cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dòng năng lượng (sinh thái học)
Năng lượng và chu trình sinh địa hóa
Thất thoát năng lượng có thể được đo bằng hiệu suất truyền năng lượng (% lượng năng lượng truyền từ bậc dinh dưỡng này sang bậc dinh dưỡng tiếp theo) hoặc sinh khối (% khối lượng vật chất do sinh vật tạo ra truyền từ bậc dinh dưỡng này sang bậc dinh dưỡng tiếp theo). Năng lượng sơ cấp tinh ở sinh vật sản xuất nhìn chung chỉ có 10% chuyển sang bậc tiếp theo (sinh vật tiêu thụ), mỗi bậc dinh dưỡng chỉ truyền được 10% năng lượng sơ cấp tinh lên bậc dinh dưỡng kế tiếp. Hiệu suất sinh thái có giá trị từ 5% đến 20% tùy thuộc vào mức độ hiệu quả của hệ sinh thái đó. Hiệu suất sinh thái thấp (10%) chủ yếu do sinh vật hô hấp và năng lượng bị mất dưới dạng nhiệt. Vì hiệu suất sinh thái thấp nên có số cá thể sinh vật tiêu thụ luôn ít hơn so với sinh vật bị tiêu thụ.
Sản xuất sơ cấp
Sinh vật sản xuất là sinh vật tự dưỡng, chủ yếu là sinh vật quang tự dưỡng. Sinh vật sản xuất rất quan trọng vì chúng chuyển đổi năng lượng từ Mặt Trời thành dạng năng lượng hóa học có thể dự trữ và sử dụng là ATP, glucose hay các chất hữu cơ khác và oxy, gọi là năng lượng sơ cấp. Sinh vật sản xuất sử dụng năng lượng do chúng tự dưỡng tạo ra. Nếu sinh vật sản xuất bị động vật ăn cỏ tiêu thụ thì một phần năng lượng từ sinh vật tự dưỡng sẽ được truyền vào động vật ăn cỏ và truyền liên tục như vậy trong chuỗi thức ăn. Glucose trong sinh vật sản xuất được dùng làm thức ăn cho sinh vật tiêu thụ, do đó phải nhờ sinh vật sản xuất mà sinh vật tiêu thụ mới có thể thu năng lượng. Sinh vật sản xuất là vi khuẩn tự dưỡng, tảo và thực vật.
Một trong những yếu tố kiểm soát sản xuất sơ cấp là lượng năng lượng đi vào sinh vật sản xuất, có thể được đo đếm bằng hiệu suất sinh thái. Chỉ 1% năng lượng Mặt Trời đi vào sinh vật sản xuất, phần còn lại phản xạ ra vũ trụ hoặc tán xạ ở khí quyển và mặt đất. Tổng năng suất sơ cấp hay năng suất sơ cấp thô là lượng năng lượng mà sinh vật sản xuất tạo ra được. Nhìn chung, 60% năng lượng đi vào cơ thể sinh vật sản xuất được dùng cho hô hấp của chính sinh vật ấy. Năng suất sơ cấp tinh là lượng năng lượng mà thực vật còn lại sau khi trừ đi lượng sử dụng cho hô hấp hoặc rơi rụng... Một yếu tố khác kiểm soát sản xuất sơ cấp là mức độ dinh dưỡng hữu cơ/vô cơ trong nước hoặc đất mà sinh vật sản xuất đang sinh sống.
Sản xuất thứ cấp
Năng lượng thứ cấp là năng lượng mà sinh vật tiêu thụ chuyển đổi thành sinh khối của chính chúng. Những hệ sinh thái khác nhau có mức độ sinh vật tiêu thụ khác nhau, tất cả đều kết thúc bằng một sinh vật tiêu thụ đứng cuối. Hầu hết năng lượng được lưu trữ trong chất hữu cơ của thực vật và khi sinh vật tiêu thụ ăn những thực vật này, chúng sẽ hấp thụ năng lượng này. Năng lượng này trong động vật ăn cỏ và động vật ăn tạp bị động vật ăn thịt tiêu thụ. Ngoài ra còn có một lượng lớn năng lượng trong sản xuất sơ cấp cuối cùng trở thành chất thải hoặc rơi rụng, được gọi là mùn bã. Mùn bã cũng được tiêu thụ bởi sinh vật phân giải, chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật phân giải mùn bã gồm có một lượng lớn vi sinh vật, động vật không xương sống cỡ lớn, động vật không xương sống đáy nhỏ (tiếng Anhː meiobenthos hay meiofauna), nấm và vi khuẩn. Những sinh vật này bị động vật ăn tạp và động vật ăn thịt tiêu thụ, chiếm một lượng lớn năng luọng thứ cấp. Sinh vật tiêu thụ thứ cấp có thể rất khác nhau về hiệu suất tiêu thụ. Hiệu quả của năng lượng truyền cho sinh vật tiêu thụ được ước tính là khoảng 10%. Dòng năng lượng đi qua sinh vật tiêu thụ cao hơn ở môi trường nước so với môi trường trên cạn, chủ yếu do khả năng truyền nhiệt của nước kém hơn đất (nhiệt dung riêng của nước c = 4200 J/kg.K cao hơn nhiều so với nhiệt dung riêng của đất c = 800 J/kg.K), do đó bảo toàn nhiệt độ tốt hơn.
Sản xuất thứ cấp trong môi trường nước
Dị dưỡng đóng góp vào sản xuất thứ cấp, tạo ra năng lượng mà động vật và sinh vật phân hủy sử dụng và nó phụ thuộc vào năng suất sơ cấp tinh. Đa số động vật ăn cỏ và sinh vật phân hủy tiêu thụ carbon từ hai nguồn hữu cơ chính trong hệ sinh thái thủy sinh là nguồn carbon bản địa và ngoại lai. Carbon bản địa đến từ bên trong hệ sinh thái và gồm có thực vật thủy sinh và tảo. Carbon ngoại lai từ ngoài hệ sinh thái chủ yếu là chất hữu cơ chết từ hệ sinh thái trên cạn rơi xuống nước. Trong hệ sinh thái nước chảy, khoảng 66% năng lượng đầu vào thường niên có thể được rửa sạch ở hạ lưu. Lượng còn lại được tiêu thụ và biến mất dưới dạng nhiệt.
Sản xuất thứ cấp trong môi trường trên cạn
Sinh vật ăn mùn bã
Sinh vật ăn mùn bã tiêu thụ vật chất hữu cơ đang phân hủy và bị động vật ăn thịt tiêu thụ. Năng suất của loài săn mồi có tương quan với năng suất của con mồi, từ đấy khẳng định rằng năng suất sơ cấp trong hệ sinh thái ảnh hưởng đến mọi năng suất kế tiếp.
Mùn bã là một phần lớn chất hữu cơ trong hệ sinh thái. Chất hữu cơ trong rừng ôn đới chủ yếu được hình thành từ thực vật chết, chiếm khoảng 62%.
