cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belvisia novoguineensis
Tham khảo
Thể loại:Belvisia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1947
Fufius funebris
Tham khảo
Thể loại:Loài đặc hữu của Brasil Thể loại:Fufius
Suzuki Ryohei
Suzuki Ryohei (鈴木 良平, sinh ngày 12 tháng 6 năm 1949) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Suzuki Ryohei đã dẫn dắt Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ 1986-1989.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1949 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Tân Thịnh, Định Hóa
Tân Thịnh là một xã thuộc huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.
Địa lý
Tân Thịnh là xã cực đông của huyện Định Hóa, có vị trí địa lý:
Xã Tân Thịnh có diện tích 57,00 km², năm 1999 dân số là 4.067 người, mật độ dân số là 71 người/km².
Xã Tân Thịnh hơn 20 cây chò chỉ có tuổi hàng trăm năm, chiều cao trên 30m, chu vi hơn 1m.
Lịch sử
Đến năm 2019, xã Tân Thịnh được chia thành 22 xóm: Khuổi Lừa, Nà Chúa, Làng Dạ, Nà Lèo, Làng Lải, Làng Quàn, Làng Đúc, Làng Ngõa, Thịnh Mỹ 1, Thịnh Mỹ 2, Thịnh Mỹ 3, Thâm Yên, Khau Lang, Pác Cập, Bản Pán, Bản Màn, Đồng Khiếu, Đồng Tốc, Đồng Vang, Đồng Muồng, Hát Mấy, Đồng Đình.
Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xóm Nà Chúa vào xóm Khuổi Lừa, sáp nhập hai xóm Nà Lèo và Làng Lải vào xóm Làng Dạ, sáp nhập xóm Làng Quàn vào xóm Làng Đúc, sáp nhập ba xóm Thịnh Mỹ 1, Thịnh Mỹ 2, Thịnh Mỹ 3 thành xóm Thịnh Mỹ, sáp nhập xóm Thâm Yên vào xóm Làng Ngõa, sáp nhập hai xóm Pác Cập và Bản Pán vào xóm Khau Lang, sáp nhập xóm Đồng Vang vào xóm Bản Màn, sáp nhập xóm Đồng Khiếu vào xóm Đồng Tốc, sáp nhập hai xóm Hát Mấy và Đồng Đình vào xóm Đồng Muồng.
Hành chính
Xã Tân Thịnh được chia thành 9 xóm: Bản Màn, Đồng Muồng, Đồng Tốc, Khau Lang, Khuổi Lừa, Làng Dạ, Làng Đúc, Làng Ngõa, Thịnh Mỹ.
Joan Baez
nhỏ|phải|220px|Joan Baez vào năm 1963 Joan Chandos Baez (phát âm:/ˈbaɪ.ɛz/; sinh ngày 09 tháng 1 năm 1941 tại New York, Hoa Kỳ) là một ca sĩ hát nhạc folk và đồng quê người Mỹ, bà cũng là một nhà hoạt động nhân quyền, hoạt động xã hội vì công lý và hòa bình. Trong chiến tranh Việt Nam, bà là ca sĩ phản chiến và đã sang Hà Nội vào năm 1972 khi Không quân Hoa Kỳ đang phát động chiến dịch ném bom. Năm 1979, bà tham gia các cuộc biểu tình phản đối những hành động của chính quyền Việt Nam.
Sự nghiệp
Thuở thiếu thời, Joan Baez sống tại phía nam California và bắt đầu học nhạc từ rất sớm. Với niềm đam mê âm nhạc và tài năng âm nhạc, Joan Baez đã bắt đầu sự nghiệp của mình từ rất sớm vào năm 1959 và được toàn thế giới biết đến với cương vị ca sĩ vì hoà bình. Bà là một trong nữ ca sĩ nhạc dân ca bán được nhiều đĩa nhất trong lịch sử nước Mỹ. Trong những năm 60, Joan Baez trở thành người có vị trí hết sức quan trọng trong giới âm nhạc truyền thống với phong cách hết sức mới mẻ. Bà liên tiếp cho ra đời rất nhiều album và dành 6 năm cho album đầu tiên của mình mang tên "Vanguard Records" (phát hành vào năm 1960)
Chiến tranh Việt Nam
Joan Baez đã đến Việt Nam vào năm 1972, và luôn bày tỏ sự phản đối cuộc chiến phi nghĩa của Mỹ ở Việt Nam và muốn "đứng về phía Hà Nội bằng tiếng hát" và từng hát cho cán bộ nhân viên Đài Tiếng nói Việt Nam lẫn tù binh phi công Mỹ đang bị giam giữ tại Hoả Lò trong dịp mừng Giáng sinh và năm mới, bà cùng hát những bài ca phản chiến với một nhạc công guitar người Việt. Sau khi tới Việt Nam, và trở lại Pháp bà đã tố cáo những tội ác của chính quyền Mỹ, thông qua việc lợi dụng cơ hội được đài phát thanh và truyền hình Pháp ORTF mời biểu diễn.
Năm 1979, bà tham gia các cuộc biểu tình phản đối những hành động của chính quyền Hà Nội về vấn đề thuyền nhân. Vào ngày 30 tháng 5 năm 1979, Joan Baez và tám mươi người ký tên khác đã viết "Thư ngỏ cho nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam", được đăng trên New York Times, Washington Post, Los Angeles Times và các tờ báo khác dưới dạng quảng cáo toàn trang. Bức thư bày tỏ lo ngại về các trại cải tạo, sự biến mất của những người bị cáo buộc kẻ thù của nhà nước, và sự ép buộc các công dân trung bình phải dọn sạch các bãi mìn mà không được đào tạo hoặc trang bị phù hợp. Bức thư lưu ý rằng "với sự trớ trêu bi thảm, sự tàn ác, bạo lực và áp bức được thực hiện bởi các cường quốc nước ngoài ở nước bạn trong hơn một thế kỷ vẫn tiếp tục dưới chế độ hiện tại." .
Chú thích
Thể loại:Người ủng hộ bất bạo động
Fufius lanicius
Fufius lanicius là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ Bolivia.
Tham khảo
Thể loại:Loài đặc hữu của Bolivia Thể loại:Fufius
Phelipara confusa
Phelipara confusa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Phelipara
Machetá
Machetá là một khu tự quản thuộc tỉnh Cundinamarca, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Machetá đóng tại Machetá Khu tự quản Machetá có diện tích ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Machetá có dân số 6650 người.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Cundinamarca Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Büyükköy, İliç
Büyükköy là một xã thuộc huyện İliç, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 44 người.
Anthemis indurata
Anthemis indurata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Delile mô tả khoa học đầu tiên năm 1813.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anthemis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1813
East Pittsburgh, Pennsylvania
East Pittsburgh là một thị trấn thuộc quận Allegheny, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1822 người.
Xem thêm
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Khu dân cư ở quận Allegheny, Pennsylvania
Mimosa filiformis
Mimosa filiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
F
Bồ câu gỗ châu Phi
Bồ câu gỗ châu Phi, tên khoa học Columba unicincta, là một loài chim trong họ Columbidae.
Tham khảo
U Thể loại:Động vật được mô tả năm 1860 Thể loại:Chim châu Phi Hạ Sahara
Soldier Field
Soldier Field là một sân vận động bóng đá và bóng bầu dục Mỹ nằm ở Near South Side của Chicago, Illinois, gần Trung tâm thành phố Chicago. Sân được khánh thành vào năm 1924 và là sân nhà của Chicago Bears của National Football League (NFL), đội đã chuyển đến đó vào năm 1971, và Chicago Fire FC của Major League Soccer (MLS). Sân có sức chứa 61.500 chỗ ngồi cho bóng bầu dục và là sân vận động lâu đời nhất ở NFL.
