cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đài Loan (đảo)
Hậu thiết quân luật
Sau khi Tưởng Kinh Quốc qua đời, phó tổng thống Lý Đăng Huy đã trở thành Tổng thống người Đài Loan đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc. Ông tiếp tục dân chủ hóa chính quyền và giảm sự tập trung của chính phủ vào vấn đề Trung Quốc đại lục. Dưới thời ông cầm quyền, Đài Loan đã trải qua một thời kỳ địa phương hóa mà trong đó văn hóa và lịch sử Đài Loan được coi trọng trong lòng văn hóa Trung Hoa tương phản với chính sách ban đầu của Quốc Dân đảng là coi trọng tính đồng nhất của Trung Hoa. Những cải cách của Lý Đăng Huy bao gồm chuyển việc in giấy bạc từ Ngân hàng tỉnh Đài Loan sang Ngân hàng Trung ương và chuyển hầu hết các công việc của chính quyền tỉnh Đài Loan cho chính quyền Trung ương. Chế độ đại diện cho các tỉnh tại Đại lục trước đây cũng bị bãi bỏ, phản ánh thực tế là Trung Hoa Dân Quốc không quản lý Trung Quốc đại lục. Hạn chế việc sử dụng tiếng Phúc Kiến Đài Loan trong truyền thông đại chúng và trường học cũng đã được nới lỏng. Trong những năm sau đó, Lý Đăng Huy vướng vào một vụ rắc rối về vấn đề tham nhũng về đất đai và mua bán vũ khí mặc dù đã không có vụ luận tội nào được diễn ra.
Thập kỷ 1990, Trung Hoa Dân Quốc tiếp tục các cải cách dân chủ, Tổng thống Lý Đăng Huy đã tái cử trong lần bầu cứ phổ thông đầu tiên được tổ chức vào năm 1996. Năm 2000, Trần Thủy Biển thuộc Đảng Dân Tiến (DPP) đã trở thành tổng thống đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc không phải là thành viên Quốc Dân đảng, ông đã tái cử trong cuộc bầu cử năm 2004. Tình trạng phân cực chính trị nổi bật tại Đài Loan với sự hình thành các đảng trong Liên Hiệp Lam (Phiếm Lam), dẫn đầu là Quốc Dân đảng, chủ trương thống nhất Trung Quốc và các đảng thuộc Liên Hiệp Lục (Phiếm Lục) do Đảng Dân Tiến lãnh đạo với chủ trương Đài Loan độc lập.
Vào ngày 30 tháng 12 năm 2007, Đảng Dân Tiến đã phê chuẩn một nghị quyết yêu cầu tách rời tính đồng nhất với Trung Quốc và kêu gọi ban hành một hiến pháp mới của một "quốc gia bình thường". Đảng này cũng kêu gọi hoàn toàn sử dụng từ 'Đài Loan' và loại bỏ tên gọi Trung Hoa Dân Quốc. Trần Thủy Biển đã tổ chức 2 cuộc trưng cầu dân ý về phòng thủ đất nước và gia nhập Liên Hợp Quốc vào các năm 2004 và 2008 nhưng đều thất bại vì số người đi bỏ phiếu dưới 50%. Ông sau đó đã phải đối mặt với các cáo buộc tham nhũng và phải ngồi tù.
Quốc Dân đảng đã trở thành đa số trong cuộc bầu cử Nghị viện tháng 1 năm 2008 và ông Mã Anh Cửu cũng đã đắc cử tổng thống cùng năm, chính sách của ông là chấn hưng kinh tế và thiết lập mối quan hệ tốt hơn với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông bắt đầu nhiệm kỳ vào ngày 20 tháng 5 năm 2008. Một phần của chính sách là tận dụng sức mạnh phát triển kinh tế của CHNDTH. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng xung đột quân sự với CHNDTH vẫn sẽ không giảm nhiệt.
Khí hậu
Đài Loan có khí hậu nhiệt đới đại dương. Phần phía bắc của đảo có mùa mưa từ cuối tháng một cho đến cuối tháng 3 do gió mùa đông bắc đem tới. Hòn đảo có khí hậu nóng, ẩm từ tháng 6 đến tháng 9. Vùng trung và nam đảo không có gió mùa đông bắc vào mùa đông. Các thiên tai như bão và động đất thường xuyên xảy ra tại hòn đảo
Đài Loan có một mật độ dân số cao với nhiều nhà máy, điều này đã làm cho nhiều khu vực trên đảo đã bị ô nhiễm nặng nề. Đáng chú ý là các khu ngoại ô phía nam Đài Bắc và phía tây Đài Nam và phía nam của Cao Hùng. Trong quá khứ, Đài Bắc đã phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm vì có nhiều phương tiện giao thông và nhà máy, nhưng cùng với việc bắt buộc sử dụng xăng không chì và thành lập Cơ quan Bảo vệ Môi trường, chất lượng không khí của Đài Loan đã được cải thiện rất nhiều. Xe tay ga, đặc biệt là xe có động cơ hai thì có thể bắt gặp mọi nơi tại Đài Loan, cũng góp một phần nhỏ vào nạn ô nhiễm.
Dân tộc
nhỏ|Trang phục truyền thống của [[người Bunun]]
Dân số Đài Loan năm 2011 ước tính khoảng 23,2 triệu người, hầu hết trong số đó cư trú tại đảo Đài Loan. Khoảng 98% là người Hán. Trong số đó, 86% có nguồn gốc là những người nhập cư từ trước năm 1949, được gọi là (本省人 Běnshěng rén, bản tỉnh nhân). Nhóm này thường được gọi là "người Đài Loan bản địa" tuy nhiên thổ dân Đài Loan mới thực sự là những người định cư sớm hơn. Bản tỉnh nhân bao gồm 2 phân nhóm: người gốc Phúc Kiến (70% dân số), những người này di cư từ vùng ven biển phía nam Phúc Kiến từ thế kỷ XVII; người Khách Gia (15% dân số) và có nguồn gốc từ tỉnh Quảng Đông. Một số bản tỉnh nhân không thường xuyên sử dụng tiếng Phổ thông, thay vào đó họ sử dụng tiếng Đài Loan và tiếng Khách Gia.
