyển đã vượt qua vòng loại
Có 16 đội tuyển giành quyền tham dự giải đấu:
Danh sách cầu thủ
Mỗi đội phải giới thiệu một đội hình gồm 14 cầu thủ, trong đó có tối thiểu hai thủ môn.
Vòng bảng
Hai đội đứng đầu mỗi bảng sẽ vào tứ kết.
Papaipema anargyrea
Papaipema anargyrea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Cúp bóng đá trong nhà châu Á 2022
Vòng bảng
Các đội được xếp theo điểm (thắng 3 điểm, hòa 1 điểm, thua 0 điểm). Nếu hòa bằng điểm, tiêu chí sẽ được áp dụng theo thứ tự sau:
Papaipema anargyrea
Liên kết ngoài
Thể loại:Papaipema
Cúp bóng đá trong nhà châu Á 2022
Vòng đấu loại trực tiếp
Ở vòng đấu loại trực tiếp, hiệp phụ và sút luân lưu sẽ được sử dụng để phân định thắng thua nếu cần thiết (không sử dụng hiệp phụ hoặc sút luân lưu trong trận tranh hạng ba).
Sơ đồ
<section end=sơ đồ />
FC Twente
FC Twente là một CLB bóng đá Hà Lan, trụ sở tại thành phố Enschede, tỉnh Overijssel thuộc vùng Twente, phía đông của đất nước Hà Lan.
Cúp bóng đá trong nhà châu Á 2022
Bảng xếp hạng các đội tuyển tham dự giải đấu
Bảng này xếp hạng các đội tuyển trong giải đấu. Ngoại trừ bốn vị trí đầu tiên, thứ tự các vị trí tiếp của với các đội lọt vào cùng một giai đoạn của giải được xác định bằng thứ hạng tại vòng bảng, sau đó là điểm số. Theo quy ước thống kê trong bóng đá, các trận đấu quyết định trong hiệp phụ được tính kết quả thắng thua, trong khi các trận đấu quyết định bằng loạt sút luân lưu được tính kết quả hòa.
FC Twente
FC Twente được thành lập năm 1965 dựa trên nền tảng của 2 CLB chuyên nghiệp là Sportclub Enschede và Enschedese Boys. Biệt danh của đội là "The Tukkers". Grolsch Veste là sân nhà của FC Twente, sức chứa của sân khoảng 24000 khán giả. Hiện đội đang thi đấu ở Giải vô địch bóng đá Hà Lan (tiếng Hà Lan: Eredivisie).
Cúp bóng đá trong nhà châu Á 2022
Đối tác truyền thông
<references group="lower-alpha"/>
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải vô địch bóng đá trong nhà châu Á Thể loại:Bóng đá trong nhà châu Á năm 2022
Sisyrinchium chaguaranicum
Sisyrinchium chaguaranicum là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Ravenna mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
FC Twente
Tại Giải vô địch bóng đá Hà Lan, Twente có 1 lần giành chức vô địch quốc gia Hà Lan (mùa bóng 2009-10). Thành tích nổi bật nhất của CLB tại đấu trường quốc nội là 3 lần giành Cúp Quốc gia Hà Lan (KNVB Cup) vào các năm 1977 và 2001 và 2011. Tại đấu trường châu Âu, đội bóng này từng lọt vào trận Chung kết cúp UEFA mùa bóng 74/75, nhưng đã để thua trước CLB Borussia Monchengladbach của Đức. Ngoài ra, năm 2006, đội còn giành chức vô địch cúp UEFA Intertoto.
Sisyrinchium chaguaranicum
Liên kết ngoài
Thể loại:Sisyrinchium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
FC Twente
Tham khảo
Twente Thể loại:Twente Thể loại:Thể thao Overijssel
Ranova lineigera
Ranova lineigera là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ranova
Styloceras
Styloceras là một chi thực vật thuộc họ Buxaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
Tham khảo
Thể loại:Họ Hoàng dương Thể loại:Chi thực vật
Blepharoneuron shepherdii
Blepharoneuron shepherdii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Vasey) P.M.Peterson & Annable mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Blepharoneuron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Combertault
Combertault  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 188-211 mét trên mực nước biển.
Ramstein-Miesenbach
Ramstein-Miesenbach là một đô thị thuộc huyện of Kaiserslautern bang Rheinland-Pfalz in nước Đức. Đô thị Ramstein-Miesenbach có diện tích 43,03 km². Trong cuộc cải cách hành chính bang Rheinland-Pfalz, Ramstein-Miesenbach đã được lập ngày 7 tháng 6 năm 1969 từ các làng Ramstein và Miesenbach. Ramstein-Miesenbach là trung tâm hành chính của Verbandsgemeinde ("đô thị tập thể") Ramstein-Miesenbach.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Kaiserslautern
Rinsan
Rinsan (Hán Việt: Lân Sơn) là một huyện thuộc tỉnh Hwanghae Bắc tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Huyện giáp với Pongsan ở phía đông, giáp với Unpa ở phía tây bắc, giáp với Sinwon của tỉnh Hwanghae Nam ở phía tây nam, giáp với Pongchon và Chongdan của tỉnh Hwanghae Nam ở phía nam, giáp với Sohung và Pongsan ở phía bắc. Năm 2008, dân số của huyện Pyongsan là 73.626 người (35.094 nam và 38.532 nữ), trong đó dân số đô thị là 18.938 người (25,7%), dân số nông thôn là 54.688 người (74,3%).
Tham khảo
Thể loại:Hwanghae Bắc
Anileridine
Anileridine (tên thương mại: Leritine) là một loại thuốc giảm đau tổng hợp và là thành viên của nhóm thuốc giảm đau piperidine được phát triển bởi Merck & Co. trong những năm 1950. Nó khác với pethidine (meperidine) ở chỗ nhóm N -methyl của meperidine được thay thế bằng nhóm N -aminophenethyl, làm tăng hoạt động giảm đau của nó.
Anileridine không còn được sản xuất tại Mỹ hoặc Canada. Anileridine nằm trong Phụ lục II của Đạo luật về các chất bị kiểm soát 1970 của Hoa Kỳ với tên ACSCN 9020 với hạn ngạch sản xuất tổng hợp bằng không vào năm 2014. Tỷ lệ chuyển đổi cơ sở miễn phí đối với muối bao gồm 0,83 đối với dihydrochloride và 0,73 đối với phosphat Nó cũng nằm dưới sự kiểm soát quốc tế theo các điều ước của Liên Hợp Quốc.
Sử dụng
Là viên nén hoặc thuốc tiêm.
Dược động học
Anileridine thường có hiệu lực trong vòng 15 phút sau khi uống hoặc tiêm tĩnh mạch, và kéo dài 2 giờ 3 giờ. Nó chủ yếu được chuyển hóa ở gan.
Tham khảo
Thể loại:Thuốc giảm đau Thể loại:Opioid tổng hợp
Meioneta meridionalis
Meioneta meridionalis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Meioneta. Meioneta meridionalis được miêu tả năm 1936 bởi Crosby & Bishop.
