cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lê Huy Trâm
Thăng trầm theo vận nước
Cuối năm 1788, vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) đem quân ra Bắc. Nghe tin, ông tập hợp được chừng vài trăm quân liền kéo đến Thăng Long để liệu bề chống đỡ. Nhưng chỉ đi đến Thanh Trì (Hà Nội), thì phần đông quân lính của ông đều bỏ trốn vì nghe thanh thế quân Tây Sơn mạnh quá. Trước tình hình này, Lê Huy Trâm bèn cải dạng đến ẩn trong nhà người học trò ở làng Bùi (tức Bùi Xá, nay thuộc xã Phong Khê, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh).
Đầu năm Kỷ Dậu (1789), quân Tây Sơn đánh tan 29 vạn quân Thanh. Định xong Bắc Hà, vua Quang Trung truyền chỉ đòi số bề tôi cũ của nhà Lê phải ra trình diện để bổ dụng. Không tuân theo lệnh, đến đêm, Lê Huy Trâm đem gia quyến chạy lên ẩn ở làng Lưỡng Quán thuộc trấn Sơn Tây (nay thuộc Vĩnh Phúc). Vì sợ quân Tây Sơn dò la được, và vì phải kiếm sống, kể từ đó ông và gia đình phải đi chạy ẩn nhiều nơi khác nữa, như bến Suối ở làng Thanh Trì (nay thuộc Bình Xuyên, Vĩnh Phúc), làng Can Phối, làng Phúc Sài, chùa Tây Phương...Vì cớ gọi không ra, triều Tây Sơn đã ra lệnh tịch thu nhà cửa của ông ở Xã Đàn và ở Bối Khê.
Ngày 30 tháng 3 năm Tân Hợi (1791), quân Tây Sơn kéo đến vây làng Phúc Sài, nhưng không bắt được bắt được ông, mà chỉ bắt được hai con trai ông (sau trốn được). Bị truy đuổi, ông lại chạy đến ẩn ở bến Suối, rồi chạy đến ở động Hương Tích. Mai danh ẩn tích, và rày đây mai đó như vậy, nên ông được người ta gọi là "cụ (hay ông) đồ già".
Năm Ất Mão (1795) đời vua Cảnh Thịnh, quan trấn giữ Bắc thành có đưa thư đến làng thăm hỏi anh em ông (em ông là Lê Huy Thân, đỗ Hương cống năm 1774), nhưng người làng trả lời là họ đã phiêu bạt nơi nào không rõ.
Sau, Lê Huy Trâm nghe tin chúa Nguyễn Phúc Ánh (sau này là vua Gia Long) dấy quân ở Gia Định, và học trò ông là Đặng Trần Thường cũng đã vào đấy giúp. Ông bèn cùng 5, 6 người cựu thần nhà Lê lén vào Gia Định bái yết, định cùng hiệp sức diệt nhà Tây Sơn để mưu hưng phục cho nhà Lê ở đất Bắc Hà. Nhưng về sau ông nhận thấy chúa Nguyễn không có ý gì hưng Lê, vì vậy khi theo quân ra đến Tam Điệp (Ninh Bình), ông bèn xin về.
Qua đời
Ông để lại một tập thơ và một quyển văn sách.
Thương tiếc
Bạn đỗ đồng khoa là Phạm Quý Thích có viếng ông một câu đối như sau: Nghĩa là:
Theo bài phú "Thanh Oai phong vật" của Đốc học Nguyễn Uông thì ông và em ông (Lê Huy Thân) đều được gọi tôn là "Bối Khê phu tử". Hiện ở thôn Song Khê, xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội) có nhà thờ Tiến sĩ Hoàng giáp Lê Huy Trâm, mà nhân dân thường gọi là "nhà thờ chi họ Lê".
Thơ trước khi mất
Trước khi mất, Lê Huy Trâm có bài thơ tự viếng mình như sau:
Chú thích
Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Quan lại nhà Lê trung hưng Thể loại:Nhà giáo Việt Nam Thể loại:Thủ khoa Nho học Việt Nam Thể loại:Hoàng giáp Việt Nam
Thanh Sơn (nhạc sĩ)
Khởi đầu là ca sĩ
Ông học nhạc từ hồi tiểu học với thầy Võ Đức Phấn (em ruột nhạc sĩ Võ Đức Thu). Năm 1955, thầy Phấn mất, ông lên Sài Gòn làm thuê, ở mướn nhưng vẫn tiếp tục học nhạc với thầy Lê Thương và nuôi ước mơ trở thành ca sĩ.
Đến năm 1959, ông đăng ký tham dự cuộc tuyển lựa ca sĩ của Đài phát thanh Sài Gòn và đoạt giải nhất. Ban giám khảo cuộc thi đó có những tên tuổi như: Dương Thiệu Tước, Võ Đức Thu, Thẩm Oánh, Nghiêm Phú Phi. Sau khi đoạt giải ông được mời đi hát trong ban Tiếng tơ đồng của Hoàng Trọng.
Chuyển sang sáng tác nhạc
Dù đã là ca sĩ, ông vẫn mày mò học sáng tác nhạc với cuốn "Để sáng tác một ca khúc" của Hoàng Thi Thơ.
Ca khúc đầu tiên của ông là Tình học sinh ra đời năm 1962, tuy nhiên chẳng được một ai lưu ý. Sang năm sau, Nỗi buồn hoa phượng ra đời, trở thành một trong những ca khúc nổi tiếng nhất viết về mùa hè.
Năm 1963, ông bỏ hẳn nghề ca sĩ để chuyên tâm sáng tác.
Từ 1973, nhạc của ông bắt đầu chuyển hướng sang đề tài quê hương.
Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông ngưng sáng tác.
Bắt đầu sáng tác nhạc trở lại từ thập niên 1990, những ca khúc mới mang âm hưởng dân ca của ông lập tức được công chúng đón nhận. Nhiều bài hát trong giai đoạn này trở nên thịnh hành tới ngày nay như Hình bóng quê nhà, Hành trình trên đất phù sa, Bạc Liêu hoài cổ,...
Từ năm 2000, ông làm phụ trách biên tập chương trình cho Trung tâm Băng nhạc Rạng Đông.
Năm 2006, trung tâm Thúy Nga thực hiện chương trình Paris By Night 83 - Những Khúc Hát Ân Tình vinh danh ông, cùng với 2 nhạc sĩ Xuân Tiên và Nguyễn Ánh 9.
Năm 2007, kỷ niệm năm Thanh Sơn 69 tuổi, Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức đêm nhạc mang tên ông.
Qua đời
Năm 2011, ông bị tai biến mạch máu não khi đang cùng trung tâm Thúy Nga thực hiện cuốn Paris By Night 103 - Tình Sử Trong Âm Nhạc Việt Nam. Sau một thời gian điều trị, ông qua đời lúc 14h 30' ngày 4 tháng 4 năm 2012 tại Thành phố Hồ Chí Minh vì tuổi già sức yếu.
Nội dung sáng tác
Nhạc của Thanh Sơn thời kỳ đầu thường nói về tình cảm của tuổi học trò, đặc biệt là mùa hè. Bài Nỗi buồn hoa phượng được ông tâm đắc nhất, với những câu ca chân tình rất quen thuộc: 200px|nhỏ|phải|Bìa ca khúc Nỗi buồn hoa phượng. Ngoài đề tài học trò, ông còn có nhiều tác phẩm ở một số chủ đề khác. Như ca ngợi mùa xuân: ...hay những bài nhạc vàng than trách số phận, viết theo điệu boléro: 200px|phải|nhỏ|Bìa ca khúc Trả lại thời gian. Ít ai biết rằng nàng thơ trong các sáng tác của ông là nữ ca sĩ Thanh Tuyền. Nhiều sáng tác của ông đã viết dành tặng riêng cho tiếng hát Thanh Tuyền: Nỗi buồn hoa phượng, Nhật kí đời tôi, Hoa tím người xưa, Trả lại thời gian, Giòng suối xanh, Dư âm mùa hạ, Chuyện tình hoa Lưu Ly... Tiếng hát cao vút, trong trẻo của cô học trò 17 tuổi càng đưa những tác phẩm của ông trở nên thăng hoa hơn. Thời gian trước 1973, lời ca của ông chịu ảnh hưởng của nhạc vàng: chân thật, giản dị, ít trau chuốt,.. Đến khi ông chuyển hướng sang nhạc quê hương, lời ca mới được chú trọng – như chính ông nhìn nhận.
