cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rasbora tornieri
Cá lòng tong đuôi vàng hay còn gọi là cá lòng tong Toni (Danh pháp khoa học: Rasbora tornieri) là một loại cá lòng tong trong chi Rasbora thuộc họ cá chép. Cá phân bố ở lưu vực sông Mekong như Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Chúng được ghi nhận là có ở tại sông, kênh rạch hầu hết các huyện thuộc tỉnh An Giang, tuy nhiên tập trung nhiều nhất ở sông chính thuộc khu vực các huyện An Phú, Tân Châu, Phú Tân, Châu Thành, Chợ Mới.
Tham khảo
Thể loại:Rasbora
Chlorospingus ophthalmicus trudis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chlorospingus ophthalmicus eminens
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ortageçit, Ardahan
Ortageçit là một xã thuộc thành phố Ardahan, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 210 người.
Tabernaemontana humblotii
Tabernaemontana humblotii là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Baill.) Pichon miêu tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Li lài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948
Palpopleura sexmaculata
Palpopleura sexmaculata là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học đầu tiên năm 1787.
Xã Mount Ida, Quận Montgomery, Arkansas
Xã Mount Ida (Mount Ida Township) là một xã thuộc quận Montgomery, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.138 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận Montgomery, Arkansas
Mukihal, Muddebihal
Mukihal là một làng thuộc tehsil Muddebihal, huyện Bijapur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Bijapur
Vivian Corazone
Vivian Corazone Aquino là một cầu thủ bóng đá người Kenya chơi cho câu lạc bộ Soccer Queen đang chơi tại Giải bóng đá nữ Kenya và đội tuyển quốc gia Kenya với vai trò là một tiền vệ, cô được biết đến với khả năng sử dụng cả hai chân và lừa bóng.
Masa Babes
Corazone bắt đầu chơi bóng đá tại Nairobi, Makongeni, trụ sở tại Masa Babes vào năm 2007 khi mới 9 tuổi.
Trường trung học Makongeni
Trường trung học Makongeni ở Nairobi đã đăng ký Corazone cho giáo dục trung học vào năm 2012, cô chơi cho đội bóng đá trường học cho đến khi cô rời đi vào năm 2013.
Trường trung học Olympic
Năm 2013, Corazone gia nhập trường trung học Olympic năm 2013, cô chơi cho đội bóng đá trường học và là một thành viên của đội giành chức vô địch quốc gia 2013 và tham gia các trận đấu ở trường trung học Đông Phi.
Kenya U17
Corazone là đội trưởng của đội tuyển bóng đá nữ U17 Kenya được huấn luyện bởi Kadualo.
Soccer Queens
Soccer Queens thu nhận Corazone ngay sau khi cô học xong trung học, cô có hai bàn thắng và sáu pha kiến ​​tạo tại Giải vô địch bóng đá nữ Kenya 2016, đồng thời là đội trưởng của Soccer Queens.
Sự nghiệp quốc tế
Aquino chơi cho đội tuyển quốc gia Kenya và có 4 bàn thắng cho đội.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1998 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá nữ Kenya
Chlorospingus ophthalmicus macarenae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Scutellaria orthotricha
Scutellaria orthotricha là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được C.Y.Wu & H.W.Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scutellaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Chlorospingus ophthalmicus flavopectus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Rhampholeon beraduccii
Rhampholeon beraduccii là một loài thằn lằn trong họ Chamaeleonidae. Loài này được Mariaux & Tilbury mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Rhampholeon Thể loại:Động vật được mô tả năm 2006
Acropora abrotanoides
Tham khảo
abrotanoides Thể loại:Động vật được mô tả năm 1816
Nausinoe ejectata
Nausinoe ejectata là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775 Thể loại:Nausinoe
Leptomesosa langana
Leptomesosa langana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptomesosa
Chlorospingus ophthalmicus phaeocephalus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Crepidium productum
Crepidium productum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (J.J.Sm.) Szlach. mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crepidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Chlorospingus ophthalmicus hiaticolus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ergavia carinata
Ergavia carinata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Ergavia
Tabernaemontana hystrix
Tabernaemontana hystrix là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Steud. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Li lài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1841
Palpopleura vestita
Palpopleura vestita là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Rambur mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Tham khảo
Thể loại:Palpopleura Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842
Ovapınar, Ardahan
Ovapınar là một xã thuộc thành phố Ardahan, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 302 người.
Chlorospingus semifuscus semifuscus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chlorospingus pileatus pileatus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Mukikere, Channarayapatna
Mukikere là một làng thuộc tehsil Channarayapatna, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Polystichum microsorium
Liên kết ngoài
Thể loại:Polystichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869 Thể loại:Unresolved names
Mukikere, Channarayapatna
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Polystichum microsorium
Liên kết ngoài
Polystichum microsorium
Pycnopanelus krikkeni
Pycnopanelus krikkeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Pycnopanelus
Pinus douglasiana
Pinus douglasiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Martínez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1943.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thông Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1943
Chlorospingus pileatus diversus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Acropora aculeus
Acropora aculeus là một loài san hô trong họ Acroporidae. Loài này được Dana mô tả khoa học năm 1846.
Tham khảo
aculeus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1846
Leptomesosa minor
Leptomesosa minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptomesosa
Rhampholeon boulengeri
Rhampholeon boulengeri là một loài thằn lằn trong họ Chamaeleonidae. Loài này được Steindachner mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Tham khảo
Thể loại:Rhampholeon Thể loại:Động vật được mô tả năm 1911
Xã Mount Olive, Quận Izard, Arkansas
Xã Mount Olive (Mount Olive Township) là một xã thuộc quận Izard, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 75 người.
Catesbaea grayi
Catesbaea grayi là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Griseb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catesbaea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1863
Kuroko – Tuyển thủ vô hình: Trận đấu cuối cùng
Kuroko - Tuyển thủ vô hình: Trận đấu cuối cùng (劇場版 黒子のバスケ LAST GAME) là Movie đầu tiên của Series phim hoạt hình Kuroko: Tuyển thủ vô hình được tạo bởi Tadatoshi Fujimaki. Bộ phim được hãng Odex xuất bản và công chiếu ngày 18.3.2017 tại Nhật Bản với hơn 91 rạp công chiếu. Phim được chuyển thể từ phần ngoại truyện có tên là Tadatoshi Fujimaki’s.
Nội dung
Movie là sequel của series anime, diễn ra sau khi Kuroko và Kagami trở thành học sinh năm 2 cao trung Seirin. Một đội bóng rổ của Hoa Kỳ mang tên Jabberwock đã đến Nhật Bản và đấu giao hữu với đội bóng rổ Nhật. Sau sự thất bại của đội Nhật, các thành viên của Jabberwock bắt đầu chế giễu và khinh thường bóng rổ Nhật Bản. Bắt đầu từ đây, nỗi quyết tâm của những chàng trai trong đội bóng của Nhật được khơi dậy mạnh mẽ, những thành viên của Thế hệ kỳ tích tập hợp lại thành đội Vorpal Swords, đối đầu với Jabberwock.