Trong một hệ sinh thái thủy sinh, lá rơi xuống suối bị ẩm ướt và bắt đầu phân hủy thành chất hữu cơ. Quá trình xảy ra khá nhanh và sẽ thu hút vi sinh vật và động vật không xương sống. Những chiếc lá có thể bị phân hủy thành những mảnh lớn gọi là chất hữu cơ dạng hạt thô (tiếng Anhː coarse particulate organic matter - CPOM). CPOM nhanh chóng bị vi sinh vật tiêu thụ. Động vật không xương sống đáy nhỏ có vai trò cực kỳ quan trọng đối với sản xuất thứ cấp trong các hệ sinh thái nước chảy. Vi sinh vật phân hủy và xâm chiếm CPOM vô cùng quan trọng đối với các loài ăn mùn bã. Loài ăn mùn bã làm cho CPOM trở nên dễ ăn hơn bằng cách giải phóng hợp chất từ các mô và giúp làm mềm chúng. Khi lá thối rữa, nitơ sẽ giảm còn cellulose và lignin trong lá rất khó phân hủy. Sự phân hủy của lá phụ thuộc vào hàm lượng nitơ ban đầu, mùa, loài cây và hàm lượng sinh vật phân giải trong môi trường.
Hiệu suất sinh thái và tính đa dạng loài trong một hệ sinh thái có thể được phân tích thông qua hiệu suất đồng hóa của chúng. Ngoài ra, sản xuất thứ cấp ở hệ sinh thái nước chảy bị ảnh hưởng lớn bởi mùn bã rơi xuống các dòng chảy; sản xuất sinh khối của hệ động vật đáy và độ phong phú giảm thêm 47–50% nếu hệ sinh thái bị mất đi lượng mùn bã này.
Dòng năng lượng qua các hệ sinh thái
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng sinh vật sản xuất sơ cấp cố định carbon với tỷ lệ tương tự nhau trong các hệ sinh thái khác nhau. Các cơ chế chi phối dòng năng lượng đến các bậc dinh dưỡng cao hơn sẽ khác nhau giữa các hệ sinh thái. Trong các hệ sinh thái thủy sinh và trên cạn, những mô hình đã được nhận diện có thể giải thích cho sự biến đổi này và được chia làm hai con đường kiểm soát chính: từ trên xuống và từ dưới lên. Các cơ chế hoạt động ở mỗi con đường điều chỉnh cấu trúc bậc dinh dưỡng và quần xã trong một hệ sinh thái với những mức độ khác nhau. Con đường kiểm soát từ dưới lên liên quan đến các cơ chế dựa trên chất lượng và tính sẵn có của tài nguyên, kiểm soát năng suất sơ cấp, dòng năng lượng và sinh khối từ bậc dinh dưỡng thấp đến các bậc dinh dưỡng cao hơn. Con đường kiểm soát từ trên xuống liên quan đến các cơ chế dựa trên mức tiêu thụ của sinh vật tiêu thụ. Những cơ chế này kiểm soát tỷ lệ vận chuyển năng lượng từ bậc dinh dưỡng này sang bậc dinh dưỡng khác khi động vật ăn cỏ hoặc loài săn mồi ăn các bậc dinh dưỡng thấp hơn.
Từ dưới lên
Sức mạnh của các biện pháp kiểm soát từ dưới lên đối với dòng năng lượng được quyết định bởi chất lượng dinh dưỡng, quy mô và tỷ lệ tăng trưởng của sinh vật sản xuất sơ cấp trong hệ sinh thái. Chất liệu quang hợp thường giàu nitơ (N) và phosphor (P), bổ sung N và P cho nhu cầu cao của động vật ăn cỏ trong mọi hệ sinh thái. Sản xuất sơ cấp thủy sinh chủ yếu là thực vật phù du đơn bào và nhỏ, chủ yếu bao gồm chất liệu quang hợp, cung cấp nguồn hiệu quả các chất dinh dưỡng này cho động vật ăn cỏ. Ngược lại, thực vật đa bào trên cạn chứa nhiều cấu trúc cellulose hỗ trợ lớn có hàm lượng carbon cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp. Do sự khác biệt về cấu trúc này, sinh vật sản xuất sơ cấp thủy sinh có ít sinh khối trên mỗi mô quang hợp lưu trữ trong hệ sinh thái thủy sinh hơn là trong rừng và đồng cỏ của hệ sinh thái trên cạn. Sinh khối thấp này so với chất liệu quang hợp trong hệ sinh thái thủy sinh cho phép tỷ lệ tuần hoàn hiệu quả hơn so với hệ sinh thái trên cạn. Khi thực vật phù du bị động vật ăn cỏ tiêu thụ, tỷ lệ tăng trưởng và sinh sản của chúng được tăng cường đủ để lấp đầy sinh khối bị mất và cùng với chất lượng đậm đặc dinh dưỡng của chúng, hỗ trợ sản xuất thứ cấp lớn hơn.
Những yếu tố bổ sung tác động đến sản xuất sơ cấp gồm có các đầu vào của N và P, xuất hiện ở mức độ lớn hơn trong hệ sinh thái thủy sinh. Những chất dinh dưỡng này rất quan trọng trong việc kích thích phát triển thực vật và khi được chuyển đến các bậc dinh dưỡng cao hơn sẽ kích thích sinh khối và tỷ lệ phát triển của sinh vật tiêu thụ. Nếu một trong hai chất dinh dưỡng này bị thiếu hụt, chúng có thể hạn chế sản xuất sơ cấp tổng thể. Ở các hồ, P có xu hướng là chất dinh dưỡng hạn chế lớn hơn, trong khi cả N và P đều hạn chế sản xuất sơ cấp ở sông. Do những tác động hạn chế này, các chất dinh dưỡng đầu vào có thể làm bớt đi những hạn chế đối với sản lượng sơ cấp ròng của một hệ sinh thái thủy sinh. Chất liệu allochthonous bị cuốn vào hệ sinh thái thủy sinh, mang lại N và P cũng như năng lượng ở dạng phân tử carbon mà sinh vật sản xuất sơ cấp dễ dàng hấp thụ. Đầu vào lớn hơn và nồng độ chất dinh dưỡng tăng lên hỗ trợ tỷ lệ sản xuất sơ cấp ròng cao hơn, từ đó hỗ trợ sản xuất thứ cấp lớn hơn.
Từ trên xuống
Những cơ chế từ trên xuống tạo ra sự kiểm soát lớn hơn lên sinh vật sản xuất sơ cấp thủy sinh do sự luân chuyển sinh vật tiêu thụ trong một lưới thức ăn thủy sinh. Ở sinh vật tiêu thụ, động vật ăn cỏ có thể làm trung gian tác động của các bậc dinh dưỡng bằng cách bắc cầu dòng năng lượng từ sinh vật sản xuất sơ cấp sang động vật ăn thịt ở các bậc dinh dưỡng cao hơn. Trên khắp các hệ sinh thái, có một mối liên hệ nhất quán giữa sự phát triển của động vật ăn cỏ và chất lượng dinh dưỡng của sinh vật sản xuất. Tuy nhiên, ở hệ sinh thái thủy sinh, sinh vật sản xuất sơ cấp bị động vật ăn cỏ tiêu thụ với tỉ lệ cao gấp bốn lần so với các hệ sinh thái trên cạn. Mặc dù đề tài này đang được tranh luận nhiều, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng sự khác biệt trong kiểm soát động vật ăn cỏ là do một số lý thuyết, trong đó sinh vật sản xuất đến tỷ lệ kích cỡ sinh vật tiêu thụ và tính chọn lọc của động vật ăn cỏ. nhỏ|500x500px|Một lưới thức ăn nước ngọt thể hiện sự khác biệt về kích thước giữa mỗi bậc dinh dưỡng. Sinh vật sản xuất sơ cấp có xu hướng là các tế bào tảo nhỏ. Động vật ăn cỏ có xu hướng là động vật không xương sống vĩ mô nhỏ. Động vật ăn thịt có xu hướng là cá lớn hơn. Mô hình kiểm soát từ trên xuống lên sinh vật sản xuất sơ cấp cho thấy rằng việc kiểm soát dòng năng lượng tốt nhất xảy ra khi tỷ lệ kích cỡ của sinh vật tiêu thụ tới sinh vật sản xuất sơ cấp đạt mức cao nhất. Sự phân bố kích cỡ của các sinh vật được tìm thấy trong một bậc dinh dưỡng duy nhất trong các hệ thống thủy sinh hẹp hơn nhiều so với các hệ thống trên cạn. Trên cạn, kích thước của sinh vật tiêu thụ dao động từ nhỏ hơn thực vật mà nó tiêu thụ (chẳng hạn như côn trùng) đến lớn hơn đáng kể (chẳng hạn như động vật móng guốc), trong khi ở các hệ thủy sinh, kích thước cơ thể của sinh vật tiêu dùng trong một bậc dinh dưỡng biến đổi đổi ít hơn nhiều và có mối tương quan chặt chẽ với các vị trí dinh dưỡng. Do đó, sự khác biệt về quy mô giữa sinh vật sản xuất và sinh vật tiêu thụ trong môi trường thủy sinh lớn hơn so với trên cạn, dẫn đến khả năng kiểm soát động vật ăn cỏ mạnh hơn đối với sinh vật sản xuất sơ cấp thủy sinh.
