cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cớm đại học
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2014 Thể loại:Phim Mỹ Thể loại:Phim tiếng Anh Thể loại:Phim của MGM Thể loại:Phim hài thập niên 2010 Thể loại:Phim hài Mỹ Thể loại:Phim châm biếm Mỹ Thể loại:Phim Columbia Pictures Thể loại:Phim quay tại New Orleans Thể loại:Phim tiếp nối Mỹ Thể loại:Phim đôi bạn Thể loại:Phim dựa trên loạt phim truyền hình
Morville-sur-Nied
Morville-sur-Nied là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Delme. Tọa độ địa lý của xã là 48° 56' vĩ độ bắc, 06° 26' kinh độ đông. Morville-sur-Nied nằm trên độ cao trung bình là 240 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 227 mét và điểm cao nhất là 271 mét. Xã có diện tích 5,64 km², dân số vào thời điểm 1999 là 112 người; mật độ dân số là 19 người/km². Xã nằm về phía đông nam của Metz cạnh sông Nied, thuộc Pháp từ năm 1661.
Sao Hai (huyện)
Sao Hai (เสาไห้) là một huyện (amphoe) ở tỉnh Saraburi, miền trung Thái Lan. Năm 1549, vua Chakkraphat đã hạ lệnh tách một số khu vực của mueang Lopburi và Nakhon Nayok để lập mueang Saraburi.
Morville-sur-Nied
Tham khảo
Thể loại:Xã của Moselle
Sao Hai (huyện)
Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Ban Mo, Phra Phutthabat, Chaloem Phra Kiat, Mueang Saraburi, Nong Saeng của tỉnh Saraburi, Tha Ruea của tỉnh Ayutthaya.
Sông Pa Sak chảy qua huyện này.
Hành chính
Huyện này được chia thành 12 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 103 làng (muban). Có ba thị trấn (thesaban tambon) - Sao Hai và Ban Yang mỗi đơn vị nằm trên một phần của tambon cùng tên, Suan Dok Mai nằm trên toàn bộ tambon Suan Dok Mai. Có 12 Tổ chức hành chính tambon.
Pardosa riparia
Pardosa riparia là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa riparia được Carl Ludwig Koch miêu tả năm 1833.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Cantagalo
Cantagalo là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 141,839 km², dân số năm 2007 là 3967 người, mật độ 28,5 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Arctia hepialoides
Arctia hepialoides là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arctia
Đinh Trang Hòa
Đinh Trang Hòa là một xã thuộc huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.
Xã Đinh Trang Hòa có diện tích 52,82 km², dân số năm 1999 là 11.637 người, mật độ dân số đạt 220 người/km².
Cirsium subuliforme
Cirsium subuliforme là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được G.B.Ownbey mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982
Armentières-sur-Avre
Armentières-sur-Avre là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Diplasiolejeunea malleiformis
Diplasiolejeunea malleiformis là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (A. Evans) Tixier mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Arachniopsis pecten
Liên kết ngoài
Thể loại:Arachniopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1882
Diplasiolejeunea malleiformis
Liên kết ngoài
Thể loại:Diplasiolejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Dunakeszi
Dunakeszi là một thành phố thuộc hạt Pest, Hungary. Thành phố này có diện tích 31,06 km², dân số năm 2010 là 38470 người, mật độ 1239 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Pest Thể loại:Thành phố của Hungary
Plecoptera griseifusa
Plecoptera griseifusa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Plecoptera
Belluno (tỉnh)
Tỉnh Belluno (Provincia di Belluno) là một tỉnh ở vùng Veneto của Ý|Italia. Tỉnh lỵ là thành phố Belluno.
Tỉnh này có diện tích 3.678 km², tổng dân số là 209.550 người (năm 2001). Địa hình tỉnh này hoàn toàn là núi non. Ở đây bao gồm các khu vực tự nhiên và lịch sử Cadore, Feltrino, Alpago, Val di Zoldo, Agordino, Comelico và Ampezzano. Phía đông tỉnh này là Dolomites, bao gồm Tofane, Marmolada và Cime di Lavaredo. Tỉnh có sông Piave, cùng với các sông nhánh Boite và Cordevole.
Ở phía nam là Valbelluna, thung lũng lớn nhất và có nhiều dân cư nhất của tỉnh này.
Các đô thị
Tỉnh này có 69 đô thị (comune). Tại thời điểm ngày 20 tháng 6 năm 2005, các đô thị xếp theo dân số là:
Liên kết ngoài
Belluno
Platambus angulicollis
Platambus angulicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Platambus
Psychopsiella
Psychopsiella là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.
Tham khảo
Thể loại:Danh sách các chi phong lan Thể loại:Phân họ Lan
Pardosa riveti
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Matag-ob
phải|nhỏ|Bản đồ Leyte với vị trí của Matag-ob Matag-ob là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Leyte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 17.527 người trong 3.523 hộ.
Các đơn vị hành chính
Matag-ob được chia ra 21 barangay.
Webtretho
Webtretho (cách điệu: webtretho.com) là một diễn đàn trực tuyến thành lập từ năm 2002, được coi là mạng xã hội dành cho phụ nữ lớn nhất Việt Nam.
Lịch sử hình thành
Webtretho được ra mắt lần đầu vào năm 2006. Năm 2018, Line đã mua lại diễn đàn và chính thức chuyển sang hoạt động dưới hình thức mạng xã hội.
Chủ đề
Chủ đề trên diễn đàn tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực liên quan đến phụ nữ nói chung. Nội dung thảo luận được chia thành nhiều khu vực khác nhau như giải trí, kinh nghiệm hay, làm mẹ, tâm sự, làm đẹp, sức khỏe,... các chuyên mục này đa phần nhắm đến độc giả là phụ nữ, đặc biệt với những người mang thai, mới sinh con hoặc đang chăm sóc con nhỏ.
Ảnh hưởng
Webtretho được coi là mạng xã hội dành cho phụ nữ lớn nhất Việt Nam. Trang Facebook của diễn đàn có hơn 12 triệu người theo dõi. Chủ đề thảo luận giữa những thành viên cũng được coi là nguồn dữ liệu cho nhiều nghiên cứu khoa học về các chứng bệnh như tự kỷ ở trẻ em, biến đổi tâm lý của phụ nữ hay lập hồ sơ người dùng. Tính đến năm 2020, diễn đàn đã có hơn 2 triệu thành viên.
Oreolalax sterlingae
Oreolalax sterlingae là một loài cóc họ Cóc bùn được phát hiện năm 2013 trên đỉnh Fanxipang, Việt Nam. Cóc đực có chiều dài cơ thể khoảng 37 mm, con cái khoảng 45 mm; màng nhĩ của chúng ẩn. Điểm chú ý là các gai sinh dục ở ngực và ngón tay của loài cóc mới thường chỉ rõ rệt vào mùa sinh sản.
Danh pháp chi tiết được đặt tên theo nhà khoa học người Mỹ, tiến sĩ Eleanor Sterling, người có nhiều đóng góp trong nghiên cứu đa dạng sinh học ở Việt Nam, đặc biệt là chương trình khám phá đa dạng sinh học ở các đỉnh núi cao của Việt Nam như Fanxipan, Tây Côn Lĩnh, Pù Mát, Hương Sơn, Ngọc Linh.
Phân bố
Loài này phân bố trong các rừng tre nứa hoặc rừng tre hỗn giao và chủ yếu xuất hiện xung quanh các suối đá ở trên đỉnh Phanxipăng, Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai, Việt Nam. Người ta ước tính chúng chỉ phân bố ở vài địa điểm bị cô lập cao trên 2.700 m ở các phần khác của dãy núi Hoàng Liên Sơn.