Sản xuất
Fuijimaki là giám sát trưởng của bộ phim, và anh ấy đang viết những ‘phân đoạn ban đầu’ cho phim. Shunsuke Tada trở về sau ba mùa anime để đạo diễn cho bộ phim tại Production I.G. Noboru Takagi cũng quay trở lại để xử lý cấu tạo series, Yoko Kikuchi trở lại với thiết kế nhân vật, và Yoshihiro Ike trở về từ mùa 2 và 3 để soạn nhạc. Dàn diễn viên chính trong loạt phim truyền hình cũng đang quay trở lại đóng lại vai diễn của họ trong phim.
Ảnh hưởng
Kuroko No Basket: Last Game đã được ra rạp tại Nhật Bản vào ngày 18/3/2017 vừa qua tại 91 rạp. Sau tuần đầu tiên công chiếu, bộ phim đã thu về hơn 250 triệu Yên cùng với đó là 170.000 vé được bán ra.
Tham khảo
Thể loại:Phim Nhật Bản Thể loại:Phim năm 2017
Ergavia carinenta
Ergavia carinenta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Ergavia
Nausinoe geometralis
Nausinoe geometralis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nausinoe
Tabernaemontana inconspicua
Tabernaemontana inconspicua là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Stapf miêu tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Li lài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Paltothemis cyanosoma
Paltothemis cyanosoma là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Garrison mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Paltothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1982
Dimorphanthera prainiana
Dimorphanthera prainiana là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được (Koord.) J.J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dimorphanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914
Chlorospingus parvirostris huallagae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Gà Campine
Tham khảo
Thể loại:Giống gà
Chlorospingus parvirostris medianus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chlorospingus parvirostris parvirostris
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Paralaubuca typus
Cá thiểu mẫu còn gọi là cá thiểu nam (Danh pháp khoa học: Paralaubuca typus) là một loài cá thuộc chi cá thiểu nam trong họ cá chép bản địa của vùng Đông Nam Á. Cá có sản lượng khai thác tương đối nên có những giá trị kinh tế nhất định. Mùa vụ khai thác chúng tập trung vào mùa mưa khi mực nước dâng cao.
Đặc điểm
Kích thước cá thường gặp 6,6–8,2 cm ứng với trọng lượng 1,8–6,4 gr. Kích cỡ tối đa cá có thể đạt dưới 18 cm. Thức ăn của cá là các loài động vật phiêu sinh, giáp xác, côn trùng vá ấu trùng chuồn chuồn. Đây là loài cá ăn nổi và di cư thành đàn lớn. Cá đẻ trứng khi mùa lũ bắt đầu từ tháng 5 - 7 ở trung lưu sông Mekong. Trứng cá và ấu trùng trôi theo dòng nước di cư vào vùng ngập của hệ thống sông Tonle Sap và vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Tham khảo
Thể loại:Chi Cá thiểu nam Thể loại:Cá Thái Lan
Leptomesosella uniformis
Leptomesosella uniformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptomesosella
Tứ đại khấu
phải|nhỏ|Ảnh chụp Tứ đại khấu tại Đại học Y khoa Hồng Kông dành cho người Hoa (từ trái sang phải: [[Dương Hạc Linh, Tôn Dật Tiên, Trần Thiếu Bạch và Uông Liệt). Người đứng là Quan Cảnh Lương, người duy nhất không thuộc Tứ đại khấu. Ảnh chụp vào khoảng năm 1888. ]] nhỏ|Tượng sáp của Tứ đại khấu tại Bảo tàng Tôn Trung Sơn tại Hongkong. Tứ đại khấu (四大寇, chuyển nghĩa: Bốn tên giặc) là một biệt hiệu được đặt cho một nhóm 4 nhà cách mạng trẻ người Trung Quốc cuối thế kỷ XIX là Dương Hạc Linh, Tôn Dật Tiên, Trần Thiếu Bạch và Uông Liệt.
Các thành viên của Tứ đại khấu thường hội họp tại cửa hiệu của gia đình Dương Hạc Linh là Dương Diệu Ký (楊耀記), nằm ở số 24 Gough Street, Trung Hoàn, Hồng Kông để bàn luận về chính trị. Nhóm thường thể hiện quan điểm lật đổ nhà Thanh, đánh đuổi người Mãn, chủ trương cách mạng, cổ súy cho nền cộng hòa. Do chủ trương chống Thanh mạnh mẽ, khi đề cập đến 4 người Tôn, Trần, Uông, Dương, những người ủng hộ triều đình nhà Thanh thường gọi họ bằng biệt danh "Tứ đại khấu".
Những ý tưởng chính trị ban đầu của nhóm dần hình thành nền tảng tư tưởng chính trị chủ đạo của Tôn Trung Sơn, một thành viên của Tứ đại khấu, người về sau trở thành nhà lãnh đạo của Trung Quốc Đồng minh Hội và là Đại tổng thống lâm thời Trung Hoa Dân Quốc. Những thành viên còn lại, bằng nhiều con đường khác nhau, đều là tích cực tham gia hoặc ủng hộ cho cách mạng Trung Quốc. Năm 1921, khi Tôn kiến lập Quảng Châu quân chính phủ, thường cùng 3 người Dương, Trần, Uông, đến Văn Lan Các, núi Quan Âm (nay là núi Việt Tú), Quảng Châu, để gặp gỡ. Tôn cũng cho tu sửa Văn Lan Các và cho để 3 chữ "Tứ khấu lâu" để kỷ niệm thời kỳ Tứ đại khấu sinh hoạt chính trị tại Dương Diệu Ký.
Chú thích
Thể loại:Nhà cách mạng Trung Quốc Thể loại:Lịch sử Trung Quốc Thể loại:Trung Quốc Quốc dân Đảng
Scutellaria oschtenica
Scutellaria oschtenica là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Juz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scutellaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Pycnopanelus parvicollis
Pycnopanelus parvicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Pycnopanelus
Rhampholeon chapmanorum
Rhampholeon chapmanorum là một loài thằn lằn trong họ Chamaeleonidae. Loài này được Tilbury miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Acropora acuminata
Acropora acuminata là một loài san hô trong họ Acroporidae. Loài này được Verrill mô tả khoa học năm 1864.
Tham khảo
acuminata Thể loại:Động vật được mô tả năm 1864
Ölçek, Ardahan
Ölçek là một xã thuộc thành phố Ardahan, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 689 người.
Pinus durangensis
Pinus durangensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được Martínez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thông Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942 Thể loại:Thực vật đặc hữu Mexico
Ergavia carinentaria
Tham khảo
Thể loại:Ergavia
Richard Windbichler
Richard Windbichler (sinh ngày 2 tháng 4 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá Áo thi đấu cho Ulsan Hyundai.
Mukkadahalli, Chamarajanagar
Mukkadahalli là một làng thuộc tehsil Chamarajanagar, huyện Chamarajanagar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Richard Windbichler
Sự nghiệp câu lạc bộ
Ngày 20 tháng 1 năm 2017, Richard Windbichler gia nhập đội bóng tại K League Classic Ulsan Hyundai. Anh là cầu thủ Áo đầu tiên thi đấu ở K League 1.