Nhiều bài hát được viết để hát bằng giọng Nam bộ, với những điệu hò, điệu ru rất quen thuộc với người miền Nam: Ngoài ra, Thanh Sơn cũng thường đem những địa danh, những đặc sản, những giai thoại có thật vào nhạc, như là một cách quảng bá hình ảnh miền quê xứ đó: Ông đã viết nhạc cho hầu khắp các địa danh ở Nam Bộ, chỉ trừ Tiền Giang mà theo ông: "Chưa viết được vì hai chữ Tiền Giang đưa vào nhạc khó quá. Tôi sẽ cố gắng tìm cho ra cái tứ để ca ngợi mảnh đất Tiền Giang trong thời gian tới".
Ngoài nhạc về miền Nam, ông còn viết một số bài ca ngợi các miền khác, như bài Non nước hữu tình (miền Bắc), Trở lại thành phố sương mù, Thương về cố đô, Đôi lời gửi Huế (miền Trung), Quê hương 3 miền (cả ba miền). Trong suốt thời gian từ thập niên 1970 cho tới cuối thập niên 1990, Thanh Sơn là một trong những nhạc sĩ năng nổ nhất của miền Nam với những bài nhạc ca ngợi quê hương.
Một số ca khúc bị nhầm lẫn
Thật ra, có hai bài hát cùng tựa Phượng Buồn : một bài ("Anh đến với em vào một ngày trời đẹp nắng...") là sáng tác của nhạc sĩ Tuấn Hải viết năm 1974; một bài ("Mỗi năm một làn hoa phượng rơi. Thôi nhé bạn ơi xa biệt rồi...") là sáng tác của nhạc sĩ Thanh Sơn và Song Ngọc viết năm 1967.
Bài hát Hai Cánh Phượng Buồn là sáng tác của Trường Hải, phổ từ thơ Tạ Vũ Thy.
Bài hát Hát Nữa Đi Em là sáng tác của Phố Thu. Thanh Sơn không tham gia viết nhạc hoặc lời.
Bài hát Đêm Hoa Đăng là sáng tác của Văn Khánh & Thanh Sơn.
Bài hát Em Bỏ Dòng Sông là sáng tác của Trúc Phưong.
Bài hát Bội Bạc là sáng tác của Đắc Chung.
Bài hát Tình Yêu Vỗ Cánh là sáng tác của Tuấn Phương & Linh Thư và bị nhầm là của Thanh Sơn trong Paris By Night 50.
Chú thích
Thể loại:Nhạc sĩ nhạc vàng Thể loại:Ca sĩ nhạc vàng Thể loại:Nhạc sĩ nhạc đỏ Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Nhạc sĩ nhạc tình tự quê hương Thể loại:Người Sóc Trăng Thể loại:Sinh tại Sóc Trăng Lê Văn Thiện
Vauchelles
Vauchelles là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 54 mét trên mực nước biển.
Khanashin (huyện)
Khanasin là một huyện thuộc tỉnh Helmand, Afghanistan. Dân số thời điểm năm 1999 là 21,797 người.
Xem thêm
Thể loại:Tỉnh Helmand Thể loại:Huyện của Afghanistan
Khanasin District
Ninh Tấn
Ninh Tấn (chữ Hán giản thể: 宁晋县, âm Hán Việt: Ninh Tấn huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hình Đài, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1107 ki-lô-mét vuông, dân số 720.000 người. Mã số bưu chính Ninh Tấn là 055550. Chính quyền Ninh Tấn đóng ở trấn Phượng Hoàng. Ninh Tấn được chia thành 5 trấn và 10 hương.
Tham khảo
Thể loại:Đơn vị cấp huyện Hà Bắc Thể loại:Đường Sơn
Pristoderus philpotti
Pristoderus philpotti là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Pristoderus
Caldearenas
Caldearenas là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 270 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Huesca
Saint-Boingt
Saint-Boingt  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp.
Ischnomesus vinogradovi
Ischnomesus vinogradovi là một loài chân đều trong họ Ischnomesidae. Loài này được Birstein miêu tả khoa học năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Ischnomesus
Ovotispa atricolor
Ovotispa atricolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1928.
Tham khảo
Thể loại:Ovotispa
Vesoul
Vesoul là tỉnh lỵ của tỉnh Haute-Saône, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 17.168 người (thời điểm 1999).
Liên kết ngoài
Thể loại:Haute-Saône
Ommatius similis
Ommatius similis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ommatius similis được Becker miêu tả năm 1925. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Ommatius
Setodes pulcher
Setodes pulcher là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Setodes
Ronino
Ronino là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Postomino, thuộc hạt Sławno, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 6 km phía tây nam Postomino, 13 km phía bắc Sławno và 179 km về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Thời kỳ Đại Chính
thumb|Nhật Bản chiếm đóng thành phố [[Khabarovsk của Nga trong Nội chiến Nga, 1919]]
Varinfroy
Varinfroy là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 74 mét trên mực nước biển.
Thời kỳ Đại Chính
Thời kỳ Đại Chính (大正時代) là một thời kỳ trong lịch sử Nhật Bản từ ngày 30 tháng 7 năm 1912 đến 25 tháng 12 năm 1926, dưới sự trị vì của Thiên Hoàng Đại Chính. Vị thế của hoàng đế mới còn yếu dẫn đến việc chuyển giao quyền lực từ nhóm chính khách thiểu số sang quốc hội Nhật Bản và các đảng dân chủ. Do đó, thời kỳ này còn được xem là khoảng thời gian của các phong trào tự do như "Dân chủ Đại Chính" ở Nhật Bản; nó thường được phân biệt với thời kỳ Minh Trị đầy hỗn loạn trước và thời kỳ đầu của chủ nghĩa quân phiệt ở thời kỳ Chiêu Hòa.
Varinfroy
Tham khảo
Thể loại:Xã của Oise
Thời kỳ Đại Chính
Di sản thời Minh Trị
thumb|[[Nhật hoàng Đại Chính|Thiên Hoàng Đại Chính năm 1912]]
Vào ngày 30 tháng 7 năm 1912, Thiên hoàng Minh Trị mất và Thái tử Yoshihito đã kế vị ngai vàng với tư cách là Thiên hoàng Nhật Bản. Trong chiếu chỉ đăng cơ của mình, Hoàng đế mới lên ngôi đã tuyên bố niên hiệu của mình Đại Chính, có nghĩa là "sự công bình tuyệt vời".
Sự kết thúc của thời kỳ Minh Trị được đánh dấu bằng các chương trình đầu tư và quốc phòng lớn của chính phủ trong và ngoài nước, tín dụng gần như cạn kiệt và thiếu dự trữ ngoại tệ để trả nợ. Ảnh hưởng của văn hóa phương Tây trong thời kỳ Minh Trị vẫn tiếp tục diễn ra. Kobayashi Kiyochika đã áp dụng các phong cách hội họa phương Tây trong khi tiếp tục vẽ  ukiyo-e . Okakura Kakuzō giữ mối quan tâm đến truyền thống hội họa Nhật Bản. Mori Ōgai đã nghiên cứu ở phương Tây và giới thiệu một cái nhìn hiện đại hơn về cuộc sống của con người.