Khoảng 2% dân số Đài Loan, vào khoảng 458.000 người được liệt kê là thổ dân Đài Loan, họ được chia tiếp thành 13 nhóm chính là: Ami, Atayal, Paiwan, Bunun, Rukai, Puyuma, Tsou, Saisiyat, Tao (Yami), Thao, Kavalan, Truku và Sakizaya
Ngôn ngữ
Tiếng Phổ thông chuẩn (hay còn gọi là tiếng Quan thoại) được công nhận là ngôn ngữ chính thức của Trung Hoa Dân Quốc, ngôn ngữ này được đại đa số dân chúng sử dụng. Khoảng 70% người dân Đài Loan là người gốc Phúc Kiến và họ nói cả tiếng Đài Loan (một phương ngữ của tiếng Mân Nam) và tiếng Phổ thông. Tiếng Phổ thông là ngôn ngữ chủ yếu trong giảng dạy tại trường học từ khi Nhật Bản rút quân khỏi hòn đảo vào những năm 1940. Nhóm người Khách Gia, chiếm khoảng 15% dân số, sử dụng tiếng Khách Gia. Các nhóm thổ dân hầu hết nói ngôn ngữ bản địa của họ, mặc dù hầu hết họ cũng có thể nói tiếng Phổ thông. Các ngôn ngữ thổ dân không thuộc về tiếng Hán hay Ngữ hệ Hán-Tạng mà thuộc Ngữ hệ Nam Đảo
Mặc dù tiếng Phổ thông là ngôn ngữ giảng dạy trong trường học và chiếm ưu thế trên truyền hình và phát thanh, các ngôn ngữ hay phương ngôn khác đã chứng kiến một sự hồi sinh trong đời sống công cộng tại Đài Loan, chủ yếu là từ thập niên 1990 sau khi các hạn chế về ngôn ngữ được nới lỏng. Một phần lớn trong dân chúng có thể nói tiếng Đài Loan, và nhiều người khác cũng có thể hiểu ngôn ngữ này ở những mức độ khác nhau. Những người già từng được giáo dục dưới thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng (1895-1945) đều có thể nói được tiếng Nhật.
Tiếng Anh là ngôn ngữ phổ biến tại Đài Loan, một số trường tư có quy mô lớn đã tiến hành giảng dạy bằng tiếng Anh. Tiếng Anh là bắt buộc trong chương trình giảng dạy khi các học sinh bước vào trường tiểu học. Tiếng Anh khá được đề cao trong các trường học Đài Loan
Tôn giáo
nhỏ|phải|Đền Khổng Tử ở Cao Hùng Trên 93% dân số Đài Loan trung thành với một sự kết hợp đa thần giáo gồm tôn giáo cổ Trung Hoa, Phật giáo, Khổng giáo và Đạo giáo; 3,9% dân số theo Công giáo Rôma (2,6% Kháng Cách và 1,3% Công giáo) và dưới 2,5% theo các tôn giáo khác, như Hồi giáo. Đa số Thổ dân Đài Loan theo Công giáo với 64% số người theo tôn giáo này, các nhà thờ là một điểm nhấn khiến các ngôi làng của họ trở nên khác biệt với làng của người Phúc Kiến hay Khách Gia
Văn hóa
Văn hóa Đài Loan là một sự pha trộn của nhiều dòng khác nhau, kết hợp chặt chẽ với các yếu tố của văn hóa cổ truyền Trung Hoa, vốn là nguồn gốc lịch sử và dân tộc của đa số cư dân hiện nay, văn hóa Nhật Bản, tín ngưỡng Khổng Tử và các sắc màu đến từ Phương Tây.
Sau khi dời đến Đài Loan, Quốc Dân Đảng đã áp đặt các phong tục chính thống của văn hóa truyền thống Trung Hoa cho văn hóa Đài Loan. Chính quyền tổ chức các chương trình về nghệ thuật thư pháp, thư họa, nghệ thuật cổ truyền và ca kịch Trung Hoa.
Tình trạng của văn hóa Đài Loan đang là đề tài tranh luận. Người ta mâu thuẫn với nhau khi xếp loại văn hóa Đài Loan là một dạng văn hóa địa phương Trung Hoa hay là một nền văn hóa riêng. Nói tiếng Đài Loan đã trở thành một biểu tượng cho phong trào địa phương hóa và là tượng trưng cho đặc điểm của người Đài Loan.
Một trong các sức hút lớn nhất của Đài Loan là Bảo tàng Cung điện Quốc gia, nơi đây lưu giữ 650.000 hiện vật đồ đồng, ngọc bích, tư pháp, thư họa và gốm sứ Trung Hoa và được coi là một trong là một trong các bộ sưu tầm lớn nhất của nghệ thuật và đồ cổ Trung Hoa trên toàn thế giới. Quốc Dân Đảng đã di chuyển bộ sưu tầm này từ Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh năm 1949 khi họ chạy đến Đài Loan. Bộ sưu tầm này ước tính chiếm tới khoảng 1/10 kho tàng văn hóa Trung Hoa và chỉ 1% trong số đó được thay phiên nhau trưng bày. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cho rằng bộ sưu tầm này đã bị ăn cắp và chúng thuộc về Trung Quốc về mặt luật pháp, nhưng Đài Loan trên thực tế đã bảo vệ được chúng khỏi những cuộc phá hoại nếu chúng còn nằm ở đại lục, đặc biệt là trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa.
Karaoke, một hình thức giải trí của văn hóa Nhật Bản, vô cùng phổ biến tại Đài Loan, tại đây chúng được gọi là KTV. Ngành kinh doanh KTV hoạt động giống như mô hình một khách sạn, được chia thành các phòng nhỏ và phòng khiêu vũ phù hợp với số khách trong nhóm. Nhiều KTV hợp tác với các nhà hàng, quán giải khát để tổ chức các hoạt động phục vụ đầy đủ cho các gia đình, bạn bè hoặc bạn kinh doanh.
Kinh tế
nhỏ|Đài Bắc 101 là biểu tượng cho thành công kinh tế của Đài Loan Đài Loan đã công nghiệp hóa một cách nhanh chóng trong nửa cuối của thế kỷ XX, và điều này được mệnh danh là "Kỳ tích Đài Loan" (台灣奇蹟 Đài Loan cơ tích). Đài Loan cùng với Hàn Quốc, Hồng Kông và Singapore được gọi là bốn con rồng châu Á (hay bốn con hổ châu Á).
Năm 1962, Đài Loan có thu nhập quốc dân (GNP) đầu người là 170 đô la Mỹ, chỉ tương được với Zaire và Cộng hòa Congo. Năm 2008 thu nhập quốc dân đầu người đã lên tới 33.000 đô là Mỹ, Chỉ số Phát triển Con người (HDI) cũng tương đương với các nước phát triển. HDI của Đài Loan năm 2007 là 0,943 (xếp thứ 27, rất cao), và 0,868 năm 2010 (xếp thứ 18, rất cao) theo cách tính mới của Liên Hợp Quốc.