Số lượng
Dân số có thể đang suy giảm và bị xáo trộn trong môi trường sống trong quá khứ và hiện tại của chúng.
Đe dọa
Mối đe dọa chính của loài này là sự suy thoái môi trường sống, ô nhiễm đáng kể rác thải và nước thải từ nhà vệ sinh chảy ra suối nơi chúng sinh sống. Việc xây dựng cáp treo từ Sa Pa lên đỉnh Phanxipăng có khả năng ảnh hưởng đến nó, sự chuyển đổi hệ sinh thái tiếp theo của đỉnh Phanxipăng và các khu vực lân cận, biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng không nhẹ đến loài này.
Bảo tồn
Các nhóm nghiên cứu sẽ nghiên cứu kĩ càng về sinh thái, phân bố, sự phong phú của quần thể tương đối, xu hướng quần thể để cải thiện các biện phap bảo tồn.
Chú thích
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 2013 Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Nhân quyền tại Cuba
Tổ chức theo dõi nhân quyền là một trong những tổ chức nhân quyền quốc tế tố cáo chính quyền Cuba vi phạm nhân quyền có hệ thống, bao gồm các hình thức tra tấn, bỏ tù tùy tiện, xử án bất công, và nhiều vụ hành quyết kín.
Luật Cuba hạn chế tự do phát biểu, lập hội, tụ họp, di chuyển và thông tin báo chí. Chỉ trích cũng tập trung xung quanh vấn đề bảo đảm các quyền hợp pháp của công dân. Theo Tổ chức theo dõi nhân quyền, mặc dù trước năm 1992 Cuba chính thức là một quốc gia vô thần, gần đây chính quyền đã cho phép người dân được hưởng quyền tự do tôn giáo nhiều hơn; vài tổ chức nhân đạo dưới sự quản lý của các nhóm tôn giáo cũng được phép hoạt động. Tuy nhiên, chính quyền vẫn duy trì việc kiểm soát chặt chẽ lên các tổ chức tôn giáo, các nhóm liên kết và các tín đồ." Kiểm duyệt tại Cuba cũng là trung tâm của những chỉ trích. Hầu hết những người xuất cảnh ra nước ngoài theo con đường bất hợp pháp. Năm 2010, Serbia đã đề nghị đứng ra làm trung gian hòa giải giữa Cuba và Liên minh châu Âu cùng vượt qua cản trở liên quan đến vấn đề nhân quyền này.
Lịch sử
Trong suốt giai đoạn chế độ thực dân Tây Ban Nha, quá trình đàn áp dân bản địa được biên niên bởi linh mục Bartolomé de las Casas. Việc vận chuyển nô lệ châu Phi tới đảo kéo dài hơn 300 năm dẫn tới việc quân đội Anh quyết định can thiệp. Từ khi giành độc lập năm 1902, các chính quyền Cuba nối tiếp sau đó bị phê phán và tố cáo bởi nhiều nhóm-tổ chức khác nhau, cả ở trong và ngoài Cuba về các vi phạm nhân quyền. Trong giai đoạn sau của chế độ thực dân Tây Ban Nha ở Cuba, nhân quyền trên hòn đảo này là vấn đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của quốc tế. Sau một chuyến viếng thăm tới vùng này vào năm 1898, nghị sĩ Hoa Kỳ Redfield Proctor ước tính có khoảng 200.000 người Cuba đã chết vì đói hoặc bệnh tật trong các trại tập trung của Tây Ban Nha. Lo ngại này góp phần ủng hộ cho cuộc chiến Hoa Kỳ-Tây Ban Nha trong lòng nước Mỹ.
Giai đoạn bất ổn kéo dài sau độc lập, chính quyền của Gerardo Machado tỏ ra là một chế độc độc tài. Machado không ngừng mở rộng quyền lực cho tới khi một sinh viên phát động phong trào lật đổ ông ta vào năm 1933. Theo Hugh Thomas, thời kỳ sau Machado được đánh dấu bởi một loạt các vụ bạo loạn, hành quyết tập thể và nạn tham nhũng.
Từ năm 1940, Cuba có hệ thống bầu cử đa đảng cho đến khi Fulgencio Batista (làm tổng thống từ 1933–1944) cầm đầu cuộc đảo chính với sự hỗ trợ của quân đội vào ngày 10/03/1952.
Năm 1958, tạp chí Time viết: "Lực lượng nổi loạn với trang bị nghèo nàn đã cố gắng lật đổ Batista bằng phong trào tổng đình công [...] Batista đã chuẩn bị sẵn sàng đối đầu với cuộc đình công bằng cách treo giải thưởng cho bất kỳ người nào giết được kẻ chủ mưu, và đe dọa bỏ tù bất kỳ chủ cửa hàng nào đóng cửa." Trong cuộc tổng đình công đó, những người du kích và thanh niên đã cướp súng đạn của cảnh sát. Đã có vài người bị giết trong các cuộc đụng độ.
Cuộc đình công chỉ kéo dài trong thời gian ngắn: "Với lực lượng hùng hậu, Batista đã lái xe thị uy khắp thành phố, trong khi lực lượng cảnh sát của ông ta hoàn tất công việc trấn áp. Tổng số người bị giết là 43."
Năm 1959, Fidel Castro cùng với lực lượng của mình lật đổ chế độ Batista. Sau đó, đã có thay đổi căn bản trong nền chính trị cũng như lo ngại về dân quyền.
Chế độ Cộng sản
Sau khi lên cầm quyền năm 1959, chính quyền của Fidel Castro không hề xây dựng nên bất cứ cỗ máy đàn áp chính trị nào cả, theo lời nhận xét của Tổ chức theo dõi nhân quyền.
Ngay từ tháng 12/2009, Valdim Kotchergin (hoặc Kochergin), một cơ quan thuộc KGB, xuất hiện ở Cuba.
Theo một cuốn của tác giả Paul. H. Lewis, người từng viết sách xin lỗi các chế độ Stroessner, Benito Mussolini và Juan Peron, tính tới cuối năm 1960, tất cả các tờ báo đối lập đều có thể nêu lên chính kiến của mình, các đài phát thanh-truyền hình không hề chịu sự kiểm soát của nhà nước. Những người theo chủ nghĩa ôn hòa và giới trí thức được khuyến khích. Lewis cũng nói rằng mỗi năm không có bất kỳ người bất đồng chính kiến nào bị bắt giữ và tra tấn trong điều kiện vô nhân đạo của nhà tù.
Hành quyết tù nhân chính trị
Nhiều con số ước tình nói lên số lượng các vụ hành quyết chính trị từ sau cách mạng. Theo Tổ chức Ân xá quốc tế, số vụ tử hình từ 1959-87 là 2, so với con số công khai là 1. Chính quyền Cuba thì hợp thức hóa các vụ tử hình đó bằng lập luận rằng việc kết tội và thi hành án tử hình các tội phạm chiến tranh và các loại tội phạm khác ở Cuba tuân thủ theo đúng trình tự thường thấy ở các vụ án xét xử bởi lực lượng Đồng Minh đối với phát xít. Một vài học giả Cuba duy trì quan điểm rằng nếu không áp dụng hình phạt nghiêm khác chống lại bọn khủng bố và các loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm dưới thời Batista thì dân chúng sẽ trực tiếp cầm lấy cán cân công lý.