Các sự kiện diễn ra từ Minh Trị Duy tân vào năm 1868 đã chứng kiến không chỉ hoàn thành nhiều mục tiêu kinh tế và chính trị trong và ngoài nước - Nhật Bản không phải chịu số phận thực dân như các quốc gia châu Á khác - mà còn là một kích thích trí tuệ mới, ở thời điểm mà sự quan tâm trên toàn thế giới đối với chủ nghĩa xã hội và giai cấp vô sản thành thị đang phát triển. Quyền bầu cử phổ thông cho nam giới, phúc lợi xã hội, quyền lao động và các cuộc biểu tình bất bạo động là lý tưởng của phong trào cánh tả ban đầu. Tuy nhiên, sự đàn áp của chính phủ đối với các hoạt động cánh tả đã dẫn đến hành động cánh tả cực đoan hơn và thậm chí còn mạnh mẽ hơn, dẫn đến việc giải tán Đảng Xã hội Nhật Bản (社会 党  Nihon Shakaitō ) chỉ một năm sau khi thành lập và là thất bại chung của phong trào xã hội chủ nghĩa năm 1906.
Sự khởi đầu của thời kỳ Đại Chính được đánh dấu bởi cuộc khủng hoảng chính trị Đại Chính vào năm 1912,13 làm gián đoạn nền chính trị thỏa hiệp trước đó. Khi Saionji Kinmochi cố gắng cắt giảm ngân sách quân sự, bộ trưởng quốc phòng đã từ chức, hạ bệ nội các Rikken Seiyūkai. Cả Yamagata Aritomo và Saionji đều từ chối tại nhiệm và  genrō  không thể tìm ra giải pháp. Sự phẫn nộ của công chúng đối với sự thao túng quân sự của nội các và bầu lại Katsura Tarō nhiệm kỳ ba dẫn đến vẫn còn nhiều yêu cầu chấm dứt nền chính trị của các  genrō . Bất chấp sự phản đối của người bảo hộ cũ, các lực lượng bảo thủ đã thành lập một đảng của riêng họ vào năm 1913,  Rikken Dōshikai , đảng này đã giành được đa số trong Nghị viện hơn Seiyūkai vào cuối năm 1914.
Vào ngày 12 tháng 2 năm 1913, Yamamoto Gonnohyōe đã kế tục Katsura với tư cách là thủ tướng. Vào tháng 4 năm 1914, Ōkuma Shigenobu đã thay thế Yamamoto.
Chiến tranh thế giới thứ nhất và bá quyền ở Trung Quốc
Chiến tranh thế giới thứ nhất cho phép Nhật Bản, một nước thuộc phe Đồng minh chiến thắng, mở rộng ảnh hưởng ở châu Á và thu được các vùng lãnh thổ mới ở vùng xích đạo phía bắc Thái Bình Dương. Nhật Bản tuyên chiến với Đức vào ngày 23 tháng 8 năm 1914 và nhanh chóng chiếm các vùng lãnh thổ thuộc Đức như vùng Sơn Đông của Trung Quốc, quần đảo Mariana, quần đảo Caroline, quần đảo Marshall các đảo khác ở bắc Thái Bình Dương. Vào ngày 7 tháng 11, Giao Châu đã đầu hàng Nhật Bản.
Cùng với các đồng minh phương Tây tham chiến nhiều ở châu Âu, Nhật Bản đã tìm cách củng cố vị thế của mình ở Trung Quốc bằng cách trình bày Hai mươi mốt yêu sách (対華二十一ヶ条要求; ) với Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc vào tháng 1 năm 1915. Bên cạnh việc mở rộng quyền kiểm soát đối với các lãnh thổ thuộc Đức, Mãn Châu và Nội Mông, Nhật Bản cũng tìm cách sở hữu chung một tổ hợp khai thác và luyện kim lớn ở miền trung Trung Quốc. Nhật cũng cấm Trung Quốc nhượng lại hoặc cho thuê bất kỳ khu vực ven biển nào cho một cường quốc thứ ba. Cùng với các biện pháp kiểm soát chính trị, kinh tế và quân sự khác mà nếu đạt được, Nhật Bản sẽ đặt Trung Quốc dưới sự bảo hộ của mình. Trước các cuộc đàm phán chậm chạp với chính phủ Trung Quốc cộng với tâm lý bài Nhật ở Trung Quốc lan rộng và sự lên án của quốc tế, Nhật Bản buộc phải rút gọn các yêu cầu và hiệp ước cuối cùng được ký vào tháng 5 năm 1915.
Bá quyền của Nhật Bản ở miền bắc Trung Quốc và các khu vực khác của châu Á đã được tạo điều kiện thông qua các thỏa thuận quốc tế khác. Một thỏa thuận với Nga vào năm 1916 đã giúp bảo đảm hơn nữa ảnh hưởng của Nhật Bản ở Mãn Châu và Nội Mông, và các thỏa thuận với Pháp, Anh và Hoa Kỳ vào năm 1917 đã công nhận lợi ích lãnh thổ của Nhật Bản ở Trung Quốc và Bắc Thái Bình Dương. Các khoản vay Nishihara (được đặt theo tên của Nishihara Kamezo, đại diện của Tokyo tại Bắc Kinh) vào năm 1917 và 1918 nhằm hỗ trợ chính phủ Trung Quốc, đưa Trung Quốc vào tình trạng nợ nần với Nhật Bản. Đến cuối cuộc chiến, Nhật Bản hoàn thành các đơn đặt hàng vật tư chiến tranh cần thiết của các đồng minh châu Âu ngày một nhiều, do đó giúp đa dạng hóa ngành công nghiệp nước này, tăng xuất khẩu và lần đầu tiên biến Nhật Bản từ quốc gia con nợ thành quốc gia chủ nợ.
Sức mạnh của Nhật Bản ở châu Á đã tăng lên sau sự sụp đổ của chính phủ Đế quốc Nga vào năm 1917 sau Cách mạng Bolshevik. Muốn nắm bắt cơ hội, quân đội Nhật đã lên kế hoạch chiếm Siberia xa về phía tây đến Hồ Baikal. Để làm như vậy, Nhật Bản đã phải đàm phán một thỏa thuận với Trung Quốc cho phép quá cảnh quân đội Nhật qua lãnh thổ Trung Quốc. Mặc dù lực lượng đã được thu nhỏ lại để tránh sự phản đối của Hoa Kỳ, hơn 70.000 lính Nhật đã gia nhập các đơn vị nhỏ hơn nhiều của Lực lượng viễn chinh Đồng minh gửi đến Siberia vào tháng 7 năm 1918 như một phần của việc Đồng minh can thiệp vào cuộc Nội chiến Nga.
Vào ngày 9 tháng 10 năm 1916, Terauchi Masatake đã đảm nhận vị trí thủ tướng từ Ōkuma Shigenobu. Vào ngày 2 tháng 11 năm 1917, Thỏa thuận Lansing-Ishii giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản đã công nhận lợi ích của Nhật Bản tại Trung Quốc và cam kết giữ một "Chính sách mở cửa" (門戸開放政策). Vào tháng 8 năm 1918, các cuộc bạo loạn đã nổ ra ở các thị trấn và thành phố trên khắp Nhật Bản.
