cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taiyalu
Các loài
Chi này có các loài:
Sabrina – Cô phù thủy nhỏ
Sabrina, the Teenage Witch là một bộ phim thuộc thể loại hài kịch tình huống của Mỹ dựa trên cuốn truyện tranh cùng tên của Archie comics là Sabrina the Teenage Witch. Bộ phim được chiếu lần đầu vào ngày 27 tháng 9 năm 1996 với hơn 17 triệu người xem.
Ngôi sao của bộ phim là Melissa Joan Hart trong vai Sabrina Spellman, là một phù thủy tuổi thiếu niên. Vào lần sinh nhật lần thứ 16 của mình, cô phát hiện mình có phép thuật và là một phù thủy. Cô sống với hai người cô "800 tuổi" nhưng lại rất vui vẻ và không kém phần kì quặc của mình. Đó là Hilda Spellman (do Caroline Rhea thủ vai) và Zelda Spellman (do Beth Broderick đóng), cùng với chú mèo biết nói Salem Saberhagen (lồng tiếng bởi Nick Bakay) sống tại một thị trấn " Chỉ có ở phim " tại Westbridge, Massachusetts. Sabrina trải qua nhiều thử thách dở khóc dở cười của tuổi mới lớn cũng như tình cảm đầu đời với anh bạn học cùng trường trung học Harvey Kinkle (do Nate Richert thủ vai). Và tại ngôi trường này, Sabrina cùng đã gặp được rất nhiều người bạn tốt như Jenny (do phần thể hiện của Michelle Beaudoin) và Valerie Birkhead (do phần thể hiện của Lindsay Sloane) và cả một cô bạn Libbi Chessler (do phần thể hiện của Jenna Leigh Green) rất phiền phức luôn và sở hữu từ mẹ câu cửa miệng đại loại như:" Đồ Lập Dị! ".
Phaio sylva
Phaio sylva là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Sabrina – Cô phù thủy nhỏ
Bộ phim được phát sóng trên kênh ABC, The WB của Mỹ. Ra mắt tại Việt Nam với tựa đề "Sabrina - Cô phù thủy nhỏ", phim được phát sóng trên VTV3 vào năm 2002 và HTV3 vào tháng 4/2015.
Phaio sylva
Liên kết ngoài
Thể loại:Phaio
Sabrina – Cô phù thủy nhỏ
Mùa 1 (1996–1997)
Ở mùa đầu tiên, Sabrina phát hiện mình là phù thủy vào sinh nhật thứ 16. Với sự giúp đỡ của hai người cũng là phù thủy, Hilda và Zelda, và chú mèo biết nói Salem, Sabrina học cách làm chủ sức mạnh của mình. Cuộc sống học đường của Sabrina bị thống trị bởi mối quan hệ của cô ấy với Harvey Kinkle, mối quan hệ của cô ấy với người bạn Jenny Kelly và giáo viên của cô ấy Mr. Pool và sự cạnh tranh của cô ấy với đội cổ vũ đanh đá Libby Chessler, người chiến đấu với Sabrina để chiếm lấy tình cảm của Harvey.
Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, phim được ra mắt với tựa đề "Sabrina - Cô phù thủy nhỏ", phim được phát sóng trên VTV3 (phiên bản thuyết minh) vào năm 2002 và HTV3 (phiên bản lồng tiếng) vào tháng 4/2015 lúc 19g30 từ thứ Hai đến Thứ Năm (và sau đó đổi thành 19g30 hàng ngày)
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim giả tưởng Thể loại:Phim truyền hình Mỹ Thể loại:Phim hài tình huống teen Thể loại:Chương trình truyền hình tiếng Anh Thể loại:Phim truyền hình hài kịch Mỹ thập niên 1990 Thể loại:Chương trình truyền hình hài kịch Mỹ thập niên 2000 Thể loại:Phim truyền hình hài kịch tình huống Mỹ Thể loại:Chương trình mạng American Broadcasting Company Thể loại:Chương trình truyền hình của CBS Television Studios Thể loại:Thuật phù thủy trên truyền hình
Ninh Xá (định hướng)
Ninh Xá có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Clerodendrum sessilifolium
Clerodendrum sessilifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Moldenke mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clerodendrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1953
Karacaömerli, Eşme
Karacaömerli là một xã thuộc huyện Eşme, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 108 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak
Phidippus albocinctus
Phidippus albocinctus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Phidippus. Phidippus albocinctus được Lodovico di Caporiacco miêu tả năm 1947.
Tham khảo
Thể loại:Phidippus
Milyutinsky (huyện)
Huyện Milyutinsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Rostov, Nga. Huyện có diện tích 2104 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 19000 người. Trung tâm của huyện đóng ở Milutinskaya.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Rostov Thể loại:Huyện của Nga
Thịt cừu
300px|nhỏ|phải|Thịt cừu nướng ở Nam Phi nhỏ|phải|300px|Thịt cừu tươi 300px|nhỏ|phải|Một miếng sườn cừu Thịt cừu hay thịt trừu là loại thịt thực phẩm từ cừu. Ở một số quốc gia, thịt cừu không những tốt cho sức khỏe mà được coi là món ăn mang lại sự may mắn và sung túc cho người được thưởng thức. Việc tiêu thụ nhiều thịt cừu góp phần thúc đẩy ngành chăn nuôi cừu.
Tổng quan
Thịt cừu có vẻ ngoài khá giống với thịt vịt và thịt bò nhưng thịt cừu ngon là loại thịt có kết cấu mịn, mềm, có độ đàn hồi cao, có vẻ hơi dẻo. Miếng thịt có vết cắt từ màu hồng nhạt đến màu đỏ, ít mỡ trắng bên trong thịt là tươi ngon, miếng thịt cừu đã chuyển sang thâm tím hoặc mỡ có màu vàng là thịt cừu đã không đạt chất lượng tốt nhất. Đặc trưng của thịt cừu là có mùi hăng do phần mỡ đính kèm bén mùi.
Thịt cừu còn là một món ăn lạ chứa rất nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe mà đặc biệt là hệ miễn dịch, hệ thần kinh, trí nhớ… Thịt cừu giúp bổ sung nhiều chất dinh dưỡng và bổ máu, giúp tráng dương, mạnh gân cốt, có lợi cho phổi, giảm tình trạng hen suyễn, viêm phế quản, bệnh phổi hay nhiều chứng bệnh về hô hấp khác thường gặp vào mùa đông. So với dê, hàm lượng các chất dinh dưỡng ở thịt cừu không thua kém. Thịt cừu ngon, giàu chất dinh dưỡng lại ít mỡ, hàm lượng cholesteron thấp cộng thêm tâm lý cừu chỉ ăn cỏ nên sạch vì thế thịt cừu đang được người tiêu dùng nhiều nơi lựa chọn.
Tại Việt Nam, những năm trước đây thịt cừu tiêu dùng trong nước chủ yếu từ nhập khẩu và so với các loại thịt gia súc gia cầm khác, giá thịt cừu ở mức cao hơn. Hiện tại ở Việt Nam cũng đã có một số vùng nuôi được cừu để lấy thịt nên giá cả của thịt cừu không còn đắt giống như những năm về trước. Thậm chí thịt cừu nuôi trong nước còn được ưa chuộng hơn cả thịt cừu nhập khẩu bởi vì giá cả khá mềm, nhiều nạc, xương nhỏ và mùi không gây như thịt cừu nhập khẩu.
Cảnh báo
nhỏ|Một miếng thịt cừu Cần phải chú ý là một số người không thích hợp để ăn thịt cừu như người bị ho, khó tiêu, viêm khớp, eczecma và sốt vì nó có thể làm cho tình trạng bệnh nặng hơn ngoài ra những người bị đau mắt đỏ, đau miệng, nướu, đau cổ họng hay tiêu chảy nên tránh không nên ăn thịt cừu vì có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khó chịu. Không ăn thịt cừu với uống trà vì dễ sinh ra táo bón, những thực phẩm có tính hàn quá cao như dấm, dưa hấu, những thực phẩm có tính nhiệt quá cao như sầu riêng, bí ngô...