Nhà sử học người Mỹ-Latinh Thomas E. Skidmore nói rằng đã có tới 550 vụ hành quyết trong sáu tháng đầu năm 1959. Nhà sử học người Anh Hugh Thomas, trong công trình nghiên cứu Cuba-sự theo đuổi tự do nói rằng có thể 5000 vụ hành quyết đã được tiến hành trước năm 1970 trong khi theo một nguồn khác khẳng định rằng đã có 2,113 vụ hành quyết tù chính trị giữa những năm 1958 và 1967. Tác giả của cuốn Át-lát lịch sử, một công trình tổng hợp cá nhân gồm nhiều nguồn được lưu trữ trên mạng, nói rằng: "Sự phân chia giữa những kẻ cầm búa rìu và những kẻ tay không nằm trong khoảng giới hạn 5000-12000" Hiệp hội Đồng hương Mỹ-Cuba (Cuban American National Foundation) nói rằng từ sau cách mạng, có khoảng 12,000 vụ hành quyết tù chính trị ở Cuba. Tiến sĩ Armando Lago, thuộc Hiệp hội Nghiên cứu Kinh tế Cuba, một nhóm các học giả phần lớn là người Cuba tỵ nạn. cho biết khoảng chừng 15,000 và 18,000 người Cuba đã bị hành quyết vì tội phản cách mạng từ sau khi cách mạng nổ ra. Ông ta cũng nói rằng 250 người Cuba đã mất tích trong suốt thời kỳ này, 500 người đã chết trong tù vì thiếu sự chăm sóc y tế, 500 bị giết bởi lính canh và 150 vụ ám sát kín các phụ nữ. Một cuốn sách khác ước tính khoảng 15.000 đến 17.000 người Cuba đã bị xử bắn dưới chế độ Castro từ năm 1959 đến cuối những năm 1990.
Vấn đề người tị nạn
Từ 1959 đến 1993, khoảng 1.2 triệu người Cuba (chiếm 10% dân số hiện tại) đã rời khỏi đảo quốc để tới Mỹ, thường là theo đường thủy, trên các con thuyền nhỏ và các bè nổi.
Lao động cưỡng bức và ngược đãi tù nhân
Số lượng các vụ hành quyết được báo cáo giảm dần trong những năm 1970, và đến những năm 1980 chỉ còn các vụ lớn được báo cáo, điển hình như vụ xử tử tướng Arnaldo Ochoa năm 1989. Ochoa đòi đưa ra xét xử Fidel Castro, cùng với ba quan chức cấp cao Cuba khác vì tội danh buôn bán ma túy. Tuy nhiên, Ochoa và những người khác đã bị buộc tội "phản quốc" và bị hành quyết chóng vánh. Những người chống lại chính quyền Castro bên ngoài Cuba bày tỏ hoài nghi về tính hợp pháp của vụ bắt giữ và hành quyết Ochoa.
Hạn chế tụ họp
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu rằng quyền tự do hội họp bị nghiệm khắc hạn chế, và những người bất đồng chính kiến chính trị bị cấm tụ hợp thành đám đông. Tổ chức Ân xá quốc tế cũng nói rằng "tất cả các nhóm nhân quyền, tổ chức dân sự và hội nghề nghiệp đang tồn tại ở Cuba nhưng không nằm trong danh mục các tổ chức chính thống dưới sự kiểm soát của nhà nước đều bị cấm. Do vậy, các thành viên của các nhóm hoặc tổ chức này có thể đối mặt với nguy hiểm, bị đe dọa hoặc buộc tội, cho dù họ chỉ hoạt động với mục tiêu hợp thức hóa các quyền căn bản như tự do phát biểu, tự do lập hội và hội họp."
Chính quyền Cuba chỉ công nhận duy nhất Tổ chức công đoàn nhà nước Central de Trabajadores de Cuba (CTC), dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước và đảng Cộng sản bổ nhiệm người đứng đầu. Gia nhập công đoàn là bắt buộc đối với tất cả công nhân. Trước khi một người được thuê làm công nhân, anh ta phải ký một hợp đồng cam kết ủng hộ đảng Cộng sản và tất cả những gì mà Đảng đại diện. Chính quyền triệt để ngăn cấm các tổ chức công đoàn độc lập, bắt giữ hoặc đe dọa bắt giữ những nhà hoạt động công đoàn độc lập. Quyền đình công và biểu tình không được luật pháp thừa nhận.
Các lệnh cấm được thực hiện bởi các "đơn vị đặc biệt" gồm các thành viên quân đội và cảnh sát mặc thường phục, và họ có thể đánh đập hoặc giải tán bất kỳ nhóm tuần hành nào.
Xã hội
Do thiếu quyền sở hữu tài sản tư nhân nên công dân muốn chuyển chỗ ở phải có sự cho phép của chính quyền. Công việc cũng bị nhà nước kiểm soát. Việc phân công công việc dựa trên học lực tại trường và danh tiếng cá nhân của người nộp đơn.
Năm 2001,
Phủ nhận từ phía chính quyền
Các nhóm nhân quyền như Tổ chức Ân xá quốc tế trong một thời gian dài bị chính quyền Cuba lên án cái họ gọi là "Những hành vi ngoại đạo" (actos de repudio). Những hành động này xảy ra khi các nhóm lớn thường dân chửi bới, dọa nạt và đôi khi tấn công thân thể và ném đá vào nhà của những người Cuba bị cho là phản cách mạng. Các nhóm nhân quyền nghi ngờ rằng những hành động này có sự đứng sau của công an, có thể bao gồm cả Ủy ban bảo vệ cách mạng Cuba hoặc các đơn vị "ứng phó khẩn cấp". Mức độ những hành động này ngày càng tăng kể từ năm 2003.
Đi lại và di trú
nhỏ|trái|Các hình ảnh phản đối chính quyền Cuba ở [[Union City, New Jersey, nơi có nhiều người Cuba tỵ nạn sinh sống]]
Giáo dục
Giáo dục ở Cuba miễn phí ở tất cả các cấp học dưới sự kiểm soát của bộ Giáo dục. Năm 1961, chính phủ quốc hữu hóa tất cả học viện cùng các tổ chức giáo dục, và áp dụng một hệ thống giáo dục do nhà nước định hướng. Hệ thống này từ lâu bị phê phán là hoạt động vì mục đích tuyên truyền chính trị nhằm giám sát ý thức hệ của học sinh-sinh viên. Nó cũng bị lên án là không cho phép yếu tố tư nhân vào hệ thống giáo dục và giới hạn ảnh hưởng của phụ huynh trong việc giáo dục con em họ.
Y tế
Chính quyền Cuba điều hành hệ thống y tế toàn dân và tự gánh trách nhiêm tài chính và quản lý cho toàn bộ hệ thống. Chính phủ cấm bất kỳ hoạt động y tế nào mang tính chất tư nhân. Năm 1976, chương trình chăm sóc sức khỏe Cuba được đưa thành điều 50 của Hiến pháp, theo đó quy định rằng "tất cả mọi người được quyền bảo vệ và chăm sóc sửa khỏe".
Có thông tin rằng một vài dịch vụ chăm sóc y tế tốt nhất ở Cuba không dành cho người dân, trừ khi họ trả bằng đô-la Mỹ. Người sáng lập Trung tâm quốc tế Phục hồi thần kinh của La Habana, tiến sĩ Hilda Molina đã bỏ việc vào năm 1994 sau khi từ chối tăng số lượng các ca cấy ghép nơ-ron thần kinh trước khi có sự kiểm tra bắt buộc và không có quá trình theo dõi thường xuyên thời kỳ hậu phẫu. Bà ấy cũng tỏ thái độ giận dữ khi chỉ có người nước ngoài được điều trị.
