cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trưởng Tôn Vô Kỵ
Cuộc đại thanh trừng
Chỉ từ một vụ án nhỏ, Trưởng Tôn Vô Kỵ đã không cần tốn nhiều công sức để trừ khử tất cả những ai bị coi là đối thủ của mình. Cũng từ đây, quyền lực của ông liên tục củng cố trong suốt vài năm sau đó.
Bị trục xuất
Sau khi Đường Cao Tông Lý Trị lên ngôi, sủng ái Võ tài nhân, vốn là phi tần của Đường Thái Tông. Năm Vĩnh Huy thứ 6 (655), Cao Tông lập Võ thị làm Hoàng hậu, bất chấp mọi can gián của Trưởng Tôn Vô Kỵ.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật chính trị nhà Đường Thể loại:Người Hà Nam (Trung Quốc) Thể loại:Sinh năm 594 Thể loại:Mất năm 659
Herrerías
Herrerías là một đô thị thuộc cộng đồng tự trị Cantabria, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số là 715 người.
Biến động dân số
Fuente: INE
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị ở Cantabria
Hiệu ứng Hall lượng tử
Hiệu ứng Hall lượng tử (tiếng Anh: quantum Hall effect) được phát hiện vào năm 1980 bởi Klaus von Klitzing và cộng sự. Hai năm sau, hiệu ứng Hall lượng tử phân số cũng được phát hiện bởi một nhóm nhà thực nghiệm lãnh đạo bởi D. Tsui. Hiệu ứng mới này khiến hiệu ứng Hall lượng tử ban đầu còn được gọi là hiệu ứng Hall lượng tử nguyên.
Tham khảo
Thể loại:Hiệu ứng Hall Thể loại:Vật lý vật chất ngưng tụ Thể loại:Điện tử học spin
Chiquitita
"Chiquitita" (nghĩa là "cô bé" trong tiếng Tây Ban Nha) là ca khúc đầu tiên trong album Voulez-Vous của ban nhạc Thuỵ Điển nổi tiếng ABBA.
Lịch sử
"Chiquitita" có rất nhiều phiên bản trước đó: "Kålsupare", "Three Wise Guys", "Chiquitita Angelina" và "In The Arms of Rosalita". Một phiên bản được sửa lại, chịu ảnh hưởng của bài hát "El Cóndor Pasa" của Simon và Garfunkel, được thu âm tháng 12/1978 được phát hành vào tháng 1/1979.
Sau thành công của phiên bản tiếng Anh, ABBA còn thu âm "Chiquitita" bằng tiếng Tây Ban Nha dù không hề biết tiếng. Họ đã hát chỉ bằng phiên âm và ca khúc khá được ưa chuộng tại các nước Tây Ban Nha, Puerto Rico, México, Paraguay và Cộng hoà Dominicana.
Thành tích
"Chiquitita" là một trong những bài hát thành công nhất của ABBA. Bài hát được giới thiệu trong sự kiện từ thiện Music for UNICEF Concert của UNICEF năm 1979, được phát đi toàn thế giới bởi United Nations General Assembly. Ngay sau sự kiện này, ABBA đã đóng góp một nửa tiền bản quyền của bài hát cho UNICEF. "Chiquitita" giành được vị trí số 1 tại 10 quốc gia trên toàn thế giới: Bỉ, Phần Lan, Thuỵ Sĩ, Tây Ban Nha, Ireland, Hà Lan, Nam Phi, New Zealand, México (nơi nó chiếm ngôi đầu bảng trong 32 tuần) và Zimbabwe (sau này là Rhodesia), và nằm trong tốp 5 ở quê hương của ABBA-Thuỵ Điển, Anh, Tây Đức, Na Uy và Úc, khiến nó trở thành bài hát thành công nhất trong album Voulez-Vous về mức độ phổ biến và một trong những bài hát từ thiện nổi tiếng nhất. Bất chấp thành công vang dội đó, "Chiquitita" ít được yêu thích ở Hoa Kỳ (thứ hạng #29) và Ý (thứ hạng #48).
Tham khảo
Thể loại:Bài hát của ABBA Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Ireland Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ Thể loại:Đĩa đơn năm 1979 Thể loại:Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại New Zealand Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Danh sách chương truyện Thám tử lừng danh Conan (81–nay)
Các chương truyện chưa đóng thành tankōbon
1103. Trắng đen khai cuộc (白黒の序盤)
1104. Quân Mã nhuốm máu (血染めの騎士)
1105. Nước mắt của sự sụp đổ (陥落の涙)
1106. Ác Ma Thần Nhãn (達眼の悪魔)
1107. Quân Giác nhìn xa trông rộng (遠見の角行)
1108. Thế Vi Ngọc của Danh Nhân (名人の囲い)
1109. Queen's Gambit (女王の謀)
1110. Ngày dự giờ bất ổn (不穏な参観日)
1111. Bí ẩn vườn hoa (花壇の怪)
1112. Sự thật chảy tràn (零れた真実) 1113. Quản gia và bí ẩn (執事と謎)
1114. Quản gia và tiểu thư (執事とお嬢様)
1115. Quản gia và thám tử (執事と探偵)
1116. Ra mắt vào ngày 23/8/2023!!
Tham khảo
Thể loại:Danh sách tập truyện Thám tử lừng danh Conan
Heniochus chrysostomus
Heniochus chrysostomus là một loài cá biển thuộc chi Heniochus trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.
Từ nguyên
Từ định danh chrysostomus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: khrūsós (χρῡσός; "vàng") và stóma (στόμα; "miệng"), hàm ý đề cập đến phần mõm vàng của loài cá này.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ quần đảo Cocos (Keeling), đảo Giáng Sinh và bãi cạn Rowley (đều là những vùng lãnh thổ của Úc), H. chrysostomus được phân bố trải dài về phía đông, băng qua khu vực Đông Nam Á và các đảo quốc thuộc châu Đại Dương đến quần đảo Line và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến đảo Jeju (Hàn Quốc) và vùng biển phía nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến bang New South Wales (Úc) và Nouvelle-Calédonie.
Ở Việt Nam, H. chrysostomus được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam); đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi); bờ biển Phú Yên; bờ biển Ninh Thuận; cù lao Câu (Bình Thuận); vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.
H. chrysostomus sống tập trung ở khu vực có nhiều san hô phát triển trên rạn viền bờ dưới triều và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 45 m; cá con thường được tìm thấy ở những vùng nước nông như khu vực đầm phá hay cửa sông.
Mô tả
nhỏ|Cá con (để ý lớp màng ở gai vây lưng thứ tư lớn hơn cá trưởng thành) H. chrysostomus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 18 cm. Gai vây lưng thứ tư của H. chrysostomus vươn dài; lớp màng bao quanh gai này căng rộng (rộng hơn ở cá con). Thân màu trắng với 3 dải sọc chéo màu nâu sẫm: dải thứ nhất từ đỉnh đầu băng qua mắt xuống đến toàn bộ vây bụng, dải thứ hai từ gai vây lưng thứ tư băng xuống vây hậu môn, dải còn lại nằm ở phía cuối của vây lưng. Mõm có màu vàng.
Số gai ở vây lưng: 11–12; Số tia vây ở vây lưng: 21–22; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 17–18; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 57–61.