Tham khảo
Thể loại:Meioneta
Gelanor gertschi
Gelanor gertschi là một loài nhện trong họ Mimetidae.
Loài này thuộc chi Gelanor. Gelanor gertschi được Arthur M. Chickering miêu tả năm 1947.
BNS Anushandhan
BNS Anushandhan là một tàu khảo sát của Hải quân Bangladesh. Tàu đã từng phục vụ trong biên chế Hải quân Hoàng gia Anh như tàu khảo sát bờ biển HMS Roebuck (H130) từ 3 tháng 10 năm 1986 đến 15 tháng 4 năm 2010. Tàu là con tàu khảo sát truyền thống cuối cùng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh. Trong năm 2010, tàu đã được bán cho Hải quân Bangladesh. Tàu đã được chuyển giao cho Hải quân Bangladesh ngày 28 tháng 5 năm 2010. Vào ngày 1 tháng 6 năm 2010, tà đã đi đến Bangladesh. Nó là tàu khảo sát thủy văn đầu tiên phục vụ Hải quân Bangladesh.
Phục vụ Hải quân Bangladesh
Con tàu đã tới Chittagong vào 23 tháng 7 năm 2010. Trên đường đến Bangladesh, tàu đã ghé thăm Maroc, Ai Cập, Ả Rập Xê Út, Oman và Sri Lanka. Tàu nhập biên chế Hải quân Bangladesh vào 29 tháng 12 năm 2010. Tàu đóng một vai trò quan trọng để bảo đảm phán quyết về ranh giới trên biển với Myanmar và Ấn Độ bằng cách cung cấp dữ liệu chính xác.
Thiết bị
Con tàu được trang bị đầy đủ các cảm biến thủy văn. Cô cũng mang một chiếc Motor Motor khảo sát cho các công trình ven bờ. Vào tháng 10 năm 2011, cô đã được trang bị bộ cảm biến đa ngôn ngữ Shallow-water multibeam. Bốn Mirrlees Blackstone của họ động cơ diesel tăng áp ES8 có thể lái xe Twin Controllable Pitch Propellers thông qua hai hộp số.
Sứ mệnh
Nhiệm vụ của con tàu này là duy trì môi trường biển và khả năng điều hướng của các con sông, phân định ranh giới biển và bảo vệ khu vực ven biển bằng cách thu thập các thông tin cần thiết và dữ liệu thống kê. Tàu cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động nghiên cứu và khai thác các nguồn tài nguyên biển. Tàu cũng có thể đóng vai trò như một chiếc tàu hỗ trợ cho các tàu chiến của Hải quân Bangladesh.
Diplusodon ovatus
Diplusodon ovatus là một loài thực vật có hoa trong họ Lythraceae. Loài này được Pohl mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diplusodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Wágner Pires de Almeida
Wágner Pires de Almeida (sinh ngày 27 tháng 12 năm 1973) là một cầu thủ bóng đá người Brasil.
Gelanor gertschi
Tham khảo
Thể loại:Gelanor
Wágner Pires de Almeida
Sự nghiệp câu lạc bộ
Wágner Pires de Almeida đã từng chơi cho Cerezo Osaka.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1973 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka Thể loại:Cầu thủ bóng đá J1 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil ở nước ngoài Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản
Solomyansk (huyện)
Huyện Solomyansk (Солом'янський район, chuyển tự: Solomyansks’kyi raion) là một huyện của tỉnh Thành phố Kiev thuộc Ukraina. Huyện Solomyansk có diện tích 40 km², dân số theo điều tra dân số ngày 5 tháng 12 năm 2001 là 287.801 người với mật độ 7195 người/km². Trung tâm huyện nằm ở ?.
Tham khảo
Thể loại:Huyện đô thị của Kiev
Pohlia lescuriana
Pohlia lescuriana là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Sull.) Ochi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pohlia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968
Habenaria parvipetala
Habenaria parvipetala là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được J.J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Mặt Trăng
Mặt Trăng hay trăng, nguyệt là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất. Với độ sáng ở bầu trời chỉ sau Mặt Trời, tr.120 Mặt Trăng đã được con người biết đến từ thời tiền sử. Mặt Trăng có hình cầu tr.223 với chiều rộng bằng khoảng 27% Trái Đất và khối lượng bằng khoảng 1,23% Trái Đất. tr.304 Bề mặt Mặt Trăng chứa nhiều khoáng silicat và không có khí quyển, thủy quyển, hay từ quyển đáng kể. tr.304,309
Giả thuyết về sự hình thành của Mặt Trăng được chấp nhận rộng rãi nhất cho rằng: cách đây hơn 4,5 tỷ năm, không lâu sau khi Trái Đất hình thành, Mặt Trăng được hình thành từ các vụn văng ra sau một vụ va chạm giữa Trái Đất và một thiên thể khác mang tên Theia cỡ Sao Hỏa.
Mặt Trăng ở trong quỹ đạo đồng bộ với Trái Đất, tức là chu kỳ tự quay của Mặt Trăng bằng với chu kỳ quay quanh Trái Đất, khoảng 27,3 ngày, do đó nó luôn quay một mặt về phía Trái Đất, là mặt gần. tr.123 Do hiện tượng bình động nên quan sát từ Trái Đất qua nhiều thời điểm, với mỗi thời điểm ở góc nhìn hơi khác, sẽ thấy tổng cộng nhiều hơn một nửa diện tích Mặt Trăng (59%). Các pha Mặt Trăng, từ trăng tròn đến trăng tối, tuần hoàn theo chu kỳ giao hội 29,5 ngày, tr.123 tạo thành cơ sở cho lịch Mặt Trăng (âm lịch). tr.208-209 Đường kính góc của Mặt Trăng trên bầu trời tương đương với Mặt Trời, khoảng hơn nửa độ, do đó Mặt Trăng che kín Mặt Trời trong nhật thực toàn phần. tr.253 Lực hấp dẫn của Mặt Trăng gây ra thủy triều trên đại dương ở Trái Đất, đồng thời gây ra hiệu ứng tương tự cho phần vỏ và lõi đất đá của Trái Đất, và làm cho một ngày ở Trái Đất dài hơn một chút. tr.125-128 Khoảng cách trung bình từ Mặt Trăng đến Trái Đất là khoảng 384000 km, tr.19 tương đương 1,28 giây ánh sáng, hay khoảng 30 lần đường kính Trái Đất. tr.223 Trong tương lai xa, khoảng cách từ Mặt Trăng đến Trái Đất sẽ tăng dần, do hiệu ứng thủy triều, và Mặt Trăng sẽ xuất hiện nhỏ dần. tr.128
Chương trình Luna của Liên Xô đã đưa được vật thể nhân tạo đầu tiên lên Mặt Trăng là tàu không người lái Luna 2, một tàu vũ trụ được chủ đích cho đâm xuống bề mặt Mặt Trăng vào tháng 9 năm 1959. tr.12-13 Sau đó vào năm 1966, tàu Luna 9 đã đổ bộ an toàn lên Mặt Trăng. tr.305 Chương trình Apollo của Hoa Kỳ những năm tiếp theo đã giúp con người lên Mặt Trăng, với Apollo 8 năm 1968 lần đầu đưa người bay quanh Mặt Trăng, rồi Apollo 11 vào tháng 7 năm 1969 cùng 5 chuyến bay khác sau đó đã hạ cánh với con người và thiết bị lên thiên thể này. tr.305-306 Các chuyến thám hiểm này đã mang về Trái Đất đá Mặt Trăng được dùng để nghiên cứu và bổ sung kiến thức về Mặt Trăng cũng như nguồn gốc hình thành của nó. tr.306 Từ sau chuyến bay Apollo 17 năm 1972 đến hiện tại, chỉ có các tàu không người lái đến thám hiểm Mặt Trăng. tr.307
Sự hiện diện của Mặt Trăng trên bầu trời, theo chu kỳ pha Mặt Trăng, đã để lại dấu ấn trong xã hội và văn hóa của loài người. tr.120 Ảnh hưởng trong văn hóa xã hội thể hiện ở ngôn ngữ, tr.123 hệ thống âm lịch, tr.208-209 nghệ thuật, và thần thoại.