Nhật Bản sau Thế chiến thứ nhất: Nền Dân chủ Đại Chính
Hệ thống chính trị hai đảng đã phát triển ở Nhật Bản kể từ đầu thế kỷ đã có từ sau Thế chiến I, đã tạo ra biệt danh cho thời kỳ này, "Dân chủ Đại Chính". Năm 1918, Hara Takashi, một người được Saionji chống lưng và có ảnh hưởng lớn trong nội các Seiyūkai trước chiến tranh, đã trở thành thường dân đầu tiên làm thủ tướng. Ộng ta đã tận dụng các mối quan hệ lâu dài mà anh ta có trong toàn chính phủ, giành được sự ủng hộ của  genrō  còn sống và Thượng Viện, và đưa vào nội các của mình với tư cách là bộ trưởng quốc phòng Tanaka Giichi, người được đánh giá cao hơn do có các mối quan hệ dân sự-quân sự có lợi hơn so với người tiền nhiệm của mình. Tuy nhiên, những vấn đề lớn mà Hara phải đối mặt: lạm phát, sự cần thiết phải điều chỉnh nền kinh tế Nhật Bản với hoàn cảnh sau chiến tranh, dòng tư tưởng nước ngoài và một phong trào lao động mới nổi. Các giải pháp trước chiến tranh đã được nội các áp dụng cho các vấn đề hậu chiến này, và rất ít trong số chúng được thực thi để cải cách chính phủ. Hara đã đảm bảo đa số Seiyūkai thông qua các phương pháp được kiểm chứng theo thời gian, chẳng hạn như luật bầu cử mới và tái phân chia bầu cử, và bắt tay vào các chương trình công trình công cộng lớn do chính phủ tài trợ.
Công chúng ngày càng vỡ mộng với nợ quốc gia ngày càng tăng và luật bầu cử mới, vẫn giữ nguyên các tiêu chuẩn thuế tối thiểu cũ cho cử tri. Các lời kêu gọi về quyền bầu cử phổ thông và dỡ bỏ mạng lưới đảng phái chính trị cũ. Sinh viên, giáo sư đại học và nhà báo, được hỗ trợ bởi các công đoàn lao động và được truyền cảm hứng từ một loạt các nhà tư tưởng dân chủ, xã hội chủ nghĩa, cộng sản, vô chính phủ, và các trường phái tư tưởng phương Tây lớn khác, ủng hộ quyền bầu cử phổ thông cho nam giới vào năm 1919 và 1920. Cuộc bầu cử mới vẫn mang lại một đa số Seiyūkai khác, nhưng hầu như không như vậy. Trong môi trường chính trị thời đó, đã có sự phát triển của các đảng mới, bao gồm các đảng xã hội và cộng sản.
Giữa lúc tình hình chính trị sôi nổi như thế này, Hara bị ám sát bởi một công nhân đường sắt bất mãn vào năm 1921. Hara được kế tục bởi các thủ tướng vô đảng phái và nội các chia rẽ. Nỗi lo sợ về một cuộc bầu cử rộng lớn hơn, quyền lực cánh tả và sự thay đổi xã hội ngày càng tăng sinh ra cùng với dòng văn hóa đại chúng phương Tây dẫn đến việc thông qua Luật gìn giữ hòa bình vào năm 1925, cấm mọi thay đổi trong cấu trúc chính trị hoặc bãi bỏ tài sản tư nhân.
Vào năm 1921, trong giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh, Nhật Bản đã phát triển và ra mắt Hōshō. Đây là tàu sân bay được thiết kế có mục đích đầu tiên trên thế giới. Nhật Bản sau đó đã phát triển một đội tàu sân bay không nước nào sánh kịp.
Liên minh không ổn định và sự chia rẽ trong Quốc hội đã dẫn đến việc Kenseikai (憲政会 Hiệp hội chính phủ lập hiến) và Seiyū Hontou (政友本党 True Seiyūkai) hợp nhất thành Rikken Minseitō (立憲民政党 Đảng Dân chủ lập hiến) vào năm 1927. Nền tảng Rikken Minseitou đã được cam kết với hệ thống nghị viện, chính trị dân chủ, và hòa bình thế giới. Sau đó, cho đến năm 1932, Seiyūkai và Rikken Minseitou thay phiên nhau nắm quyền.
Bất chấp các vấn đề chính trị và hy vọng cho chính phủ có trật tự hơn, các cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước đã thách thức bất cứ đảng nào nắm quyền. Các chương trình thắt lưng buộc bụng tài chính và kêu gọi sự ủng hộ của công chúng đối với các chính sách bảo thủ của chính phủ như Luật Gìn giữ Hòa bình, bao gồm nhắc nhở về nghĩa vụ đạo đức phải hy sinh cho Thiên hoàng và nhà nước - đã được đưa ra làm giải pháp. Mặc dù suy thoái toàn cầu vào cuối những năm 1920 và đầu những năm 1930 có tác dụng tối thiểu đối với Nhật Bản, thậm chí xuất khẩu của Nhật Bản đã tăng trưởng đáng kể trong giai đoạn này thì bất mãn vấn gia tăng, tiêu biểu là cuộc tấn công vào thủ tướng Rikken Minseitou Osachi Hamaguchi vào năm 1930. Mặc dù Hamaguchi vẫn sống sót sau cuộc tấn công và cố gắng tiếp tục tại chức bất chấp vết thương nghiêm trọng, ông buộc phải từ chức vào năm sau và chết không lâu sau đó.
Chủ nghĩa cộng sản và phản ứng của người Nhật
Chiến thắng của phe Bolshevik ở Nga vào năm 1922 và hy vọng của họ về cách mạng thế giới đã dẫn đến việc thành lập Comitern. Cộng đồng đã nhận ra tầm quan trọng của Nhật Bản trong việc đạt được cuộc cách mạng thành công ở Đông Á và tích cực trong việc thành lập Đảng Cộng sản Nhật Bản, được thành lập vào tháng 7 năm 1922. Mục tiêu được công bố của Đảng Cộng sản Nhật Bản vào năm 1923 bao gồm việc thống nhất giai cấp công nhân cũng như nông dân, công nhận Liên Xô và rút quân Nhật khỏi Siberia, Sakhalin, Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan. Trong những năm tiếp theo, các nhà chức trách đã cố gắng đàn áp đảng này, đặc biệt là sau Sự kiện Toranomon khi một sinh viên cấp tiến bị ảnh hưởng bởi các nhà tư tưởng Marxist Nhật Bản đã cố gắng ám sát Hoàng tử nhiếp chính Hirohito. Luật gìn giữ hòa bình 1925 là một phản ứng trực tiếp với "những suy nghĩ nguy hiểm" được thực hiện bởi các thành phần cộng sản ở Nhật Bản.
Việc tự do hóa các luật bầu cử với Luật bầu cử chung năm 1925 đã có lợi cho các ứng cử viên cộng sản, mặc dù chính Đảng Cộng sản Nhật Bản đã bị cấm. Tuy nhiên một đạo luật gìn giữ hòa bình mới vào năm 1928 đã cản trở những nỗ lực cộng sản bằng cách cấm các đảng mà họ đã xâm nhập. Bộ máy cảnh sát thời đó có mặt khắp nơi và khá kỹ lưỡng trong nỗ lực kiểm soát phong trào xã hội chủ nghĩa. Đến năm 1926, Đảng Cộng sản Nhật Bản đã bị buộc phải hoạt động ngầm. Đến mùa hè năm 1929, sự lãnh đạo của đảng hầu như đã bị phá hủy, và đến năm 1933, đảng này đã tan rã.
Thuyết Liên Á là đặc trưng của đường lối chính trị cánh hữu và chủ nghĩa quân phiệt bảo thủ kể từ khi khởi đầu cuộc Duy tân Minh Trị, góp phần rất lớn vào đường lối chính trị hiếu chiến của thập niên 1870. Các cựu samurai hết thời đã thành lập các hội yêu nước và các tổ chức thu thập thông tin tình báo, chẳng hạn như Gen'yōsha (玄洋社 Huyền Dương Xã, được thành lập năm 1881) và chi nhánh của nó sau này, Kokuryūkai (黒竜会 Hắc Long Hội hay Hắc Long Giang Hội, được thành lập năm 1901). Các nhóm này trở nên tích cực trong việc đối nội và ngoại giao, giúp đỡ những phần tử hiếu chiến và ủng hộ các lý tưởng dân tộc cực đoan cho đến khi kết thúc Thế chiến II. Sau những chiến thắng của Nhật Bản trước Trung Quốc và Nga, những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan tập trung vào các vấn đề trong nước và nhận thấy các mối đe dọa trong nước như chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.