Sinh thái học
Thức ăn chủ yếu của H. chrysostomus là các polyp san hô. Cá con sống đơn độc, còn cá trưởng thành thường bơi theo cặp, nhất là vào thời điểm sinh sản, nhưng đôi khi loài này có thể hợp thành một nhóm nhỏ.
Cũng như một số loài cá bướm khác, H. chrysostomus có thể phát ra âm thanh nhờ vào cơ tạo âm ngoại lai (extrinsic sonic drumming muscle) phối hợp với xương lồng ngực, với tần số đo được trong khoảng từ 130 đến 180 Hz.
Thương mại
H. chrysostomus thường được đánh bắt để xuất khẩu trong hoạt động thương mại cá cảnh.
Tham khảo
C Thể loại:Cá Ấn Độ Dương Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá Thái Lan Thể loại:Cá Việt Nam Thể loại:Cá Malaysia Thể loại:Cá Indonesia Thể loại:Cá Philippines Thể loại:Cá Hàn Quốc Thể loại:Cá Nhật Bản Thể loại:Cá Đài Loan Thể loại:Cá Úc Thể loại:Cá châu Đại Dương Thể loại:Cá Papua New Guinea Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie Thể loại:Động vật quần đảo Pitcairn Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Tây du ký 3: Nữ Nhi Quốc
Tây Du Ký 3: Nữ Nhi Quốc (tựa tiếng Anh: The Monkey King 3) là phim điện ảnh thuộc thể loại hành động/kỳ ảo/phiêu lưu của Trung Quốc - Hồng Kông ra mắt năm 2018 dựa trên tiểu thuyết kinh điển Tây du ký của Ngô Thừa Ân. Đây là phần phim thứ ba của loạt phim Tây du ký, do Trịnh Bảo Thụy đạo diễn kiêm sản xuất, với sự tham gia của các diễn viên gồm Quách Phú Thành, Phùng Thiệu Phong, Thẩm Tiểu Dương, La Trọng Khiêm và Triệu Lệ Dĩnh. Phim khởi chiếu vào Tết Nguyên đán năm 2018 và nhận về nhiều lời đánh giá trái chiều từ các khán giả và các nhà phê bình phim.
Phần 4 của loạt phim có tựa đề là Tây du ký 4: Ba lần đánh Thiết Phiến, dự kiến sẽ ra mắt và hiện đang trong quá trình phát triển.
Nội dung
Trong phần này, Đường Tăng (Phùng Thiệu Phong) và các đệ tử - Tôn Ngộ Không (Quách Phú Thành), Trư Bát Giới (Thẩm Tiểu Dương) và Sa Ngộ Tịnh (La Trọng Khiêm) - vô tình đi vào vùng đất của Tây Lương nữ quốc, một nơi mà chỉ toàn phụ nữ được nuôi dưỡng và được truyền dạy để tin rằng đàn ông luôn là kẻ lừa gạt nhẫn tâm trong tình yêu, cần phải được diệt trừ.
Phát hành
Tây Du Ký: Nữ nhi quốc được phát hành tại Trung Quốc vào ngày 16 tháng 2 năm 2018. Trong sự kiện đã được thông báo rằng bộ phim sẽ được phát hành vào ngày 16 tháng 2 năm 2018, ngày mùng Một Tết Nguyên đán năm Mậu Tuất.
Tiếp nhận
Trên trang web đánh giá tổng hợp Rotten Tomatoes, bộ phim có tỷ lệ rating 33% dựa trên 6 đánh giá và xếp hạng trung bình 3,5 / 10. Trên Metacritic, rating chỉ đạt mức trung bình, bộ phim có điểm trung bình có trọng số là 51 trên 100, dựa trên 4 nhà phê bình, chỉ ra "đánh giá hỗn hợp hoặc trung bình". Trên trang web bán vé của Truyền thông Văn hóa Thiên Tân Maoyan, bộ phim đã nhận được 7,8 / 10 điểm từ khán giả dựa trên hơn 240.000 đánh giá.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim võ thuật kỳ ảo Thể loại:Phim 3D Trung Quốc Thể loại:Phim võ thuật Hồng Kông Thể loại:Phim tiếng Quan thoại Thể loại:Phim Trung Quốc Thể loại:Phim Hồng Kông Thể loại:Phim năm 2018
Ortaköy, Kızılcahamam
Ortaköy là một xã thuộc huyện Kızılcahamam, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 96 người.
Aygeshat, Armavir
Aygeshat là một đô thị thuộc tỉnh Armavir, Armenia. Dân số ước tính năm 2011 là 2010 người. Đô thị này thuộc vùng đô thị Yerevan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Armavir
Cyclosorus stipellatus
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938 Thể loại:Unresolved names
Cyclosorus stipellatus
Clematis chingii
Clematis chingii là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được W.T.Wang mô tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clematis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1957
Clinopodium jaliscanum
Clinopodium jaliscanum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được (McVaugh & R.Schmid) Govaerts mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clinopodium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Hyposoter culminator
Hyposoter culminator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposoter
Alcis columbinaria
Alcis columbinaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Alcis
Daulotypus minor
Daulotypus minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Lea miêu tả khoa học năm 1925.
Plagodis kempii
Plagodis kempii là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Daulotypus minor
Tham khảo
Thể loại:Daulotypus
Plagodis kempii
Liên kết ngoài
Thể loại:Plagodis
Podochilus tmesipteris
Podochilus tmesipteris là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Xã Crane Creek, Quận Barry, Missouri
Xem thêm
Thể loại:Xã của Missouri Thể loại:Quận Barry, Missouri
Podochilus tmesipteris
Liên kết ngoài
Thể loại:Podochilus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Yukoana longicornis
Tham khảo
Thể loại:Yukoana
Orsans, Doubs
Orsans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Doubs
Họ người Việt Nam
Họ người Việt Nam gồm các họ của người dân tộc Kinh và các dân tộc thiểu số khác sống trên lãnh thổ đất nước Việt Nam. Việt Nam nằm ở khu vực Đông Nam Á nhưng lại thuộc vùng văn hóa Đông Á nên không giống các nước Đông Nam Á khác, Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng từ văn hóa Trung Quốc nên họ người Việt cũng vậy. Tuy vậy họ người Việt không nhiều như Trung Quốc. Ba họ lớn nhất ở Việt Nam là Nguyễn, Trần, Lê đều có người làm vua, sáng lập ra những triều đại trong lịch sử Việt Nam.
Các họ phổ biến của người Việt
Phần lớn các họ phổ biến ở Việt Nam gắn liền với các triều đại phong kiến Việt Nam. Họ phổ biến nhất của người Việt (tức người Kinh) cũng như của toàn bộ người Việt Nam là họ Nguyễn, là họ của triều đại phong kiến Việt Nam cuối cùng (triều nhà Nguyễn). Theo một thống kê năm 2022 thì họ này chiếm tới khoảng 31.5% dân số Việt Nam (chưa tính tới các họ tách từ dòng tộc nhà Nguyễn là Tôn Thất hay Tôn Nữ). Các họ phổ biến khác như họ Trần, họ Lê, họ Ngô, họ Đinh, họ Lý cũng là họ của các hoàng tộc từng cai trị Việt Nam, đó là nhà Ngô, nhà Đinh, nhà Lý, nhà Trần, nhà Hồ, nhà Tiền Lê - Hậu Lê.