Đài Loan ngày nay có một nền kinh tế năng động, tư bản, dựa vào xuất khẩu đi cùng với việc dần dần giảm sự can dự của nhà nước trong đầu tư và thương mại quốc tế. Một số ngân hàng và các hãng công nghiệp lớn do chính quyền điều hành đã được tư nhân hóa. Tăng trưởng GDP thực trung bình là 8% trong suốt gần 3 thập kỷ gần dây. Xuất khẩu là động lực chính cho công nghiệp hóa. Thặng dư thương mại khá lớn và dự trữ ngoại hối của Đài Loan đứng thứ 5 thế giới tỉnh đến 31 tháng 12 năm 2007
Đóng góp của nông nghiệp trong nền kinh tế Đài Loan là rất nhỏ, chỉ chiếm 2% so với 35% vào năm 1952. Từ những năm 1980, các ngành công nghiệp sử dụng nhiều nhân công đã dần di dời ra hải ngoại và được thay thế với các ngành đòi hỏi tính kỹ thuật cũng như vốn đầu tư lớn. Các khu công nghệ cao đã có mặt tại tất cả các vùng tại Đài Loan. Đài Loan trở thành một trong các nhà đầu tư nước ngoài chính tại Trung Quốc đại lục, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Malaysia và Việt Nam. Theo ước tính năm 2003, có khoảng 50.000 doanh nhân và người làm ăn cũng như gia đình của họ sống tại CHNDTH
Tham khảo
Thể loại:Đảo của châu Á
Macromitrium nigricans
Macromitrium nigricans là một loài rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1859.
Liên kết ngoài
Thể loại:Macromitrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1859
Juchitán de Zaragoza
Juchitán de Zaragoza là một đô thị thuộc bang Oaxaca, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 85869 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Oaxaca Thể loại:Khởi đầu năm 1486
Tiếng Phake
Tiếng Phake hoặc tiếng Tai Phake (တႝၸႃကေ, tai phākae) là một ngôn ngữ Thái được nói ở thung lũng Buri Dihing của Assam, Ấn Độ. Nó có quan hệ gần gũi với các ngôn ngữ Thái Tây Nam khác ở Assam: tiêng Aiton, tiếng Khamti, tiếng Khamyang, và tiếng Turung.
Phân bố
Buragohain (1998) liệt kê các làng Tai Phake sau đây.
Từ tương ứng với tiếng Thái hiện đại ban (บ้าน) và tiếng Shan wan (ဝၢၼ်ႈ), nghĩa là 'làng'. (Ghi chú: Đối với một lời giải thích của hệ thống ký hiệu cho thanh điệu ngôn ngữ Thái, xem Tiếng Thái nguyên thủy.)
Chữ viết
Người Phake có chữ viết riêng của họ được gọi là 'Lik-Tai', mà họ chia sẻ với người Khamti và người Aiton. Nó gần giông chữ Shan miền Bắc của Myanmar, là một biến thể của chữ Miến Điện, với một số chữ cái có hình dạng khác nhau.
Gaya aurea
Gaya aurea là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được A.St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gaya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Quang khắc chùm điện tử
nhỏ|phải|350px|Sơ đồ nguyên lý thiết bị EBL Electron beam lithography (EBL) là thuật ngữ tiếng Anh của công nghệ tạo các chi tiết trên bề mặt (các phiến Si...) có kích thước và hình dạng giống như thiết kế bằng cách sử dụng chùm điện tử có năng lượng cao làm biến đổi các chất cản quang phủ trên bề mặt phiến. Phương pháp này được dịch ra tiếng Việt với tên gọi không chính xác là quang khắc bằng chùm điện tử (tương tự như phương pháp quang khắc truyền thống - photolithography sử dụng ánh sáng tử ngoại để chế tạo. EBL là một công cụ phổ biến trong công nghệ nanô để tạo ra các chi tiết, các linh kiện có kích thước nhỏ với độ chính xác cực cao.
Nguyên lý của EBL
Bề mặt của phiến được phủ một hợp chất hữu cơ gọi là chất cản quang (resist), chất này nhạy cảm với điện tử chiếu vào, và bị thay đổi tính chất dưới tác dụng của chùm điện tử. Sự thay đổi có thể là nó sẽ bị hòa tan trong dung dịch tráng rửa (developer) hoặc không bị hòa tan trong dung dịch tráng rửa.
nhỏ|phải|350px|Nguyên lý 2 phương pháp trong EBL: kỹ thuật liff-off (trái) và kỹ thuật ăn mòn (phải) Cấu tạo của thiết bị EBL gần giống như một kính hiển vi điện tử quét, có nghĩa là tạo chùm điện tử có năng lượng cao, sau đó khuếch đại và thu hẹp nhờ hệ thấu kính từ, rồi chiếu chùm điện tử trực tiếp lên mẫu cần tạo. Khác với quang khắc truyền thống (photolithography), EBL sử dụng chùm điện tử nên không cần mặt nạ tạo hình mà chiếu trực tiếp chùm điện tử lên bề mặt mẫu, và dùng các cuộn dây để quét điện tử nhằm vẽ ra các chi tiết cần tạo. Chùm điện tử của các EBL mạnh có thể có kích thước từ vài nanomét đến hàng trăm nanomét.
Kỹ thuật lift-off
Từ lift-off có nghĩa là "loại bỏ". Phương pháp này tạo ra phần vật liệu sau khi được tạo hình. Có nghĩa là người ta phủ trực tiếp cản quang dương lên đế, sau đó chiếu điện tử, cản quang này bị biến đổi tính chất, và phần bị chiếu điện tử sẽ bị hòa tan trong dung dịch tráng rửa (developer), giống như quá trình tráng phim ảnh. Sau khi tráng rửa, ta sẽ có các khe có hình dạng của chi tiết muốn tạo. Các vật liệu cần tạo sẽ được bay bốc lên đế bằng các kỹ thuật tạo màng mỏng khác nhau, một phần nằm trong các khe đã tạo hình và một phần nằm trên bề mặt cản quang. Dùng dung môi hữu cơ, hòa tan phần cản quang dư, sẽ loại bỏ cả vật liệu thừa bám trên bề mặt cản quang, chỉ còn lại phần vật liệu có hình dạng như đã tạo.
Kỹ thuật ăn mòn
Trong kỹ thuật ăn mòn (etching), cản quang sẽ có tác dụng bảo vệ phần vật liệu muốn tạo hình. Người ta phủ vật liệu cần tạo nên đế, sau đó phủ chất cản quang rồi đem chiếu điện tử. Cản quang sử dụng là cản quang âm, tức là thay đổi tính chất sao cho không bị rửa trôi sau khi qua dung dịch tráng rửa, có tác dụng bảo vệ phần vật liêu bên dưới. Sau đó cả mẫu sẽ được đưa vào buồng ăn mòn, phần vật liệu không có cản quang sẽ bị ăn mòn và giữ lại phần được bảo vệ, có hình dạng của cản quang. Cuối cùng là rửa cản quang bằng dung môi hữu cơ. Các kỹ thuật ăn mòn thường dùng là ăn mòn khô (dry etching), sử dụng các plasma hoặc hỗn hợp khí có tính phá hủy mạnh (CH4/O2/H2, F2...); hay ăn mòn hóa ướt (dùng các dung dịch hóa chất để hòa tan vật liệu...
Liên kết ngoài
Thể loại:Vật lý chất rắn Thể loại:Công nghệ Thể loại:Khoa học vật liệu
Idaea osseata
Idaea osseata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
O
Asota tortuosa
Asota tortuosa là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc, Ấn Độ, Myanma, Nepal, Sikkim và Đài Loan.
Sải cánh dài 61–67 mm.