Chính sách đối ngoại thời Đại Chính
thumb|Tòa thi chinh thành phố Kofu thứ hai. Được thực hiện vào năm 1918.
Chủ nghĩa dân tộc mới nổi của Trung Quốc, chiến thắng của những người cộng sản ở Nga và sự hiện diện ngày càng tăng của Hoa Kỳ ở Đông Á đều chống lại lợi ích chính sách đối ngoại hậu chiến của Nhật Bản. Bốn năm viễn chinh ở Siberia và các hoạt động ở Trung Quốc, kết hợp với các chương trình chi tiêu lớn trong nước, đã làm cạn kiệt thu nhập thời chiến của Nhật Bản. Chỉ thông qua các hoạt động kinh doanh cạnh tranh, được hỗ trợ bởi sự phát triển kinh tế và hiện đại hóa công nghiệp mạnh hơn nữa, tất cả đều được hỗ trợ bởi sự lớn mạnh của  zaibatsu , Nhật Bản mới có hy vọng trở thành kẻ thống trị ở châu Á. Hoa Kỳ, vốn từ lâu là nguồn hàng nhập khẩu và các khoản vay cần thiết để phát triển, được coi là trở ngại lớn cho mục tiêu này vì các chính sách ngăn chặn chủ nghĩa đế quốc của Nhật Bản.
Một bước ngoặt quốc tế trong ngoại giao quân sự là Hội nghị Washington năm 1921-1922, nơi tạo ra một loạt các thỏa thuận ảnh hưởng đến một trật tự mới trong khu vực Thái Bình Dương. Các vấn đề kinh tế của Nhật Bản đã khiến cho việc xây dựng hải quân gần như không thể và, nhận ra cần phải cạnh tranh với Hoa Kỳ trên cơ sở kinh tế hơn là dựa trên cơ sở quân sự. Việc xây dựng mối quan hệ trở nên không thể tránh khỏi. Nhật Bản đã có thái độ trung lập hơn đối với cuộc nội chiến ở Trung Quốc, bỏ các nỗ lực mở rộng quyền bá chủ của mình ở Trung Quốc bản thổ, và cùng với Hoa Kỳ, Anh và Pháp khuyến khích sự phát triển của Trung Quốc.
Trong Hiệp ước bốn cường quốc về lãnh thổ các đảo được ký ngày 13 tháng 12 năm 1921, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Anh và Pháp đã đồng ý công nhận hiện trạng ở Thái Bình Dương, và Nhật Bản và Anh đã đồng ý chấm dứt Hiệp ước Liên minh chính thức của họ. Hiệp ước Hải quân Washington, được ký ngày 6 tháng 2 năm 1922, đã thiết lập những giới hạn của việc chế tạo tàu chiến của Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản, Pháp và Ý (lần lượt là 5, 5, 3, 1.75 và 1.75) và giới hạn kích thước và vũ khí trên tàu vốn đã được đóng hoặc đang đóng. Trong một động thái giúp Hải quân Hoàng gia Nhật Bản tự do hơn ở Thái Bình Dương, Washington và London đã đồng ý không xây dựng bất kỳ căn cứ quân sự mới nào giữa Singapore và Hawaii.
Mục tiêu của Hiệp ước chín cường quốc cũng được ký kết vào ngày 6 tháng 2 năm 1922 bởi Bỉ, Trung Quốc, Hà Lan và Bồ Đào Nha, cùng với năm cường quốc ban đầu, là để ngăn chặn một cuộc chiến ở Thái Bình Dương. Các bên ký kết đồng ý tôn trọng độc lập và tính toàn vẹn của Trung Quốc, không can thiệp vào các nỗ lực của Trung Quốc nhằm thiết lập một chính phủ ổn định, không tìm kiếm các đặc quyền ở Trung Quốc hoặc đe dọa các vị trí của các quốc gia khác ở đó, để hỗ trợ một chính sách bình đẳng về thương mại và công nghiệp của tất cả các quốc gia ở Trung Quốc, xem xét lại về đặc quyền ngoại giao và quyền tự chủ về thuế quan. Nhật Bản cũng đồng ý rút quân khỏi Sơn Đông, từ bỏ tất cả các quyền kinh tế thuần túy ở đó và rút quân khỏi Siberia.
Kết thúc nền dân chủ Đại Chính
Nhìn chung, trong những năm 1920, Nhật Bản đã thay đổi đường hướng của mình đối với một hệ thống chính phủ dân chủ. Tuy nhiên, chính phủ nghị viện không bắt rễ đủ sâu để chịu được áp lực kinh tế và chính trị trong những năm 1930, trong đó các nhà lãnh đạo quân sự ngày càng có ảnh hưởng. Những thay đổi quyền lực này được thực hiện nhờ sự mơ hồ và thiếu chính xác của Hiến pháp Minh Trị, đặc biệt là vai trò của Thiên hoàng trong Hiến pháp.
Lịch tương đương
Do trùng hợp ngẫu nhiên, việc đánh số năm thời Đại Chính giống với Lịch Dân quốc của Trung Hoa Dân Quốc và lịch Juche của Bắc Triều Tiên.
Bảng chuyển đổi
Để chuyển đổi bất kỳ năm nào trong lịch Gregory giữa năm 1912 và 1926 thành lịch Nhật Bản trong thời kỳ Đại Chính, năm 1912 cần phải được trừ đi từ năm được đề cập, sau đó thêm 1.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành lập năm 1912 ở Nhật Bản Thể loại:Kết thúc vào năm 1926 ở Nhật Bản Thể loại:Thiên hoàng Đại Chính Thể loại:Ra đời năm 1912 Thể loại:Những từ được đặt ra trong thập nien 1910 Thể loại:Đế quốc Nhật Bản Thể loại:Niên hiệu Nhật Bản * Thể loại:Nhật Bản thập niên 1910 Thể loại:Nhật Bản thập niên 1920
WikiLeaks
WikiLeaks là một tổ chức quốc tế phi lợi nhuận xuất bản các rò rỉ tin tức và phương tiện truyền thông phân loại được cung cấp từ các nguồn ẩn danh. Trang web của nó, được tổ chức Sunshine Press thành lập vào năm 2006 tại Iceland, đã tuyên bố vào năm 2015 rằng nó đã phát hành trực tuyến 10 triệu tài liệu trong 10 năm đầu tiên. Julian Assange, một nhà hoạt động Internet người Úc, thường được mô tả là người sáng lập và giám đốc của WikiLeaks. Kể từ tháng 9 năm 2018, Kristinn Hrafnsson giữ chức vụ tổng biên tập. WikiLeaks không liên kết với Wikipedia hoặc Wikimedia Foundation.