Danh sách 15 họ phổ biến của người Việt, trong cuốn sách "100 họ phổ biến ở Việt Nam" của Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 2022 đã thống kê: phải|450px|thumb|Thống kê các họ người Việt Nam năm 2022
Trước đó, danh sách 14 họ phổ biến của người Việt, chiếm khoảng 90% dân số Việt Nam được thống kê từ năm 2005 như sau:
Con gái mang họ là tên đệm của cha
Tại xã Sơn Đồng (huyện Hoài Đức), xã Tân Lập (huyện Đan Phượng), xã Cộng Hòa (huyện Quốc Oai) của Hà Nội, và xã Liên Khê, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, có phong tục con gái không mang họ của cha, mà lấy tên đệm của cha làm họ. Từ đó phát sinh các họ như Đắc, Đình, Sỹ, Tri, Ngọc, Văn, Tiếp, Doãn, Quế, Danh, Hữu, Khắc... Phong tục này không áp dụng đối với con trai. Những người dân ở các địa phương này quan niệm rằng họ của cha là họ "mượn", không phải họ gốc, còn tên đệm của cha mới là họ gốc. Con trai luôn mang họ và tên đệm của cha, còn con gái lấy tên đệm của cha làm họ để không bị mất họ.
Lịch sử họ người dân tộc thiểu số Việt Nam
Họ của các cư dân thuộc các sắc tộc thiểu số bản địa ở Việt Nam, thường bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ vật tổ (tô-tem).
Họ người Thái Việt Nam
Theo thống kê điều tra dân số Việt Nam năm 2009, người Thái là sắc tộc đông thứ 3 trong số 54 dân tộc ở Việt Nam. Họ người Thái ở Việt Nam phát triển từ 13 họ gốc ban đầu làː Lò, Lữ, Lường, Quàng, Tòng, Cà, Lỡ, Mè, Lù, Lềm, Ngân, Nông. Ngày nay người Thái Việt Nam có các họː Bạc, Bế, Bua, Bun, Cà, Cầm, Chẩu, Chiêu, Đèo (hay Điêu), Hoàng, Khằm, Leo, Lỡ, Lềm, Lý, Lò, Lô, La, Lộc, Lự, Lừ (họ này có mặt tại huyện Yên Châu, xã Mường Khoa, Ta Khoa huyện Bắc Yên của Sơn La), Lường, Mang, Mè, Nam, Nông, Ngân, Ngu, Nho, Nhọt, Panh, Pha, Phia, Quàng, Sầm, Tụ, Tày, Tao, Tạo, Tòng, Vang, Vì, Sa (hay Xa), Xin,... Một số dòng họ quý tộc có nhiều thế hệ làm thổ tù, phụ đạo các châu kỵ mi biên giới tây bắc Việt Nam như các họː Cầm, Bạc, Xa, Đèo (hay Điêu), Hà, Sầm, Lò,... Cụ thể từ thời nhà Lê sơ đến nhà Nguyễn các triều đình phong kiến Việt Nam phong choː họ Xa thế tập phụ đạo ở châu Mộc (Mộc Châu), Mã Nam và Đà Bắc, họ Hà thế tập phụ đạo Mai Châu, họ Bạc thế tập ở Thuận Châu, họ Cầm phụ đạo Mai Sơn, Sơn La, Tuần Giáo và Phù Yên, họ Đèo (còn gọi là họ Điêu) thế tập tại Quỳnh Nhai, Lai Châu, Luân Châu và Chiêu Tấn,...
Danh sách họ khác ít phổ biến hơn của người Việt Nam
Dân số Việt Nam còn lại có thể có các họ sau (xếp theo thứ tự chữ cái):
Bảng danh sách trên có thể phân chia theo các nhóm dân tộc chủ yếu sống trên lãnh thổ Việt Nam theo địa bàn cư trú sau:
Liên kết ngoài
Thể loại:Họ người Việt Nam
Portia songi
Portia songi là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Portia. Portia songi được Guo Tang & Yang miêu tả năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Portia
Roger Mahony
Tiểu sử
Hồng y Roger Michael Mahony sinh ngày 27 tháng 2 năm 1936 tại Hollywood, Hoa Kỳ. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 1 tháng 5 năm 1962, Phó tế Mahony, 26 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Cử hành nghi thức truyền chức cho tân linh mục là giám mục Aloysius Joseph Willinger, C.SS.R., Giám mục chính tòa Giáo phận Monterey-Fresno, California. Tân linh mục là thành viên linh mục đoàn Giáo phận Malanje.
Sau gần 12 năm thi hành các công việc mục vụ với thẩm quyền và cương vị của một linh mục, ngày 7 tháng 1 năm 1975, Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Roger Michael Mahony, 39 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo Hoàn vũ, với vị trí được bổ nhiệm là Giám mục phụ tá Giáo phận Fresno, danh nghĩa Giám mục Hiệu tòa Tamascani. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử nhanh chóng được tổ chức sau đó vào ngày 19 tháng 3 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao, gồm chủ phong là giám mục William Robert Johnson, giám mục chính tòa Giáo phận Fresno, California; hai vị giáo sĩ còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có giám mục William Robert Johnson, giám mục phụ tá Tổng giáo phận Los Angeles và giám mục John Stephen Cummins, giám mục phụ tá Giáo phận Sacramento. Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu: TO RECONCILE GOD’S PEOPLE.
Sau 5 năm thực hiện công việc mục vụ với thẩm quyền cũng như nghĩa vụ của một giám mục phụ tá, ông được Tòa Thánh thuyên chuyển đến nhiệm sở mới, cụ thể đến Giáo phận Stockton và đảm đương vai trò Giám mục chính tòa. Thông báo về việc bổ nhiệm được Tòa Thánh công bố vào ngày 15 tháng 2 năm 1980. Ông đã cử hành các nghi thức nhận giáo phận vào ngày 17 tháng 4 cùng năm.
Lại sau một khoảng thời gian 5 năm sau khi được thuyên chuyển, Giám mục Roger Michael Mahony được Tòa Thánh thăng Tổng giám mục, qua việc bổ nhiệm giám mục này làm Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Los Angeles. Thông báo về việc bổ nhiệm này được công bố cách rộng rãi vào ngày 12 tháng 7 năm 1985. Tân Tổng giám mục đã cử hành các nghi thức nhận giáo phận vào ngày 5 tháng 9 cùng năm.
Bằng việc tổ chức công nghị Hồng y năm 1991 được cử hành ngày 28 tháng 6, Giáo hoàng Gioan Phaolô II quyết định vinh thăng Tổng giám mục Roger Michael Mahony tước vị danh dự, Hồng y. Tân Hồng y thuộc Đẳng Hồng y Linh mục và Nhà thờ Hiệu tòa được chỉ định là Nhà thờ Ss. Quattro Coronati. Từ ngày 15 tháng 7 năm 1991, ông kiêm nhiệm thêm vai trò thành viên Hội đồng Hồng y Nghiên cứu và Giải quyết các Vấn đề Kinh tế Tòa Thánh.
Ngày 1 tháng 3 năm 2011, Tòa Thánh chấp thuận đơn xin hồi hưu của ông, theo Giáo luật.