Mukkadahalli, Chamarajanagar
Tham khảo
Thể loại:Chamarajanagar (huyện)
Richard Windbichler
Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật đến trận đấu diễn ra ngày 16 tháng 6 năm 2014.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1991 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật thể thao từ Vienna Thể loại:Cầu thủ bóng đá Áo Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Áo Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Áo Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Admira Wacker Mödling Thể loại:Cầu thủ bóng đá FK Austria Wien Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Áo Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ulsan Hyundai FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 1
Tabernaemontana laeta
Tabernaemontana laeta là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Mart. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Li lài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1837
Paltothemis lineatipes
Paltothemis lineatipes là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Karsch mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.
Tham khảo
Thể loại:Paltothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1890
Crepidium propinquum
Crepidium propinquum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Ames) Szlach. mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crepidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Polystichum × midoriense
Polystichum × midoriense là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được T.Oka & S.Ohtani mô tả khoa học đầu tiên năm 1980. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polystichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980 Thể loại:Unresolved names
Chlorospingus canigularis canigularis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chlorospingus flavigularis flavigularis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Xã Mount Pisgah, Quận White, Arkansas
Xã Mount Pisgah (Mount Pisgah Township) là một xã thuộc quận White, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 106 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận White, Arkansas
Nausinoe gueyraudi
Nausinoe gueyraudi là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nausinoe
RP-1 (nhiên liệu tên lửa)
thumb|Khoảng 2 L nhiên liệu RP-1
RP-1 (hay Rocket Propellant-1 hoặc Refined Petroleum-1) là một loại nhiên liệu tinh chế từ kerosene (gần giống như nhiên liệu phản lực) được sử dụng là nhiên liệu tên lửa. RP-1 cung cấp xung lực đẩy riêng thấp hơn Hydro lỏng (LH2), nhưng nó rẻ hơn, ổn định trong nhiệt độ phòng, và có tính nhạy nổ thấp hơn. RP-1 có mật độ cao hơn nhiều so với Hydro lỏng LH2, khiến cho nó có mật độ năng lượng lớn hơn (mặc dù năng lượng riêng của nó thấp hơn). RP-1 cũng là một chất độc hại và có tính gây ung thư giống như hydrazine, một nhiên liệu khác cũng ở dạng lỏng ở nhiệt độ phòng.
Lịch sử ra đời
thumb|Tên lửa [[Saturn V trong sứ mệnhApollo 8, mang theo 810.700 lit nhiên liệu RP-1; 1.311.100 lít chất oxy hóa Oxy lỏng ]] RP-1 là loại nhiên liệu được sử dụng trong tầng đẩy phụ trợ của tên lửa Soyuz, tên lửa Zenit, Delta I-III, dòng tên lửa đẩy Atlas, tên lửa Falcon, tên lửa Antares, và tên lửa Tronador. RP-1 cũng là loại nhiên liệu được sử dụng trong tầng đẩy đầu tiên của tên lửa Energia, Titan I, Saturn I và IB, và Saturn V. Cơ quan Tổ chức nghiên cứu không gian Ấn Độ (ISRO) cũng phát triển động cơ sử dụng RP-1 cho các tên lửa trong tương lai của Ấn Độ.
Phát triển
Trong và ngay sau Thế chiến II, rượu (chủ yếu là ethanol, đôi khi là methanol) đã được sử dụng làm nhiên liệu cho các động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng. Đặc tính nhiệt bay hơi cao của nhiên liệu giúp cho bộ phận làm mát tuần hoàn của động cơ không bị nóng chảy, đặc biệt là đối với các loại cồn chỉ chứa vài phần trăm nước. Người ta nhận ra rằng các nhiên liệu gốc hydrocarbon sẽ giúp tăng hiệu suất của động cơ, do có mật độ cao hơn một chút.
Nhiều loại tên lửa sử dụng nhiên liệu là kerosene, nhưng do thời gian đốt nhiên liệu, hiệu suất đốt nhiên liệu và áp suất buồng đốt tăng lên, khối lượng động cơ giảm xuống, dẫn đến nhiệt độ động cơ không thể kiểm soát được. Dầu hỏa thô được sử dụng làm chất làm mát có xu hướng phân ly (hóa học) và trùng hợp hóa. Các sản phẩm phản ứng nhẹ dưới dạng bọt khí gây ra hiện tượng rỗ bọt khí, trong khi các sản phẩm phản ứng nặng hơn ở dạng cặn sáp làm tắc các đường dẫn làm mát của động cơ. Kết quả là làm tăng nhiệt độ trong động cơ, làm đẩy mạnh thêm phản ứng trùng hợp làm tăng tốc độ phân hủy, gây ra vỡ thành động cơ hoặc các lỗi cơ học khác. Giữa những năm 1950, các nhà thiết kế tên lửa đã nhờ đến các kỹ sư hóa học để tạo ra một loại hydrocarbon chịu nhiệt, kết quả là RP-1 ra đời.
Trong những năm 1950, LOX (oxy lỏng) đã trở thành chất oxy hóa được ưu tiên sử dụng với nhiên liệu RP-1 mặc dù các chất oxy hóa khác cũng đã được sử dụng.
Công thức
Điều đầu tiên, các hợp chất chứa sulfur bị loại bỏ ra khỏi nhiên liệu hóa thạch nhờ quá trình Hydrodesulfurization. Ở nhiệt độ cao, lưu huỳnh và các hợp chất chứa lưu huỳnh tấn công kim loại. Ngoài ra ngay cả một lượng nhỏ lưu huỳnh cũng làm tăng phản ứng trùng hợp.
Anken và chất thơm được giữ ở hàm lượng rất thấp. Các hydrocarbon không no này có xu hướng trùng hợp không chỉ ở nhiệt độ cao mà còn trong thời gian dài bảo quản. Do không có các hydrocarbon nhẹ, RP-1 có điểm cháy cao và ít xảy ra cháy nổ nguy hiểm hơn so với xăng, nhiên liệu phản lực và diesel.
RP-1 được sản xuất từ dầu mỏ có nguồn gốc chất lượng cao, điều này làm gia tăng giá thành của RP-1. Các thông số kỹ thuật của RP-1 được ghi lại trong MIL-R-25576, các tính chất hóa-lý của RP-1 được mô tả trong NISTIR 6646.
Nhiên liệu kerosene được sử dụng trong tên lửa Liên Xô rất giống với RP-1 và được định danh là T-1 và RG-1. Mật độ của nó cao hơn 0,82 đến 0,85 g/ml, so với RP-1 là 0,81 g/ml. Liên Xô đã tổng hợp được loại kerosene có mật độ cao hơn bằng cách hạ thấp nhiệt độ kerosene. Phiên bản cuối cùng của tên lửa Falcon 9-"Falcon 9 Full Thrust", cũng có khả năng hạ thấp nhiệt độ của nhiên liệu RP-1 xuống −7 °C, giúp tăng mật độ của RP-1 lên 2,5–4%.
So sánh với các nhiên liệu khác
Về hóa học, nhiên liệu hydrocarbon có hiệu suất thấp hơn nhiên liệu hydrogen vì hydrogen giải phóng nhiều năng lượng hơn với cùng một khối lượng nhiên liệu trong buồng đốt, giúp cho động cơ có vận tốc khí xả lớn hơn. Điều này, một phần nào đó, là do khối lượng nguyên tử carbon lớn hơn so với nguyên tử hydro. Động cơ nhiên liệu hydrocarbon cũng thường tốn nhiều nhiên liệu, sản phẩm khí cháy có cả CO thay vì CO2 do không đốt cháy hoàn toàn nhiên liệu. Một số động cơ tên lửa của Nga cũng sử dụng bơm tăng áp để đốt trước nhiên liệu bằng khí giàu Oxy tuy nhiên vẫn tốn nhiều nhiên liệu cho buồng đốt chính. Cuối cùng, động cơ kerosene sản sinh Isp từ 270 đến 360 s, trong khi động cơ hydrogen đạt tới 370 đến 465 s.
