cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lưu Bị
Thỏa thuận mới về Kinh châu
Từ khi Lưu Bị vào Tây Xuyên, tình hình Kinh châu không yên ổn. Việc Lưu Bị lừa Tôn Quyền để điều quân vào đánh Lưu Chương khiến họ Tôn rất tức giận. Quân Tôn Ngô và quân Quan Vũ thường có xô xát ở vùng giáp ranh. Sau đó Tôn Quyền sai người sang Kinh châu đón Tôn phu nhân về, và định mang theo cả A Đẩu con trai ông. Nhờ có Triệu Vân kịp thời ngăn chặn nên giữ được A Đẩu, còn Tôn phu nhân trở về Giang Đông.
Năm 214, nhân lúc Lưu Bị điều động thêm nhiều quân cùng các tướng giỏi như Gia Cát Lượng, Triệu Vân và Trương Phi, Tôn Quyền bèn sai Lỗ Túc và Lã Mông đánh mấy quận Kinh châu trong tay Quan Vũ. Quân Đông Ngô đánh chiếm ba quận Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa. Quan Vũ chỉ còn giữ được Nam quận (Giang Lăng), Nghi Đô và Vũ Lăng.
Tình hình Kinh châu rất căng thẳng. Năm 215, Lưu Bị ở Ích châu được tin, vội mang 5 vạn quân ra thành Công An thuộc quận Vũ Lăng, sai Quan Vũ mang quân đi đánh Lã Mông và Lỗ Túc. Cùng lúc, Tôn Quyền cũng đích thân từ huyện Kinh tới Lục Khẩu và sai Lỗ Túc tiến đến Ích Dương.
Hai bên chiến sự giằng co. Giữa lúc đó có tin đại quân Tào Tháo tiến vào Hán Trung đánh Trương Lỗ, Tây Xuyên bị uy hiếp. Thấy tình hình bất lợi và không thể dùng vũ lực đoạt lại các quận đã mất, Lưu Bị đành phải nhượng bộ Tôn Quyền, đề nghị chính thức công nhận chủ quyền ba quận Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa cho Đông Ngô, để xóa bỏ vấn đề Nam quận. Tôn Quyền chấp thuận giảng hòa, phân chia lại Kinh châu, hai bên lấy sông Tương Thủy làm ranh giới. Tôn Quyền tiếp tục công nhận phần nửa Nam quận và trả lại quận Linh Lăng cho Quan Vũ; đổi lại Quan Vũ chính thức giao lại quận Trường Sa và Quế Dương cho Tôn Quyền. Như vậy địa bàn Kinh châu của Quan Vũ từ năm 215 chỉ gồm có các quận Vũ Lăng, Linh Lăng, Nghi Đô và nửa Nam quận là Giang Lăng.
Đánh chiếm Đông Xuyên
Lưu Bị đánh chiếm Tây Xuyên khiến Tào Tháo phải tính đường đối phó. Tào Tháo dự định đánh chiếm Hán Trung (Đông Xuyên) của Trương Lỗ, sau đó xuôi theo sông Hán Thủy xuống phía nam đánh Ích châu để trừ Lưu Bị. Năm 215, trong lúc Lưu Bị đang đối đầu với Tôn Quyền ở Giang Lăng thì Tào Tháo tiến vào Hán Trung.
Lưu Bị vội thỏa hiệp với Tôn Quyền để trở về Tây Xuyên. Trương Lỗ bị Tào Tháo đánh bại, mang quân chạy về huyện Ba Trung. Tây Xuyên bị uy hiếp. Viên tướng mới hàng là Hoàng Quyền khuyên Lưu Bị nên khẩn cấp điều quân ra phòng thủ 3 quận Ba Tây, Ba Thục và Ba Trung trước nguy cơ Trương Lỗ xâm nhập. Lưu Bị nghe theo, bèn sai Hoàng Quyền làm hộ quân, dẫn đầu các tướng đón đánh Trương Lỗ. Trương Lỗ phải quay về Nam Trịnh xin đầu hàng Tào Tháo.
Nhưng sau đó Tào Tháo lại muốn lui quân về, không nghe theo lời khuyên của Tư Mã Ý nên nhân đà thắng lợi đánh ngay vào Tây Xuyên. Tào Tháo chỉ để lại Hạ Hầu Uyên, Trương Cáp và Đỗ Tập trấn thủ Đông Xuyên. Năm 217, Trương Cáp tiến vào Ba Tây, bị Trương Phi đánh bại ở Ngõa Đẩu, thiệt hại hàng vạn quân.
Khoảng giữa tháng 12 năm 217 đến giữa tháng 1 năm 218 ), Lưu Bị sai Trương Phi và Mã Siêu tiến ra Vũ Đô, đánh đuổi Thái thú Dương Phụ, đóng đồn ở Cố Sơn, Ngô Lan cầm quân đóng ở Hạ Biện. Tào Tháo nghe tin bèn sai Tào Hồng và Tào Hưu ra đối địch. Tào Hồng nghe theo Tào Hưu, dồn sức tấn công vào cánh quân của Ngô Lan. Ngô Lan thua trận, bỏ chạy và bị người tộc Đê theo Tào Tháo là Cường Đoan giết, Lôi Đồng, Nhâm Quỳ tử trận, Trương Phi phải lui quân về phòng thủ.
Lưu Bị quyết tâm đánh chiếm Hán Trung. Khoảng giữa tháng 5 đến giữa tháng 6 ) năm 218, ông giao cho Gia Cát Lượng trấn giữ Thành Đô, tự mình cùng mưu sĩ Pháp Chính khởi 10 vạn quân đi đánh Hán Trung.
Sau khi thấy cánh quân của Trần Thức và Hoàng Trung giao tranh với Từ Hoảng, Trương Cáp bất lợi, Lưu Bị điều động cánh quân của Triệu Vân đến chi viện. Quân Thục mạnh lên, kéo đến ải Dương Bình. Quân Tào giữ ải yếu nên không giữ nổi. Quân Thục nhanh chóng lấy cửa ải Dương Bình và đóng lại đây.
Tướng Tào là Hạ Hầu Uyên không biết là mưu kế, mang toàn quân tới đánh doanh trại của Lưu Bị. Trong khi hai bên đang xô xát kịch liệt, đột nhiên Hoàng Trung từ trên cao thúc trống đánh xuống, khí thế rất mạnh vào sườn quân Tào. Hoàng Trung chém được Hạ Hầu Uyên và giết được thứ sử Ích châu của Tào Tháo là Triệu Ngung. Quân Tào tham chiến có 5000 người gần như bị tiêu diệt hoàn toàn.
Tào Tháo được tin Hạ Hầu Uyên tử trận, đích thân mang đại quân từ Trường An qua hang Tà Cốc vào Xuyên để quyết chiến. Lưu Bị thấy Tào Tháo mất nguồn lương tại chỗ, phải vận nhiều lương từ xa đến, bèn phái binh đi cướp lương thảo. Sau khi Triệu Vân đánh bại quân Tào một trận bên sông Hán Thủy, Lưu Bị giữ thế phòng thủ không ra giao chiến. Qua hơn 1 tháng khiêu chiến không đánh được trận nào, quân Tào mệt mỏi. Lưu Bị lại sai người lọt vào hàng ngũ quân Tào làm nội ứng, phao tin đồn khiến quân Tào chán nản.
Tháng 6 ) năm 219 là thời gian mùa hè, trời mưa nhiều khiến quân Tào đông đảo càng mệt mỏi vì vận lương. Tướng hướng đạo bên Tào là Vương Bình bỏ trốn sang đầu hàng Lưu Bị, được ông trọng dụng. Tào Tháo liệu thế không thể thắng được Lưu Bị, đành hạ lệnh lui quân khỏi Hán Trung, để Trương Cáp và Tào Hồng chia nhau đóng đồn ở Trần Thương và Vũ Đô, sai Tào Chân yểm trợ cho Tào Hồng dần dần rút khỏi Vũ Đô.