Tytthonyx pseudosuturiferus
Tytthonyx pseudosuturiferus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1992.
Baisoraphidia glossopteron
Baisoraphidia glossopteron là một loài côn trùng trong họ Mesoraphidiidae thuộc bộ Raphidioptera. Loài này được Ponomarenko miêu tả năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Baisoraphidia
Elymus caianus
Elymus caianus là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được S.L.Chen & G.H.Zhu mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Elymus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Megasema suffusa
Megasema suffusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Megasema
Zapoteca
Zapoteca là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi thực vật
Turanium pilosum
Turanium pilosum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Turanium
Xanthorrhoea media
Xanthorrhoea media là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được R.Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xanthorrhoea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810 Thể loại:Thực vật New South Wales
Campoplex ater
Campoplex ater là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Cardiophorus juniperinus
Cardiophorus juniperinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Orlov miêu tả khoa học năm 1993.
Yamawarawa
phải|nhỏ|Yamawaro trong tranh Gazu Hyakki Yakō của họa sĩ [[Toriyama Sekien]] Yamawaro, hay còn được gọi là Yamawarawa (やまわろ, やまわらわ) là một loại yêu quái mang hình dáng của một đồng tử xuất phát từ vùng Kyūshū và lan truyền khắp miền Tây Nhật Bản. Tên của loại yêu quái này được viết theo Hán tự là 山童 (âm Hán Việt là "sơn đồng", nghĩa là đứa trẻ trên núi). Yêu quái này được cho là do yêu quái Kappa biến hóa thành và sống trên núi. Ngoài ra còn một loại yêu quái khác, tên được viết là 山わろ nhưng cũng đọc là Yamawaro.
Cardiophorus juniperinus
Tham khảo
Thể loại:Cardiophorus
Yamawarawa
Khái yếu
Yamawaro là yêu quái mang hình hài của đồng tử, trên đầu có tóc dài màu nâu sẫm, toàn thân có lông nhỏ bao phủ, thân ngắn và đi bằng hai chân dài. Nó còn được cho là nói được tiếng người. Ngoại trừ tỉnh Mie thì ở các địa phương miền Tây Nhật Bản, người ta đều cho rằng con yêu quái Kappa bỏ sông lên bờ, sống trên núi và thay đổi hình dạng thành Yamawaro. Nhất là trong lễ hội Higan mùa thu, nó lên núi sống, trở thành Yamawaro và đến lễ Higan mùa xuân thì lại quay về sông và trở thành Garappa.
Cũng có ý kiến cho rằng việc đi đi về về của Kappa và Yawara là do thần ruộng và thần núi cũng đi về theo khí tiết theo sự thay đổi hai mùa hạ và đông của khí tiết Nhật Bản. Tại tỉnh Miyagi, người ta tin rằng yêu quái Seko buổi chiều đi vào trong núi, đến sáng quay lại sông. Khi Kappa lên núi thì chúng đi thành bầy và men theo mái nhà người ta mà đi. Đường đi của chúng được gọi là Osaki, nếu xây nhà ở đây thì chúng sẽ tức giận mà đục lỗ trên tường. Khi Yawara trở về sông, nếu có ai định đi xem chúng thì sẽ sinh bệnh.
Người ta cho rằng Yamawaro còn giúp đỡ người đốn cũi. Khi đó chỉ cần mang cơm nắm và rượu ra lễ tạ là nó sẽ giúp đỡ. Ở quận Ashikita tỉnh Kumamoto, khi có nhiều việc đốn cũi thì người ta thường nói "Yama no wakai shū ni tanomuka" (hay là nhờ bọn trẻ trong núi đi) để nhờ Yamawaro giúp đỡ công việc. Ngoài ra, khi tạ lễ vật, dù là cá hay cơm, dù số lượng có ít đi nữa nhưng phải mang đúng loại đã hứa ban đầu ra tạ, nếu không thì Yamawaro sẽ nổi giận. Yamawaro cũng rất thích Sumō như Kappa. Nói còn thích nghịch ác với bò, ngựa, ưa lẻn vào nhà người để tắm trong bồn. Chỗ nào có Yamawaro vào tắm thì nước nổi váng dầu bẩn.
Tại miền Đông Nhật Bản, người ta tin rằng các hiện tượng quái dị trong núi như Tengudaoshi (hiện tượng đi trong rừng nghe tiếng cây đổ, lá rơi xào xạc nhưng không hề có cây đổ hay lá rơi) đều là do thần núi và quỷ Thiên cẩu làm ra nhưng ở miền Tây thì người ta lại tin rằng trò này do Yamawaro bày ra. Có thuyết cho rằng nếu có người mang ý định giết chết Yamawaro thì nó sẽ đọc được ý nghĩ của người đó và chạy mất. Thuyết này là do lẫn với truyền thuyết về yêu quái Hihi vốn có khả năng đọc ý nghĩ của con người. Như đã nói trên, các hiện tượng quái dị về âm thanh trong rừng được cho là trò đùa của Yamawaro tại miền Tây nước Nhật thì ở tỉnh Kumamoto, người ta còn cho rằng ngoài khả năng tạo tiếng cây đổ hay đá rơi, nó còn bắt chước được tiếng hát của người, nhại lại âm thanh đổ đất hay tiếng mìn nổ. Cùng loại với Yamawaro còn có nhiều loại yêu quái khác như Seko, Kashabon, Kinoko. Cũng có thuyết cho rằng yêu quái Yama Jijii và Tatekuri Kaeshi là hai biến tướng phụ của Yamawaro. Người xứ Hidano (nay là tỉnh Gifu) còn gọi nó là Yamagaro, cho rằng nó nó vào núi cướp cơm hộp của tiều phu và bày trò nghịch.
Xem thêm
Yamawaro Thể loại:Yêu quái Nhật Bản Thể loại:Quái vật
(118418) 1999 TP18
(118418) 1999 TP18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 10 năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Billbergia rubicunda
Billbergia rubicunda là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Mez mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Danh sách tòa nhà cao nhất Bà Rịa – Vũng Tàu
thế=|nhỏ|370x370px|Đường chân trời thành phố [[Vũng Tàu năm 2023.]] Đây là Danh sách tòa nhà cao nhất tại Bà Rịa-Vũng Tàu được xếp hạng dựa trên chiều cao của tòa nhà (độ cao tính từ chân tòa nhà đến phần cấu trúc cao nhất của tòa nhà). Các tòa tháp chẳng hạn như các tháp phát sóng, đài tưởng niệm không được coi là một tòa nhà vì chúng không phải là công trình có thể ở được, các tòa tháp như thế sẽ không xuất hiện trong bảng xếp hạng này.
Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện có 72 tòa nhà đã hoàn thành (bao gồm 9 tòa nhà trọc trời cao trên 100 mét và 64 tòa nhà cao tầng. Tòa nhà cao nhất Bà Rịa - Vũng Tàu hiện tại là The Sóng cao 130 mét và 36 tầng.