Zorzines anisopleura
Zorzines anisopleura là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Zorzines
Nakielski
Nakielski là một huyện thuộc tỉnh Kujawsko-Pomorskie của Ba Lan. Huyện có diện tích 1120 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của huyện là 85537 người và mật độ 76 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Kujawsko-Pomorskie Thể loại:Nakielski
Radula pinnulata
Radula pinnulata là một loài rêu trong họ Radulaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Radula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1871 Thể loại:Unresolved names
Lachenalia minima
Lachenalia minima là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được W.F.Barker mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lachenalia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
15415 Rika
15415 Rika (1998 CA1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 2 năm 1998 bởi A. Nakamura ở Kuma Kogen.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1998
Cyclosorus stokesii
Cyclosorus stokesii là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1941. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941 Thể loại:Unresolved names
Cyclosorus stokesii
Phragmatobia batangi
Phragmatobia batangi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phragmatobia
Center Point Road
Center Point Road là album phòng thu thứ tư của nam ca sĩ nhạc đồng quê người Mỹ Thomas Rhett, được phát hành vào ngày 31 tháng 5 năm 2019 thông qua Big Machine Records. Album được hỗ trợ bởi đĩa đơn mở đường "Look What God Gave Her". Rhett đồng sáng tác và đồng sản xuất toàn bộ 16 bài hát trong album, đồng thời chia sẻ trách nhiệm sản xuất với Dann Huff, Jesse Frasure, Julian Bunetta, The Stereotypes và Cleve Wilson. Album cũng bao gồm các ca khúc hợp tác với Little Big Town, Jon Pardi và Kelsea Ballerini. Album nhận được đề cử ở hạng mục Album nhạc đồng quê xuất sắc nhất tại Giải Grammy lần thứ 62.
Bối cảnh
Rhett đặt tên album theo tên một con đường ở thị trấn quê nhà của anh, Hendersonville, Tennessee, nói rằng tên gọi này "tượng trưng cho những gì diễn ra khi tôi lớn lên" ở đó, và rằng con đường này "đã định hình [tôi] của ngày hôm nay, và tôi thấy nó thích hợp vì bản thu này chủ yếu thể hiện sự luyến tiếc những điều đã qua". Rhett cũng phát biểu rằng "đây là một trong số những bản thu âm mà tôi vẫn cảm thấy mới mẻ mỗi khi nghe lại nó".
Quảng bá
"Look What God Gave Her" được phát hành thành đĩa đơn mở đường cho album vào ngày 1 tháng 3 năm 2019. Vào ngày 3 tháng 3 năm 2019, "Don't Threaten Me with a Good Time" được phát hành và được biểu diễn trực tiếp trong chương trình Saturday Night Live. Rhett sau đó tiết lộ ảnh bìa và danh sách bài hát của album vào ngày 29 tháng 3, đồng thời chia sẻ thêm bài hát "That Old Truck". Ngày 19 tháng 4 năm 2019, Rhett phát hành "Remember You Young" thành một đĩa đơn quảng bá khác.
Tiếp nhận phê bình
Viết cho Rolling Stone, Jonathan Bernstein gọi Rhett là "một quý ông nhạc đồng quê hoàn hảo" trong album và khen ngợi anh vì đã "mở rộng bảng màu của mình khi giả định vai trò của nhạc đồng quê là một dòng nhạc lướt qua nhiều dòng nhạc khác". Glenn Gamboa của Newsday viết rằng album "có thể không hẳn là một album rẽ ngang sang nhạc pop mà Rhett dường như đang kiếm tìm, nhưng có lẽ nó [đã] cho các đài phát thanh nhạc đồng quê thấy được giá trị của sự thử nghiệm trong nghệ thuật."
Diễn biến thương mại
Center Point Road ra mắt ở vị trí quán quân trên bảng xếp hạng US Billboard 200 với 76.000 đơn vị album quy đổi, trong đó có 45.000 bản là album thuần túy. Đây là album quán quân thứ hai của Rhett tại Hoa Kỳ. Trong tuần đầu phát hành, album nhận được 33,59 triệu lượt stream tại Hoa Kỳ, trở thành album nhạc đồng quê có lượng stream trong một tuần lớn nhất. Tính đến tháng 1 năm 2020, album đã bán được 97.700 bản là album thuần và tổng cộng 409.000 đơn vị album tương đương tại Hoa Kỳ.
Tham khảo
Thể loại:Album năm 2019 Thể loại:Album của Thomas Rhett Thể loại:Album của Big Machine Records Thể loại:Album sản xuất bởi Jesse Frasure
Salın, Kızılcahamam
Salın là một xã thuộc huyện Kızılcahamam, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 268 người.
Acacia tamarindifolia
Acacia tamarindifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (L.) Willd. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
T
Aygevan
Aygevan là một đô thị thuộc tỉnh Armavir, Armenia. Dân số ước tính năm 2011 là 1649 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Armavir Thể loại:Thành phố Liên Xô
Eremophila purpurascens
Eremophila purpurascens là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được Chinnock mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eremophila Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979 Thể loại:Thực vật hai lá mầm thật sự Tây Úc
Daulotypus picticornis
Daulotypus picticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Lea miêu tả khoa học năm 1922.
Tham khảo
Thể loại:Daulotypus
Portia strandi
Portia strandi là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Portia. Portia strandi được Lodovico di Caporiacco miêu tả năm 1941.
Tranh cãi về vắc xin
nhỏ|295x295px|James Gillray, The Cow-Pock—or—the Wonderful Effects of the New Inoculation! (1802) Tranh cãi về vắc-xin đã xuất hiện từ gần 80 năm trước khi các quy định pháp luật về vắc-xin và tiêm chủng được giới thiệu. Bất chấp sự đồng thuận khoa học cao  rằng vắc-xin an toàn và hiệu quả, những lo ngại không có căn cứ về tính an toàn vẫn diễn ra, dẫn đến sự bùng phát và tử vong các bệnh có thể phòng ngừa được bằng vắc-xin. Một nguồn gốc khác của cuộc tranh cãi là liệu tiêm chủng bắt buộc có vi phạm quyền tự do dân sự hay làm giảm niềm tin của công chúng vào tiêm chủng.
Một số người thì do dự không muốn tiêm vắc xin, họ chậm trễ trong việc chấp nhận hoặc từ chối vắc xin mặc dù có sẵn các dịch vụ vắc xin. Lo ngại về vắc xin rất phức tạp và có bối cảnh cụ thể, thay đổi theo thời gian, địa điểm và loại vắc xin. Nó bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như sự tự mãn, sự tiện lợi, sự tự tin và sự thiếu hiểu biết về cách hoạt động của vắc xin. Thuật ngữ này bao gồm các trường hợp từ chối tiêm chủng hoàn toàn, trì hoãn tiêm chủng, chấp nhận vắc xin nhưng không chắc chắn về việc sử dụng chúng hoặc sử dụng một số loại vắc xin nhưng không sử dụng loại vắc xin khác.
Có một sự đồng thuận khoa học rõ ràng vắc-xin thường an toàn và hiệu quả. Ngần ngại tiêm vắc-xin thường dẫn đến bùng phát dịch bệnh và tử vong từ các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin. Do vậy Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh việc ngần ngại không tiêm vắc-xin là một trong mười mối đe dọa sức khỏe toàn cầu hàng đầu.
