cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xoáy thuận nhiệt đới
Kích thước
Trên Trái Đất, kích cỡ của xoáy thuận nhiệt đới trải dài trên một khoảng rộng, từ 100 đến 2000 km khi đo bằng bán kính gió tan biến. Xoáy thuận nhiệt đới trên Tây Bắc Thái Bình Dương là lớn nhất và trên Đông Bắc Thái Bình Dương là nhỏ nhất. Nếu bán kính của đường đẳng áp kín phía ngoài xa nhất nhỏ hơn 2 vĩ độ (222 km), ta có một xoáy thuận nhiệt đới "rất nhỏ". Bán kính từ 3 đến 6 vĩ độ (333 – 670 km) được xem là trung bình. Xoáy thuận nhiệt đới có kích thước "rất lớn" khi mà ROCI lớn hơn 8 vĩ độ (888 km). Những quan trắc chỉ ra kích cỡ chỉ nhỏ nếu liên quan đến các biến như cường độ bão (vận tốc gió tối đa), bán kính gió tối đa, vĩ độ, và cường độ tiềm năng tối đa.
Kích thước đóng một vai trò quan trọng trong sự điều chỉnh mức độ thiệt hại gây ra bởi một cơn bão. Nếu tất cả những yếu tố khác là như nhau, một cơn bão lớn hơn sẽ tác động đến một khu vực rộng lớn hơn trong một khoảng thời gian dài hơn. Bên cạnh đó, trường gió rộng gần bề mặt có thể tạo ra nước biển dâng cao hơn do sự kết hợp của chiều dài sóng lớn hơn, thời gian dài hơn và sự tăng cường thiết lập các cơn sóng. Ví dụ như cơn bão Sandy tấn công miền Đông nước Mỹ trong năm 2012 là một trong những cơn bão gây thiệt hại lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ do kích thước rất lớn của nó.
Hoàn lưu phía trên của những cơn bão mạnh mở rộng trong phạm vi tầng đối lưu của khí quyển, tại khu vực vĩ độ thấp là 15.000 - 18.000 m.
Vật lý và năng lượng học
thumb|250px|right|Xoáy thuận nhiệt đới thể hiện một hoàn lưu đảo ngược với dòng không khi thổi vào ở mực thấp gần bề mặt, sau đó thăng lên trong những đám mây dông, và thổi ra tại mực cao gần tầng đối lưu.
Hoàn lưu thứ cấp: một động cơ nhiệt Carnot
Nguồn năng lượng chủ yếu của một xoáy thuận nhiệt đới là lượng nước bốc hơi từ bề mặt đại dương, chúng ngưng tụ lại thành những đám mây và mưa khi không khí nóng ẩm bay lên cao và lạnh đi đến độ bão hòa. Năng lượng học của hệ thống có thể được lý tưởng hóa như một động cơ nhiệt Carnot khí quyển. Đầu tiên, dòng không khí thổi vào gần bề mặt thu thập năng lượng nhiệt chủ yếu thông qua sự bay hơi của nước tại nơi có nhiệt độ bề mặt đại dương ấm (trong quá trình bay hơi, nước biển lạnh đi và không khí ấm lên). Thứ hai, dòng khí ấm bay lên và lạnh dần đi trong phạm vi thành mắt bão trong khi tổng hàm lượng nhiệt được bảo tồn. Thứ ba, dòng khí thổi ra ngoài và mất nhiệt qua bức xạ nhiệt vào không gian tại nhiệt độ của tầng đối lưu lạnh. Cuối cùng, không khí chìm xuống và ấm lên tại rìa phía ngoài của cơn bão khi tổng hàm lượng nhiệt vẫn được bảo tồn. Giai đoạn một và ba là gần như đẳng nhiệt, trong khi giai đoạn hai và bốn là gần như đẳng entropy. Dòng thổi đảo ngược vào - lên - ra - xuống được biết đến như là hoàn lưu thứ cấp. Quan điểm Carnot cung cấp một giới hạn trên cho vận tốc gió tối đa mà một cơn bão có thể đạt được.
Các nhà khoa học ước tính một xoáy thuận nhiệt đới tỏa ra năng lượng nhiệt từ 50 đến 200 exajoule (1018 J) một ngày, tương đương với khoảng 1 PW (1015 watt). Mức năng lượng tỏa ra này tương đương 70 lần mức tiêu thụ năng lượng của toàn bộ con người trên Trái Đất và 200 lần công suất phát điện trên toàn cầu, hay tương đương với việc một quả bom nguyên tử có đương lượng 10 megaton nổ mỗi 20 phút.
Hoàn lưu sơ cấp: những cơn gió xoáy
Dòng thổi xoáy sơ cấp trong một xoáy thuận nhiệt đới là kết quả từ sự bảo toàn momen động lượng bởi hoàn lưu thứ cấp. Momen động lượng tuyệt đối (trong khí tượng học) trên một hành tinh quay M được tính như sau:
trong đó f là tham số Coriolis, v là vận tốc gió phương vị, và r là bán kính đến trục quay. Vế đầu tiên bên phải là thành phần momen động lượng hành tinh chiếu lên trục thẳng đứng (trục quay). Vế thứ hai bên phải là momen động lượng tương đối của hoàn lưu đối với trục quay. Vì momen động lượng hành tinh biến mất tại xích đạo (nơi mà f=0), nên xoáy thuận nhiệt đới hiếm khi hình thành trong phạm vi vĩ độ 5 gần xích đạo (từ 5°B đến 5°N).
Khi những dòng khí thổi tỏa tròn vào bên trong ở mực thấp, chúng bắt đầu chuyển động xoáy để bảo toàn momen động lượng. Tương tự, khi mà dòng khí xoáy nhanh thổi tỏa tròn ra phía ngoài ở gần tầng đối lưu, vòng xoay của nó giảm dần và cuối cùng thay đổi dấu hiệu tại nơi có bán kính đủ lớn. Kết quả là một cấu trúc theo chiều dọc đặc trưng bởi một xoáy thuận mạnh tại mực thấp và một xoáy nghịch mạnh gần tầng đối lưu; theo sự cân bằng gió nhiệt, điều này phù hợp với một hệ thống có trung tâm ấm hơn môi trường xung quanh tại mọi độ cao ("lõi ấm"). Theo như cân bằng thủy tĩnh, lõi ấm chuyển đổi thành áp suất thấp hơn ở trung tâm tại mọi độ cao, với sự giảm áp suất tối đa xảy ra ở vị trí trên bề mặt.
Các khu vực lớn và trung tâm cảnh báo liên quan
Có sáu Trung tâm Khí tượng Chuyên ngành Khu vực (RSMC) trên thế giới. Các tổ chức này được chỉ định bởi Tổ chức Khí tượng Thế giới và họ có trách nhiệm theo dõi, ban hành các bản tin, cảnh báo, và thông báo về các xoáy thuận nhiệt đới nằm trong khu vực họ chịu trách nhiệm. Bên cạnh đó, có sáu Trung tâm Cảnh báo Xoáy thuận nhiệt đới (TCWC) cung cấp các thông tin trong phạm vi các vùng nhỏ hơn. RSMC và TCWC không phải là những tổ chức duy nhất cung cấp thông tin công khai về xoáy thuận nhiệt đới. Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) cũng ban hành những thông báo tại tất cả các khu vực xoáy thuận nhiệt đới trừ Bắc Đại Tây Dương nhằm phục vụ cho mục đích của Chính phủ Mỹ. Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) cũng ban hành những thông báo và đặt tên cho những xoáy thuận nhiệt đới tiến gần đến Philippines trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương để bảo vệ mạng sống và tài sản cho công dân nước họ. Trung tâm Bão Canada (CHC) ban hành những thông báo về xoáy thuận nhiệt đới và tàn dư của chúng dành cho công dân Canada khi chúng tác động đến đất nước này.