Nguồn gốc hình thành
thumb|left|Hình ảnh minh họa một vụ va chạm lớn. "Trước hội nghị năm 1984, có các bên ủng hộ ba giả thuyết 'truyền thống', một vài người bắt đầu nghiêm túc xem xét lý thuyết va chạm lớn, cùng rất nhiều người khác không có quan điểm rõ ràng và cho rằng cuộc tranh luận sẽ không bao giờ kết thúc. Sau hội nghị, cơ bản chỉ còn có hai phe: phe va chạm lớn và phe bất khả tri."
Mặt Trăng hình thành khoảng hơn 4,5 tỷ năm trước. Nghiên cứu về hafni và wolfram ở vỏ Mặt Trăng gợi ý thiên thể này ra đời sau Hệ Mặt Trời khoảng 50 triệu năm.
Đa số các giả thuyết từ sớm về nguồn gốc hình thành Mặt Trăng theo một trong ba ý tưởng chính. tr.320 Ý tưởng thứ nhất cho rằng vật chất văng ra từ Trái Đất trong thời kỳ đang hình thành bởi lực ly tâm, sau đó tập hợp lại thành Mặt Trăng. Tuy nhiên điều này đòi hỏi Trái Đất phải quay nhanh đến mức phi thực tế. Ý tưởng thứ hai giả định trường hấp dẫn của Trái Đất đã thu hút thiên thể Mặt Trăng đến từ nơi khác, nhưng việc này đòi hỏi khí quyển Trái Đất hấp thụ động năng của Mặt Trăng khi nó bay tới - một khả năng rất khó xảy ra. Ý tưởng thứ ba đề xuất sự hình thành cùng lúc của Trái Đất và Mặt Trăng từ đĩa bồi tụ khi Hệ Mặt Trời đang hình thành. tr.320 Phương án này không giải thích được tại sao Mặt Trăng lại có các tính chất khác với Trái Đất, ví dụ như ít kim loại hơn hẳn so với Trái Đất. tr.309 Ý tưởng thứ nhất và thứ ba cũng không tiên đoán được mômen động lượng của hệ Trái Đất - Mặt Trăng.
Để giải thích thỏa đáng nhiều bằng chứng thực nghiệm, một giả thuyết khác đã được xây dựng, gọi là giả thuyết va chạm lớn. tr.321 Giả thuyết này cho rằng hệ Trái Đất - Mặt Trăng hình thành sau một vụ va chạm lớn, lệch tâm, giữa một thiên thể có kích thước cỡ Sao Hỏa, tên là Theia, với thiên thể tiền Trái Đất. Vụ va chạm đã làm văng nhiều vật chất vào không gian, một phần rời xa Trái Đất, một phần dần tích tụ thành một đĩa bồi tụ quanh Trái Đất rồi từ đó hình thành nên Mặt Trăng. Vào một hội nghị bàn về nguồn gốc Mặt Trăng năm 1984 ở Kona, Hawaii, giả thuyết va chạm lớn bắt đầu được đa số tán thành là hợp lý.
Các vụ va chạm lớn được cho là có khả năng xảy ra trong giai đoạn hình thành của Hệ Mặt Trời. tr.510 Những mô phỏng vụ va chạm lớn trên máy tính đã cho ra các kết quả phù hợp với khối lượng thực tế của lõi Mặt Trăng và mômen động lượng của hệ Trái Đất – Mặt Trăng. Vụ va chạm đã giải phóng rất nhiều năng lượng, đủ để làm nóng chảy lớp vỏ Trái Đất và tạo nên đại dương magma. Tương tự, Mặt Trăng mới hình thành cũng có đại dương magma của nó. Theo giả thuyết va chạm lớn, phần lớn Mặt Trăng được hình thành từ lớp vỏ của Trái Đất và Theia, phù hợp với thành phần ít kim loại và nhiều silicat của nó. tr.321 Các nguyên tố dễ bay hơi được giải phóng bởi nhiệt độ cao ở giai đoạn đầu của vụ va chạm, giải thích cho việc không còn vật chất dễ bốc hơi ở trên Mặt Trăng. tr.321 Nếu Mặt Trăng chứa nhiều thành phần của vỏ Trái Đất thì có thể giải thích được sự tương đồng về mặt hóa học của Mặt Trăng với vỏ Trái Đất, ví dụ như về nồng độ đồng vị oxy. tr.321
thumb|left|Giản đồ một số mô hình của giả thuyết va chạm lớn.
Tuy giả thuyết va chạm lớn có thể giải thích được nhiều kết quả quan sát song vẫn còn những câu hỏi chưa được giải đáp, đa số liên quan đến thành phần của Mặt Trăng. Năm 2001, một nhóm nghiên cứu ở Viện Carnegie tại Washington báo cáo kết quả đo đạc đặc trưng đồng vị oxy trong đá Mặt Trăng có độ chính xác cao, cho thấy tính chất giống với đá ở Trái Đất. Các nghiên cứu khác sau đó cũng chỉ ra tỷ lệ đồng vị wolfram và titani ở vỏ Mặt Trăng giống hệt với Trái Đất. Đá Mặt Trăng thu được trong chương trình Apollo có đặc trưng đồng vị giống với đá trên Trái Đất và khác hầu hết các thiên thể khác trong Hệ Mặt Trời. Trong khi đó các mô phỏng về vụ va chạm lớn khẳng định trên 40% cho đến phần lớn Mặt Trăng được hình thành từ vật liệu của Theia, chứ không phải từ thiên thể tiền Trái Đất. Để giải thích cho sự tương đồng hóa học giữa Mặt Trăng và vỏ Trái Đất, đã có các giả thuyết khác nhau được đưa ra, bao gồm cả đề xuất xem xét lại toàn diện giả thuyết va chạm lớn. Một số nghiên cứu cho rằng có khả năng Theia tương đồng hóa học với thiên thể tiền Trái Đất, với xác suất tới 20%, dù có ước lượng trước đó chỉ là chưa đến 2%. Một số giả thuyết khác giải thích vỏ Trái Đất và Mặt Trăng đều được tạo ra từ cùng vật liệu được hòa trộn sau sự kiện va chạm lớn, dù có nhà nghiên cứu nghi ngờ về khả năng này. Trong mọi trường hợp, sự tương đồng hóa học chứng tỏ Mặt Trăng không hình thành ở xa và độc lập với Trái Đất. tr.321
Đặc tính vật lý
Mặt Trăng có hình dạng gần ellipsoid do tác động của lực thủy triều, với trục lớn lệch khoảng 30° so với phương nối đến Trái Đất. Trục lớn của ellipsoid cũng lệch khoảng 30° so với trục lớn của trường trọng lực Mặt Trăng, vì trục lớn của trường trọng lực gần trùng với phương nối đến Trái Đất. Hình dạng của Mặt Trăng hơi méo hơn so với mức gây ra bởi lực thủy triều hiện tại. Hóa thạch hình dạng này gợi ý về lịch sử của Mặt Trăng. Mặt Trăng đã nguội và đông cứng khi lực thủy triều còn mạnh, lúc nó cách Trái Đất chỉ khoảng một nửa khoảng cách hiện nay. Ngày nay, nó đã quá lạnh và cứng đến mức không thể điều chỉnh hình dạng lại cho phù hợp với lực thủy triều yếu hơn ở quỹ đạo hiện tại.