Các tòa nhà cao tầng đa số đều tập trung tại thành phố Vũng Tàu với các tòa nhà cao trên 100 mét đều ở đây. giữa|nhỏ|1130x1130px|Đường chân trời thành phố [[Vũng Tàu nhìn từ núi Tao Phùng vào năm 2023 với cái tòa nhà thuộc khu vực trung tâm thành phố Vũng Tàu.]] giữa|nhỏ|1130x1130px|Đường chân trời thành phố [[Vũng Tàu nhìn từ hồ Bàu Sen vào năm 2023 với một số tòa nhà từ trái sang phải là: The Sóng (130m), Tổ hợp Vũng Tàu Pearl (113,2m), Chung cư Thắng Tam (71m), OCS Land (71m) và The Melody (88m).]]
Tòa nhà đã hoàn thành
Dưới đây là danh sách tất cả các tòa nhà tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã hoàn thành có chiều cao trên 50 m hoặc trên 15 tầng.
Tham khảo
B Việt Tòa nhà Thể loại:Bà Rịa – Vũng Tàu
Corymbium
Corymbium là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Tiariturris
Tiariturris là một chi ốc biển săn mồi cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họPseudomelatomidae.
Corymbium
Loài
Chi Corymbium gồm các loài:
Tiariturris
Các loài
Các loài thuộc chi Tiariturris bao gồm:
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudomelatomidae
Royal, Iowa
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Iowa Thể loại:Quận Clay, Iowa
Fathepur, Chincholi
Fathepur là một làng thuộc tehsil Chincholi, huyện Gulbarga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Gulbarga (huyện)
Tytthonyx puertoricanus
Tytthonyx puertoricanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Tytthonyx
Idaea osseatae
Idaea osseatae là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
O
Baisoraphidia orientalis
Baisoraphidia orientalis là một loài côn trùng trong họ Mesoraphidiidae thuộc bộ Raphidioptera. Loài này được Ponomarenko miêu tả năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Baisoraphidia
Sóc bay khổng lồ Bhutan
Sóc bay khổng lồ Bhutan, tên khoa học Petaurista nobilis, là một loài động vật có vú trong họ Sóc, bộ Gặm nhấm. Loài này được Gray mô tả năm 1842.
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842 Thể loại:Động vật có vú Bangladesh Thể loại:Động vật có vú Nepal Thể loại:Động vật có vú Bhutan Thể loại:Động vật gặm nhấm Ấn Độ
Mahmutlu, Akseki
Mahmutlu là một xã thuộc huyện Akseki, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 128 người.
Macromitrium nitidum
Macromitrium nitidum là một loài rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Hook. f. & Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Rugofrontia unifera
Rugofrontia unifera là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rugofrontia
Raoulia eximia
Raoulia eximia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hook.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Liên kết ngoài
Thể loại:Raoulia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864
Campoplex atridens
Campoplex atridens là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campoplex
Dubautia latifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Dubautia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Tân An, Vĩnh Cửu
Tân An là một xã thuộc huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Địa lý
Xã Tân An nằm phía Nam và cách Trung tâm huyện Vĩnh Cửu khoảng hơn 22 km, cách Thành phố Biên Hoà khoảng 25 km, có vị trí địa lý:
Xã Tân An có diện tích 53,18 km², dân số năm 1999 là 7.357 người, mật độ dân số đạt 138 người/km².
Địa hình
Tân An có địa hình bán trung du được xếp vào dạng đồng bằng có đồi thấp.
Hành chính
Xã Tân An được chia thành 7 ấp: 1, 2, 3, Cây Xoài, Bình Chánh, Bình Trung, Thái An.
Lịch sử
Ngày 12 tháng 2 năm 1987, sáp nhập hai xã Tân Định và xã Đại An thành một xã lấy tên là xã Tân An.
Fatehgarh
Fatehgarh là một thị xã quân sự (cantonment) của quận Farrukhabad thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý
Fatehgarh có vị trí Nó có độ cao trung bình là 138 mét (452 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Fatehgarh có dân số 14.682 người. Phái nam chiếm 60% tổng số dân và phái nữ chiếm 40%. Fatehgarh có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Fatehgarh, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh
Asota trinacria
Asota trinacria là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Borneo, Seram và Philippines (Leyte, Luzon, Mindoro và Mindanao).
Chú thích
Thể loại:Asota
(70451) 1999 TQ18
(70451) 1999 TQ18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 10 năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Kirill Nesterov
Kirill Nikolayevich Nesterov (Кирилл Николаевич Нестеров; sinh 21 tháng 7 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá Nga thi đấu cho FCI Tallinn.
Cardiophorus kaimosius
Cardiophorus kaimosius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.
Tham khảo
Thể loại:Cardiophorus
Diptilon sylpha
Diptilon sylpha là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diptilon
Billbergia rupestris
Liên kết ngoài
Thể loại:Billbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942
Juchitepec
Juchitepec là một đô thị thuộc bang México, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 21017 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang México Thể loại:Hạt của bang México
Zenia
Zenia là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi thực vật Thể loại:Caesalpinieae
Asota woodfordi
Asota woodfordi là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó là loài đặc hữu của quần đảo Fiji.
Sải cánh dài 44–50 mm.
Chú thích
Thể loại:Asota
Cardiophorus kambensis
Cardiophorus kambensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.
Baissoleon cretaceus
Baissoleon cretaceus là một loài côn trùng trong họ Osmylitidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Makarkin miêu tả năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Baissoleon
Idaea ossicolor
Idaea ossicolor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
O
Coulterella
Thể loại:Coulterella Thể loại:Chi cúc đơn loài
Cotula
Cotula là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Cotula gồm các loài:
Tytthonyx republicanus
Tytthonyx republicanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1992.
Megasema triangulum
Megasema triangulum là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Tytthonyx republicanus
Tham khảo
Thể loại:Tytthonyx
Megasema triangulum
Liên kết ngoài
Thể loại:Megasema
Campoplex banditibius
Campoplex banditibius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campoplex
Oncidium praestanoides
Oncidium praestanoides là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được M.W. Chase & N.H. Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Baissoptera brasiliensis
Baissoptera brasiliensis là một loài côn trùng trong họ Baissopteridae thuộc bộ Raphidioptera. Loài này được Oswald miêu tả năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Baissoptera
Turanium rauschorum
Turanium rauschorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Turanium
Gaya bordasii
Gaya bordasii là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Krapov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Billbergia sanderiana
Liên kết ngoài
Thể loại:Billbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1884 Thể loại:Thực vật Brasil
Fattepur, Ranibennur
Fattepur là một làng thuộc tehsil Ranibennur, huyện Haveri, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Haveri (huyện)
Elymus calcicola
Elymus calcicola là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Keng) S.L.Chen mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Elymus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Fatehgarh Churian
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Fatehgarh Churian có dân số 15.879 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Fatehgarh Churian có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Fatehgarh Churian, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Punjab
(21808) 1999 TR18
(21808) 1999 TR18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 10 năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Rudd, Iowa
Rudd là một thành phố thuộc quận Floyd, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 369 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Iowa Thể loại:Quận Floyd, Iowa
Sadıklar, Akseki
Sadıklar là một xã thuộc huyện Akseki, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 70 người.