Không có bất kỳ quyền bí mật riêng tư của bệnh nhân hay quyền phản đối khi bị chữa trị kém. Ngoài ra, bệnh nhân không có quyền từ chối khám chữa bệnh (chẳng hạn, một người theo giáo phái Rastafarian không thể từ chối bị cắt một phần cơ thể mặc dù tôn giáo của anh ta không cho phép điều đó).
Các bác sĩ gia đình được yêu cầu giữ lại hồ sơ "giác ngộ chính trị" của các bệnh nhân. Như vậy, từ sự theo dõi sức khỏe đã chuyển sang giám sát chính trị.
Quyền phụ nữ
Phụ nữ có tiếng nói và quyền đại diện tương đối cao ở trong nước.
Tra tấn tù nhân
Tổ chức Nhân quyền Cuba báo cáo rằng đã có trường hợp tra tấn phụ nữ trong nhà tù Cuba.
Quan hệ chủng tộc
Esteban Morales Dominguez đã chỉ ra sự kỳ thị chủng tộc có hệ thống trong cuốn sách Những thách thức giải quyết vấn đề chủng tộc ở Cuba. Cuốn Chính trị chủng tộc thời kỳ hậu cách mạng Cuba bàn về chính trị liên quan đến chủng tộc phổ biến dưới chế độ Cộng sản Cuba.
Enrique Patterson, trong cuốn Miami Herald đã mô tả chủng tộc như một "quả bom xã hội" và nói rằng "nếu chính quyền Cuba cho phép người Cuba da đen bày tỏ hoàn cảnh của họ trước các ủy ban nhà nước,...thì chế độ toàn trị này sẽ sụp đổ". Carlos Moore, một trong những người nghiên cứu rộng về vấn đề này nói rằng "có sự đe dọa ngầm đối với người da đen ở Cuba, và họ biết rằng nếu họ nêu vấn đề chủng tộc ra là sẽ lập tức vào tù. Vì vậy, quá trình đấu tranh ở Cuba khác biệt các nơi khác. Không thể có phong trào về quyền dân sự nếu không muốn 10,000 người da đen bị giết. Ông ta cũng nói rằng một thế hệ người da đen Cuba mới đang nhìn chính trị theo một hướng khác.
Jorge Luis García Pérez, một nhà hoạt động nhân quyền và dân chủ người Cuba da đen đã bị giam trong 17 năm. Trong một cuộc phỏng vấn tại Florida, ông ta nói rằng "Nhà cầm quyền trong nước không bao giờ tha thứ cho bất kỳ một người da đen nào dám chống lại cách mạng. Trong phiên tòa xét xử, màu da của tôi làm cho trường hợp của tôi nghiêm trọng hơn. Sau đó, khi ở tù những người lính gác đối xử tệ với tôi và gọi tôi là đồ da đen.
Mùa xuân đen tối
Tháng ba năm 2003, chính quyền Cuba tiến hành bắt giữ hàng chục người (bao gồm các nhà báo tự do và các nhà hoạt động nhân quyền) và buộc tội họ nổi loạn do bị cho là hợp tác với James Cason, cầm đầu một tổ chức Hoa Kỳ tại La Habana. Sau đó họ đã bị đem ra xét xử và phạt tù từ 15 đến 28 năm. Trong tổng số 75 người bị bắt giữ, mỗi người trung bình bị phạt tù 17 năm. Tiêu biểu cho nhóm tù nhân này là Raúl Rivero, Martha Beatriz Roque, và Oscar Elías Biscet. Tổ chức Ân xá quốc tế lên án những phiên tòa này là "bất công và hấp tấp"
Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Felipe Pérez Roque chối bỏ các cáo buộc và đáp rằng: "Cuba có quyền tiến hành các biện pháp tự vệ và trừng phạt bất kỳ kẻ nào xâm phạm an ninh quốc gia, giống như cách thức các nước khác làm, trong đó có việc Hoa Kỳ trừng phạt những người hợp tác với nước ngoài gây thiệt hại cho lợi ích của Hoa Kỳ"
Trong quá trình xét xử, có bằng chứng cho biết rằng các bị cáo đã nhận quỹ từ tổ chức Hoa Kỳ có liên quan trên. Các quan chức Cuba khẳng định rằng mục đích của việc tổ chức đó hỗ trợ tài chính là nhằm làm phương hại đến nhà nước Cuba, gây bất ổn trong nước và phá hoại nền kinh tế Cuba. Trong quá khứ, Cason phủ nhận việc hỗ trợ quỹ cho bất kỳ ai ở Cuba.
Chiến dịch chống lại đồng tính
Hàng ngàn người đồng tính nam, tù nhân lương tâm, và các nhân vật bất đồng chính kiến bị buộc phải tham gia quân đội cưỡng chế tại các trại cải tạo trong những năm 1960. Các chỉ huy trong quân đội đã đánh đập tù nhân tàn bạo. Carlos Alberto Montaner nói rằng "các trại lao động khổ sai được trang bị đầy đủ công cụ để "điều chỉnh" lại hành vi của tù nhân....Việc xúc phạm bằng lời nói và hành động như cạo trọc đầu, làm việc từ tinh mơ cho tới tối mò, phải ngủ bằng võng, sàn nhà thì bẩn thiếu thức ăn... là khá phổ biến. Các trại này trở nên ngày càng chật hẹp do số lượng tù nhân không ngừng tăng lên."
Vào cuối những năm 1960, với phong trào "Làm sạch xã hội cách mạng", chính quyền Castro tuyên bố sẽ "dọn sạch" những kẻ văn nghệ sĩ "giả mạo" và "suy đồi" Ngoài ra, đàn ông nào mà để tóc dài đều bị bắt lại và buộc phải cắt bỏ tóc.
Castro tái khẳng định, "trong nước không còn một kẻ đồng tính nào" và rằng họ là "những phần tử rơi rớt của chủ nghĩa đế quốc" Castro còn nói rằng "những kẻ đồng tính không nên được phép sống trong cộng đồng nơi mà chúng có thể tác động xấu lên giới trẻ".
Cải thiện gần đây
Gần đây Cuba đã tiến hành một số cải cách. Năm 2003 Carlos Sanchez của tổ chức Hiệp hội đồng tính thế giới (en:International Lesbian and Gay Association) phát hành một bản báo cáo về tình hình của những người đồng tính ở Cuba nói rằng chính quyền Cuba không còn áp dụng các hình phạt đối với người đồng tính, và rằng có một bước tiến bộ trong thái độ của người dân đối với người đồng tính, lưỡng tính và người chuyển đổi giới tính. Từ năm 2005 phẫu thuật chuyển đổi giới tính được tự do theo luật định, và được chính quyền trả chi phí. Ở Havana cũng đã bắt đầu xuất hiện một chương trình cho người đồng tính
Mariela Castro, con gái của chủ tịch Raul Castro đang cố gắng vận động ủng hộ quyền của những người đồng tính trong Trung tâm giáo dục giới tính quốc gia (en:Cuban National Center for Sex Education) mà bà này làm lãnh đạo. Mariela khẳng định rằng cha của bà ta hoàn toàn ủng hộ các sáng kiến của bà.