Mặt khác, dưới áp suất buồng đốt 1000 psi, kerosene có thể tạo ra các cặn bẩn trong vòi phun và đáy buồng đốt. Lớp cặn này tạo thành lớp cách nhiệt và làm giảm dòng nhiệt vào thành động cơ tới gần một nửa. Tuy nhiên, hầu hết các động cơ hiện nay đều có áp suất buồng đốt cao hơn nên đây không phải là một ảnh hưởng đáng kể.
Áp suất hơi thấp của kerosene tạo ra sự an toàn cho các nhân viên mặt đất. Tuy nhiên khi tên lửa bay, cần phải có hệ thống điều áp cho bể chứa kerosene khi nó cạn kiệt. Người ta thường sử dụng bể chứa khí trơ áp suất cao hoặc chất lỏng áp suất cao, như nitrogen hay helium. Điều này làm tăng thêm chi phí và trọng lượng. Các chất đẩy siêu lạnh hoặc chất đẩy dễ bay hơi nói chung không cần hệ thống tạo áp suất riêng như kerosene. Thay vào đó, các chất đẩy giãn nở do nhiệt động cơ, làm chất khí có tỷ trọng thấp và đưa trở lại bình chứa.
RP-1 có những hạn chế do phạm vi sử dụng cho tên lửa đẩy là rất nhỏ, so với các nhiên liệu thông thường dùng cho dân sự. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất nhiên liệu này cũng có hạn. Do đó các kỹ sư thiết kế động cơ tên lửa cố gắng áp dụng nhiên liệu thông thường lên động cơ tên lửa như nhiên liệu máy bay phản lực, hoặc thậm chí là dầu diesel.
Bất kỳ loại nhiên liệu gốc hydrocarbon nào cũng sẽ tạo ra khí thải ô nhiễm hơn nhiều so với nhiên liệu là hydro. Cả nhiên liệu gốc hydrocarbon và nhiên liệu gốc hydro đều tạo ra khí thải oxit nitơ (NOx), do nhiệt độ khí thải động cơ là hơn 1600 °C (2900 °F) sẽ kết hợp nitơ (N2) và oxy (O2) có sẵn trong bầu khí quyển, để tạo ra các oxit nitơ.
Nhiên liệu tương tự RP-1
Robert H. Goddard ban đầu chế tạo các tên lửa sử dụng xăng.
Công thức nhiên liệu tên lửa của Liên Xô đã được nhắc đến bên trên, ngoài ra, Liên Xô đã từng sử dụng syntin (синтин), một loại nhiên liệu năng lượng cao. Syntin chính là 1-methyl-1,2-dicyclopropyl cyclopropane. Người Nga, thay vì sử dụng RP-1 trên tên lửa Soyuz-2, họ đã chuyển sang sử dụng "naftil" hoặc "naphthyl".
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhiên liệu tên lửa
Chlorospingus canigularis conspicillatus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Leptonota comitessa
Leptonota comitessa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptonota
Cicer nuristanicum
Cicer nuristanicum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Kitam. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cicer
Chlorospingus canigularis paulus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chlorospingus canigularis signatus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Đường sắt Xuyên Á
Đường sắt Xuyên Á (TAR) là một dự án xây dựng mạng lưới đường sắt xuyên qua châu Âu và châu Á. Dự án đường sắt Xuyên Á là một dự án của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc (UNESCAP).
Tổng quan
Dự án được bắt đầu vào những năm 1950, với mục tiêu là cung cấp hệ thống đường ray liên kết dài 8750 mi giữa Singapore và Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, xa hơn là châu Âu và châu Phi. Vào thời điểm vận chuyển bằng đường thủy và hàng không vẫn chưa được phát triển tốt, dự án là một công trình đầy hứa hẹn để lại dấu ấn khi giảm thời gian vận chuyển và chi phí giữa châu Âu và châu Á. Tiến trình phát triển dự án TAR bị cản trở bởi chính trị và khó khăn kinh tế vào những năm 1960, 1970 và đầu những năm 1980. Gần những năm 1990, vào cuối thời kỳ chiến tranh lạnh, khi sự bình thường hóa quan hệ giữa một số quốc gia với nhau đã giúp cải thiện khả năng tạo ra mạng lưới đường ray liên kết xuyên lục địa châu Á.
Dự án TAR được xem là một cách để gia tăng khả năng trao đổi hàng hóa quốc tế với các quốc gia châu Âu cũng như tốc độ trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia với nhau. Dự án cũng được xem như một cách để cải thiện nền kinh tế và sự kết nối đối với những quốc gia không có biển như Lào, Afghanistan, Mông Cổ, và các quốc gia thuộc khu vực Trung Á. Một số tuyến đường sắt đã tồn tại từ trước vì chúng thuộc đường sắt Á-Âu, mặc dù vậy, vẫn có nhiều tuyến chưa được xây dựng. Thử thách lớn nhất là sự khác nhau của kích thước khổ đường ray giữa các quốc gia. Bốn khổ đường ray thường được dùng ở các quốc gia là: đa số các quốc gia ở châu Âu, cũng như ở Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Trung Quốc, và các nước ở bán đảo Triều Tiên đều dùng khổ, được biết đến như là đường sắt khổ tiêu chuẩn; Nga, trước đây là Xô Viết dùng khổ đường ray ; Phần Lan dùng khổ ; đường ray ở Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh và Sri Lanka dùng khổ , được biết đến là đường sắt khổ Ấn Độ; và phần lớn các quốc gia Đông Nam Á dùng khổ m. Dự án TAR không có khổ đường ray quốc tế, nên phải có các cơ quan làm nhiệm vụ chuyển container từ tàu sang tàu vào lúc chuyển khổ đường ray.
Vào năm 2001, bốn hành lang được đưa ra trong dự án bao gồm:
thumb|right|Mạng lưới đường ray ở Đông Nam Á, đã xây (màu đen) và dự án (màu vàng).
Thỏa thuận
Thỏa thuận mạng lưới đường sắt Xuyên Á là một thỏa thuận được ký kết vào ngày 10 tháng 11 năm 2006, bởi 17 quốc gia châu Á và những quốc gia này cũng là thành viên của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc (UNESCAP) với nỗ lực là xây dựng mạng lưới đường sắt xuyên lục địa giữa châu Âu và các cảng Thái Bình Dương ở Trung Quốc. Dự án cũng còn được gọi là "Con đường tơ lụa bằng thép" với việc đề cập tới con đường tơ lụa lịch sử.
Thỏa thuận có hiệu lực từ ngày 11 tháng 6 năm 2009.