Cảnh Ai vương
Cảnh Ai Vương (mất 927, trị vì 924–927) là quốc vương thứ 55 của vương quốc Tân La. Ông là con trai của Thần Đức Vương và Nghĩa Thành (Uiseong) vương hậu họ Kim, và cũng là đệ của Cảnh Minh Vương, người ông kế vị ngai vàng. Ông có tên húy là Phác Ngụy Ưng (朴魏膺, 박위응, Bak Wi-eung)
Lên ngôi vào năm 924, Cảnh Ai Vương đã cai trị Tân La trong thời đại Hậu Tam Quốc, và do đó chỉ cai trị một phần lãnh thổ nhỏ so với vương quốc trong thời đại Tân La Thống nhất. Cuối cùng, phần lãnh thổ nhỏ cuối cùng này cũng bị Hậu Bách Tế của Chân Huyên (Gyeon Hwon) tấn công áp đảo.
Suy nghĩ về việc tìm kiếm liên minh từ bên ngoài để chống lại Hậu Bách Tế, Cảnh Ai Vương đã chọn Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ) và phái sứ giả sang Đại Khiết Đan quốc để lập liên minh giữa hai nước vào đầu năm 925. Tuy nhiên Đại Khiết Đan quốc đang bị quân đội của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) tấn công mãnh liệt. Toàn bộ Liêu Hà và vùng phía tây Liêu Hà của Đại Khiết Đan quốc đã rơi vào tay vương quốc Bột Hải. Kinh đô Lâm Hoàng (臨潢, nay thuộc Xích Phong, Nội Mông, Trung Quốc) của Đại Khiết Đan quốc đang trong tình trạng báo động. Cảnh Ai Vương liền phái một đạo quân Tân La theo đường biển đi lên phía đông bắc đánh phá Nam Hải phủ và Long Nguyên phủ của vương quốc Bột Hải và phái một đạo quân Tân La đi đường biển lên phía tây bắc hỗ trợ Đại Khiết Đan quốc chống lại quân đội của vương quốc Bột Hải đang xâm lược.
Do hậu quả của thiên tai này quá lớn nên vua Đại Nhân Soạn đã cho rút toàn bộ quân đội Bột Hải ra khỏi lãnh thổ Đại Khiết Đan quốc để về khắc phục hậu quả thiên tai của vương quốc Bột Hải. Sau đó, các chiến binh Tân La đã được hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ khen thưởng nhờ công lao giúp ông ta đánh đuổi quân Bột Hải xâm lược. Cuối năm 925 hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ xuất quân xâm lược vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn). Sang đầu năm 926, hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ chính thức tiêu diệt vương quốc Bột Hải.
Từ năm 926, vua Chân Huyên của Hậu Bách Tế tiếp tục tấn công và chiếm nhiều thành trì của nước Tân La (đời vua Cảnh Ai Vương). Năm 927, cảm thấy vua Chân Huyên của Hậu Bách Tế sắp đánh đến kinh đô Gyẹongu của Tân La, Cảnh Ai Vương đã gửi yêu cầu tiếp viện đến Cao Ly (đời vua Vương Kiến).
Ngay sau đó, vua Chân Huyên của Hậu Bách Tế đã đích thân lãnh đạo quân đội của mình tấn công thẳng vào kinh đô Tân La là Gyeongju. Vua Cảnh Ai Vương đã không chuẩn bị trước để đối phó. Khi quân đội của Chân Huyên tiến vào cướp phá kinh đô Gyeongju, họ đã tìm ra vua Cảnh Ai Vương đang dự tiệc tại Bào thạch đình (Poseokjeong). Nhà vua đã tự sát thay vì đầu hàng. Chân Huyên sau đó lập Kim Phó (Kim Bu) làm quốc vương tiếp theo của Tân La, tức là vua Tân La Kính Thuận Vương. Vua Vương Kiến đã đến Tấn La với một đội quân hùng mạnh một thời gian ngắn sau khi Gyeongju thất thủ.
Sau đó Chân Huyên từ Gyeongju trở về phía tây. Trên đường trở về, Chân Huyên đã chạm trán với lực lượng Cao Ly với 10.000 quân của Vương Kiến nước Cao Ly tại núi Palgong thuộc Daegu ngày nay. Quân đội của Chân Huyên đã dễ dàng đánh bại quân Cao Ly, giết chết nhiều dũng tướng và chiến binh của Vương Kiến, trong khi chỉ một mình Vương Kiến chạy thoát nhờ sự hi sinh anh dũng của tướng Thân Sùng Khiêm (Shin Sung-gyeom) và Kim Nak.
Tham khảo
Thể loại:Vua Tân La Thể loại:Mất năm 927 Thể loại:Năm sinh không rõ
Cardiophorus kangariensis
Cardiophorus kangariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Riese miêu tả khoa học năm 1994.
Tham khảo
Thể loại:Cardiophorus
Lourdes
nhỏ|phải|200px|phải|Lâu pháo đài Lourdes nhỏ|phải|200px|Tranh kiếng màu trong Vương cung thánh đường Mân Côi Lourdes (Lorda trong phương ngữ Gascon của tiếng Occitan, cũng phiên âm tiếng Việt là Lộ Đức) là một thành phố trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées, miền tây nam nước Pháp. Lourdes nguyên là 1 thương trấn lớn với nét đặc trưng là một lâu pháo đài nổi lên giữa thành phố trên 1 dốc đá đứng. Năm 1858, sau khi có tin Đức Mẹ hiện ra với cô Bernadette Soubirous trong 1 hang đá nhỏ tên là Massabielle bên bờ sông Pau chảy qua thành phố, thì Lourdes trở thành một trong các trung tâm hành hương của tín hữu Công giáo khắp thế giới. Hàng năm có khoảng hơn 5 triệu khách hành hương tới Lourdes, trong đó có khoảng 60.000 bệnh nhân và người tàn tật đến cầu nguyện, xin phép lạ chữa bệnh. Riêng năm 2008 - kỷ niệm 150 năm Đức Mẹ hiện ra - người ta ước tính khoảng 10 triệu khách hành hương tới đây cùng với Giáo hoàng Biển Đức XVI.
Potentilla microphylla
Potentilla microphylla là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được D. Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Lourdes
Địa lý
Lourdes nằm ở chân dãy núi Pyrénées, thuộc khu vực kinh tuyến gốc (số 0), trong vùng Bigorre lịch sử, phía tây nam Tarbes. Thành phố nằm trên khu vực dốc đá, ở độ cao trung bình 420 m, có dòng sông Pau chảy qua từ đầu nguồn Gavarnie. Quanh thành phố có 3 ngọn núi cao khoảng 1.000 m là "Béout", "Petit Jer" và "Grand Jer". Có thể tới ngọn Grand Jer bằng xe lửa chạy trên đường sắt leo núi, còn ngọn Béout thì phải đi bằng thùng dây cáp treo.
