cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Các ngôi chùa Thiếu Lâm tại Trung Quốc
Nam Thiếu Lâm Tự Toàn Châu
Ngôi chùa Nam Thiếu Lâm thứ hai ở trên núi Đông Nhạc Sơn ngoại thành Toàn Châu thị hay Tuyền Châu thị là một thành phố trực thuộc tỉnh (địa cấp thị) của tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Cũng như Phủ Điền, từ Toàn Châu nhìn thẳng ra biển Đông Thái Bình Dương là đảo Đài Loan. Các học giả Trung Quốc cũng không tin rằng đây là ngôi chùa Nam Thiếu Lâm. Nhiều tài liệu cho biết ngôi chùa Nam Thiếu Lâm Toàn Châu Phúc Kiến được xây dựng vào năm 611 sau Công nguyên nghĩa là xây vào thời triều nhà nhà Tùy cách đây hơn 1300 năm; vào năm 907 sau Công nguyên chùa Nam Thiếu Lâm Toàn Châu Phúc Kiến bị Vương Thẩm Tri thiêu hủy thời Ngũ Đại Thập Quốc và được xây lại vào thời Bắc Tống; năm 1236 theo lệnh của triều Nam Tống chùa bị thiêu hủy rồi lại trùng tu vào thời nhà Nguyên; đến năm 1763 thời nhà Thanh bị thiêu hủy hoàn toàn. Các phái võ miền Nam Trung Hoa đều xác nhận chùa Nam Thiếu Lâm Toàn Châu Phúc Kiến chính là nguồn gốc của các môn Nam quyền Nam Thiếu Lâm và cũng là nguồn gốc của các môn phái Karaté ở Okinawa và Nhật Bản. Tương truyền rằng chùa Nam Thiếu Lâm Toàn Châu Phúc Kiến đã bị vua Càn Long hay Thanh Cao Tông triều nhà Thanh thiêu hủy hoàn toàn vào năm 1763 như đã kể trên sau khi tấn công chùa lần cuối cùng khiến cho đời sau cứ tưởng đây là ngôi chùa Thiếu Lâm Tung Sơn ở Hà Nam là ngôi chùa Thiếu Lâm thật sự bị Càn Long phóng hỏa đốt và tiêu diệt tận gốc võ Thiếu Lâm. Trong thực tế, các vị Hoàng đế triều nhà Thanh chưa bao giờ ra lệnh cho các đạo quân tấn công chùa Thiếu Lâm Tung Sơn ở huyện Đăng Phong thuộc tỉnh Hà Nam (mà đây mới chính là chùa Thiếu Lâm theo tên gọi của nó, các ngôi chùa khác ở Trung Quốc mang tên Thiếu Lâm để ăn theo tiêu chuẩn của chùa Thiếu Lâm được các Hoàng đế Trung Hoa ban cho ân sủng).
Nam Thiếu Lâm Tự Phúc Thanh
Ngôi chùa Nam Thiếu Lâm thứ ba ở huyện Phúc Thanh là một địa hạt cấp thị - thành phố - thuộc Phúc Châu là tỉnh lỵ và là thành phố cấp huyện lớn nhất của tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Từ Phúc Châu nhìn thẳng ra biển Đông là hòn đảo Okinawa và nước Nhật Bản. Đảo Okinawa của Nhật Bản rất gần tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc là nơi phát tích môn Karaté Do có nguồn gốc từ Nam Thiếu Lâm Phúc Kiến. Nhiều tài liệu cho biết các di chỉ khai quật ở đây đã cho biết những dấu vết nguồn gốc của chùa Nam Thiếu Lâm Phúc Thanh Phúc Kiến bắt đầu từ sự di cư của các nhà sư ở chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam đến xây dựng. Chùa Nam Thiếu Lâm Phúc Thanh Phúc Kiến được xây vào thời nhà Tống. Các học giả Trung Quốc cho rằng chùa Nam Thiếu Lâm Phúc Thanh Phúc Kiến có khả năng đúng là chùa Nam Thiếu Lâm là cội nguồn của các dòng võ Nam quyền Nam Thiếu Lâm ở Phúc Kiến. So với hai ngôi chùa Nam Thiếu Lâm trên, theo các học giả Trung Quốc, giả thuyết về ngôi chùa Nam Thiếu Lâm Phúc Thanh Phúc Kiến có nhiều chứng cứ thuyết phục hơn vì trên bản đồ địa chính vị trí của Phúc Thanh rất gần chùa Thiếu Lâm Tung Sơn ở huyện Đăng Phong tỉnh Hà Nam hơn nên có dấu vết về sự giao lưu rõ ràng hơn giữa hai ngôi chùa Thiếu Lâm Tung Sơn và Nam Thiếu Lâm Phúc Thanh.