Lưu ý về vấn đề thịt bẩn, ở Trung Quốc có hơn 50 tấn thịt cừu giả chứa chất phụ gia gây ung thư đã bị phát hiện tại một nhà máy ở đông bắc Trung Quốc, làm dấy lên mối lo ngại về chất lượng an toàn thực phẩm. Toàn bộ số sản phẩm trên được tái chế từ thịt vịt ôi, mỡ cừu cùng nhiều chất phụ gia khác. Trong các sản phẩm nhiễm độc là 8,69g trên 1 kg, vượt xa tiêu chuẩn quốc gia về thịt tươi và thịt đông lạnh. Thực tế, chỉ cần 3g sodium nitrite là đủ để khiến một người trưởng thành thiệt mạng.
Tại Việt Nam đã thông báo cảnh báo của Trung Quốc về cơ sở sản xuất thịt cừu giả từ thịt vịt và gia cầm kém chất lượng này, Sự việc thịt cừu giả ở Trung Quốc đã khiến không ít người tiêu dùng Việt Nam lo ngại. Trước đó, ở nước này từng có sự kiện 543 thùng thịt cừu bị phát hiện nhiễm vi khuẩn hiếu khí, cliform vượt giới hạn cho phép nhưng không bị xử lý vì có tiếp tay ngầm.
Chú thích
Thể loại:Thịt theo loài Thể loại:Cừu Thể loại:Thịt
Sân bay Bloemfontein
Năm 2004, sân bay này đã phục vụ 225.636 lượt khách (+4.7% vs. '03). Cũng như các sân bay khác ở Nam Phi, sân bay này đang được nâng cấp để phục vụ cho 2010 FIFA World Cup.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tỉnh Free State Thể loại:Sân bay Nam Phi
Chữ Tất-đàm
Chữ Tất Đàm hay chữ Siddham (𑖭𑖰𑖟𑖿𑖠𑖽) là một dạng văn tự cổ của tiếng Phạn được dùng để ghi chép kinh điển Phật giáo ở Ấn Độ thời xưa. Chữ này âm Phạn đọc là Siddhaṃ có nghĩa là "thành tựu"; chữ Devanagari viết là सिद्धं Khi chữ này truyền sang Trung Quốc thì được phiên ra nhiều âm khác nhau: Tất Đàm, Tất Đàn, Tất Đán, Thất Đán, Thất Đàn... Khi truyền sang Nhật Bản thì người Nhật gọi chữ này là Bonji.
Lịch sử
Thời điểm ra đời của loại chữ này đến nay vẫn chưa thống nhất. Theo John Stevens, tác giả Sacred Calligraphy of the East (Thư pháp linh tự Đông Phương) thì hình dạng chữ này chuẩn định vào khoảng năm 700 sau Công nguyên nhưng đã trải qua thời kỳ hình thành khá lâu trước đó. Chứng tích là kinh lá bối bằng chữ Tất Đàm chép Bát Nhã Tâm Kinh được thỉnh từ Thiên Trúc qua ngả Trung Hoa sang tận Nhật Bản năm 610. Một số tài liệu thì cho rằng chữ này hình thành trong khoảng những năm 420-588 và xuất phát từ Nam Ấn.
Chữ Tất Đàm gốc là chữ cổ Gupta, sau đó biến hóa thành chữ Devanagari. Kinh điển Phật giáo từ Ấn Độ thời xưa truyền sang các nước lân cận ở nhiều dạng văn tự khác nhau trong đó chữ Tất Đàm mang tầm quan trọng nhất, trong đó có bộ Kinh tạng của Huyền Trang thỉnh về từ Ấn Độ (vào năm 645).
Tại Việt Nam chữ Tất Đàm từ xưa đến nay được mật truyền trong các tự viện. Với đại chúng thì lối chữ này không có mặt trong các văn bản lưu hành. Ở Trung Quốc thời Đường, kinh văn chữ Phạn chính là chữ Siddham, đã xuất hiện các tác phẩm Phạn Tự Thiên Văn của Nghĩa Tịnh, Tất Đàm Tự Ký của Trí Quảng, Tự Mẫu Biểu của Nhất Hạnh.
Tại Nhật Bản chữ Tất Đàm gọi là Bonji, tức "Phạm tự" (chữ của thiên vương Phạm Thiên). Sử ghi năm 608 đoàn tăng sĩ và tông đồ từ Nhật sang Trung Hoa thỉnh kinh và đem về nước một bộ kinh chữ Bonji. Tông phái Đông Mật của Không Hải cho tới nay vẫn chú trọng lối chữ Tất Đàm trong thư tịch.
Có người cho rằng khi Trung Quốc tiếp thu chữ Nagari thì chữ Tất Đàm bị đẩy vào quên lãng. Thời điểm này cũng là lúc bang giao giữa Nhật và Trung Quốc bị gián đoạn nên chữ Nagari và các thế hệ chữ viết sau này không được truyền sang lấn chân chữ Tất Đàm tại Nhật. Vì lý do đó, chữ này đã trở thành tử ngữ tại Trung Quốc và ở các nước khác trừ nước Nhật. Thực tế là chữ Tất Đàm vẫn được bảo tồn và lưu truyền trong các dòng Mật tông tại các nước trong khu vực.
Các giả thuyết về sự hình thành chữ Tất Đàm
nhỏ|phải|350px|[[Chân ngôn Oṃ Maṇi Padme Hūṃ được viết bằng chữ Siddham]]
Nguyên âm
!Thể độc lập!!Phiên Latin!!Thể ghép với 14px!!Thể độc lập!!Phiên Latin!!Thể ghép với 14px !Thể độc lập!!Phiên Latin!!Thể ghép với 14px!!Thể độc lập!!Phiên Latin!!Thể ghép với 14px
Phụ âm
!rowspan="3"| !colspan="4"|Âm tắc !rowspan="3"|Âm mũi !rowspan="3"|Âm tiếp cận !rowspan="3"|Âm xát !colspan="2" style="font-size:80%"|Vô thanh !colspan="2" style="font-size:80%"|Hữu thanh ! style="font-size:80%"|Âm không bật ! style="font-size:80%"|Âm bật ! style="font-size:80%"|Âm không bật ! style="font-size:80%"|Âm bật !Âm thanh hầu !Âm vòm mềm !Âm vòm !Âm quặt lưỡii !Âm răng !Âm đôi môi !Âm môi răng
Liên kết ngoài
Thể loại:Chữ Brahmic Thể loại:Chữ viết ISO 15924 Thể loại:Chữ viết được mã hóa trong Unicode
Danh sách bài hát quán quân Hot 100 (Việt Nam)
nhỏ|upright|"Mang tiền về cho mẹ" của [[Đen (rapper)|Đen (hợp tác với Nguyên Thảo) là bài hát đầu tiên đứng đầu cả hai bảng xếp hạng Vietnam Hot 100 và Top Vietnamese Songs.]] Billboard Vietnam Hot 100, công bố hàng tuần bởi tạp chí Billboard Việt Nam, là bảng xếp hạng các bài hát thành công nhất tại thị trường âm nhạc Việt Nam. Billboard Việt Nam phát hành hai bảng xếp hạng bài hát, Vietnam Hot 100 và Top Vietnamese Songs, dựa trên hoạt động của bài hát trên lượt tải nhạc số và phát trực tuyến, trong đó Top Vietnamese Songs chỉ bao gồm ca khúc tiếng Việt.
Ghi chú
<references group="lower-alpha"/>
Tham khảo
Việt Nam Thể loại:Việt Nam thập niên 2020
Bài toán Josephus
Bài toán Josephus, hay hoán vị Josephus, là một câu hỏi toán lý thuyết trong khoa học máy tính và toán học.
Điều cốt lõi của bài toán, chính là tìm ra vị trí trong vòng tròn để có thể là người sống sót.
Lịch sử
Bài toán được đặt tên theo Flavius Josephus, một sử gia người Do Thái sinh sống vào thế kỷ thứ nhất. Theo bản tường trình của Josephus về cuộc bao vây Yodfat, ông và 40 người lính bị những người lính La mã vây trong một hang động. Họ thà tự tử còn hơn là bị bắt giữ và giải quyết cách tự tử bằng cách rút thăm. Josephus tuyên bố rằng bằng may mắn hoặc có thể là do bàn tay của Thiên Chúa, ông và một người khác còn sống cho đến cuối cùng và đầu hàng người La Mã thay vì tự tử. Đây là câu chuyện được đưa ra trong Sách 3, chương 8, phần 7 của Chiến tranh Do Thái của Josephus (viết về bản thân mình với ngôi thứ ba):
Liên kết ngoài
Thể loại:Toán học tổ hợp Thể loại:Bài toán tính toán Thể loại:Vấn đề toán học
Femi Joseph
Joseph Femi Olatubosun (sinh ngày 21 tháng 12 năm 1990 ở Kawo, Kaduna State) là một cầu thủ bóng đá người Nigeria.