Vào ngày 26 tháng 9 năm 2022, với 66,87% cử tri tham gia bỏ phiếu đã bày tỏ tán thành, Quốc hội Cuba đã chính thức thông qua Bộ luật Gia đình mới, theo đó hôn nhân đồng giới lần đầu tiên được hợp pháp hóa tại quốc gia này. Điều này khiến Cuba trở thành quốc gia đầu tiên trong khối xã hội chủ nghĩa, cũng đồng thời là quốc gia thứ 33 trên thế giới hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới.
Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc
Từ năm 1990, Hoa Kỳ đã kiến nghị nhiều giải pháp khác nhau tới Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc, phê phán Cuba vi phạm nhân quyền. Những kiến nghị đó cùng với nhiều bất đồng ngoại giao liên tiếp được mô tả gần như một "nghi lễ hàng năm" vậy. Sự đồng thuận lâu dài giữa các nước Mỹ Latinh vẫn chưa đạt được. Các giải pháp được thông qua trong các năm 1990-1997, nhưng lại bị bác bỏ năm 1998. Các nỗ lực liên tiếp của Mỹ đã giành thắng lợi với lá phiếu sít sao. Ở châu Mỹ, một vài chính phủ ủng hộ các chỉ trích Cuba, số khác thì đả phá và xem chúng như những biện pháp nhằm cô lập thêm Cuba và hơp thức hóa lệnh cấm vận Cuba của Mỹ kéo dài hàng thập niên. Các nước Liên minh châu Âu đồng loạt bỏ phiếu chống Cuba từ năm 1990, mặc dù có những lo ngại về tác động tiêu cực của lệnh cấm vận lên đời sống của người dân vô tội.
Liên kết ngoài
Cuba Thể loại:Luật pháp Cuba Thể loại:Xã hội Cuba
Ext4
Hệ thống file nhật ký ext4 hoặc Hệ thống file mở rộng thứ tư là một hệ thống file nhật ký cho Linux, được phát triển như là sự kế thừa cho ext3. Đây là hệ thống file mặc định cho hầu hết các bản phân phối Linux.
Lịch sử
ext4 ban đầu là một loạt các phần mở rộng tương thích ngược với ext3, nhiều phần mở rộng ban đầu được phát triển bởi Cluster File Systems cho hệ thống file Luster giữa năm 2003 và 2006, nhằm mở rộng giới hạn lưu trữ và thêm các cải tiến hiệu suất khác. Tuy nhiên, các nhà phát triển nhân Linux khác phản đối việc chấp nhận các phần mở rộng cho, và đề nghị fork mã nguồn của ext3, đổi tên nó thành ext4, và thực hiện tất cả sự phát triển đó, mà không ảnh hưởng đến người dùng ext3 hiện tại. Đề xuất này đã được chấp nhận và vào ngày 28 tháng 6 năm 2006, Theodore Ts'o, người duy trì ext3, đã công bố kế hoạch phát triển mới cho ext4.
Phiên bản phát triển sơ bộ của ext4 đã được đưa vào phiên bản 2.6.19 của nhân Linux. Ngày 11 tháng 10 năm 2008, các bản vá đánh dấu ext4 là mã ổn định đã được hợp nhất trong kho lưu trữ mã nguồn Linux 2.6.28, biểu thị sự kết thúc của giai đoạn phát triển và khuyến nghị áp dụng ext4. Kernel 2.6.28, chứa hệ thống file ext4, cuối cùng đã được phát hành ngày 25 tháng 12 năm 2008 Ngày 15 tháng 1 năm 2010, Google đã thông báo rằng họ sẽ nâng cấp cơ sở hạ tầng lưu trữ của mình từ ext2 lên ext4. Ngày 14 tháng 12 năm 2010, Google cũng tuyên bố sẽ sử dụng ext4, thay vì YAFFS, trên Android 2.3.
Tính năng, đặc điểm
phải|nhỏ|400x400px| Phụ thuộc thời gian fsck vào số lượng inode (ext3 so với ext4)
Hạn chế
Năm 2008, nhà phát triển chính của hệ thống file ext3 và ext4, Theodore Ts'o, đã tuyên bố rằng mặc dù ext4 có các tính năng được cải thiện, nhưng nó không phải là một bước tiến lớn, nó sử dụng công nghệ cũ và là một điểm dừng. Ts'o tin rằng Btrfs là hướng tốt hơn bởi vì "nó mang lại sự cải thiện về khả năng mở rộng, độ tin cậy và dễ quản lý". Btrfs cũng có "một số ý tưởng thiết kế tương tự mà reiser3/4 đã có". Tuy nhiên, ext4 đã tiếp tục đạt được các tính năng mới như mã hóa file và kiểm siêu dữ liệu.
Hệ thống file ext4 không xem trọng thuộc tính file "xóa an toàn", được cho là gây ra việc ghi đè các file khi xóa. Một bản vá để thực hiện xóa an toàn đã được đề xuất vào năm 2011, nhưng không giải quyết được vấn đề dữ liệu nhạy cảm kết thúc trong hệ thống file nhật ký.
Phân bổ trễ và mất dữ liệu tiềm năng
Do phân trễ làm thay đổi hành vi mà các lập trình viên đã dựa vào ext3, tính năng này gây ra một số rủi ro mất dữ liệu bổ sung trong trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc mất điện trước khi tất cả dữ liệu được ghi vào đĩa. Do đó, ext4 trong các phiên bản kernel 2.6.30 trở lên sẽ tự động xử lý các trường hợp này như ext3.
Kịch bản điển hình trong đó điều này có thể xảy ra là một chương trình thay thế nội dung của file mà không buộc ghi vào đĩa bằng fsync. Có hai cách phổ biến để thay thế nội dung của file trên các hệ thống Unix:
Sử dụng  thường xuyên hơn để giảm rủi ro cho ext4 có thể dẫn đến các hình phạt về hiệu năng đối với các hệ thống file ext3 được gắn cờ   (mặc định trên hầu hết các bản phân phối Linux). Cho rằng cả hai hệ thống file sẽ được sử dụng trong một thời gian, điều này làm phức tạp vấn đề cho các nhà phát triển ứng dụng người dùng cuối. Đáp lại, ext4 trong nhân Linux 2.6.30 và mới hơn phát hiện sự xuất hiện của các trường hợp phổ biến này và buộc các file phải được phân bổ ngay lập tức. Với một phí tổn nhỏ trong hiệu suất, điều này cung cấp ngữ nghĩa tương tự như chế độ được đặt hàng ext3 và tăng khả năng một trong hai phiên bản của file sẽ sống sót sau sự cố. Hành vi mới này được kích hoạt theo mặc định, nhưng có thể bị vô hiệu hóa với tùy chọn gắn kết "noauto_da_alloc".
Các bản vá mới đã trở thành một phần của kernel dòng chính 2.6.30, nhưng các bản phân phối khác nhau đã chọn backport chúng thành 2.6.28 hoặc 2.6.29.
Các bản vá này hoàn toàn không ngăn chặn mất dữ liệu tiềm năng hoặc trợ giúp với các file mới. Cách duy nhất để an toàn là viết và sử dụng phần mềm thực hiện  khi cần. Các vấn đề về hiệu năng có thể được giảm thiểu bằng cách hạn chế ghi đĩa quan trọng cần  xảy ra ít thường xuyên hơn.