Nước tham gia
Bộ giao thông vận tải và đường sắt từ bốn mươi mốt quốc gia tham gia vào cuộc hội nghị dài một tuần được tổ chức tại Busan, Hàn Quốc, khi mà thỏa thuận được đưa ra. Dự án mạng lưới đường ray dài 80,900 km sẽ bắt đầu từ các cảng Thái Bình Dương của châu Á và kết thúc tại châu Âu. Các quốc gia thỏa thuận ký kết bao gồm:
Liên kết ngoài
Thể loại:Giao thông đường sắt châu Á Thể loại:Giao thông đường sắt quốc tế Thể loại:Hạ tầng giao thông được đề xuất ở châu Á
Paltothemis nicolae
Paltothemis nicolae là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Hellebuyck mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Paltothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 2002
Ergavia costimaculata
Tham khảo
Thể loại:Ergavia
Ngô Giới
Phù Vũ An vương Ngô Giới (chữ Hán: 吴玠, 1093 – 1139) là tướng lãnh nhà Nam Tống trong lịch sử Trung Quốc. Ông cùng em trai Ngô Lân là danh tướng kháng Kim bảo vệ đất Thục, giành được những thắng lợi vang dội ở các chiến dịch Hòa Thượng nguyên và Tiên Nhân quan. Ông là một trong 7 vị vương khác họ Triệu của nhà Nam Tống (中兴异姓七王, Trung hưng dị tính thất vương, còn lại theo thứ tự phong vương là Kỳ vương Hàn Thế Trung, Tuần vương Trương Tuấn, Hòa vương Dương Tồn Trung, Tín vương Ngô Lân, Phu vương Lưu Quang Thế, Ngạc vương Nhạc Phi).
Thiếu niên tòng quân
Giới tự Tấn Khanh, người huyện Lũng Càn thuộc Đức Thuận quân. Vì cha mất ở thành Thủy Lạc, nên cả nhà dời đến đấy.
Giới từ nhỏ tính trầm tĩnh, cương nghị, lại có chí hướng và tiết tháo; hiểu binh pháp và giỏi cưỡi ngựa bắn cung, đọc sách cũng nắm được đại thể. Chưa đến tuổi trưởng thành, Giới lấy thân phận con nhà lành để tòng quân ở Kính Nguyên lộ. Trong niên hiệu Chánh Hòa (1111 – 1118) thời Tống Huy Tông, người Tây Hạ xâm phạm, Giới lập công nên được bổ làm Tiến nghĩa phó úy, sớm cất nhắc làm Đội tướng. Giới tham gia trấn áp khởi nghĩa Phương Lạp (1120 – 1121), sau đó đánh dẹp các cuộc nổi dậy ở Hà Bắc, nhiều công nên được làm quyền Kính Nguyên đệ thập tướng. Năm Tĩnh Khang đầu tiên (1126), quân Tây Hạ tấn công Hoài Đức quân, Giới đem hơn trăm kỵ binh truy kích, chém được 140 thủ cấp, được cất nhắc làm Đệ nhị phó tướng.
Bình định Thiểm Tây và thất bại Phú Bình
Mùa xuân năm Kiến Viêm thứ 2 (1128), quân Kim vượt Hoàng Hà, đi ra Đại Khánh quan, cướp bóc Tần Ung, nhắm đến Kính Nguyên. Đô thống chế Khúc Đoan giữ trấn Ma Vụ, lệnh cho Giới làm tiền phong, tiến chiếm Thanh Khê lĩnh, đón đánh cho quân Kim đại bại, đuổi theo hơn 30 dặm. Người Kim bắt đầu có ý dè chừng, Giới được làm Quyền Kính Nguyên lộ Binh mã đô giám kiêm Tri Hoài Đức quân. Quân Kim tấn công phủ Duyên An, Kinh lược sứ Vương Thứ triệu Khúc Đoan tiến binh, Đoan đóng quân ở Bân Châu không đi, còn nói: “Chẳng bằng quét sạch sào huyệt của địch, đánh như thế ắt chúng phải quay về cứu.” Đoan bèn đánh Bồ Thành, lệnh cho Giới tấn công Hóa Châu ; ông chiếm được.
Mùa đông năm ấy, nghĩa quân Sử Bân tấn công Hán Trung không được, dẫn binh muốn lấy Trường An, Khúc Đoan lệnh cho Giới đánh dẹp; ông đánh bại và chém chết Sử Bân, được thăng làm Trung Châu thứ sử. Tuyên phủ xử trí sứ Trương Tuấn tuần thị Quan Thiểm, Tham nghị quân sự Lưu Tử Vũ khen anh em Giới tài dũng, Tuấn cùng Giới nói chuyện, rất hài lòng, lập tức thụ ông làm Thống chế, em trai là Ngô Lân nắm thân binh trước trướng.
Mùa xuân năm thứ 4 (1130), Giới được thăng làm Kính Nguyên lộ Mã bộ quân phó tổng quản. Tướng Kim là Lâu Thất cùng Tát Li Hát thẳng tiến vào Kiếm Môn quan, Đoan sai Giới kháng cự ở Bành Nguyên điếm, còn mình đóng quân ở Bân Châu làm viện binh. Giới đánh bại quân Kim, khiến Tát Li Hát bật khóc, lính Kim gọi ông ta là “anh chàng khóc nhè”. Quân Kim chỉnh đốn rồi quay lại tái chiến, Giới thua chạy. Đoan lui về Kính Nguyên, hặc Giới trái lệnh, khiến ông chịu giáng làm Vũ hiển đại phu, bãi chức tổng quản, phục chức Tri Hoài Đức quân. Trương Tuấn tiếc tài, ít lâu sau lấy Giới làm Tần Phượng phó tổng quản kiêm Tri Phượng Tường phủ. Bấy giờ chiến tranh tạm ngừng, Giới vất vả vỗ về nhân dân, khôi phục sanh hoạt trở lại. Sau đó Giới được chuyển làm Trung Châu phòng ngự sứ.
Trương Tuấn gọi Khúc Đoan và Giới đến bàn việc đánh Kim, Đoan đề nghị chờ thêm vài năm, Giới đề nghị cố thủ nơi hiểm yếu; mạc liêu của Tuấn cho rằng một người trì hoãn, một người sợ giặc, đều không thể nghe theo. Tháng 9 ÂL, Tuấn hợp 5 lộ binh, muốn quyết chiến với quân Kim, Giới lần nữa đề nghị cố thủ, nhưng chư tướng cho rằng “ta nhiều địch ít, đôi bên ngăn cách bởi con chằm cỏ lau, khiến kỵ binh Kim không thể thi thố”, nên đều không nghe. Quân Kim kéo đến, chở đất lấp con chằm, tấn công doanh trại của Tống. Quân Tống tan vỡ, 5 lộ binh đều thất bại, Ba Thục chấn động.
Bảo vệ đất Thục và chiến thắng Hòa Thượng nguyên
Giới thu tàn binh về Hòa Thượng nguyên ở phía đông Tản Quan, chứa thóc luyện binh, dựng rào tính kế tử thủ. Có kẻ đề nghị Giới nên lui về giữ Hán Trung, chẹn cửa ngõ vào Thục để yên lòng người. Giới nói: “Ta giữ nơi này, địch quyết không dám bỏ qua ta mà đi, cứ giữ chắc lũy mà dòm xuống, khiến họ sợ tôi đánh úp sau lưng. Đây là vì bảo vệ đất Thục đấy.” Giới ở Hòa Thượng nguyên, dân chúng Phượng Tường cảm ơn huệ của ông, bảo nhau lén chở rơm thóc để giúp đỡ; Giới luôn dùng bạc, lụa để đổi lấy, dân chúng càng vui lòng, lẻn đến nhiều hơn. Người Kim giận, mai phục ở ven sông Vị đế đón giết họ, còn thi hành phép Bảo ngũ liên tọa để cấm đoán, nhưng mọi người vẫn phạm cấm như cũ, vài năm sau mới thôi.