Vào ngày 26 tháng 3 năm 2004, Xoáy thuận Catarina đã trở thành xoáy thuận Nam Đại Tây Dương đầu tiên từng được ghi nhận và sau đó nó đã tấn công miền Nam Brazil với sức gió tương đương bão cấp 2 trong thang bão Saffir-Simpson. Khi mà xoáy thuận này hình thành ngoài phạm vi có thẩm quyền của các trung tâm cảnh báo khác, các nhà khí tượng học Brazil ban đầu đã xem nó như một xoáy thuận ngoại nhiệt đới, nhưng về sau đã phân loại nó là nhiệt đới.
Sự hình thành
thumb|right|250px|Bản đồ thể hiện quỹ đạo của tất cả các xoáy thuận nhiệt đới trên [[Trái Đất trong giai đoạn 1985-2005. Khu vực Thái Bình Dương phía Tây đường đổi ngày quốc tế chứng kiến nhiều xoáy thuận nhiệt đới hơn bất kỳ khu vực nào khác, trong khi đó vùng Đại Tây Dương phía Nam xích đạo gần như không có xoáy thuận nhiệt đới hoạt động.]] thumb|right|250px|Bản đồ quỹ đạo của tất cả các xoáy thuận nhiệt đới trên Trái Đất giai đoạn 1945-2006. Trên Trái Đất, xoáy thuận nhiệt đới hoạt động mạnh nhất vào cuối mùa hè, thời điểm mà sự chênh lệch giữa nhiệt độ ở trên cao và nhiệt độ bề mặt nước biển là lớn nhất. Tuy nhiên, mỗi khu vực lại có một hình mẫu mùa bão riêng. Tính trên toàn cầu, tháng 5 là tháng xoáy thuận nhiệt đới ít hoạt động nhất, ngược lại tháng 9 là tháng hoạt động mạnh nhất. Tháng 11 là tháng duy nhất mà toàn bộ các khu vực xoáy thuận nhiệt đới cùng trong giai đoạn hoạt động chính thức.
Thời gian
Trên khu vực Bắc Đại Tây Dương, mùa bão phân biệt diễn ra từ ngày 1 tháng 6 đến 30 tháng 11, đỉnh điểm là vào cuối tháng 8 đầu tháng 9. Tính trung bình theo thống kê, ngày 10 tháng 9 là thời điểm đạt đỉnh của mùa bão Đại Tây Dương. Vùng Đông Bắc Thái Bình Dương có giai đoạn hoạt động mở rộng hơn, nhưng khung thời gian cũng tương tự như Đại Tây Dương. Khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương chứng kiến xoáy thuận nhiệt đới hoạt động quanh năm, đỉnh điểm vào đầu tháng 9 và tối thiểu là tháng 2. Trên Bắc Ấn Độ Dương, bão thường xuất hiện từ tháng 4 đến tháng 12, đỉnh điểm là tháng 5 và tháng 11. Còn ở Nam Bán cầu, mùa bão thường chính thức bắt đầu từ ngày 1 tháng 11 cho đến hết tháng 4, đỉnh điểm là giữa tháng 2 đầu tháng 3; dù vậy xoáy thuận nhiệt đới có thể xuất hiện quanh năm và thời điểm bắt đầu cho một năm là ngày 1 tháng 7.
Cấu trúc chung
Mắt bão là khu vực trong tâm của bão, nơi không có mây hoặc ít mây, lặng gió, có dòng giáng yếu. Thông thường chỉ có những cơn bão mạnh trường thành mới hình thành mắt bão rõ nét.
Hoàn lưu sơ cấp của xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất ở các mực thấp tại vùng mây thành mắt bão và giảm dần theo cả độ cao và bán kính. Trường nhiệt độ thể hiện một cấu trúc lõi nóng với nhiệt độ lớn nhất ở trong mắt bão do sự giải phóng ẩn nhiệt khi không khí nâng lên trong thành mây mắt bão.
Dòng thổi ra của xoáy thuận nhiệt đới nằm ở nửa trên tầng bình lưu với hoàn lưu xoáy nghịch ở ngoài bán kính vài trăm km.
Sự tăng cường
Năng lượng của bão được tăng cường vì nhiều nguyên nhân: Do các luồng không khí ẩm từ các khu áp cao xung quanh hút vào, hoặc do kết hợp với sóng Đông, nơi có các khu áp thấp nhiệt đới xâm nhập vào áp cao chí tuyến, hoặc mạnh lên khi đi vào vùng có dòng biển nóng... Thường thì năng lượng của bão biển giảm khi đi vào đất liền vì tốc độ của gió giảm đi do ma sát với đất liền.
Quỹ đạo
Tâm bão nhiệt đới thường di chuyển theo quỹ đạo parabol, ở bắc bán cầu, vào giai đoạn mới hình thành, hầu hết các cơn bão đều di chuyển theo hướng tây, sau đó tiếp tục di chuyển theo hướng tây bắc và giai đoạn sau cùng, nếu không bị suy yếu, sẽ di chuyển theo hướng đông bắc. Ở nam bán cầu, ban đầu bão di chuyển về hướng tây, sau chuyển về tây nam, rồi đến hướng đông nam. Nhưng cũng có những cơn bão di chuyển theo quỹ đạo rất phức tạp, nói chung quỹ đạo của bão phụ thuộc vào sự phân bố khí áp bề mặt trong khu vực lân cận.
Các xoáy thuận nhiệt đới tiêu biểu
Bão Bhola năm 1970 là cơn bão có sức hủy diệt gây ra hậu quả nặng nề nhất trong lịch sử. Bão đã đổ bộ vào vùng đồng bằng sông Hằng ở Ấn Độ và Bangladesh, làm ít nhất 300 nghìn người đã chết, 100 nghìn người mất tích, và ảnh hưởng đến gần 1 triệu người. Ở Trung Quốc, bão Nina năm 1975 gây mưa lớn đã làm vỡ đập Bản Kiều và giết chết hơn 100 nghìn người. Siêu bão năm 1780 ở khu vực Bắc Đại Tây Dương đã giết chết khoảng 22.000 người ở Tiểu Antilles.. Bão nhiệt đới Thelma vào tháng 11 năm 1991 đã giết chết hàng ngàn người Philippines. Cơn bão Katrina đổ bộ vào Hoa Kỳ làm 1.836 người chết, thiệt hại tài sản lên tới 81,2 tỉ USD (2008), với tổng thiệt hại hơn 100 tỉ USD (2005). Bão Mitch làm 10.000 người thiệt mạng ở Mỹ Latinh.
Siêu bão dữ dội nhất trong lịch sử là siêu bão Tip ở Tây Bắc Thái Bình Dương năm 1979, với mức áp suất thấp kỉ lục là 870 hPa (652,5 mmHg) và tốc độ gió duy trì cực đại 165 hải lý trên giờ (85 m/s) (tức 310 km/h duy trì gió trong 1 phút).. Bão Keith ở Thái Bình Dương và cơn bão Camille và bão Allen ở Bắc Đại Tây Dương cũng có cùng sức gió với bão Tip. Siêu bão Nancy năm 1961 đã ghi nhận tốc độ gió kỉ lục 185 hải lý trên giờ (95 m/s) (tức 346 km/h duy trì gió trong 1 phút), nhưng nghiên cứu gần đây cho thấy tốc độ gió từ những năm 1940 đến những năm 1960 đã đo sức gió quá cao, không chính xác, do vậy bão Nancy có thể có sức gió thấp hơn. Bão Paka năm 1997 ở Guam được ghi nhận gió giật lên tới 205 hải lý (105 m/s) (tức 378 km/h).
Siêu bão Tip còn giữ kỉ lục là cơn bão lớn nhất với sức gió trên 64 km/h trải rộng với đường kính 2170 km. Cơn bão nhỏ nhất được ghi nhận, cơn bão nhiệt đới Marco, hình thành trong tháng 10 năm 2008, ở vịnh Mexico với sức gió trên 64 km/h trải rộng với đường kính 37 km.