Động vật ăn cỏ có thể kiểm soát số phận của chất hữu cơ khi nó luân chuyển qua lưới thức ăn. Động vật ăn cỏ có xu hướng chọn thực vật giàu dinh dưỡng đồng thời tránh thực vật có cơ chế phòng vệ cấu trúc Giống như cấu trúc hỗ trợ, các cấu trúc phòng vệ bao gồm cellulose nghèo chất dinh dưỡng và có hàm lượng carbon cao. Tiếp cận với các nguồn thực phẩm bổ dưỡng giúp tăng cường trao đổi chất và nhu cầu năng lượng của động vật ăn cỏ, dẫn đến việc loại trừ sinh vật sản xuất sơ cấp đông hơn. Ở hệ sinh thái thủy sinh, thực vật phù du rất giàu dinh dưỡng và thường thiếu cơ chế phòng vệ. Điều này dẫn đến khả năng kiểm soát từ trên xuống lớn hơn vì chất thực vật đã tiêu thụ nhanh chóng được thải lại hệ thống dưới dạng chất thải hữu cơ không bền. Ở hệ sinh thái trên cạn, sinh vật sản xuất sơ cấp ít dinh dưỡng hơn và có nhiều khả năng chứa các cấu trúc phòng vệ. Bởi vì động vật ăn cỏ thích thực vật giàu dinh dưỡng và tránh thực vật hoặc các bộ phận của thực vật có cấu trúc phòng vệ, nên một lượng lớn thực vật không được tiêu thụ trong hệ sinh thái. Động vật ăn cỏ tránh chất thực vật chất lượng thấp có thể là do các hệ thống trên cạn thể hiện kiểm soát từ trên xuống yếu hơn so với dòng năng lượng.
Poa pauciflora
Poa pauciflora là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Lathecla
Lathecla là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.
Austrolimnophila exsanguis
Austrolimnophila exsanguis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Temnochila fraudulenta
Temnochila fraudulenta là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Litoria pallida
Litoria pallida là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Úc. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật lưỡng cư Tây Úc Thể loại:Động vật lưỡng cư Queensland Thể loại:Động vật lưỡng cư Lãnh thổ Bắc Úc
Sân bay quốc tế Al Ain
Sân bay quốc tế Al Ain (tiếng Ả Rập: مطار العين الدولي; chuyển tự: Matar al-Ayn ad-Dowaly) là một cảng hàng không ở Al Ain, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Sân bay này có 1 đường cất hạ cánh dài 4 km rải nhựa asphalt.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Austrolimnophila fluxa
Austrolimnophila fluxa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Aillant-sur-Tholon
Aillant-sur-Tholon là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Aillantais.
Liên kết ngoài
Aillant-sur-Tholon
MacOS Big Sur
macOS Big Sur thiết kế lại giao diện người dùng, hỗ trợ cho các ứng dụng iOS và iPadOS đối với máy Mac chạy chip Apple Silicon (như chip M1) và được thiết kế để tận dụng lợi thế của bộ xử lý ARM trong máy Mac chạy chip Apple Silicon.
Lịch sử phát hành
Bản phát hành rộng rãi của Big Sur bắt đầu từ phiên bản 11.0.1 cho Mac chạy chip Intel. Phiên bản 11.0 được cài đặt sẵn trên Mac chạy chip Apple Silicon, và Apple khuyên nên update lên phiên bản 11.0.1.
Yêu cầu cấu hình
Không giống như macOS Catalina hỗ trợ mọi cấu hình máy Mac tiêu chuẩn mà Mojave hỗ trợ, Big Sur ngừng hỗ trợ cho nhiều máy Mac khác nhau được phát hành vào năm 2012 và 2013. Big Sur chạy trên các máy Mac sau:
Bằng cách sử dụng các công cụ vá lỗi, macOS Big Sur có thể được cài đặt trên các máy tính cũ không được hỗ trợ chính thức, chẳng hạn như iMac 2012 và MacBook Pro 2012.[12] Sử dụng các phương pháp này, có thể cài đặt macOS Big Sur trên các máy tính cũ như MacBook Pro và iMac 2008 và Mac Mini 2009
Thiết kế
macOS Big Sur làm mới thiết kế giao diện người dùng, được Apple mô tả là thay đổi lớn nhất kể từ khi giới thiệu Mac OS X. Những thay đổi của nó bao gồm độ trong mờ ở nhiều nơi, lần đầu tiên có hình nền trừu tượng mới và bảng màu mới. Tất cả các ứng dụng mặc định, cũng như Dock và Thanh Menu, được thiết kế lại và sắp xếp hợp lý, đồng thời các biểu tượng của chúng hiện có hình dạng vuông tròn giống như ứng dụng iOS và iPadOS. So với iOS, các biểu tượng của Big Sur bao gồm nhiều bóng và vùng sáng hơn để mang lại hình thức ba chiều. Tính thẩm mỹ của nó đã được mô tả là " neoskeuomorphism ", một từ ghép giữa neo-"mới" và skeuomorphism. Âm thanh hệ thống cũng được làm lại.
Hệ điều hành mới cũng mang đến sự tích hợp hơn nữa với Ngôn ngữ thiết kế biểu tượng SF của Apple, cho phép các nhà phát triển bên thứ ba dễ dàng hơn trong việc sử dụng làm thành phần giao diện người dùng cho các ứng dụng của họ thông qua AppKit , SwiftUI và Catalyst , giúp hợp nhất các ứng dụng của bên thứ ba với ngôn ngữ thiết kế của Apple.
Trung tâm điều khiển
Một giao diện với các chuyển đổi nhanh cho Wi-Fi, Bluetooth , độ sáng màn hình và âm lượng hệ thống đã được thêm vào thanh menu. Giao diện này có chức năng và hình ảnh tương tự như Trung tâm điều khiển trên iOS và iPadOS.
Trung tâm thông báo
Trung tâm thông báo được thiết kế lại, có các thông báo tương tác và giao diện người dùng minh bạch. Trung tâm thông báo cũng có hệ thống tiện ích con mới tương tự như trong iOS 14, hiển thị nhiều thông tin hơn với nhiều tùy chỉnh hơn so với trước đây.