Do dự chủ yếu là kết quả của các cuộc tranh luận công khai xung quanh các vấn đề y tế, đạo đức và pháp lý liên quan đến vắc xin. Sự lưỡng lự không muốn tiêm vắc xin bắt nguồn từ nhiều yếu tố chính bao gồm sự thiếu tự tin của một người (không tin tưởng vào vắc xin và/hoặc nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe), sự tự mãn (người đó không thấy cần đến vắc xin hoặc không thấy giá trị của vắc xin) và sự tiện lợi (tiếp cận với vắc xin). Sự ngần ngại này đã tồn tại kể từ khi phát minh ra tiêm chủng và có trước khi các thuật ngữ "vắc xin" và "tiêm chủng" được hình thành gần 80 năm. Các giả thuyết cụ thể do những người ủng hộ chống tiêm chủng đưa ra đã thay đổi theo thời gian.
Các luật được đề xuất coi việc tiêm chủng là bắt buộc, chẳng hạn như Dự luật 277 của Thượng viện California và No Jab No Pay của Úc, đã bị các tổ chức và nhà hoạt động chống tiêm chủng phản đối. Phản đối việc tiêm chủng bắt buộc có thể dựa trên tâm lý chống lại vắc xin, lo ngại rằng nó vi phạm quyền tự do dân sự hoặc làm giảm lòng tin của công chúng đối với việc tiêm chủng hoặc nghi ngờ ngành công nghiệp dược phẩm dùng vắc xin để trục lợi.
Tính hiệu quả
phải|nhỏ|286x286px|[[Sởi Đức|Rubella giảm mạnh khi tiêm chủng phổ quát được giới thiệu, theo CDC. ]] phải|nhỏ|286x286px|Tỷ lệ mắc bệnh sởi giảm mạnh khi áp dụng hình thức tiêm chủng phổ cập. Bằng chứng khoa học về tính hiệu quả của các chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn được thiết lập vững chắc. Các chiến dịch tiêm chủng đã thanh toán bệnh đậu mùa mà đã từng giết chết 1/7 trẻ em ở châu Âu và gần như đã loại bỏ được bệnh bại liệt. Một minh chứng khiêm tốn hơn, là các bệnh nhiễm trùng do Haemophilus influenzae, nguyên nhân chính gây viêm màng não do vi khuẩn và các bệnh nghiêm trọng khác ở trẻ em, đã giảm hơn 99% ở Mỹ kể từ khi vắc-xin được đưa vào năm 1988. Người ta ước tính rằng tiêm chủng đầy đủ, từ lúc còn sơ sinh đến khi thiếu niên, tất cả trẻ em Hoa Kỳ sinh ra trong một năm nhất định nào đó sẽ có 33.000 người được cứu sống và ngăn ngừa được 14 triệu ca nhiễm trùng.
Một số ý kiến phản bác lại cho rằng việc giảm các bệnh truyền nhiễm này là kết quả của việc cải thiện vệ sinh và điều kiện vệ sinh (chứ không phải tiêm chủng), hay những bệnh này đã bị suy giảm dần trước khi các loại vắc-xin cụ thể được giới thiệu. Những tuyên bố này không được hỗ trợ bởi dữ liệu khoa học; tỷ lệ mắc các bệnh có thể phòng ngừa được bằng vắc-xin có xu hướng dao động theo thời gian cho đến khi các loại vắc-xin cụ thể được đưa vào, thì tại thời điểm này, tỷ lệ này giảm xuống gần như bằng không. Trang web của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ đã đưa ra lập luận nhằm chống lại những nhận thức sai lầm phổ biến về vắc-xin rằng: '' Chúng tôi mong đợi sự tin tưởng cải thiện vệ sinh tốt hơn khiến tỷ lệ mắc từng bệnh giảm xuống, đúng vào thời điểm loại vắc-xin cho bệnh đó được giới thiệu? ''
Lời kêu gọi tập hợp khác của phong trào chống vắc-xin là kêu gọi các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, trong đó một nhóm trẻ em thử nghiệm được tiêm chủng trong khi nhóm đối chứng không được chủng ngừa. Một nghiên cứu như vậy sẽ không bao giờ được chấp thuận vì nó đòi hỏi phải cố ý từ chối việc chăm sóc y tế tiêu chuẩn cho trẻ em, khiến nghiên cứu này trở nên phi đạo đức. Các nghiên cứu đã được thực hiện để so sánh những người được tiêm chủng với những người chưa được tiêm chủng, nhưng các nghiên cứu này không phải là ngẫu nhiên. Hơn nữa, đã có một tài liệu chứng minh tính an toàn của vắc-xin bằng các phương pháp thử nghiệm khác.
Các nhà chỉ trích khác biện luận khả năng miễn dịch được cung cấp bởi vắc-xin chỉ là tạm thời và đòi hỏi cần phải có thuốc tăng cường, trong khi những người còn sống sau mắc bệnh đã được miễn dịch vĩnh viễn. Các triết lý của một số người hành nghề y học thay thế (“giải pháp thay thế thuốc”) không cùng ý tưởng vắc-xin có hiệu quả.
Sức khỏe cộng đồng
nhỏ|[[Charlotte Cleverley-Bisman đã bị cắt cụt một phần của cả tứ chi khi mới 7 tháng tuổi do bệnh viêm não mô cầu. Việc tiêm chủng rộng rãi hơn có thể bảo vệ những đứa trẻ như Cleverley-Bisman, những đứa trẻ còn quá nhỏ để tiêm phòng, khỏi mắc bệnh thông qua phát triển miễn dịch cộng đồng. ]] Việc phổ cập vắc xin không đầy đủ làm tăng nguy cơ mắc bệnh cho toàn bộ dân số, bao gồm cả những người đã được tiêm vắc xin, vì nó làm giảm khả năng miễn dịch cộng đồng. Ví dụ, vắc-xin sởi được tiêm cho trẻ 9-12 tháng tuổi, và khoảng thời gian ngắn giữa sự biến mất của kháng thể mẹ (trước đó vắc-xin thường không chuyển đổi huyết thanh) và nhiễm trùng tự nhiên có nghĩa là trẻ được tiêm chủng thường xuyên vẫn dễ bị tổn thương. Khả năng miễn dịch cộng đồng sẽ giảm bớt tính dễ bị tổn thương này nếu tất cả trẻ em đều được tiêm chủng. Tăng khả năng miễn dịch cộng đồng trong thời kỳ bùng phát hoặc nguy cơ bùng phát có lẽ là cách biện minh được chấp nhận rộng rãi nhất cho việc tiêm phòng đại trà. Khi một loại vắc-xin mới được giới thiệu, việc tiêm chủng đại trà sẽ giúp tăng tỷ lệ bao phủ nhanh chóng.
Nếu đủ lượng dân cư được tiêm phòng, thì khả năng miễn dịch cộng đồng sẽ có hiệu lực, làm giảm nguy cơ đối với những người không thể nhận vắc xin vì họ quá trẻ hoặc già, suy giảm miễn dịch hoặc dị ứng nghiêm trọng với các thành phần trong vắc xin. Kết quả đối với những người có hệ thống miễn dịch bị tổn hại bị nhiễm bệnh thường tồi tệ hơn so với mặt bằng dân số chung.
