Nguyễn_Sĩ_Giáo
Tài liệu
Vốn có kiến thức uyên thâm Nguyễn Sĩ Giáo được bổ nhiệm chức Thị độc viện Hàn lâm Hàn lâm viện thị độc, Từ điển chức quan Việt Nam, Nhà xuất bản, Thanh Niên, H.2002, sđd, mục 495, tr.292: -     Chức quan đặt thời Tống, thuộc Hàn lâm học sĩ viện. Giữ việc giảng đọc thư sử cho Hoàng đế, giảng giải kinh nghĩa, ứng đối, cố vấn. Địa vị dưới Hàn lâm thị độc học sĩ. Đời Lê có chức quan này nhưng gọi là Hàn lâm viện thị độc, trật Chánh ngũ phẩm. Quan chế Hồng Đức cho trật Chánh ngũ phẩm. Năm Đinh Tỵ (1497) tháng 2 ngày 26 lấy Đào cử làm Hàn lâm viện thị độc Đông các học sĩ. Trước tháng 9 năm Bính Thìn (1496) đã lấy Đào cử làm Hàn lâm viện thị giảng. Thời Nguyễn có đặt Hàn lâm viện Thị độc, cho hàng Chánh ngũ phẩm, kém Thị độc học sĩ. Thị độc, từ điển chức quan Việt Nam, sđd, tr.664: Thời Đường bắt đầu lập Tập hiền viện thị độc, sau lại lập Thị giảng học sĩ, Hàn lâm thị giảng học sĩ, chức trách là giảng luận văn sử, làm cố vấn cho vua. Thời Tống bắt đầu có Hàn lâm thị độc học sĩ, Hàn lâm thị giảng học sĩ, địa vị kém hơn có Hàn lâm thị độc, Hàn lâm thị giảng, dưới nữa có Thuyết thư, không mang chữ Hàn lâm viện chỉ xưng Sùng chính điện thuyết thư. Thái tử cung cũng có Thị độc, Thị giảng. Năm Thái Bình Hưng Quốc (979) các vương phủ cũng có Thị giảng. Năm Chính Hòa thứ 3 (1117) gọi là Trực giảng. Thời Kim Thị giảng học sĩ, Thị giảng, Thị độc học sĩ, Thị độc là chính quan. Thời Minh Thanh vị trí khá cao. Thời Minh Thị độc, Thị giảng trật Chánh lục phẩm. Thời Thanh nâng lên Tòng ngũ phẩm. Thời Lê sơ có các quan Hàn lâm việc: Phụng chỉ học sĩ (Nguyễn Trãi làm Hàn lâm phụng chỉ giữ việc soạn các chế cáo) Thị độc, Thị giảng, Trực học sĩ, Tri chế cáo, Đãi chế, Hiệu kiểm. Sau đặt Đại học sĩ làm viện trởng. Lê Thánh Tông định quan chế năm 1471, bãi chức Đại học sĩ, đặt Thừa chỉ, Thị độc, Thị thư, Thị giảng, Đãi chế, Hiệu lý, Tu soạn, Kiểm thảo, cho trật Chánh tứ phẩm. Trung hưng về sau noi theo không đổi. NV: Cao hơn Hàn lâm viện thị độc là Hàn lâm viện thị độc học sỹ thời Nguyễn có đặt. Chức này chuẩn định năm Minh Mệnh thứ 8 [1827]. Trước đó thời Lê không đặt Thị độc học sĩ. - Xem - Đại Nam thực lục, phần đệ tứ kỷ - quyển LXIX sđd, tr. 645    - Đại Nam thực lục sđd, tr. 698                                                                                                                       - Đại Nam Liệt truyện, quyển 39, truyện các quan - mục XXIX sđd, tr.392 - Khoa cử và các nhà khoa bảng triều Nguyễn sđd, tr. 538                                                          -  An Nam Chí Lược - Quyển đệ tam, trang 30 chép:  Khí lam chướng rất độc, nhân - dân xứ Lĩnh-Nam tìm phương thuốc có ba vị: vôi hàu là vỏ con hàu dưới biển nấu thành vôi, quét vào lá