Hỗ trợ cho Apple silicon
macOS Big Sur là bản phát hành đầu tiên của macOS dành cho máy Mac được hỗ trợ bởi bộ xử lý dựa trên ARM64 do Apple thiết kế, một phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi từ bộ xử lý dựa trên Intel x86-64. Con chip được đề cập trong các video demo và được sử dụng trong Developer Transition Kit là A12Z Bionic. Vào ngày 10 tháng 11 năm 2020, Apple đã công bố chip silicon Mac Apple đầu tiên, Apple M1, trong Mac Mini, MacBook Air và MacBook Pro cuối năm 2020. Apple đã nói rằng họ sẽ hỗ trợ máy Mac của Intel "trong nhiều năm tới",  và hầu hết các phần mềm chưa được chuyển sang chạy trên máy Mac ARM đều có thể sử dụng Rosetta 2, một bản cập nhật của cơ chế tương thích ban đầu được phát triển cho quá trình chuyển đổi PowerPC sang Intel x86. Tương tự như vậy, Apple cũng giới thiệu một định dạng nhị phân phổ dụng được cập nhật, Universal 2, cho phép các nhà phát triển đóng gói các ứng dụng của họ để chúng có thể chạy tự nhiên trên cả bộ xử lý ARM64 và x86-64.
Hỗ trợ cho các ứng dụng iOS và iPadOS [ chỉnh sửa ]
Trên máy Mac dựa trên Apple silicon, macOS Big Sur có thể chạy các ứng dụng iOS và iPadOS nguyên bản và không cần bất kỳ sửa đổi nào từ nhà phát triển, ngoài việc cho phép ứng dụng có sẵn trên Mac App Store. Những máy Mac đầu tiên có khả năng này là những máy sử dụng Apple M1 SoC (hệ thống trên chip).
Đại tu Time Machine
Time Machine, cơ chế sao lưu được giới thiệu trở lại trong Mac OS X 10.5 Leopard , đã được đại tu để sử dụng hệ thống tệp APFS (được giới thiệu trong MacOS High Sierra ) thay vì HFS+ đã lỗi thời. Cụ thể, phiên bản mới của Time Machine sử dụng công nghệ chụp nhanh của APFS. Theo Apple, điều này cho phép "sao lưu nhanh hơn, nhỏ gọn hơn và đáng tin cậy hơn" so với khả năng trước đây với các đích sao lưu có định dạng HFS+. Một đánh giá độc lập về khiếu nại này cho thấy rằng Time Machine trên macOS 11 kết hợp với APFS nhanh hơn 2,75 lần khi sao lưu cục bộ ban đầu và nhanh hơn 4 lần khi sao lưu tiếp theo so với triển khai Time Machine của macOS 10.15 bằng HFS+. Một lợi thế khiêm tốn hơn nhưng vẫn đáng kể cũng đã được ghi nhận đối với các bản sao lưu vào các đĩa gắn mạng.
Các đích sao lưu Time Machine cục bộ mới (tức là được kết nối với USB hoặc Thunderbolt) và được kết nối mạng được định dạng là APFS theo mặc định, mặc dù Time Machine có thể tiếp tục sao lưu vào ổ đĩa sao lưu HFS+ hiện có. Không có tùy chọn để chuyển đổi các bản sao lưu dựa trên HFS+ hiện có sang APFS; thay vào đó, những người dùng muốn hưởng lợi từ những lợi thế của việc triển khai Time Machine mới, dựa trên APFS cần phải bắt đầu với một khối lượng mới.
Trong phiên bản mới của Time Machine, mã hóa dường như là bắt buộc (thay vì chỉ là tùy chọn) đối với các đĩa cục bộ, nhưng nó vẫn là tùy chọn đối với các ổ đĩa được nối mạng.
Không thể khôi phục toàn bộ hệ thống bằng cách sử dụng bản sao lưu Time Machine vì ổ đĩa hệ thống đã ký không được sao lưu. Các ứng dụng không phải cốt lõi và dữ liệu người dùng có thể được khôi phục đầy đủ bằng cách sử dụng Migration Assistant, trước khi cài đặt lại hệ thống nếu cần. [ cần dẫn nguồn ]
Spotlight
Spotlight, cơ chế tìm kiếm và lập chỉ mục hệ thống tệp được giới thiệu trong Mac OS X 10.4 Tiger ,nay nhanh hơn với giao diện đã được tinh chỉnh. Spotlight hiện là cơ chế tìm kiếm mặc định trong Safari, Pages và Keynote.
Định dạng hệ thống đã ký
Ổ đĩa hệ thống chứa hệ điều hành lõi được ký bằng mật mã. Apple cho biết đây là một biện pháp bảo mật để ngăn chặn giả mạo độc hại. Điều này bao gồm việc thêm hàm hash SHA-256 cho mọi tệp trên ổ đĩa hệ thống, ngăn các thay đổi từ thực thể bên thứ ba và người dùng cuối.
Cập nhật phần mềm
Các bản cập nhật phần mềm có thể bắt đầu ở chế độ nền trước khi khởi động lại, do đó cần ít thời gian ngừng hoạt động hơn để hoàn thành. Do các tệp hệ thống được ký bằng mật mã nên phần mềm cập nhật có thể dựa vào việc chúng nằm ở các vị trí chính xác, do đó cho phép chúng được cập nhật tại chỗ một cách hiệu quả.
Mã hóa [ chỉnh sửa ]
macOS Big Sur hỗ trợ mã hóa ở cấp độ tệp. Các phiên bản trước của macOS (10.15 Catalina trở lên) chỉ hỗ trợ mã hóa ở cấp toàn bộ ổ đĩa. Kể từ tháng 6 năm 2020, khả năng này được biết là tương thích với máy Mac dựa trên silicon của Apple; không rõ liệu nó có tương thích với máy Mac dựa trên Intel hay không.
Safari
Big Sur bao gồm Safari 14, cũng được phát hành cho macOS Catalina và macOS Mojave vào ngày 16 tháng 9 năm 2020. Safari 14 bao gồm các tính năng như trang chủ mới trong đó người dùng có thể tùy chỉnh các tính năng hiển thị ngoài khả năng đặt tùy chỉnh hình nền. Nó cũng cho phép người xem xem trước một trang và biểu tượng yêu thích trước khi truy cập trang đó.
Safari 14 cũng bao gồm các bản dịch trang web tích hợp sẵn bằng tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức, tiếng Pháp, tiếng Nga, tiếng Trung và tiếng Bồ Đào Nha cũng như hỗ trợ nội dung 4K HDR từ Netflix trên máy Mac có chip Apple T2, mặc dù không có bản dịch nào trong số này được cung cấp cho macOS Catalina và Mojave.
Các tính năng bảo mật như Chuỗi khóa iCloud (thông báo cho người dùng về mật khẩu bị xâm phạm), quản lý quyền riêng tư của tiện ích mở rộng và Báo cáo quyền riêng tư (giám sát trình theo dõi quyền riêng tư và tăng thêm tính bảo mật của Safari) đã được thêm vào Safari 14. [33] Người dùng hiện cũng có thể nhập mật khẩu từ Trình duyệt Chrome của Google ngoài việc được thông báo về mật khẩu bị xâm phạm.
Safari 14 cũng hỗ trợ API WebExtensions, định dạng hình ảnh WebP cũng như giải mã VP9, ​​giải mã sau này cho phép phát lại nội dung 4K và HDR từ YouTube. Ngoài ra, nó cho phép hiệu suất tốt hơn và hiệu quả năng lượng.