Với khối lượng riêng trung bình 3,3 g/cm³, bằng 1/5 so với Trái Đất, tr.226 Mặt Trăng dường như chứa chủ yếu đất đá silicat và thiếu kim loại (như sắt) hơn hẳn Trái Đất. tr.309 So với các vệ tinh tự nhiên lớn của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời thì Mặt Trăng có khối lượng riêng xếp thứ hai chỉ sau Io. tr.410,412,423
Cấu trúc bên trong
thumb|right|Giản đồ cấu trúc bên trong Mặt Trăng.
Cấu trúc bên trong của Mặt Trăng được phân tách thành ba thành phần khác biệt về mặt hóa địa chất là lớp vỏ, lớp phủ và lõi.
Lõi Mặt Trăng có ít nhất một phần nóng chảy, có độ dẫn điện cao và khối lượng riêng lớn hơn lớp phủ. tr.326 Tuy nhiên thành phần hóa học của lõi Mặt Trăng chưa được xác định chắc chắn. tr.326 Có giả thuyết cho rằng lõi gồm hợp kim sắt-sắt sulfide-carbon nóng chảy với bán kính dưới 375 km. tr.326 Cũng có giả thuyết khác chỉ ra lõi lớn hơn một chút với thành phần gồm silicat nóng chảy pha thêm sắt và titani. tr.326 Lõi này có thể gồm phần lõi trong rắn chiếm khoảng 40% thể tích, và phần lõi ngoài nóng chảy chiếm khoảng 60% thể tích.
Leucoptera arethusa
Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.
Mặt Trăng
Cấu trúc bên trong
Quá trình hình thành nêu trên tạo ra lớp vỏ anorthosit, một kết quả phù hợp với các đo đạc tại chỗ và viễn thám. tr.223 tr.311 Sau khi khoảng ba phần tư đại dương dung nham đã kết tinh, các khoáng chất plagiocla nhẹ hơn bắt đầu hình thành và nổi lên trên tạo thành lớp vỏ. tr.224 Lớp vỏ dày khoảng 50 km. tr.283 Các mẫu đá trên vỏ Mặt Trăng đều có tuổi từ 3,3 đến 4,4 tỷ năm, cổ hơn hầu hết đá Trái Đất, và phù hợp với mô hình kết tinh đại dương dung nham. tr.310 tr.282
Bề mặt
thumb|left|Bản đồ địa hình Mặt Trăng. Đặc trưng nổi bật ở nam mặt xa là [[Bồn địa Nam cực - Aitken - vùng trũng gần tròn, tô màu xanh tím. ]]
Leucoptera arethusa
Liên kết ngoài
Thể loại:Lyonetiidae Thể loại:Động vật đặc hữu Úc
Mặt Trăng
Bề mặt
Liên đoàn Thiên văn Quốc tế khuyến nghị kinh tuyến gốc của hệ tọa độ địa lý Mặt Trăng đi qua điểm trung tâm trung bình của mặt gần Mặt Trăng. Trong hệ tọa độ này, hố va chạm nhỏ bé mang tên Mösting A có tọa độ 3,18°Nam, 5,16°Tây, cùng với một số đặc điểm địa hình khác, được dùng để đối chiếu vị trí vẽ bản đồ.
Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng năm 2010 đã phát hiện ra các vách đứt gãy chờm trên bề mặt Mặt Trăng, cho thấy rằng Mặt Trăng có thể đã co ngót lại trong thời kỳ địa chất gần đây. Các dấu hiệu co ngót tương tự cũng đã được quan sát trên Sao Thủy. Một nghiên cứu thực hiện với 12000 bức ảnh chụp được từ tàu quỹ đạo cho thấy biển Lạnh ở gần cực bắc, một bồn địa vốn được cho là đã ngừng tiến hóa về mặt địa chất giống như các biển Mặt Trăng khác, đang nứt và dịch chuyển. Mặt Trăng không có các mảng kiến tạo cho nên hoạt động địa chất ở đây chỉ là sự hình thành các vết nứt chủ yếu do sự co ngót của toàn Mặt Trăng khi nó nguội dần và một phần do lực thủy triều.
Biển và vùng cao
Các vùng trên bề mặt Mặt Trăng có màu sẫm và tương đối bằng phẳng như những đồng bằng, không có đặc điểm địa hình nổi bật, đủ lớn để có thể nhìn thấy bằng mắt thường từ Trái Đất, được gọi là các biển Mặt Trăng vì trước đây đã có giả định rằng những vùng này có nước. tr.19-20 tr.310 Giả thuyết được chấp nhận hiện tại cho rằng các vùng này từng là bồn địa chứa dung nham cổ, nay đã nguội lạnh thành bazan tối màu. tr.312 Bazan trên Mặt Trăng có thành phần tương tự lớp vỏ bên dưới đại dương Trái Đất hoặc dung nham phun trào từ núi lửa Trái Đất tr.312 nhưng rất thiếu khoáng chất. Các dòng dung nham đã phun trào ra bề mặt và chảy vào các hố va chạm lớn trong thời đầu lịch sử Mặt Trăng. tr.312 Biển che phủ 17% diện tích Mặt Trăng và hầu hết nằm ở mặt gần, tr.312 biển ở mặt xa chỉ chiếm khoảng 1% bề mặt.