Hiệu quả chi phí
Các vắc xin thường được sử dụng có hiệu quả về chi phí và phòng ngừa để tăng cường sức khỏe, so với việc điều trị bệnh cấp tính hoặc mãn tính. Tại Hoa Kỳ trong năm 2001, việc chủng ngừa định kỳ cho trẻ em chống lại bảy bệnh được ước tính sẽ tiết kiệm hơn 40 tỷ đô la cho mỗi nhóm dân số năm sinh trong tổng chi phí xã hội, bao gồm 10 tỷ đô la chi phí y tế trực tiếp và tỷ lệ lợi ích xã hội trên chi phí tiêm chủng này được ước tính là được 16,5.
Sự cần thiết
Khi một chương trình tiêm chủng làm giảm thành công mối đe dọa bệnh tật, nó có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh khi những ký ức văn hóa về ảnh hưởng của căn bệnh đó mờ đi. Lúc này, cha mẹ có thể cảm thấy mình không có gì để mất khi không tiêm phòng cho con. Nếu có đủ số người hy vọng trở thành những người đi ké xe miễn phí, nhận được những lợi ích của miễn dịch cộng đồng mà không cần tiêm phòng, thì mức độ tiêm phòng có thể giảm xuống mức mà khả năng miễn dịch cộng đồng không còn hiệu quả. Theo Jennifer Reich, những bậc cha mẹ tin rằng tiêm chủng là khá hiệu quả nhưng có thể thích con cái của họ vẫn chưa được tiêm chủng, là những người có nhiều khả năng bị thuyết phục để thay đổi quyết định của họ, miễn là họ được tiếp cận đúng cách.
Tính an toàn
Trong khi một số nhà chống tiêm chủng công khai phủ nhận những cải thiện của việc tiêm chủng đối với sức khỏe cộng đồng hoặc tin vào các thuyết âm mưu, việc viện dẫn những lo ngại về sự an toàn là phổ biến hơn nhiều. Như với bất kỳ điều trị y tế nào, vẫn có nguy cơ tiềm tàng vắc-xin gây nên những biến chứng nghiêm trọng, như phản ứng dị ứng nặng, nhưng không giống như hầu hết các can thiệp y tế khác, vắc-xin được cung cấp cho người khỏe mạnh và do đó, tiêu chuẩn về tính an toàn được kỳ vọng cao hơn. Mặc dù những biến chứng nghiêm trọng do tiêm chủng có thể xảy ra, nhưng chúng cực kỳ hiếm gặp và ít phổ biến hơn rất nhiều so với các nguy cơ tương tự đến từ các bệnh tật mà vắc-xin ngăn ngừa. Khi sự thành công của các chương trình tiêm chủng tăng lên và tỷ lệ mắc bệnh giảm đi, sự chú ý của công chúng chuyển hướng từ nguy cơ mắc bệnh sang nguy cơ tiêm chủng, và điều này đang trở thành thách thức cho các cơ quan y tế trong việc duy trì sự ủng hộ của cộng đồng để tiến hành các chương trình tiêm chủng.
Sự thành công vượt bậc của một số loại vắc xin đã làm cho một số bệnh trở nên hiếm gặp và do đó, điều này đã dẫn đến suy nghĩ heuristic sai lầm, trong việc cân nhắc rủi ro với lợi ích, giữa những người do dự không muốn tiêm vắc xin. Một khi các bệnh như vậy (ví dụ, Haemophilus influenzae B) giảm tỷ lệ mắc bệnh, mọi người có thể không còn đánh giá được mức độ nghiêm trọng của bệnh do không thấy bệnh xuất hiện và trở nên tự mãn. Việc thiếu kinh nghiệm bản thân đối với các bệnh này làm giảm nguy cơ nhận thức được và do đó làm giảm lợi ích nhận thức của việc chủng ngừa. Ngược lại, một số bệnh nhất định (ví dụ, cúm) vẫn phổ biến đến mức những người do dự với vắc-xin nhầm tưởng rằng bệnh không đe dọa sức khỏe mặc dù có bằng chứng rõ ràng rằng bệnh cúm gây ra mối đe dọa đáng kể đối với sức khỏe con người. Thiên vị thiếu sót và thành kiến không xác nhận cũng góp phần vào sự do dự không muốn tiêm vắc xin.
Mối quan tâm về tính an toàn tiêm chủng thường đi theo một khuôn mẫu. Đầu tiên, một số nhà điều tra xét rằng sự gia tăng tỷ lệ hiện hành tình trạng y tế hoặc không rõ nguyên nhân là tác dụng bất lợi do tiêm chủng mang lại. Nghiên cứu ban đầu và những nghiên cứu theo sau của cùng một nhóm có phương pháp nghiên cứu không thỏa đáng - điển hình là nghiên cứu loạt ca bệnh không được kiểm soát hoặc kiểm soát kém. Loan báo trước cáo buộc vắc-xin về tác dụng bất lợi, cộng hưởng với những cá nhân mắc bệnh, cùng với việc đánh giá quá thấp nguy cơ tiềm tàng của việc từ bỏ tiêm phòng cho những đối tượng mà vắc-xin có thể bảo vệ. Trong khi đó những nhóm khác thì cố gắng phỏng lại nghiên cứu ban đầu nhưng thất bại để thu về kết quả tương tự. Cuối cùng, phải mất nhiều năm để lấy lại niềm tin của công chúng về vắc-xin. Các tác dụng bất lợi được gán kết cho vắc-xin thường không rõ nguồn gốc, tỷ lệ mắc ngày càng tăng, một số tính hợp lý sinh học, xảy ra gần với thời điểm tiêm chủng và kết quả kinh hoàng. Trong gần như tất cả các trường hợp, tác động sức khỏe cộng đồng bị giới hạn bởi ranh giới của nhiều nền văn hóa khác nhau: Người nói tiếng Anh lo ngại về một loại vắc-xin gây ra bệnh tự kỷ, trong khi người nói tiếng Pháp lo ngại về một loại vắc-xin khác gây ra bệnh đa xơ cứng, và người Nigeria lại lo ngại rằng vắc-xin thứ ba gây nên vô sinh.
Tự kỷ
Ý tưởng về mối liên hệ giữa vắc-xin và chứng tự kỷ đã được nghiên cứu rộng rãi và được kết luận là sai. Sự đồng thuận về mặt khoa học là không có mối quan hệ, nhân quả hay cách nào khác, giữa vắc-xin và tỷ lệ mắc bệnh tự kỷ, và các thành phần vắc-xin không gây ra chứng tự kỷ.
Tuy nhiên, phong trào chống tiêm chủng vẫn tiếp tục thúc đẩy những huyền thoại, thuyết âm mưu và thông tin sai lệch liên kết hai điều này. Một chiến thuật đang phát triển dường như là "thúc đẩy nghiên cứu không liên quan [như] một tập hợp tích cực của một số nghiên cứu có liên quan hoặc có liên quan đến ngoại vi nhằm cố gắng biện minh cho khoa học làm cơ sở cho một tuyên bố đáng nghi vấn".