trầu rồi nhập với miếng cau mà ăn thì trừ hết khí độc, khỏi sốt rét; khi nào có khách tới nhà thì đãi ăn cau trầu. Nếu người chủ nhà hậu tình hơn nữa thì rót rượu cay, mời thuốc hút, đều là những vị trừ khí độc và gió độc. Khâm định Vệt sử Thông Giám Cương Mục chính biên quyển 7, trang 216: Hàn lâm viện học sĩ là chức quan đứng đầu Viện Hàn lâm có nhiệm vụ trông coi việc soạn thảo những chế, cáo, chiếu, chỉ của vua. . Đây là chức quan giữ việc giảng đọc thư sử, giảng giải kinh nghĩa cho vua nghe và thường được nhà vua hỏi ý kiến khi bàn chính sự. Về sau Nguyễn Sĩ Giáo chuyển làm Đô cấp sự trung "Sau chuyển làm Đô cấp sự trung" lược theo tài liệu của giáo sư Nguyễn Tài Cẩn [ trang 17], kỳ thực nguyên văn là " Sau chuyển làm Hộ khoa đô cấp sự trung", lý do không tìm thấy chức quan [ hộ khoa đô cấp sự trung ], nhưng có chức quan Đô cấp sự trung và chức quan cấp sự trung. Đô cấp sự trung, từ điển chức quan Việt Nam, sđd, tr.217: - Chủ quản của lục khoa - Năm Quang Thuận (1465) lập 6 khoa thay 6 viện. Khoa đặt Đô cấp sự trung, Cấp sự trung. - Tháng 5 năm Đinh Hợi (1467)Hàn lâm thị độc học sĩ thự viện sự kiêm Binh khoa Đô cấp sự trung là Phạm cư làm Thái bộc tự khanh quyền Lạng Sơn đẳng xử tán trị Thừa tuyên tham chính. - Đô cấp sự trung là tên Trưởng quan của khoa, quan chế thời Hồng Đức cho hàm Chánh thất phẩm, quan chế đời Bảo Thái theo thế. - Tháng 3 năm Mậu Ngọ, Cảnh Thống thứ 1 (1498) Lê Hiến Tông lấy Dương Trực Nguyên làm Đô cấp sự trung Lại khoa. Địa vị cao hơn Cấp sự trung Cấp sự trung, từ điển chức quan Việt Nam, sđd, tr.123: Chức quan. Ba chữ "cấp sự trung" có nghĩa là phục vụ tại nội đình. - Thời Tần bắt đầu đặt, để xưng hiệu cho gia quan. Hán theo Tần dùng để gia phong cho Đại phu, Bác sĩ, Nghị lang. Người được gia phong Cấp sự trung không kể quan cao hay thấp có thể làm cố vấn cho Hoàng đế, do đó hàng ngày có thể lên triều. Đầu thời Đường có Cấp sự lang, năm Vũ Đức thứ 3 đổi gọi Cấp sự trung. - Thời Tống Cấp sự trung thuộc Môn hạ sảnh. Thời Nguyên lập Khởi cư chú giữ việc ghi chép sự việc, năm 1278 đổi gọi Cấp sự trung kiểm tra Khởi cư chú giữ việc ghi chép, tấu sự. Minh Thanh Cấp sự trung thuộc Lục Khoa...    - Tháng 3 năm Đinh Hợi (1467) Chỉ huy sứ vệ Vũ lâm là Lê Tông Vĩnh được bổ làm Quyền cấp sự trung sau bị cất chức. Sáu khoa đặt từ thời Lê Nghi Dân có các chức Đô cấp sự trung, Cấp sự trung, trật Chánh thất phẩm, Chánh bát phẩm. Thời Nguyễn là chức tá nhị cho Đô sát ngự sử trong Đô sát viện, trật Chánh ngũ phẩm, giữ việc thanh tra hành pháp. Năm Minh Mệnh thứ 18, đặt Chưởng ấn cấp sự trung, trật Tòng tứ phẩm ưa vào các bộ, viện. Tạp chí KH-CN Nghệ An, số 01/2017, trang 50, Thạc sỹ Lê Thị Thu Hương Viện Nghiên cứu Hán Nôm viết về Nguyễn Sĩ Giáo: "