Một số biển ở mặt gần chứa các vòm núi lửa mà có thể hình thành từ magma có độ nhớt cao hơn đáng kể. Bản đồ hóa địa chất Mặt Trăng, đo bởi phổ kế gamma của vệ tinh Lunar Prospector, cho thấy mặt gần Mặt Trăng có nồng độ cao hơn các nguyên tố hóa học có khả năng sinh nhiệt nằm bên dưới lớp vỏ, gợi ý về khả năng vùng nằm dưới lớp vỏ này đã từng nóng hơn và dễ phun trào dung nham hơn, giải thích cho việc mặt gần có nhiều biển hơn. Đa số bazan hình thành nên các biển nhỏ nằm xen kẽ giữa các vùng cao đã phun trào trong kỷ Mưa, 3,2–3,8 tỷ năm trước, còn riêng ở biển Mưa và Đại dương Bão, hoạt động phun trào đã kéo dài từ 4,2 đến khoảng 1 tỷ năm trước. Theo một nghiên cứu định tuổi bằng phương pháp đếm hố va chạm ở vùng Đại dương Bão thì lần cuối cùng dung nham trào lên bề mặt là cách đây 1,2 tỷ năm. Năm 2006, một nghiên cứu đã phát hiện hố va chạm Ina trong biển Hồ Hạnh Phúc có những đặc điểm trẻ với tuổi chỉ khoảng 10 triệu năm. Các trận động đất cùng hiện tượng thoát khí ra bề mặt cho thấy một số hoạt động địa chất của Mặt Trăng vẫn tiếp tục. Một nghiên cứu năm 2014 sử dụng ảnh chụp của Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng đã chỉ ra những vùng có tuổi ít hơn 100 triệu năm. Có khả năng lớp phủ của Mặt Trăng nóng hơn đã biết, ít nhất là ở mặt gần, tại những nơi có nhiều nguyên tố phóng xạ sinh nhiệt bên dưới lớp vỏ. Ở bồn địa Đông Phương, hoạt động núi lửa kéo dài chứng tỏ lớp phủ bên dưới vùng này ban đầu nóng và/hoặc có nhiều nguyên tố sinh nhiệt.
Các khu vực có màu sáng hơn trên Mặt Trăng được gọi là các vùng cao bởi chúng có độ cao lớn hơn hầu hết biển Mặt Trăng. Vùng cao có thành phần chủ yếu là plagiocla tích lũy từ đại dương dung nham cổ của Mặt Trăng, do nhẹ hơn nên nổi lên cao từ rất sớm cách đây đến 4,4 tỷ năm. tr.311 Do hình thành sớm nên vùng cao có một quãng thời gian dài hứng chịu sự bắn phá từ những mảnh vụn vũ trụ, dẫn đến mật độ cực cao hố va chạm. tr.311 Khác với Trái Đất, không có ngọn núi lớn nào trên Mặt Trăng được cho là hình thành bởi sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo. tr.310 Tổng diện tích vùng cao chiếm 83% bề mặt Mặt Trăng. tr.311
Việc mặt gần có nhiều biển trong khi mặt xa có nhiều núi có thể được giải thích bởi một vụ va chạm ở tốc độ thấp giữa Mặt Trăng với một vệ tinh tự nhiên thứ hai của Trái Đất, chừng vài chục triệu năm sau khi hệ Trái Đất và Mặt Trăng hình thành.
Các hố va chạm
thumb|right|Vùng cao cổ đại của Mặt Trăng với nhiều hố va chạm, chụp bởi các nhà du hành vũ trụ Apollo 11, NASA. tr.311
Khi những tiểu hành tinh và sao chổi va chạm với bề mặt Mặt Trăng, các hố va chạm hình thành và bề mặt chịu tác động đáng kể. Theo ước tính chỉ riêng mặt gần của Mặt Trăng đã có khoảng 300.000 hố rộng hơn 1 km. tr.13 Niên đại địa chất Mặt Trăng căn cứ vào những sự kiện va chạm nổi bật nhất ở bồn địa Mật Hoa, Mưa, Đông Phương tr.123 và đại diện bởi tuổi của hố va chạm Copernicus và Eratosthenes. tr.249 Đây là những cấu trúc để lại các dấu hiệu địa tầng học qua các ảnh chụp, chẳng hạn như mảnh văng từ hố Eratosthenes nằm trên nền biển xung quanh còn vật liệu bắn ra từ Copernicus lại chồng lên Eratosthenes. tr.249 Việc không có khí quyển, thời tiết và những quá trình địa chất gần đây đã giúp cho đa số hố giữ nguyên trạng từ lúc hình thành. tr.303, Chỉ có ít cấu trúc địa chất trên Mặt Trăng được định tuổi chính xác bằng phương pháp đo đặc trưng đồng vị, tr.168-169,177-178,212 các khu vực còn lại được so sánh tuổi với các cấu trúc này bằng phương pháp khác như đếm số hố va chạm. tr.135 Nếu giả định rằng các hố va chạm xuất hiện dần theo thời gian với tốc độ nhất định thì việc đếm số hố trên mỗi đơn vị diện tích rồi so sánh giữa các khu vực khác nhau có thể giúp so sánh tuổi giữa chúng. tr.129
thumb|right|Quá trình tạo hố va chạm: (1) va chạm; (2) mảnh va chạm vỡ và bốc hơi tạo sóng sốc ở bề mặt (3) vật liệu văng ra (4) vật liệu rơi xuống, phủ lên hố. tr.316
Các hố va chạm trên Mặt Trăng đều có hình tròn do tốc độ cao của các mảnh vụn vũ trụ khi va chạm sẽ tạo ra hiệu ứng giống các vụ nổ, tác động đều ra mọi hướng xung quanh. tr.315 Khi mảnh va chạm lao xuống bề mặt, nó thâm nhập tới độ sâu khoảng 2 đến 3 lần đường kính mảnh va chạm, tạo ra sóng xung kích và nhiệt làm nứt tầng đá nền bên dưới và bốc hơi lớp silicat bề mặt. tr.316 Lớp đất bị bốc hơi giãn nở nhanh, tạo ra vụ nổ như bom hạt nhân, khoét một hố trên bề mặt có đường kính khoảng 10 đến 15 lần đường kính mảnh va chạm và đẩy vật liệu ra rìa, tạo nên vành tròn ngoài dâng cao. tr.316 Sóng xung kích trong lớp vỏ phản hồi lại làm dâng đất đá trong hố, khiến đáy hố trở nên phẳng và đôi khi nhô lên ở giữa. tr.316 Các vụ lở đất ở gần vành tạo nên cấu trúc dốc dạng bậc thang. tr.316 Những mảnh vật liệu bị văng lên cao do vụ nổ sau đó rơi xuống một vùng có đường kính cỡ gấp đôi đường kính hố va chạm. tr.316 Các mảnh to và bay nhanh rơi cách xa hố và thường tạo ra thêm hố nhỏ. tr.316
thumb|right|Tốc độ sinh hố va chạm ở Mặt Trăng theo thời gian. tr.320
Trong ba tỷ năm qua, tốc độ sản sinh hố là một hố đường kính 1 km mỗi 200 nghìn năm, một hố đường kính 10 km mỗi vài triệu năm, và một đến hai hố đường kính 100 km mỗi tỷ năm. tr.319 Tốc độ sản sinh hố cao hơn gấp nhiều lần trước thời điểm cách đây gần 4 tỷ năm. tr.319 Tuổi của đá nóng chảy do va chạm thu thập từ các hố va chạm trong chương trình Apollo gợi ý về sự kiện biến cố Mặt Trăng diễn ra khoảng 3,9 tỉ năm trước, với sự xuất hiện nhiều bất thường các tiểu hành tinh va chạm với các thiên thể ở vòng trong của Hệ mặt trời, mặc dù có nghi vấn về giả thuyết này.