Xưng vương
thumb|300px|Lưu Bị xưng vương, đứng hầu bên cạnh là [[Gia Cát Lượng và Trương Phi. Hình vẽ tại dãy Trường Lang của Di Hòa Viên, Bắc Kinh]] Sau khi chiếm được Hán Trung và các quận kế cận, thanh thế của Lưu Bị rất lớn. Tháng 8 ) năm 219, một trăm hai mươi người dưới quyền đứng đầu là Mã Siêu, Hứa Tĩnh, Bàng Hi, Xạ Viện (Tạ Viện), Gia Cát Lượng, Quan Vũ, Trương Phi, Hoàng Trung, Lại Cung, Pháp Chính, Lý Nghiêm... cùng nhau đứng tên làm tờ biểu dâng lên Hán Hiến Đế, đề nghị phong Lưu Bị làm Hán Trung vương, chức Đại tư mã. Về hình thức, Lưu Bị cũng đứng tên làm tờ biểu tâu lên Hán Hiến Đế, nói rằng vì bị quần thần ép xưng vương nên phải thuận theo ý mọi người để cứu nước, thảo phạt Tào Tháo. Các sử gia cho rằng việc Lưu Bị xưng vương có nhiều khả năng tham mưu từ Pháp Chính.
Do Hán Hiến Đế đang ở trong tay Tào Tháo, Lưu Bị và các tướng không chờ công văn phê chuẩn của Hiến Đế, mà trong tháng 8 năm đó tổ chức lễ xưng vương tại Miện Dương. Các tướng đứng hai bên đàn, tôn Lưu Bị đứng lên trên, để một viên quan tuyên đọc bản tấu lên Hán Hiến Đế, chính thức đội mũ miện cho ông và đúc ấn "Hán Trung vương". Các sử gia giải thích rằng sở dĩ Lưu Bị không tổ chức lễ tại Thành Đô mà tới Miện Dương vì nơi này nằm trong quận Hán Trung, cũng là nơi Hán Cao Tổ Lưu Bang khởi nghiệp chống Hạng Vũ, nhằm biểu dương việc nối hương hỏa nhà Hán.
Sau khi xưng vương, Lưu Bị phong Hứa Tĩnh làm Thái phó, Pháp Chính làm Thượng thư lệnh Hộ quân tướng quân, Liêu Lập làm Thị trung, Quan Vũ là Tiền tướng quân, Trương Phi là Hữu tướng quân, Mã Siêu là Tả tướng quân và Hoàng Trung là Hậu tướng quân. Các chức vị của các nhân vật quan trọng khác như Gia Cát Lượng, Triệu Vân không được sử sách nhắc đến.
Sau đó, Lưu Bị và các tướng trở về trung tâm Ích châu là Thành Đô. Ông phong Ngụy Diên làm Thái thú Hán Trung, chức Trấn viễn tướng quân. Quyết định này khiến mọi người kinh ngạc, vì ai cũng nghĩ rằng Hán Trung có vị trí quan trọng như Kinh châu đang do Quan Vũ trấn thủ, Lưu Bị sẽ giao nơi này cho Trương Phi. Các sử gia đánh giá rất cao quyết định dùng Ngụy Diên – một người chưa có danh vọng và địa vị - của Lưu Bị là mạnh dạn, đúng người, và có nguyên nhân sâu xa. Mã Siêu từng là chủ một phương, nếu sai giữ trọng trấn phải đề phòng nổi loạn; Hoàng Trung đã cao tuổi. Sau khi Lỗ Túc mất (217), quan hệ giữa Lưu Bị với Tôn Quyền về vấn đề Kinh châu ngày càng căng thẳng, do đó phải để Trương Phi, Triệu Vân vào việc phía đông, vì vậy đề bạt Ngụy Diên là người thích hợp nhất.
Gentiana cachemirica
Gentiana cachemirica là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được Decne. mô tả khoa học đầu tiên năm 1843.
Lưu Bị
Trước biến cố Kinh châu
Ngay sau khi Lưu Bị xưng vương và bản thân được phong làm Tiền tướng quân, Quan Vũ cất quân Giang Lăng đi đánh Tương Dương và Phàn Thành do Tào Nhân trấn giữ
Lưu Bị ở Ích châu liên tiếp nhận tin báo thắng trận của Quan Vũ: Tương Dương và Phàn Thành bị vây bức, đạo quân viện binh của Vu Cấm và Bàng Đức bị tiêu diệt, Quan Vũ tháo nước sông làm Tào Nhân ở Phàn Thành vô cùng nguy khốn, nhiều địa phương phía bắc đã phản Tào hàng Quan Vũ.
Nhưng trong khi Quan Vũ chưa hạ được Tương Phàn thì Tôn Quyền sai Lục Tốn và Lã Mông đánh úp mấy quận Kinh châu của Lưu Bị, My Phương và Phó Sĩ Nhân đầu hàng nộp thành cho Đông Ngô. Khoảng cuối tháng 1 đến cuối tháng 2 năm 220 ), Quan Vũ bị viện binh của Từ Hoảng đánh bại, chạy về Kinh châu không còn đường, cuối cùng bị Lã Mông bắt giết.
Gentiana cachemirica
Liên kết ngoài
Thể loại:Gentiana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1843
Lưu Bị
Trước biến cố Kinh châu
Theo sử gia Hoàng Ân Đồng, Quan Vũ ra quân vì mải mê chiến thắng, cho rằng có thể dễ dàng thắng tiếp Tào Tháo; còn tập đoàn Lưu Bị ở Ích châu không ra lệnh, cũng không ngăn cản, vì tâm lý vừa thắng ở Hán Trung, không lường được thất bại lớn, để mặc cho Quan Vũ hành động.
Lưu Bị không điều quân tiếp ứng cho Quan Vũ được các sử gia lý giải vì trong Ích châu không ngờ tới điều này. Lưu Bị ở Ích châu toàn nghe tin chiến thắng. Từ đó tới khi Quan Vũ bị Từ Hoảng đánh bại và chạy về Mạch Thành diễn biến quá mau chóng, Lưu Bị biết tin cũng không thể cứu ứng kịp nữa. Việc phát động chiến dịch Tương-Phàn mà Quan Vũ đã làm bị các sử gia coi là sai lầm, thất bại này Quan Vũ trực tiếp chịu trách nhiệm, Lưu Bị gián tiếp chịu trách nhiệm của người lãnh đạo, còn Gia Cát Lượng không phải chịu trách nhiệm.
Mất Kinh châu và Quan Vũ là tổn thất lớn cho Lưu Bị. Ông vô cùng oán hận con nuôi Lưu Phong và tướng Mạnh Đạt ở Phòng Lăng đã không đáp ứng yêu cầu xuất quân trợ chiến của Quan Vũ, bất chấp Quan Vũ có giả tiết, khiến Quan Vũ phải đơn độc chiến đấu với quân Tào rồi đến quân Ngô nên ra lệnh triệu tập hai người. Khoảng cuối tháng 8 đến cuối tháng 9 năm 220 ), Mạnh Đạt sợ hãi đầu hàng quân Tào, Thân Đam bị em trai Thân Nghi bức ép nên Tây Thành và Thượng Dung cũng hàng Tào.
Gia Cát Lượng khuyên Lưu Bị nên giết Lưu Phong. Lưu Bị nghe theo và mang Lưu Phong ra xử tử. Ý kiến của các sử gia bàn về việc Gia Cát Lượng khuyên Lưu Bị giết Lưu Phong có khác nhau. Trần Thọ trong Tam quốc chí cho rằng vì Gia Cát Lượng lo cho tương lai Thục Hán có sự tranh chấp ngôi thừa kế Lưu Bị giữa Lưu Phong (con nuôi) đã trưởng thành và thái tử Lưu Thiện (con đẻ) còn nhỏ. Các sử gia hiện đại không đồng tình với Trần Thọ, cho rằng ngôi Thái tử của Lưu Thiện đã lập nên đó không phải sự lo lắng của Gia Cát Lượng, mà Gia Cát Lượng muốn trị tội Lưu Phong vì không nghe lệnh Quan Vũ, khiến Thục Hán đã mất Kinh châu sau đó lại làm mất quận Phòng Lăng.
Xưng đế
300px|thumb|Bản đồ Trung Quốc thời [[Tam Quốc. Khu vực màu nâu là lãnh thổ nước Thục Hán mà Lưu Bị sáng lập]] Mất Kinh châu và Quan Vũ khiến Lưu Bị nóng lòng muốn báo thù Đông Ngô. Tuy nhiên lúc đó lại xảy ra nhiều biến cố. Sau việc mất Mạnh Đạt và Lưu Phong cùng mấy quận phía đông, khoảng cuối tháng 11 đến cuối tháng 12 ) năm 220, Tào Phi phế truất Hán Hiến Đế cướp ngôi, lập ra nhà Ngụy, tức là Tào Ngụy Văn Đế. Hán Hiến Đế bị giáng làm Sơn Dương công, điều đi quận Sơn Dương.