Sự nghiệp
Olatubosun khởi đầu sự nghiệp cùng với Pepsi Football Academy và gia nhập Liberty Professionals F.C. vào ngày 6 tháng 11 năm 2008. Anh rời Liberty Professionals F.C. vào ngày 21 tháng 2 năm 2009 và ký hợp đồng với câu lạc bộ tại Girabola Caála. Vào tháng 1 năm 2010 he was sold by Liberty Professionals.
Sự nghiệp quốc tế
Anh từng là thành viên của Đội tuyển bóng đá U-17 quốc gia Nigeria và đại diện đội tuyển tham dự 8 Nations Tournament ở Hàn Quốc.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1990 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật thể thao từ Yoruba Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nigeria Thể loại:Cầu thủ bóng đá Học viện bóng đá Pepsi Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liberty Professionals F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ayia Napa FC Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Síp
Chakrabongse Bhuvanath
Chakrabongse Bhuvanath, Hoàng tử của Phitsanulok, (จักรพงษ์ภูวนาถ; ; 03 tháng 3 năm 1883 - ngày 13 tháng 6 năm 1920), là con thứ 40 của vua Chulalongkorn và con thứ tư của Hoàng hậu Sri Bajarindra.
Hoàng tử đã được gửi đến Nga empirein thiếu niên của mình, nơi anh học tại trang một quân đoàn. Ông trở lại Xiêm với một người vợ Nga, Catherine Na Phitsanulok (Yekaterina Desnitskaya; Cyrillic: Екатерина Десницкая) và một ủy ban danh dự trong một Hussarregiment. Các hoàng tử và công chúa có một con trai, Hoàng tử Chula Chakrabongse. Hoàng tử và vợ sống trong Paruskavan cung điện ở Bangkok. Hoàng tử Chakrabongse từng là Tham mưu Trưởng của Xiêm Quân đội Hoàng gia cho đến khi ông qua đời ở tuổi 37 vào năm 1920.
Ông và anh trai ông là Hoàng tử Purachatra, Tư lệnh các kỹ sư quân đội, đã được cụ trong sự phát triển của ngành hàng không ở Anh. Hoàng tử Chakrabongse được nhớ đến nhiều nhất hiện nay là cha đẻ của Hoàng gia hàng không Dịch vụ của quân đội, một tiền thân của Không quân Hoàng gia Thái Lan.
Hoàng tử là một đứa con trai yêu thích của cả nhà vua và hoàng hậu. Ông đại diện cha trên nhiều chuyến thăm nước ngoài, chẳng hạn như để đám cưới của Thái tử Wilhelm và vương miện công chúa Cecilie của Prussia, lễ tang của vua Umberto IOF Ý, và lễ đăng quang của vua George V và Nữ hoàng Mary của Vương quốc Anh trong năm 1911. Hoàng tử Chakrabongse chết vào năm 1920 ở tuổi 37.
Hình ảnh khác
100px 100px thumb|left|Queen Saovabha and her sons, circa 1900 (from left to right: Prince [[Asdang Dejavudh|Asdang, Crown Prince Maha Vajiravudh, Prince Chakrabongse, Queen Saovabha, Prince Prajadhipok, and Prince Chudadhut)]] thumb|right|200px|Chakrabongse Bhuvanath when attending the Staff School
Tham khảo
Thể loại:Hoàng tử Thái Lan Thể loại:Thống chế Lục quân Thái Lan Thể loại:Người Bangkok Thể loại:Triều Chakri Thể loại:Chao Fa Thể loại:Hoàng tộc Chakrabongse
Họ Tắc kè hoa
Họ Tắc kè hoa (danh pháp khoa học: Chamaeleonidae) là một họ thuộc bộ Bò sát có vảy.
Cấu tạo cơ thể
Chúng nổi bật với chân zygodactyl, cặp mắt lập thể và con ngươi của chúng có thể xoay độc lập nên tắc kè có thể nhìn theo hai hướng cùng lúc mà không cần di chuyển đầu di động riêng biệt.
Cách thức ăn thịt
Chiếc lưỡi rất dài, biến hóa cao và di chuyển với tốc độ cao để tóm lấy con mồi.
Phân bố và tính đa dạng
Chúng thích nghi độc đáo cho việc leo trèo và săn bắn thị giác, khoảng 160 loài tắc kè hoa phạm vi từ châu Phi, Madagascar, Nam Âu, trên toàn Nam Á, Sri Lanka; đã được nhập nội đến Hawaii, California, Florida, và được tìm thấy trong môi trường sống ấm áp khác nhau từ rừng mưa đến sa mạc.
Vai trò
Tắc kè hoa thường được giữ như là vật nuôi trong gia đình.
Cách thức duy trì nhiệt
Tắc kè hoa có cơ thể dẹt, tạo điều kiện để di chuyển dễ dàng qua các cành cây và cho phép chúng hấp thụ nhiệt hiệu quả trong buổi sáng và buổi tối bằng cách hướng phần cơ thể về phía Mặt trời.
Sinh sản
Tắc kè hoa sinh sản hữu tính. Một số loài tắc kè hoa sinh sản vô tính.
Lịch sử Ấn Độ
Phần lớn Ấn Độ lục địa nằm dưới sự cai trị của đế quốc Maurya   suốt thế kỷ thứ IV và thứ III trước công nguyên. Sau đó nó lại tan vỡ và rất nhiều phần bị thống trị bởi vô số những vương quốc thời Trung Cổ trong hơn 10 thế kỷ tiếp theo. Những phần phía Bắc được tái hợp một lần nữa vào thế kỷ thứ IV của Công Nguyên và duy trì được sự thống nhất này trong hai thế kỷ tiếp theo, dưới thời của đế quốc Gupta. Đây được coi là thời kỳ hoàng kim của Ấn Độ. Trong suốt giai đoạn cùng thời, và vài thế kỷ sau đó, Ấn Độ bị thống trị bởi nhà Chalukya, nhà Chola, nhà Pallava và nhà Pandya, và trải qua giai đoạn vàng son của mỗi thời kỳ. Cũng trong thời điểm này, Ấn Độ giáo và Phật giáo lan tỏa tới rất nhiều vùng tại Đông Nam Á.
Trong suốt nửa đầu thế kỷ XX, cuộc đấu tranh độc lập toàn quốc được khởi xướng bởi đảng Quốc Đại Ấn Độ, sau đó được kết hợp bởi đảng liên đoàn Hồi giáo. Tiểu lục địa giành được độc lập từ vương quốc Anh năm 1947 sau khi bị chia cắt thành hai quốc gia Ấn Độ và Pakistan. Cánh phía Đông của Pakistan sau đó trở thành quốc gia Bangladesh năm 1971.
Thời tiền sử
nhỏ|trái|hình vẽ trên đá tại hang [[Bhimbetka]]
Những di vật riêng rẽ của người vượn đứng thẳng tại Hathnora, thuộc lưu vực Narmada tại Trung Ấn chứng tỏ rằng Ấn Độ đã có người định cư ít nhất từ thời trung kỷ pleitoxen, độ khoảng 200.000 đến 500.000 năm trước. Thời kỳ đồ đá giữa tại tiểu lục địa Ấn Độ bao phủ một khoảng thời gian độ 250.000, bắt đầu khoảng 300.000 năm trước. Con người hiện đại có vẻ đã định cư ở tiểu lục địa trước giao đoạn cuối của kỷ Băng Hà cuối cùng, khoảng chừng 12.000 năm trước. Những sự định cư lâu dài đầu tiên được xác nhận xuất hiện 9.000 năm trước tại hang đá Bhimbetka, thuộc bang Madhya Pradesh ngày nay. Sự khám phá ra Mehrgarh (7000 năm trước công nguyên trở về trước) là biểu tưởng của văn hóa thời đầu đồ đá mới, nó thuộc tỉnh Balochistan của Pakistan ngày nay. Những dấu tích của văn hóa của một thời kỳ đồ đá mới đã được tìm thấy dưới vịnh Khambat, khảo sát niên đại bằng Carbon xác định vào khoảng năm 7500 trước công nguyên. Văn hóa cuối thời kỳ đồ đá mới xuất hiện ở vùng lưu vực sông Ấn giữa giai đoạn năm 6000 và 2000 trước công nguyên và tại vùng Nam Ấn giữa giai đoạn năm 2800 và 1200 trước công nguyên.