Các vụ va chạm lớn nhỏ gây xói mòn khiến núi non trên Mặt Trăng đều có bề mặt nhẵn trơn và độ cao thấp, giống những núi cổ nhất trên Trái Đất. tr.311
thumb|right|Xoáy [[Reiner Gamma ở Đại dương Bão. ]]
Các xoáy Mặt Trăng
Các xoáy Mặt Trăng là các vùng có đặc điểm địa chất kỳ dị nằm rải rác khắp bề mặt của Mặt Trăng. Chúng có suất phản chiếu cao, có đặc điểm quang học của bề mặt mới hình thành gần đây và thường có các đường tối uốn lượn xen giữa những vùng sáng. Từ trường ở bề mặt các xoáy đều mạnh tuy nhiên không phải mọi vùng bất thường từ trường đều có xoáy.
Hermonassa modesta
Hermonassa modesta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Mặt Trăng
Nước và sự sống
thumb|left|Video thể hiện các vùng tối vĩnh cửu trên Mặt Trăng được xây dựng dựa trên dữ liệu từ Cao độ kế Laser của [[Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt trăng|Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng. ]]
Nước lỏng không tồn tại trên bề mặt Mặt Trăng. tr.309 Với điều kiện trên bề mặt, nước sẽ bị bức xạ cực tím từ Mặt Trời quang phân thành các chất khác. Ngay cả nước ngậm trong đất đá cũng bị giải hấp bởi tia cực tím của Mặt Trời. Môi trường tự nhiên của Mặt Trăng không hỗ trợ sự sống vì bức xạ Mặt Trời mạnh, gần như không có khí quyển, nhiệt độ cao vào ban ngày, cùng bức xạ ion hóa. Tổng lượng vi sinh vật mà các tàu vũ trụ đã mang lên Mặt Trăng trong các nhiệm vụ thám hiểm có tiếp xúc với bề mặt là khoảng 4,57×1010 tế bào hoặc bào tử, nhưng hầu hết được cho là không thể sống quá một ngày Mặt Trăng (29,5 ngày Trái Đất). Tuy nhiên vào năm 2019, ít nhất một hạt giống đã nảy mầm ở một thí nghiệm trong môi trường có kiểm soát của tàu đổ bộ Thường Nga 4.
Hermonassa modesta
Liên kết ngoài
Thể loại:Hermonassa
Mặt Trăng
Nước và sự sống
Từ những năm 1960, đã có giả thuyết về sự tồn tại của nước đá ở các hố va chạm lạnh lẽo luôn bị khuất trong bóng tối ở hai cực. Trục quay của Mặt Trăng đã ổn định trong vài tỷ năm trở lại đây và ở hai cực có những hố không nhận được ánh sáng Mặt Trời trong suốt thời gian này. Chúng có thể chứa nước đá đến từ sao chổi, gió Mặt Trời, hoặc các tầng đá bên dưới. Các mô phỏng trên máy tính năm 2003 gợi ý khoảng 14.000 kilomét vuông diện tích Mặt Trăng có thể nằm trong bóng tối vĩnh cửu. Các kế hoạch định cư trên Mặt Trăng của con người phụ thuộc đáng kể vào lượng nước có sẵn tại đây khi mà phương án vận chuyển nước từ Trái Đất tỏ ra không khả thi.
Những phát hiện gần đây đã xác nhận sự tồn tại của nước trên bề mặt Mặt Trăng. tr.309 Năm 1998, phổ kế neutron trên tàu vũ trụ Lunar Prospector chỉ ra dấu hiệu hydro trong nước đá nằm dưới lớp đất mặt vài chục xăngtimét ở các hố tối vĩnh cửu gần cực. Thủy tinh núi lửa được mang về từ Mặt Trăng cũng chứa lượng nước nhỏ. Tồn tại nước ở dạng liên kết hóa học trong đá Mặt Trăng. tr.309 Vào năm 2008 phổ kế M3 của tàu vũ trụ Chandrayaan-1 đã phát hiện sự tồn tại của nước ở cả các bề mặt được Mặt Trời chiếu sáng. Năm 2009, LCROSS cho một tên lửa hết nhiên liệu đâm xuống vùng tối vĩnh cửu trong hố va chạm Cabeus gần cực nam và phát hiện khoảng 155 kg nước trong luồng khói bụi bốc lên từ vụ va chạm.
Vào năm 2011 một thí nghiệm đã đo được 615 đến 1410 ppm nước trong bao thể nóng chảy của mẫu đá chứa magma cổ ở Mặt Trăng, cho thấy một số phần bên trong Mặt Trăng có lượng nước tương đương lớp phủ trên của Trái Đất. Việc phân tích lại dữ liệu phổ phản xạ của máy đo M3 vào năm 2018 đã khẳng định sự tồn tại của nước đá trong vòng vĩ độ 20° ở cả hai cực. Dữ liệu cho thấy ánh sáng phản xạ đặc trưng của nước đá, khác hẳn so với ánh sáng từ hydroxyl, nước ở thể khác, hay các bề mặt phản xạ khác. Nước đá có nhiều hơn ở cực Nam, tại các khu vực nằm trong bóng tối lâu nhất. Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng xác nhận nhiệt độ rất thấp trong một số hố va chạm và chụp được ảnh nhờ ánh sáng của sao. tr.309 Tổng lượng nước ở các hố này vào khoảng hàng trăm tỷ tấn. tr.309
Cuối năm 2020, các nhà thiên văn phát hiện phân tử nước ở phần bề mặt được chiếu sáng của Mặt Trăng bằng thiết bị SOFIA. Những khe hở nhỏ khuất tối trong đất đá, ở cả vùng đất được chiếu sáng với vĩ độ trên 80, được cho là chiếm tới khoảng 10–20% diện tích tối vĩnh cửu chứa nước đá của Mặt Trăng.
Trường hấp dẫn
thumb|right|Bản đồ trọng lực bề mặt Mặt Trăng của [[GRAIL. Vùng màu đỏ là trọng trường mạnh, màu xanh là trọng trường yếu hơn. ]]
Trường hấp dẫn của Mặt Trăng đã được đo từ những năm 1960 thông qua ảnh hưởng lên quỹ đạo của các tàu không gian gần Mặt Trăng, với gia tốc của các tàu được xác định nhờ dịch chuyển Doppler của sóng vô tuyến liên lạc giữa tàu và Trái Đất. Tàu Lunar Prospector đã vẽ bản đồ trọng trường của mặt gần vào những năm 1998-1999. Năm 2013, bản đồ trường hấp dẫn cho toàn bộ bề mặt Mặt Trăng đã được thiết lập chi tiết bởi cặp tàu quỹ đạo GRAIL. Gia tốc trọng trường của Mặt Trăng có những vùng cực đại tại một số bồn địa va chạm khổng lồ, một phần do mật độ khối lượng lớn của bazan biển lấp đầy những bồn địa đó. Tuy vậy, một số vùng cực đại không nằm gần khu vực có bazan biển.