Những câu chuyện đồn thổi về chùa Thiếu Lâm tại Trung Quốc
Có quá nhiều câu nói truyền khẩu trong dân gian và những câu chuyện đồn đại về vụ hỏa thiêu Thiếu Lâm Tự lưu truyền trong giới võ thuật khắp Nhật Bản, Việt Nam, và khắp miền Nam Trung Hoa xuyên tạc lịch sử chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam.
Trong lịch sử chùa Thiếu Lâm Tung Sơn ở Hà Nam chưa bao giờ bị các vị Hoàng đế Trung Hoa dưới bất kỳ triều đại phong kiến nào ra lệnh phóng hỏa thiêu hủy. Chùa hay bị thiêu đốt nhiều lần bởi những vụ hỏa hoạn nho nhỏ hoặc bởi những lần tàn phá cướp bóc bởi bọn lục lâm thảo khấu và nạn đạo tặc địa phương hoành hành nhưng tổn thất không đáng kể.
Thanh Thánh Tổ Hoàng Đế tức vua Khang Hy (ở ngôi từ 1661-1722), đã từng lên chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam vào năm 1704 dương lịch (là năm Khang Hy thứ 43) ngự thư "Bảo Thụ Phương Liên" để lại thủ bút thư pháp chữ ‘Thiếu Lâm Tự" trên bảng tên trước cổng sơn môn ngày nay tại chùa, cũng chưa bao giờ ra lệnh phóng hỏa thiêu hủy chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam.
Năm 1750 dương lịch (là năm Càn Long thứ 15) Thanh Cao Tông Hoàng đế tức vua Càn Long đã viếng thăm chùa Thiếu Lâm Tung Sơn và bỏ ra một số tiền rất lớn cho trùng tu lại chùa do nhiều nơi trong chùa bị tàn phá bởi thời gian, chiến tranh và các vụ tàn phá của bọn loạn binh quyền phỉ và nạn đạo tặc địa phương.
Đáng lưu ý nhất là sự kiện Ung Chính (ở ngôi từ 1722-1735) và Càn Long (ở ngôi từ 1735 - 1796) đốt chùa Nam Thiếu Lâm ở thành phố Toàn Châu, tỉnh Phúc Kiến 2 lần, lần thứ nhất là năm 1723 - tức năm Ung Chính thứ 2, lần thứ hai là năm 1763 - tức năm Càn Long thứ 28, vì đây là căn cứ địa của phong trào Phản Thanh Phục Minh ở miền Nam Trung Hoa.
Do ngộ nhận vụ hỏa thiêu Thiếu Lâm Tự là nạn kiếp của chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam mà sau này có những truyền thuyết ngụy tạo về lịch sử võ thuật Thiếu Lâm.
5 vị cao đồ xuất sắc của Nam Thiếu Lâm sống sót và trốn thoát sau vụ hỏa thiêu Nam Thiếu Lâm Toàn Châu Phúc Kiến là:
Khang Hy và Càn Long là 2 vị Hoàng Đế nhà Thanh rất quý mến và ái mộ chùa Thiếu Lâm Tung Sơn, rất thích học võ thuật Thiếu Lâm, nên câu chuyện trên chỉ là bịa đặt xuyên tạc không đúng với sự thật lịch sử đã diễn ra.
Chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam bị đốt nhiều nhất là vào năm 1927 (có tài liệu ghi năm 1928) dưới thời Trung Hoa Dân Quốc năm thứ 16 bởi bàn tay của viên tướng Thạch Hữu Tam được Tưởng Giới Thạch chỉ định đi tiễu trừ các viên tướng tạo phản ở tỉnh Hà Nam là Phàn Chung Tú.