Bên trong của sân vận động đã được xây dựng lại như một phần của dự án cải tạo lớn vào năm 2002, nhằm hiện đại hóa cơ sở nhưng giảm sức chứa chỗ ngồi, đồng thời khiến sân bị xóa tên là Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ. Soldier Field đã từng là sân nhà của một số đội thể thao khác trong lịch sử của sân, bao gồm cả Chicago Cardinals của NFL, đội bóng bầu dục của Đại học Notre Dame, cũng như đã tổ chức các trận đấu của Giải vô địch bóng đá thế giới 1994, Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 1999, và nhiều phiên bản của Cúp Vàng CONCACAF. Năm 1968, sân đã tổ chức kỳ đại hội đầu tiên của Thế vận hội Đặc biệt. Các sự kiện lịch sử khác bao gồm các cuộc mít tinh lớn với các bài phát biểu, bao gồm của Amelia Earhart, Franklin D. Roosevelt và Martin Luther King Jr..
Liên kết ngoài
Thể loại:Trung tâm Chicago Thể loại:Địa điểm thể thao Chicago Thể loại:Địa điểm bóng bầu dục Mỹ tại Chicago Thể loại:Địa điểm điền kinh Chicago Thể loại:Địa điểm quyền Anh ở Chicago Thể loại:Các công trình và kiến trúc có trong Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ ở Chicago Thể loại:Địa điểm bóng bầu dục đại học Thể loại:Sân vận động của Chicago Bears Thể loại:Sân vận động của Chicago Blitz Thể loại:Sân vận động của Chicago Cardinals Thể loại:Chicago Fire FC s Thể loại:Sân vận động Cúp Vàng CONCACAF Thể loại:Địa điểm điền kinh không còn tồn tại ở Hoa Kỳ Thể loại:Đội bóng bầu dục DePaul Blue Demons Thể loại:Các sân vận động giải vô địch bóng đá nữ thế giới 1999 Thể loại:Sân vận động Major League Soccer Thể loại:Danh lam Lịch sử Quốc gia trước đây của Hoa Kỳ Thể loại:Địa điểm khúc côn cầu trên băng Chicago s Thể loại:Công trình được chứng nhận LEED Thể loại:Địa điểm motorsport Illinois Thể loại:Đường đua NASCAR Thể loại:Địa điểm National Football League Thể loại:Sân vận động North American Soccer League (1968–1984) Thể loại:Địa điểm của Đội bóng bầu dục Notre Dame Fighting Irish Thể loại:Địa điểm khúc côn cầu trên băng ngoài trời ở Hoa Kỳ Thể loại:Sân vận động lễ khai mạc Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ Thể loại:Địa điểm điền kinh Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ Thể loại:Dự án của Holabird & Root Thể loại:Các công trình và kiến trúc được xây dựng lại ở Illinois Thể loại:Sân vận động rugby union tại Chicago Thể loại:Địa điểm bóng đá Chicago Thể loại:Địa điểm bóng mềm Chicago Thể loại:Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1924 Thể loại:Địa điểm thể thao có trong Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ ở Illinois Thể loại:Địa điểm quần vợt Chicago Thể loại:Điểm tham quan du lịch ở Chicago Thể loại:Địa điểm United States Football League Thể loại:Địa điểm World Football League Thể loại:Địa điểm XFL (2001) Thể loại:Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 1994 Thể loại:Khởi đầu năm 1924 ở Illinois Thể loại:Sân vận động đã tổ chức trận khai mạc Giải vô địch bóng đá thế giới Thể loại:Điểm tham quan ở Chicago
Extrakunia deceptiva
Extrakunia deceptiva là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Extrakunia
Qurtuman
Qurtuman (قرطمان, Gertman) là một ngôi làng Syria nằm trong phó huyện Masyaf ở huyện Masyaf, nằm ở phía tây Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Qurtuman có dân số 1.467 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Cư dân của nó chủ yếu là Alawites.
Hexatoma vulcan
Hexatoma vulcan là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Goniopteris macrotis
Goniopteris macrotis là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Hook.) Pic. Serm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Goniopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Kovářov
Kovářov là một làng thuộc huyện Písek, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Písek Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Cassipourea ndando
Cassipourea ndando là một loài thực vật có hoa trong họ Rhizophoraceae. Loài này được J.Léonard ex Floret mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cassipourea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982
Mayres, Ardèche
Mayres là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Ardèche
Dipoena buccalis
Dipoena buccalis là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Dipoena. Dipoena buccalis được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1886.
Tham khảo
Thể loại:Dipoena
Leioproctus providellus
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1905
Neostatherotis
Neostatherotis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.
Fufius lucasi
Fufius lucasi là một loài nhện trong họ Cyrtaucheniidae. Loài này phân bố ờ Brasil.
Tham khảo
Thể loại:Loài đặc hữu của Brasil Thể loại:Fufius
Hồ Prespa
Các hồ Prespa là hai hồ nước ngọt ở phía đông nam châu Âu, thuộc ba quốc gia Albania, Hy Lạp và Cộng hòa Bắc Macedonia. Trong tổng diện tích bề mặt, 176,3 km2 (68,07 dặm vuông) thuộc Cộng hòa Macedonia, 46,3 km2 (17,88 dặm vuông) thuộc Albania và 36,4 km2 (14,05 dặm vuông) thuộc Hy Lạp. Chúng là những hồ kiến ​​tạo cao nhất ở Balkan, đứng ở độ cao 853 m (2.798 ft). Hồ Prespa Lớn (Liqeni i Prespës, Μεγάλη Πρέσπα, Megáli Préspa, Преспанско Езеро, Prespansko Ezero) Hồ Prespa nhỏ Μικρή Πρέσπα, Mikri Prespa; tiếng Albania: Prespa e Vogël) chỉ được chia sẻ chung giữa Hy Lạp (138 km2 (53,28 dặm vuông) diện tích, 42,5 km2 (16,41 dặm vuông) diện tích) (19,69 sq mi) diện tích thoát nước, diện tích bề mặt 4,3 km2 (1,66 sq mi)).
Khu vực này có ba Công viên Quốc gia nằm ở Albania (Công viên Quốc gia Prespa), Hy Lạp và Cộng hòa Macedonia tương ứng. Thị trấn lớn nhất trong khu vực các hồ Prespa là Resen ở Cộng hòa Macedonia. Vào năm 2014, Khu bảo tồn xuyên biên giới Ohrid-Prespa giữa Albania và Macedonia đã được thêm vào Mạng dự trữ sinh quyển thế giới của UNESCO.
Tham khảo
Thể loại:Hồ Hy Lạp Thể loại:Hồ Albania Thể loại:Hồ Bắc Macedonia Thể loại:Biên giới Albania-Hy Lạp Thể loại:Biên giới Albania-Cộng hòa Macedonia Thể loại:Ngã ba biên giới Thể loại:Hồ quốc tế châu Âu
Chiến dịch Linebacker
Chiến dịch Linebacker là chiến dịch do Hoa Kỳ thực hiện trong Chiến tranh Việt Nam nhầm giải tỏa áp lực tiến công của Quân giải phóng trong Chiến dịch hè 1972. Thực hiện bằng cách ném bom miền Bắc Việt Nam, thả thủy lôi phong tỏa cảng Hải Phòng, nhằm làm kiệt quệ miền Bắc, ngăn chặn sự chi viện cho miền Nam. Việt Nam Dân chủ Cộng hòa gọi chiến dịch này là "Chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai".