Thời kỳ đồ đồng
nhỏ|Tranh vẽ tường cổ đại tại các [[hang Ajanta, được làm trong thời kì Gupta]] Thời kỳ đồ đồng tại tiểu lục địa Ấn Độ bắt đầu khoảng năm 3300 trước công nguyên với sự mở đầu của văn minh lưu vực sông Ấn. the Ganges-Yamuna Doab, Gujarat, and northern Afghanistan. Dân cư tại lưu vực sông Ấn cổ đại, người Harappa, phát triển những kỹ nghệ trong luyện kim, sản xuất đồng đỏ, đồng, chì và thiếc.
Văn minh lưu vực sông Ấn
nhỏ|phải|Tượng "vua Priest" thuộc nền văn minh lưu vực sông Ấn Văn minh lưu vực sông Ấn, nền văn minh phát triển rực rỡ giai đoạn 2600 đến 1900 trước công nguyên, bao gồm các trung tâm đô thị như Harappa và Mohenjo-daro (tại Pakistan), đánh dầu thời kỳ mở đầu của văn minh đô thị tại tiểu lục địa Ấn Độ. Nó nằm ở trung tâm sông Ấn và các nhánh sông, và mở rộng tới lưu vực sông Ghaggar-Hakra, sông Ganges-Yamuna Doab, Gujarat, và phía Bắc Afghanistan.
Nền văn minh này nổi bật với việc xây dựng các thành phố bằng gạch, hệ thống cống rãnh thoát nước và những tòa nhà nhiều tầng. Giữa những khu định cư là những trung tâm đô thị lớn như Harappa và Mohenjo-daro, cũng như Dholavira, Ganweriwala, Lothal, Kalibanga và Rakhigarhi. Có giả thuyết cho rằng các xáo trộn địa chất cũng như những thay đổi về khí hậu mà hậu quả dẫn đến sự phá rừng chính là nguyên nhân dẫn đến sự suy sụp của nền văn minh này. Sự suy thoái của nền văn minh sông Ấn cũng bao gồm sự đổ vỡ của xã hội đô thị tại Ấn Độ, cũng như các đặc trưng của đô thị như sự sử dụng chữ viết và seals.
Thời kỳ Vệ Đà
nhỏ|200px|phải|Cột Ashoka Văn hóa Vệ Đà là văn hóa Ấn-Aryan có liên kết với kinh Vệ Đà, một trong những văn bản chữ viết cổ nhất còn tồn tại, được soạn truyền miệng bằng tiếng Phạn. Nó kéo dài từ khoảng năm 1500 đến năm 500 trước công nguyên. Lối giao tiếp (nói) chính thống, trong 500 năm đầu tiên (1500 - 1000 trước CN) của thời kỳ Vệ Đà tương tự với thời kỳ đồ đồng Ấn Độ, và trong 500 năm tiếp theo (1000 - 500 trước CN) thì tương tự với thời kỳ đồ sắt Ấn Độ. Rất nhiều học giả ngày nay đặt giả thuyết rằng đã có một sự di cư của người Ấn-Aryan vào Ấn Độ và cho rằng những bộ tộc nói tiếng Ấn-Aryan thời đầu di cư vào phần Tây Bắc của tiểu lục địa vào đầu thiên niên kỷ thứ 2 trước công nguyên. Phần lớn các học giả cho rằng các bộ tộc Ấn-Aryan này có nguồn gốc từ Ba Tư, Kurdistan và Tiểu Á, những nơi mà họ di cư qua phía đông vào Ấn Độ, qua phía Tây vào châu Âu, vượt qua những người châu Âu bản địa phương Bắc rồi đồng hóa với người bản địa tại các vùng họ di cư tới, đồng thời phát tán văn hóa và ngôn ngữ của họ tại đó.
Xã hội đầu thời Vệ Đà bao gồm những bộ tộc dân du mục thảo nguyên bởi giai đoạn đô thị hóa muộn màng bị bỏ rơi bởi những lý do không được biết đến.
Vaishali là thủ đô của "Licchavi," nước cộng hòa thứ hai trên thế giới chỉ sau Arwad. Vương quốc của bộ tộc Karus, được cho rằng là sự khởi đầu của văn hóa đồ gốm đen và đỏ cũng như sự bắt đầu của thời kỳ đồ sắt tại Tây Bắc Ấn Độ, khoảng năm 1000 trước công nguyên (cùng thời với sự ra đời của Atharvaveda, văn bản Ấn Độ đầu tiên đề cập đến sắt, như là śyāma ayas, có nghĩa "Kim loại đen"). Văn hóa gốm mỹ nghệ trải rộng rất nhiều vùng Bắc Ấn Độ đã phát triển mạnh mẽ từ khoảng năm 1100 đến 600 trước công nguyên. Thời kỳ sau này cũng tương ứng với một sự thay đổi trong viễn cảnh về hệ thống sinh sống kiểu bộ lạc đã dẫn đến sự thành lập các vương quốc gọi là Mahajanapadas.
Thiết lập của Mahajanapadas
nhỏ|phải|Ấn Độ 600 TCN Mahajanapadas là 16 vương quốc và nước cộng hòa mạnh nhất của thời đại, nằm chủ yếu trải trên đồng bằng Ấn-Hằng phì nhiêu, tuy nhiên có một số vương quốc nhỏ hơn trải khắp chiều dài và chiều rộng của Ấn Độ
Trong thời đại theo sau thời đại Vệ Đà, một số vương quốc hay thành phố nhỏ hơn bao khắp tiểu lục địa, được nhắc đến trong văn bản Vệ Đà xưa đến năm 1000 TCN. Cho tới 600 TCN, 16 vương quốc và 'cộng hòa' được biết là Mahajanapadas — Kasi, Kosala, Anga, Magadha, Vajji (hay Vriji), Malla, Chedi, Vatsa (hay Vamsa), Kuru, Panchala, Machcha (hay Matsya), Surasena, Assaka, Avanti, Gandhara, Kamboja — trải khắp đồng bằng Ấn-Hằng từ vùng bây giờ là Afghanistan cho đến Bengal và Maharastra..
Đây là đợt đô thị hóa lớn thứ hai ở Ấn Độ sau văn minh thung lũng Ấn Độ. Nhiều bộ tộc nhỏ hơn được nhắc đến trong các văn bản cổ xưa dường như đã có mặt khắp tiểu lục địa. Một vài vua này là cha truyền con nối, trong khi các thành phố khác bầu lên lãnh đạo của họ. Ngôn ngữ của tầng lớp có giáo dục vào thời điểm đó là tiếng Phạn, trong khi tiếng nói của đại đa số dân chúng ở phía bắc Ấn Độ được gọi là Prakrit. Mười sáu vương quốc này đã giảm xuống còn bốn vào năm 500 TCN, đó là thời kỳ của Tất-đạt-đa Cồ-đàm, có lẽ là do xâm chiếm lẫn nhau. Bốn nước còn lại là Vatsa, Avanti, Kosala và Magadha.
Giải vô địch bóng đá thế giới 2010 (Bảng F)
Dưới đây là thông tin chi tiết về các trận đấu trong khuôn khổ bảng F - Giải vô địch bóng đá thế giới 2010, là một trong tám bảng đấu thuộc World Cup 2010. Trận đầu tiên của bảng diễn ra vào ngày 14 tháng 6 năm 2010, và hai trận đấu cuối cùng được đá vào ngày 24 tháng 6. Bảng đấu quy tụ đương kim vô địch thế giới là tuyển Ý; cùng các đội tuyển Paraguay, New Zealand và Slovakia. Đội Ý trước đây đã từng gặp đội Paraguay một lần trong lịch sử các kỳ World Cup tại giải năm 1950.