Nhóm này đã phát hành một số bộ đệm tài liệu nổi bật. Các bản phát hành ban đầu bao gồm tài liệu về các khoản chi tiêu và nắm giữ thiết bị trong cuộc chiến Afghanistan, báo cáo về cuộc điều tra tham nhũng ở Kenya, và hướng dẫn quy trình vận hành nhà tù Hoa Kỳ tại Vịnh Guantanamo, Cuba. Vào tháng 4 năm 2010, WikiLeaks công bố đoạn phim Vụ giết người ngoài dự kiến từ cuộc không kích Baghdad ngày 12 tháng 7 năm 2007, trong đó các nhà báo Reuters của Iraq nằm trong số những người bị giết. Các bản phát hành khác trong năm 2010 bao gồm Nhật ký chiến tranh Afghanistan và " Nhật ký chiến tranh Iraq ". Bản phát hành thứ hai cho phép lập bản đồ của 109.032 người chết trong các cuộc tấn công "đáng kể" của quân nổi dậy ở Iraq đã được báo cáo cho Lực lượng đa quốc gia - Iraq, bao gồm khoảng 15.000 người chưa được công bố trước đó. Năm 2010, WikiLeaks cũng công bố các "bức điện" ngoại giao của Bộ Ngoại giao Mỹ, tức là các bức điện mật đã được gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ. Vào tháng 4 năm 2011, WikiLeaks bắt đầu công bố 779 hồ sơ bí mật liên quan đến các tù nhân bị giam giữ trong trại tạm giam Vịnh Guantanamo. Năm 2012, WikiLeaks phát hành "Hồ sơ Syria", hơn hai triệu email được gửi bởi các chính trị gia, tập đoàn và bộ chính phủ Syria. Năm 2015, WikiLeaks công bố các bức điện ngoại giao của Ả Rập Xê Út, tài liệu mô tả chi tiết việc do thám của Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ đối với các Tổng thống Pháp kế nhiệm,  và chương sở hữu trí tuệ của Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương, một điều gây tranh cãi hiệp định thương mại quốc tế đã được đàm phán trong bí mật.
Trong chiến dịch tranh cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2016, WikiLeaks đã công bố email và các tài liệu khác từ Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ và từ người quản lý chiến dịch tranh cử của Hillary Clinton, John Podesta cho thấy ủy ban quốc gia của đảng ủng hộ Hillary Clinton hơn đối thủ Bernie Sanders của bà trong cuộc bầu cử sơ bộ. Những bản phát hành này đã gây ra tổn hại đáng kể cho chiến dịch tranh cử của Clinton, và được coi là một yếu tố có thể góp phần vào sự mất mát của bà. Cộng đồng tình báo Mỹ bày tỏ "tin tưởng cao" rằng các email bị rò rỉ đã bị Nga tấn công và cung cấp cho WikiLeaks. Wikileaks nói rằng nguồn của các tài liệu không phải là Nga hay bất kỳ nhà nước nào khác. Trong chiến dịch tranh cử, WikiLeaks đã quảng bá các thuyết âm mưu về Hillary Clinton và Đảng Dân chủ.
Vào năm 2016, WikiLeaks đã phát hành gần 300.000 email mà họ mô tả là đến từ Đảng Công lý và Phát triển cầm quyền của Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó được phát hiện là lấy từ các kho lưu trữ thư công khai, và hơn 50.000 email từ Bộ trưởng Năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ. Vào năm 2017, WikiLeaks đã công bố các tài liệu nội bộ của CIA mô tả các công cụ được cơ quan này sử dụng để hack các thiết bị bao gồm điện thoại di động và bộ định tuyến.
WikiLeaks đã bị chỉ trích vì không có tố giác hoặc chỉ trích Nga, và chỉ trích sự lộ diện của Hồ sơ Panama đối với các doanh nghiệp và cá nhân có tài khoản ngân hàng ở nước ngoài. Tổ chức này cũng bị chỉ trích vì quản lý nội dung của mình không đầy đủ và vi phạm quyền riêng tư cá nhân của các cá nhân. Ví dụ, WikiLeaks đã tiết lộ số An sinh xã hội, thông tin y tế, số thẻ tín dụng và chi tiết về các nỗ lực tự sát.
Nhân viên, tên và thành lập
nhỏ|[[Julian Assange là một trong những thành viên ban đầu của đội ngũ nhân viên WikiLeaks và được coi là người sáng lập trang web.]] Tên miền wikileaks.org được đăng ký vào ngày 4 tháng 10 năm 2006. Trang web được thành lập và xuất bản tài liệu đầu tiên vào tháng 12 năm 2006. WikiLeaks thường được đại diện trước công chúng bởi Julian Assange, người được mô tả là "trái tim và linh hồn của tổ chức này, người sáng lập, triết gia, người phát ngôn, lập trình viên ban đầu, nhà tổ chức, nhà tài chính và tất cả những người còn lại". Daniel Domscheit-Berg, Sarah Harrison, Kristinn Hrafnsson và Joseph Farrell là những cộng sự được biết đến rộng rãi khác của Assange đã tham gia vào dự án. Harrison cũng là thành viên của Sunshine Press Productions cùng với Assange và Ingi Ragnar Ingason. Gavin MacFadyen được Assange thừa nhận là “giám đốc được yêu mến của WikiLeaks ″ ngay sau khi ông qua đời vào năm 2016.
WikiLeaks ban đầu được thành lập với phương thức xuất bản chung " wiki ", phương thức này bị chấm dứt vào tháng 5 năm 2010. Các tình nguyện viên và người sáng lập ban đầu từng được mô tả là hỗn hợp của các nhà bất đồng chính kiến châu Á, nhà báo, nhà toán học và nhà công nghệ của công ty mới thành lập đến từ Hoa Kỳ, Đài Loan, Châu Âu, Úc và Nam Phi. , trang web này đã có hơn 1.200 tình nguyện viên đăng ký.
Vào ngày 26 tháng 9 năm 2018, có thông báo rằng Julian Assange đã bổ nhiệm Kristinn Hrafnsson làm tổng biên tập của WikiLeaks trong khi tuyên bố của tổ chức cho biết Assange vẫn là nhà xuất bản của nó. Quyền truy cập Internet của Assange đã bị cắt bởi Ecuador vào tháng 3 năm 2018 sau khi ông đăng dòng tweet rằng Anh sắp tiến hành một cuộc chiến tuyên truyền chống lại Nga liên quan đến vụ đầu độc Sergei và Yulia Skripal. Ecuador cho biết anh đã phá vỡ cam kết "không đưa ra các thông điệp có thể gây trở ngại cho các quốc gia khác" và Assange nói rằng ông đang "thực hiện quyền tự do ngôn luận".
Mục đích
Theo trang web WikiLeaks, mục tiêu của nó là “đưa tin tức và thông tin quan trọng đến với công chúng... Một trong những hoạt động quan trọng nhất của chúng tôi là xuất bản tài liệu nguồn gốc cùng với các câu chuyện tin tức của chúng tôi để độc giả và các nhà sử học có thể thấy bằng chứng về sự thật. " Một trong những mục tiêu khác của tổ chức là đảm bảo rằng các nhà báo và người tố giác không bị truy tố vì gửi email các tài liệu nhạy cảm hoặc mật. "Hộp thả" trực tuyến được trang web WikiLeaks mô tả là "một cách sáng tạo, an toàn và ẩn danh để các nguồn rò rỉ thông tin cho các nhà báo [WikiLeaks]".