Cử Nam
Cử Nam (tiếng Trung: 莒南县, Hán Việt: Cử Nam huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1752,18 km2, dân số 990.000 người (2001). Huyện Cử Nam được chia thành các đơn vị hành chính gồm 18 trấn. Đây là một huyền miền núi của Lâm Nghi.
Lưu Bị
Xưng đế
Khoảng đầu tháng 5 đến đầu tháng 6 năm 221, Lưu Bị và Gia Cát Lượng ở Thành Đô nghe lời đồn đại rằng Hiến Đế đã bị Tào Phi giết hại, bèn phát tang ở Ích châu, truy tôn Hiến Đế là Hiếu Mẫn hoàng đế. Quần thần đề nghị ông lên ngôi hoàng đế để kế nghiệp nhà Hán. Thái phó Hứa Tĩnh, An Hán tướng quân My Trúc, quân sư tướng quân Gia Cát Lượng, Thái thường Lại Cung, Quang lộc huân Hoàng Quyền, Thiếu phủ Vương Mưu dâng tấu rằng:
Cử Nam
Tham khảo
Thể loại:Lâm Nghi Thể loại:Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Lưu Bị
Xưng đế
Ông còn do dự thì lại có tin Tôn Quyền đã dâng biểu xưng thần với Tào Phi và được phong làm Ngô vương. Lưu Bị rất tức giận, muốn lập tức khởi binh đánh Đông Ngô. Theo lời khuyên của Gia Cát Lượng, ông tạm gác việc đánh Ngô và làm lễ lên ngôi hoàng đế. Lễ được tiến hành ở phía nam núi Vũ Đương thuộc Thành Đô, lấy quốc hiệu là Hán để kế tục Lưu Hiệp, đặt niên hiệu là Chương Vũ. Từ đó nhà Thục Hán bắt đầu.
Lưu Bị lập Ngô phu nhân (em gái Ngô Ý) làm hoàng hậu, Lưu Thiện làm Thái tử, lập con gái của Trương Phi (vợ Lưu Thiện) làm Thái tử phi, các con thứ Lưu Vĩnh làm Lỗ vương, Lưu Lý làm Lương vương. Phần các quan, lúc đó Pháp Chính đã mất, ông phong Gia Cát Lượng làm Thừa tướng, Hứa Tĩnh làm Tư đồ, Trương Phi làm Tư Lệ hiệu úy, Mã Siêu làm Lương châu mục…
Đánh Đông Ngô
Sau khi chiếm lại các quận Nghi Đô, Nam Quận và Vũ Lăng từ tay Quan Vũ, Tôn Quyền chủ động xưng thần với Tào Tháo nên được Tào Tháo (trước khi mất) thừa nhận làm Châu mục Kinh châu. Bản thân Tôn Quyền lập lại Lưu Chương làm Ích châu mục, sai đóng ở Tỉ Quy để làm tiền đồn chống Lưu Bị. Như vậy Tôn Quyền không thừa nhận địa vị của Lưu Bị ở cả Ích châu lẫn Kinh châu như trước.
Diễn biến đó là Tào và Tôn bắt tay nhau không thừa nhận địa vị của Lưu Bị, khiến ông càng thêm tức giận cùng việc mất Kinh châu và Quan Vũ. Vì vậy sau khi xưng đế, ông quyết tâm đánh Đông Ngô. Bất chấp sự can gián của các tướng như Tần Mật, và nhất là Triệu Vân (nên coi trọng việc đánh Tào Phi hơn là Tôn Quyền), nhưng ông không nghe theo. Tướng Hoàng Quyền cũng khuyên ông không nên mạo hiểm thân chinh mà chỉ cần sai một viên tướng đi đông chinh, bản thân Hoàng Quyền tình nguyện lãnh trách nhiệm đánh Ngô, nhưng Lưu Bị cũng không chịu.
Do thái độ tức giận và kiên quyết của Lưu Bị, không ai dám can gián nữa. Ông giao cho thừa tướng Gia Cát Lượng giúp thái tử Lưu Thiện giữ Thành Đô, đích thân lựa 4 vạn quân, chuẩn bị chọn ngày lên đường.
Các sử gia lý giải việc Lưu Bị không mang nhiều quân đi đánh Ngô có hai nguyên nhân : 1) Nhân khẩu Ích châu không nhiều tới mức có thể điều động đến 70 vạn người như La Quán Trung nêu trong Tam quốc diễn nghĩa. 2) Ông phải bố trí số quân đáng kể đề phòng sự xâm phạm của Tào Ngụy.
Trong khi toàn quân đang tập hợp chưa xuất phát thì ông lại mất Trương Phi vì bị các thủ hạ Phạm Cương, Trương Đạt sát hại vào khoảng đầu tháng 6 đến đầu tháng 7 ) năm 221. Hai người này sang hàng Ngô. Lưu Bị đau đớn, muốn trút hết căm giận lên Tôn Quyền. Tháng 8 năm đó ông hạ lệnh tập trung quân ở Giang châu. Vì Hoàng Trung đã mất, ông để Ngụy Diên và Mã Siêu phòng Tào Ngụy phía bắc, cùng các tướng Mã Lương, Hoàng Quyền, Trình Kỳ, Trương Nam, Ngô Ban, Phùng Tập, Triệu Dung, Phụ Khuông, Liêu Hóa, Hướng Sủng và Triệu Vân lên đường. Khi đến Giang châu, ông lệnh cho Triệu Vân (từng can gián) đóng quân ở lại làm tiếp viện, cho Ngô Ban làm tiên phong, dẫn quân ra Tam Hiệp, tiến vào Kinh châu.
Có nhiều ý kiến thường nhìn nhận rằng Lưu Bị vì tình riêng mà đánh Ngô, là sai lầm không coi trọng đại cục. Nhưng các sử gia xem xét việc này có lý do chính đáng từ phía Lưu Bị. Ngoài tình nghĩa với Quan Vũ phải báo thù, việc đánh Ngô là phương châm đã định, vì lấy Kinh châu làm 1 bàn đạp tấn công trung nguyên đã nằm trong chiến lược Long Trung đối sách mà Gia Cát Lượng vạch ra, nên khi Kinh châu mất thì phải đoạt lại; hơn nữa xét về thực lực lúc đó, Tào Phi mạnh hơn Tôn Quyền, do đó Lưu Bị tự lượng thực lực của mình dễ đánh thắng Tôn Quyền hơn là đánh Tào Phi.
Tôn Quyền thấy Lưu Bị tiến vào Kinh châu, vội sai sứ đi giảng hòa. Gia Cát Cẩn đang làm Thái thú Nam quận lấy danh nghĩa cá nhân viết thư phân tích với ý tứ như Triệu Vân (xem Tào Phi làm đối thủ chính vì nợ nước với nhà Hán), nhưng ông không chấp nhận, thúc quân tiếp tục đông tiến.
Hai tướng tiên phong Ngô Ban, Trần Thức đánh bại đạo quân Ngô của Lý Dị và Lưu A, chiếm huyện Vu và Tỉ Quy. Đầu năm 222, quân Thục Hán tiến đến Di Lăng, Hào Đình, ông hạ lệnh cho quân thủy lên bộ hạ trại. Giữa Tỉ Quy và Hào Đình cách nhau 700 dặm, Lưu Bị lập ra liên tiếp mấy chục doanh trại bằng gỗ cây rừng. Lập liên trại với khoảng cách xa như vậy là sai lầm của Lưu Bị, tối kỵ đối với nhà binh. Tào Phi ở Lạc Dương nghe tin này cũng đoán Lưu Bị sẽ thất bại.
Tướng Ngô là Lục Tốn có 5 vạn quân, điềm tĩnh phòng thủ để tránh nhuệ khí của quân Thục. Đến tháng 8 ) năm 222, Lục Tốn bất ngờ tập trung toàn bộ quân lực, cả thủy binh và bộ binh, cho người châm lửa để đánh dấu để đồng loạt đánh vào liên trại của Lưu Bị. Quân Thục bị đánh úp không kịp trở tay, bị giết mấy vạn người, tan vỡ bỏ chạy. Trong khi rút lui, các đại tướng Trương Nam, Phùng Tập đều tử trận để bảo vệ cho Lưu Bị chạy thoát.