Gia tốc trọng trường trung bình trên bề mặt Mặt Trăng là 1,63 m/s2, bằng khoảng 1/6 gia tốc trọng trường Trái Đất. tr.226 Một người mặc bộ đồ phi hành gia Apollo 11 kèm hệ thống cung cấp dưỡng khí nặng tổng cộng 91,3 kg sẽ cảm thấy như chỉ khoảng 15 kg trên Mặt Trăng. Tốc cần để thoát khỏi Mặt Trăng (tốc độ vũ trụ cấp 2) là 2,38 km/s so với Trái Đất là 11,2 km/s. tr.226
Từ trường
thumb|right|Tổng cường độ từ trường ở bề mặt Mặt Trăng, đo bởi tàu Lunar Prospector.
Mặt Trăng có một từ trường ngoài với cường độ nhìn chung dưới 0,2 nanotesla, chưa bằng một phần một trăm ngàn từ trường Trái Đất. Hiện tại Mặt Trăng không có từ trường lưỡng cực toàn cầu mà chỉ có lớp vỏ đã từ hóa, có thể do trước kia từng tồn tại một dynamo toàn cầu. Khoảng 4,25 đến 3,56 tỉ năm trước từ trường Mặt Trăng có khả năng mạnh gần bằng từ trường Trái Đất ngày nay. Dynamo duy trì đến cách đây 1,92 đến 0,80 tỷ năm nhờ các dòng đối lưu hoạt động khi lõi Mặt Trăng kết tinh. Trên lý thuyết, một số vùng từ hóa còn sót lại có thể được gây ra bởi từ trường thoáng qua của những đám mây plasma giãn nở trong những vụ va chạm lớn. Khi những đám mây này xuất hiện sau các vụ va chạm lớn, Mặt Trăng vẫn đang có một nền từ trường đáng kể. Giả thuyết này được hỗ trợ bởi vị trí từ hóa mạnh nhất trên vỏ nằm gần điểm đối chân của những bồn địa va chạm lớn.
Khí quyển
Mặt Trăng có khí quyển rất loãng đến nỗi các hạt khí gần như không va chạm với nhau, giống tầng ngoài khí quyển hành tinh, với tổng khối lượng từ dưới 10 tấn đến khoảng 30 tấn. Thiết bị của các tàu đổ bộ Apollo đo được mật độ hạt khí quyển khoảng 107 hạt/cm³ vào ban ngày và 105 hạt/cm³ vào ban đêm ở bề mặt Mặt Trăng, gần như chân không so với khí quyển Trái Đất (1019 hạt/cm³). Khí quyển bao gồm các chất khí thoát ra từ đất đá và khí sinh ra từ hoạt động phún xạ do gió mặt trời và bụi vũ trụ bắn phá thổ nhưỡng Mặt Trăng. Các nguyên tố được phát hiện có natri và kali sinh ra do phún xạ và giải hấp nhiệt (cũng có trong khí quyển Sao thủy và Io); helium-4 và neon chủ yếu từ gió mặt trời; argon-40, radon-222 và các đồng vị poloni thoát ra khí quyển sau khi hình thành từ phân rã phóng xạ trong lớp vỏ và lớp phủ. Tổng mật độ của các nguyên tố trên vẫn còn nhỏ hơn nhiều mật độ khí quyển Mặt Trăng, do đó các nhà khoa học vẫn đang tìm kiếm sự hiện diện của những phân tử và nguyên tử khác ở khí quyển, đặc biệt là các chất mà có thể được sinh ra từ lớp đất mặt. Chandrayaan-1 đã phát hiện hơi nước với nồng độ thay đổi theo vĩ độ, nhiều nhất tại khoảng 60–70 độ nam. Hơi nước có thể được sinh ra từ sự thăng hoa nước đá ở lớp đất mặt. Những khí này quay lại lớp đất mặt do trọng lực của Mặt Trăng hoặc biến mất vào không gian do áp lực bức xạ mặt trời hoặc nếu chúng bị ion hóa thì bị thổi bay bởi từ trường gió mặt trời.
Cát bụi
thumb|right|Ảnh minh họa vệ tinh [[LADEE đo bụi Mặt Trăng bay gần bề mặt vào hoàng hôn. ]]
Tồn tại một đám mây bụi bất đối xứng bao quanh Mặt Trăng được tạo ra bởi các hạt bụi sao chổi. Mỗi giây có khoảng 0,1 đến 0,6 picôgam bụi sao chổi bay vào mỗi mét vuông bề mặt vùng xích đạo Mặt Trăng với tốc độ khoảng 20 kilômét trên giây. Các hạt này va vào bề mặt khiến bụi ở đó bắn lên với tốc độ cỡ vài trăm mét một giây, sau đó đa số chúng lại rơi xuống bề mặt. Trung bình, lớp bụi bay lơ lửng trên bề mặt Mặt Trăng có tổng khối lượng khoảng 120 kilogam và dày hàng trăm kilomét. Các phép đo bụi đã được thực hiện bởi Thí nghiệm Bụi Mặt Trăng (LDEX) của LADEE, trong khoảng 6 tháng với độ cao từ gần bề mặt đến trên 200 km. Trung bình mỗi phút có một hạt bụi bán kính trên 0,3 micromét va đập vào đầu đo của LDEX. Số lượng hạt bụi tăng lên vào những dịp mưa sao băng Geminid, Quadrantid, Taurid và Omicron Centaurid, khi Trái Đất và Mặt Trăng đi ngang qua những đám tàn tích sao chổi. Đám mây bụi của Mặt Trăng có mật độ bất đối xứng, dày hơn ở vùng hoàng hôn.
Các nhà du hành vũ trụ đặt chân lên Mặt Trăng trong chương trình Apollo đã chứng kiến những quầng sáng gần đường chân trời trước lúc bình minh, một hiện tượng cũng được quan sát bởi một số vệ tinh và tàu đổ bộ. Đây có thể là ánh sáng từ lớp bụi ở trên cao hoặc natri và kali trong khí quyển.
Quá khứ
Năm 2017, một nghiên cứu dựa trên mô hình phun trào dung nham theo thời gian cho thấy Mặt Trăng từng có một khí quyển khá dày trong khoảng thời gian cỡ 70 triệu năm, giữa 3 và 4 tỷ năm trước. Khí quyển này chứa các khí sinh ra bởi các vụ phun trào núi lửa Mặt Trăng và có áp suất khoảng gấp rưỡi so với khí quyển Sao Hỏa ngày nay. Khí quyển cổ xưa này đã dần biến mất vào không gian chủ yếu do chuyển động nhiệt của các hạt khí với tốc độ trên tốc độ vũ trụ cấp 2.