Lịch sử Ấn Độ
Cuộc xâm lăng của Ba Tư và Hy Lạp
nhỏ|Những cuộc chinh phạt của [[Alexandros Đại đế|Alexandros đã vươn tới vùng viễn Bắc của Ấn Độ, quanh khu vực sông Indus ở Pakistan ngày nay.]] Phần lớn vùng Tây Bắc tiểu lục địa Ấn Độ (ngày nay thuộc vùng Đông Afghanistan và Pakistan phía Tây sông Ấn) chịu sự thống trị của đế quốc Ba Tư vào năm 520 trước CN trong suốt triều đại của Darius Đại đế và vùng đất này bị duy trì sự cai trị trong 2 thế kỷ sau đó. Năm 334 trước CN, Alexandros Đại đế tiêu diệt vương triều Achaemenes, xâm lược một phần nhỏ châu Á và đế quốc Ba Tư, ông xuống tới tận biên giới Tây Bắc tiểu lục địa Ấn Độ, tại đó ông đánh bại vua Porus trong trận Hydaspes (gần Jhelum ngày nay ở Pakistan) và xâm chiếm phần lớn Punjab. Tuy nhiên, quân đội của Alexandros từ chối vượt sông Hyphases (Beas) gần Jalandhar, Punjab. Alexandros bỏ rất nhiều chiến binh Macedonia tại các vùng bị xâm chiếm; còn ông thì quay lại và hành quân xuống phía Tây Nam.
Giải vô địch bóng đá thế giới 2010 (Bảng F)
Đội đứng đầu bảng này sẽ gặp đội nhì bảng E, và ngược lại đội nhì bảng này sẽ gặp đội nhất bảng E.
Tham khảo
Bảng F
Lịch sử Ấn Độ
Cuộc xâm lăng của Ba Tư và Hy Lạp
Cuộc xâm chiếm của Ba Tư và Hy Lạp đã có những tác động lớn đến nền văn minh Ấn Độ. Hệ thống chính trị của người Ba Tư đã ảnh hưởng tới sự hình thành nền thống trị trên tiểu lục địa trong tương lai, bao gồm sự điều hành của triều đại Maurya. Thêm vào đó, vùng Gandhara, thuộc Tây Afghanistan và Tây Bắc Pakistan ngày nay, trở thành một nơi pha trộn của văn hóa Ấn Độ, văn hóa Trung Á, văn hóa Ba Tư và văn hóa Hy Lạp và đã vươn lên trở thành nền văn hóa lai căng, Hy-Phật giáo, loại hình văn hóa kết hợp giữa đạo Phật và văn hóa Hy Lạp đã duy trì cho đến tận thế kỷ thứ V CN và có ảnh hưởng đến sự phát triển nghệ thuật của phật giáo Đại Thừa.
Thời kỳ hoàng kim
nhỏ|phải|[[Đế quốc Quý Sương|Đế quốc Kushan]] nhỏ|trái|[[Vương triều Chalukya|Lãnh thổ của vương triều Chalukya]] nhỏ|phải|Lãnh thổ của [[Rajendra Chola vào khoảng năm 1030]] nhỏ|phải|[[Chola|Vương triều Chola lúc cực thịnh (khoảng năm 1050).]]
Thời kỳ trung cổ của Ấn Độ là một giai đoạn phát triển văn hóa nổi bật. Satavahanas, hay còn gọi Andhras, là vương triều đã cai trị khắp vùng Nam và Trung tiểu lục địa Ấn Độ từ khoảng năm 230 TCN. Satakarni, vị vua thứ sáu của vương triều Satvahana, đã đánh bại vương triều Sunga ở Bắc Ấn Độ. Satvahana còn có một đế vương vĩ đại nữa, đó là Gautamiputra Satakarni. Vương quốc Kuninda là một quốc gia nhỏ ở Himalaya tồn tại từ khoảng thế kỷ thứ II TCN đến khoảng thế kỷ thứ III. Đế quốc Kushan từ Trung Á đã xâm nhập miền Tây Bắc Ấn Độ vào khoảng giữa thế kỷ thứ I, lập nên những đế quốc mà sau này trải dài từ Peshawar tới vùng trung lưu sông Hằng và có thể đến cả vịnh Bengal. Nó bao gồm cả nhà nước Bactria cổ đại (ở miền Bắc Afganistan ngày nay) và Nam Tajikistan. Các Tây Satrap (35-405) đã thống trị vùng Tây và Trung Ấn Độ. Họ kế tục các nhà nước Ấn-Scythia và cùng thời với các nhà nước Kusha ở miền Bắc tiểu lục địa Ấn Độ, và Satavahana (Andhra) ở miền Trung Ấn Độ.
Các đế quốc khác nhau như Vương quốc Pandya, Vương triều Chola, Vương triều Chera, Vương triều Kadamba, Vương triều Tây Ganga, các vương triều Pallava và Chalukya thay nhau thống trị miền Nam bán đảo Ấn Độ. Một vài vương quốc nữa đã hình thành ở vùng biển Đông Nam. Các nhà nước này đã tiến hành chiến tranh với nhau và với các nhà nước Decan để giành quyền bá chủ miền Nam. Kalabhras, một vương quốc theo đạo Phật, đã có lúc lấn át cả các vương triều hùng mạnh Chola, Chera and Pandya ở Nam Ấn.
Cuối thời trung cổ
Kỷ nguyên kinh điển của Ấn Độ bắt đầu từ thời Gupta và những cuộc nổi dậy khi Harsha chinh phạt miền Bắc khoảng thế kỷ VII, và kết thúc bằng sự diệt vong của Đế quốc Vijayanagara ở miền Nam, trước những cuộc xâm lăng của các thế lực phương Bắc ở thế kỷ XIII. Đây là thời kỳ mà nền nghệ thuật của Ấn Độ đã có những tác phẩm đẹp nhất, được xem là bản thu nhỏ của sự phát triển nghệ thuật kinh điển, và sự phát triển của các hệ thống tinh thần và triết học sẽ được tiếp tục trong Ấn giáo, Phật giáo. nhỏ|trái|250px|Tam giác [[Kanauj là trung tâm của các đế quốc - Rashtrakuta của Deccan, Pratihara của Kannauj, và Pala của Bengal.]]
Vua Harsha của Kannauj đã thống nhất được miền Bắc Ấn Độ trong thế kỷ VII, sau khi vương triều Gupta diệt vong. Nhưng sau khi ông qua đời, vương quốc của ông cũng diệt vong theo. Từ thế kỷ VII đến IX, có 3 vương triều cạnh tranh nhau để làm bá chủ miền Bắc Ấn: Pratihara của Malwa và sau đó là Kannauj, Pala của Bengal, và Rashtrakuta của Deccan. Vương triều Sena sau đó cai trị vương quốc Pala, còn Pratiharas thì phân rã thành nhiều nhà nước nhỏ. Đây là những Rajputs đầu tiên, những vương quốc cố tồn tại dưới hình thức nào đó suốt gần một thiên niên kỷ cho đến khi Ấn Độ giành được độc lập từ người Anh. Các sử liệu cho biết các vương quốc Rajput đã xuất hiện ở Rajasthan vào thế kỷ VI, các vương quốc Rajput nhỏ đã thống trị nhiều vùng của Bắc Ấn. Có một Rajput của dòng họ Chauhan, đó là Prithvi Raj Chauhan, đã có những cuộc chiến đẫm máu chống lại sự xâm lấn của các Hồi vương. Triều Shahi đã cai trị miền Đông Afghanistan, miền Bắc Pakistan, và Kashmir từ giữa thế kỷ VII đến đầu thế kỷ XI. Trong khi tư tưởng thành lập một đế quốc Đại Ấn Độ sụp đổ ở miền Bắc khi đế quốc của Harsha diệt vong, nó lại hình thành ở miền Nam.
Kỷ nguyên của các đế chế Hồi giáo
nhỏ|phải|250px|[[Gol Gumbaz ở Bijapur, là mái vòm tiền hiện đại lớn thứ 2 trên thế giới sau Byzantine Hagia Sophia.]]