Lưu Bị chỉ còn tàn quân chủ lực chạy vào núi Mã Yên, nơi quân man Ngũ Khê do Man vương Sa Ma Kha và Mã Lương đóng quân, trong tình trạng bị Lục Tốn truy kích. Dù vậy, Lưu Bị vẫn tụ tập tàn quân để chiến đấu đến cùng, nhưng một lần nữa gặp thất bại, Trình Kỳ, Phó Dung, Sa Ma Kha, Mã Lương, Vương Phủ tử trận. Lưu Bị phải sai quân mang khôi giáp đốt để chặn đường quân Ngô, sau đó chạy qua rồi phá đường sạn đạo Di Lăng để ngăn quân Ngô đuổi theo, cuối cùng chạy thoát về thành Bạch Đế trong tình cảnh rất thê thảm.
Lúc này, quân chi viện từ đất Thục do Triệu Vân, Trần Đáo và Hồ Đốc chỉ huy đã tới, mà bản thân Lục Tốn biết rõ Tào Phi chuẩn bị sẵn quân rình rập phía sau để đánh úp Đông Ngô, nên không dám tiếp tục tấn công mà rút đại quân trở về.
Giảng hòa với Tôn Quyền
Lưu Bị rút về thành Bạch Đế, có Triệu Vân và Hồ Đốc cầm quân trấn giữ, tạm thời yên tâm.
Thất bại Di Lăng khiến Lưu Bị suy sụp. Nhưng ngay sau đó Ngô-Ngụy cũng xảy ra chiến tranh. Không ngoài dự tính của Lục Tốn, Tào Phi nhân lúc Ngô-Thục giao tranh bèn dẫn quân nam tiến đánh Ngô. Tôn Quyền, Lục Tốn lại phải huy động tướng sĩ ra sức chống trả. Hai bên giằng co ở Giang Lăng – Nam quận.
Lưu Bị nghe tin Lục Tốn đối trận với Tào Phi, bèn viết thư cho Lục Tốn nói:
Lưu Bị cân nhắc, ông không thể tiếp tục đánh Đông Ngô, bản thân Thục Hán cũng lâm nguy vì Tào Ngụy rất mạnh. Vì vậy ông chấp nhận đề nghị giảng hòa của Tôn Quyền và sai Tông Vĩ sang Đông Ngô đáp lễ Tôn Quyền. Tuy nhiên, đó cũng chỉ là hai hoạt động ngoại giao khởi động lại cho hòa bình giữa hai bên sau chiến tranh; hai bên đồng ý giảng hòa để kết thúc tình trạng thù hận nhưng chưa có thỏa thuận gì khác về tái hợp liên minh chống Tào. Sau đó, do bệnh tình của Lưu Bị nguy kịch nên hoạt động ngoại giao hai nước bị gián đoạn.
Mất mát và bất ổn
Tuy giảng hòa được với Đông Ngô nhưng thất bại Di Lăng vẫn là đòn chí mạng đối với Lưu Bị. Vì không thể chiếm lại Kinh châu nên những kế hoạch trong Long Trung đối sách mà Gia Cát Lượng đề ra khó mà thực hiện được nữa, việc đánh Tào Ngụy khôi phục trung nguyên cũng khó mà còn cơ hội. Việc lo buồn vì điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của Lưu Bị. Cùng lúc, những tin xấu liên tiếp từ Thành Đô báo về: Tư đồ Hứa Tĩnh cao tuổi mới qua đời, kế đó Phiêu kỵ tướng quân Mã Siêu cũng lâm bệnh mất khi mới 47 tuổi. Như vậy, các tướng giỏi theo ông lập nghiệp chỉ còn lại Triệu Vân và Ngụy Diên. Ngay sau đó Thượng thư Lưu Ba từ Thành Đô tới Bạch Đế hỏi thăm sức khỏe ông, trở về Thành Đô không lâu cũng qua đời.
Lưu Bị càng ngày càng suy sụp. Ông dự cảm mình không còn khả năng đoạt lại Kinh châu, bèn hạ lệnh chuyển phần mộ Cam phu nhân vào đất Thục.
Tình hình Thục Hán cũng ẩn chứa những điều bất ổn. Thủ lĩnh tộc thiểu số ở Việt Huề là Cao Định theo sự xúi giục của Tôn Quyền đã khởi binh làm phản, nhưng bị Lý Nghiêm nhanh chóng dẹp được. Thái thú Hán Gia là Hoàng Nguyên bất hòa với Gia Cát Lượng cũng có ý làm phản, vì vậy Gia Cát Lượng luôn phải thường trực ở Thành Đô. Do lệnh triệu gấp của Lưu Bị, Gia Cát Lượng buộc phải giao cho Tòng sự Dương Hồng phò tá thái tử Lưu Thiện, bản thân mình mang 2 hoàng tử Lưu Vĩnh và Lưu Lý đến cung Vĩnh An.
Quả nhiên Hoàng Nguyên khởi binh làm phản. Nhưng Dương Hồng kịp thời đối phó, điều các tướng Trần Hốt, Trịnh Xước ra quân bắt sống và chém Hoàng Nguyên.
Lâm chung
thumb|Mộ của Lưu Bị Khoảng cuối tháng 3 đến cuối tháng 4 ) năm 223, Gia Cát Lượng tới thành Bạch Đế, ra sức tham mưu việc nội trị và sắp đặt nhân sự mới sau khi hàng loạt tướng lĩnh và quan lại khai nghiệp đã qua đời; đồng thời chuẩn bị kế hoạch để củng cố nước Thục sau này.
Khoảng cuối tháng 5 đến cuối tháng 6 ) năm 223, bệnh tình của Lưu Bị càng nguy kịch. Ông bèn viết chiếu cho thái tử Lưu Thiện ở Thành Đô, có đưa trước cho Gia Cát Lượng và Lý Nghiêm xem, với nội dung như sau:
Sau đó ông lại dặn dò Gia Cát Lượng, gửi gắm thái tử còn ít tuổi cho thừa tướng nhờ giúp đỡ. Ông nói với Gia Cát Lượng:
Gia Cát Lượng khóc và một mực từ chối, thề sẽ trung thành tận tâm với Lưu Thiện đến cùng.
Ông gọi Lỗ vương Lưu Vĩnh đến dặn dò các anh em:
Ông gọi Lý Nghiêm đến, dặn giúp Gia Cát Lượng phò ấu chúa. Cùng ngày, Lưu Bị gọi các cận thần lại, tuyên bố việc gửi ấu chúa Lưu Thiện cho Gia Cát Lượng và Lý Nghiêm làm phó cùng phụ chính.
Giữa tháng 6 (sử ghi ngày 24 tháng 4 âm lịch) ) năm 223, Lưu Bị qua đời tại cung Vĩnh An, thọ 63 tuổi. Ông được truy thụy hiệu là Chiêu Liệt hoàng đế (昭烈皇帝). Lưu Thiện lên kế vị, tức là Hán Hoài Đế. Khoảng cuối tháng 9 đến cuối tháng 10 ) năm đó, linh cứu của ông được an táng tại Huệ lăng. cùng lúc đó linh cữu Cam phu nhân (Lưu Thiện truy tôn là Chiêu Liệt hoàng hậu) vợ ông được đưa từ Nam quận về Thành Đô, hợp táng với ông tại Huệ Lăng.
Gia đình
thumb|phải|250px|Chiêu Liệt Cam hoàng hậu.
Mao Tôn Cương trong Thánh Thán ngoại thư có lời khen ngợi Lưu Kham (cháu nội Lưu Bị):
Thờ phụng
Kể từ thời nhà Đường, nhà Thục Hán được sử sách Trung Quốc coi là sự nối tiếp của nhà Hán, là triều đại chính thống trong số 3 triều đại của thời Tam quốc, do vậy Lưu Bị là hoàng đế duy nhất trong thời Tam quốc được thờ tại Lịch đại Đế Vương miếu, ngôi miếu do nhà Minh, nhà Thanh xây dựng để thờ phụng các đời vua chính thống của Trung Hoa (các hoàng đế của Tào Ngụy, Đông Ngô không được thờ).