Triển khai
nhỏ|Cấu trúc đơn giản hóa của nhân Linux: ext4 được triển khai giữa Hệ thống file ảo của nhân Linux và lớp block chung. Linux kernel Virtual File System là một hệ thống con hoặc lớp bên trong kernel Linux. Đó là kết quả của nỗ lực rất nghiêm túc để tích hợp nhiều hệ thống file vào một cấu trúc đơn có trật tự. Ý tưởng chính, bắt nguồn từ công việc tiên phong được thực hiện bởi các nhân viên của Sun Microsystems vào năm 1986, là trừu tượng hóa một phần của hệ thống file phổ biến cho tất cả các hệ thống file và đặt mã đó vào một lớp riêng gọi hệ thống tập tin cụ thể để thực sự quản lý dữ liệu.
Tất cả các lời gọi hệ thống liên quan đến các file (hoặc file giả) được chuyển đến Linux kernel Virtual File System để xử lý ban đầu. Các lời gọi này, đến từ các quy trình của người dùng, là các lời gọi POSIX tiêu chuẩn, chẳng hạn như,  ,  ,  , v.v.
Khả năng tương thích với Windows và Macintosh
ext4 chưa có nhiều hỗ trợ như ext2 và ext3 trên các hệ điều hành không phải Linux. ext2 và ext3 có các trình điều khiển ổn định như Ext2IFS, chưa có sẵn cho ext4. Có thể tạo các hệ thống file ext4 tương thích bằng cách vô hiệu hóa tính năng phạm vi và đôi khi chỉ định kích thước inode. Một tùy chọn khác để sử dụng ext4 trong Windows là sử dụng Ext2Fsd, trình điều khiển nguồn mở hỗ trợ ghi trong phân vùng ext4 với ghi nhật ký hạn chế. Cũng có thể xem và sao chép các file từ ext4 sang Windows, ngay cả khi đã bật tính năng mở rộng, với phần mềm Ext2Read. Gần đây, Paragon đã phát hành sản phẩm thương mại ExtFS for Windows, cho phép khả năng đọc/ghi cho ext2/3/4.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phần mềm năm 2008
Britney: Piece of Me
Nó được chính thức xác nhận bởi Spears vào ngày 17 tháng 9 năm 2013, trong một cuộc phỏng vấn trên Good Morning America. Cô sẽ nhận được mức thù lao 15 triệu đô cho 50 show diễn mỗi năm, với bản hợp đồng biểu diễn với The AXIS và Planet Hollywood trong 2 năm. Nữ ca sĩ đã tiếp nối các ca sĩ kỳ cựu như Cher và Celine Dion cũng như giúp thu hút những cái tên khác như Mariah Carey và Jennifer Lopez đến biểu diễn tại Vegas. Trong năm 2015, Spears gia hạn hợp đồng của cô với Planet Hollywood đến năm 2017.
Britney: Piece of Me đã nhận được những phản ứng tích cực từ giới phê bình, trong đó họ đánh giá cao cách dàn dựng và khả năng thu hút khán giả của Spears, dù vẫn có nhiều ý kiến về việc cô hát nhép trong chương trình.
2013-16:Chương trình gốc
Chương trình bắt đầu với một video của Spears lúc trẻ đang nhảy nhót trong nhà của cô ở Louisiana và mong ước được trở thành ca sĩ vào một ngày không xa. Tiếp đó, xuất hiện những hình ảnh nổi bật trong sự nghiệp của cô. Khi khẩu hiệu "Britney: Piece Of Me" được hiện lên, tấm rèm sân khấu sẽ mở ra và chương trình bắt đầu với "Work Bitch" mà Spears xuất hiện từ một quả cầu lớn từ trên cao của sân khấu. Chương trình được tiếp tục với "Womanizer". Khi kết thúc màn trình diễn, Spears có màn trò chuyện đầu tiên với khán giả và hoan nghênh mọi người đến xem show của cô. Sau đó, cô cùng khán giả đếm từ một đến ba, trước khi trình diễn "3". Đây cũng là bài hát cuối cùng của chương đầu tiên.
Bấy giờ một video giới thiệu mang chủ đề thiên thần được trình chiếu, trong đó Spears ăn mặc như một thiên thần và đọc một bài thơ: "Có người từng nói với tôi: Lý do để yêu ư? Nó là nơi an toàn, là chốn thực sự an toàn. Hãy yêu bằng tất cả những gì các bạn có thể, và khi bạn sẵn sàng, tất cả sẽ dành cho bạn". Sau đó video được tắt và Spears xuất hiện với hình tượng một thiên thần với đôi cánh trắng lớn. Cô trình diễn "Everytime". Trong tiết mục, những cánh hoa được thả xuống sân khấu trông như tuyết rơi. Sau đoạn thứ ba của bài hát, đèn sân khấu được tắt đi và một tiếng guitar riff được chơi lên. Tất cả các vũ công tràn ra trong trang phục màu đen cùng với Spears trong bộ leotard, sau khi đã được nhấc xuống sân khấu. Họ thực hiện liên khúc "...Baby One More Time" và "Oops!... I Did It Again" với một màn dancebreak bên cạnh việc sử dụng một sợi dây màu đỏ.
Sau đó một video khác xuất hiện trên màn hình show diễn với tất cả các video clip của Britney Spears trong suốt những năm qua được tổng hợp lại. Chương tiếp theo bắt đầu với "Me Against the Music", với sự bố trí những hàng rào gỗ như trong video chính trên sân khấu. Liên khúc "Blackout" được tiếp nối với "Gimme More" và "Break the Ice". Trong màn này, vũ đạo của Spears mang những ảnh hưởng từ phong cách của Michael Jackson và Janet Jackson. "Piece of Me", bài hát chủ đề, được trình diễn ngay sau đó.
Một video xen kẽ của "Scream & Shout" có sự xuất hiện của will.i.am được phát, với các vũ công và Spears trong trang phục mang họa tiết neon. Cô thể hiện "Boys" trước khi hát một đoạn của "Perfume".
"Get Naked (I Got a Plan)" (Xen kẽ) mở đầu cho giai đoạn thứ 5. Nó bắt đầu với cảnh Spears nhảy múa trên một cái cột cho "I'm a Slave 4 U", xung quanh có các vũ công nữ đang nhảy trên một đài phun nước. Trong các chương trình đầu Spears không nhảy múa trên cột, thay vào đó cô ngồi lên một ngai vàng với các vũ công nữ vây quanh. Đối với tiết mục "Freakshow" sau đó, Spears và các nữ vũ công của cô tìm kiếm một tình nguyện viên nam dưới hàng ghế khán giả. Nữ ca sĩ đã dùng một cây roi và một sợi dây xích để diễn vài điệu múa với nam khán giả này. Sau đó cô ký tên lên áo thun để dành tặng cho fan hâm mộ. "Do Somethin'" là bài ​​hát tiếp theo, nơi Spears và các vũ công nam kết hợp vũ đạo với những chiếc ghế.
Đoạn xen kẽ tiếp theo mang chủ đề âm nhạc và sân khấu rạp xiếc do các vũ công thể hiện. Spears bước vào một vòng lửa lớn và biểu diễn "Circus". "I Wanna Go" được tiếp tục với những chiếc gương lớn đặt trên sân khấu. Đây là một phần ảo thuật của chương trình (Spears đã từng làm điều tương tự vào năm 2001, trong Dream Within a Dream Tour). Một phiên bản remix chậm lại của "Lucky" tiếp nối chương trình, mà Spears ngồi hát trên một đạo cụ của xiếc.