Potentilla microphylla
Liên kết ngoài
Thể loại:Potentilla Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1825
Lourdes
Lịch sử
nhỏ|trái|160px|Tượng [[Đức Mẹ Lộ Đức|Đức Mẹ Lourdes trong hang đá]] Do vị trí thuận lợi nằm giữa nhiều thung lũng, vùng Lourdes đã có người cư ngụ từ rất sớm. Người ta đã khai quật được các dụng cụ, đồ trang sức, các mảnh sành và các mộ phần ở Espeluges và trong các hang động Arrouza thuộc (thời đại đồ đá mới và thời đại đồ đồng). Công sự của lâu pháo đài ở Lourdes dường như đã có từ thế kỷ 1 trước CN. Các dứng tường (pans de murailles) kiểu La mã đã được Công binh Pháp khám phá ở lâu pháo đài này trong thế kỷ 19. Giữa năm 1904 và 1907, khi phá nhà thờ giáo xứ mang tên thánh Phêrô cũ, người ta cũng khám phá ra cấu trúc phần nền của 1 ngôi đền dâng cúng cho Thủy thần (Tutelles) với các mảnh sành và 3 bàn thờ dưới nền hậu cung của nhà thờ .Đền thờ này được thay thế bởi 1 nhà thờ Kitô giáo cổ (thế kỷ thứ 5) bị hỏa hoạn thiêu rụi, bằng chứng là các vật đã bị vôi hóa được tìm thấy.
Theo truyền thuyết, tên Lourdes có từ thời vua Charlemage (742-814). Một người Sarrasin (người Hồi giáo thời cổ) tên Mirat đã chiếm thành phố này và cố thủ. Năm 778 quân đội của Charlemagne bao vây thành phố. Tình cờ có 1 chim đại bàng ngậm một con cá hồi nước ngọt mang đến cho các người Hồi giáo, các người này liền mang con cá tới cho Charlemagne để làm cho ông ta tin rằng họ có đủ lương thực để cố thủ, chống vây hãm. Thấy khó chiếm được thành phố và theo gợi ý của giám mục Turpin, cai quản giáo phận Puy-en-Velay, nhà vua đề nghị cho phép Mirat giữ thành phố, nhưng phải cải sang đạo Công giáo. Mirat chấp nhận, đem vũ khí tới bỏ dưới chân tượng Đức Nữ Trinh đen ở Puy-en-Velay và chịu rửa tội, mang tên rửa tội là "Lorus", sau này trở thành Lorda (phương ngữ Gascon) tức Lourdes.
Từ thời trung cổ tới thế kỷ 19
nhỏ|trái|160px|Tháp Garnavie 200px|phải|nhỏ|Vương cung thánh đường Đúc Mẹ Vô nhiễm Thời Trung cổ Lourdes và lâu pháo đài của nó là trụ sở của bá tước Bigorre. Cùng với cuộc Thập tự chinh Albigeois (1208-1249), lâu pháo đài Lourdes được coi là điểm then chốt của tỉnh, bị nhiều phe tranh giành. Nó rơi vào tay bá tước Champagne, cũng là vua Navarre (khoảng đầu thế kỷ 13), sau đó vào tay vua Pháp Philippe IV (Philippe le Bel), rồi sau năm 1360 lại rơi vào tay người Anh trong cuộc Chiến tranh 100 năm cho tới đầu thế kỷ thứ 15. Trong Chiến tranh 100 năm, Pierre Arnaud de Béarn giữ lâu pháo đài cùng với toàn vùng Bigorre và Lavedan cho vua Anh. Sau năm 1374, người em Jean de Béarn thay thế, nhưng lãnh thổ bị thu hẹp lại trong vùng núi mà thôi, tới tháng 10/1407 thì lâu pháo đài Lourdes rơi vào tay vua Pháp. Thời trung cổ, thành phố mở về phía tây của lâu pháo đài và được xây tường bao quanh (nay chỉ còn lại tháp Garnavie). Thế kỷ 13, Lourdes có khoảng 150 hộ gia đình và sang đầu thế kỷ 15 thì có 243 hộ.
Thế kỷ 16 và 17 Lourdes trải qua nhiều cuộc khủng hoảng. Nhà thờ giáo xứ và tu viện Saint-Pé-de-Bigorre gần đấy bị phá hủy trong cuộc Chiến tranh tôn giáo (giữa Công giáo và Tin Lành). Tới thế kỷ 18, mặc dù nạn đói và các trận dịch, dân số lại tăng. Năm 1696 có 2.315 dân. Từ năm 1730 tới 1772 thêm 1.189 dân. Năm 1755, dân số gồm khoảng 40% là nông dân, 40% là thợ thủ công (chủ yếu ngành dệt), 8,5% là thợ làm đá và khoảng 13% làm dịch vụ (buôn bán vv...) .Tuy nhiên tới đầu cuộc Cách mạng Pháp (1789) thì dân số lại giảm, chỉ còn khoảng 2.300 người
Từ thế kỷ 19 tới nay
nhỏ|200px|trái|Sông Pau, ở Lourdes Nửa đầu thế kỷ 19, Lourdes là xã nông nghiệp, khiêm tốn, với khoảng 4.000 dân, phần lớn dân nuôi heo. Cuộc sống êm đềm buồn tẻ. Ngày 11.2.1858, cô gái 14 tuổi Bernadette Soubrirous loan báo tin mình đã gặp 1 phụ nữ lạ, xuất hiện tại hang đá nhỏ Massabielle bên bờ sông Pau, phía tây thành phố, xưng mình là Đấng Vô nhiễm nguyên tội, sau đó còn xuất hiện với cô 17 lần nữa. Dân chúng trong thành phố và các vùng phụ cận đều đổ xô tới hang đá cầu nguyện. Chính quyền phải tạm cấm bằng cách đặt hàng rào gỗ chắn lối vào hang, nhưng đầu tháng 10/1858 phải gỡ bỏ hàng rào chắn vì áp lực của dân chúng và sự can thiệp của "Eugénie de Montijo, vợ của Napoléon III, một người công giáo nhiệt thành. Năm 1862, giám mục Laurence, cai quản giáo phận Tarbes nhìn nhận việc Đức Mẹ hiện ra với Bernadette . Cùng năm, bắt đầu xây các thánh đường mới. Ngôi nhà nguyện đầu tiên được thay bằng vương cung thánh đường Đức Mẹ Mân Côi, bên trên thánh đường này là vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô Nhiễm . Thánh đường thứ ba mang tên Vương cung thánh đường thánh Pius X được xây dưới lòng đất (thấp hơn mức sông Pau), toàn bằng bêtông cốt thép, dài 200 m, rộng 80 m, ở giữa cao 10 m, chứa được trên 20.000 người, do kiến trúc sư Pierre Vago thiết kế và kỹ sư Eugène Freyssinet thực hiện, đã được khánh thành ngày 25.3.1958.