Tỉnh Tứ Xuyên nổi tiếng với Vũ Hầu từ, ngôi đền thờ Lưu Bị và các vị tướng nhà Thục Hán xưa, được mệnh danh là “Tam quốc thánh địa”. Đền thờ rộng 37.000 m2 được Lý Hùng, vua nước Thành Hán xây dựng vào đầu thế kỷ thứ 4. Cổng thứ nhất có tấm bảng “Minh lương thiên cổ” (nghĩa là "Vua sáng tôi hiền còn lưu danh thiên cổ"). Ở các dãy nhà hành lang phía đông và tây đặt 47 bức tượng của những vị tướng quan trọng nhà Thục Hán đã giúp Lưu Bị xây dựng triều chính, nơi đó có dòng chữ “Đức cao nhân trường thọ - Tâm khoản phúc tự lai”. Qua cổng thứ hai là đền thờ Lưu Bị, được xây cao hơn những đền khác trong Vũ Hầu từ, thể hiện địa vị hoàng đế của Lưu Bị cao hơn so với những tướng khác. Bên trong đền là bức tượng Lưu Bị mạ vàng cao 3 mét ở chính giữa. Đi qua một lối đi yên tĩnh là tới lăng mộ của Lưu Bị, còn gọi là Huệ Lăng. Chính Gia Cát Lượng đích thân chọn vị trí của Huệ Lăng. Trước cửa lăng có tấm biển ghi 4 chữ “Thiên thu lẫm liệt” (Nghìn thu còn khiến người đời kính phục), lấy từ một câu trong bài thơ “Thục Tiên Chủ miếu” của nhà thơ Lưu Vũ Tích đời Đường khi đến thăm nơi đây.
Tài năng
Trần Thọ trong Tam quốc chí có bình rằng :
Khi Lưu Bị nương nhờ, Tào Tháo đối xử rất tốt với ông, cho ngồi cùng xe, hay ăn uống và bàn luận cùng nhau. Trong một cuộc nói chuyện, Tào Tháo từng nói :
Không giống như Tào Tháo và Tôn Quyền xuất thân từ tầng lớp quý tộc và có cơ sở nhất định (có nhiều tài sản, uy danh gia tộc) để “làm vốn” trên đường gây dựng phát triển sự nghiệp, Lưu Bị tuy có danh nghĩa là dòng dõi nhà Hán nhưng ông xuất thân từ một gia đình nghèo nàn, thuở nhỏ phải đan giày cỏ kiếm sống, tay trắng làm nên cơ nghiệp. Vì vậy, quá trình phát triển thế lực của Lưu Bị trong thời loạn cũng vất vả, gian truân hơn, lâu dài hơn. Tuy gặp nhiều thất bại nhưng ông vẫn kiên định, không nản lòng, tỏ ra có chí khí lớn.
Do ảnh hưởng từ bộ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, nhiều người cho rằng Lưu Bị không có tài đánh trận, thành quả của ông đều là nhờ tướng sỹ dưới quyền. Tuy nhiên, theo bộ chính sử Tam Quốc chí, có thể thấy Lưu Bị là người có nhiều kinh nghiệm quân sự, đã từng tự cầm quân đánh thắng nhiều trận:
Khả năng thu phục lòng người
Trong quá trình phát triển sự nghiệp, Lưu Bị tỏ ra là người giỏi chiêu hiền đãi sĩ. Ông đã thu phục được nhiều hào kiệt phò tá như Gia Cát Lượng, Bàng Thống, Pháp Chính, Hứa Tĩnh, Mã Lương làm văn thần; Quan Vũ, Trương Phi, Hoàng Trung, Mã Siêu, Triệu Vân, Ngụy Diên làm võ thần. Ông không kể thân sơ, trọng dụng cả những người là thủ hạ cũ của Lưu Chương như Lý Nghiêm, Pháp Chính, Hoàng Quyền.
Khi còn ở Bình Nguyên, có người là Lưu Bình thuê thích khách giết Lưu Bị. Thích khách đến nơi, thấy phong thái của Lưu Bị thì không nỡ ra tay, lại báo cho ông biết rồi bỏ đi. Trần Thọ nhận xét "Tiên Chủ được lòng người đến như thế". Ngụy thư chép "Lưu Bị bên ngoài phòng ngừa giặc cướp, bên trong rộng rãi giúp đỡ tiền của, từ binh sĩ tới thủ hạ, đều cho ngồi cùng chiếu, ăn cùng mâm, chẳng phân biệt gì cả. Bởi thế người theo về rất đông"
Lưu Bị tỏ ra là người sáng suốt, biết nhìn người. Các tướng lĩnh, quân sư thân cận của ông đều rất trung thành, không ai có lòng mưu phản, kể cả sau khi Lưu Bị đã qua đời. Về điểm này, ông tỏ ra còn hơn cả Tào Tháo (nhiều tướng của Tào Tháo đã làm phản sau khi ông qua đời, trong đó nổi bật nhất là Tư Mã Ý). Lưu Bị từng khuyên Trương Phi không nên xử phạt quá nặng với thuộc hạ mà chuốc lấy tai vạ, quả nhiên sau này Trương Phi bị thuộc hạ ám sát. Sự ủy thác Lưu Thiện cho Gia Cát Lượng cho thấy ông đã chọn đúng người phụ chính cho con nhỏ. Trước lúc lâm chung ông cũng nhìn ra giới hạn năng lực của Mã Tốc và khuyên Gia Cát Lượng không nên quá trọng dụng vì Mã Tốc là người hay nói quá sự thật. Thực tế sau này chứng minh các nhìn nhận của ông về tính cách con người đều chính xác.
Sau khi bại trận trước Đông Ngô, tướng Hoàng Quyền bị cắt đường về, buộc phải hàng Ngụy, nhiều quan lại Thục Hán xin Lưu Bị trừng phạt gia quyến Hoàng Quyền. Nhưng Lưu Bị nói rằng "chính ta đã phụ Hoàng Quyền chứ Hoàng Quyền không phụ ta", rồi sai chu cấp đầy đủ cho gia quyến ông. Tào Phi gặp Hoàng Quyền, ví ông như Trần Bình, Hàn Tín bỏ Hạng Vũ theo Lưu Bang, nhưng Hoàng Quyền không nhận, ông khẳng định vì mình không thể về với Lưu Bị lại không thể hàng Ngô nên mới sang Tào, vì vậy không dám so sánh với Trần Bình, Hàn Tín. Tào Phi nghe xong rất cảm phục lòng trung thành của ông. Sau đó, một số tướng sĩ ở Thục sang hàng Ngụy đưa tin gia quyến Hoàng Quyền ở Thục bị hại. Tào Phi bèn lệnh cho ông lo việc tang lễ, nhưng Hoàng Quyền quả quyết Lưu Bị và Gia Cát Lượng rất hiểu mình, sẽ không hại gia quyến mình và đề nghị Tào Phi chờ thêm một thời gian nữa. Sau đó quả nhiên tin chính thức báo về gia quyến Hoàng Quyền vẫn bình yên. Tào Phi thấy Lưu Bị có thể thu phục được thuộc hạ trung thành và hiểu rõ Hoàng Quyền như thế, cảm thán mãi không thôi. Con trai Hoàng Quyền là Hoàng Sùng tiếp tục làm tướng cho Thục Hán, 40 năm sau ông đã cùng Gia Cát Chiêm (con Gia Cát Lượng) tận trung chiến đấu bảo vệ Thục Hán và cả hai đã tử trận tại thành Miên Trúc.
Về lời dặn dò Gia Cát Lượng khi lâm chung của ông (“nếu nó [Lưu Thiện] bất tài, hãy tự thay đi”), có những ý kiến nhìn nhận khác nhau.
Được lòng nhân dân
Một điều đáng khen ngợi là trong quá trình chinh chiến, Lưu Bị đều tránh gây tổn hại cho người dân. Các đối thủ của ông như Tào Tháo, Tôn Quyền đều từng thực hiện những vụ tàn sát dân thường. Tào Tháo từng thảm sát 10 vạn dân thường ở Từ Châu, sau đó cũng đồ sát dân chúng tại hàng loạt nơi khác như Ung Khâu năm 197, Bành Thành năm 198, Liễu Thành năm 207, Uyển Thành năm 216 (chưa kể vài vụ tàn sát khác do các tướng của Tào Tháo thực hiện). Đối với Đông Ngô, Tôn Sách từng đồ sát huyện Đông Dã, Tôn Quyền có hai lần tiến hành đồ sát: năm 199 đồ sát Hoàn Thành, năm 203 đồ sát Giang Hạ. Chỉ có Lưu Bị là chưa từng ra lệnh đồ sát dân chúng (và kể cả những tướng lĩnh của Thục Hán cũng không có ai từng làm vậy). Vì đề cao nhân nghĩa, biết bảo vệ dân chúng như vậy nên sau này, chỉ có Lưu Bị là vị vua thời Tam Quốc được nhân dân Trung Quốc kính trọng nhất, được người dân lập đền thờ khắp nơi (trong khi vua Tào Ngụy và Đông Ngô gần như không được nhân dân thờ phụng).