Bão John là cơn bão nhiệt đới tồn tại lâu nhất và có đường đi dài nhất, kéo dài 31 ngày trong năm 1994 đi được 13280 km. Bão Rewa năm 1993-1994 có đường đi dài nhất ở Nam Bán Cầu, 8920 km.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hiện tượng và khái niệm khí tượng Thể loại:Tai biến tự nhiên
USS John R. Craig (DD-885)
USS John R. Craig (DD-885) là một tàu khu trục lớp Gearing được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Thiếu tá Hải quân John R. Craig (1906–1943), hạm trưởng USS Grampus (SS-207), đã tử trận khi tàu ngầm của ông bị tàu khu trục Nhật Bản đánh chìm trong Trận chiến eo biển Blackett, và được truy tặng Huân chương Chữ thập Hải quân. Hoàn tất khi chiến tranh đã kết thúc, con tàu tiếp tục phục vụ trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Việt Nam cho đến khi xuất biên chế và xóa đăng bạ năm 1979. Nó bị đánh chìm như một mục tiêu một năm sau đó. John R. Craig được tặng thưởng bốn Ngôi sao Chiến trận khi phục vụ trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên.
Thiết kế và chế tạo
John R. Craig được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Consolidated Steel Corporation ở Orange, Texas vào ngày 17 tháng 11 năm 1944. Nó được hạ thủy vào ngày 14 tháng 4 năm 1945; được đỡ đầu bởi bà Lilian Hyde Craig, vợ góa Thiếu tá Craig, và nhập biên chế vào ngày 20 tháng 8 năm 1945 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân Lester C. Cornwell.
1945 - 1950
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại vùng biển Caribe, John R. Craig khởi hành từ Charleston, South Carolina vào ngày 19 tháng 1 năm 1946 để chuyển sang vùng bờ Tây, đi đến San Diego vào ngày 1 tháng 2. Nó lên đường vào ngày 7 tháng 2 để đi sang Viễn Đông, và gia nhập cùng Đệ Thất hạm đội để hỗ trợ cho việc hồi hương binh lính Nhật Bản từ miền Bắc Trung Quốc. Con tàu quay trở về San Diego vào ngày 31 tháng 1 năm 1947, và trong những năm tiếp theo nó luân phiên những lượt phục vụ tại khu vực Tây Thái Bình Dương với những giai đoạn huấn luyện và bảo trì ngoài khơi bờ biển California.
Chiến tranh Triều Tiên
Sự kiện quân đội Bắc Triều Tiên vượt vĩ tuyến 38 xâm nhập vào lãnh thổ Nam Triều Tiên đã khiến cho Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ; và Hoa Kỳ buộc phải huy động lực lượng tham gia vào cuộc xung đột. John R. Craig đi đến vùng chiến sự vào ngày 19 tháng 2, 1951 và tham gia cùng Lực lượng Đặc nhiệm 77, phụ trách bảo vệ chống tàu ngầm và canh phòng máy bay cho các tàu sân bay trong các chiến dịch không kích các mục tiêu đối phương trên bán đảo Triều Tiên. Con tàu cũng tham gia hoạt động bắn phá và phong tỏa cảng Wonsan nhằm ngăn chặn cuộc tổng tấn công của Chí nguyện quân Trung Quốc. Ngoài hai giai đoạn ngắn được bảo trì và sửa chữa tại San Diego, chiếc tàu khu trục đã tham gia hoạt động suốt thời gian của cuộc chiến tranh, cho đến khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 7, 1953.
1954 - 1964
Cho dù chiến tranh đã kết thúc, John R. Craig vẫn tiếp tục tuần tra tại khu vực phía Nam vĩ tuyến 38. Từ năm 1954 đến năm 1962, nó tham gia các đợt thực hành huấn luyện dọc theo vùng bờ Tây, và được biệt phái hàng năm sang phục vụ tại vùng Viễn Đông. Trong lượt hoạt động vào năm 1955, nó đã hỗ trợ cho việc triệt thoái lực lượng Quốc Dân đảng khỏi quần đảo Đại Trần trong vụ Khủng hoảng eo biển Đài Loan lần 1. Các lượt hoạt động tiếp theo bao gồm các cuộc tặp trận phối hợp với các tàu chiến thuộc Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản vào năm 1957, thực tập chống tàu ngầm, tuần tra tại eo biển Đài Loan và thực hành cơ động cùng tàu chiến của Hải quân Trung Hoa dân quốc vào năm 1961. Chiếc tàu khu trục cũng đã viếng thăm Auckland, New Zealand vào năm 1958.
John R. Craig đi đến San Diego vào ngày 6 tháng 3, 1962, và trải qua một đợt sửa chữa và nâng cấp trong khuôn khổ Chương trình Hồi sinh và Hiện đại hóa Hạm đội (FRAM: Fleet Rehabilitation and Modernization) tại Xưởng hải quân Hunter's Point ở San Francisco, California từ ngày 6 tháng 3, 1962 đến ngày 15 tháng 3, 1963. Chương trình này nhằm mục đích kéo dài vòng đời hoạt động thêm 10 đến 20 năm, đồng thời nâng cao năng lực tác chiến. Nó rời xưởng tàu với một cầu tàu mới, những thiết bị điện tử, radar và sonar hiện đại, trang bị thêm tên lửa chống ngầm RUR-5 ASROC, cùng hầm chứa và sàn đáp để vận hành máy bay trực thăng không người lái chống tàu ngầm Gyrodyne QH-50 DASH. Chiếc tàu khu trục tiếp tục phục vụ cùng Hạm đội Thái Bình Dương.
John R. Craig lên đường vào ngày 17 tháng 10, 1963 để hoạt động tuần tra tại khu vực eo biển Đài Loan nhằm răn đe lực lượng Cộng sản. Nó quay trở về San Diego vào ngày 19 tháng 5, 1964 sau khi đã viếng thăm Hong Kong; vịnh Subic, Philippines; Sasebo, Nhật Bản; Đài Loan và Okinawa. Chiếc tàu khu trục tiếp tục hoạt động tại vùng bờ Tây, cho đến khi lại lên đường hướng sang Viễn Đông vào ngày 6 tháng 3, 1965.
Chiến tranh Việt Nam
Trong cuộc Chiến tranh Việt Nam, John R. Craig đã phục vụ hộ tống bảo vệ và canh phòng máy bay cho các tàu sân bay hoạt động tại Trạm Yankee trong vịnh Bắc Bộ. Nó cũng tham gia Chiến dịch Sea Dragon để tuần tra ngăn chặn việc vận chuyển vũ khí và tiếp liệu từ Bắc vào Nam Việt Nam, phục vụ tìm kiếm và giải cứu (SAR: Search and Rescue) các phi công bị bắn rơi, cũng như các hoạt động bắn phá bờ biển và hỗ trợ hải pháo cho hoạt động tác chiến trên bộ.
1964 - 1968
John R. Craig thực hiện chuyến tuần tra DESOTO đầu tiên tại vịnh Bắc Bộ từ ngày 25 tháng 2 đến ngày 12 tháng 3, 1964. Cường độ chiến sự tiếp tục leo thang vào năm 1965, nên chiếc tàu khu trục rời Sasebo vào ngày 8 tháng 4 để hộ tống cho tàu sân bay USS Midway (CV-41) trong nhiệm vụ không kích các mục tiêu đối phương tại Nam Việt Nam, và tiếp tục vai trò này cho đến ngày 2 tháng 7. Sau một chuyến viếng thăm Hong Kong, con tàu được chỉ định làm soái hạm một đội đặc nhiệm làm nhiệm vụ hỗ trợ hải pháo vào ngày 20 tháng 7. Chỉ riêng trong tháng 7 và tháng 8, nó đã tiêu phí 3.256 quả đạn pháo 5-inch xuống các mục tiêu đối phương tại khu vực trách nhiệm của Quân đoàn I và Quân đoàn II. Nó lên đường vào ngày 11 tháng 8 để quay trở về nhà, về đến San Diego một tháng sau đó.