Sân khấu tiếp theo bao gồm những yếu tố rừng rậm theo chủ đề thiên nhiên. Một cái cây lớn xuất hiện trên sân khấu và Spears đứng trên đó, kết hợp cùng hiệu ứng mưa rơi. Cô thực hiện một phiên bản chậm của "Toxic" trước khi nhảy từ cây xuống và phiên bản gốc của bài hát bắt đầu. Tiếp theo là "Stronger", với một màn pháo hoa được bắn lên lúc kết thúc bài hát để giới thiệu tiết mục tiếp theo: "Crazy". Trong "Crazy", Spears yêu cầu ban nhạc và vũ công dừng lại rồi yêu cầu khán giả có muốn thêm một bài hát nữa. "Till the World Ends" là tiết mục cuối cùng của chương trình.
Sau khi khép lại buổi diễn, Spears cảm ơn khán giả rồi tiến đến quả cầu đã xuất hiện từ "Work Bitch". Cô được nhấc lên về phía sau. Khi tấm rèm được đóng, các vũ công của Spears cũng rời khỏi sân khấu và chương trình kết thúc với một màn pháo hoa lớn.
2016: Chương trình nâng cấp
Vào ngày 13 tháng 2 năm 2016, Spears đã ra mắt nhiều thay đổi mới cho "Britney: Piece of Me", bao gồm một loạt các trang phục, đạo cụ, danh sách bài hát và vũ đạo được thay đổi. Spears tiết lộ rằng sẽ có thêm nhiều sự thay đổi sẽ được tích hợp vào chương trình trong suốt cả năm, cùng với việc phát hành album phòng thu thứ chín sắp phát hành của cô. Những nội dung mới cho chương trình bao gồm một lối vào mới cho "Work Bitch", cũng như biểu diễn các bài hát như "I Love Rock 'n' Roll", "Breathe on Me", "Touch of My Hand", và "If U Seek Amy". Thêm vào đó, một loạt các cập nhật cho các màn trình diễn trong danh sách hiện tại cũng đã được thực hiện, trong đó có một đoạn nhảy mới trong "Womanizer" và trình diễn lại bản gốc của "Break the Ice". Spears cũng bao gồm một đoạn nhảy mới trong chương trình, nơi cô và các vũ công của cô nhảy trên nền nhạc những bài hát của Missy Elliott mà cô yêu thích.
Từ lượt diễn bắt đầu vào ngày 17 tháng 8 năm 2016, "Pretty Girls" bị loại khỏi danh sách, và được thay thế bằng "Make Me..." and "Do You Wanna Come Over?".
Show diễn
200px|thumb|[[The AXIS, địa điểm tổ chức chương trình, tọa lạc tại Planet Hollywood Resort & Casino (trong hình).]]
Tham khảo
<references group="lower-alpha"/>
Liên kết ngoài
Thể loại:Britney Spears
Chim
Chim (danh pháp khoa học: Aves) là tập hợp các loài động vật có xương sống, máu nóng, đi đứng bằng hai chân, có mỏ, đẻ trứng, có cánh, có lông vũ và biết bay (phần lớn). Trong lớp Chim, có hơn 10.000 loài còn tồn tại, giúp chúng trở thành lớp đa dạng nhất trong các loài động vật bốn chi.
Tổng quan
nhỏ|180px|[[Sếu sarus là một loài chim sếu lớn không di cư phân bố từ tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á đến Úc. Đây là loài cao nhất trong những loài chim biết bay, khi đứng thẳng đạt chiều cao lên đến 1,8 m.]] nhỏ|[[Bồ nông là một chi thuộc bộ Bồ nông.]] Lớp chim cư trú ở các hệ sinh thái khắp toàn cầu, từ vùng Bắc Cực cho tới châu Nam Cực. Các loài chim có kích thước dao động khác nhau, từ nhỏ cỡ 5 cm (như chim ruồi ong) cho tới lớn cỡ 2,7 m (như đà điểu). Các bằng chứng hóa thạch cho thấy, chim được tiến hóa từ các loài khủng long chân thú (Theropoda) trong suốt kỷ Jura, vào khoảng 150-200 triệu năm về trước, với đại diện đầu tiên được biết đến, xuất hiện từ cuối kỷ Jura là Archaeopteryx (vào khoảng 155–150 triệu năm trước). Hầu hết các nhà cổ sinh vật học đều coi chim là nhánh duy nhất của khủng long còn sống sót qua sự kiện tuyệt chủng Phấn Trắng–Cổ Cận vào xấp xỉ 65,5 triệu năm trước.
Các loài chim hiện đại mang các đặc điểm tiêu biểu như: có lông vũ, có mỏ và không răng, đẻ trứng có vỏ cứng bằng đá vôi, chỉ số trao đổi chất cao, tim có bốn ngăn, cùng với một bộ xương nhẹ, xốp nhưng chắc. Tất cả các loài chim đều có chi trước đã biển đổi thành cánh và hầu hết có thể bay, trừ những ngoại lệ như các loài thuộc bộ Chim cánh cụt, bộ Đà điểu và một số đa dạng những loài chim đặc hữu sống trên đảo. Chim cũng có hệ tiêu hóa và hô hấp độc nhất mà đáp ứng cao cho hoạt động bay. Vài loài chim, đặc biệt là quạ và vẹt, nằm trong những loài thông minh nhất của giới động vật; một số được quan sát đang chế tạo và sử dụng công cụ, nhiều loài sống thành bầy lại có thể truyền đạt những kinh nghiệm hiểu biết cho thế hệ sau.
Nhiều loài chim hàng năm thường di trú đến những nơi rất xa, cùng rất nhiều loài lại thực hiện những chuyến bay ngắn hơn và bất thường. Chim là động vật sống bầy đàn, chúng giao tiếp với nhau thông qua tiếng kêu và tiếng hót, tham gia vào những hoạt động bầy đàn như hợp tác trong việc sinh sản, săn mồi, di chuyển và tấn công chống lại kẻ thù. Phần lớn chim là những loài đơn phối ngẫu xã hội, thường vào mùa giao phối trong một thời gian nhất định. Trứng chim thường được đẻ trong tổ và ấp bởi chim bố mẹ. Hầu hết chim non sau khi nở đều có thêm một thời gian được chim bố mẹ chăm sóc.
Nhiều loài chim có tầm quan trọng đối với con người, đa phần được sử dụng làm thức ăn thông qua việc săn bắn hay chăn nuôi. Một vài loài, như phân bộ Sẻ hay bộ Vẹt, được biết đến với vai trò vật nuôi làm cảnh. Hình tượng chim xuất hiện trong tất cả các mặt của văn hóa con người, từ tôn giáo, thần thoại đến thi ca và âm nhạc phổ thông. Khoảng 120-130 loài chim đã bị tuyệt chủng do hành động con người trong thế kỷ XVII, cùng với hàng trăm loài khác sau đó. Hiện nay, có khoảng 1.200 loài đang trong tình trạng đe dọa tuyệt chủng bởi các hoạt động từ loài người, cho dù vẫn đang có những nỗ lực bảo vệ chúng.