Chính Lưu Bị cũng nhận định đường lối của ông là dùng nhân nghĩa đối đãi để nhân dân tự nguyện theo về, trái ngược hẳn với Tào Tháo là dùng vũ lực để dân chúng khiếp sợ mà quy phục : ''Nay so thế với ta như nước với lửa, là Tào Tháo vậy. Tháo dùng cấp bách, ta dùng khoan hòa; Tháo dùng hung bạo, ta dùng nhân từ; Tháo dùng quỷ quyệt, ta dùng trung tín; mọi thứ đều ngược lại với Tháo, việc mới có thể thành thôi
Khi bị Tào Tháo tấn công ở Kinh Châu (năm 207), hàng chục vạn dân chúng tình nguyện đi theo Lưu Bị. Đoàn dân chúng làm việc rút quân rất chậm, nhưng Lưu Bị vẫn không nỡ bỏ lại những người dân đã đi theo ông. Tập Tạc Xỉ bình luận :
Trong trận Tương Dương, quân Tào Tháo truy sát tới nơi, các tướng của Lưu Bị đều khuyên ông bỏ người dân lại, đi trước để tránh tai họa, nhưng Lưu Bị vẫn không nghe. Người đời sau có thơ khen lòng nhân ái của Lưu Bị đã làm lòng dân hướng về ông: Lâm nạn lòng nhân lo bách tính Lên thuyền rơi lệ cảm ba quân Bến nước sông Tương còn thương xót, Phụ lão năm xưa nhớ Sứ quân
Năm 214, Lưu Chương đầu hàng, Lưu Bị giành được Tây Xuyên. Nhiều người kiến nghị lấy nhà cửa, ruộng vườn của dân chúng ở Thành Đô làm phần thưởng cho các tướng sĩ. Tướng Triệu Vân phản đối, Lưu Bị cũng đồng ý không làm như vậy, ông không chấp nhận lấy lòng tướng sĩ dưới quyền bằng cách tận thu tài sản của nhân dân.
Đến thời nhà Tống, hầu hết những truyện kể dân gian về thời Tam Quốc đều có nội dung ủng hộ Lưu Bị, bởi trong thời chiến loạn thì rất hiếm những lãnh đạo biết lo cho người dân như ông. Trên cơ sở các câu chuyện dân gian đó, nhà văn La Quán Trung đã tập hợp, viết nên tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa nổi tiếng, trong đó Lưu Bị là nhân vật trung tâm, là biểu tượng của sự nhân nghĩa và lòng yêu thương nhân dân. Tuy tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa có một số tình tiết hư cấu, nhưng về nét chính, chính sử Trung Quốc cũng công nhận: Lưu Bị vốn có xuất thân hàn vi, thuở nhỏ phải đan dép cỏ kiếm sống nên rất thấu hiểu nỗi khổ của nhân dân, ông từ hai tay trắng gây dựng cơ đồ nhờ sự trợ giúp tận tụy, trung thành của các tướng sĩ, khi lên ngôi lại thi hành chính sách khoan hòa với nhân dân. Những yếu tố đó rất gần gũi với hình mẫu một vị vua lý tưởng đối với nhân dân Trung Quốc. Vì vậy, cho tới cả ngàn năm sau, các câu chuyện dân gian về thời Tam Quốc đều có xu hướng ca ngợi Lưu Bị, căm ghét kẻ thù của ông, và xu hướng "ủng Lưu phản Tào" đã là tư tưởng chung của đại đa số nhân dân Trung Quốc từ trước cả khi tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa ra đời. Trong sách sử đời Bắc Tống đã có ghi lại một đoạn bút ký nói rằng: ''“Những trẻ em trong xóm ngõ, thường xúm lại nghe kể truyện Tam Quốc, thấy nói đến Lưu Bị thua thì cau mày không vui, có em khóc. Thấy kể Tào Tháo bại trận thì khoái chí reo mừng". Bút ký ấy cho thấy: ngay cả trước khi Tam quốc chí diễn nghĩa'' của La Quán Trung ra đời, dân chúng đã có xu hướng yêu mến những vị vua yêu quý nhân dân như Lưu Bị, họ muốn ông là người thống nhất thiên hạ chứ không phải là người nào khác.
Trong Tam Quốc diễn nghĩa
thumb|200px|Hình họa trên gỗ của Lưu Bị trong cuốn [[Tam quốc diễn nghĩa từ thời nhà Thanh (mặc quan phục thời trung cổ Trung Quốc, sai với thực tế, Lưu Bị vốn cũng không có râu). ]] Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, nhà văn La Quán Trung nêu rõ quan điểm ủng hộ Lưu Bị, phản đối Tào Tháo. Nhân vật Lưu Bị được mô tả là người nhân hậu, thương dân, sống coi trọng tình nghĩa, nhưng kém phần sắc sảo về quân sự, thiếu mưu trí, táo bạo và mạnh mẽ (tuyệt gian như Tào Tháo, tuyệt nhân như Lưu Bị, tuyệt trí như Khổng Minh). Tuy nhiên, trong một số tình tiết, La Quán Trung cũng để Lưu Bị có những thủ đoạn sắc sảo của một chính trị gia lão luyện, như việc “giả vờ rơi đũa” khi uống rượu luận anh hùng với Tào Tháo.
Thực ra, theo ghi chép lịch sử, Lưu Bị từng nhiều lần đích thân cầm quân chiến đấu và đã có nhiều lần giành được chiến thắng trước đối phương đông hơn, chứng tỏ khả năng võ nghệ và kiến thức quân sự của ông khá tốt.
Lưu Bị là một trong những nhân vật được La Quán Trung hư cấu khá nhiều trong Tam quốc diễn nghĩa. Cũng chính Tam quốc diễn nghĩa đã liệt kê dòng dõi Trung Sơn vương đầy đủ của Lưu Bị, ghi rằng ông là đời thứ 18 của Lưu Thắng. Dưới đây là bảng kê các tình tiết hư cấu có liên quan tới Lưu Bị, hoặc sự thật là hành động của ông nhưng được La Quán Trung gán cho người khác, đặc biệt là có 2 chiến tích về quân sự của ông ở Bác Vọng và Lạc Thành lại được La Quán Trung gán cho Gia Cát Lượng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 161 Thể loại:Mất năm 223  Thể loại:Người Hà Bắc Thể loại:Hoàng đế Thục Hán Thể loại:Nhân vật quân sự Đông Hán Thể loại:Nhân vật chính trị Đông Hán Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc Thể loại:Nhân vật chính trị Tam Quốc Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa Thể loại:Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Giải quần vợt Wimbledon 1985 - Đôi nữ
Kathy Jordan và Elizabeth Smylie đánh bại bốn lần đương kim vô địch Martina Navratilova và Pam Shriver trong trận chung kết, 5–7, 6–3, 6–4 để giành chức vô địch Đôi nữ tại Giải quần vợt Wimbledon 1985.
Hạt giống
Martina Navratilova / Pam Shriver (Chung kết) Claudia Kohde-Kilsch / Helena Suková (Bán kết) Kathy Jordan / 🇦🇺 Elizabeth Smylie (Vô địch) Hana Mandlíková / 🇦🇺 Wendy Turnbull (Bán kết) Barbara Potter / Sharon Walsh-Pete (Tứ kết) Svetlana Cherneva / Larisa Savchenko (Tứ kết) Bettina Bunge / Eva Pfaff (Vòng ba) Rosalyn Fairbank / 🇬🇧 Anne Hobbs (Vòng một) Betsy Nagelsen / Anne White (Vòng ba) 🇬🇧 Jo Durie / Chris Evert Lloyd (Tứ kết) Elise Burgin / Alycia Moulton (Vòng ba) Lea Antonoplis / Candy Reynolds (Vòng một) Gigi Fernández / JoAnne Russell (Rút lui) Virginia Ruzici / 🇭🇺 Andrea Temesvári (Tứ kết) 🇨🇦 Carling Bassett / Andrea Leand (Vòng hai) Beverly Mould / Paula Smith (Vòng ba)
Liên kết ngoài
Đôi nữ Thể loại:Giải quần vợt Wimbledon - Đôi nữ Giải quần vợt Wimbledon Giải quần vợt Wimbledon
Morašice, Svitavy
Morašice là một làng thuộc huyện Svitavy, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Svitavy
Mông Âm
Mông Âm (tiếng Trung: 蒙阴县, Hán Việt: Mông Âm huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1601,2 km2, dân số 53.000 triệu (2001). Đây là một huyện miền núi của Sơn Đông.
Yosuga no Sora
Yosuga no Sora (ヨスガノソラ) là một visual novel bi kịch/lãng mạn phát triển bởi công ty phần mềm Sphere. Trò chơi được phát hành lần đầu chỉ dành cho hệ điều hành Microsoft Windows của PC vào ngày 5 tháng 12 năm 2008. Loạt manga chuyển thể từ visual novel được đăng thường kỳ trên tạp chí Comp Ace của Kadokawa Shoten từ ngày 26 tháng 5 năm 2010; một sê-ri anime dài 12 tập khác đã ra mắt ngày 4 tháng 10 năm 2010 do công ty feel. sản xuất. Một phần tiếp theo/phục vụ người hâm mộ mang tên Haruka na Sora đã phát hành sau đó vào ngày 24 tháng 10 năm 2009, đĩa này mở rộng ra thêm một số thông tin về các nhân vật chính từ trò chơi gốc.
Mông Âm
Tham khảo
Thể loại:Lâm Nghi Thể loại:Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Yosuga no Sora
Cốt truyện
Sau khi bố mẹ qua đời vì tai nạn, cặp song sinh nhà Kasugano là anh trai Haruka và em gái Sora chuyển đến sống ở một vùng quê thanh bình trong căn nhà mà ông bà ngoại để lại với hy vọng hàn gắn lại cuộc sống đã tan vỡ. Hai linh hồn cô độc này có nhiều nét tương đồng về vẻ bề ngoài nhưng bên trong họ lại khác biệt nhau, họ không nhận thức được những thách thức đến từ những mâu thuẫn ngoài mong đợi có thể xảy ra trong những ngày sắp tới. Không chắc chắn về tương lai, Haruka bám víu vào ký ức của quá khứ với hy vọng có thể tìm thấy được sức mạnh anh cần để bảo vệ người em gái ốm yếu của mình. Game có tổng cộng 4 câu chuyện khác nhau tùy vào lựa chọn của người chơi.
Lịch sử phát hành
Trò chơi ban đầu được phát hành cho Windows vào ngày 5 tháng 12 năm 2008. Đĩa tiếp theo / đĩa có tên Haruka na Sora được phát hành sau đó vào ngày 24 tháng 10 năm 2009, bao gồm các kịch bản đầy đủ cho Kozue và Yahiro, một bản mở rộng cho câu chuyện của Sora từ trò chơi gốc và có sự bổ sung.
Anime
Yosuga no Sora đã được chuyển thể thành một bộ anime dài 12 tập bắt đầu phát sóng vào ngày 4 tháng 10 năm 2010. Mỗi tập bao gồm một phân đoạn dài 22 phút và phân đoạn omake dài 3 phút. Cốt truyện chính của anime được trình bày dưới dạng phân nhánh nhiều vòng cung, kể độc lập những câu chuyện về Kazuha, Akira, Nao và Sora trong khi chia sẻ một số tập chung. Tiêu đề của mỗi tập kết hợp tên của các nhân vật mà nó quan tâm. Phân khúc bổ sung tập trung vào câu chuyện của Motoka, dựa nhiều hơn vào các thiết kế nhân vật hài hước và chibi hóa. Mỗi phân đoạn có credit riêng trong mỗi tập. Chủ đề mở đầu của anime là "Hiyoku no Hane" - (比翼 の 羽) bởi eufonius, và chủ đề kết thúc là "Tsunagukizuna" - (ナ グ キ ズ) bởi Nekocan feat. Junca Amaoto và "Pinky Jones" - (ピ ン キ ー ズ) bởi Momoiro Clover.
Tập đầu tiên của sê-ri đã được King Records phát hành cho các định dạng Đĩa DVD và Blu-ray vào ngày 22 tháng 12 năm 2010 và tập thứ tư cuối cùng được phát hành vào ngày 26 tháng 3 năm 2011, với Đĩa Blu-ray phiên bản giới hạn, bao gồm cả đĩa nhồi dây đeo đồ chơi của Kasugano Sora.
Bộ phim được công chiếu trên Toku ở Hoa Kỳ vào ngày 31 tháng 12 năm 2015.
Theridula perlata
Theridula perlata là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Tham khảo
Thể loại:Theridula
Yosuga no Sora
Âm nhạc
OST cho trò chơi gốc, với âm nhạc được sáng tác bởi Manack, được Sphere phát hành vào ngày 27 tháng 2 năm 2009.
Bản OST cho chuyển thể anime, với âm nhạc được sáng tác bởi Miwa Manabu (Manack) và Bruno Wen-li, bao gồm cả các tác phẩm mới và các phiên bản mới được sắp xếp của các bản nhạc từ trò chơi gốc. Nó được phát hành trên hai đĩa CD, phụ đề "Arrange" và "New", đi kèm với bản phát hành Đĩa Blu-ray Nhật Bản của anime với tập 1 và 3 tương ứng.
Tính đến ngày 31 tháng 7 năm 2016, có 9 Bản phát hành âm nhạc (Nhóm): 3 liên kết với tiểu thuyết trực quan gốc "Yosuga no Sora", 1 liên kết với Fan Disc "Haruka na Sora" và 5 liên kết với chuyển thể anime của nó. Một số tiêu đề không nhất quán giữa các quan chức, nhà bán lẻ và cơ sở dữ liệu, do đó, các tiêu đề được chuẩn hóa của chúng được cung cấp theo hướng dẫn về phong cách từ MusicBrainz.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eroge Thể loại:Visual novel Thể loại:Trò chơi trên Windows Thể loại:Anime và manga harem Thể loại:Manga năm 2010 Thể loại:Manga dài tập Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2008 Thể loại:Seinen manga Thể loại:Bishōjo game Thể loại:Anime dài tập dựa trên trò chơi điện tử Thể loại:Feel (công ty)
Amazilia boucardi
Amazilia boucardi là một loài chim trong họ Trochilidae.
Tham khảo
B Thể loại:Động vật được mô tả năm 1877
Gnophopsodos
Tham khảo
Thể loại:Geometridae
Mikania tonduzii
Mikania tonduzii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được B.L.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mikania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Entosthodon wichurae
Entosthodon wichurae là một loài Rêu trong họ Funariaceae. Loài này được M. Fleisch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
Thể loại:Entosthodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Nam Xan
Nam Xan (tiếng Pháp: Nam Sane), gọi theo kiểu Việt là "sông Nậm Xan", là một con sông lớn ở miền tây Trung Lào. Nó chảy từ trên núi xuống miền trung Lào, qua tỉnh Borikhamxay và đổ vào sông Mekong ở thị xã Pakxane tại tọa độ 18°22′36″N 103°39′29″E.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sông của Lào Thể loại:Borikhamxay
Gastrochilus matsuran
Gastrochilus matsuran là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Makino) Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1919.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Túi thơ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1919
Cầu Tatara
Cầu Tatara (多々羅大橋) là một cây cầu dây văng trên đường cao tốc Nishiseto. Cầu có nhịp chính dài 890 m (2.920 foot), một phần của một loạt cầu nối Honshū và Shikoku ở Nhật Bản. Tại thời điểm năm 2010, nó là câu có nhịp chính dài thứ 4 trong các cầu dây văng, xếp sau cầu Sutong.
Molophilus nigritus
Molophilus nigritus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Ficus rimacana
Ficus rimacana là một loài thực vật có hoa trong họ Moraceae. Loài này được C.C.Berg mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007
Dweir Baabda
Dweir Baabda (دوير بعبده, Duwayr Ba'bda hoặc Duweir Baabda) là một ngôi làng ở phía tây bắc Syria thuộc bộ phận hành chính của Tỉnh Latakia, nằm ở phía đông nam Latakia. Nó nằm ngoài một con đường thứ cấp, trên đỉnh một ngọn núi thuộc dãy Nusayriyah ven biển và có độ cao hơn 700 mét so với mực nước biển. Các địa phương lân cận bao gồm Daliyah về phía đông, Baabda ở phía nam, Baniyas về phía tây nam, Qurfays về phía tây, Jableh về phía tây bắc, al-Qassabin ở phía bắc và Ayn al-Sharqiyah về hướng đông bắc. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Dweir Baabda có dân số là 2.529 vào năm 2004. Cư dân của nó chủ yếu là Alawites.
Những tàn tích của một tu viện có niên đại từ thời Byzantine có mặt trong làng. Dweir Baabda là một ngôi làng nông thôn có cư dân chủ yếu làm nông nghiệp, trồng thuốc lá, ô liu và táo. Nó phục vụ như một trung tâm của một số địa phương lân cận, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe và dược phẩm. Nó cũng chứa trung tâm mua sắm lớn duy nhất trong vùng lân cận. Các trường học bắt đầu được xây dựng ở Dweir Baabda vào những năm 1920. Vào những năm 1960, Dweir Baabda được mô tả là một "ngôi làng lớn". Nó hiện đang lan rộng trên một diện tích lớn.
Salah Jadid, người mạnh nhất của Syria, người bị lật đổ bởi Hafez al-Assad năm 1970, được sinh ra ở Dweir Baabda.
Platycerium wallichii
Platycerium wallichii là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được Hook. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Cầu dây võng
nhỏ|phải|Kết cấu cầu dây võng nhỏ|[[Cầu Cổng Vàng nằm tại San Francisco, Hoa Kỳ là một cây cầu dây võng nổi tiếng trên thế giới]] Cầu dây võng, còn gọi là cầu treo dây võng, là một loại cầu có kết cấu cầu treo dạng cáp treo trên cáp, thay vì cáp treo trực tiếp vào trụ cầu như cầu treo dây văng. Hệ cáp treo chính của cầu được móc liên kết chắc chắn vào đỉnh các trụ cầu, như đường dây điện cao thế, nhưng do khoảng cách nhịp lớn và chịu tải nặng chúng thường có dạng bị võng xuống ở khoảng giữa nhịp cầu. Từ hệ cáp treo chính này, thường nằm 2 bên thành cầu, các hệ cáp treo thẳng đứng được (móc vào hệ cáp chính) treo rủ xuống với khoảng cách song song đều nhau đỡ lấy từng đốt bản mặt cầu. Chính nhờ có hệ kết cấu dây cáp treo không phụ thuộc vào góc neo cáp, chiều cao trụ cầu và khoảng cách điểm neo đốt cầu vào cáp treo tới trụ tháp, mà cầu treo dây võng có thể vượt được các nhịp lớn hơn cầu treo dây văng (loại cầu phụ thuộc nhiều vào những yếu tố đó). Những cầu treo nhịp dài nhất trên thế giới là các cầu treo dây võng.
Platycerium wallichii
Tham khảo
Thể loại:Chi Ổ phượng Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1858
Cầu dây võng
Ưu nhược điểm của cầu dây võng:Những hệ cáp này không phụ thuộc vào chiều cao cột trụ, góc neo cáp và khoảng cách điểm neo đốt cầu vào cáp treo tới trụ tháp nêm loại cầu này có khả năng vượt nhịp lớn.
Poecilotheria regalis
Tham khảo
Thể loại:Poecilotheria Thể loại:Loài đặc hữu của Ấn Độ Thể loại:Nhện châu Á Thể loại:Động vật đặc hữu Ấn Độ
Cầu dây võng
Độ võng của dây cáp là điểm nhấn tạo nên vẻ đẹp thanh thoát rất phù hợp với công trình qua sông ở các khu đô thị.
Tại vị trí vượt sông mà có khẩu độ thuyền lớn thì lựa chọn cầu treo dây võng ít làm xáo trộn chế độ dòng chảy tự nhiên của sông suối, mang lại hiệu quả thiết thực về kinh tế, kĩ thuật.
Kết cấu đơn giản, dễ thi công, thích hợp cho việc xây dựng cầu tại địa bàn vùng cao
Cầu treo dây võng hiện có nhịp dài nhất trên thế giới là cầu Akashi Kaikyo của Nhật Bản nối thành phố Kobe trên đảo lớn Honshu với Iwaya trên đảo Awaji trong loạt cầu trên biển của tuyến đường cao tốc Honshu-Shikoku, được xây dựng vào năm 1998, với nhịp dài tới 1990 m (chính xác là 1991 m).
Danh sách các nhịp cầu treo dài nhất
Những cây cầu treo dài nhất thế giới được liệt kê theo chiều dài của nhịp chính (tức là chiều dài của đường treo giữa các tháp cầu). Chiều dài của nhịp chính là phương pháp phổ biến nhất để so sánh kích thước của cầu treo, thường tương quan với chiều cao của tháp và độ phức tạp kỹ thuật liên quan đến thiết kế và xây dựng cầu. Nếu một cây cầu có nhịp dài hơn cây cầu khác, điều đó không nhất thiết có nghĩa là cây cầu đó dài hơn từ bờ này sang bờ kia (hoặc từ mố này sang mố khác).
Xem thêm
nhỏ|[[Cầu Thuận Phước là cây cầu dây võng dài nhất Việt Nam nằm tại Đà Nẵng.]]
Chú thích
Thể loại:Kỹ thuật kết cấu Thể loại:Phát minh của Trung Quốc
Halictus pallidipennis
Halictus pallidipennis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.
Aspilia vandenbergiana
Aspilia vandenbergiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được J.U.Santos mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aspilia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982
Cú đêm
nhỏ|Loài cú, giống như cá thể này ở Ba Lan, thì thường sống về đêm.
Cú đêm, người sống về đêm hoặc đơn giản gọi là cú, là người có xu hướng thức khuya đến tận đêm muộn hoặc thậm chí là đến rạng sáng hôm sau. Cú đêm thì vô tình không thể buồn ngủ trong vài giờ liền sau một thời gian bình thường có thể mắc chứng rối loạn giấc ngủ trì hoãn.
Trái ngược với cú đêm là "chim sớm" hay "chim sáng" – một chú chim sâu dậy sớm đối lập với một con cú đêm – là những người có xu hướng bắt đầu đi ngủ tại một thời điểm được coi là sớm sủa và họ còn dậy sớm nữa. Các nhà nghiên cứu theo truyền thống thì sử dụng các thuật ngữ morningness và eveningness để chỉ hai dạng thời gian hoặc sinh vật ban ngày và loài ăn đêm trong hành vi của động vật.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ngủ Thể loại:Nhịp điệu sinh học hàng ngày Thể loại:Đêm Thể loại:Loài cú trong văn hóa
Anatoma euglypta
Anatoma euglypta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anatoma Thể loại:Động vật được mô tả năm 1903
Marcello Menegatto
Marcello Menegatto (12 tháng 5 năm 1978 -) là một doanh nhân Ý, người tự xưng là người đứng đầu nhà nước của Công quốc Seborga, một tổ chức vi quốc gia đặt tại đô thị cùng tên, ở tỉnh Imperia, thuộc vùng Liguria, không được chính phủ Ý hoặc bất kỳ chính phủ thế giới nào khác công nhận.
Tiểu sử
Marcello Menegatto sinh năm 1978 ở Lecco, Ý.
Vào ngày 25 tháng 11 năm 2009, Giorgio I, người tự xưng là Thân vương Seborga, đã chết vì biến chứng do bệnh xơ cứng teo cơ một bên ở tuổi 73. Cuộc bầu cử để bổ nhiệm một thân vương mới được tổ chức vào ngày 25 tháng 4 năm 2010 và Marcello Menegatto đã giành chiến thắng với 89 phiếu bầu, đánh bại Gian Luigi Morgia, người đã nhận được 67 phiếu.
Ông đã chạy đua một lần nữa trong cuộc bầu cử năm 2017 vào ngày 23 tháng 4, đánh bại DJ Mark Dezzani của Radio Caroline với 129 phiếu, trong khi Dezzani chỉ được 42 phiếu, dù đã sống tới 40 năm tại Seborga.
Vào ngày 12 tháng 4 năm 2019, ông tuyên bố ý định thoái vị và được vợ cũ, Nina Menegatto kế vị, trở thành Công chúa đầu tiên của Seborga vào ngày 10 tháng 11 năm 2019.