Phàn Chung Tú vốn là bạn thân với sư trưởng chùa Thiếu Lâm Tung Sơn lúc đó là Diệu Hưng được xem như là một cao thủ võ thuật thượng thặng nhưng lại có tính háo danh hay đi tìm mối kết giao bằng hữu với những người nổi tiếng.
Khi quân đội Trung Hoa Cộng Hòa thắng thế quân đội của Phàn, Phàn đã chạy vào chùa Thiếu Lâm Tung Sơn và yêu cầu Diệu Hưng giúp đỡ. Quân đội của Tưởng đã cố gắng chiến đấu làm cho đạo quân của Phàn vô hiệu. Phàn đã cùng các nhà sư Thiếu Lâm chạy trốn, nhà sư Diệu Hưng bị tử trận.
Trong sự thất vọng (niềm tin vào chùa Thiếu Lâm xưa nay) và giận dữ, viên đại tướng Thạch Hữu Tam đã cho đốt chùa và tiêu hủy các tài liệu trong chùa, các văn bản kinh thư, và nhiều bản thảo chép tay võ thuật là các bộ quyền thuật rất hay của chùa Thiếu Lâm (đã được cất giữ tồn tại qua nhiều tháng năm thăng trầm của lịch sử và bị thiêu hủy nhiều lần).
Chùa Thiếu Lâm Tung Sơn ở Hà Nam chính thức chấm dứt hoạt động hoàn toàn năm 1928 sau hơn 1500 hình thành và hoạt động thăng trầm.
Mãi cho đến những năm thập kỷ 1980 chùa Thiếu Lâm Tung Sơn ở Hà Nam mới được nhà nước Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa đại trùng tu và cho phép hoạt động để làm khu bảo tồn di tích lịch sử thu hút du khách nước ngoài tham quan.
Sau vụ phóng hỏa đốt chùa vào năm 1927 này của tướng Thạch Hữu Tam, Tưởng Giới Thạch rất hối hận và đã cho trùng tu lại chùa Thiếu Lâm Tung Sơn và rồi Tưởng đã yêu cầu và ký sắc lệnh thành lập Nam Kinh Trung ương Quốc Thuật Quán và Trung ương Quốc Thuật Quán là 2 học viện võ thuật quốc gia đầu tiên có mặt tại Trung Quốc sau sự kiện thành lập hiệp hội thể dục như Tinh Võ Thể dục Hội của Hoắc Nguyên Giáp tại Thượng Hải vào ngày 7 tháng 7 năm 1909.
Nêu gương tinh thần của Hoắc Nguyên Giáp, từ đấy về sau, ở bất kỳ nơi nào có người Hoa cư trú đều mở võ đường mang tên Tinh Võ Hội. Tại Đông Nam Á: Việt Nam, Philippines, Singapore, Malaysia, Thailand, Myanmar, Japan, … đều có Tinh Võ Hội. Tinh Võ Hội ở ngoài Trung Quốc đầu tiên là Tinh Võ Hội Chợ Lớn tại Sài Gòn, Việt Nam trên đường Nguyễn Trãi, quận 5, là nơi Hoa kiều cư trú rất đông đảo.
Sau này nhà nước Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa cũng đã thành lập Viện Võ thuật Quốc gia Trung Quốc tại Bắc Kinh (còn gọi là Viện Võ thuật Trung ương Bắc Kinh), và Hội Liên Hiệp Võ thuật Quốc tế được thành lập ngày 3 tháng 10 năm 1990 để tổ chức các giải thi đấu Võ thuật Trung Quốc bên ngoài quốc tế (Wushu).
Xem thêm
Thể loại:Trung Quốc
The Gifted (phim truyền hình Thái Lan)
Được sản xuất bởi GMMTV và Parbdee Taweesuk, bộ phim được phát sóng trên One 31 và LINE TV
từ ngày 5 tháng 8 năm 2018 đến ngày 4 tháng 11 năm 2018 và nhận được xếp hạng cao nhất trong số các phim tuổi teen năm đó ở Thái Lan. Phần tiếp theo của bộ phim, The Gifted: Graduation, đã được phát sóng vào tháng 9 năm 2020.