Chiến dịch Linebacker bắt đầu ngày 16 tháng 4 năm 1972, thực sự là một đòn bất ngờ đối với miền Bắc, vì phần lớn lực lượng phòng không đã được điều động bảo vệ hậu phương của Chiến dịch hè 1972. Mặt khác, lần này Hoa Kỳ đã tung ra những loại máy bay và những đòn tiến công mạnh mẽ, ác liệt hơn so với cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất (1964-1968). Ngay ngày đầu tiên của cuộc chiến, Hà Nội bị đánh phá ác liệt. Tổng kho xăng dầu Đức Giang bốc cháy hơn 1 tuần lễ liền. Lần đầu tiên Hải Phòng bị B-52 rải thảm. Các cuộc oanh tạc Hà Nội và Hải Phòng cùng những hoạt động phóng ngư lôi phong toả các hải cảng ở miền Bắc Việt Nam, do Tổng thống Nixon ra lệnh vào tháng 5 để trả đũa Chiến dịch Xuân Hè 1972, đã giáng một đòn nặng nề vào kinh tế Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Hoạt động vận chuyển hàng hóa từ bên ngoài vào miền Bắc, cũng như hoạt động tiếp tế của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho các chiến trường miền Nam Việt Nam bị suy giảm rõ rệt, dẫn đến những thay đổi lớn trong chiến cục năm 1972 tại Việt Nam.
Cho đến trước chiến dịch phòng không Hà Nội - Hải Phòng, chiến cuộc diễn ra ác liệt khắp miền Bắc. Cơ sở hạ tầng của miền Bắc từ đường bộ, đường sắt, cầu, cảng, nhà máy, cơ sở sản xuất cho đến đê điều đều bị tàn phá nặng nề. Đổi lại, về phía Hoa Kỳ cũng đã có 674 máy bay các loại bị bắn hạ (số liệu của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa). Trong số các máy bay bị bắn rơi có 34 chiếc B-52, 4 chiếc F111.
Đợt 1 "Chiến thuật nhảy cừu"
Mở đầu chiến dịch này, ngày 6 tháng 4, Không lực Hoa Kỳ huy động hơn 150 lần chiếc máy bay, trong đó có 18 lần chiếc B-52 phối hợp với các pháo hạm ném bom, bắn phá các kho hàng, chân hàng và trận địa tên lửa của Quân đội nhân dân Việt Nam tại Quảng Bình và Vĩnh Linh. Tiểu đoàn 52 Trung đoàn tên lửa 267 thuộc Sư đoàn phòng không 363B đã bắn rơi tại chỗ 1 chiếc F-4 tại Quảng Hưng, Quảng Trạch, Quảng Bình. Đây là chiếc máy bay đầu tiên bị hạ trong Chiến dịch Linebacker.
Ngày 7 tháng 4 Không lực Hoa Kỳ tổ chức nhiều trận không kích lớn vào các đơn vị phòng không của Quân đội nhân dân Việt Nam tại Vĩnh Linh và Quảng Bình; đánh hỏng 6 bộ khí tài, 7 tiểu đoàn tên lửa của các Sư đoàn phòng không 367 và 377 mất sức chiến đấu. Đợt tấn công đầu tiên của Không lực Hoa Kỳ kết thúc ngày 10 tháng 4. Tuy được công nhận bắn rơi 18 máy bay nhưng đợt tấn công này đã làm suy yếu đáng kể sự yểm hộ đất đối không của Quân đội nhân dân Việt Nam cho chiến dịch Trị-Thiên. Phía Việt Nam phản ứng thận trọng. Ngày 7 tháng 4, Quân ủy Trung ương Quân đội nhân dân Việt Nam ra chỉ thị: "Tăng cường sẵn sàng chiến đấu, kiên quyết bảo vệ miền Bắc và làm tốt nhiệm vụ chi viện tiền tuyến trong tình hình mới". . Đến ngày 9 tháng 4, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam mới ban hành mệnh lệnh chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu cho tất cả các lực lượng vũ trang trên toàn miền Bắc.
Đêm 9 rạng ngày 10 tháng 4, Không lực Hoa Kỳ huy động 50 lần chiếc máy bay, trong đó có 12 chiếc B-52 ném bom khu vực Vinh - Bến Thủy. Ngày 13 tháng 4, 64 lần chiếc máy bay cường kích và 6 chiếc B-52 không kích cầu Hàm Rồng và sân bay Thọ Xuân (căn cứ của MiG-21). Sư đoàn phòng không 365 của QĐNDVN ở khu vực này không bắn rơi được chiếc nào. 3 giờ sáng ngày 16 tháng 4. Không lực Hoa Kỳ tổ chức một trận đánh quy mô vào Hải Phòng; sử dụng 261 phi vụ chiến thuật và 9 phi vụ B-52 dội bom xuống thành phố kết hợp với sử dụng nhiễu điện tử ồ ạt và dày đặc. Các Trung đoàn tên lửa 285 và 238 Quân đội nhân dân Việt Nam bảo vệ thành phố Hải Phòng đã bắn lên 93 quả đạn tên lửa nhưng không trúng chiếc B-52 nào. Sau trận này, tướng Mormoyer, tham mưu trưởng Không lực Hoa Kỳ tuyên bố: "B-52 của Không quân chiến lược Hoa Kỳ có thể đánh bất cứ địa điểm nào trên miền Bắc Việt Nam mà không gặp phải sự kháng cự đáng kể của đối phương".
nhỏ|2000 px|phải|Cầu Hàm Rồng bị máy bay Mỹ sử dụng bom LORAN đánh hỏng năm 1972 (ảnh chụp từ trên không)
Trong các trận đánh tháng 4 năm 1972 ở miền Bắc, Không lực Hoa Kỳ đã sử dụng phổ biến các loại máy gây nhiễu điện tử có công suất lớn: ALQ (các phiên bản 51, 87, 100, 101) gây nhiễu radar điều khiển tên lửa đất đối không; ALR-18 gây nhiễu radar của MiG-21; ALQ-76 và QTR-13 gây nhiễu ra đa pháo phòng không COH-9A. Các máy bay thế hệ mới được sử dụng có F-4D và E thay cho F-4C, F-105G thay cho F-105F, A-6 và A-7 thay cho A-4. Các kỹ thuật điều khiển vũ khí hiện đại có: hệ thống điều khiển bom bằng laser ZOT và KNIGHT. Các loại tên lửa chống ra đa mới như AGM-78, AGM-88 cũng được đưa vào sử dụng kết hợp với loại AGM-45 cũ.
Sáng ngày 9 tháng 5, phân hạm đội tuần dương và khu trục số 11 thuộc Hạm đội 7 (Hải quân Hoa Kỳ) bắt đầu chiến dịch rải thủy lôi ngăn chặn, cô lập bờ biển Bắc Việt Nam với 7.963 quả ở 43 khu vực bến cảng, cửa sông của 10 tỉnh ven biển từ Quảng Bình đến Quảng Ninh; tập trung nhiều nhất ở các khu vực Hải Phòng, Cửa Hội, Hòn La và cửa sông Gianh.
Về chiến thuật, Không lực Hoa Kỳ không leo thang theo từng địa điểm từ Nam ra Bắc mà đánh theo lối "nhảy cừu": từ Quảng Bình ra Vinh, Thanh Hóa (bỏ qua Hà Tĩnh) đến Hải Phòng, Hà Nội (bỏ qua Nam đồng bằng Bắc Bộ). Từ ngày 6 tháng 4 đến ngày 8 tháng 5, Không lực Hoa Kỳ và không quân của Hải quân Hoa Kỳ đã không kích 857 điểm trên miền Bắc, trong đó có: 345 mục tiêu giao thông, 215 mục tiêu dân sự, 85 mục tiêu quân sự. Các pháo hạm của Hạm đội 7 đã bắn 12.870 quả đạn vào các mục tiêu ven biển từ Đồ Sơn đến Vĩnh Linh. Theo phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, họ đã bắn rơi 89 máy bay của đối phương. Hoa Kỳ chỉ công nhận mất 15 chiếc.