Sau những hoạt động thường lệ tại vùng biển Nam California, John R. Craig đi đến Xưởng hải quân Hunters Point vào ngày 1 tháng 12, 1965 để được đại tu theo định kỳ. Sau khi hoàn tất công việc xưởng tàu vào tháng 3, 1966, nó tiến hành huấn luyện tại vùng biển ngoài khơi San Diego, cho đến khi khởi hành đi sang Viễn Đông vào ngày 28 tháng 7. Nó có mặt trong vịnh Bắc Bộ vào ngày 13 tháng 9 để hoạt động hộ tống và canh phòng máy bya cho các tàu sân bay, rồi chuyển sang hoạt động hỗ trợ hải pháo mười ngày sau đó, hỗ trợ cho Chiến dịch Golden Fleece tại khu vực Quảng Ngãi. Tiếp theo là các Chiến dịch Sea Dragon và Traffic Cop nhằm ngăn chặn việc vận chuyển vũ khí và tiếp liệu từ phía Bắc Việt Nam và Khu phi quân sự; trong giai đoạn này nó đã đối đầu với các khẩu đội pháo bờ biển đối phương, và bắn phá các trạm radar dọc bờ biển. Con tàu rời vịnh Bắc Bộ vào ngày 4 tháng 12, và về đến Hoa Kỳ vào đầu năm 1967, chuẩn bị cho những hoạt động trong tương lai.
1969 - 1973
John R. Craig khởi hành từ San Diego vào ngày 3 tháng 6, 1969 để hướng sang khu vực Tây Thái Bình Dương. Nó rời căn cứ Yokosuka, Nhật Bản vào ngày 29 tháng 6 để hoạt động chống tàu ngầm tại khu vực Trạm Yankee, và sau hai ngày huấn luyện chống tàu ngầm nó bắt đầu phục vụ canh phòng máy bya cho tàu sân bay USS Ticonderoga (CV-14). Con tàu rời vịnh Bắc Bộ vào ngày 19 tháng 7, quay về căn cứ vịnh Subic, Philippines để bảo trì và sửa chữa lườn tàu; và sau khi hoàn tất nó rời vịnh Subic hướng đến khu vực trách nhiệm của Quân đoàn II tại Nam Việt Nam. Vào sáng ngày 7 tháng 8, con tàu đã nả pháo trong hơn một giờ dưới sự dẫn đường của máy bay trinh sát, nhằm hỗ trợ cho máy bay trực thăng triệt thoái một đội biệt kích khỏi khu vực của đối phương. Nó tiếp tục nhiệm vụ hỗ trợ hải pháo và bắn phá cho đến ngày 22 tháng 8, nhắm vào 289 mục tiêu trong 48 khác nhau. Nó lên đường quay trở về Hoa Kỳ vào ngày 19 tháng 10, và về đến San Diego vào ngày 3 tháng 11. Trong suốt bốn tháng rưỡi hoạt động tại vùng biển Tây Thái Bình Dương, nó chỉ ở lại cảng tổng cộng không quá một tháng.
Vào ngày 4 tháng 1, 1971, John R. Craig rời vùng biển Việt Nam để đi Kagoshima, Nhật Bản, rồi tiếp tục hành trình vào ngày 15 tháng 1 để đi Sasebo, nơi nó hoạt động tuần tra tại khu vực biển Nhật Bản trong một tháng tiếp theo. Nó rời Sasebo vào ngày 14 tháng 2 để quay trở lại vùng chiến sự ngang qua eo biển Đài Loan và một kỳ nghỉ kéo dài một tuần tại Hong Kong, rồi rời Hong Kong vào ngày 2 tháng 3 để đi đến trạm Tìm kiếm và Giải cứu (SAR) phía Bắc tại vịnh Bắc Bộ. Lịch trình hoạt động dự kiến trong bốn tuần bị rút ngắn còn hai tuần khi con tàu cần đi đến vịnh Subic để bảo trì, và sau mười một ngày trong xưởng tàu nó lại lên đường vào ngày 19 tháng 3, quay lại vịnh Bắc Bộ làm nhiệm vụ SAR trong bốn ngày. Nó đi đến khu vực trách nhiệm của Quân đoàn II vào ngày 25 tháng 3, thực hiện sáu nhiệm vụ trinh sát và 13 nhiệm vụ bắn phá xuống 28 mục tiêu cho đến ngày 1 tháng 4. Chiếc tàu khu trục rời căn cứ vịnh Subic vào ngày 16 tháng 4 để quay trở về nhà, và sau các chặng dừng ngắn tại Guam, Midway và Trân Châu Cảng để tiếp nhiên liệu, đã về đến San Diego vào ngày 22 tháng 4.
Sau khi được nghỉ ngơi, bảo trì và huấn luyện, John R. Craig lại khởi hành từ San Diego vào tháng 11, 1971 để đi sang phục vụ tại Viễn Đông. Trong giai đoạn phục vụ tại vùng chiến sự Việt Nam từ ngày 15 tháng 12, 1971 đến ngày 26 tháng 6, 1972, nó đã viếng thăm Hong Kong, Bangkok và Singapore. Vào ngày 25 tháng 2, 1972, một máy bay trực thăng UH-1 Huey chở một vị tướng Nam Việt Nam viếng thăm tàu và một Thiếu tá Hải quân làm nhiệm vụ phối hợp trinh sát pháo binh trên bộ bị tai nạn va chạm khi cất cánh và rơi xuống biển. Chiếc tàu khu trục đã cứu vớt được ba người sống sót gồm viên sĩ quan pháo binh và hai thành viên của đội bay. Một tai nạn khác xảy ra vào ngày 2 tháng 4 khi một thủy thủ đang làm nhiệm vụ trực gác bị sóng cao quét xuống biển tại vịnh Bắc Bộ, mọi nỗ lực tìm kiếm phối hợp cùng các tàu khác không đem lại kết quả.
Đang khi hoạt động hỗ trợ cho các đơn vị Hoa Kỳ và Nam Việt Nam tác chiến gần Khu phi quân sự vào ngày 9 tháng 4, John R. Craig chịu đựng hỏa lực pháo dày đặc của đối phương, bắn từ các khẩu pháo M101 105mm lấy được từ quân đội Nam Việt Nam. Hàng trăm quả đạn pháo đã vây quanh con tàu khiến nó trúng rất nhiều mảnh đạn, không kể năm phát bắn trúng trực tiếp gây ra nhiều đám cháy nhỏ. Một phát bắn trúng gần mực nước bên mạn tàu đã một khoang bị ngập 3 ft nước, và con tàu bị chết đứng giữa biển cho đến khi khôi phục trở lại hệ thống phát điện và động lực của con tàu. Nó được sửa chữa tại Đà Nẵng và quay trở lại nhiệm vụ. Con tàu chỉ quay trở về Hoa Kỳ vào ngày 20 tháng 7, 1972.
John R. Craig có lượt phục vụ cuối cùng tại Viễn Đông từ tháng 1 đến tháng 7, 1973; khi nó vượt Thái Bình Dương và đến được Căn cứ vịnh Subic, xung đột đã đi vào giai đoạn kết thúc sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn theo Hiệp định Paris 1973, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 28 tháng 1. Trong lượt hoạt động này, con tàu đã viếng thăm Hong Kong; Cao Hùng và Cơ Long, Đài Loan; và Sasebo, Nhật Bản; một lượt sửa chữa trục trặc hệ thống bánh lái được thực hiện tại Sasebo.