Safari 14 đã kết thúc hỗ trợ cho Adobe Flash Player vào tháng 9, 3 tháng trước khi nó ngừng hoạt động vào ngày 31 tháng 12 năm 2020.
Tin nhắn
Ứng dụng Tin nhắn đã được viết lại dựa trên công nghệ Catalyst của Apple  để cho phép ứng dụng này có tính năng tương đương với đối tác iOS. Phiên bản mới của ứng dụng bao gồm một thiết kế tinh tế cũng như khả năng ghim tối đa chín cuộc hội thoại có thể đồng bộ hóa trên iOS, iPadOS và macOS. Người dùng hiện cũng được phép tìm kiếm tin nhắn và chia sẻ tên và ảnh của họ. Hình thu nhỏ của ảnh giờ đây cũng có thể được sử dụng cho các cuộc trò chuyện nhóm trên ứng dụng.
Ngoài ra, người dùng có thể đề cập đến các liên hệ bằng cách đặt biểu tượng @ trước tên của họ. Họ cũng có thể trả lời các tin nhắn cụ thể. Memojis, hình đại diện 3d cũng được cung cấp trên Tin nhắn. Trên Tin nhắn, giờ đây người dùng có thể chọn ảnh dựa trên các thông số.
Ở Ấn Độ, hiệu ứng tin nhắn văn bản đã được thêm vào khi người dùng gửi một số văn bản nhất định (ví dụ: nhắn tin "Happy Holi" sẽ khiến người dùng nhìn thấy hiệu ứng).
Thay đổi đối với Mac App Store
Mac App Store đang hiển thị danh mục Tiện ích mở rộng Safari Các cải tiến và tính năng mới của Mac App Store bao gồm:
Chỉ trích
Việc triển khai Big Sur gặp phải một số vấn đề. Việc nâng cấp lên bản phát hành công khai ban đầu của Big Sur (phiên bản 11.0.1) đã làm hỏng một số máy tính, khiến chúng không sử dụng được. Nhiều trong số này là MacBook Pro 2013 và 2014, mặc dù các vấn đề cũng được quan sát thấy trên MacBook Pro 2019 và iMac cùng năm. Việc triển khai ban đầu cũng làm gián đoạn quá trình công chứng ứng dụng của Apple, gây ra tình trạng chậm ngay cả trên các thiết bị không chạy Big Sur. Người dùng cũng báo cáo rằng bản cập nhật chậm hoặc thậm chí có thể không cài đặt được. Các ứng dụng macOS Catalina và Big Sur mất nhiều thời gian để tải do sự cố Gatekeeper.
Các vấn đề đang diễn ra với đại dịch COVID-19 khiến người dùng khó có thể đến Apple Store để sửa máy của họ. Ngay sau đó, Apple đã đưa ra một loạt các bước giải thích cách khôi phục các máy Mac này.
Một số ứng dụng của Apple chạy trên các phiên bản đầu tiên của Big Sur đã được báo cáo là vượt qua tường lửa, gây lo ngại về quyền riêng tư và bảo mật. Điều này đã được giải quyết với việc phát hành macOS Big Sur 11.2, loại bỏ danh sách trắng cho các chương trình tích hợp. Ngược lại, các chuyên gia bảo mật đã báo cáo rằng Big Sur sẽ kiểm tra chứng chỉ của ứng dụng mỗi khi nó chạy, làm giảm hiệu suất hệ thống. Đã có báo cáo rằng hệ điều hành gửi lại hash cho Apple của mỗi chương trình được chạy và khi nó được thực thi. Apple trả lời rằng quy trình này là một phần trong nỗ lực bảo vệ người dùng khỏi phần mềm độc hại được nhúng trong các ứng dụng được tải xuống bên ngoài Mac App Store.
Một số người dùng đã báo cáo sự cố khi kết nối màn hình ngoài với máy Mac chạy Big Sur 11.1 và 11.2.
Khi nâng cấp máy Mac từ 10.13, 10.14 và 10.15 lên Big Sur, quá trình nâng cấp có thể bị kẹt vì những lý do dường như không rõ ràng. Chỉ khôi phục toàn bộ hệ thống từ bản sao lưu mới giải quyết được vấn đề này. Vào ngày 21 tháng 10 năm 2021, một giải pháp đã được biết đến yêu cầu xóa tới vài trăm nghìn tệp tạm thời dư thừa trong các thư mục hệ thống.
Tính dễ bị tổn thương
Vào năm 2021, đã có báo cáo về hai phần mềm độc hại đã lây nhiễm macOS và bao gồm cả mã x86-64 và ARM64. Lỗi đầu tiên được phát hiện vào đầu năm 2021. Lỗi thứ hai, Silver Sparrow, được phát hiện trên gần 30.000 máy Mac vào tháng 2 năm 2021.
Lịch sử phát hành
Bản phát hành công khai của macOS 11 Big Sur đã bắt đầu với 11.0.1 dành cho máy Mac của Intel. Phiên bản 11.0 đã được cài đặt sẵn trên máy Mac silicon của Apple và Apple khuyên những người dùng phiên bản đó nên cập nhật lên 11.0.1.
Liên kết
Thể loại:MacOS Thể loại:Phần mềm năm 2020
Temnochila galapagoensis
Temnochila galapagoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Mutchler miêu tả khoa học năm 1938.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2008 - Đơn nam
Rafael Nadal bảo vệ thành công chức vô địch sau khi thắng Roger Federer 6–1, 6–3, 6–0 trong trận chung kết.
Hạt giống
<li>🇨🇾 Marcos Baghdatis ''(Vòng một) <li>🇫🇷 Paul-Henri Mathieu ''(Vòng bốn) <li>🇪🇸 Nicolas Almagro ''(Tứ kết) <li> Ivo Karlovic ''(Vòng một) <li>🇨🇿 Radek Stepanek ''(Vòng bốn) <li>🇪🇸 Fernando Verdasco ''(Vòng bốn) <li>🇪🇸 Juan Carlos Ferrero ''(Vòng một) <li> Fernando Gonzalez ''(Tứ kết) <li>🇦🇺 Lleyton Hewitt ''(Vòng ba) <li>🇫🇮 Jarkko Nieminen ''(Vòng ba) <li>🇷🇺 Igor Andreev ''(Vòng hai) <li> Ivan Ljubicic ''(Vòng bốn) <li>🇦🇷 Guillermo Canas ''(Vòng một) <li>🇷🇺 Dmitry Tursunov ''(Vòng ba) <li>🇮🇹 Andreas Seppi ''(Vòng một) <li>🇷🇸 Janko Tipsarevic ''(Vòng một)
Liên kết ngoài
Đơn nam
Clemens Krauss
Clemens Heinrich Krauss (1893-1954) là nhạc trưởng người Áo. Ông là người có nỗ lực trong việc đưa âm nhạc của nhà Strauss vào buổi biểu diễn thường niên Neujahrskonzert của Dàn nhạc Viên. Krauss là người chỉ huy buổi biểu diễn chỉ toàn nhạc của gia đình danh tiếng này vào năm 1929 với dàn nhạc này.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1893 Thể loại:Mất năm 1954 Thể loại:Nhạc trưởng Áo
Ötisheim
Ötisheim, còn được gọi trong tiếng địa phương là Aize, là một thị xã nằm ở huyện Enz, thuộc bang Baden-Württemberg, Đức.