Sau khi Hồi giáo chinh phục Ba Tư (nay là Iran) phía Tây Ấn Độ, họ lại muốn chinh phục cả Ấn Độ, nền văn minh cổ điển giàu có nhất, nơi có nền thương mại quốc tế phát triển và những mỏ kim cương nổi tiếng thế giới. Các vương quốc ở phía Bắc Ấn Độ đã kháng cự suốt vài thế kỷ, song những vương quốc hồi giáo vẫn được thành lập và mở rộng ra cả miền Bắc của tiểu lực địa. Nhưng, trước khi có những cuộc xâm lăng của các tộc người Turk, các cộng đồng thương mại Hồi giáo đã phát triển phồn thịnh suốt dọc miền duyên hải Nam Ấn Độ, đặc biệt là ở Kerala, nơi mà những người Hồi giáo từ bán đảo A Rập di cư tới cùng với các mối liên hệ thương mại ở Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, điều này đánh dấu sự thâm nhập của tín ngưỡng Abraham Trung Đông vào văn hóa dharma Hindu có sẵn ở miền Nam Ấn Độ, thường là dưới hình thức nguyên thủy. Sau đó, các vương quốc hồi giáo Bahmani và Deccan đã phát triển phồn thịnh ở miền Nam.
Hồi quốc Delhi
nhỏ|200px|phải|[[Qutub Minar là minaret (tháp nhà thờ Hồi giáo) bằng gạch cao nhất thế giới, được xây dựng theo lệnh của Qutb-ud-din Aybak.]]
Trong các thế kỷ XII và XIII, các tộc người Thổ và Pashtun đã xâm lăng các vùng ở miền Bắc Ấn Độ và lập nên Hồi quốc Delhi vào khoảng đầu thế kỷ XIII, dưới hình thức nhà nước Rajput. Hồi quốc Mamluk kế tiếp đã tiếp tục chính phục các vùng đất rộng lớn hơn ở Bắc Ấn Độ, xấp xỉ diện tích xưa kia của triều Gupta, trong khi đế quốc Khilji thậm chí còn chinh phục được hầu hết miền Trung Ấn Độ, nhưng rồi lại không thành công trong việc chinh phục và hợp nhất cả tiểu lục địa này. Hồi quốc đã đánh dấu sự khởi đầu của cuộc phục hưng văn hóa Ấn Độ. Sự hòa trộn văn hóa Ấn-Hồi đã dẫn tới sự ra đời của các công trình kiến trúc, âm nhạc, văn học, tín ngưỡng, và trang phục mang tính tổng hợp. Người ta phỏng đoán rằng ngôn ngữ Urdu (nghĩa đen là "bộ lạc" hay "trại" trong nhiều phương ngữ Turk) được hình thành chính trong thời kỳ Hồi quốc Dehli bởi sự pha trộn của những người nói tiếng Sanskrit bản địa với những người dân nói tiếng Ba Tư, Turk và A Rập di cư tới trong thời kỳ người Hồi giáo cai trị. Hồi quốc Delhi là đế quốc Ấn Độ-Hồi giáo duy nhất có nhân vật nữ trong số chỉ vài nhân vật nữ cầm quyền ở Ấn Độ, đó là Razia Sultan (1236-1240).
Timur, kẻ chinh phạt vĩ đại người Turk-Mông Cổ, bắt đầu tấn công triều Tughlaq ở thành phố Dehli ngày nay vào năm 1398. Quân đội của sultan Nasir-u Din Mehmud của Tughlaq đã bị đánh bại vào ngày 17 tháng 12 năm 1398. Timur tiến vào Delhi, cướp bóc và tàn phá thành phố rồi rút lui.
Thời kì Mogul
nhỏ|Phạm vi của [[Đế quốc Mogul vào thế kỷ XVII.]] nhỏ|[[Taj Mahal, do hoàng đế Mogul là Shah Jahan xây dựng]]
Năm 1526, Babur, một hậu duệ của Timur và Thành Cát Tư Hãn, đã vượt qua Đèo Khyber và lập nên Đế quốc Mogul, tồn tại đến hơn 200 năm. Triều Mogul thống trị gần hết tiểu lục địa Ấn Độ vào năm 1600; Sau năm 1707, đế chế này bắt đầu suy yếu dần và diệt vong vào năm 1857 sau khi bị thất bại trong Khởi nghĩa Ấn Độ 1857. Thời kỳ này đánh dấu sự thay đổi xã hội mạnh mẽ ở tiểu lục địa khi đa số người Ấn Độ giáo bị các hoàng đế Mogul cai trị, và họ đã phải nhẫn nại bảo vệ tín ngưỡng của mình, cũng có nghĩa là trung thành với văn hóa Ấn Độ giáo. Vị hoàng đế nổi tiếng Akbar, cháu nội của Babar, đã cố gắng tạo lập quan hệ hữu hảo với người Ấn Độ giáo. Song, các vị hoàng đế tiếp theo như Aurangazeb lại cố gắng hoàn thành sự thống trị của Hồi giáo và kết quả là một vài ngôi đền lịch sử đã bị phá hủy và những người không theo đạo Hồi bị đánh thuế. Trong thời kỳ Đế quốc Mogul suy yếu, tức là sau thời điểm đế quốc này có phạm vi lãnh thổ rộng tương đương lãnh thổ của đế quốc cổ đại Maurya, một vài đế quốc nhỏ hơn đã hình thành và lấp khoảng trống quyền lực hoặc góp phần mình vào sự suy yếu của Mogul. Vương triều Mogul có lẽ là vương triều giàu có nhất từng tồn tại. Năm 1739, Nader Shah đã đánh bại quân đội Mogul trong Đại chiến Karnal. Sau khi thắng lợi, Nader đã chiếm và cướp phá Delhi, mang đi rất nhiều kho báu, gồm cả chiếc Ngai Chim Công.
Trong thời kì Mogul, các thế lực chính trị chi phối bao gồm đế quốc Mogul và các chư hầu của nó, và sau đó là các quốc gia kế tục nổi lên - kể cả liên minh Maratha - kẻ đã chiến đấu chống lại vương triều Mogul đang ngày một suy yếu và không được tôn kính nữa. Các hoàng đế Mogul, mặc dù thường sử dụng chiến thuật thô bạo để cai trị đế quốc của mình, đã có chính sách hội nhập với văn hóa Ấn Độ và điều này khiến họ thành công ở những nơi mà vương triều Delhi đã thất bại. Akbar Đại đế đặc biệt nổi tiếng vì chính sách này. Akbar đã tuyên bố "Amari" hay không sát sinh trong những ngày lễ thiêng của đạo Jaina. Ông giảm mức "thuế Jazia" đánh vào những người không theo đạo Hồi. Các hoàng đế Mogul đã kết hôn với các quý tộc địa phương, và liên minh với các Maharaja địa phương, có gắng pha trộn văn hóa Thổ-Ba Tư của họ với phong cách Ấn Độ cổ, tạo nên kiến trúc Ấn-Saracen độc đáo. Chính sự xói mòn của truyền thống này cùng với sự thô bạo và tập quyền ngày càng tăng đã góp phần quan trọng vào sự sụp đổ sau Aurangzeb, vị hoàng đế Mogul không như các tiên đế của mình, đã áp dụng các chính sách tương đối không đa nguyên đối với phần lớn dân chúng, khiến cho người Hindu chiếm đa số nổi giận.
Thời kỳ hậu Mogul
nhỏ|250px|[[Đế quốc Maratha năm 1760. Đế quốc Ấn giáo cuối cùng ở Ấn Độ.]] nhỏ|trái|250px|[[Harmandir Sahib hay Đền Vàng là nơi thờ cúng thiêng liêng nhất đối với các tín đồ đạo Sikh]]
Trong thời kỳ hậu Mogul, người ta chứng kiến sự thống trị của bá chủ Maratha cũng như các nhà nước khu vực nhỏ khác (hầu hết là các nhà nước chư hầu hậu Mogul), chứng kiến các hoạt động ngày một gia tăng của các thế lược phương Tây. Vương quốc Maratha được thành lập và củng cố bởi Shivaji. Vào thế kỷ XVIII, nhà nước này phát triển thành Đế quốc Maratha dưới sự cai trị của các Peshwa. Năm 1760, đế quốc này đã trải rộng thực tế gần như khắp tiểu lục địa. Sự bành trướng của đế quốc bị chặn lại sau khi Maratha bị quân Afghan của Ahmad Shah Abdali đánh bại tại Trận Panipat lần thứ ba (năm 1761). Vị Peshwa cuối cùng, Baji Rao II, lại bị quân đội Anh quốc đánh bại trong Chiến tranh Anh-Maratha lần thứ ba.