Trong một nghị quyết năm 2013, Liên đoàn Nhà báo Quốc tế, một tổ chức công đoàn của các nhà báo, đã gọi WikiLeaks là một "tổ chức truyền thông kiểu mới", "mang đến những cơ hội quan trọng cho các tổ chức truyền thông". Giáo sư Harvard Yochai Benkler ca ngợi WikiLeaks là một hình thức doanh nghiệp báo chí mới, làm chứng tại phiên tòa xét xử Chelsea Manning (sau đó là Bradley Manning) rằng "WikiLeaks đã phục vụ một chức năng báo chí cụ thể" và rằng "phạm vi hoạt động của nhà báo đặc quyền "là" một đường khó vẽ ". Những người khác không coi WikiLeaks là báo chí về bản chất. Nhà đạo đức truyền thông Kelly McBride của Viện Nghiên cứu Truyền thông Poynter đã viết vào năm 2011: “WikiLeaks có thể phát triển thành một nỗ lực của nhà báo. Nhưng nó vẫn chưa có. " Bill Keller của The New York Times coi WikiLeaks là một "nguồn phức tạp" hơn là một đối tác báo chí. Luật sư nổi tiếng của Tu chính án thứ nhất Floyd Abrams viết rằng WikiLeaks không phải là một nhóm báo chí, mà thay vào đó là "một tổ chức của các nhà hoạt động chính trị;... một nguồn cung cấp cho các nhà báo; và... một đường dẫn thông tin bị rò rỉ cho báo chí và công chúng". Để ủng hộ quan điểm của mình, ông cho biết tuyên bố của Assange rằng WikiLeaks chỉ đọc một phần nhỏ thông tin trước khi quyết định xuất bản nó, Abrams viết: "Không một tổ chức báo chí nào mà tôi từng nghe nói đến — không có tổ chức nào — chỉ đơn giản là phát hành cho thế giới một lượng tài liệu khổng lồ mà nó còn chưa đọc."
Quản trị
Theo một cuộc phỏng vấn vào tháng 1 năm 2010, nhóm WikiLeaks khi đó bao gồm 5 người làm việc toàn thời gian và khoảng 800 người thỉnh thoảng làm việc, không ai trong số họ được trả lương. WikiLeaks không có bất kỳ trụ sở chính thức nào. Vào tháng 11 năm 2010, trang web tin tức và hoạt động được WikiLeaks xác nhận WikiLeaks Central đã được khởi xướng và được quản lý bởi biên tập viên Heather Marsh, người đã giám sát hơn 70 nhà văn và tình nguyện viên. Cô từ chức vào ngày 8 tháng 3 năm 2012.
WikiLeaks tự mô tả mình là "một hệ thống không kiểm duyệt cho các rò rỉ tài liệu hàng loạt mà không thể truy xuất được nguồn gốc". Trang web có sẵn trên nhiều máy chủ, nhiều tên miền khác nhau và có phiên bản Darkweb chính thức (có sẵn trên Mạng Tor) do một số cuộc tấn công từ chối dịch vụ và việc loại bỏ nó khỏi các nhà cung cấp Hệ thống tên miền (DNS) khác nhau.
Cho đến tháng 8 năm 2010, WikiLeaks được PRQ, một công ty có trụ sở tại Thụy Điển cung cấp "dịch vụ lưu trữ không có câu hỏi thừa, bảo mật cao". PRQ được trang web The Register báo cáo là "hầu như không có thông tin về tập khách hàng của mình và duy trì rất ít nhật ký nếu có ". Sau đó, WikiLeaks được tổ chức chủ yếu bởi nhà cung cấp dịch vụ Internet Thụy Điển Bahnhof tại cơ sở Pionen, một boongke hạt nhân trước đây ở Thụy Điển. Các máy chủ khác được trải rộng khắp thế giới với máy chủ chính đặt tại Thụy Điển. Julian Assange đã nói rằng các máy chủ được đặt ở Thụy Điển và các quốc gia khác "đặc biệt vì các quốc gia đó cung cấp sự bảo vệ pháp lý đối với những tiết lộ được thực hiện trên trang web". Anh ấy nói về hiến pháp Thụy Điển, hiến pháp mang lại cho những người cung cấp thông tin sự bảo vệ toàn diện về mặt pháp lý. Theo luật Thụy Điển, không được phép bất kỳ cơ quan hành chính nào đặt câu hỏi về nguồn của bất kỳ loại báo nào. Những luật này và sự lưu trữ của PRQ, gây khó khăn cho bất kỳ cơ quan có thẩm quyền nào trong việc loại bỏ WikiLeaks; họ đặt ra nghĩa vụ chứng minh đối với bất kỳ người khiếu nại nào mà đơn kiện của họ sẽ hạn chế quyền tự do của WikiLeaks, ví dụ như quyền thực hiện tự do ngôn luận trực tuyến. Hơn nữa, "WikiLeaks duy trì các máy chủ của riêng mình tại các địa điểm không được tiết lộ, không lưu giữ nhật ký và sử dụng mã hóa cấp quân sự để bảo vệ các nguồn và thông tin bí mật khác." Sự sắp xếp như vậy đã được gọi là " lưu trữ chống đạn ".
Sau khi trang web trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công từ chối dịch vụ vào các máy chủ cũ, WikiLeaks đã chuyển trang web của mình sang máy chủ của Amazon. Tuy nhiên, sau đó, trang web đã bị "đuổi ra" khỏi các máy chủ của Amazon. Trong một tuyên bố công khai, Amazon nói rằng WikiLeaks không tuân theo các điều khoản dịch vụ của mình. Công ty giải thích thêm: "Có một số phần điều khoản mà họ đã vi phạm. Ví dụ: điều khoản dịch vụ của chúng tôi nêu rõ rằng 'bạn đại diện và đảm bảo rằng bạn sở hữu hoặc kiểm soát tất cả các quyền đối với nội dung... việc sử dụng nội dung của bạn. việc cung cấp không vi phạm chính sách này và sẽ không gây thương tích cho bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào. ' Rõ ràng là WikiLeaks không sở hữu hoặc kiểm soát tất cả các quyền đối với nội dung được phân loại này. " WikiLeaks sau đó được chuyển đến các máy chủ tại OVH, một dịch vụ lưu trữ web tư nhân ở Pháp. Sau những chỉ trích từ chính phủ Pháp, công ty đã tìm kiếm hai phán quyết của tòa án về tính hợp pháp của việc lưu trữ WikiLeaks. Trong khi tòa án ở Lille ngay lập tức từ chối buộc OVH hủy kích hoạt trang web WikiLeaks, tòa án ở Paris tuyên bố họ sẽ cần thêm thời gian để xem xét vấn đề kỹ thuật phức tạp này.
Rủi ro bị truy tố hình sự
Vào tháng 12 năm 2010, Thủ tướng Úc Julia Gillard nói rằng "Tôi hoàn toàn lên án việc đưa thông tin này lên trang web WikiLeaks - đó là một việc làm vô trách nhiệm và là một việc bất hợp pháp". Sau những lời chỉ trích và một cuộc nổi dậy trong đảng của mình, cô ấy nói rằng cô ấy đang đề cập đến "vụ trộm tài liệu ban đầu của một quân nhân Hoa Kỳ cấp dưới hơn là bất kỳ hành động nào của ông Assange". Spencer Zifcak, chủ tịch của Liberty Victoria, một nhóm tự do dân sự của Úc, lưu ý rằng, nếu không bị buộc tội hoặc đã hoàn tất phiên tòa, thì việc tuyên bố rằng WikiLeaks phạm tội về các hoạt động bất hợp pháp là không phù hợp. Cảnh sát Liên bang Úc sau đó nói rằng việc WikiLeaks phát hành các bức điện không vi phạm luật của Úc.
Về những lời đe dọa của các chính phủ đối với Julian Assange, chuyên gia pháp lý Ben Saul cho rằng Assange là mục tiêu của một chiến dịch bôi nhọ toàn cầu nhằm coi ông là tội phạm hoặc khủng bố, mà không có bất kỳ cơ sở pháp lý nào. Trung tâm Quyền Hiến pháp Hoa Kỳ đã đưa ra một tuyên bố bày tỏ sự báo động về "nhiều ví dụ về hành vi vi phạm pháp luật quá mức và bất thường" trong vụ bắt giữ ông.
Sử dụng tài liệu bị rò rỉ tại tòa án
Vào ngày 8 tháng 2 năm 2018, Tòa án Tối cao Vương quốc Anh đã nhất trí phán quyết rằng một tài liệu bị rò rỉ qua WikiLeaks "có thể được thừa nhận là bằng chứng". Cáp đã bị loại trừ khỏi việc sử dụng trong phần trước của vụ án trước Tòa án hành chính. Phiên điều trần của Tòa án Tối cao được coi là một thử nghiệm quan trọng đối với Công ước Viên liên quan đến các tài liệu của Wikileaks.