Liên kết ngoài
Thể loại:Württemberg
Litoria paraewingi
Litoria paraewingi là một loài nhái cây thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Úc. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, khu vực trữ nước, ao, và kênh đào và mương rãnh.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật lưỡng cư New South Wales Thể loại:Động vật lưỡng cư Victoria (Úc)
Inland Empire
Inland Empire (thông tục gọi là IE) là một khu vực ở miền Nam California. Thuật ngữ phổ biến nhất được sử dụng trong tài liệu tham khảo để chỉ khu vực Riverside-San Bernardinoc, một vùng đô thị tập trung vào các thành phố Riverside và San Bernardino ở miền Nam California. Inland Empire đôi khi được coi là khu vực rộng lớn được xác định bởi liên bang gồm khu vực Riverside-San và Bernardino-Ontario, diện tích 27.000 dặm vuông (70.000 km²). Khu vực này có hơn 4 triệu người sinh sống, khu vực đô thị bao gồm quận Riverside và quận San Bernardino, là vùng đô thị đông dân nhất thứ 13 tại Hoa Kỳ, và lớn thứ ba ở tiểu bang California. Với dân số thành thị 1.506.816 người, nó là khu vực đô thị lớn thứ tư trong tiểu bang. Hầu hết dân số của khu vực nằm ở góc tây nam của khu vực, giáp thành phố Los Angeles. Vào cuối thế kỷ 19, khu vực là một trung tâm lớn của nông nghiệp, bao gồm cam quýt, sữa, và rượu vang làm. Nông nghiệp đã suy giảm qua thế kỷ 20, và kể từ những năm 1970 dân số phát triển nhanh chóng do các gia đình di cư tìm kiếm nhà ở giá rẻ, đã dẫn đến sự phát triển dân cư, thương mại và công nghiệp. Một phần của khu vực là Đại Los Angeles.
Tham khảo
Thể loại:Vùng của California Thể loại:Quận Riverside, California Thể loại:Quận San Bernardino, California Thể loại:Miền Nam California Thể loại:Vùng đô thị của California
Poa pearsonii
Poa pearsonii là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Lectiles
Tetrarhanis là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.
Tham khảo
Thể loại:Họ Bướm xanh
Lectiles
Litoria personata
Ếch mặt nạ hoặc Litoria personata (tên tiếng Anh: Masked Rock Frog) là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Úc. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật lưỡng cư Lãnh thổ Bắc Úc
Austrolimnophila fulvipennis
Austrolimnophila fulvipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Afrotropic
Temnochila gemella
Temnochila gemella là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Bedel miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Ancy-le-Libre
Ancy-le-Libre là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.
Liên kết ngoài
Ancy-le-Libre
Cánh cụt hoàng đế
Chim cánh cụt hoàng đế (tên khoa học Aptenodytes forsteri) là một loài chim trong họ Spheniscidae. Chúng là loại chim lớn nhất và nặng nhất trong số tất cả những loài chim cánh cụt sống và đặc hữu ở Châu Nam Cực. Con trống và con mái có bộ lông và kích thước tương tự nhau, chiều cao đạt tới 122 cm và cân nặng từ 22 tới. Đầu và lưng chúng màu đen, bụng và chân màu trắng, ngực màu vàng nhạt và tai màu vàng tươi. Cơ thể thuôn dài. Chim cánh cụt không biết bay, có đôi cánh nhỏ và dẹt cùng chân chèo thích nghi với môi trường nước.
Thức ăn thường ngày của chim cánh cụt hoàng đế là cá, nhưng đôi khi chúng cũng ăn động vật giáp xác, các loài nhuyễn thể, động vật thân mềm và mực. Trong khi săn, loài này có thể lặn xuống dưới nước trên 18 phút và lặn sâu tới 535 m. Chúng có một số đặc điểm giúp thích nghi với điều kiện này, bao gồm một hemoglobin có cấu trúc bất thường cho phép nó hoạt động ở nơi có nồng độ oxy thấp, xương rắn để giảm chấn thương áp suất, và khả năng giảm sự trao đổi chất ở cơ thể nó và tắt các chức năng cơ quan không cần thiết.
Chim cánh cụt hoàng đế nổi tiếng với những chuỗi hành trình của các con lớn mỗi năm để giao phối với nhau và nuôi con cái. Các loài cánh cụt chỉ sinh sản duy nhất vào mùa đông ở Châu Nam Cực, chúng phải đi quãng đường dài khoảng từ 50 – trên băng để tới khu vực sinh sản, nơi có hàng ngàn cá thể. Những con mái sẽ đẻ ra một quả trứng duy nhất, sau đó con trống sẽ lo việc ấp trứng, còn con mái ra biển kiếm mồi. Sau đó, con trống và con mái thay nhau tìm kiếm thức ăn ngoài biển và chăm sóc cho cánh cụt con ở nơi sinh sản. Tuổi thọ của chim cánh cụt hoàng đế là 20 năm, mặc dù có một số con có thể sống tới 50 tuổi.
Phân loại
250px|nhỏ|Chim cánh cụt hoàng đế mớm mồi cho con Chim cánh cụt hoàng đế đã được nhà động vật học người Anh George Robert Gray mô tả năm 1844. Ông đã đặt tên cho loài chim này dựa vào tiếng Hy Lạp cổ đại, ἀ-πτηνο-δύτης [a-ptēno-dytēs] có nghĩa là "thợ lặn không cánh". Tên cụ thể của nó để vinh danh nhà tự nhiên học người Đức Johann Reinhold Forster, người đã đi cùng thuyền trưởng James Cook trong chuyến du hành trên Thái Bình Dương lần thứ hai, lần mà James Cook chính thức đặt tên cho năm loài chim cánh cụt.
Tương tự với chim cánh cụt vua nhưng kích cỡ nhỏ hơn (A. patagonicus), chim cánh cụt hoàng đế là một trong hai loài còn tồn tại của chi Aptenodytes. Bằng chứng hóa thạch của loài cánh cụt thứ ba trong chi Aptenodytes - chim cánh cụt Ridgen (A. ridgeni) đã được tìm thấy tại New Zealand, ước tính chúng sống vào cuối thế Pliocen, tức hơn 3 triệu năm trước. ago, in New Zealand. Nghiên cứu về hành vi và di truyền của chim cánh cụt, các nhà khoa học đã đưa ra giả thuyết rằng chi Aptenodytes là chi cơ bản, nói cách khác, nó tách ra từ một nhánh bao gồm tất cả các loài cánh cụt khác.
Mô tả
Giống như tất cả các loài chim cánh cụt khác, chim cánh cụt hoàng đế có một cơ thể phù hợp cho việc bơi: đôi cánh dẹt, chân chèo phẳng. Lưỡi được trang bị phía sau lông tơ để ngăn chặn con mồi thoát ra ngoài khi bị bắt. Con lớn có lông màu đen phía sau, trên đầu, cằm, cổ, lưng, phần lưng của chân chèo, và đuôi. Những phần dưới của cánh và bụng có màu trắng, màu vàng nhạt trên ngực, còn tai màu vàng tươi. Khi chúng ở tuổi thành niên, tai, cằm và họng có màu trắng, riêng cái mỏ màu đen. Chim cánh cụt con thường được phủ một lớp lông màu xám bạc và có đầu màu đen và trắng. Một con non với cả bộ lông màu trắng đã được tìm thấy năm 2001. Nó đã bị coi là bạch tạng nếu như không có đôi mắt màu hồng. Con non cân nặng khoảng 315 g sau khi nở, và đủ lông khi trọng lượng của chúng bằng 50% trọng lượng con lớn.