Mysore là một vương quốc ở Nam Ấn Độ, do vương triều Wodeyar thành lập vào khoảng năm 1400. Sự cai trị của các Wodeyar bị ngắt quãng bởi Hyder Ali và con trai là Tippu Sultan. Dưới sự cai trị của 2 người này, Mysore đã giành chiến thắng trong một loạt cuộc chiến tranh mà đôi khi trước những đội quân liên minh giữa Anh và Maratha, nhưng hầu hết là trước người Anh với sự hỗ trợ của Pháp. Hyderabad do Triều Qutb Shahi của Golconda thành lập vào năm 1591. Sau một khoảng thời gian ngắn bị Môgôn cai trị, Asif Jah, một viên quan của Mogul, đã giành được quyền kiểm soát Hyderabad và tự tuyên bố mình là Nizam-al-Mulk của Hyderabad vào năm 1724. Sau đó nước này do một Nizam cha truyền con nối cai trị suốt từ năm 1724 đến năm 1948. Cả Mysore lẫn Hyderabad đều trở thành thuộc quốc của Ấn Độ thuộc Anh.
Vương quốc Punjab do người Sikh cai trị là một thực thể chính trị đã cai trị vùng mà ngày nay là Punjab. Đây là khu vực rộng lớn cuối cùng ở tiểu lục địa bị người Anh chinh phục. Các cuộc chiến tranh Anh-Sikh đã đánh dấu sự sụp đổ của Đế quốc Sikh. Vào quãng thế kỷ XVIII, Nepal ngày nay được thành lập bởi các thủ lĩnh Gorkha, và các Shah và Rana đã nỗ lực rất cao để bảo vệ bản sắc dân tộc và sự toàn vẹn của mình.
Thời kỳ thuộc địa
Thành tựu hàng hải của Vasco da Gama đã tìm ra cho châu Âu một hải trình mới tới Ấn Độ vào năm 1498 và tạo thuận lợi cho thương mại Ấn-Âu. Người Bồ Đào Nha nhanh chóng thiết lập các thương điếm tại Goa, Daman, Diu và Bombay. Tiếp theo là người Hà Lan, người Anh thiết lập một thương điếm ở cảng Surat năm 1619— rồi người Pháp. Những cuộc xung đột giữa các vương quốc Ấn Độ đã tạo cơ hội cho thương nhân châu Âu dần dần tạo được những ảnh hưởng chính trị và trú chân vững chắc. Mặc dù những thế lực châu Âu lục địa này đã kiểm soát nhiều khu vực ở Nam và Đông Ấn Độ trong thế kỷ sau đó, cuối cùng họ vẫn để mất tất cả lãnh địa của mình ở Ấn Độ vào tay người Anh, ngoại trừ ngoài Pháp còn giữ được các tiền đồn ở Pondicherry và Chandernagore, người Hà Lan còn giữ được cảng ở Travancore, và người Bồ Đào Nha chỉ còn vài thuộc địa nhỏ ở Goa, Daman, và Diu.
nhỏ|400px|Bản đồ Ấn Độ: vùng xẫm là các tỉnh thuộc Anh, vùng xẫm nhẹ là các tiểu vương quốc Ấn Độ, vùng trắng là các nước xung quanh. Công ty Đông Ấn Anh được hoàng đế Môgôn là Jahangir cho phép buôn bán với Ấn Độ vào năm 1617. Dần dần họ tăng được ảnh hưởng của mình và làm cho hoàng đế Môgôn trên thực tế là Farrukh Siyar trao cho họ dastaks hay quyền buôn bán tự do ở Bengal vào năm 1717. Nawab of Bengal Siraj Ud Daulah, người cai trị trên thực tế tỉnh Bengal, đã chống lại những nỗ lực của người Anh khai thác quyền lợi này. Điều đó dẫn tới Trận Plassey năm 1757, tại đó "quân đội" của Công ty Đông Ấn do Robert Clive chỉ huy đã đánh bại quân của Nawab. Đây là cơ sở chính trị đầu tiên để người Anh đòi hỏi quyền lợi về lãnh thổ ở Ấn Độ. Clive được Công ty Đông Ấn bổ nhiệm làm "Toàn quyền Bengal" đầu tiên vào năm 1757. Sau Trận Buxar năm 1764, Công ty Đông Ấn đã đòi được quyền dân sự về hành chính ở Bengal; việc này đánh dấu sự khởi đầu của công cuộc cai trị chính thức, mà về sau đã nhấn chính hầu hết Ấn Độ và làm tiêu tan sự thống trị Môgôn cũng như chính vương triều này trong vòng 1 thế kỷ tiếp theo. Công ty Đông Ấn đã giữ độc quyền về thương mại ở Bengal. Họ ban hành chế độ địa tô gọi là Permanent Settlement - một chế độ kiểu phong kiến ở Bengal (xem Zamindar).
Vào những năm 1850, Công ty Đông Ấn đã kiểm soát gần hết tiểu lục địa Ấn Độ, bao gồm cả Pakistan và Bangladesh ngày nay. Chính sách cai trị của họ đôi khi được mô tả cô đọng là Chia để trị, lợi dụng sự kình định giữa các tiểu vương quốc, các nhóm xã hội và tôn giáo. Trong thời kỳ British Raj, nạn đói, thường góp phần làm cho các chính sách cai trị thất bại, một vài trận đói khủng khiếp nhất còn được ghi chép lại, gồm cả Đại nạn đói 1876–78, đã khiến cho từ 6,1 triệu đến 10,3 triệu người chết và nạn đói ở Ấn Độ 1899–1900, làm từ 1,25 triệu đến 10 triệu người chết. Đại dịch hạch lần thứ ba khởi đầu từ Trung Quốc giữa thế kỷ XIX, lây lan khắp lục địa và đã làm 10 triệu người Ấn Độ thiệt mạng. Mặc dù dịch bệch và nạn đói thường trực, nhưng dân số của tiểu lục địa Ấn Độ, đã tăng từ 125 triệu vào năm 1750, lên 389 triệu vào năm 1941.
Phong trào lớn đầu tiên chống lại sự thống trị khắc nghiệt của Công ty Đông Ấn Anh quốc là Khởi nghĩa Ấn Độ năm 1857, còn gọi là "Binh biến Ấn Độ" hay "Binh biến lính Ấn" hay "Chiến tranh Độc lập lần thứ nhất". Sau 1 năm lạc loạn, quân đội của Công ty Đông Ấn với sự hỗ trợ của quân đội Anh đã trấn áp được cuộc nổi dậy. Lãnh tụ trên danh nghĩa của cuộc nổi dậy, vị hoàng đế Môgôn cuối cùng Bahadur Shah Zafar, phải lưu vong ở Miến Điện, các con của ông bị chém đầu và dòng dõi Môgun chấm dứt. Ngay sau binh biến, toàn bộ quyền lực đã được chuyển từ tay Công ty Đông Ấn sang Nhà nước Anh. Nhà nước Anh cai trị hầu hết Ấn Độ làm thuộc địa; phần đất của Công ty Đông Ấn do công ty này trực tiếp kiểm soát và phần còn lại thông qua các tiểu vương Ấn Độ. Có khoảng 565 tiểu vương quốc ở tiểu lục địa Ấn Độ vào thời điểm người Anh trao trả độc lập cho Ấn Độ vào tháng 8 năm 1947.