Một phần thành phố giữa sông Pau, các thánh đường và lâu pháo đài được Giáo hội đặt tên là thành Thánh Mẫu (cité mariale). Hội đồng thành phố, dưới áp lực tôn giáo, phải mở rộng các đường phố và mở 1 đại lộ tới hang đá (từ 1879 - 1881). Các khách sạn và các tiệm mọc lên như nấm để đón các khách hành hương.
Người ta ước lượng đã có hơn 200 triệu lượt người tới hành hương từ năm 1860, và Giáo hội Công giáo Roma đã chính thức công nhận 67 trường hợp được chữa lành bệnh nhờ phép lạ ở Lourdes.
Ngày nay Lourdes là một trong các trung tâm hành hương lớn của người công giáo khắp 5 châu. Cố giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tới đây 2 lần vào ngày 15.8.1983 và 14-15.8.2004 và đương kim Giáo hoàng Biển Đức XVI cũng sẽ tới hành hương trong tháng 9/2008, nhân kỷ niệm 150 năm Đức Mẹ hiện ra. nhỏ|200px|Cảnh tổng quát các thánh đường nhỏ|200px|Nhà của cha mẹ Bernadette (nay là nhà bảo tàng
Kinh tế
Ngày nay, Lourdes có khoảng 15.000 cư dân, sống chủ yếu bằng việc kinh doanh du lịch nhờ các khách hành hương. Với khoảng 230 khách sạn, Lourdes là thành phố có nhiều khách sạn thứ 3 trong nước Pháp (sau Paris và Nice). Các tiệm ăn, tiêm bán hàng lưu niệm cùng các dịch vụ khác mọc lên khắp thành phố.
Hành chính
Danh sách các thị trưởng Lourdes từ Cách mạng Pháp (1789) :
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hautes-Pyrénées Thể loại:Địa điểm hành hương kính Đức Mẹ Maria Thể loại:Địa điểm hành hương Công giáo Thể loại:Giáo hội Công giáo Rôma tại Pháp
Tricula hortensis
Tricula hortensis là một loài ốc nước ngọt, động vật chân bụng in the Pomatiopsidae.
Phân bố
This loài ốc nước ngọt occurs in Trung Quốc.
Genetics
The complete mitochondrial genome của Tricula hortensis was published năm 2010. Its length is 15,179 nucleotides và it contains 13 genes.
Parasites
Tricula hortensis là một intermediate host for Schistosoma sinensium.
Tham khảo
Thể loại:Tricula
Trương Tồn Mạnh
Quá trình hoạt động
Mùa thu năm Sùng Trinh đầu tiên (1628), ông kêu gọi dân đói của các nơi Tuy Đức, Mễ Chi, Thanh Giản, ở Lạc Xuyên nổi dậy.
Tháng 6 năm thứ 4 (1631), Tồn Mạnh tham gia liên quân của Vương Tự Dụng. Ngày 7 tháng 9, ông rút quân từ Mễ Chi về Tây Xuyên, bị Hồng Thừa Trù cùng bọn Duyên Tuy tổng binh Trương Ứng Xương soái quan quân đánh bại, giết mất 300 người. Tồn Mạnh đưa hơn trăm kỵ binh chạy trốn, Hồng Thừa Trù đuổi nà không tha. Ông bèn giết bộ tướng "Song sí hổ", trói "Tử kim long" xin hàng. Hồng Thừa Trù xem thường hành vi của Tồn Mạnh, từ chối để ông gia nhập quan quân, cho về nguyên quán. Những nghĩa quân không chịu đầu hàng đều bỏ theo Lý Tự Thành.
Mấy tháng sau, Tồn Mạnh tái nổi dậy, ở nơi thâm sơn cùng cốc của Đại Sơn tổ chức 64 trại, muốn tính kế lâu dài. Tháng 3 năm thứ 5 (1632), bị quan quân bắt giết.
Tytthonyx robusticornis
Tytthonyx robusticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1992.
Macromitrium norrisianum
Macromitrium norrisianum là một loài rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Vitt mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Macromitrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Asota subsimilis
Asota subsimilis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Campuchia, Malaysia, Myanma, Papua New Guinea, Singapore và Thái Lan.
Sải cánh dài 51–56 mm.
Chú thích
Thể loại:Asota
Fatehnagar
Fatehnagar là một thành phố và khu đô thị của quận Udaipur thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Fatehnagar có dân số 19.624 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Fatehnagar có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Fatehnagar, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Rajasthan
Campoplex bicolor
Campoplex bicolor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campoplex
Madiran
Madiran là một xã trong vùng hành chính Occitanie, thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées, quận Tarbes, tổng Castelnau-Rivière-Basse. Madiran nằm trên độ cao trung bình là 128 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 133 mét và điểm cao nhất là 262 mét. Xã có diện tích 15,02 km², dân số vào thời điểm 1999 là 536 người; mật độ dân số là 36 người/km². Madiran nằm khoảng 35 km đông bắc của thành phố Pau.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hautes-Pyrénées
Tân An (thị trấn)
Tân An là một thị trấn thuộc huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.
Địa lý
Thị trấn Tân An nằm ở phía bắc huyện Yên Dũng, có vị trí địa lý:
Thị trấn Tân An có diện tích 9,15 km², dân số năm 2018 là 9.966 người, mật độ dân số đạt 1.089 người/km².
Lịch sử
Ngày 12 tháng 7 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị quyết 118/2007/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Tân Dân trên cơ sở điều chỉnh 494,34 ha diện tích tự nhiên và 5.448 người của xã Tân An.
Sau khi thành lập thị trấn Tân Dân, xã Tân An còn lại 428,01 ha diện tích tự nhiên và 3.437 người.
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 813/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 4,47 km² diện tích tự nhiên và 3.751 người của xã Tân An với toàn bộ 4,68 km² diện tích tự nhiên và 6.215 người của thị trấn Tân Dân để thành lập thị trấn Tân An.
Sau khi thành lập, thị trấn Tân An có diện tích 9,15 km², dân số là 9.966 người.
Rungsianea fontainei
Rungsianea fontainei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Poa stellaris
Poa stellaris là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Veldkamp miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Liên kết ngoài
Thể loại:Poa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994
Rungsianea fontainei
Liên kết ngoài
Thể loại:Rungsianea
Baissoptera cellulosa
Tham khảo
Thể loại:Baissoptera
Baissoptera cellulosa
Billbergia seidelii
Billbergia seidelii là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. & Reitz mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
Thể loại:Billbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964 Thể loại:Thực vật Brasil
Idaea ossiculata
Idaea ossiculata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Dubautia laxa
Dubautia laxa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hook. & Arn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dubautia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1832
Juchitlán
Juchitlán là một đô thị thuộc bang Jalisco, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 5282 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Jalisco
Raoulia glabra
Raoulia glabra là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hook.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1853.
Liên kết ngoài
Thể loại:Raoulia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1853