Hải quân Dự bị Hoa Kỳ
Khi đã có nhiều tàu khu trục thế hệ mới được nhập biên chế để phục vụ, John R. Craig được rút về vai trò tàu huấn luyện cho Hải quân Dự bị Hoa Kỳ, được điều về Hải đội Khu trục 27 và đặt căn cứ tại San Diego, California. Chiếc tàu khu trục đảm trách huấn luyện cho sĩ quan hải quân phối hợp trinh sát pháo binh, huấn luyện canh phòng máy bay cho tàu sân bay, và tác xạ hải pháo. Nó đã viếng thăm các cảng dọc theo bờ biển Thái Bình Dương, bao gồm Portland, Oregon; Seattle và Everett, Washington; San Francisco, California; Long Beach, California; Vancouver and Victoria, British Columbia; Eureka, California; và Ensenada, Mexico.
Vào năm 1979, sau một đợt huấn luyện tác xạ hải pháo tại khu vực đảo San Clemente, California, lườn tàu bị nứt do chấn động do bắn pháo. Khảo sát bằng tia X cho thấy vỏ tàu đã bị hao mòn quá mức khiến việc sửa chữa không có hiệu quả kinh tế. Vì vậy John R. Craig được cho xuất biên chế đồng thời rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 27 tháng 7, 1979. Con tàu bị đánh chìm như một mục tiêu ngoài khơi California vào ngày 6 tháng 6, 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp tàu khu trục Gearing Thể loại:Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh Thể loại:Tàu khu trục trong Chiến tranh Triều Tiên Thể loại:Tàu khu trục trong Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Tàu bị đánh chìm như mục tiêu Thể loại:Sự kiện hàng hải 1980 Thể loại:Xác tàu đắm tại bờ biển California
Lecanorchis kiusiana
Lecanorchis kiusiana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Tuyama mô tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lecanorchis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1955
Anthophora cockerelli
Anthophora cockerelli là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1937.
Copelatus fontanus
Copelatus fontanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1950.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Copelatus
Chỉ thị về hạn chế các chất nguy hiểm
Chỉ thị về hạn chế các chất nguy hiểm trong các thiết bị điện và điện tử hay Chỉ thị RoHS (Restriction of hazardous substances directive in electrical and electronic equipment 2002/95/EC, viết tắt là RoHS) được Liên minh châu Âu thông qua vào tháng 2 năm 2003 và có hiệu lực vào ngày 01 tháng 7 năm 2006, và được yêu cầu để được thi hành và trở thành luật ở mỗi nước thành viên.
Chỉ thị này hạn chế việc sử dụng sáu chất độc hại trong sản xuất các loại thiết bị điện và điện tử. Nó liên quan chặt chẽ với Chỉ thị về thiết bị điện và điện tử thải loại 2002/96/EC (WEEE) đặt ra các mục tiêu cho việc thu hồi, tái chế đối với hàng hóa điện và là một phần của một sáng kiến lập pháp để giải quyết vấn đề một lượng lớn độc hại chất thải điện tử. RoHS thường được đánh vần hay phát âm là /rɒs/, /rɒʃ/, /roʊz/, /roʊhɒz/.
Balanites rotundifolia
Balanites rotundifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Zygophyllaceae. Loài này được (Tiegh.) Blatt. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1919.
Liên kết ngoài
Thể loại:Balanites Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1919
Chỉ thị về hạn chế các chất nguy hiểm
Các chất nguy hiểm và ngưỡng khối lượng giới hạn
Ngoài ra từ ngày 22/7/2019, bổ sung 4 chất: diethylhexyl phthalate (DEHP), butyl benzyl phthatate (BBP),Diethyl phthatate (DEP) và Diisobutyl phthalate (DIBP), khối lượng cho phép dưới 0.1w%.
Các loại thiết bị điện-điện tử
Các thiết bị điện-điện tử nằm trong đối tượng điều chỉnh của chị thị này được chia thành 10 nhóm:
Vinařice, Beroun
Vinařice là một làng thuộc huyện Beroun, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Beroun Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Paratuerta abrupta
Paratuerta abrupta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paratuerta
Thượng Quan hoàng hậu (Hán Chiêu Đế)
Hiếu Chiêu Thượng Quan Hoàng hậu (chữ Hán: 孝昭上官皇后, 89 TCN - 37 TCN), cũng gọi Thượng Quan Thái hậu (上官太后), là Hoàng hậu duy nhất của Hán Chiêu Đế Lưu Phất Lăng, vị Hoàng đế thứ 8 của nhà Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc.
Trong lịch sử, Thượng Quan hoàng hậu nổi tiếng vì đạt được ngôi vị Hoàng hậu khi còn rất trẻ, chỉ vừa lên 6 tuổi. Lên ngôi Hoàng hậu còn trẻ tuổi, đến khi nhận cương vị Hoàng thái hậu thì Thượng Quan hoàng hậu chỉ mới đến 15 tuổi. Trong suốt cuộc đời của mình, bà chứng kiến việc cả dòng họ bên nội và bên ngoại của mình bị tàn sát bởi những việc mưu lập chính trị. Bà thường được nhắc đến như là Bà hoàng trẻ tuổi nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Xuất thân
Hiếu Chiêu hoàng hậu Thượng Quan thị, người Lũng Tây (nay là Thiên Thủy, Cam Túc). Tổ phụ của bà là Tả Tướng quân An Dương hầu Thượng Quan Kiệt (上官桀). Phụ thân Thượng Quan An (上官安), mẹ là Kính phu nhân Hoắc thị (霍氏), con gái của Đại tư mã Đại tướng quân Hoắc Quang.
Dưới thời Hán Vũ Đế, Thượng Quan Kiệt từng cùng Lý Quảng Lợi lập quân công, sau thăng lên chức Thiếu phủ (少府) rồi là Tả Tướng quân (左將軍), trở thành một trong những danh thần đáng kể thời Hán Vũ Đế. Sau khi Vũ Đế qua đời, Thượng Quang Kiệt cùng Hoắc Quang đều trở thành nhiếp chính cho Hán Chiêu Đế. Nhằm tạo thêm thế lực liên minh mạnh mẽ, Thượng Quan Kiệt kết thông gia với Hoắc Quang, do đó Hoắc Quang đem con gái trưởng là Hoắc thị gả cho con trai Thượng Quan Kiệt là Thượng Quan An.
Do vậy, Thượng Quan thị được sinh ra là cầu nối giữa hai gia tộc này, trở thành cháu nội Thượng Quan Kiệt đồng thời là cháu ngoại của Hoắc Quang.
Lập làm Hoàng hậu
Khi Hán Vũ đế hấp hối (87 TCN), ông đã giao cho Thượng Quan Kiệt và Hoắc Quang cùng làm phụ chính cho Thái tử nối ngôi là Hán Chiêu Đế Lưu Phất Lăng, khi ấy mới 8 tuổi. Bấy giờ, Chiêu Đế còn quá nhỏ, các đại thần đồng ý tôn Ngạc Ấp công chúa, chị gái của Chiêu Đế, làm người phụ giúp và chăm sóc Chiêu Đế trong cung, giúp Chiêu Đế quyết định chính sự, đồng thời được tôn làm Trưởng công chúa.