Pristoderus scaber
Pristoderus scaber là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.
WikiLeaks
Sử dụng tài liệu bị rò rỉ tại tòa án
Kháng cáo dẫn đến phán quyết này tập trung vào một đường cáp của chính phủ Hoa Kỳ do Chelsea Manning cung cấp và được WikiLeaks công bố. Theo RT, người dân đảo Chagos lập luận rằng tài liệu cho thấy động cơ của Vương quốc Anh khi thành lập công viên biển trên lãnh thổ của họ là để chấm dứt yêu sách tái định cư của người dân trên đảo, một động cơ mà người dân trên đảo cho là không đúng đắn. RT đưa tin, Tòa án Tối cao cũng ra phán quyết rằng việc thừa nhận bằng chứng của tài liệu Wikileaks sẽ không tạo ra sự khác biệt so với quyết định ban đầu của Tòa án Hành chính rằng không có động cơ không chính đáng đằng sau đề xuất công viên biển. <sup class="noprint Inline-Template">]
Tài chính
WikiLeaks tự mô tả là một tổ chức phi lợi nhuận, được tài trợ phần lớn bởi các tình nguyện viên và phụ thuộc vào sự đóng góp của công chúng. Các phương thức tài trợ chính của nó bao gồm chuyển khoản ngân hàng thông thường và hệ thống thanh toán trực tuyến. Theo Assange, luật sư của WikiLeaks thường làm việc pro bono. Assange đã nói rằng trong một số trường hợp, trợ giúp pháp lý đã được tài trợ bởi các tổ chức truyền thông như Associated Press, Los Angeles Times và Hiệp hội các nhà xuất bản báo chí quốc gia. Assange cho biết vào năm 2010 rằng doanh thu duy nhất của WikiLeaks bao gồm các khoản đóng góp, nhưng họ đã xem xét các lựa chọn khác bao gồm bán đấu giá quyền truy cập sớm vào các tài liệu. Trong tháng 9 năm 2011, WikiLeaks bắt đầu bán đấu giá các vật phẩm trên eBay để gây quỹ, và Assange nói với một khán giả tại Lễ hội Ý tưởng Nguy hiểm ở Sydney rằng tổ chức này có thể không tồn tại được.
Vào ngày 24 tháng 12 năm 2009, WikiLeaks thông báo rằng họ đang bị thiếu tiền và đình chỉ tất cả quyền truy cập vào trang web của mình ngoại trừ một biểu mẫu để gửi tài liệu mới. Các tài liệu đã được xuất bản trước đây không còn nữa, mặc dù một số vẫn có thể được truy cập trên các trang web phản chiếu không chính thức vào thời điểm đó. WikiLeaks tuyên bố trên trang web của mình rằng nó sẽ hoạt động trở lại hoàn toàn sau khi chi phí hoạt động được thanh toán. WikiLeaks coi đây là một hình thức ngừng công việc "để đảm bảo rằng tất cả những người có liên quan ngừng công việc bình thường và thực sự dành thời gian tăng doanh thu". Mặc dù ban đầu tổ chức đã lên kế hoạch để các quỹ được đảm bảo vào ngày 6 tháng 1 năm 2010, phải đến ngày 3 tháng 2 năm 2010, WikiLeaks mới thông báo rằng mục tiêu gây quỹ tối thiểu của họ đã đạt được.
Vào năm 2010, Assange cho biết tổ chức này đã được đăng ký như một thư viện ở Úc, một tổ chức ở Pháp và một tờ báo ở Thụy Điển, đồng thời tổ chức này cũng sử dụng hai tổ chức phi lợi nhuận 501c3 có trụ sở tại Hoa Kỳ cho mục đích tài trợ.
Vào ngày 22 tháng 1 năm 2010, trung gian thanh toán Internet PayPal đã đình chỉ tài khoản quyên góp của WikiLeaks và đóng băng tài sản của nó. WikiLeaks nói rằng điều này đã xảy ra trước đây, và được thực hiện "không có lý do rõ ràng". Tài khoản đã được khôi phục vào ngày 25 tháng 1 năm 2010. Vào ngày 18 tháng 5 năm 2010, WikiLeaks thông báo rằng trang web và kho lưu trữ của họ đã hoạt động trở lại.
Vào tháng 6 năm 2010, WikiLeaks đã lọt vào vòng chung kết cho khoản tài trợ hơn nửa triệu đô la từ Quỹ John S. và James L. Knight, nhưng không được vào giai đoạn phê duyệt cuối cùng. WikiLeaks bình luận qua Twitter: “WikiLeaks được đánh giá cao nhất trong dự án Thử thách Hiệp sĩ, được đề xuất mạnh mẽ với hội đồng quản trị nhưng không nhận được tài trợ. Hãy tự đi tìm hiểu lý do." WikiLeaks nói rằng quỹ Knight đã công bố giải thưởng cho "'12 dự án được tài trợ, những người sẽ ảnh hưởng đến tương lai của tin tức' - nhưng không phải WikiLeaks "và đặt câu hỏi liệu quỹ Knight có" thực sự đang tìm kiếm tác động ". Một phát ngôn viên của Tổ chức Hiệp sĩ đã phản bác các phần trong tuyên bố của WikiLeaks, nói rằng "WikiLeaks không được nhân viên Hiệp sĩ giới thiệu vào hội đồng quản trị." Tuy nhiên, ông từ chối cho biết liệu WikiLeaks có phải là dự án được đánh giá cao nhất bởi ban cố vấn, bao gồm những người không phải là nhân viên, trong số đó có nhà báo Jennifer 8. Lee hay không. Lee đã làm công việc PR cho WikiLeaks với báo chí và trên các trang mạng xã hội.
Trong năm 2010, WikiLeaks đã nhận được 635.772,73 € từ các khoản đóng góp cho PayPal, trừ đi 30.000 € phí PayPal và 695.925,46 € chuyển khoản ngân hàng. 500.988,89 € trong tổng số tiền đã được nhận vào tháng 12, chủ yếu là chuyển khoản ngân hàng khi PayPal tạm ngừng thanh toán vào ngày 4 tháng 12. 298.057,38 € phần còn lại đã được nhận vào tháng 4.
Wau Holland Foundation, một trong những kênh tài trợ chính của WikiLeaks, tuyên bố rằng họ đã nhận được hơn 900.000 € quyên góp từ công chúng từ tháng 10 năm 2009 đến tháng 12 năm 2010, trong đó 370.000 € đã được chuyển cho WikiLeaks. Hendrik Fulda, phó chủ tịch của Wau Holland Foundation, đề cập rằng Quỹ đã nhận được số tiền quyên góp qua PayPal nhiều gấp đôi so với thông qua các ngân hàng thông thường, trước khi PayPal quyết định đình chỉ tài khoản của WikiLeaks. Ông cũng lưu ý rằng mọi ấn phẩm mới của WikiLeaks đều mang lại "làn sóng ủng hộ", và các khoản quyên góp mạnh nhất trong những tuần sau khi WikiLeaks bắt đầu công bố các bức điện ngoại giao bị rò rỉ.
Cơ quan tư pháp Iceland đã quyết định rằng Valitor (một công ty liên quan đến Visa và MasterCard) đã vi phạm luật khi ngăn cản việc đóng góp cho trang web bằng thẻ tín dụng. Một công lý đã phán quyết rằng các khoản đóng góp sẽ được phép quay trở lại trang web sau 14 ngày hoặc họ sẽ bị phạt với số tiền 6.000 đô la Mỹ một ngày.