Thiomersal
Thiomersal (được gọi là "thimerosal" ở Mỹ) là một chất bảo quản chống nấm được sử dụng với lượng nhỏ trong một số loại vắc xin đa liều (khi cùng một lọ được mở và sử dụng cho nhiều bệnh nhân) để ngăn ngừa nhiễm bẩn vắc xin. Mặc dù hiệu quả của thiomersal, việc sử dụng thiomersal còn gây tranh cãi vì nó có thể bị chuyển hóa hoặc phân hủy trong cơ thể thành ethylmercury (C2H5Hg+) và thiosalicylate. Kết quả là vào năm 1999, Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đã yêu cầu các nhà sản xuất vắc xin loại bỏ thiomersal khỏi vắc xin càng nhanh càng tốt theo nguyên tắc phòng ngừa. Thiomersal hiện không có mặt trong tất cả các loại vắc xin thông thường của Hoa Kỳ và Châu Âu, ngoại trừ một số chế phẩm của vắc xin cúm. Lượng vết vẫn còn trong một số vắc xin do quá trình sản xuất, ở mức tối đa xấp xỉ một microgram, khoảng 15% lượng thủy ngân trung bình hàng ngày ở Hoa Kỳ đối với người lớn và 2,5% mức hàng ngày được WHO coi là có thể chấp nhận được.
Hành động này làm dấy lên lo ngại rằng thiomersal có thể là nguyên nhân gây ra chứng tự kỷ. Ý tưởng này hiện đang bị bác bỏ, vì tỷ lệ mắc bệnh tự kỷ tăng đều đặn ngay cả sau khi loại bỏ thiomersal khỏi vắc-xin thời thơ ấu. Hiện tại không có bằng chứng khoa học được chấp nhận rằng việc tiếp xúc với thiomersal là một yếu tố gây ra chứng tự kỷ. Kể từ năm 2000, các bậc cha mẹ ở Hoa Kỳ đã theo đuổi một khoản bồi thường hợp pháp từ một quỹ liên bang với lập luận rằng thiomersal gây ra chứng tự kỷ ở con họ. Một ủy ban năm 2004 của Viện Y học Hoa Kỳ (IOM) ủng hộ việc bác bỏ bất kỳ mối quan hệ nhân quả nào giữa vắc xin chứa thiomersal và chứng tự kỷ. Nồng độ thiomersal được sử dụng trong vắc xin như một chất kháng khuẩn nằm trong khoảng từ 0,001% (1 phần trong 100.000) đến 0,01% (1 phần trong 10.000). Một loại vắc-xin chứa 0,01% thiomersal có 25 microgam thủy ngân trên mỗi liều 0,5 mL, gần bằng lượng thủy ngân nguyên tố được tìm thấy trong một lon cá ngừ nặng 3 ounce. Có bằng chứng khoa học được đánh giá ngang hàng mạnh mẽ ủng hộ sự an toàn của vắc xin có chứa thiomersal.
Vắc xin MMR
Ở Anh, vắc-xin MMR là chủ đề gây tranh cãi sau khi công bố trên tạp chí The Lancet năm 1998 của Andrew Wakefield và những người khác báo cáo tiền sử trường hợp của mười hai trẻ em hầu hết mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ khởi phát ngay sau khi tiêm vắc-xin. Tại một cuộc họp báo năm 1998, Wakefield gợi ý rằng tiêm cho trẻ em với ba liều riêng biệt sẽ an toàn hơn so với tiêm một mũi duy nhất. Đề xuất này không được bài báo ủng hộ và một số nghiên cứu được đánh giá ngang hàng sau đó đã không cho thấy bất kỳ mối liên hệ nào giữa vắc-xin và chứng tự kỷ. Sau đó, có thông tin cho rằng Wakefield đã nhận được tài trợ từ các đương sự chống lại các nhà sản xuất vắc xin và anh đã không thông báo cho đồng nghiệp hoặc cơ quan y tế về xung đột lợi ích của mình. Nếu điều này được biết đến, việc xuất bản trong The Lancet sẽ không diễn ra theo cách mà nó đã làm. Wakefield đã bị chỉ trích nặng nề về cơ sở khoa học và đạo đức về cách thức nghiên cứu được tiến hành và vì đã gây ra sự sụt giảm tỷ lệ tiêm chủng, khi tỷ lệ tiêm chủng ở Anh đã giảm xuống còn 80% trong những năm sau khi nghiên cứu này được xuất bản. Năm 2004, bản giải thích MMR và chứng tự kỷ của bài báo đã được chính thức rút lại bởi mười trong số mười ba đồng tác giả của nó, và vào năm 2010 các biên tập viên của The Lancet đã rút lại toàn bộ bài báo. Wakefield đã bị loại khỏi sổ đăng ký y tế của Vương quốc Anh, với một tuyên bố xác định cố ý làm sai lệch trong nghiên cứu được đăng trên The Lancet, và bị cấm hành nghề y tại Vương quốc Anh.
CDC, IOM của Học viện Khoa học Quốc gia, Bộ Y tế Australia và Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh đều kết luận rằng không có bằng chứng về mối liên hệ giữa vắc-xin MMR và chứng tự kỷ. Một đánh giá của Cochrane kết luận rằng không có mối liên hệ đáng tin cậy nào giữa vắc-xin MMR và bệnh tự kỷ, rằng MMR đã ngăn ngừa được các bệnh vẫn mang lại gánh nặng tử vong và biến chứng, rằng sự thiếu tin tưởng vào MMR đã làm tổn hại sức khỏe cộng đồng, và rằng thiết kế và báo cáo về kết quả an toàn trong các nghiên cứu vắc xin MMR phần lớn là không đầy đủ. Các đánh giá bổ sung đồng ý với các nhận định trên, với các nghiên cứu phát hiện ra rằng vắc-xin không liên quan đến chứng tự kỷ ngay cả ở những quần thể có nguy cơ cao có anh chị em mắc chứng tự kỷ.
Năm 2009, The Sunday Times báo cáo rằng Wakefield đã thao túng dữ liệu bệnh nhân và báo cáo sai kết quả trong bài báo năm 1998 của mình, tạo ra mối liên hệ với chứng tự kỷ. Một bài báo năm 2011 trên Tạp chí Y khoa Anh đã mô tả cách dữ liệu trong nghiên cứu đã bị Wakefield làm sai lệch để nó đi đến kết luận định trước. Một bài xã luận đi kèm trên cùng một tạp chí đã mô tả công việc của Wakefield là một "gian lận tỉ mỉ" dẫn đến tỷ lệ tiêm chủng thấp hơn, khiến hàng trăm nghìn trẻ em gặp rủi ro và chuyển hướng năng lượng và tiền bạc khỏi nghiên cứu nguyên nhân thực sự của chứng tự kỷ.
Một tòa án đặc biệt đã được triệu tập tại Hoa Kỳ để xem xét các khiếu nại theo Chương trình Bồi thường Thương tật do Vắc xin Quốc gia ra phán quyết vào ngày 12 tháng 2 năm 2009, rằng cha mẹ của trẻ tự kỷ không được bồi thường khi họ tranh cãi rằng một số vắc xin nhất định đã gây ra chứng tự kỷ cho con họ.
Quá tải vắc xin
Quá tải vắc xin, một thuật ngữ phi y tế, là khái niệm cho rằng việc tiêm nhiều loại vắc xin cùng một lúc có thể áp đảo hoặc làm suy yếu hệ thống miễn dịch non nớt của trẻ và dẫn đến các tác dụng phụ. Bất chấp những bằng chứng khoa học hoàn toàn trái ngược với ý kiến này, vẫn có cha mẹ của trẻ tự kỷ tin rằng quá tải vắc-xin gây ra chứng tự kỷ. Kết quả là tranh cãi đã khiến nhiều bậc cha mẹ trì hoãn hoặc tránh tiêm chủng cho con mình. Những nhận thức sai lầm như vậy của cha mẹ là những trở ngại lớn đối với việc tiêm chủng cho trẻ em.