Năm Thiệu Hưng đầu tiên (1131), quân Kim chia 2 đường tấn công Hòa Thượng nguyên. Ô Lỗ, Chiết Hợp từ Giai Châu, Thành Châu ra Đại Tản quan, bày trận ở Bắc Sơn; Giới lệnh cho chư tướng giữ vững trận thế để đợi, thay phiên đánh – nghỉ. Đường vào hang núi hẹp lại nhiều đá, ngựa không thể đi, quân Kim bỏ ngựa để giao chiến, nhưng đại bại; Ô Lỗ, Chiết Hợp dời trại về Hoàng Ngưu, gặp mưa lớn gió to, bèn lui chạy. Cánh quân còn lại của Một Lập tấn công Tiễn Quát quan, Giới lệnh cho bộ tướng đánh lui được, khiến 2 cánh quân Kim không thể hội họp. Ban đầu, quân Tống thua trận Phú Bình, anh em Giới đem vài ngàn tàn binh đóng trên Hòa Thượng nguyên, lòng người chưa vững. Có kẻ mưu đồ bắt anh em Giới nộp cho người Kim, Giới biết được, triệu chư tướng uống máu ăn thề, khích lệ trung nghĩa; tướng sĩ đều cảm động rơi nước mắt, nguyện nghe theo ông. Trương Tuấn xét công, thừa chế bái Giới làm Minh Châu quan sát sứ. Gặp tang mẹ, Giới được triều đình cho khởi phục, kiêm Thiểm Tây chư lộ đô thống chế.
Người Kim từ khi quật khởi, đã quen chiến thắng, đến nay liên tiếp bị Giới đánh bại, rất căm giận, mưu tính giết bằng được ông. Tướng Kim ở Thục là Lâu Thất mất, Ngột Truật được thay thế ông ta, tập hợp hơn 10 vạn binh, bắc cầu nổi vượt sông Vị, từ Bảo Kê kết trại liên hoàn, đắp lũy đá làm thành, men theo mép nước giao chiến với quân Tống. Tháng 10 ÂL, quân Kim tấn công Hòa Thượng nguyên. Giới lệnh cho chư tướng chọn cung cứng nỏ mạnh, luân phiên bắn ra, đặt hiệu là “Trú đội thỉ” (thỉ nghĩa là cái tên), liên tiếp không dứt, nhiều như mưa trút. Quân Kim lui lại, Giới lấy kỳ binh đánh lén, cắt đường vận lương. Nhắm quân Kim gặp khó phải lui, Giới đặt mai phục ở ngòi Thần Bộn để đợi. Quân Kim đến, quân Tống xông ra, quân Kim đại loạn. Quân Tống truy kích trong đêm, đánh cho quân Kim đại bại. Ngột Truật trúng tên lạc, một mình chạy thoát. Trương Tuấn thừa chế lấy Giới làm Trấn Tây quân tiết độ sứ, Lân làm Kính Nguyên lộ Mã bộ quân phó tổng quản. Ngột Truật thất bại, từ Hà Đông quay về Yến Sơn, lại lấy Tát Li Hát làm Thiểm Tây kinh lược sứ, đồn trú Phượng Tường, cùng Giới giằng co.
Tiếp tục vệ Thục và chiến thắng Tiên Nhân quan
Năm thứ 2 (1132), Giới được kiêm Tuyên phủ xứ trí sứ tư Đô thống chế, tiết chế Hưng, Văn , Long 3 châu. Người Kim dòm ngó đất Thục lâu ngày, nhưng bị Giới đóng quân ở Hòa Thượng nguyên chẹn giữ, không thể đánh bại ông, bèn tìm cách vòng qua. Khi ấy Giới ở Hà Trì, Tát Li Hát sai phản tướng Tống là Lý Ngạn Kỳ đóng quân ở Tần Châu, dòm ngó Tiên Nhân quan nhằm ngăn trở Giới, còn lệnh cho kị binh ra Hi Hà lộ nhằm ngăn trở Quan Sư Cổ, đích thân ông ta từ Thương Châu , Vu Châu đâm thẳng Thượng Tân. Tháng giêng ÂL năm thứ 3 (1133), Tát Li Hát chiếm Kim Châu. Tháng 2 ÂL, quân Kim nhắm đến lưu vực các sông Dương, Hán, tướng Tống giữ Hưng Nguyên là Lưu Tử Vũ gấp lệnh cho Điền Thịnh giữ Nhiêu Phong quan, và cho chạy trạm dịch mời Giới cứu viện. Giới từ Hà Trì đi 300 dặm/ngày đêm, gởi cam vàng cho địch, nói: “Đại quân từ xa đến, hãy dùng để giải khát.” Tát Li Hát cả sợ, nện gậy xuống đất mà nói: “Mày đến sao nhanh vậy!” Đôi bên giao chiến ở Nhiêu Phong lĩnh. Lính Kim khoác giáp nặng trèo lên núi, 1 người lên trước được 2 người đẩy sau, người trước chết rồi thì người sau thay thế. Lính Tống dùng cung nỏ bắn loạn, đẩy đá lớn lăn xuống. Cứ như vậy đến 6 ngày đêm, người chết chất cao như núi mà quân Kim không lui. Giới trả ngàn nén bạc/người để chiêu mộ cảm tử sĩ, tìm được 5000 người, sắp sửa giáp công. Có viên tiểu hiệu mắc tội, trốn sang quân Kim, dẫn đường tắt cho người Kim vượt Thiền Khê lĩnh, ra đằng sau Nhiêu Phong quan, từ trên cao đánh xuống. Quân Tống không chống nổi nên tan vỡ; Giới về giữ huyện Tây. Quân Kim tiến vào Hưng Nguyên, Lưu Tử Vũ lui về giữ Tam Tuyền, đắp lũy ở núi Đàm Độc để cố thủ, Giới cũng chạy về Tam Tuyền hội họp với ông ta. Ít lâu sau quân Kim phải lui, Giới gấp điều binh đón ở Vũ Hưu quan, đánh úp hậu quân của địch, giết được hàng ngàn người, khiến họ bỏ lại tất cả quân nhu. Ban đầu người Kim đặt mưu, cho rằng Giới ở mặt tây, nên vượt hiểm trở tiến vào mặt đông, không ngờ ông đến kịp. Tuy quân Kim chiếm được 3 trọng trấn, nhưng không thể giữ được. Triều đình cho Giới tiến làm Kiểm hiệu thiếu bảo, sung quan Lợi Châu, Lộ, Giai, Thành, Phượng Châu chế trí sứ.