Tiến hóa và phân loại
nhỏ|phải|[[Archaeopteryx, đại diện sớm nhất của chim được biết đến.]] Chim được phân loại lần đầu tiên bởi Francis Willughby và John Ray, đưa ra trong tập sách Ornithologiae năm 1676. Carolus Linnaeus sau đó đã sửa đổi công trình này vào năm 1758 và để lại hệ thống phân loại vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay. Trong hệ thống phân loại Linnaeus, các loài chim được phân vào lớp Aves. Việc phân loại dựa trên nguồn gốc phát sinh đã xếp Aves vào trong nhánh khủng long Theropoda (Khủng long chân thú). Aves cùng với nhóm chị em Crocodilia (Bộ Cá sấu) là những thành viên duy nhất còn sống sót của nhánh bò sát Archosaur. Xét theo phát sinh chủng loại, Aves được xác định là tất cả các hậu duệ của tổ tiên chung gần nhất của các loài chim hiện đại và Archaeopteryx lithographica. Theo định nghĩa này, Archaeopteryx, xuất hiện từ giai đoạn Tithonia của Jura muộn (150-145 triệu năm trước), là chi chim sớm nhất được biết đến. Những luận điểm khác, bao gồm Jacques Gauthier và những người ủng hộ hệ thống PhyloCode, đã xác định Aves chỉ bao gồm các nhóm chim hiện đại, chứ không gồm hầu hết các nhóm chim chỉ được biết đến qua hóa thạch, và thay vào đó đã xếp chúng vào nhóm lớn Avialae, một phần để tránh được sự không rõ ràng về vị trí của Archaeopteryx trong giới động vật mà theo quan điểm truyền thống thường coi chúng là những khủng long chân thú.
Tất cả các loài chim hiện đại đều nằm trong phân lớp Neornithes, chia thành hai nhóm: Paleognathae, bao gồm hầu hết các loài không biết bay như đà điểu, và Neognathae đa dạng hơn, chứa tất cả những loài còn lại. Hai nhóm này thường được xếp ở cấp bậc siêu bộ, dù Livezey & Zusi đã đặt chúng ở cấp "cohort". Tùy vào quan điểm phân loại khác nhau, số lượng loài chim còn tồn tại dao động từ 9.800 cho đến 10.050 loài.
Khủng long và nguồn gốc của chim
Quan điểm đồng thuận trong giới cổ sinh vật học hiện đại cho rằng lớp Chim (Aves), chính là họ hàng gần gũi nhất của cận bộ Deinonychosauria, mà bao gồm hai họ Dromaeosauridae và Troodontidae. Chúng cùng nhau tạo thành một nhóm gọi là Paraves. Ở chi cơ sở Microraptor của họ Dromaeosauridae, cũng có bộ lông vũ mà có thể được chúng sử dụng để bay lượn. Hầu hết những loài Deinonychosauria cơ sở đều rất nhỏ bé; điều này gia tăng khả năng rằng tổ tiên của tất cả các loài Paraves có thể đã từng sống trên cây, và/hoặc có khả năng chao lượn.
Các thuyết và tranh luận khác
Đã có rất nhiều tranh luận nổ ra về nguồn gốc các loài chim. Khởi đầu, người ta tranh luận về chim bắt nguồn từ khủng long hay từ những Archosaur cổ xưa hơn. Trong phía ủng hộ giả thuyết khủng long, cũng có những bất đồng về Ornithischia hay khủng long chân thú mới gần hơn với những loài thủy tổ. Dù Ornithischia (khủng long "hông chim") có cấu trúc hông tương đồng với những loài chim hiện đại, chim vẫn được coi là bắt nguồn từ giống khủng long Saurischia ("hông thằn lằn"), mà đã tiến hóa cấu trúc hông của chúng một cách độc lập. Trên thực tế, bên cạnh hai nhóm trên, cấu trúc hông giống chim cũng được tiến hóa trong một nhóm khủng long chân thú riêng biệt, được biết đến là Therizinosauridae.
Hai nhà khoa học Larry Martin và Alan Feduccia tin rằng chim không phải là khủng long, mà tiến hóa từ những loài Archosaur sơ khai như Longisquama. Luận điểm chính trong công bố của họ cho rằng những tương đồng giữa chim và khủng long Maniraptora thực tế là do tiến hoá hội tụ, và cả hai không liên quan gì tới nhau. Vào cuối những năm 1990, bằng chứng về chim là Maniraptora trở nên không thể chối cãi, nên Martin và Feduccia đã chấp nhận phiên bản sửa đổi trong giả thuyết của họ bởi nghệ sĩ dàn dựng khủng long Gregory S. Paul; trong đó những Maniraptora là những loài chim không biết bay thứ cấp, tuy nhiên trong phiên bản đó, chim lại tiến hóa trực tiếp từ Longisquama. Theo như vậy thì chim vẫn không phải khủng long, nhưng cũng không phải là hầu hết các loài được biết đến mà hiện tại đã được phân loại như khủng long chân thú. Maniraptora, thay vì thế, lại là những loài chim thuộc nhóm Archosaur và không biết bay. Giả thuyết của Martin và Feduccia không được thừa nhận bởi hầu hết các nhà cổ sinh vật học. . Những đặc điểm mà xem như bằng chứng của sự không bay được, theo xu thế chủ đạo của những nhà cổ sinh vật, được giải thích là "sự thích nghi ban đầu" (pre-adation hay exaptation), rằng Maniraptora đã thừa hưởng những đặc điểm từ tổ tiên chung của chúng cùng với các loài chim.
Protoavis texensis được miêu tả năm 1991, coi là loài chim cổ hơn cả Archaeopteryx. Tuy nhiên, những người chỉ trích cho rằng hóa thạch phát hiện có chất lượng bảo quản kém, được phục dựng lại phần lớn, và có thể là một "chimera" (tức được tạo nên từ hóa thạch xương của nhiều loại động vật khác nhau). Hộp sọ của chúng thì gần như rất giống với một loài Coelurosauria thuở ban đầu.
Tiến hóa sơ khai của chim
Sự phát sinh (giản lược) của lớp Chim (Chiappe, 2007)
Chim đã phát triển đa dạng khác nhau trong suốt thời kỳ Phấn trắng. Nhiều nhóm vẫn giữ những đặc điểm nguyên thủy (symplesiomorphy), như cánh có móng vuốt và có răng, dù đã mất đi một cách độc lập ở một số nhóm chim phía sau, bao gồm chim hiện đại (Neornithes). Trong khi những dạng ban đầu, như Archaeopteryx và Jeholornis, vẫn mang những chiếc đuôi dài và nhiều xương như tổ tiên chúng, thì chiếc đuôi của những dạng tiến hóa sau (nhánh Pygostylia) đã ngắn hơn với kiểu xương bánh lái bên trong.
Giống lớn và đa dạng đầu tiên mà các chim đuôi ngắn tiến hóa là Enantiornithes, hay "chim đảo ngược", được mang tên này bởi kết cấu xương vai của chúng đảo ngược lại so với các loài chim hiện đại. Những Enantiornithes chiếm lĩnh đa dạng các ổ sinh thái, từ những loài chim cao cẳng tìm kiếm trong cát và ăn cá cho tới những loài sống trên cây và ăn hạt cây. Nhiều loài tiến hóa sau cũng thích ứng với việc ăn cá, trong đó tiêu biểu như phân lớp Ichthyornithes ("chim cá") có hình dáng giống mòng biển. Bộ chim biển Đại Trung sinh, Hesperornithiformes, cũng trở nên thích nghi cao cho việc săn bắt cá trong môi trường biển, khi chúng mất đi khả năng bay và chủ yếu bơi lội trong nước. Mặc dù có tính chuyên hóa rất cao, Hesperornithiformes vẫn là đại diện tiêu biểu cho những họ hàng gần nhất của các loài chim hiện đại.
Phân tỏa chim hiện đại
Sự phát sinh cơ bản của chim hiện đại dựa trên hệ thống phân loại Sibley-Ahlquist