Năm Thủy Nguyên thứ 4 (83 TCN), cha bà là Thượng Quan An muốn dựa vào thế lực của Hoắc Quang để đưa bà vào cung làm vợ Hán Chiêu Đế, Thượng Quang An cũng liên kết Hoắc Quang dâng tấu, nhưng tấu này không được duyệt. Cha bà sau đó lại nghe tin Trưởng công chúa để con gái Chu Dương thị nuôi trong cung, đợi thành hôn với Chiêu Đế, nên Thượng Quang An cố gắng không từ bỏ ý định đưa con gái mình làm Hoàng hậu. Gặp có người họ Đinh là tâm phúc của Trưởng công chúa, Thượng Quan An nói rằng:「"Nghe nói Trưởng công chúa có tính toán tuyển lập Hoàng hậu. Ta có một cô con gái, dung mạo đoan chính thanh nhã, được Trưởng công chúa yêu mến. Việc này thành hay không thành, đều nhờ vào các hạ"」. Người họ Đinh đó bẩm lên Trưởng công chúa, quả nhiên sau đó Thượng Quan thị có chỉ nhập cung trở thành Tiệp dư. Sang tháng sau, được lập làm Hoàng hậu. Năm đó, bà mới 6 tuổi và Hán Chiêu Đế cũng mới 12 tuổi, đây là Hoàng hậu nhỏ tuổi nhất trong toàn bộ lịch sử Trung Quốc. Cha bà Thượng Quan An do là quốc trượng, được thụ phong Tang Nhạc hầu (桑樂侯), phong thực ấp lên 1.500 hộ, thăng làm Xa Kỵ tướng quân (車騎將軍), càng ngày càng ngang ngược kiêu ngạo.
Về phần Thượng Quan thị, do vẫn còn nhỏ lại là cháu ngoại Hoắc Quang nên vẫn vô sự và tiếp tục được làm Hoàng hậu. Lúc này tuy nhà nội đã bị tận diệt, nhưng tính cách ổn trọng của Thượng Quan hoàng hậu khiến Hoắc Quang yêu thích. Hoắc Quang cũng từ đó muốn cháu ngoại sinh ra Hoàng tử, với quyền hành lớn của mình, ông ngầm lệnh các Ngự y tấu thỉnh, xin Hán Chiêu Đế xa rời nữ sắc, nên trừ Thượng Quan hoàng hậu thì không có cung nhân nào khác gần gũi Hoàng đế, Thượng Quan hoàng hậu cũng từ đó chuyên sủng. Nhưng dẫu vậy, Thượng Quan hoàng hậu vẫn không hề có con.
Phế truất Lưu Hạ
Năm Nguyên Bình nguyên niên (74 TCN), ngày 17 tháng 4, Hán Chiêu Đế băng hà ở Vị Ương cung, lúc đó chỉ mới 20 tuổi. Bời vì Hán Chiêu Đế qua đời mà không có con, Hoắc Quang đề nghị chọn người trong tông thất vào cung làm hậu tự cho Chiêu Đế, kế thừa Đế vị. Và Hoắc Quang xin lập Xương Ấp vương Lưu Hạ, con trai của Xương Ấp Ai vương Lưu Bác (劉髆) và là cháu nội của Hán Vũ Đế cùng Lý phu nhân lên làm Hoàng thái tử, sau đó tiến hành kế vị ngôi Hoàng đế của Hán Chiêu Đế. Tháng 6, Lưu Hạ nhận Hoàng đế tỉ thụ, tấn tôn Hoàng hậu Thượng Quan thị làm Hoàng thái hậu khi mới 15 tuổi, là Hoàng thái hậu trẻ tuổi nhất trong lịch sử.
Thế nhưng, Lưu Hạ lại là người không đứng đắn. Khi dùng thân phận Hoàng thái tử tùy hành các quan viên đến Trường An tế bái Hán Chiêu Đế, Lưu Hạ lén mua gà, mua vịt ăn và thăm thú các trò chơi bời khác, đặc biệt là ông cùng cung nhân của Hán Chiêu Đế thông dâm, bãi hại đức độ. Sau 27 ngày giữ Hoàng đế tỉ thụ, mặc cho Hoắc Quang cùng quần thần khuyên can, Lưu Hạ vẫn không hề bỏ đi thói xấu, mà ngày càng đổ đốn hơn. Không thể để Đế vị cho một người như vậy, Hoắc Quan đến Vị Ương cung xin Thượng Quan Thái hậu phế truất Lưu Hạ. Hoàng thái hậu chấp nhận. Khi đó, Hoàng thái hậu mặc y phục hoa lệ đoan nhã, ngồi giữa mành trướng, có bày biện võ sĩ mang binh khí, triệu Lưu Hạ đến trước mặt quỳ xuống. Thượng thư lệnh tuyên đọc sớ tấu của Hoắc Quang, hạch tội trạng của Lưu Hạ, Hoàng thái hậu theo đó ban chỉ phế truất Lưu Hạ.
Tháng 7 năm đó, Hoắc Quang dâng sớ tấu xin Thượng Quan Thái hậu lập Đích hoàng tằng tôn (cháu chắt trưởng) của Hán Vũ Đế, cháu nội Lệ Thái tử Lưu Cứ là Lưu Bệnh Dĩ lên kế vị. Hoàng thái hậu có vẻ đồng ý lời tấu của Hoắc Quang, bèn dùng Tông chính phái sứ giả đón Tằng tôn nhập cung, trai giới để tiến hành tiếp nhận Đế vị. Ngày Canh Thân, Tằng tôn Lưu Bệnh Dĩ vào Vị Ương cung triều kiến Hoàng thái hậu, được phong làm Dương Vũ hầu (阳武侯). Trong ngày đó, triều thần đến trước mặt Lưu Bệnh Dĩ dâng Hoàng đế tỉ thụ, Dương Vũ hầu Lưu Bệnh Dĩ lên ngôi, tức Hán Tuyên Đế.
Tấu xin lập Tuyên Đế năm ấy có nội dung như sau, nhấn mạnh rõ Tuyên Đế là vào cung làm thừa tự cho Chiêu Đế: 禮，人道親親故尊祖，尊祖故敬宗. 大宗毋嗣，擇支子孫賢者為嗣. 孝武皇帝曾孫 病已，有詔掖庭養視，至今年十八，師受詩、論語、孝經，操行節儉，慈仁愛人，可以嗣孝昭皇帝後，奉承祖宗，子萬姓.
Lễ viết, nhân đạo thân thân cố tôn tổ, tôn tổ cố kính tông. Nay chi Đại tông vô tự, nên chọn lấy người hiền trong họ làm Thừa tự. Tằng tôn của Hiếu Vũ Hoàng đế là Bệnh Dĩ, từng được nuôi trong Dịch đình, nay 18 tuổi, học thông Kinh Thi, Luận ngữ và Hiếu kinh, lại thao hành tiết kiệm, từ nhân ái nhân, rất có thể thừa tự làm hậu duệ của Hiếu Chiêu Hoàng đế, phụng thừa tổ tông, tử vạn tính.
Anthophora codentata
Anthophora codentata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 2000.
Thượng Quan hoàng hậu (Hán Chiêu Đế)
Phế truất Lưu Hạ
Rất nhiều trang thông tin trên mạng đem Thượng Quan Thái hậu tự động lên làm Thái hoàng thái hậu dưới thời Hán Tuyên Đế, đây là một sự sai lầm do không hiểu chế độ "Nhập tự" của người xưa. Sự nhấn mạnh vấn đề 「Thừa tự; 承嗣」 của Hán Tuyên Đế trong tấu chương của Hoắc Quang rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến tôn xưng của Thượng Quan thị trong hoàng thất. Theo đó, vì Hán Tuyên Đế đã nhận Chiêu Đế làm "Người cha thừa tự" để lên ngôi, tức danh xưng 「"Tự phụ"; 嗣父」, Hoàng thái hậu Thượng Quan thị do là Hoàng hậu của Chiêu Đế vẫn trên danh nghĩa là 「"Mẫu hậu"」 của Hán Tuyên Đế, nên được giữ vị trí "Hoàng thái hậu" mà không tự động lên làm "Thái hoàng thái hậu" mặc dù bà đã qua tiếp một đời Hoàng đế và còn nhỏ tuổi hơn cả Tuyên Đế, đây là vì Hán Tuyên Đế vào cung nhận mệnh làm con của Hán Chiêu Đế cùng Thượng Quan Thái hậu để kế vị. Tháng 9 năm ấy, lập Hứa Bình Quân làm Hoàng hậu, Hoàng thái hậu Thượng Quan thị chuyển từ Vị Ương cung sang Trường Lạc cung (長樂宮).