Tháng 2 ÂL năm thứ 4 (1134), đại quân Kim xâm phạm, đánh Tiên Nhân quan. Trước đó, Giới ở Hòa Thượng nguyên, cho rằng lương thực không đủ, nơi này cách xa đất Thục, bèn lệnh cho Ngô Lân bỏ đi, sửa sang Sát Kim bình nằm bên phải Tiên Nhân quan, dựng một cái lũy, dời binh về giữ nơi đấy. Đến nay, tướng Kim là Ngột Truật, Tát Li Hát cùng tướng ngụy Tề là Lưu Quỳ soái 10 vạn kỵ binh tiến vào, đục núi mở đường, men xuống Lĩnh Đông. Giới đem vạn người chặn đường cái; Lân soái khinh binh đi đường tắt mà đến, cùng quân Kim vừa đi vừa đánh 7 ngày đêm, mới hội họp được với anh trai.
Tháng 3 ÂL, quân Kim tấn công doanh Tống, bị Giới đánh đuổi. Quân Kim lại lấy thang mây đánh tường lũy, bị tướng Tống là Dương Chánh lấy sào đẩy phá nát thang mây, lấy mâu dài đâm lính Kim. Quân Kim 2 mặt giáp công: Ngột Truật ở đông, Hàn Thường ở tây; Ngô Lân vung đao vạch đất, nói với chư tướng: “Có chết thì chết ở đây, ai lui thì chém!” Lân soái binh tinh nhuệ đứng ở giữa, xoay cả hai mặt, tùy tình hình mà phát động. Hồi lâu, quân của Lân dần suy yếu, bèn gấp gáp lùi lại lớp ải thứ hai. Quân Kim đổi lính mới, người nào cũng khoác giáp nặng, dùng móc sắt nối với nhau, cùng trèo lên như xâu cá. Lân sai Trú đội thỉ thay phiên bắn xuống, tên trút như mưa, xác chết chất chồng, quân Kim giẫm đạp mà trèo lên. Tát Li Hát dừng xe ngựa để trông hồi lâu, rồi nói: “Tôi nắm được rồi.” Hôm sau, Tát Li Hát lệnh cho quân Kim đánh lầu ở góc tây bắc. Tướng Tống là Diêu Trọng trèo lên lầu hăng say chiến đấu; lầu nghiêng, Trọng lấy lụa làm dây thừng, kéo lại cho ngay. Quân Kim dùng lửa đốt lầu, Trọng lấy hũ rượu dập tắt. Giới gấp sai Điền Thịnh đem đao dài búa lớn ra xông pha, đốt đuốc sáng bốn tòa núi, nổi trống rung cả mặt đất. Hôm sau, đại quân Tống tràn ra, thống lĩnh Vương Hỷ, Vương Vũ soái binh tinh nhuệ, chia làm cờ tím – cờ trắng xông vào doanh trại địch, khiến trận thế của quân Kim rối loạn. Quân Tống hăng hái tấn công, bắn trúng mắt trái của Hàn Thường, quân Kim bắt đầu rút lui. Giới sai Thống chế quan Trương Ngạn cướp trại Hoành Sơn; Vương Tuấn mai phục ở Hà Trì chẹn đường về của địch, lại đánh bại quân Kim. Ngoài ra, Giới cho rằng Quách Chấn chiến đấu bất lực, bắt chém ông ta. Chiến dịch Tiên Nhân quan, quân Kim từ nguyên soái trở xuống đều đem theo vợ con, Lưu Quỳ cũng cho rằng có thể chiếm được Thục. Đến nay, Quỳ nhắm không thể đánh nổi Giới, bèn lui về giữ Phượng Tường, giao ruộng cho binh sĩ, tính kế lâu dài.
Nghe tin thắng trận, triều đình thụ Giới làm Định quốc tiết độ sứ, Xuyên Thiểm tuyên phủ phó sứ. Tướng Tống là Quan Sư Cổ nhận lệnh của Giới thâm nhập đất địch, đại bại, sợ tội nên hàng Kim, toàn bộ tướng sĩ bộ hạ của ông ta không ai đi theo mà cùng nhau quay về. Giới yêu lòng trung nghĩa ấy, đem gia sản chu cấp cho họ, thu nạp vào đội ngũ của mình. Tháng 4 ÂL, Giới giành lại 3 châu Phượng, Tần, Lũng. Tháng 7 ÂL, triều đình xét công ở Tiên Nhân quan, bái Giới làm Kiểm hiệu thiếu sư, Phụng Ninh, Bảo Định quân tiết độ sứ, Lân từ Phòng ngự sứ được thăng làm Định Quốc quân Thừa tuyên sứ, Dương Chánh trở xuống được thăng trật có phân biệt. Năm thứ 6 (1136), Giới được kiêm quan Doanh điền đại sứ, dời làm Bảo Bình, Tĩnh Nan tiết độ sứ. Năm thứ 7 (1137), Giới sai tì tướng Mã Hi Trọng đánh Hi Châu; Hi Trọng thua chạy, còn để mất Củng Châu, Giới bèn chém ông ta làm răn.
Rhampholeon gorongosae
Tham khảo
Thể loại:Rhampholeon Thể loại:Động vật được mô tả năm 1971
Ngô Giới
Những năm cuối đời
Giới cùng quân Kim đối lũy chừng 10 năm, nắm rõ hình thế chiến trường, cũng hiểu rõ năng lực quân đội. Năm thứ 7 (1137), nhà Kim phế bỏ chính quyền ngụy Tề, đánh tiếng muốn lấy đất Thục. Giới không tin, quả nhiên người Kim không có hành động gì. Giới luôn lo lắng việc tiếp vận gây vất vả cho dân, nhiều lần bãi bỏ quan viên tham nhũng, hạn chế những chi phí phù phiếm, tăng cường sửa sang đồn điền, hằng năm thu hoạch đến 10 vạn hộc lúa. Giới còn điều động lính thú, lệnh cho tướng lãnh dưới quyền sửa sang đê điều, khiến dân thấy việc tưới tiêu có thể nhờ cậy, đồng ý quay về an cư chừng vài vạn gia đình. Tháng 9 ÂL, triều đình nghe tin doanh điền dưới quyền Giới thu hoạch 20 vạn cân lương thực, hạ chiếu khen ngợi.
Năm thứ 9 (1139), Tống – Kim ký kết hòa ước Thiệu Hưng, triều đình phong thưởng cho chư tướng, Giới được thụ làm Đặc tiến, Khai phủ nghi đồng tam tư, thăng Tứ Xuyên tuyên phủ sứ, các châu Giai, Thành thuộc Thiểm Tây đều nghe tiết chế của ông. Triều đình sai nội thị đem chiếu thư viết tay của hoàng đế cho Giới, đến nơi thì Giới phát bệnh nặng, phải nhờ dìu đỡ mới có thể nhận chiếu thư. Tống Cao Tông nghe tin thì lo lắng, sai Tứ Xuyên chế trí sứ Hồ Thế Tương đòi thầy thuốc giỏi ở Thành Đô đến chữa trị, đưa gấp Thái y đi thăm bệnh. Tháng 6 ÂL, Giới bệnh mất ở trong quân, hưởng thọ 47 tuổi. Cao Tông nghỉ chầu 2 ngày, tặng Thiếu sư, ban 30 vạn tiền.
Đánh giá
Giới ưa đọc sách, mỗi khi xem sử truyện, thấy có lời hay thì chép lại cạnh chỗ ngồi; lâu ngày, tường vách đều có cách ngôn. Giới dùng binh theo lối của Tôn, Ngô, tính kế sâu xa, không ham món lợi nhỏ, nên có thể bảo đảm ắt thắng. Giới quản lý bộ hạ nghiêm khắc nhưng có ơn, ân cần thăm hỏi, thân là đại tướng nhưng nắm rõ tình hình kẻ dưới, kể cả binh tốt, nên tướng sĩ vui vẻ vì ông mà chết. Giới tuyển chọn tướng tá, đều xem công lao và năng lực chứ không xét chức vụ hay thâm niên, cũng không để cho thân nhân, quyền quý quấy nhiễu.
Giới mất, Hồ Thế Tương hỏi Giới làm thế nào giành thắng lợi, Ngô Lân đáp: “Lân theo anh trai chiến đấu với Tây Hạ, mỗi khi vào trận, chẳng qua một chốc tiến lùi, thắng bại liền phân. Còn người Kim, thì thêm lần tiến lại lần lui, nhẫn nại kiên trì, quân lệnh tàn khốc hễ lùi ắt chết, mỗi lần vào trận hàng mấy ngày không xong, thắng không đuổi bừa, thua không rối bời. Đây là điều ta dùng binh trước nay chưa từng gặp, cùng họ đối đầu lâu ngày, mới nắm được tình huống. Đó là cung tên của người Kim, không sắc bén bằng của Trung Quốc, binh sĩ của Trung Quốc, không kiên nhẫn bằng của Kim. Ta luôn dựa vào sở trường bắn thủng giáp nặng ngoài mấy trăm bước, thì họ không thể đánh vỗ mặt được; vì thế phải chọn địa hình tiện lợi, dùng lính tinh nhuệ thay phiên quấy nhiễu, cùng họ xung đột không ngừng, nhằm khiến họ không thể nghỉ ngơi, để phá hoại tính kiên nhẫn của họ. Còn như lâm cơ quyết đoán khi vào trận, thì Lân không thể nói được.”
Cuối đời Giới ham mê sắc dục, khiến người tìm phụ nữ ở Thành Đô, thích ăn đan thạch, nên mắc bệnh khạc ra máu mà chết. Sử cũ nhận xét: Vào lúc quân Tống thua trận Phú Bình, Tần Phượng lộ thất thủ. Người Kim bắt đầu dòm ngó đất Thục, tình thế đông nam nguy cấp, nhờ Giới đứng ra đảm đương tuyến đầu, nếu không thì chẳng còn đất Thục từ lâu, nên người ở Tứ Xuyên đến nay vẫn nhớ ông.
Hậu sự
Tháng 9 ÂL cùng năm, Giới được em trai Ngô Lân chôn cất ở thành Thủy Lạc. Tháng 11 ÂL, Tống Cao Tông thăng Lân làm Long Thần vệ Tứ Sương đô chỉ huy sứ, nhằm vỗ về gia thuộc họ Ngô.
Tháng giêng ÂL năm thứ 10 (1140), triều đình cho dựng miếu thờ Giới ở Tiên Nhân quan, đặt tên miếu là Tư Liệt (hay Trung Liệt), đặt thụy của ông là Vũ An. Thời Tống Hiếu Tông, Giới được truy phong Phù vương.
Gia đình
Cha là Ngô Ỷ, được làm đến Quân hiệu. Mẹ là Lưu thị, sanh ra anh em Giới, Lân. Nhờ công tích của anh em Giới, 3 đời tiền nhân là ông cụ, ông nội và cha đều được truy tặng quan chức, Ngô Ỷ được tặng Thiếu bảo.
Giới có 5 con trai: Củng, Phù, Huy, Khoách, Tổng. Ngô Củng cũng trở thành tướng soái, có thụy là Tương Liệt, những người còn lại đều theo văn nghiệp. Tương truyền Củng là con rơi của Ỷ, do tỳ nữ sanh ra. Tính Lưu thị hung hãn lại ghen tuông, Ỷ kiêng dè, nên khiến Giới nhận làm con.
Chú thích
Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Tống
Acropora akajimensis
Acropora akajimensis là một loài san hô trong họ Acroporidae. Loài này được Veron mô tả khoa học năm 1990.
Tham khảo
akajimensis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1990
Emberiza citrinella citrinella
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Basilius Valentinus
thumb|upright|"[[Tu sĩ|Cha Basilius Valentinus, linh mục của hội Benedictine và nhà triết học Hermetic": tranh tưởng tượng từChymische Schrifften, 1717 ]]
thumb|upright|right|Peterskirche, Erfurt, ngày nay.
Basilius Valentinus, có vẻ như là một nhà giả kim thuộc thế kỷ 15, có thể là Canon của Nhà thờ Đức Bà Benedictine ở Saint Peter ở Erfurt, Đức nhưng có vẻ như là một bút danh được sử dụng bởi một hoặc nhiều tác giả người Đức ở thế kỷ 16.
Theo John Maxson Stillman, người đã viết về lịch sử hóa học, không có bằng chứng của một cái tên như thế ở các cuộn băng ở Đức hay Rome và không đề cập đến cái tên này trước năm 1600. Lịch sử giả dối của ông, giống như chân dung tưởng tượng của ông, dường như được tạo ra sau này hơn là bản thân các tác phẩm.
Trong thế kỷ 18, người ta cho rằng tác giả tác phẩm của Basil Valentine là Johann Thölde, một nhà sản xuất muối ở Đức sống khoảng 1565-1624. Các học giả hiện nay cho thấy rằng một tác giả là Thölde, nhưng những người khác thì tham gia. Thölde xuất bản năm cuốn sách đầu tiên dưới tên Valentine
Bất cứ ông là ai đi nữa, Basil Valentine đều có kiến ​​thức về hóa học đáng kể. Ông cho thấy ammonia có thể thu được bằng cách phản ứng của kiềm đối với ammonium salmonat (amoni chloride), mô tả việc sản xuất axit clohiđric bằng cách cho axit hóa muối thông thường (natri chloride) và tạo ra dầu của vitriol (axit sulfuric) trong số các thành tựu khác.
Tham khảo
Thể loại:Giả kim thuật
Tabernaemontana lagenaria
Tabernaemontana lagenaria là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Leeuwenb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Li lài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994
Sarıyamaç, Ardahan
Sarıyamaç là một xã thuộc thành phố Ardahan, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 105 người.
Emberiza citrinella erythrogenys
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Mukkadigatta, Dod Ballapur
Mukkadigatta là một làng thuộc tehsil Dod Ballapur, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Pycnopanelus rotundus
Liên kết ngoài
Thể loại:Pycnopanelus
Dimorphanthera pulchra
Dimorphanthera pulchra là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được J.J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dimorphanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Emberiza leucocephalos leucocephalos
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Leptonota sepium
Leptonota sepium là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptonota
Emberiza leucocephalos fronto
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Nausinoe lacustrinalis
Nausinoe lacustrinalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nausinoe
Leptobarbus
Leptobarbus là một chi cá chép nước ngọt bản địa của vùng Đông Nam Á, một số loài cá trong chi này có giá trị làm thực phẩm
Tham khảo
Thể loại:Cá châu Á