Bộ lông màu đen của chim cánh cụt hoàng đế chuyển dần sang màu nâu từ tháng 11 cho tới tháng 2, trước đợt rụng lông hàng năm từ tháng 1 đến tháng 2. Việc rụng lông của loài này nhanh hơn một số loài chim khác, chỉ tới 34 ngày. Bộ lông của chim cánh cụt hoàng đế sẽ mọc lên từ da sau khi chúng đã phát triển được một phần ba tổng chiều dài của chúng, và trước khi bị rụng mất lông cũ, để giúp giảm cách nhiệt và tăng tỏa nhiệt. Lông mới sau đó đã đẩy đi những cái lông cũ trước khi hoàn thành sự sinh trưởng của chúng.
Trung bình mỗi năm tỷ lệ sống của chim cánh cụt hoàng đế đo được là 95,1%, với tuổi thọ trung bình là 19,9 năm. Một số nhà nghiên cứu lại ước tính rằng 1% trong số những con chim cánh cụt hoàng đế có thể sống tới 50 tuổi. Ngược lại, 19% những con non sống sót được qua năm đầu tiên. 80% số cánh cụt trưởng thành có độ tuổi từ 5 tuổi trở lên.
Phân bố
Có khoảng 80.000 cặp chim cánh cụt hoàng đế, tức 160.000 con, sống trên biển Ross. Mũi Washington có khoảng từ 40.000 con đến 50.000 con. Đảo Coulman ở Victoria Land có 44.000 con. Vịnh Halley, Coats Land có khoảng từ 28.600 con đến 62.800 con và Vịnh Atka ở Queen Maud Land (32.000) con.
Tình trạng bảo tồn
Chim cánh cụt hoàng đế là một trong những điều mà tổ chức Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) quan tâm nhất. Cùng với chín loài khác thuộc chim cánh cụt, nó đang được Mỹ xem xét để đưa vào Luật về loài nguy cấp (ESA). Một số lý do chính khiến chim cánh cụt hoàng đế thiếu thức ăn là do biến đổi khí hậu. Các lý do khiến số lượng chim cánh cụt hoàng đế giảm sút là do bệnh tật, sự ấm lên toàn cầu.
Số cánh cụt hoàng đế giảm 50% trong khu Terre Adélie do tỉ lệ tử vong của con lớn tăng lên, đặc biệt là con trống, trong một thời gian dài thời tiết ở đây ấm áp bất thường cuối năm 1970, khiến cho những biển băng bị tan. Mặt khác, mức độ trứng nở thành công giảm đi do biển băng tăng lên. Do đó loài này được cho là rất nhạy cảm với khí hậu.
Kết quả nghiên cứu của viện Hải dương học Woods Hole vào tháng 1 năm 2009 đã cho rằng chim cánh cụt hoàng đế có thể tuyệt chủng vào năm 2100 do biến đổi khí hậu trên Trái Đất. Bằng cách áp dụng mô hình toán học để dự đoán sự tan biển băng từ việc ấm lên toàn cầu, họ đã kết luận rằng cuối thế kỷ 21, chim cánh cụt hoàng đế sẽ giảm đi 87%, từ 3.000 cặp chim sẽ giảm xuống chỉ còn 400 cặp chim.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Chim Nam Cực Thể loại:Động vật được mô tả năm 1844
Tứ mỹ Hà thành
Tứ mỹ Hà Thành là tên gọi chung cho 4 người đẹp nổi tiếng của Hà Nội thế kỉ XX. Đó là bốn người phụ nữ có sắc đẹp, nổi tiếng, đã làm say đắm nhiều nhà báo, ký giả, văn nhân, những công tử hào hoa ở chốn Hà Thành xưa.
Bốn người đó gồm:
Poa pedersenii
Poa pedersenii là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Franciszek Adamski (quân nhân)
Franciszek Adamski (sinh ngày 2 tháng 4 năm 1901 tại Konary, mất ngày 13 hoặc 14 tháng 4 năm 1940 tại Katyn) là một trung úy bộ binh của Quân đội Ba Lan, là một nạn nhân của vụ thảm sát Katyn.
Tiểu sử
Ông sinh ngày 2 tháng 4 năm 1901 tại Konary, gần Góra Kalwaria, thuộc huyện Grójec, tỉnh Warszawa, trong gia đình Feliks và Justyna, nhũ danh Wiśniewski.
Trong hàng ngũ của Trung đoàn súng trường Pomeranian số 4, ông đã chiến đấu trong Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921). Năm 1923, ông hoàn thành việc học tập tại Trường Thể dục dụng cụ và Thể thao Quân sự Trung ương ở Poznań. Trong những năm 1926-1929, với cấp bậc trung sĩ, ông phục vụ tại Trường Thiếu sinh quân Bộ binh ở Ostrów Mazowiecka với tư cách là một giảng viên giáo dục thể chất, bộ môn đấu kiếm. Trong những năm 1930-1933, ông là học sinh của Trường Thiếu sinh quân cho Hạ sĩ quan ở Bydgoszcz. Vào ngày 5 tháng 8 năm 1933, Tổng thống Cộng hòa Ba Lan, Ignacy Mościcki, đã bổ nhiệm ông làm podporuchik, và Bộ trưởng Bộ Quân sự đã bổ nhiệm ông vào Trung đoàn Bộ binh Quân đoàn 3 ở Jarosław. Năm 1937, ông được cử vào ban chỉ huy trung đoàn của Quân đoàn Bảo vệ Biên giới "Vilnius" với tư cách là phụ tá thứ nhì (vào ngày 15 tháng 5 năm 1939, ban chỉ huy của trung đoàn đã bị giải tán).
Trong thời gian bị giam cầm ở Liên Xô, kể từ tháng 4 năm 1940, ông là tù nhân chiến tranh trong trại Kozelsk. Ông bị sát hại vào ngày 13 hoặc 14 tháng 4 năm 1940 bởi NKVD trong rừng Katyn [6]. Hài cốt của ông được tìm thấy trong cuộc khai quật do người Đức thực hiện vào năm 1943, mục ghi trong nhật ký khai quật ghi ngày 8 tháng 5 năm 1943, mã số 1459. Bên cạnh hài cốt, một lá thư gửi cho Adam Franciszek, Kozielsk, giấy chứng nhận tiêm phòng số 1651, một huy chương có dây đeo cũng được tìm thấy.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sĩ quan Bộ binh Quân đoàn Bảo vệ Biên giới Thể loại:Sĩ quan quân đội Ba Lan bị sát hại ở Katyn Thể loại:Trung úy Bộ binh Đệ Nhị Cộng hòa Ba Lan Thể loại:Sinh năm 1901 Thể loại:Mất năm 1940
Austrolimnophila fuscohalterata
Austrolimnophila fuscohalterata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Poa perligulata
Poa perligulata là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Remchingen
Remchingen là một thị xã thuộc huyện Enz, bang Baden-Württemberg, Đức. Nơi đây nằm bên bờ sông Pfinz, cách Karlsruhe 14 km về phía đông nam và cách Pforzheim 12 km về phía tây bắc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Baden Thể loại:Remchingen
Temnochila geminata
Temnochila geminata là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Robert Venturi
nhỏ|phải|300px|[[Bảo tàng Nghệ thuật quốc gia London]]
Robert Venturi (sinh năm 1925) là một kiến trúc sư Hậu Hiện đại, một trong những nhà lý thuyết kiến trúc có ảnh hưởng nhất của nửa cuối thế kỉ 20.