Đợt 2-"Vùng 6"
nhỏ|256px|phải|Đội hình [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4 phối hợp với A-7 không kích miền Bắc Việt Nam]]
"Vùng 6" là mật danh của Không lực Hoa Kỳ chỉ không phận Hà Nội và các vùng lân cận có bán kính 50 dặm. Ngày 10 và 11 tháng 5, Không lực Hoa Kỳ tổ chức các trận đánh quy mô lớn vào Hà Nội và các khu vực lân cận. Tên lửa phòng không của Quân đội nhân dân Việt Nam không bắn rơi được chiếc nào do bị gây nhiễu nặng bao gồm cả nhiễu trong đội hình từ các máy phát nhiễu gắn trên máy bay ném bom, máy bay tiêm kích gây ra cũng như nhiễu ngoài đội hình từ các máy bay EB-66 và EC-121 gây ra. Các đầu mối giao thông chiến lược như cầu Long Biên, cầu Đuống, Cầu Phú Lương và nhiều khu công nghiệp ở miền Bắc bị máy bay Mỹ đánh hỏng trong thời gian ngắn. Bộ Tham mưu quân chủng phòng không - không quân Quân đội nhân dân Việt Nam phải tổ chức điều chỉnh lại khí tài và tập huấn tác chiến tên lửa đối không để đối phó với các biện pháp chống tên lửa hiện đại của Không lực Hoa Kỳ và tổ chức lại thế trận phòng không trên toàn miền Bắc. Không quân tiêm kích của Quân đội nhân dân Việt Nam bắn rơi 9 máy bay của đối phương (Hoa Kỳ công nhận rơi 5 chiếc). Trung đoàn không quân tiêm kích 923 (QĐNDVN) mất 2 chiếc MiG-17 trong trận bảo vệ cầu Phú Lương (Hải Dương)
Song song với các cuộc không kích vào Hà Nội, Không lực Hoa Kỳ còn tổ chức các đợt tấn công vào các đầu mối giao thông quan trọng ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ. Trong các ngày từ 7 đến 30 tháng 5, hàng trăm lần chiếc cường kích tổ chức hơn 10 trận không kích cầu Ninh Bình nhưng không phá được cầu, chỉ đánh hỏng được các đoạn đường giao thông ở hai đầu cầu và mất 8 máy bay.
Từ ngày 15 tháng 5 đến cuối tháng 6, Không lực Hoa Kỳ tiếp tục tổ chức các trận đánh lẻ vào "Vùng 6" và các khu vực lân cận. Ngày 6 tháng 6, Trung đoàn tên lửa 261 bắn rơi một chiếc F-4 ở Yên Bái chấm dứt 2 tháng thúc thủ không đánh rơi máy bay đối phương của tên lửa phòng không. Ngày 27 tháng 6, Trung đoàn 261 hạ một F-4 rơi ở Đại Kim (Hà Nội); Trung đoàn 257 đánh rơi 1 F-105G ở Thanh Sơn (Phú Thọ). Đầu tháng 7 năm 1972, Không lực Hoa Kỳ phối hợp với không quân của hải quân Hoa Kỳ tổ chức 6 trận đánh lớn vào Hà Nội. Các đơn vị tên lửa quanh Hà Nội đã cơ động ra vòng ngoài, hình thành thế ngoài đánh vào, bắn rơi 6 chiếc F-4 và F-105. Trong tháng 6, các Trung đoàn không quân tiêm kích 921 và 923 Không quân Nhân dân Việt Nam cũng bắn rơi 16 máy bay của đối phương và chịu tổn thất 4 chiếc. Lực lượng dân quân tự vệ của các tỉnh miền Bắc cùng tham gia với quân đội chính quy đánh các máy bay bay thấp của Hải quân Hoa Kỳ. Trong các ngày 12, 17, 19 và 21 tháng 7 các đơn vị này đã bắn rơi 3 chiếc A-7 và 1 chiếc F-4H. Ngày 27 tháng 6, Không quân Mỹ tổ chức một trận tập kích lớn vào Hà Nội với 24 máy bay cường kích và 20 máy bay tiêm kích F-4 yểm hộ. 5 chiếc MiG-21MF của Không quân Nhân dân Việt Nam hạ 4 chiếc F-4E của các Liên đội không quân chiến thuật số 366 và 423 của Không quân Hoa Kỳ tại vùng trời Tây Bắc Việt Nam (các F-4 bị rơi có số hiệu 68-0314, 67-0248, 69-7271, 69-7296); bắn bị thương 1 F-4E (số hiệu 67-0243).
Trong tháng 7 năm 1972, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa công bố bắn rơi 43 máy bay của không quân và hải quân Hoa Kỳ. Phía Hoa Kỳ ghi nhận từ ngày 10 tháng 5 đến 30 tháng 7, họ chỉ mất mất 35 chiếc.
Đợt 3-"Không kích mở rộng"
nhỏ|256px|phải|Một chiếc [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4 của Không lực Hoa Kỳ bị trúng tên lửa SAM-2 khi đang không kích miền Bắc Việt Nam]]
Từ tháng 8 đến tháng 9 năm 1972, Không lực Hoa Kỳ giảm bớt cường độ các đợt đánh phá vào Vùng 6 và mở rộng đánh phá ra các tuyến giao thông quan trọng ở phía Bắc, phía Nam Hà Nội (quốc lộ số 1) và phía Đông (quốc lộ số 5, quốc lộ số 10). Trọng điểm không kích trong thời gian này là các cầu, phà đầu mối (Sông Hóa, Bắc Giang, Đáp Cầu, Tân Đệ, Phú Lương, Ninh Bình, Hàm Rồng...), các chân hàng, kho hàng (Hải Phòng, Đồng Mỏ, Đông Anh), các trận địa tên lửa phòng không, các sân bay, các nhà ga đầu mối trên các tuyến đường sắt Hà Nội-Thanh Hóa-Vinh, Hà Nội-Đồng Đăng, Hà Nội-Hải Phòng, Hà Nội-Yên Bái và các kho xăng, dầu. Quân chủng phòng không-không quân Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức thêm 3 trung đoàn pháo cao xạ, bố trí lại thế trận từ tập trung bảo vệ yếu địa Hà Nội sang phân tán ra các địa bàn đường 1 Bắc, đường 1 Nam... tổ chức các cụm phòng không bảo vệ các đầu mối giao thông.
Ngày 25 tháng 9, Bộ Tư lệnh Không lực Hoa Kỳ điều 2 đại đội gồm 48 máy bay cường kích F-111A thuộc Liên đội không quân chiến thuật số 47 đến căn cứ Takhli (Thái Lan) với nhiệm vụ phối hợp với các máy bay tầm thấp A-6 và A-7 của không lực Hải quân Hoa Kỳ tiêu diệt các trận địa tên lửa SAM. F-111A có góc cánh thay đổi (cụp-xòe), có vận tốc siêu âm, mang được 8 tấn bom, có thể bay thấp cách mặt đất 60 m, lần đầu tiên xuất hiện trong chiến tranh Việt Nam. Cũng trong tháng 9, Quân chủng phòng không - không quân Quân đội nhân dân Việt Nam đã xây dựng xong phương án đối phó với các cuộc tập kích đường không lớn bằng B-52.
Ngày 6 tháng 10, Không lực Hoa Kỳ tổ chức cuộc oanh kích lớn vào Hà Nội với đội hình hơn 40 máy bay tiêm kích và cường kích, tập trung đánh các trận địa tên lửa phòng không của Quân đội nhân dân Việt Nam ở Chèm, Dục Tú, Đại Chu, Yên Nghĩa, Bắc Hồng, Song Mai. Ngày 8 tháng 10, Không quân chiến thuật Hoa Kỳ tiếp tục tấn công các sân bay quanh Hà Nội. Ngày 11 tháng 10, máy bay của Hải quân Mỹ tập kích Hải Dương. Trong loạt trận này, các đơn vị tên lửa của Quân đội nhân dân Việt Nam đã áp dụng thành công các biện pháp chống tên lửa tự dẫn AGM-87 và AGM-88 của không quân Hoa Kỳ, không những không bị tổn thất mà còn bắn rơi 4 máy bay cường kích. Đêm 17 tháng 10, một máy bay F-111A bị súng phòng không tầm thấp hạ tại cầu Tiền Châu, Phúc Yên, Vĩnh Phúc. Từ tháng 8 đến tháng 10 năm 1972, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa công bố kết quả bắn rơi 221 máy bay của đối phương. Tuy nhiên, phía Hoa Kỳ chỉ thừa nhận mất 93 chiếc.
Đợt 4-"Kéo dãn đối phương"
Ngày 8 tháng 10, tại Hội nghị Paris, phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đưa ra Dự thảo hiệp định hòa bình. Đoàn Hoa Kỳ do Henry Kissinger dẫn đầu đã cùng đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thảo luận, tu chỉnh dự thảo này trong ba ngày và đi đến thoả thuận sẽ ký tắt Hiệp định vào ngày 23 tháng 10 tại Hà Hội, ký chính thức vào ngày 26 tháng 10 tại Paris. Trước đó, Hoa Kỳ sẽ chấm dứt ném bom miền Bắc từ ngày 18 tháng 10. Ngày 20 tháng 10, phía Hoa Kỳ đề nghị lùi thời gian biểu lại năm ngày. Phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chấp nhận. Đến ngày 23 tháng 10, Tổng thống Richard Nixon tuyên bố đơn phương ngừng ném bom miền Bắc Việt Nam nhưng không phải là tất cả mà chỉ từ vĩ tuyến 20 trở ra. Cùng ngày, Tổng thống Richard Nixon cũng gửi công hàm cho Phạm Văn Đồng đề nghị có thêm một cuộc gặp riêng nữa ở Paris vì có nhiều vấn đề kỹ thuật xuất hiện. Vấn đề đó chính là bốn điều kiện mà Nguyễn Văn Thiệu đòi phải đáp ứng để ký kết hiệp định:
nhỏ|256px|phải|Một chiếc [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52D (số đuôi 56-0110) cùng kiểu với chiếc trong ảnh này đã bị SAM-2 bắn trúng ngày 22/11/1972, rơi cách sân bay Nakhon Phanom 20 km]]
Từ ngày 23 tháng 10, Không lực Hoa Kỳ tập trung đánh phá các tuyến giao thông ở các tỉnh từ Thanh Hóa trở vào. Các khu vực trọng điểm Tân Kỳ, Triều Dương, Đô Lương (trên tuyến đường 15) thường xuyên bị B-52 oanh kích. Từ cuối tháng 10 đến giữa tháng, Không lực Hoa Kỳ đã ném xuống các mục tiêu ở khu 4 hơn 1.000 tấn bom trong hơn 60 trận đánh nhưng không ngăn chặn được việc vận chuyển 21.000 tấn hàng qua khu vực này, còn bị mất thêm 11 máy bay cường kích. Đêm 22 rạng ngày 23 tháng 11, các Tiểu đoàn tên lửa 43, 44 của Sư đoàn phòng không 365 bắn trúng 1 chiếc B-52D có số đuôi 55-0110, mật danh liên lạc Olive 2, trên độ cao 25.000 ft tại vùng trời Nghệ An. Chiếc máy bay này cố gắng bay về hạ cánh xuống sân bay Nakhon Phanom nhưng khi còn cách sân bay 20 km thì bị rơi. Theo thống kê của Marshall, chiếc này bị MiG-21 bắn, nhưng theo thống kê của Hobson, nó bị SA-2 bắn.
nhỏ|trái|256px|Cầu Phú Lương (Hải Dương) bị Không quân Mỹ ném bom
Đầu tháng 11, Bộ Tổng tham mưu và Bộ Tư lệnh quân chủng phòng không-không quân Quân đội nhân dân Việt Nam đứng trước hai sự lựa chọn, hoặc cho các đơn vị tên lửa về quanh Hà Nội và Hải Phòng, hoặc phòng thủ Hà Nội từ xa. Ngày 15 tháng 11, Bộ Tổng tham mưu thực hiện nghị quyết của Quân uỷ Trung ương điều Trung đoàn tên lửa 267 vào bảo vệ địa bàn Thanh Hóa. Tuy nhận được Trung đoàn 274 từ Quảng Bình ra tăng cường cho lực lượng tên lửa bảo vệ Hà Nội nhưng trung đoàn này chỉ còn 1 tiểu đoàn đủ khí tài, có thể tác chiến được. Ngày 8 tháng 12, Bộ tổng tham mưu tiếp tục ra lệnh điều Trung đoàn 261 vào phía Nam. Bộ Tư lệnh phòng không-không quân phải mất hai ngày thuyết phục, Bộ Tổng tham mưu mới đồng ý giữ trung đoàn này lại. Trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không" chính Trung đoàn 261 là một trong hai đơn vị chủ công, bắn rơi nhiều B-52 nhất. Do sự điều động thay đổi lực lượng này, các tướng lĩnh và sĩ quan cao cấp của lực lượng phòng không Quân đội nhân dân Việt Nam quyết định bố trí các đơn vị tác chiến theo các hướng chủ yếu, thứ yếu và phối hợp bổ trợ, tạo ra càng nhiều vùng "trùng hỏa lực" càng tốt.
Với các biện pháp điều động binh lực phòng không được ghi nhận như trên, về hình thức, có vẻ như phía Mỹ đã đạt được mục đích kéo giãn lực lượng tên lửa phòng không của Quân đội nhân dân Việt Nam ra xa khu vực Hà Nội và Hải Phòng. Lực lượng tên lửa SA-2 bảo vệ Hà Nội chỉ còn bằng 1/3 so với năm 1967. Đầu tháng 12 năm 1972, lực lượng phòng không của Quân đội nhân dân Việt Nam phòng thủ miền Bắc như sau:
nhỏ|256px|phải|Phần Bắc lãnh thổ Guam (USA) nhìn từ trên không; phía trên, bên phải là căn cứ không quân Anderson
Cùng thời gian này, Không lực Hoa Kỳ một mặt tiếp tục oanh kích các mục tiêu đường giao thông, nhà ga, cầu phà, bến cảng, kho hàng... ở phía nam vĩ tuyến 20; mặt khác, tích cực chuẩn bị cho Chiến dịch Linebacker II. Đến ngày 16 tháng 12, Không lực Hoa Kỳ đã tập trung xong Tập đoàn không quân chiến lược số 8 (SAC-8AF) gồm 3 không đoàn: Không đoàn lâm thời số 57 (57AD-P) ở Anderson (Guam), Không đoàn lâm thời số 17 (17AD-P) ở U-Tapao (Thái Lan) và Không đoàn phục vụ chiến đấu số 376 (376SW) ở căn cứ Kadena trên đảo Okinawa (Nhật Bản). Phối hợp và yểm hộ cho lực lượng này có Tập đoàn không quân chiến thuật số 7 (TAC-7AF) ở Đông Nam Á và Lực lượng đặc nhiệm 77 gồm các máy bay của hải quân trên các tàu sân bay đậu tại "Trạm Yankee" trên Vịnh Bắc Bộ. Toàn bộ lực lượng gồm có:
Lực lượng hải quân của hạm đội 7 Hoa Kỳ tham gia chiến dịch Linebacker II có:
Ngoài ra còn có hơn 30 tuần dương hạm, khu trục hạm và hơn 20 tàu chở bom đạn, chở dầu, hậu cần, bệnh viện... Không quân và hải quân vận tải của Hoa Kỳ đã vận chuyển hàng vạn tấn xăng dầu, hơn 500 nghìn tấn bom đến các căn cứ không quân Kadena (Okinawa, Nhật Bản), Anderson (Guam), U-Tapao và các căn cứ khác ở (Thái Lan).
Qua kinh nghiệm chiến đấu trong Chiến dịch Sấm Rền và tổng kết các cuộc không kích của máy bay Mỹ từ tháng 4 đến cuối tháng 11 năm 1972. Bộ Tư lệnh quân chủng phòng không - không quân QĐNDVN dự báo B-52 sẽ tấn công Hà Nội từ bốn hướng. Trong đó, có hai hướng chủ yếu và hai hướng thứ yếu:
Thực tế Chiến dịch Linebacker II sau đó cho thấy các tốp B-52 sử dụng hướng thứ nhất và thứ hai trong 2/3 số phi vụ, các hướng thứ hai và thứ tư được sử dụng ít hơn.
Các đường bay đột kích của B-52 vào Hải Phòng được dự báo có hai hướng:
Trên thực tế, các tốp B-52 vào Hải Phòng từ ngày 22 tháng 12 đến ngày 26 tháng 12 đều sử dụng cả hai đường bay này.
Tại Paris, cuộc đàm phán Việt Nam - Hoa Kỳ một lần nữa lâm vào bế tắc và đây cũng là lần bế tắc cuối cùng. Đêm 12 tháng 12, Chánh văn phòng Nhà trắng Heizman thừa uỷ quyền của Richard Nixon gửi một bức điện cho Kissinger có đoạn viết: Chúng ta cần tránh làm bất cứ điều gì có vẻ như là chúng ta phá vỡ thương lượng một cách đột ngột. Nếu xảy ra tan vỡ thì phải làm như là do họ chứ không phải do chúng ta. Trong bất cứ trường hợp nào, Hoa Kỳ không được chủ động cắt đứt cuộc nói chuyện. Chúng ta cần yêu cầu hoãn cuộc họp để tham khảo thêm". Ngày 15 tháng 12, đàm phán ở Paris bế tắc, Lê Đức Thọ và Kissinger chia tay nhau tại sân bay Le Bourger (Paris). Ngày 16 tháng 12, Kissinger họp báo tại Washington DC đổ lỗi cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kéo dài đàm phán. Tối 18 tháng 12, khi Lê Đức Thọ vừa về đến nhà (sau khi ghé qua Maskva và Bắc Kinh) thì những trái bom đầu tiên từ B-52 trong chiến dịch Linebacker II rơi xuống Hà Nội.
Chú thích
Linebacker Thể loại:Xung đột năm 1972 Thể loại:Chiến dịch quân sự liên quan tới Việt Nam
Mùa xuân đầu tiên (bài hát của Tuấn Khanh)
"Mùa xuân đầu tiên" là một ca khúc nhạc vàng viết về mùa xuân do nhạc sĩ Tuấn Khanh sáng tác vào năm 1966. Đây là một trong những ca khúc xuân khá nổi tiếng ở miền nam Việt Nam vào thời điểm đó.
Nội dung và xuất xứ
Bài hát Mùa xuân đầu tiên được viết theo điệu Boléro, là một trong số ít những ca khúc xuân viết về sự đoàn tụ của người lính thời ly loạn. Bài hát nói lên nỗi mong chờ nhau của những người sống trong thời chinh chiến, để rồi được sum họp trong nỗi hân hoan vào những ngày đầu xuân.
Bài hát này sau đó đã được nhà xuất bản Trăm Hoa Miền Nam mua lại bản quyền.
Ca sĩ thể hiện
Bài hát Mùa xuân đầu tiên lần đầu tiên được trình diễn bởi ca sĩ Hoàng Oanh, rồi đến ca sĩ Dạ Hương (trong album Shotguns Xuân 72 của băng nhạc Nguồn sống - 1972).
Sau năm 1975, ở hải ngoại, ca khúc Mùa xuân đầu tiên đã được trình bày bởi ca sĩ Xuân Thu (album Xuân này con không về của băng nhạc Ngọc Chánh 4 - 1983), Ngọc Minh (Xuân nghệ sĩ - 1987), Hương Lan (Xuân đi lễ chùa - 1988), Lê Uyên (video Dạ vũ xuân - Người Đẹp Bình Dương 1990) và Lệ Hằng (Xuân và Tuổi Trẻ - 1995). Trong chương trình Paris By Night 64 (2002), Như Quỳnh và Thế Sơn cũng đã song ca bài hát này. Trong chương trình ASIA 39 (2003), Đinh Ngọc và Thanh Trúc cũng đã song ca bài hát này.
Nhiều ca sĩ trong nước cũng đã trình diễn bài hát này trên sân khấu như Cẩm Ly và Phương Anh.
Tham khảo
Thể loại:Nhạc xuân Thể loại:Ca khúc nhạc vàng Thể loại:Bài hát tình khúc 1954–1975 Thể loại:Bài hát năm 1966
Jane Fonda
Jane Seymour Fonda (sinh ngày 21 tháng 12 năm 1937) là một nữ diễn viên, nhà văn, nhà hoạt động xã hội, cựu người mẫu thời trang người Mỹ. Bà đã 2 lần đoạt giải giải Oscar. Năm 2014, Bà vinh dự được trao giải Thành tựu trọn đời của Viện Điện ảnh Mỹ.
Fonda bắt đầu sự nghiệp bằng một vai diễn đầu tay ở Broadway năm 1960 mang tên "There Was a Little Girl" và nhận được giải Tony đầu tiên trong 2 đề cử. Cùng năm đó, bà lần đầu xuất hiện trên màn ảnh lớn trong bộ phim Tall Story. Danh tiếng của bà ngày một vang xa trong suốt thập niên 1960, tham gia nhiều bộ phim như: Period of Adjustment (1962), Sunday in New York (1963), Cat Ballou (1965), Barefoot in the Park (1967) và Barbarella (1968). Người chồng đầu tiên của bà là đạo diễn Roger Vadim. Bà từng 7 lần được đề cử giải Oscar danh giá, lần đầu tiên trong They Shoot Horses, Don't They (1969). Sau đó thắng 2 giải ở hạng mục Diễn viên chính xuất sắc nhất trong phim Klute (1971) và Coming Home (1978). Một số đề cử khác trong Julia (1977), The China Syndrome (1979), On Golden Pond (1981) và The Morning After (1986). Bà cũng giành được giải giải Emmy cho bộ phim truyền hình The Dollmaker (1984), 2 giải BAFTA cho phim Julia và ''The China Syndrome và 4 giải Quả cầu vàng.
Năm 1982, Bà phát hành video thể dục dụng cụ đầu tiên mang tên Jane Fonda's Workout, trở thành video bán chạy nhất mọi thời đại. Nó là video đầu tiên trong tổng số 22 video thể dục dụng cụ được Bà phát hành trong suốt 13 năm đạt ngưỡng 17 triệu bản. Sau khi chia tay hôn phu thứ 2 là Tom Hayden, Bà kết hôn với tỷ phú truyền thông Ted Turner vào năm 1991 và tuyên bố giã từ sự nghiệp diễn xuất. Ly dị với Turner vào năm 2001, Bà trở lại diễn xuất sau 15 năm vắng bóng với phim hài Monster in Law (2005), và những bộ phim sau này như: Georgia Rule (2007), The Butler (2013) and This Is Where I Leave You (2014). Năm 2007, Bà trở lại với sân khấu Broadway sau hơn 45 năm vắng bóng với vở kịch 33 Variations, mang về cho bà thêm 1 đề cử giải Tony. Bà cũng tham gia vào series phim truyền hình của HBO mang tên The Newsroom (2012-2014) và giành được 2 đề cử Emmy. Phát hành thêm 5 đĩa thể dục dung cụ khác trong giai đoạn 2010-2012.
Fonda là một nhà hoạt động chính trị hữu hình trong kỷ nguyên phản văn hóa trong Chiến tranh Việt Nam. Bà được chụp ảnh đang ngồi trên một khẩu súng phòng không của miền Bắc trong chuyến thăm Hà Nội năm 1972, trong thời gian đó bà có được biệt danh "Jane Hà Nội". Ngoài ra Bà còn tham gia phản đối chiến tranh ở Irad, bạo lực đối với phụ nữ, và bảo vệ nữ quyền. Năm 2005, Fonda cùng với Robin Morgan và Gloria Steinem đồng sáng lập ra Women's Media Center, một tổ chức nêu cao tiếng nói của người phụ nữ qua các phương tiện truyền thông, Bà hiện vẫn đang làm việc trong hội đồng quản trị của tổ chức này. Fonda xuất bản cuốn tự truyện đầu tiên vào năm 2005. Năm 2011, Bà xuất bản một cuốn hồi ký thứ hai, Prime Time.
Tiểu sử
Jayne Seymour Fonda sinh ngày 21 tháng 12 năm 1937, tại thành phố New York, là con gái của nam diễn viên Henry Fonda và nhà hoạt động xã hội người Cannada Frances Ford Brokaw, nhũ danh Seymour. Theo lời kể của Bà, họ của họ đến từ một tổ tiên người Ý di cư đến Hà Lan vào những năm 1500. Ở đây, họ bắt đầu kết hôn và sử dụng tên tiếng Hà Lan. Tổ tiên đầu tiên của Jane Fonda đến New York sinh sống vào năm 1650. Bà cũng mang ba dòng máu là Anh, Scottish, và Pháp. Bà được đặt theo tên người vợ thứ ba của vua Henry VIII, Jane Seymour, người được cho là họ hàng xa bên mẹ bà. Bà cũng có một em trai, Peter, cũng là một diễn viên, một em gái cùng mẹ khác cha, Frances de Villers Brokaw, có con gái là Pilar Corrias, chủ sở hữu của Pilar Corrias Gallery ở London. Vào ngày 14/4/1950, khi Fonda 12 tuổi, mẹ Bà đã tự tử trong quá trình điều trị bệnh tâm thần. Cũng trong năm đó, Cha của Bà kết hôn với Susan Blanchard (sinh năm 1928), cuộc hôn nhân này kết thúc sau 9 năm chung sống. Năm 15 tuổi, Fonda học múa tại Fire Island Pines, New York. Bà tham gia học viện Greenwich tại Greenwich, Connecticut.
Fonda từng học tại Willard Emma ở Troy, New York và trung học Vassar ở Poughkeepsie, lúc đó Bà chỉ là một nữ sinh bình thường. Trước khi bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của mình, Fonda là một người mẫu, từng gương mặt đại diện trang bìa của Vogue ba lần.
Sự nghiệp diễn xuất
Fonda bắt đầu có hứng thú với diễn xuất từ năm 1954 khi xuất hiện cùng với cha của bà tại một buổi diễn từ thiện The Country Girl, tại Omaha Community Playhouse. Sau khi nghỉ học tại Vassar. Bà chuyển đến Paris trong 2 năm để học diễn xuất. Sau khi trở về Mỹ năm 1958, Bà gặp được Lee Strasberg, chính lần gặp gỡ này đã thay đổi cuộc đời Bà. Fonda đã từng nói rằng: "Tôi đã đến Actors Studio và Lee Strasberg nói rằng tôi thật sự có tài năng. Đó là người đầu tiên- ngoài cha tôi nói với tôi như thế- rằng tôi diễn xuất rất tuyệt vời. Điều đó đã thay đổi cả cuộc đời tôi, tôi nằm ngủ và mơ về diễn xuất, tôi thức dậy và nghĩ về diễn xuất. Nó như đã bước vào cuộc sống của tôi."
Những năm 1960s
thumb|Jane Fonda năm 1963 Những vở kịch trên sân khấu vào cuối những năm 1950s đã tạo nên nền tảng vững chắc cho sự nghiệp điện ảnh của Bà trong những năm 1960s. Bình quân Bà góp mặt trong 2 bộ phim mỗi năm trong suốt thập kỉ này. Bắt đầu từ năm 1960, với phim Tall Story. Trong phim bà vào vai một cô hoạt náo viên đại học theo đuổi một chàng trai bóng bổ, do Anthony Perkins thủ vai. Period of Adjustment và Walk on the Wild Side trong năm 1962. Trong phim ''Walk on the Wild Side, Fonda vào vai cô gái điếm. Vai diễn này đã mang lại cho Bà một giải Quả cầu vàng ở hạng mục ''Ngôi sao nữ mới trong năm.
Năm 1963, Bà xuất hiện trên tờ báo Sunday in New York, Newsday; họ ca ngợi bà là "người đẹp nhất và tài năng nhất trong số những diễn viên trẻ". Tuy nhiên, cũng xuất hiện một vài lời đồn không hay về bà cùng năm đó. Harvard Lampoon mỉa mai bà là ''"Diễn viên tệ nhất của năm" theo trang The Chapman Report. Sự nghiệp của Fonda sang bước ngoặt mới với bộ phim Cat Ballou (1965), trong phim bà vào vai một cô giáo sống ngoài vòng pháp luật. Bộ phim hài này nhận được 5 đề cử giải Oscar và nằm trong top 10 bộ phim ăn khách nhất tại các phòng vé năm đó. Bộ phim trở nên nổi tiếng và đưa tên tuổi Fonda lên hàng ngôi sao. Các bộ phim ra mắt sau đó gồm có: Any Wednesday (1966) và Barefoot in the Park (1967) đóng cặp với Robert Redford.
Năm 1968, Bà vào vai chính trong phim nói về đề tài khoa học viễn tưởng Barbarella, khán giả ví bà như một biểu tượng sex. Ngược lại, với phim They Shoot Horses, Don't They? (1969), được đông đảo công chúng đón nhận, bộ phim mang về cho Fonda đề cử Oscar đầu tiên trong sự nghiệp. Fonda bắt đầu chắt lọc vai diễn vào những năm cuối của thập niên 1960, khi bà từ chối vai chính trong phim Rosemary's Baby và Bonnie and Clyde để chọn Mia Farrow và Faye Dunaway.
Những năm 1970s
Năm 1971, Fonda giành được tượng vàng Oscar đầu tiên cho hạng mục Diễn viên nữ chính xuất sắc nhất, vai diễn gái mại dâm trong Klute một lần nữa giúp bà tỏa sáng. Vai diễn này cũng giúp bà giành được giải Quả cầu vàng cùng năm đó.
Năm 1978, Fonda một lần nữa được vinh danh tại Oscar với phim Coming Home cũng với hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Nội dung phim kể về hậu quả tại chiến tranh ở Việt Nam, về cuộc sống khó khắc của những người cựu chiến binh trong quá trình trở lại cuộc sống bình thường.
Giai đoạn giữa Klute (1971) và Fun With Dick and Jane (1977), những bộ phim ra mắt trong thời gian này của Fonda thật sự không mang lại nhiều thành công. Nhiều ý kiến cho rằng tư tưởng về chính trị đã ảnh hưởng ít nhiều đến sự nghiệp của bà. Trong bài phỏng vấn bà có trả lời rằng: " tôi không thể nói rằng tôi bị đưa vào danh sách đen, nhưng tôi đã được liệt tên vào đó". Tuy nhiên trong cuốn tự truyện 2005, My Life So Far, Fonda lại viết rằng: "Sự nghiệp của tôi đã bị phá hủy bởi những hành động chống lại chiến tranh, nhưng sau khi chiến tranh kết thúc, sự nghiệp của tôi còn lâu mới bị phá hủy. Nó mang trong mình một sức sống mới và phát triển rực rỡ hơn trước."
Năm 1972, Fonda vào vai nữ phóng viên cùng với Yves Montand trong Tout Va Bien.Thực hiện bởi hai đạo diễn Jean-Luc Godard và Jean-Pierre Gorin. Hai người này sau đó đã thực hiện phim ngắn Letter to Jane, một bộ phim nói về bức ảnh duy nhất của Fonda ở chụp Việt Nam.