Phong trào đấu tranh giành độc lập ở Ấn Độ
nhỏ|phải|[[Rabindranath Tagore là người châu Á đầu tiên đoạt giải Nobel và là tác giả của quốc ca Ấn Độ.]] Bước đầu tiên tiến tới độc lập và nền dân chủ kiểu phương Tây ở Ấn Độ là việc bổ nhiệm các ủy viên hội đồng người Ấn vào hội đồng tư vấn cho phó vương, và việc thành lập các hội đòng tỉnh có các thành viên là người Ấn tham gia rộng rãi vào các hội đồng lập pháp. Từ năm 1920 các nhà lãnh đạo như Mohandas Karamchand Gandhi đã bắt đầu tiến hành các phong trào rộng rãi chống lại British Raj. Subash Chandara Bose là một nhà đấu tranh vì tự do khác đã thành lập các lực lượng có vũ trang để chống lại nhà cầm quyền Anh. Bhagat Singh cũng là một nhà đấu tranh vì tự do, được xem là một trong những nhà cách mạng có ảnh hưởng nhất trong phong trào đấu tranh giành độc lập ở Ấn Độ. Ông thường được gọi là Shaheed Bhagat Singh (từ shaheed có nghĩa là "kẻ tử vì đạo"). Veerapandiya Kattabomman là một nhà đấu tranh vì tự do khác, người đã khởi xướng phong trào của mình chống lại nhà cầm quyền bằng cách chống sưu thuế. Các hoạt động cách mạng chống lại nhà cầm quyền Anh cũng nổ ra ở hầu khắp tiểu lục địa Ấn Độ, và những phong trào này đã giành lại được nền độc lập cho tiểu lục địa này vào năm 1947. Một năm sau, Gandhi bị ám sát. Nhưng, ông đã thành công trong việc giành lại độc lập cho tổ quốc mình.
Độc lập và chia cắt
250px|nhỏ|[[Mahatma Gandhi và Jawaharlal Nehru năm 1937.]] Cùng với ước vọng độc lập, sự căng thẳng giữa người Hindu và người Hồi giáo cũng phát triển theo năm tháng. Người Hồi giáo luôn là nhóm người thiểu số, và triển vọng về một chính quyền của riêng người Hindu đã khiến họ lo ngại; họ không tin sự cai trị của người Hindu cũng chẳng kém gì sự cai trị của người Anh. Năm 1915, Mohandas Karamchand Gandhi đã thành công một cách kỳ lạ trong việc lãnh đạo sự đoàn kết giữa hai nhóm người để giành độc lập cho nước mình. Ảnh hưởng thế tục của Gandhi tới Ấn Độ và khả năng của ông trong việc giành độc lập thông qua một phong trào rộng rãi hoàn toàn không bạo lực đã làm cho ông trở thành một trong những nhà lãnh đạo vĩ đại nhất. Ví dụ, việc ông mặc trang phục vải thô dệt thủ công Khadi đã làm suy yếu ngành dệt của người Anh và ông đã hướng dẫn được đoàn tuần hành ra biển, nơi những người tuần hành tự làm ra muối để phản đối sự độc quyền của người Anh. Người Ấn Độ đã gọi ông là Mahatma, hay Linh hồn Vĩ đại. Người Anh đã phải cam kết rời khỏi Ấn Độ vào năm 1947.
Các lãnh thổ Ấn Độ thuộc Anh đã giành được độc lập vào năm 1947, sau khi phân chia thành Liên bang Ấn Độ và Lãnh thổ tự trị Pakistan. Tiếp theo và trước khi có sự chia cắt các tỉnh Punjab và Bengal, bạo động giữa người Sikh, Hindu và Hồi giáo đã bùng nổ ở một vài nơi, bao gồm Punjab, Bengal và Delhi, làm 500.000 người thiệt mạng. Ngoài ra, vào thời kỳ này, người ta còn chứng kiến một trong những cuộc di cư ồ ạt nhất trong lịch sử hiện đại, với khoảng 12 triệu người Hindu, Sikh và Hồi giáo di chuyển giữa các quốc gia mới được thành lập là Ấn Độ và Pakistan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Nam Á
Tổng đình công
nhỏ| Vorwärts tuyên bố cuộc tổng đình công ở [[Đức vào ngày 9 tháng 11 năm 1918, vào đầu Cách mạng Tháng Mười Một. ]] Tổng đình công (hoặc đình công hàng loạt) là một hành động đình công trong đó một tỷ lệ đáng kể trong tổng số lực lượng lao động trong thành phố, khu vực hoặc quốc gia có tham gia. Các cuộc tổng đình công được đặc trưng bởi sự tham gia của công nhân trong hàng loạt địa điểm làm việc và có xu hướng liên quan đến toàn bộ cộng đồng. Các cuộc tổng đình công lần đầu tiên xảy ra vào giữa thế kỷ 19, và có đặc điểm của nhiều cuộc đình công quan trọng trong lịch sử.
Cổ đại
Dạng ban đầu của cuộc tổng đình công có thể là vụ plebis secessio ở Rome cổ đại. Trong Outline Of History, HG Wells đã ghi lại "cuộc tổng đình công của những người pleb, người plebeian dường như đã phát minh ra cuộc đình công, xuất hiện lần đầu tiên trong lịch sử." Cuộc đình công đầu tiên của họ xảy ra bởi vì họ "thấy phẫn nộ với bạn bè, những người thường phục vụ nhà nước một cách dũng cảm trong các quân đoàn, bị xiềng xích và giảm xuống làm nô lệ theo yêu cầu của các chủ nợ quý tộc."
Wells lưu ý rằng "những người theo chủ nghĩa trung thành đã tận dụng những lợi thế chính trị của họ để làm giàu thông qua các cuộc chinh phạt quốc gia với chi phí không chỉ của kẻ thù bị đánh bại, mà cả những người plebeian nghèo hơn... " Người plebeia, những người được cho là tuân thủ luật pháp, nhưng không được phép biết luật (mà những người theo chủ nghĩa có thể đọc thuộc lòng), đã thành công, giành được quyền kháng cáo bất kỳ sự bất công nào đối với đại hội. Vào năm 450 TCN, trong một sự nhượng bộ do sự nổi loạn của người plebeia, luật pháp của Rome đã được viết lại cho tất cả mọi người xem xét.
Thời hiện đại
Hành động tổng đình công chỉ trở thành một đặc điểm của bối cảnh chính trị với sự khởi đầu của Cách mạng Công nghiệp. Lần đầu tiên trong lịch sử, một số lượng lớn người là thành viên của tầng lớp lao động công nghiệp; họ sống ở thành phố và trao đổi sức lao động để lấy tiền. Đến thập niên 1830, khi phong trào Chartist lên đến đỉnh điểm, 'ý thức' công nhân thực sự và lan rộng đã bắt đầu thức tỉnh ở nước Anh. trái|nhỏ|171x171px| [[William Benbow hình trong tạp chí Punch năm 1848. ]] Nhà lý thuyết đầu tiên xây dựng và phổ biến ý tưởng về một cuộc tổng đình công nhằm cải cách chính trị là nhà viết sách cấp tiến William Benbow. Tham gia chặt chẽ với cuộc biểu tình diễu hành Blanketeers được Lancashire Weavers chuẩn bị vào tháng 3 năm 1817,, ông trở thành người cộng sự của William Cobbett và dùng thời gian của mình để "kích động tầng lớp lao động tại các cuộc họp ngành nghề của họ và câu lạc bộ họ thường tụ tập."
Vào ngày 28 tháng 1 năm 1832, Benbow xuất bản một cuốn sách nhỏ có tựa đề Đại lễ toàn quốc và Đại hội các tầng lớp sản xuất. Benbow bắt đầu ủng hộ hành động trực tiếp và thậm chí bạo lực để cải cách chính trị, đặc biệt là ông đã nâng cao ý tưởng của mình với một "ngày lễ quốc gia" và "hội nghị quốc gia". Bằng cách này, ông có nghĩa là một giai đoạn tổng đình công kéo dài của các tầng lớp lao động, đó sẽ là một hành động thiêng liêng hoặc thiêng liêng (do đó là "ngày thánh"), trong thời gian đó, các ủy ban địa phương sẽ giữ hòa bình và bầu các đại biểu vào một đại hội hoặc đại hội quốc gia, mà sẽ đồng ý định hướng tương lai của quốc gia. Các công nhân đình công nhằm hỗ trợ bản thân với tiền tiết kiệm và tịch thu của các giáo xứ, và bằng cách đòi hỏi sự đóng góp từ những người giàu.
Ý tưởng về một Ngày lễ quốc gia của Benbow đã được các người vận động Đại hội thông qua năm 1839, Benbow đã dành thời gian ở Manchester trong 2 năm 1838-9 thúc đẩy ý tưởng này thông qua một cuốn sách nhỏ của mình.