Tiểu sử
Robert Venturi sinh ngày 25 tháng 7 năm 1925 tại Philadelphia, Pennsylvania, Mỹ. Ông tốt nghiệp kiến trúc năm 1947, và lấy bằng thạc sĩ về nghệ thuật năm 1950 tại Đại học Princeton. Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc cho một vài hãng kiến trúc, trong số đó có văn phòng của Oscar Stonorov, Eero Saarinen, và Louis Kahn.
Từ năm 1954 đến 1956 ông giành được học bổng hữu nghị để theo học tại của Viện hàn lâm Mỹ tại Roma (American Academy in Rome). Từ năm 1964 ông cộng tác với John Rauch mở văn phòng kiến trúc riêng.
Công trình đánh dấu mốc quan trọng đầu tiên của Venturi là biệt thự của bà Vanna Venturi, mẹ đẻ của ông, hoàn thành vào năm 1964 tại đồi Chestnut, Pennsylvania và nhà dưỡng lão Guild ở bắc Philadelphia. Đó là những công trình dí dỏm, gây nhiều tranh cãi, có hình thức kiến trúc đơn giản nhưng phức tạp trong mặt bằng và biểu thị sự đa dạng của ngôn ngữ kiến trúc. Công trình Nhà dưỡng lão Guild với vẻ ngoài không khác gì so với những nhà ở thông thường khác, nhưng những ý tưởng của Venturi lại được thể hiện rất tinh tế. Toàn bộ phần phía trên được tách ra khỏi mặt tường để nhấn mạnh vai trò của mặt đứng như một bộ mặt giao tiếp với công cộng. Biển báo "Guild" là một cách điệu hình tượng của nghệ thuật đại chúng (Pop-art), và cột ăngten giả mạ vàng trên đỉnh nhà là một sự giễu cợt hài ước về vai trò và vị trí của những người già trong xã hội công nghiệp.
Đây là một sự tương phản với chú trọng vào công năng của kiến trúc Hiện đại đang thịnh hành thời bấy giờ. Venturi đã diễn giải quan điểm của mình trong cuốn sách "Sự đa dạng và mâu thuẫn trong Kiến trúc" (Complexity and contradiction in architecture) xuất bản năm 1966, được xem như tuyên ngôn đầu tiên của kiến trúc Hậu Hiện đại, mở đầu cho cuộc tranh luận về hình thức và ngữ nghĩa trong kiến trúc. Theo ông, kiến trúc phải là kết quả song song cùng tồn tại của các mâu thuẫn theo tiêu chí "Cũng-Như", đối ngược lại tiêu chí của Kiến trúc Hiện đại đương thời "Hoặc-Là" vốn chỉ chấp nhận sự tồn tại duy nhất, hoặc có hoặc không. Ông mỉa mai câu châm ngôn nổi tiếng của Ludwig Mies van der Rohe "Ít là nhiều" (Less is more) thành "Ít là buồn" (Less is bore).
Năm 1967, trong khi giảng dạy tại Đại học Pennsylvania, Venturi gặp vợ ông Denise Scott Brown, một nhà thiết kế đô thị và kiến trúc sư. Họ cùng nhau cộng tác trong giảng dạy, nghiên cứu và thực hành kiến trúc và là đồng tác giả cuốn sách nổi tiếng "Học tập từ Las Vegas" (Learning From Las Vegas) với kiến trúc sư Steven Izenour vào năm 1972. Trong đó các tác giả cho rằng những dấu hiệu không chính thống của văn hóa bình dân (Pop culture), các biển quảng cáo mang tính địa phương, các kiến trúc nhỏ lẻ, dọc xa lộ là nguồn cho cảm hứng kiến trúc nghiêm chỉnh.
Với những cống hiến của mình, Robert Venturi được tặng giải thưởng Pritzker năm 1991. Hiện ông điều hành hãng kiến trúc Venturi, Scott Brown và cộng sự có trụ sở đặt tại Philadelphia, Mỹ.
Liên kết ngoài
Venturi, Robert Venturi, Robert Venturi, Robert Venturi, Robert Venturi, Robert Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Princeton Thể loại:Sinh năm 1925 Thể loại:Người Mỹ gốc Ý Thể loại:Người đoạt Huy chương Nghệ thuật Quốc gia
Temnochila grandis
Temnochila grandis là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Andryes
Andryes là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Yonne
Ranoidea pratti
Ranoidea pratti (tên tiếng Anh: Pratt's Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Tây Papua, Indonesia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật lưỡng cư Tây New Guinea Thể loại:Động vật đặc hữu Indonesia
Litoria pronimia
Litoria pronimia là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Loài này có ở Papua New Guinea và có thể cả Tây Papua ở Indonesia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và kênh đào và mương rãnh. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
Marco Simoncelli
Marco Simoncelli (20 tháng 1 năm 1987 – 23 tháng 10 năm 2011) với biệt danh là Crazy Hair (do bộ tóc xù nổi tiếng của anh) là một tay đua xe mô tô người Ý. Anh thi đấu trong giải vô địch World Racing đường 10 năm từ 2002 đến 2011. Anh bắt đầu trong lớp 125cc trước khi chuyển lên lớp 250cc vào năm 2006. Anh đã giành chức vô địch thế giới 250cc với Gilera trong năm 2008. Sau bốn năm trong lớp trung gian, ông bước lên lớp MotoGP với các đội Honda Gresini. Mùa giải năm 2011, Simoncelli tỏ ra tiến bộ vượt bậc khi 2 lần giành pole và 2 lần có mặt trên bục podium. Anh cũng đa giành được thành tích tốt nhất trong sự nghiệp MotoGP khi về nhì trên đường đua Phillip Island (Australia). Simoncelli đã tử nạn sau khi một tai nạn trong năm 2011 khi đang đua ở giải Malaysia Grand Prix tại đường đua quốc tế Sepang vào ngày 23 tháng 10 năm 2011.
Tai nạn
Chặng đua áp chót của mùa giải MotoGP 2011 đã bị hủy bỏ sau tai nạn thảm khốc của Simoncelli. Sự cố xảy ra ngay tại vòng 2 ở nội dung MotoGP. Tay đua người Italy bị mất lái và ngã khi đang ra khỏi khúc cua số 11, chiếc RC212V trượt ngang trên đường đua rồi vô tình cắt đường chạy của hai lão tướng Colin Edwards (Tech 3 Yamaha) và Valentino Rossi (Ducati) đang chạy ngay phía sau. Cả hai chiếc xe của Edwards lẫn Rossi đều chẹt ngang qua đầu Simoncelli. Simoncelli nằm úp mặt bất động trên đường đua với chiếc mũ bảo hiểm đã bị văng. Trước khi vụ tai nạn diễn ra, Simoncelli đang chạy thứ 4 đoàn đua. Cuộc đua được dừng ngay lập tức để sơ cứu Simoncelli. Tay đua 24 tuổi được đưa về trung tâm y tế trên đường đua. Dù các nhân viên y tế đã rất cố gắng cứu chữa nhưng Simoncelli đã qua đời vào lúc 16h56 giờ địa phương.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Mất năm 2011
Austrolimnophila geographica
Austrolimnophila geographica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Temnochila grouvellei
Temnochila grouvellei là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Léveillé miêu tả khoa học năm 1888.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Sternenfels
Sternenfels là xã nằm ở cực bắc huyện Enzkreis, thuộc bang Baden-Württemberg, Đức. Nơi đây bao gồm các làng Diefenbach và Sternenfels.
Liên kết ngoài
Thể loại:Württemberg
Poa pilcomayensis
Poa pilcomayensis là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa