cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danh sách tiểu hành tinh: 13001–14000
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="401"| 13401–13500 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="501"| 13501–13600 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="601"| 13601–13700 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="701"| 13701–13800 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="801"| 13801–13900 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="901"| 13901–14000 <small class="editlink noprint">[ sửa]
Tham khảo
Danh sách các tiểu hành tinh (013001-014000)
Coroaci
Coroaci là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 576,7 km², dân số năm 2007 là 10776 người, mật độ 18,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Echinocolea subspathulata
Echinocolea subspathulata là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Spruce) Grolle mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echinocolea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Đông Long
Đông Long là một xã thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Stenoleptura rufoanticus
Stenoleptura rufoanticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Rhantus duponti
Rhantus duponti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1838.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Rhantus
Cnicus benedictus
Cnicus benedictus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Lacinipolia parvula
Lacinipolia parvula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lacinipolia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1868
Cnicus benedictus
Liên kết ngoài
Cnicus benedictus
Lepidozia azorica
Lepidozia azorica là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được H. Buch & Perss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Rhynchosia edulis
Rhynchosia edulis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Griseb. miêu tả khoa học đầu tiên.
Masdevallia virens
Masdevallia virens là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & Andreetta mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
V Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Nomada aurantifascia
Nomada aurantifascia là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eardley & Schwarz mô tả khoa học năm 1991.
Chỉ số tích lũy/phân phối
Chỉ số tích lũy/phân phối là một chỉ báo phân tích kỹ thuật nhằm mục đích liên quan giá cả và khối lượng trong thị trường chứng khoán.
Nomada aurantifascia
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1991
Chỉ số tích lũy/phân phối
Công thức
Hệ số này trong khoảng từ -1 khi giá đóng cửa là giá thấp trong thời kỳ, tới +1 khi giá đóng cửa là giá cao. Ví dụ: nếu giá đóng cửa là 3/4 các con đường lên phạm vi thì CLV là 0,5. Chỉ số tích lũy/phân phối bổ sung thêm khối lượng nhân với hệ số CLV, tức là
Điểm khởi đầu cho tổng tích lũy/phân phối, tức là điểm số không, là tùy ý, chỉ có hình dạng của chỉ báo kết quả được sử dụng, không phải là mức thực tế của tổng số.
Tên tích lũy/phân phối xuất phát từ ý tưởng rằng trong quá trình tích lũy những người mua giữ kiểm soát và giá sẽ được đẩy lên thông qua thời kỳ, hoặc sẽ làm một sự phục hồi nếu bán xuống, trong cả hai trường hợp kết thúc của thời kỳ gần với giá cao hơn là giá thấp là thường xuyên hơn. Điều ngược lại áp dụng trong quá trình phân phối.
Chỉ số tích lũy/phân phối tương tự như khối lượng cân bằng, nhưng chỉ số tích lũy/phân phối dựa trên giá đóng cửa trong phạm vi của thời kỳ, thay vì close-to-close lên hoặc xuống mà khối lượng cân bằng sử dụng.
Dao động Chaikin
Một dao động Chaikin được hình thành bằng cách trừ trung bình động hàm mũ 10 thời kỳ khỏi một trung bình động hàm mũ 3 thời kỳ của Chỉ số tích lũy/phân phối. Là một chỉ báo của chỉ báo, nó có thể cung cấp các tín hiệu bán hoặc mua khác nhau, tùy thuộc vào bối cảnh và các chỉ báo khác.
Các chỉ báo tương tự
Các chỉ báo Giá × Lượng khác:
Tham khảo
Thể loại:Chỉ báo kỹ thuật
Memecylon royenii
Memecylon royenii là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae đặc hữu của Sri Lanka.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Sri Lanka Thể loại:Memecylon Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Lebogang Mashile
Lebogang Mashile (sinh ngày 7 tháng 2 năm 1979) là một diễn viên, nhà văn và nhà thơ người Nam Phi.
Tiểu sử
Là con gái của một gia đình Nam Phi lưu vong, Mashile được sinh ra ở Hoa Kỳ và trở về Nam Phi vào giữa những năm 1990 sau khi kết thúc chế độ apartheid. Bà bắt đầu học luật và quan hệ quốc tế tại Đại học Witwatersrand nhưng trở nên hứng thú hơn với nghệ thuật. Với Myesha Jenkins, Ntsiki Mazwai và Napo Masheane, bà đã thành lập nhóm thơ Feela Sistah.
Mashile xuất hiện trong bộ phim Hotel Rwanda năm 2004 và đã thực hiện một số tác phẩm sân khấu, bao gồm Threads, kết hợp múa, âm nhạc và thơ. Bà cũng đã thu âm một album biểu diễn trực tiếp kết hợp âm nhạc và thơ ca, mang tên Lebo Mashile Live. Bà đồng sản xuất và dẫn chương trình phim tài liệu L'Attitude trên SABC 1 và đã tổ chức một chương trình trò chơi gọi Drawing the Line trên SABC 2.
Năm 2005, Mashile xuất bản tập thơ đầu tiên của mình, In a Ribbon of Rhythm, với tập thơ này cô đã nhận được giải thưởng Noma năm 2006.
Mashile và nhạc sĩ, nghệ sĩ biểu diễn, nhà văn Majola đã phát hành một EP vào năm 2016.
Giải thưởng và vinh danh
Mashile được Cosmopolitan bầu chọn là một trong những người phụ nữ xuất sắc của Nam Phi năm 2005 và là một trong 100 thanh niên hàng đầu ở Nam Phi do Mail &amp; Guardian bình chọn trong các năm 2006, 2007 và 2009. Năm 2006, bà được The Star bình chọn là nhân vật hàng đầu trên truyền hình trong danh sách Top 100 hàng năm của họ.
Năm 2007, Mashile là người nhận Giải thưởng Phụ nữ uy tín của báo chí thành phố / Rapport và cũng được vinh danh là Người phụ nữ của năm 2010 hạng mục Nghệ thuật và Văn hóa của tạp chí Glamour.
Mashile được tạp chí New Phi bình chọn là một trong 100 người châu Phi hàng đầu năm 2011 và năm 2012, bà đã giành được giải thưởng Đại sứ nghệ thuật tại lễ trao giải Mbokodo cho phụ nữ Nam Phi trong nghệ thuật. Mashile biểu diễn tại Khai mạc Quốc hội năm 2009. Bà đã được mô tả là "có lẽ Mashile là cái tên đầu tiên xuất hiện trong đầu khi nghĩ về một nhà văn nữ tạo ra những làn sóng khổng lồ trong không gian thơ".
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ diễn viên Nam Phi Thể loại:Nữ nhà văn thế kỷ 21 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1979
5028 Halaesus
5028 Halaesus (1988 BY1) là một Trojan của Sao Mộc được phát hiện ngày 23 tháng 1 năm 1988 bởi Shoemaker, C. S. ở Palomar.
Toxicodendron toxicarium
Toxicodendron toxicarium là một loài thực vật có hoa trong họ Đào lộn hột. Loài này được (Salisb.) Gillis miêu tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Liên kết ngoài
Thể loại:Toxicodendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1971
Fijación Oral Vol. 1
Tham khảo
Thể loại:Album năm 2005 Thể loại:Album của Shakira Thể loại:Album của Epic Records Thể loại:Album tiếng Tây Ban Nha Thể loại:Album sản xuất bởi Rick Rubin
Tangara rufigenis
Tangara rufigenis là một loài chim trong họ Thraupidae.
Tham khảo
Thể loại:Tangara Thể loại:Chim Venezuela Thể loại:Động vật được mô tả năm 1857
Dactylorhiza lapponica
Dactylorhiza lapponica (Lapland Marsh-orchid) is an lan.
Xã Grand Rapids, Quận LaSalle, Illinois
Xã Grand Rapids (Grand Rapids Township) là một xã thuộc quận LaSalle, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 335 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận LaSalle, Illinois
Danh sách tiểu hành tinh: 14001–15000
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="001"| 14001–14100 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="101"| 14101–14200 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="201"| 14201–14300 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="301"| 14301–14400 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="401"| 14401–14500 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="501"| 14501–14600 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="601"| 14601–14700 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="701"| 14701–14800 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="801"| 14801–14900 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="901"| 14901–15000 <small class="editlink noprint">[ sửa]
Tham khảo
Danh sách các tiểu hành tinh (014001-015000)
Bhoosandra, Nelamangala
Bhoosandra là một làng thuộc tehsil Nelamangala, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Bangalore Rural
Tự do trên thế giới (báo cáo)
[[Tập tin:Freedom House world map 2005.png|nhỏ|350px|Bản đồ tự do chính trị trên thế giới (Tự do trên thế giới) {{legend|#219A57|Tự do}} {{legend|#FFC27B|Tự do trung bình}} {{legend|#B30000|Thiếu tự do}}]] nhỏ|350px|Các nước màu [[xanh dương có bầu cử tự do (Tự do trên thế giới).]]
Tự do chính trị được đánh giá hàng năm bởi tổ chức Freedom House với mục đích định lượng mức độ dân chủ và tự do tại các quốc gia trên thế giới. Thang điểm được tính từ 1 (rất tự do) đến 7 (thiếu tự do nghiêm trọng).
Chú thích: PR - Quyền chính trị (Political Rights); CL - Quyền tự do dân sự (Civil Liberties)
(*) - Dân chủ đại diện.
Xu hướng tự do toàn cầu
Ghi chú: (Không bao gồm các vùng lãnh thổ đang bị tranh chấp).
Liên kết ngoài
Tự do Thể loại:Chính trị Thể loại:Dân chủ Thể loại:Loại chính phủ Thể loại:Nhân quyền Thể loại:Triết học chính trị Thể loại:Chế độ chính trị Thể loại:Danh sách quốc gia Thể loại:Chỉ số
Freedom in the World (report) דו"ח חירות בעולם Freedom in the World Freedom House Dünya Özgürlük Raporu
Nhà máy bia Piast
phải|nhỏ| Nhà máy bia Piast ở Warsaw Nhà máy bia Piast là một nhà máy bia không còn tồn tại, nằm ở Wrocław, Ba Lan. Nó được thành lập vào năm 1872, khi thành phố Wrocław, được gọi là Breslau, thuộc về Đế quốc Đức.
Nhà máy bia được thành lập bởi Carl Scholtz và cho đến năm 1910, tên của nó là Brauerei Pfeifferhof Carl Scholtz. Đến năm 1945, doanh nghiệp đổi tên ba lần:
Năm 1945, khi Breslau được sáp nhập vào Ba Lan, nhà máy bia mang tên Nhà máy bia Piast, tôn vinh triều đại Piast, triều đại lịch sử Hoàng gia Ba Lan huyền thoại đầu tiên cai trị đất nước từ đầu năm 1370. Tên gọi không được thay đổi cho đến năm 2005. Ngay sau Thế chiến II, quy trình sản xuất được điều hành bởi các nhà sản xuất bia Ba Lan từ nhà máy bia Lwów, người đã được lệnh rời khỏi thành phố quê hương của họ và chuyển đến Lãnh thổ phục hồi. Năm 1951, Nhà máy bia Piast đã sản xuất 350 000 ha bia và 9 000 tấn mạch nha mỗi năm.
Vào năm 1991, nhà máy bia này đã trở thành một phần của công ty đến từ Wrocław, Zakłady Piwowarskie SA, và vào ngày 23 tháng 1 năm 1996, nó được Ryszard Varisella mua lại với giá $ 9 500 000. Vào tháng 11 năm 2001, nó đã được mua bởi Carlsberg Polska, và vào năm 2004, việc sản xuất bia đã bị chấm dứt.
Tham khảo
Thể loại:Nhà máy Ba Lan
Mstislav Keldysh
Mstislav Vsevolodovich Keldysh (Мстисла́в Все́володович Ке́лдыш; 10 tháng 2 1911 – 24 tháng 6 năm 1978) là nhà toán học Liên Xô, ông đã đóng vai trò quan trọng trong chương trình vũ trụ của Liên Xô.
Ông trở thành viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Liên Xô (1946), Chủ tích Viện hàn lâm khoa học Liên Xô (1961–1975), ba lần được trao tặng Anh hùng lao động Xã hội chủ nghĩa Liên Xô (1956, 1961, 1971), và là thành viên của Royal Society of Edinburgh (1968). Ông cũng là người đóng vai trò quan trọng trong chương trình vũ trụ của Liên Xô. Trong chương trình vũ trụ của Liên Xô, ông nổi bật với vai trò là người đứng đầu trong những nghiên cứu về Lý thuyết ("the Chief Theoretician") trong khi Sergey Korolyov được biết đến như là Tổng công trình sư của chương trình vũ trụ Liên Xô.
Gia đình
Keldysh được sinh ra trong một gia đình quý tộc Nga có truyển thống về học thức. Ông nội của ông, Mikhail Fomich Keldysh (1839–1920), tham gia quân đội và là một nhà vật lý, nghỉ hưu với quân hàm cấp Tướng. Bà nội của Keldysh, Natalia Keldysh (née Brusilova), là cháu gái của tướng Aleksey Alekseyevich Brusilov. Ông ngoại Keldysh, Alexander Nikolaevich Skvortsov, là tướng bộ binh, và đã từng tham gia chiến đấu trong Chiến tranh Kavkaz.
Cha của Keldysh, Vsevolod Mikhailovich Keldysh (1878–1965), là kỹ sư xây dựng, Thiếu tướng, và là giáo sư giảng dạy tại Viện công binh Kuybyshev từ năm 1918. Ông là một trong số các tác giả của phương pháp tính toán độ bền của bê tông dự ứng lực, và là người đã thiết kế trong dự án xây dựng kênh Moscow và tuyến tàu điện ngầm Moscow.
Một vài thành viên trong gia đình viện sĩ Keldysh là nạn nhân của các cuộc thanh trừng chính trị. Trong những năm 1930s, chú của ông đã bị chuyển đến công trường lao động xây dựng tuyến kênh đào Biển trắng-Biển Baltic. Năm 1935, đến lượt mẹ của Keldysh bị bắt giữ nhưng đã được thả chỉ sau vài tuần. Đây là một phần trong chiến dịch thu vàng bạc từ người dân, nhưng sau khi cha của Keldish mang tới nhà tù tất cả số trang sức mà gia đình ông có, một sĩ quan NKVD đã trả lại tất cả đồ trang sức này. Anh của Keldysh là Mikhail, một nhà sử học chuyên nghiên cứu về nước Đức trung cổ, đã bị bắt vào năm 1936 và bị xử tử vào năm 1937 do bị nghi ngờ là gián điệp cho Đức, trong khi một người anh khác là Alexander, cũng bị bắt vì bị nghi ngờ là gián điệp cho Pháp. Alexander sau đó đã được thả sau khi hết hạn tù giam.
Gây ảnh hưởng lớn nhất đến Keldysh là người chị gái Lyudmila Keldysh (1904–1976), cũng là nhà toán học và là người thầy dậy học đầu tiên của Keldysh. Trong số các người con của bà có Leonid Keldysh, giám đốc của Viện vật lý Lebedev và nhà toán học Sergei Novikov.
Tiểu sử
phải|nhỏ|237x237px|Tượng bán thân Mstislav Keldysh tại [[Moscow.]] Keldysh sinh năm 1911 tại Riga. Khi lên 4 tuổi ông cùng gia đình di tản về Moscow do ảnh hưởng của Chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Trong những năm đầu Liên Xô thành lập, ông đã bị từ chối vào học tại Viện xây dựng do xuất thân từ gia đình quý tộc. Sau này, ông đã được vào học và tốt nghiệp ngành vật lý và toán tại Đại học Quốc gia Moskva. Ông được nhận vào làm việc tại Central Aerohydrodynamic Institute (TsAGI) dưới sự hướng dẫn của Mikhail Lavrentyev and Sergey Chaplygin.
Trong quá trình làm việc tại TsAGI Keldysh đã giải thích được một số hiện tượng dao động xảy ra trên máy bay khi bay, vào thời điểm đó là vấn đề lớn dẫn đến các tai nạn về hàng không.
Năm 1937 Keldysh đã trở thành tiến sĩ khoa học với luận văn Complex Variable and Harmonic Functions Representation by Polynomial Series, và được chỉ định làm Giáo sư tại Đại học Quốc gia Moskva. Năm 1943 ông trở thành viện sĩ không thường trực tại Viện hàn lâm khoa học Liên Xô. Keldysh nhận giải thưởng Stalin đầu tiên vào năm 1946 cho những nghiên cứu về hiện tượng tự dao động của máy bay. Năm 1943 ông cũng trở thành thành viên đầy đủ của Viện và là giám đốc của Viện nghiên cứu số 1 của Cục công nghiệp hàng không. Ông cũng là người đứng đầu của Khoa cơ học ứng dụng của Viện toán học Steklov. Năm 1966, Khoa này đã được đổi tên để mang tên ông là Keldysh Institute of Applied Mathematics.
Trong những năm 1940s Keldysh là lãnh đạo của nhóm toán học ứng dụng, và đã tham gia vào hầu hết các dự án khoa học lớn khi đó của Liên Xô. Keldysh thành lập Calculation Bureau có nhiệm vụ giải quyết những vẫn để về toán học liên quan đến việc phát triển vũ khí hạt nhân. Bộ phận này cũng đã sáng tạo nên chiếc máy tính đầu tiên của Liên Xô khi đó.
Lĩnh vực chính mà Keldysh nghiên cứu là sức đẩy phản lực và tên lửa bao gồm khí động học của chất khí siêu âm, trao đổi nhiệt và khối lượng, và lá chắn nhiệt. Năm 1959 Liên Xô đã thử nghiệm thành công tên lửa hành trình Burya.
Năm 1954 Keldysh, Sergey Korolyov và Mikhail Tikhonravov cùng ký tên vào thư gửi cho chính phủ Liên Xô về việc phát triển vệ tinh nhân tạo quay quanh Trái đất. Ban đầu Chính phủ Liên Xô không coi trọng đề xuất này, nhưng do người Mỹ biết được ý tưởng trên và cũng có dự định thúc đẩy chế tạo vệ tinh riêng, do đó công việc chế tạo vệ tinh của Liên Xô được bắt đầu, với thành quả là vệ tinh Sputnik tháng 10 năm 1957, đánh dấu khởi đầu kỷ nguyên vũ trụ của loài người. Keldysh được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng lao động Xã hội chủ nghĩa Liên Xô (1956) và Lenin Prize (1957). Năm 1961 ông được nhận danh hiệu Anh hùng Lao động do những đóng góp của mình trong sứ mệnh đưa Yuri Gagarin ra ngoài vũ trụ.
Năm 1961 Keldysh được bầu làm Chủ tịch của Viện Khoa học và ông đã ở trong cương vị này trong 14 năm. Đồng thời ông cũng trở thành thành viên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô. Đóng góp cuối cùng của ông là phát triển tàu con thoi Buran Shuttle Buran.
Keldysh mất vào ngày 24/6/1978 khi ông 67 tuổi. He was honoured with a state funeral and his ashes were buried in the Kremlin Wall Necropolis on Red Square.
Tưởng niệm
trái|nhỏ|250x250px|Con ten của Nga in hình Keldysh kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông vào năm 2011. Tên ông được đặt cho miệng hố trên Mặt trăng, con tàu Akademik Mstislav Keldysh cũng được đặt tên theo tên ông. Tên của ông cũng được đặt cho 1 tiểu hành tinh, 2186 Keldysh do nhà thiên văn học Liên Xô Lyudmila Chernykh phát hiện vào năm 1973.
Một con phố tại Rīga, Latvia (Akadēmiķa Mstislava Keldiša iela) được đặt theo tên Keldysh.
Link ngoài
Thể loại:Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union members Thể loại:Early spaceflight scientists Thể loại:Fellows of the Royal Society of Edinburgh Thể loại:Heroes of Socialist Labour Thể loại:Presidents of the USSR Academy of Sciences Thể loại:Moscow Institute of Physics and Technology faculty Thể loại:Moscow State University alumni Thể loại:Burials at the Kremlin Wall Necropolis Thể loại:Scientists from Riga Thể loại:Soviet inventors Thể loại:Soviet mathematicians Thể loại:Soviet non-fiction writers Thể loại:Soviet space program personnel Thể loại:Soviet male writers Thể loại:Stalin Prize winners Thể loại:Sinh năm 1911 Thể loại:Mất năm 1978 Thể loại:Thành viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Thể loại:Thành viên Hiệp hội Hoàng gia Edinburgh Thể loại:Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Quốc gia Moskva Thể loại:Nhà phát minh Liên Xô Thể loại:Nhà toán học Liên Xô
Trimeresurus
Trimeresurus là một chi rắn độc trong họ Rắn lục được tìm thấy ở Châu Á từ Tiểu lục địa Ấn Độ qua Đông Nam Á, Trung Quốc và Quần đảo Thái Bình Dương. Hiện tại ít nhất 50 loài được công nhận.
Mô tả
Hầu hết các loài trong chi Trimeresurus đều tương đối nhỏ, chủ yếu là các loài sống trên cây, với thân hình mỏng và đuôi có thể cầm nắm. Tuy nhiên, Trimeresurus flavoviridis có thể đạt tổng chiều dài (bao gồm cả đuôi) là 242 cm, và là một trong những loài rắn hố dài nhất ở Đông Á. Hầu hết các loài Trimeresurus thường có màu xanh lá cây, nhưng một số loài cũng có màu vàng, đen, cam, đỏ hoặc vàng.
Chế độ ăn
Chế độ ăn của các loài Trimeresurus bao gồm nhiều loại động vật, bao gồm thằn lằn, động vật lưỡng cư, chim, động vật gặm nhấm và động vật có vú nhỏ khác.
Sinh sản
Giống như hầu hết các loài rắn lục, nhiều loài trong chi Trimeresurus là loài noãn thai sinh, mang thai con non. Tuy nhiên, một số loài như T. flavoviridis, T. kaulbacki, và T. macrolepis là loài đẻ trứng. Ngoài ra, đặc tính sinh học sinh sản của một số loài Trimeresurus vẫn chưa được biết.
Loài
Chi này có các loài sau:
Tham khảo
Thể loại:Họ Rắn lục
Erdősmárok
Erdősmárok là một thị trấn thuộc hạt Baranya, Hungary. Thị trấn này có diện tích 8,14 km², dân số năm 2010 là 89 người, mật độ 11 người/km².
Úc tại Thế vận hội
thumb|300px|Các mẫu đồng phục đoàn Olympic Úc tại Rio 2016
thumb|right|Các VĐV Úc tại [[Thế vận hội Mùa hè 1932 mặc đồng phục truyền thống với áo blazer xanh đậm điểm vàng, vẫn được sử dụng tại lễ khai mạc Thế vận hội Mùa hè 2012. ]]
Úc đã gửi vận động viên (VĐV) tới tham gia tất cả các kỳ Thế vận hội Mùa hè cũng như Thế vận hội Mùa đông, trừ 3 kỳ Mùa đông trong khoảng 1924–1932 và 1948. Năm 1908 và 1912 Úc tham dự cùng đoàn với New Zealand dưới tên Australasia.
Ủy ban Olympic Úc được thành lập và công nhận năm 1895. Edwin Flack là VĐV đầu tiên đại diện Úc tại Thế vận hội, giành vàng ở cả nội dung 800 mét và 1500 mét, thi chạy marathon và đoạt một huy chương đồng quần vợt nội dung đôi tại Thế vận hội Mùa hè 1896 ở Athens, Hy Lạp. Màu đại diện cho Úc là xanh lá và vàng.
Úc đã hai lần làm chủ nhà Thế vận hội Mùa hè các năm 1956 ở Melbourne và 2000 ở Sydney. Úc lần lượt đứng thứ 3 và thứ 4 trên bảng tổng sắp huy chương hai kỳ này. Kể từ năm 2000, Úc lần lượt đạt thứ hạng 4, 4, 6, 8* và 10 trên các bảng tổng sắp Thế vận hội Mùa hè. (*Úc ban đầu đứng thứ 10 kỳ năm 2012, nhưng sau đó lên hạng 8 sau khi huy chương vàng được trao lại cho Jared Tallent). Với dân số chỉ khoảng 23 triệu người (xếp thứ 53 trên thế giới ), các thành tích này được coi là đáng nể, và được nhìn nhận là do nước này có một nền văn hóa thể thao mạnh. Các nhà quan sát khác cho rằng đây cũng có thể là kết quả của sự đầu tư hào phóng từ chính phủ Úc vào sự phát triển của thể thao đỉnh cao với mục đích rõ ràng là nâng cao thành tích tại Thế vận hội. Tuy nhiên, chưa từng có bất kỳ sự đầu tư nào như vậy cho đến trước kỳ đại hội ở Montréal. Nhiều huy chương vàng của Úc đến từ môn bơi, một môn thể thao phổ biến ở quốc gia này, với các kình ngư từ Dawn Fraser đến Ian Thorpe đứng trong hàng ngũ những tay bơi lội hay nhất mọi thời đại. Các môn thế mạnh khác trong lịch sử tham dự của Úc bao gồm:
Úc rất coi trọng các cuộc thi thể thao quốc tế, nhất là Thế vận hội, và đầu tư tài lực, nhân lực cho các VĐV đỉnh cao, một phần thông qua Viện Thể thao Úc. Úc ít thành công hơn ở các nội dung trên đường chạy của Thế vận hội, đặc biệt là hiện nay. Trong lịch sử, Betty Cuthbert là VĐV thi đấu nội dung trên đường chạy thành công nhất của Úc với bốn huy chương vàng (ba vào năm 1956 và một vào năm 1964).
Úc không có huy chương Thế vận hội Mùa đông cho tới 1994, và từ đó dần leo lên vị trí cao hơn trên bảng tổng sắp (xếp thứ 13 tại Thế vận hội Mùa đông 2010). Điều này cũng phản ánh sự gia tăng đầu tư cho đoàn Thế vận hội Mùa đông của Úc.
Không ảnh
nhỏ|Giàn khoan Mittelplate ở [[Biển Bắc, nhìn xiên từ độ cao 500 mét.]] Chụp ảnh trên không trung, Chụp ảnh trên không, Chụp ảnh từ không trung đề cập đến một thể loại nhiếp ảnh hoặc kỹ thuật trong đó ảnh chụp địa hình được chụp từ trên không khí (không trung) hoặc việc lấy hình ảnh của mặt đất từ một vị trí cao trực tiếp xuống. Thông thường các máy ảnh không được hỗ trợ bởi một cấu trúc trên mặt đất (có nghĩa là hoàn toàn tách rời khỏi mặt đất). Nền tảng cho chụp ảnh trên không bao gồm máy bay cánh cố định, trực thăng, máy bay không người lái (UAV), bóng bay, khí cầu, tên lửa, chim bồ câu, diều, dù, kính viễn vọng và các khí cụ, xe cộ có thể điều khiển được. Máy ảnh gắn kết có thể được kích hoạt từ xa hoặc tự động; hình ảnh cầm tay có thể được thực hiện bởi một nhiếp ảnh gia. Ảnh chụp được sẽ gọi là ảnh/hình chụp trên không, ảnh từ không trung hay gọi ngắn gọn là không ảnh.
Úc tại Thế vận hội
Các kỳ Thế vận hội đã tổ chức
Úc đã tổ chức hai kỳ Thế vận hội:
Không ảnh
Các bức ảnh ban đầu được thực hiện bằng bóng bay, diều buộc dây, Tàu bay Zeppelin và tên lửa, cũng như chụp ảnh bằng chim bồ câu, cho đến khi các loại máy bay có thể điều khiển được hơn cho những mục đích này.
Úc tại Thế vận hội
Chạy đua đăng cai không thành
Úc đã 3 lần thất bại trong việc đăng cai tổ chức Thế vận hội:
Huy chương theo môn Mùa đông
Trên đây không tính 15 huy chương được công nhận bởi Ủy ban Olympic Úc: 10 huy chương (3 vàng, 4 bạc và 3 đồng) của các VĐV Úc khi thi đấu cho đoàn Australasia năm 1908 và 1912 (8 huy chương cá nhân, 1 huy chương của một đội tuyển trong đó toàn bộ là người Úc, và 1 huy chương của một đội kết hợp); 1 huy chương đồng quần vợt của Edwin Flack năm 1896; và 4 huy chương (3 bạc và 1 đồng) môn bơi của Francis Gailey, một người Úc di cư sang Mỹ, năm 1904. Ủy ban Olympic Úc do đó tính Úc đã giành 512 huy chương tại Thế vận hội Mùa hè (150 vàng, 170 bạc và 192 đồng).
Không ảnh
Chụp ảnh trên không trung không nên nhầm lẫn với nhiếp ảnh không-đối-không, nơi mà một hoặc nhiều máy bay được sử dụng như máy bay đuổi theo và chụp ảnh máy bay khác trong chuyến bay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bản đồ học Thể loại:Nhiếp ảnh Thể loại:Chụp ảnh trên không trung Thể loại:Nghệ thuật phong cảnh Thể loại:Nhiếp ảnh theo thể loại
Công viên Jan Kasprowicz ở Poznań
nhỏ|250x250px|Ăn sáng tại Công viên Jan Kasprowicz, Poznań (2014) nhỏ|305x305px|Một lễ hội tại Công viên Jan Kasprowicz, Poznań (2017) Công viên Jan Kasprowicz ở Poznań, hay Công viên Kasprowicz (tiếng Ba Lan: Park Jana Kasprowicza w Poznaniu) là một trong những công viên nổi tiếng tọa lạc tại phía tây khu Łazarz, Poznań, Ba Lan, với diện tích khoảng 9 ha. Công viên này là nơi tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao và giải trí dành cho cư dân nơi đây cũng như du khách.
Memecylon rotundatum
Memecylon rotundatum là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Sri Lanka Thể loại:Memecylon Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Công viên Jan Kasprowicz ở Poznań
Lược sử hình thành
Công viên Jan Kasprowicz ở Poznań được Bernard Lisiak thiết kế và được tân trang lại dựa vào sự góp sức của cư dân khu vực vào năm 1962.
Hiện nay, Công viên Jan Kasprowicz nổi tiếng với Nhà thi đấu thể thao Arena (từ năm 1974). Nhà thi đấu này có sức chứa 6.000 người. Ngoài ra, Công viên còn có một sân tennis, một sân bóng đá, nhiều quầy ăn uống phục vụ cư dân cùng du khách và một số cơ sở vật chất được xây dựng theo kiến trúc hiện đại.
Thư mục
Thể loại:Công viên Ba Lan
Ostra Vetere
Ostra Vetere là một thị xã ở vùng Marche, Ý|Italia, gần Ostra hiện đại, về phía đông nam của Senigallia. Thị xã này nằm ở độ cao 250 m, diện tích là 29,86 km2, dân số vào thời điểm tháng 2 năm 2006 là 3506 người. Các đơn vị trực thuộc gồm: Acqualagna, Burello, Buscareto, Dometto, Guinzano, Molino, Pescara, Pezzolo, Pongelli, San Vito Các đô thị giáp giới: Barbara, Castelleone di Suasa, Corinaldo, Montecarotto, Ostra, Serra de' Conti
Tên gốc của thị xã là Montenovo, năm 1882 được đổi thành Ostra Vetere, do các di tích của thành phố La Mã cổ đại Ostra nằm gần thị xã hiện đại dọc theo sông Misa.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Ancona
Mallorca Championships 2023
Mallorca Championships 2023 là một giải quần vợt nam thi đấu trên mặt sân cỏ ngoài trời. Đây là lần thứ 3 giải Mallorca Championships được tổ chức, và là một phần của ATP Tour 250 trong ATP Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại Santa Ponsa Tennis Academy ở Santa Ponsa, Tây Ban Nha, từ ngày 25 tháng 6 đến ngày 1 tháng 7 năm 2023.
Vận động viên khác
Đặc cách:
Bảo toàn thứ hạng:
Vượt qua vòng loại:
Thua cuộc may mắn:
Liên kết ngoài
Mallorca Championships Mallorca Championships Mallorca Championships
Venetia Burney
Venetia Phair, nhũ danh Burney (11 tháng 7 năm 1918 – 30 tháng 4 năm 2009) là người đầu tiên đề xuất tên sao Diêm Vương cho hành tinh (bây giờ được xếp là hành tinh lùn) do Clyde Tombaugh phát hiện năm 1930. Vào thời điểm đó, bà mới là một cô bé mới 11 tuổi và sống tại thành phố Oxford, Anh, Vương quốc Anh.
Tiểu sử
Ngày 14 tháng 3 năm 1930, Falconer Madan đọc được câu chuyện phát hiện ra hành tinh mới trên The Times và kể cho cháu gái Venetia của ông nghe. Cô bé gợi ý tên Pluto – vị thần La Mã cai quản địa ngục, có khả năng tàng hình. Falconer Madan chuyển gợi ý này đến nhà thiên văn học Herbert Hall Turner. Turner có mối quan hệ với các đồng nghiệp Mỹ tại Đài thiên văn Lowell, nơi được quyền đặt tên cho hành tinh mới phát hiện. Tombaugh thích cái tên này vì nó bắt đầu với các chữ cái đầu của Percival Lowell, người đã dự đoán sự tồn tại của Hành tinh X, mà họ nghĩ là sao Diêm Vương vì nó tình cờ ở cùng vị trí trong vũ trụ. Ngày 1 tháng 5 năm 1930, tên Pluto được chính thức đặt cho thiên thể mới.
Vinh danh
Tiểu hành tinh 6235 Burney được đặt theo tên của bà. Một thiết bị nghiên cứu bụi vũ trụ, gắn trên tàu vũ trụ New Horizons cũng được đặt tên là Venetia Burney Student Dust Counter hay ngắn gọn là Venetia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người từ Epsom Thể loại:Người từ Banstead Thể loại:Sao Diêm Vương Thể loại:Người Oxford Thể loại:Gia đình Burney
Trương Bào
Cuộc đời
Trương Bao quê ở quận Trác, U Châu, là con trai cả của Xa kỵ tướng quân, Tư Lệ hiệu úy, Tây Hương hầu Trương Phi.
Có ít thông tin về nhân vật này, theo Lê Đông Phương, Trương Bao chết khi còn trẻ, không tham gia vào chính trường thời Tam Quốc.
Tuy vậy, Tam quốc chí của Trần Thọ ghi chép Trương Bao có một người con trai là Trương Tuân. Do đó, Trương Bao có khả năng sống qua lễ đội mũ và kết hôn. Vấn đề Trương Bao đã tham gia vào chính trường hay chưa còn bỏ ngỏ.
Trương Bao có một người em Trương Thiệu làm tới chức Thị trung, Thượng thư Bộc xạ nhà Quý Hán.
Trong văn học
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, nhân vật Trương Bao là một vị tướng giỏi. Trương Bao xuất hiện lần đầu trong cuốn tiểu thuyết này là thời điểm ông đến thông báo cho Lưu Bị tin cha mình là Trương Phi bị hai thuộc hạ là Phạm Cương, Trương Đạt giết chết. Lúc này Trương Bao gặp Quan Hưng, con thứ của Quan Vũ.
Nhân vật Trương Bao đã xin Lưu Bị cho làm tiên phong và nói rằng Vì nước, vì cha, chết cũng không từ. Nhưng con thứ hai của Quan Công là nhân vật Quan Hưng cũng xin làm tiên phong, Rồi hai người cãi cọ nhau và thách đấu nhưng đã bị Lưu Bị vội vàng ngăn lại và buộc hai người phải kết nghĩa anh em như cha của họ là Quan Vũ và Trương Phi, Lưu Bị đã phong cả hai người làm tiên phong.
Nhân vật Trương Bao đã lập được nhiều công trong các trận đánh như các trận báo thù Đông Ngô do Lưu Bị dẫn đầu mặc dù trận chiến này vẫn thất bại và các cuộc Bắc phạt do Gia Cát Lượng chỉ huy. Trong lần đánh Kỳ Sơn thứ ba của Gia Cát Lượng, nhân vật Trương Bao muốn lập công nên đuổi đánh Quách Hoài và Tôn Lễ bị vấp vào đá ngã ngựa, rơi xuống núi và qua đời do vết thương nặng.
Con nhân vật Trương Bao là Trương Tuân, tử trận cùng với Gia Cát Chiêm, Hoàng Sùng và Lý Cầu lúc đang bảo vệ cho Miên Trúc trước sự tấn công của quân Ngụy dưới sự chỉ huy của Đặng Ngải.
Chú thích
Thể loại:Người Hà Bắc Thể loại:Người Thục Hán Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa Thể loại:Người họ Trương tại Trung Quốc
Cừu Cotentin
300px|nhỏ|phải|Cừu Cotentin Cừu Cotentin là một giống cừu bản địa của Pháp của khu vực cùng tên trong eo biển.
Chăn nuôi
Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.
Chăm sóc
300px|nhỏ|phải|Cừu non tơ Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn…) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.
Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5 cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).
Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.
Tham khảo
Thể loại:Giống cừu
Từ vựng tiếng Việt
Nguồn gốc
350px|nhỏ|Các từ màu cam là Từ thuần Việt, các từ màu xanh là [[Từ Hán-Việt.]] Ngày nay, ngoài các từ tiếng Việt mượn của tiếng Hán hoặc các tiếng Ấn-Âu thì tất cả các từ còn lại được coi là các từ thuần Việt. Những từ được gọi là từ thuần Việt này thường là bộ phận từ vựng gốc của tiếng Việt, biểu thị các sự vật, hiện tượng, khái niệm cơ bản nhất và tồn tại từ rất lâu. Nếu so sánh các từ trong bộ phận thuần Việt này với các từ tương ứng trong tiếng Mường, các tiếng Tày-Thái, Môn-Khmer, người ta thấy chúng có sự giống nhau nhất định về ngữ âm và ngữ nghĩa. Từ đó, các nhà ngôn ngữ học đã đưa ra ba giả thuyết chủ yếu sau về nguồn gốc của tiếng Việt:
Từ thuần Việt
Nếu coi từ thuần Việt là kết quả của quá trình tiếp xúc, tác động lâu dài giữa các ngôn ngữ Nam Á và ngôn ngữ Tày-Thái thì các từ này hình thành nên một lớp từ vựng cơ bản và lâu đời nhất trong tiếng Việt, có thể chia ra như sau: Trong giai đoạn mà chữ Quốc ngữ chưa có, từ thuần Việt chỉ có thể ghi bằng chữ Nôm.
Từ ngữ gốc Hán
Sự tiếp xúc giữa tiếng Việt và tiếng Hán bắt đầu khi nhà Hán của Trung Quốc xâm chiếm nước Việt và thực hiện đồng hóa người Việt trong thời kỳ Bắc thuộc dài hàng ngàn năm. Quá trình tiếp xúc lâu dài này đã đưa vào tiếng Việt một khối lượng từ ngữ rất lớn của tiếng Hán. Hiện tượng này diễn ra khác nhau trong các thời kỳ. Giai đoạn đầu có tính chất lẻ tẻ, rời rạc, chủ yếu thông qua đường khẩu ngữ qua sự tiếp xúc giữa người Việt và người Hán. Đến đời Đường, tiếng Việt mới có sự tiếp nhận các từ ngữ Hán một cách có hệ thống qua đường sách vở. Các từ ngữ gốc Hán này chủ yếu được đọc theo ngữ âm đời Đường tuân thủ nguyên tắc ngữ âm tiếng Việt gọi là âm Hán-Việt. Ví dụ: phiền, phòng, trà, trảm, chủ... Các từ ngữ gốc Hán nhưng không đọc theo âm Hán-Việt ngoài các từ được du nhập vào tiếng Việt trước đời Đường (ví dụ các âm Hán cổ tương ứng với các âm Hán-Việt trên là buồn, buồng, chè, chém, chúa...), cũng cần kể đến những từ xuất phát từ các phương ngữ Trung Quốc khác nhau (như tiếng Quảng Đông, tiếng Triều Châu,...) được du nhập thông qua đường khẩu ngữ như: ca la thầu, mì chính, xì dầu, bánh pía, sương sáo, lẩu...
Từ gốc Ấn-Âu
Kể từ khi Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp, tiếng Pháp đã có ảnh hưởng đáng kể đến tiếng Việt và các từ ngữ gốc Pháp thâm nhập khá nhiều vào tiếng Việt, chỉ sau từ Hán-Việt. Sự ảnh hưởng này là do tiếng Pháp được sử dụng trong các văn bản, giấy tờ của Nhà nước và trong giảng dạy ở nhà trường, cũng như trong các loại sách báo khác. Ảnh hưởng này kéo theo sự xuất hiện của nhiều từ gốc Pháp trong nhiều lĩnh vực khác nhau như:
Đồng thời qua tiếng Pháp, một số từ tiếng Anh, tiếng Đức cũng du nhập vào tiếng Việt, ví dụ như: mít tinh, boong ke,...
Ngoài ra, ảnh hưởng của Nga cũng dẫn đến sự du nhập của một số từ gốc Nga như: bônsêvích, Xô Viết,...
Từ hỗn chủng
Từ hỗn chủng là sử dụng hỗn hợp của ba loại trên.
Ví dụ:
Nhận diện và phân loại
Việc nghiên cứu các đơn vị từ vựng tiếng Việt được nhiều nhà Việt ngữ học quan tâm và coi là việc quan trọng hàng đầu trong việc nghiên cứu tiếng Việt. Tuy nhiên, các học giả này có ý kiến tương đối khác nhau về cách nhận diện và phân loại từ vựng tiếng Việt. Nhìn chung, đa phần các học giả đều coi những tiếng độc lập, có nghĩa là các từ - từ đơn tiết. Những tiếng không độc lập thì lại được xử lý khác nhau tùy theo học giả.
Nguyễn Kim Thản phân biệt từ thuần, từ pha, từ phức, từ chắp. Đỗ Hữu Châu chia ra từ láy và từ ghép. Nguyễn Văn Tu phân biệt từ đơn và từ ghép, trong đó có từ ghép bao gồm các từ láy mà tác giả coi là từ đơn ghép với chính nó mà thành. Ngoài ra, những học giả này còn thừa nhận sự tồn tại của cụm từ cố định. M. B. Emeneau coi mỗi từ là một âm tiết, một chữ tách rời nhau. Đây cũng là quan điểm của Gabriel Aubaret, Trương Vĩnh Ký, Trương Vĩnh Tống, Trần Trọng Kim, Phạm Duy Khiêm. Theo họ, những đơn vị gọi là từ ghép, cụm từ cố định, cụm từ tự do không rõ ràng.
Cơ cấu ngữ nghĩa
Đại bộ phận các từ trong tiếng Việt có ba thành tố nghĩa: nghĩa sở chỉ, nghĩa sở biểu và nghĩa kết cấu. Tuy nhiên cũng có những từ chỉ có một hoặc hai loại nghĩa. Ngoài ra, cũng có thể chia các từ về mặt nghĩa thành từ tự nghĩa (bản thân ý nghĩa độc lập) và từ trợ nghĩa (ý nghĩa chỉ bộc lộ rõ khi kết hợp). Nhìn chung có thể phân loại các từ tiếng Việt về mặt nghĩa như sau:
Cnicus diacanthus
Cnicus diacanthus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được mô tả khoa học đầu tiên.
Từ vựng tiếng Việt
Cơ cấu ngữ nghĩa
! ! Tự nghĩa ! Trợ nghĩa
Cnicus diacanthus
Liên kết ngoài
Thể loại:Cnicus
Từ vựng tiếng Việt
Cơ cấu ngữ nghĩa
Từ kiểu 3 thường là các từ Hán-Việt.
Hiện tượng đa nghĩa
Cũng như nhiều ngôn ngữ trên thế giới, hiện tượng đa nghĩa trong tiếng Việt cũng có những đặc thù riêng.
Để biểu thị khái niệm mới, tiếng Việt có thiên hướng tạo ra các đơn vị từ vựng mới hơn là phát triển nghĩa của từ vựng có từ trước, đa phần là phát triển các đơn vị từ vựng có hai âm tiết. Số lượng từ vựng có nhiều nghĩa cũng như số nghĩa trong từ đa nghĩa của tiếng Việt đều thấp hơn so với nhiều ngôn ngữ khác.
Các từ kiểu 2 (các hư từ) và 4, 5 (đơn thuần nghĩa kết cấu) không có hiện tượng nhiều nghĩa; hiện tượng nhiều nghĩa chỉ xuất hiện ở các từ kiểu 1 (độc lập về nghĩa, hoạt động tự do) và kiểu 3 (độc lập về nghĩa, hoạt động hạn chế). Từ trước đến nay, các nhà Việt ngữ học chủ yếu chú ý hiện tượng nhiều nghĩa của các từ kiểu 1 mà ít chú ý các từ kiểu 3. Ví dụ hiện tượng đa nghĩa đối với các từ kiểu 3:
Sự mở rộng và thu hẹp ý nghĩa của từ vựng tiếng Việt góp phần hình thành các thủ pháp nghệ thuật văn học như ẩn dụ, hoán dụ, ngoa dụ, uyển ngữ, nhã ngữ,...
Hiện tượng đồng âm
Hiện tượng đồng âm trong tiếng Việt phổ biến hơn các ngôn ngữ Ấn-Âu do âm tiết tiếng Việt gồm 5 thành phần: âm đầu, vần (âm chính, âm cuối và âm đệm) và thanh điệu. Tuy nhiên, không như các ngôn ngữ Ấn-Âu, vì tiếng Việt không biến hình nên chỉ có một loại đồng âm hoàn toàn.
Với quy luật kết hợp ngữ âm của mình, tiếng Việt có thể tạo ra khoảng trên 20.000 âm tiết khác nhau, trong thực tế mới chỉ sử dụng khoảng 6000. Theo Karlgren, số lượng âm tiết tiếng Hán sử dụng chỉ bằng một phần mười của tiếng Việt nên hiện tượng đồng âm trong tiếng Hán phổ biến hơn rất nhiều so với tiếng Việt.
Có 5 kiểu từ khác nhau về nghĩa như trên, nên giữa các kiểu từ có thể xảy ra 14 kiểu quan hệ đồng âm:
Nói chung, hiện tượng đồng âm trong tiếng Việt rất đa dạng nhưng ít gây hiểu lầm, sự hiểu lầm có thể xảy ra ở trường hợp kiểu 1-3 (từ thuần Việt đồng âm với từ Hán-Việt) hoặc kiểu 3-3 (từ Hán-Việt đồng âm với từ Hán-Việt) do các từ kiểu 3 (Hán-Việt) không hoạt động tự do nhưng nghĩa của chúng thường cộng hưởng với nghĩa của từ kết hợp với chúng.
Hiện tượng đồng âm trong tiếng Việt thường thấy trong chơi chữ, ví dụ trong câu đối: da trắng vỗ bì bạch - rừng sâu mưa lâm thâm thì bì bạch có nghĩa là da trắng đồng thời là từ tượng thanh, lâm thâm nghĩa là rừng sâu đồng thời cũng là từ tượng thanh.
Hiện tượng đồng nghĩa
Hiện tượng đồng nghĩa trong tiếng Việt chỉ xảy ra ở những từ độc lập về nghĩa, tức là những từ thuộc kiểu 1 và kiểu 3, có thể nói là những từ thuần Việt và từ Hán-Việt. Có ba loại đồng nghĩa sau:
Hiện tượng trái nghĩa
Các từ trái nghĩa trong tiếng Việt thể hiện sự tương phản về nghĩa trên các khía cạnh phản ánh phẩm chất của đối tượng, ví dụ về thời gian (sớm - muộn, sáng - tối, nhanh - chậm,...); vị trí (trên - dưới, ngoài - trong, trước - sau,...); không gian (đông - tây; ra - vào, xa - gần,...)...
Có hai kiểu đối lập chủ yếu trong từ trái nghĩa tiếng Việt:
Các từ trái nghĩa tiếng Việt đa phần gắn liền với tính cân xứng, tức là dung lượng ngữ nghĩa của chúng phải tương đương nhau, ví dụ nhỏ trái nghĩa với to; khổng lồ với tí hon; chứ nhỏ không được coi nhỏ là trái nghĩa của khổng lồ... Tuy nhiên, một từ vẫn có thể tham gia vào nhiều cặp trái nghĩa, ví dụ: mở - đóng (cửa); mở - gấp (vở); mở - đậy (nắp); mở - hạ (màn);...
Đối với từ nhiều nghĩa, mỗi nghĩa cũng có thể có một hoặc vài từ trái nghĩa, ví dụ: cao - thấp (chiều cao); cao - hạ (giá cả);...
Các đơn vị trái nghĩa có thể cấu tạo để tạo thành các cặp từ trái nghĩa, ví dụ: ăn mặn - ăn nhạt; ăn mặn - ăn chay...
Hiện tượng từ tương tự
Trong tiếng Việt tồn tại phổ biến những nhóm từ gần gũi nhau về mặt âm thanh và ý nghĩa. Ví dụ: bắc và bấc giống nhau ở âm đầu và gió bắc hay gió bấc như nhau, nhưng không hoàn toàn giống nhau vì không thể thay thế phương bắc bằng phương bấc; hoặc các nhóm từ có vần -ép tuy ý nghĩa khác nhau nhưng đều mô phỏng tính chất "sát nhau": dẹp, bẹp, xẹp, lép, khép,... Những nhóm từ này gọi là từ tương tự.
Căn cứ vào ngữ âm của từ ngữ, có thể chia từ tương tự trong tiếng Việt thành ba loại:
Căn cứ vào ngữ nghĩa của từ ngữ, có thể chia hiện tượng từ tương tự trong tiếng Việt thành ba loại:
Phạm vi sử dụng
Căn cứ theo phạm vi sử dụng thì có thể chia từ vựng tiếng Việt thành từ vựng toàn dân và từ vựng hạn chế về mặt xã hội và lãnh thổ.
Từ địa phương
Từ vựng hạn chế về mặt lãnh thổ gọi là từ địa phương. Từ địa phương tiếng Việt có ba loại:
! Từ toàn dân ! Hải Dương, Hưng Yên ! Thanh Hóa ! Nghệ An, Hà Tĩnh ! Nam Bộ
Từ ngữ nghề nghiệp
Từ ngữ chuyên môn trong tiếng Việt là những từ ngữ sử dụng hạn chế trong một nghề nào đó của xã hội, những người không làm nghề đó có thể ít biết hoặc không biết. Ví dụ, nghề nông có các từ ngữ: cày vỡ, cày ải, bón lót, bón đón đòng, bón thúc, gieo thẳng, gieo vại, lúa chia vè, lúa đứng cái, lúa von,...
Ngoài ra trong tiếng Việt còn có nhiều thành ngữ, tục ngữ thể hiện kinh nghiệm, cách thức làm việc,... trong nghề nào đó. Ví dụ trong nghề mộc có các câu: mộc gia nề giảm, cắt cưa đóng đanh,...
Tangara chrysotis
Tangara chrysotis là một loài chim trong họ Thraupidae.
Tham khảo
Thể loại:Tangara
Từ vựng tiếng Việt
Thuật ngữ
Đặc điểm cơ bản của thuật ngữ bao gồm tính chính xác, tính hệ thống, và tính quốc tế.
Rhantus ekari
Rhantus ekari là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Balke & Hendrich miêu tả khoa học năm 1992.
Từ vựng tiếng Việt
Từ vựng tích cực và từ vựng tiêu cực
Dựa theo tần suất sử dụng của từ vựng tiếng Việt thì có thể chia ra hai lớp: từ vựng tích cực và từ vựng tiêu cực. Từ vựng tích cực là những từ ngữ quen thuộc và sử dụng thường xuyên. Từ vựng tiêu cực là những từ ngữ ít dùng hoặc không được dùng thường xuyên, nó bao gồm các từ ngữ mang sắc thái mới, chưa được dùng rộng rãi hoặc những từ ngữ đã lỗi thời.
Rhantus ekari
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Rhantus
Từ vựng tiếng Việt
Từ ngữ cổ và từ ngữ lịch sử
Dựa theo nguyên nhân làm cho từ vựng lỗi thời có thể chia ra hai loại: từ ngữ cổ và từ ngữ lịch sử. Từ ngữ cổ là những từ ngữ đã biến mất khỏi ngôn ngữ hiện đại hoặc vẫn còn dấu vết trong tiếng Việt hiện đại nhưng ý nghĩa đã bị lu mờ và không còn được dùng độc lập. Ví dụ: trong Túi đã không tiền khôn chác rượu (Quốc âm thi tập) thì chác là mua, khôn là khó...; hoặc như trong Thúc Loan dẻ thằng bé con (Thiên nam ngữ lục) thì dẻ có nghĩa là khinh dẻ...
Khác với từ ngữ cổ, từ ngữ lịch sử không có các từ ngữ đồng nghĩa trong tiếng Việt hiện đại, tuy nhiên khi cần diễn đạt khác khái niệm mang tính chất lịch sử, người ta vẫn phải sử dụng đến chúng. Ví dụ như tên gọi các chức, tước, phẩm, hàm thời phong kiến: án sát, lãnh binh, tuần phủ,.. hay các hình thức thi cử: cử nhân, hoàng giáp, trạng nguyên,...
Từ ngữ mới
Đa số các từ ngữ mới trong tiếng Việt đều xuất phát từ các ngành khoa học tự nhiên và xã hội, nhanh chóng gia nhập vào lớp từ vựng tích cực toàn dân hoặc thuật ngữ chuyên môn nào đó. Thông thường những từ ngữ mới này được phổ biến nhờ các phương tiện truyền thông đại chúng. Ví dụ như: bộ nhớ, bộ vi xử lý, hệ điều hành, cổ phiếu, sàn giao dịch,...
Sự phát triển
Việt Nam đã phát triển và phát hiện có khoảng 13 triệu từ vựng tiếng Việt, trong đó gần 7 triệu từ là từ thuần Việt, hơn 6 triệu từ là từ vay mượn.
Từ vựng học tiếng Việt
Trước Cách mạng tháng Tám 1945, việc nghiên cứu về từ vựng tiếng Việt còn lẻ tẻ và chưa hệ thống. Sau 1954, từ vựng học tiếng Việt với tư cách một bộ môn ngôn ngữ học thực sự ra đời, thông qua các giáo trình từ vựng học tại hai trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và Đại học Sư phạm Hà Nội.
Tại Miền Nam phía nam vĩ tuyến 17 thì Bộ Quốc gia Giáo dục lập nên Ủy ban Quốc gia Soạn thảo Danh từ Chuyên môn để bổ túc và cập nhật hóa từ vựng tiếng Việt khi tiếp cận những học thuật mới.
Tham khảo
Tiếng Việt Tiếng Việt Thể loại:Tiếng Việt
Plecoptera trichophora
Plecoptera trichophora là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Tortula torquatifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Tortula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932