Anthophora codentata
Tham khảo
Thể loại:Anthophora Thể loại:Động vật được mô tả năm 2000
Thượng Quan hoàng hậu (Hán Chiêu Đế)
Trường Lạc an dưỡng
Năm Địa Tiết thứ 2 (68 TCN), ông ngoại Thượng Quan Thái hậu là Hoắc Quang qua đời, bà cùng với Hán Tuyên Đế đích thân đến khóc tang, dùng lễ tôn kính nhất để cúng bái Hoắc Quang. Tuy nhiên chỉ hai năm sau, toàn bộ gia tộc họ Hoắc bị Tuyên Đế giết chết vì mưu giết Thái tử Lưu Thích và ám hại mẹ của Thái tử là Cung Ai hoàng hậu Hứa Bình Quân. Nhà nội và nhà ngoại đều bị liên lụy và xử trảm thảm khốc, Thượng Quan thị trong cung an nhàn sống cho đến hết đời tại Trường Lạc cung. Trong thời gian này, bà cứ an nhiên hưởng tuổi già, trong số các cung nhân hầu hạ bà, có Tài nhân Phó thị, về sau được bà tiến cử cho Thái tử Lưu Thích, chính là Phó Chiêu nghi.
Năm Sơ Nguyên nguyên niên (48 TCN), ngày 10 tháng 1, Hiếu Tuyên hoàng đế băng hà. Sang ngày 29 tháng 1, Thái tử Lưu Thích lên ngôi, Hoàng thái hậu Thượng Quan thị được tôn Thái hoàng thái hậu. Năm Kiến Chiêu thứ 2 (37 TCN), Thái hoàng thái hậu Thượng Quan thị băng hà tại Trường Lạc cung, hưởng thọ 52 tuổi, hợp táng cùng Hán Chiêu Đế ở Bình lăng (平陵).
Tổng cộng, Thượng Quan thị từ khi vào cung đến lúc mất đã trải qua bốn đời Hoàng đế Đại Hán, bà làm Hoàng hậu 9 năm dưới thời Hán Chiêu Đế, trở thành Hoàng thái hậu 27 ngày dưới thời Xương Ấp vương và 25 năm thời Hán Tuyên Đế, cuối cùng là Thái hoàng thái hậu suốt 12 năm dưới triều đại của Hán Nguyên Đế.
Chú thích
Thể loại:Người Cam Túc Thể loại:Sinh năm 89 TCN Thể loại:Mất năm 37 TCN Thể loại:Hoàng hậu nhà Hán Thể loại:Hoàng thái hậu nhà Hán Thể loại:Mất thập niên 30 TCN Thể loại:Năm 37 TCN Thể loại:Năm 89 TCN
Borneacanthus paniculatus
Borneacanthus paniculatus là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Bremek. mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Chú thích
Thể loại:Borneacanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1960
Baad, Kumta
Baad là một làng thuộc tehsil Kumta, huyện Uttara Kannada, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Uttara Kannada
Taxiphyllum laxalare
Taxiphyllum laxalare là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được W.R. Buck mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Taxiphyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Sporledera hampeana
Sporledera hampeana là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Mitt. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Calamagrostis dmitrievae
Calamagrostis dmitrievae là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Tzvelev mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Platydesma remyi
Hawai'i pilo kea (Platydesma remyi) là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của hòn đảo Hawaii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Calamagrostis dmitrievae
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Hòa mây Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Platydesma remyi
Tham khảo
Thể loại:Thực vật đặc hữu Hawaii Thể loại:Platydesma
3161 Beadell
3161 Beadell (1980 TB5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1980 bởi Shoemaker, C. ở Palomar.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1980
Poecile lugubris
270px|thumb|Poecile lugubris Poecile lugubris là một loài chim trong họ Paridae.
Tham khảo
Thể loại:Poecile Thể loại:Chim Azerbaijan Thể loại:Chim châu Á Thể loại:Chim châu Âu
Saperda similis
Saperda similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Saperda
Lecanorchis malaccensis
Lecanorchis malaccensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ridl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Cầu diệp sanit
Cầu diệp sanit (danh pháp hai phần: Bulbophyllum sanitii) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Loài này phân bố ở Thái Lan và Việt Nam.
Tham khảo
S Thể loại:Thực vật Việt Nam Thể loại:Thực vật Thái Lan
Giải BFCA cho phim hay nhất
Giải BFCA cho phim hay nhất là một trong các giải của BFCA dành cho một phim được bầu chọn là hay nhất. Giải này được lập từ năm 1995.
1990s
Ghi chú:
"†" chỉ phim đoạt Giải Oscar cho phim hay nhất "‡" chỉ phim được đề cử Giải Oscar cho phim hay nhất
Tham khảo
Thể loại:Giải thưởng BFCA Thể loại:Giải thưởng cho phim hay nhất Thể loại:Giải BFCA
Karaman (tỉnh)
Karaman là một tỉnh ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ. Tỉnh này có diện tích là 9.163 km² và dân số là 252.377 (ước tính năm 2006). Theo điều tra năm 2000, tỉnh này có dân số 243.210 người. Mật độ dân số tỉnh này là 27,54 người/km². Tỉnh có mã giao thông 70. Tỉnh lỵ là thành phố Karaman. Karaman là tiểu vương quốc Hồi giáo Karamanid, chấm dứt năm 1486.
Các huyện
Karaman được chia thành 6 đơn vị cấp huyện (tỉnh lỵ được bôi đậm):
Tham khảo
37.02306°N, 33.09417°W
Thể loại:Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ
Copelatus fossilis
Copelatus fossilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Riha miêu tả khoa học năm 1974.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Copelatus
Cebu
Cebu (tiếng Cebu: Lalawigan sa Sugbu; tiếng Filipino: Lalawigan ng Cebu) là một tỉnh thuộc vùng Trung Visayas của Philippines. Tỉnh Cebu gồm có một đảo chính và 167 đảo xung quanh. Thủ phủ của tỉnh Cebu là thành phố Cebu, đây là thành phố cổ nhất Philippines và là thủ đô đầu tiên của đảo quốc, song hiện nay thành phố độc lập về mặt chính trị với chính quyền cấp tỉnh. Vùng đô thị Cebu được tạo thành từ bảy thành phố liền kề nhau. Sân bay quốc tế Mactan-Cebu nằm trên đảo Mactan là sân bay nhộn nhịp thứ nhì tại Philippines.
Cebu là một trong những tỉnh phát triển nhất tại Philippines, vùng đô thị Cebu là vùng đô thị lớn thứ nhì toàn quốc và thành phố Cebu là trung tâm lớn về thương nghiệp, giáo dục và công nghiệp tại Visayas. Thành phố đã chuyển đổi thành một trung tâm ở quy mô toàn cầu về vận tải biển, đồ nội thất, du lịch và công nghiệp nặng.
Lịch sử
Tên gọi "Cebu" bắt nguồn từ tiếng Cebu cổ là sibu hay sibo ("buôn bán"), một dạng tắt của sinibuayng hingpit ("nơi buôn bán"). Ban đầu nó được dùng cho bến cảng của thị trấn Sugbu, tên cổ của thành phố Cebu. Từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 16, các thương nhân từng dịch tên thành phố là Sebu, Sibuy, Zubu, hay Zebu, và các tên khác. Sugbu bắt nguồn từ thuật ngữ tiếng Cebu cổ nghĩa là "tiêu thổ" hay "cháy lớn".