Chuyển động và mùa
Mặt Trăng tự quay quanh trục với chu kỳ phụ thuộc vào hệ quy chiếu: so với nền sao ở xa, chu kỳ này là chu kỳ sao, tr.46 27,3 ngày Trái Đất, còn so với Mặt Trời thì chu kỳ này là chu kỳ giao hội, tr.45 29,5 ngày Trái Đất. Đối với quan sát viên đứng yên trên bề mặt Mặt Trăng, Mặt Trời mọc và lặn theo chu kỳ đúng bằng chu kỳ giao hội. Mặt Trăng quay quanh Trái Đất và bị khóa thủy triều so với Trái Đất, khiến cho chu kỳ sao của chuyển động tự quay của Mặt Trăng đúng bằng chu kỳ quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất, và chu kỳ giao hội tự quay cũng bằng chu kỳ giao hội quỹ đạo (còn gọi là "tháng giao hội"). tr.331 Chu kỳ giao hội quỹ đạo cũng là chu kỳ pha Mặt Trăng khi quan sát từ Trái Đất (còn gọi là "tuần trăng"). tr.123 tr.331
thumb|right|Hố [[Shackleton (hố va chạm)|Shackleton với rìa có các đỉnh sáng vĩnh cửu và đáy là hố tối vĩnh cửu. ]]
Độ nghiêng trục quay của Mặt Trăng so với hoàng đạo chỉ là 1,54°, nhỏ hơn nhiều so với 23,5°Của Trái Đất. tr.108 Do đó bức xạ Mặt Trời lên Mặt Trăng cũng ít thay đổi theo mùa hơn, ngoại trừ tại vùng gần cực, nơi mà yếu tố địa hình và yếu tố mùa đều có ảnh hưởng.
Tuy có thể tính được nhiệt độ trung bình bề mặt của Mặt Trăng, nhưng nhiệt độ thực tế ở từng địa điểm có thể lệch so với mức trung bình hàng chục độ K, tùy theo điều kiện địa hình (độ dốc, bóng râm, kiến trúc tán xạ ánh sáng và nhiệt), độ phản xạ sáng và bức xạ hồng ngoại của bề mặt địa phương, và tính chất nhiệt (nhiệt dung, độ dẫn nhiệt) của khu vực. Do thiếu khí quyển hay thủy quyển để ổn nhiệt, nhiệt độ bề mặt thay đổi mạnh trong ngày của Mặt Trăng. tr.314 Vào giữa trưa, nhiệt độ của đất đá màu sẫm có thể lên trên 100 °C; còn trong ban đêm (kéo dài khoảng hai tuần, tương đương với thời lượng ban ngày của Mặt Trăng), nhiệt độ đất xốp giảm xuống khoảng -180 °C. tr.314 Nơi có nhiệt độ ổn định và không quá lạnh là các đỉnh núi sáng vĩnh cửu gần cực, khoảng -50±10 °C, được cho là phù hợp để định cư vì dễ tiếp cận năng lượng Mặt Trời và nguồn nước đá ở các hố tối vĩnh cửu gần đó.
Hệ Trái Đất - Mặt Trăng
center|1080px|Mô hình thu nhỏ của Hệ Trái Đất - Mặt Trăng: kích thước và khoảng cách trung bình theo đúng tỷ lệ. Mô hình thu nhỏ của Hệ Trái Đất - Mặt Trăng: kích thước và khoảng cách trung bình theo đúng tỷ lệ. tr.19
Quỹ đạo
center|1080px|Các pha của Mặt Trăng. Các pha Mặt Trăng: trăng tròn (rằm) ở giữa, khi Mặt Trăng ở đối diện Mặt Trời qua Trái Đất; trăng tối (không trăng), ở ngoài cùng hai bên, khi Mặt Trăng ở cùng phía Mặt Trời; trạng thái trung gian là trăng khuyết, bán nguyệt, lưỡi liềm. tr.268 tr.121 Do hệ Trái Đất-Mặt Trăng chuyển động quanh Mặt Trời, từ trái qua phải trên hình, để Mặt Trăng quay trở lại cùng một pha, cần khoảng thời gian là chu kỳ giao hội quỹ đạo, lâu hơn so với chu kỳ quỹ đạo; tr.123 với chênh lệch thể hiện bằng cung màu xanh nõn chuối ở ngoài cùng bên phải trên hình.
Quỹ đạo của Mặt Trăng bị gây nhiễu bởi Mặt Trời, Trái Đất, và ở mức độ ít hơn là các hành tinh, khiến cho tất cả các thông số của quỹ đạo, như độ nghiêng, độ lệch tâm, bán trục lớn, điểm nút, củng điểm ... đều biến động nhỏ một cách tuần hoàn và phức tạp. Ví dụ, mặt phẳng quỹ đạo của Mặt Trăng tiến động theo chu kỳ 18,6 năm, và ảnh hưởng đến các khía cạnh khác của chuyển động, thể hiện ở các công thức toán học trong các định luật Cassini. Ví dụ khác là độ lệch tâm quỹ đạo của Mặt Trăng thay đổi theo chu kỳ 206 ngày, khiến cho cận điểm và viễn điểm quỹ đạo của Mặt Trăng cũng biến động theo chu kỳ này. center|1080px|Khoảng cách từ tâm Trái Đất đến Mặt Trăng biến đổi theo chu kỳ quỹ đạo 27,3 ngày, chồng lên chu kỳ thay đổi của độ lệch tâm quỹ đạo 206 ngày. Vì quỹ đạo elip, khoảng cách từ tâm Trái Đất đến tâm Mặt Trăng biến đổi theo chu kỳ quỹ đạo 27,3 ngày, chồng lên chu kỳ thay đổi của độ lệch tâm quỹ đạo 206 ngày. Khoảng cách tới củng điểm quỹ đạo thay đổi theo độ lệch tâm quỹ đạo; với cận điểm gần nhất ở khoảng 356.400 km, xa nhất ở khoảng 370.400 km; viễn điểm gần nhất khoảng 404.000 km, xa nhất khoảng 406.700 km. Các chấm tròn trên đồ thị ứng với các thời điểm trăng tròn.
Tương quan kích thước
Xét tương quan với Trái Đất, Mặt Trăng là một vệ tinh tự nhiên lớn lạ thường: nó có đường kính bằng khoảng một phần tư tr.19 và khối lượng bằng 1/81 Trái Đất. tr.304 Mặt Trăng là vệ tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời nếu so tương quan với kích cỡ hành tinh của chúng, dù vậy Charon có kích thước trên một nửa hành tinh lùn Pluto. tr.426-432 Mặt Trăng chiếm phần lớn mômen động lượng của hệ Trái Đất - Mặt Trăng, và khiến Trái Đất quay quanh khối tâm Trái Đất-Mặt Trăng một lần một tháng vũ trụ với tốc độ bằng 1/81 Mặt Trăng hay khoảng 12,5 m/s. tr.444-445 Chuyển động này chồng lên chuyển động quay của Trái Đất quanh Mặt Trời với tốc độ lớn hơn nhiều khoảng 30 km/s. tr.245