Khái niệm về quá tải vắc xin còn sai sót ở một số cấp độ. Bất chấp sự gia tăng số lượng vắc xin trong những thập kỷ gần đây, những cải tiến trong thiết kế vắc xin đã làm giảm tải lượng miễn dịch từ vắc xin; tổng số thành phần miễn dịch học trong 14 loại vắc xin được tiêm cho trẻ em Hoa Kỳ năm 2009 ít hơn mười phần trăm so với thành phần trong bảy loại vắc xin được tiêm vào năm 1980. Một nghiên cứu được công bố vào năm 2013 cho thấy không có mối tương quan nào giữa chứng tự kỷ và số lượng kháng nguyên trong các loại vắc-xin mà trẻ em được tiêm cho đến hai tuổi. Trong số 1.008 trẻ em tham gia nghiên cứu, 1/4 số trẻ được chẩn đoán mắc chứng tự kỷ sinh từ năm 1994 đến 1999, khi lịch tiêm vắc xin thông thường có thể chứa hơn 3.000 kháng nguyên (trong một mũi vắc xin DTP). Lịch chủng ngừa năm 2012 có thêm một số loại vắc-xin, nhưng số lượng kháng nguyên mà đứa trẻ được tiếp xúc khi hai tuổi là 315. Vắc xin tạo ra một tải lượng miễn dịch rất nhỏ so với các mầm bệnh mà trẻ gặp phải một cách tự nhiên trong một năm điển hình; tình trạng phổ biến ở thời thơ ấu như sốt và viêm tai giữa đặt ra thách thức lớn hơn nhiều đối với hệ thống miễn dịch so với vắc-xin, và các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tiêm chủng, thậm chí nhiều lần tiêm chủng đồng thời, không làm suy yếu hệ thống miễn dịch hoặc làm tổn hại đến khả năng miễn dịch tổng thể. Việc thiếu bằng chứng ủng hộ giả thuyết quá tải vắc xin, kết hợp với những phát hiện này mâu thuẫn trực tiếp với nó, đã dẫn đến kết luận rằng các chương trình vắc xin được khuyến nghị hiện nay không làm "quá tải" hoặc làm suy yếu hệ thống miễn dịch.
Bất kỳ thử nghiệm nào dựa trên việc không tiêm vắc-xin cho trẻ em đều bị coi là phi đạo đức, và các nghiên cứu quan sát có thể bị nhầm lẫn bởi sự khác biệt trong hành vi tìm kiếm chăm sóc sức khỏe của trẻ em chưa được tiêm chủng. Do đó, chưa có nghiên cứu nào so sánh trực tiếp tỷ lệ mắc chứng tự kỷ ở trẻ em đã được tiêm chủng và chưa được tiêm chủng. Tuy nhiên, khái niệm quá tải vắc-xin là không phù hợp về mặt sinh học, vì trẻ được tiêm chủng và trẻ chưa được tiêm chủng có phản ứng miễn dịch giống nhau đối với các bệnh nhiễm trùng không liên quan đến vắc-xin và tự kỷ không phải là một bệnh qua trung gian miễn dịch, vì vậy các tuyên bố rằng vắc-xin có thể gây ra nó bằng cách làm quá tải hệ miễn dịch hệ thống đi ngược lại kiến thức hiện tại về cơ chế bệnh sinh của chứng tự kỷ. Do đó, ý tưởng cho rằng vắc xin gây ra chứng tự kỷ đã bị bác bỏ một cách hiệu quả bởi sức nặng của các bằng chứng hiện tại.
Nhiễm trùng trước khi sinh
Có bằng chứng cho thấy tâm thần phân liệt có liên quan đến việc tiếp xúc trước khi sinh với bệnh rubella, cúm và nhiễm trùng toxoplasmosis. Ví dụ, một nghiên cứu cho thấy nguy cơ mắc bệnh tâm thần phân liệt tăng gấp bảy lần khi các bà mẹ tiếp xúc với cúm trong ba tháng đầu của thai kỳ. Điều này có thể có ý nghĩa đối với sức khỏe cộng đồng, vì các chiến lược ngăn ngừa nhiễm trùng bao gồm tiêm chủng, vệ sinh đơn giản và, trong trường hợp nhiễm toxoplasma là dùng kháng sinh. Dựa trên các nghiên cứu trên mô hình động vật, những lo ngại về mặt lý thuyết đã được đưa ra về mối liên hệ có thể có giữa bệnh tâm thần phân liệt và phản ứng miễn dịch của mẹ được kích hoạt bởi các kháng nguyên vi rút; một đánh giá năm 2009 kết luận rằng không có đủ bằng chứng để khuyến cáo sử dụng thường quy vắc xin cúm đa trị ba trong ba tháng đầu của thai kỳ, nhưng vắc xin này vẫn được khuyến cáo ngoài ba tháng đầu và trong những trường hợp đặc biệt như đại dịch hoặc ở phụ nữ mắc một số bệnh lý khác. Ủy ban Cố vấn về Thực hành Tiêm chủng của CDC, Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Hoa Kỳ và Học viện Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ đều khuyến nghị tiêm phòng cúm định kỳ cho phụ nữ mang thai, vì một số lý do:
Bất chấp các khuyến cáo này, chỉ có 16% phụ nữ Mỹ mang thai khỏe mạnh được khảo sát vào năm 2005 đã được tiêm phòng cúm.
Mối quan ngại về thành phần
Các hợp chất nhôm được sử dụng như tá dược miễn dịch để tăng hiệu quả của nhiều loại vắc-xin. Nhôm trong vắc-xin mô phỏng hoặc gây ra một lượng nhỏ tổn thương mô, khiến cơ thể phản ứng mạnh mẽ hơn với những gì nó nhìn thấy như một sự lây nhiễm nghiêm trọng và thúc đẩy sự phát triển của phản ứng miễn dịch lâu dài. Trong một số trường hợp, các hợp chất này có liên quan đến đỏ, ngứa và sốt cấp thấp, nhưng việc sử dụng nhôm trong vắc-xin không được liên kết với các sự kiện bất lợi nghiêm trọng. Trong một số trường hợp, vắc-xin chứa nhôm có liên quan đến viêm myofascitis, tổn thương nhỏ cỡ kính hiển vi cục bộ có chứa muối nhôm kéo dài đến 8 năm. Tuy nhiên, các nghiên cứu kiểm soát trường hợp gần đây đã không tìm thấy các triệu chứng lâm sàng cụ thể ở các cá nhân có sinh thiết cho thấy MMF và không có bằng chứng cho thấy vắc-xin có chứa nhôm là một rủi ro sức khỏe nghiêm trọng hoặc biện minh cho những thay đổi đối với thực hành tiêm chủng. Trẻ sơ sinh tiếp xúc với số lượng nhôm còn nhiều hơn trong sữa mẹ và sữa bột trẻ sơ sinh so với vắc-xin trong cuộc sống hàng ngày. Nhìn chung, mọi người tiếp xúc với mức độ nhôm tự nhiên tự nhiên ở gần như tất cả các loại thực phẩm và nước uống. Lượng nhôm có trong vắc-xin nhỏ, ít hơn một miligam và mức độ thấp như vậy không được cho là có hại cho sức khỏe con người.