Vương quốc Cebu bản địa tồn tại trên đảo trước khi người Tây Ban Nha đến. Vương quốc do Sri Lumay hay còn gọi là Rajamuda Lumaya lập nên, ông là một hoàng tử lai Mã Lai-Tamil của Vương triều Chola từng xâm chiếm Sumatra tại Indonesia. Ông được Maharajah cử đi lập một căn cứ cho lực lượng viễn chinh nhằm khuất phục các vương quốc bản địa, song ông lại làm phản và lập một vương quốc độc lập cho mình.
thumb|upright|left|Minh hoạ của Pigafetta về người Cebu trong cuộc khám phá. Nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha Ferdinand Magellan đến Cebu vào năm 1521, bắt đầu thời kỳ người Tây Ban Nha khám phá và thuộc địa hoá Philippines. Khi đến thành phố Cebu, Magellan kết bạn với Quốc vương Cebu Rajah Humabon, và thuyết phục người bản địa liên minh với Tây Ban Nha. Magellan sau đó biết về quốc vương tại đảo Mactan lân cận là Datu Lapu-Lapu, vốn đối địch với Cebu và hai bên được cho là tranh giành quyền kiểm soát mậu dịch trong khu vực. Đến tháng 4, trận Mactan diễn ra, kết quả là người Tây Ban Nha bị đánh bại và Magellan bị người Mactan giết.
Năm 1564, các nhà thám hiểm Tây Ban Nha dưới quyền Miguel López de Legazpi đi từ Mexico và đến Cebu vào năm 1565, và lập ra một thuộc địa. Người Tây Ban Nha chiến đấu với Quốc vương Rajah Tupas và chiếm lĩnh được lãnh thổ của ông. Người Tây Ban Nha lập ra các khu định cư, và hoạt động mậu dịch trở nên phát đạt. Cebu là khu định cư châu Âu đầu tiên do các nhà chinh phục Tây Ban Nha lập ra tại Philippines. Năm 1595, Đại học San Carlos được thành lập và đến năm 1860, Cebu mở cửa các cảng biển cho ngoại thương. Năm 1898, Philippines được Tây Ban Nha được nhượng cho Hoa Kỳ sau Chiến tranh Tây Ban Nha–Mỹ và Chiến tranh Hoa Kỳ-Philippines. Đến năm 1937, Cebu được các chính trị gia Philippines cai quản một cách độc lập.
Cebu giữ vai trò là một căn cứ của Nhật Bản trong thời gian họ chiếm đóng Philippines trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Các hoạt động kháng Nhật diễn ra tại Cebu từ tháng 4 năm 1942 cho đến khi kết thúc chiến tranh. Tháng 3 năm 1945, liên quân Philippines và Hoa Kỳ đổ bộ và tái chiếm Cebu trong chiến dịch giải phóng Philippines.
Địa lý
Cebu nằm về phía đông của đảo Negros, về phía tây của đảo Leyte và Bohol. Tỉnh gồm có đảo Cebu cùng với 167 đảo nhỏ như Mactan, Bantayan, Malapascua, Olango và quần đảo Camotes. Tuy nhiên, các thành phố đô thị hoá cao độ là Cebu, Lapu-Lapu và Mandaue là các thành phố độc lập và không nằm dưới quyền giám sát của chính quyền cấp tỉnh, song thường được gộp lại với tỉnh vì mục đích địa lý và thống kê. Diện tích đất liền của tỉnh Cebu là 4944 km2, nếu tính cả các thành phố độc lập nhằm mục đích về địa lý thì tổng diện tích là 5342 km2.
Đảo Cebu có hình dạng dài và hẹp, trải dài 196 km từ bắc xuống nam và 32 km tại điểm rộng nhất. Đảo có các bờ biển hẹp, cao nguyên đá vôi và đồng bằng ven biển. Cebu cũng có các vùng đồi lượn sóng và dãy núi gồ ghề đi qua phần phía bắc và phía nam của đảo. Đảo có diện tích 4468 km2, và là đảo lớn thứ 9 tại Philippines. Đảo có 3,5 triệu cư dân, trong đó 2,3 triệu người sống trong vùng đô thị Cebu.
Các núi cao nhất trên đảo Cebu có độ cao trên 1000 m. Tuy vậy, có thể tìm thấy các mảnh đất bằng phẳng trong thành phố Bogo và các thị trấn San Remigio, Medellin và Daanbantayan tại phần phía bắc của đảo. Xung quanh đảo Cebu có các bãi biển, rạn san hô và ngư trường phong phú. Người ta phát hiện được than đá tại Cebu vào năm 1837, có 15 địa điểm trên khắp đảo song quan trọng nhất là tại Licos và Camansi phía tây của Compostela và Danao.
Cebu có khí hậu nhiệt đới với hai mùa là mùa khô và mùa mưa. Khí hậu khô và nóng trong hầu hết thời gian trong năm, thỉnh thoảng có các cơn mưa từ tháng 6 đến tháng 12. Tỉnh Cebu thường đón bão một lần mỗi năm hoặc không. Miền bắc của Cebu có mưa nhiều hơn và đón bão nhiều hơn miền nam Cebu do có khí hậu khác biệt. Bão Haiyan năm 2013 làm chết 73 người và làm bị thương 348 người khác tại miền bắc Cebu. Nhiệt độ tại Cebu có thể cao đến 36 C từ tháng 3 đến tháng 5, và xuống đến 18 C tại các vùng núi vào mùa mưa. Nhiệt độ trung bình là khoảng 24 to 34 C, và không chênh lệch nhiều ngoài trừ và tháng 5, tức tháng nóng nhất trong năm. Độ ẩm trung bình của Cebu là 70–80%.
Nhân khẩu
Dân số tỉnh Cebu theo điều tra vào năm 2015 là 2.938.982 người, mật độ dân số đạt 590 người/km². Nếu tính cả các thành phố độc lập là thành phố Cebu (922.611), Lapu-Lapu (408.112) và Mandaue (362.654) thì tổng dân số là 4.632.359 người, mật độ dân số đạt 870 người/km². Cư dân Trung Visayas có kết cấu trẻ, chân của tháp tuổi rất rộng kể từ năm 1970 song đang thu hẹp. Năm 2010, tuổi trung bình trong tỉnh là 23 tuổi, con số này cao hơn so với 20,8 tuổi vào năm 2000.
Tiếng Cebu được nói tại Cebu cùng với nhiều khu vực khác tại Visayas như Bohol, Siquijor, phần phía tây Leyte, Biliran và Negros (đặc biệt là tại Negros Oriental), cũng như phần lớn các tỉnh tại Mindanao. Tại quần đảo Camotes, đặc biệt là tại Poro, cư dân nói ngôn ngữ Visayas riêng của họ.
Đa số cư dân tỉnh Cebu là tín đồ Công giáo La Mã với 95%. Ngoài ra, còn có một số người theo Hồi giáo, Phật giáo và Ấn Độ giáo. Cebu là trung tâm của đức tin Công giáo Philippines do là thành phố Cơ Đốc đầu tiên, thủ đô đầu tiên của Đông Ấn Tây Ban Nha, là nơi hình thành Cơ Đốc giáo và Giáo hội Philippines. Giáo hoàng Gioan Phaolô II từng phát biểu tại Cebu rằng đảo là nơi khai sinh của Cơ Đốc giáo tại Philippines
Hành chính
thumb|275px|left
Các thành phố Cebu, Lapu-Lapu và Mandaue là các thành phố độc lập và không nằm dưới quyền quản lý của tỉnh.
Quốc kỳ Qatar
nhỏ|Cờ và biểu tượng của Qatar, hiển thị trên lối vào của đại Sứ quán Qatar ở Paris Quốc kỳ Qatar (علم قطر) có tỉ lệ 11:28. Lá cờ màu nâu maroon với một phần răng cưa bên trái (chín răng cưa). Nó đã được thông qua nhanh chóng sau tuyên ngôn độc lập từ Anh vào ngày 3 tháng 9 năm 1971.
Cờ rất giống với lá cờ của nước láng giềng Bahrain, cờ Bahrain có tỷ lệ 3:5, và một màu đỏ thay vì màu nâu của maroon. Quốc kỳ Qatar là lá cờ quốc gia duy nhất có chiều rộng lớn hơn hai lần chiều cao của nó.