Năm 1977, Thông qua công ty sản xuất của mình,  IPC Films, Fonda bắt tay sản xuất một bộ phim hài đưa tên của bà trở lại Fun With Dick and Jane bộ phim đánh dấu sự trở lại của Fonda trên màn ảnh rộng. Cùng năm đó, Fonda vào vai nhà biên kịch Lillian Hellman trong Julia và nhận được đánh giá tích cự của giới chuyên môn. Bộ phim mang về cho Fonda giải BAFTA và Quả cầu vàng hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, cùng 1 đề cử Oscar. Năm 1979, Fonda giành được một giải Quả cầu vàng nữa với The China Syndrome, bộ phim xoay quanh một tai nạn ở nhà máy điện hạt nhân. Cùng năm đó, Fonda tiếp tục ra mắt The Electric Horseman đóng cùng với Robert Redford.
Những năm 1980s.
Năm 1980, Fonda vào vài chính trong 9 to 5 cùng với Lily Tomlin và Dolly Parton. Bộ phim cực kì thành công và đem về doanh thu khổng lồ từ các phòng vé là 103.290.500 đô la. Trở thành bộ phim ăn khách thứ 2 trong năm đó. Fonda đã từ lâu muốn được hợp tác chung với cha bà, hi vọng xóa bỏ được những mâu thuẫn trước đó trong mối quan hệ của họ. Cô đạt được mong muốn này khi mua thành công bản quyền On Golden Pond, giành tặng đặc biệt cho cha mình. On Golden Pond giúp cho cha của bà Henry Fonda giành được giải Oscar đầu tiên trong sự nghiệp. Tuy nhiên sau đó ông bị bệnh nặng và qua đời 5 tháng sau đó.
Cái tên Jane Fonda tiếp tục phủ sóng dày đặc những năm 1980, giành được giải Emmy Award for Outstanding Lead Actress  năm 1984 với bộ phim The Dollmaker, đóng vai chính Dr. Martha Livingston trong Agnes of God (1985), được đề cử giải Oscar cho Nữ diễn viên chính xuất sắc cho vai diễn nghi phạm giết người do chất kích thích trong phim kinh dị The Morning After (1988). Fonda kết thúc một thập kỉ thành công với phim Old Gringo, tiếp theo là bộ drama lãng mạn Stanley & Iris (1990) với Robert De Niro. Cũng là bộ phim cuối cùng của bà trong 15 năm.
Video thể dục dụng cụ
Fonda thường xuyên luyện múa để giữ cho thân hình cân đối trong nhiều năm liền. Tuy nhiên trong quá trình quay phim The China Syndrome, bà bị gãy chân và từ đó không thể luyện múa được nữa. Để bù lại, bà tham gian các khóa tập thể dục dụng cụ tăng cường với dự hướng dẫn của Leni Cazden. Loại hình thể thao cực hot trong giới trẻ lấy bấy giờ, sau đó đến giới trung niên. Fonda quyết định phát hành loạt video hướng dẫn thể dục dụng cụ, Jane Fonda's Workout. Lấy cảm hứng từ cuốn sách bán chạy Jane Fonda's Workout Book. Jane Fonda's Workout trở thành video bán chạy nhất trong nhiều năm sau đó, con số lên đến hàng triệu bản. Tính đến nay Fonda phát hành 23 video thể dục dụng cụ, tổng số tiêu thụ lên đến 17 triệu bản. Nhiều hơn bất kì series hướng dẫn nào khác. Bà cũng phát hàng 5 cuốn sách và 13 audio hướng dẫn khác xuyên suốt đến năm 1995. Mười lăm năm sau đó, bà phát hành DVD thể dục vào năm 2010, mục tiêu hướng đến là người cao tuổi.
Nghỉ hưu và tái xuất.
thumb|Jane Fonda trong hành lang của nhà hát ngay sau khi kết thúc buổi truyền hình trực tiếp lễ trao giải Oscar lần thứ 62. Vào đầu những năm 1990, sau ba thập kỉ diễn xuất, Fonda thông báo nghỉ hưu và rút khỏi ngành công nghiệp điện ảnh.
Năm 2005, bà trở lại màn ảnh với bộ phim Monster-in-Law, đóng cùng với Jennifer Lopez. Hai năm sau, bà đóng vai phụ cho một bộ phim truyền hình dài tập Georgia Rule, đóng cùng với Felicity Huffman và Lindsay Lohan.
Năm 2009, bà quay trở lại sân khấu Roadway kể từ lần đầu tiên năm 1963, thể hiện vai Katherine Brandt trong vở 33 Variations của nhà văn Moisés Kaufman. Vai diễn giúp bà nhận được một đề cử Tony Awards cho hạng mục Best Performance by a Leading Actress in a Play.
Fonda quay bộ phim thứ hai của bà ở Pháp, trước đó bà từng làm host trong một phim truyền hình dài tập mang tên All Together (2011). Cùng năm đó, bà đóng chung với Catherine Keener trong Peace, Love and Misunderstanding, bà thủ vai một bà ngoại vui tính. Năm 2012, Fonda nhận vai diễn cố định Leona Lansing, 1 CEO của một công ty truyền thông lớn trong loat series phim The Newsroom do HBO sản xuất. Vai diễn của bà xuyên suốt 3 mùa của loạt phim này, giúp bà nhận 2 đề cử Emmy cho hạng mục Outstanding Guest Actress in a Drama Series.
Năm 2013, Fonda có một vai diễn nhỏ trong The Butler, trong phim bà vào vai đệ nhất phu nhân Nancy Reagan. Bà đã có nhiều dự án phim trong nhiều năm nay, xuất hiện trong phim hài Better Living Through Chemistry và This is Where I Leave You. Bà cũng tham gia lồng tiếng cho một nhân vật trong The Simpsons. Vào vai diva Paolo Sorrentino's trong Youth (2015). Bộ phim tiếp theo sắp ra mắt của bà là Fathers and Daughters đóng cùng với Russell Crowe.
Hoạt động chính trị
nhỏ|Fonda tại một hội nghị chống chiến tranh ở Việt Nam tại [[Hà Lan vào tháng 1 năm 1975]] Fonda là một trong những diễn viên Mỹ tiên phong trong phong trào phản đối Chiến tranh Việt Nam có sự tham gia của Hoa Kỳ, và từng có mặt tại Hà Nội để bày tỏ sự phản chiến trong giai đoạn Không quân Hoa Kỳ đang mở chiến dịch ném bom dữ dội vào thành phố này. Khi Hoa Kỳ đang phát động chiến dịch ném bom, Jane Fonda đã một mình đến Việt Nam và lưu trú tại khách sạn Thống Nhất (nay là khách sạn Sofitel Legend Metropole Hà Nội). Hai tuần ở Việt Nam, Jane Fonde đã đi thăm Bệnh viện Bạch Mai, khu Trương Định, nhà trẻ 20/10, một số trận địa pháo của phía Việt Nam...Sau này Fonda đã nhiều lần thừa nhận sai lầm và xin lỗi các cựu chiến binh Mỹ về bức hình chụp bà ngồi trên nòng súng phòng không của quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong chuyến thăm Hà Nội đầy tranh cãi của bà.
Lời phát biểu của Jane Fonda được phía Mỹ biện minh là hành động do tuổi trẻ bồng bột, nhưng khi đến Hà Nội Jane Fonda đã bước sang tuổi 34. Thậm chí còn có quan điểm cho rằng Jane Fonda là người của phía bên kia. Có người kín kẽ thì cho rằng, Jane Fonda từng tham gia các hoạt động phản chiến từ năm 1967, từng có mặt trong các cuộc biểu tình, xuống đường, tham gia các chương trình truyền thanh cổ súy cho việc chống chiến tranh nên có dịp tiếp xúc nhiều với những người cộng sản, nhất là trong thời gian sống tại Pháp cùng người chồng đầu tiên, đạo diễn Roger Vadim nên hiểu rõ những điều chính nghĩa mà những người cộng sản đang làm.