Crocomela praelata
Crocomela praelata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
The Gifted (phim truyền hình Thái Lan)
Nội dung
Ở trường trung học Ritdha có một hệ thống phân cấp lớp học dựa trên điểm số của các học sinh, lớp càng cao thì càng được hưởng nhiều đặc quyền. Pang, nhân vật chính, là một học sinh lớp 10 thuộc lớp VIII, lớp thấp nhất trong hệ thống cấp bậc và gần như không có cơ hội được thăng cấp. Mọi chuyện bắt đầu khi Pang tham dự kỳ thi xếp lớp của trường, đây là một cơ hội cho các học sinh lớp thấp được thăng lớp lên lớp cao hơn. Và Pang được thăng lên lớp Gifted - lớp đặc biệt nhất, đứng đầu toàn trường, mỗi khóa chỉ có một số ít các học sinh được gia nhập. Sau khi học tại lớp một thời gian, Pang cảm thấy có điều gì đó kỳ lạ về lớp Gifted. Cậu và các học sinh lớp Gifted đã khám phá ra những năng lực tiềm ẩn bên trong họ, đây chính là một trong số những bí mật của lớp Gifted.
Pang và các học sinh Gifted khác phải trải qua một quá trình để phát triển năng lực bản thân, khám phá bí mật đằng sau lớp Gifted và dỡ bỏ hệ thống phân cấp lớp học đang gây ra nhiều sự bất công giữa các học sinh trong trường qua nhiều thế hệ.
Sản xuất
The Gifted là bộ phim dựa trên bộ phim ngắn cùng tên của Dhammarong Sermrittirong đã được trình chiếu tại liên hoan phim 2015 của Khoa Nghệ thuật Truyền thông, Đại học Chulalongkorn. Dhammarong cũng chuyển thể bộ phim ngắn đó thành một cuốn tiểu thuyết, viết dưới bút danh Sandotnim, trước khi nó được GMMTV và Parbdee Taweesuk chọn để chuyển thể thành phim truyền hình. Dhammarong là đạo diễn phim cùng với Patha Thongpan, Waasuthep Ketpetch và Jarupat Kannula. Bộ phim đã được GMMTV công bố vào ngày 1 tháng 2 năm 2018.
Phát sóng và đón nhận
The Gifted ban đầu được phát sóng vào 22:00, Chủ nhật trên One31, từ ngày 5 tháng 8 đến ngày 4 tháng 11 năm 2018. Nó cũng được phát sóng trực tuyến qua LINE TV sau khi đã phát sóng trên TV lúc 23:00 cùng ngày. Bộ phim cũng được phát lại vào 22:45, thứ Hai và thứ Ba trên GMM 25 bắt đầu từ ngày 25 tháng 2 năm 2020.
Bộ phim đã nhận được những phản hồi tích cực, liên tục có mặt trên top trending của Twitter Thái Lan trong suốt thời gian phát sóng. Bộ phim đã đạt lượng rating là 0.7, cao nhất trong số các bộ phim tuổi teen Thái Lan trong năm đó.
Hai bài hát nhạc phim đã được phát hành là: "Lutphon" (หลุดพ้น) - Q (Suveera Boonrod) và "Mai Mi Khamsanya" (ไม่มีคำสัญญา) - Chart (Suchart Saeheng)
Phần tiếp theo của bộ phim mang tên The Gifted: Graduation đã được công bố vào ngày 15 tháng 10 năm 2019. Trong đó, hầu hết các diễn viên cũ sẽ tiếp tục đảm nhận vai diễn của họ. Phần tiếp theo đã được phát sóng vào ngày 6 tháng 9 năm 2020.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chương trình truyền hình của GMMTV
Malthoichthyurus plicatipennis
Malthoichthyurus plicatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Malthoichthyurus
Pleioblastus hsienchuensis
Pleioblastus hsienchuensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được T.H.Wen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pleioblastus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1983
Saint-Dionizy
Saint-Dionizy là một xã ở tỉnh Gard. Xã này có diện tích 3,42 km², dân số năm 1999 là 885 người. Khu vực này có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Saintdionizy
Antechinus adustus
Antechinus adustus là một loài động vật có vú trong họ Dasyuridae, bộ Dasyuromorphia. Loài này được Thomas mô tả năm 1923.
Tham khảo
Thể loại:Antechinus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1923
Phúc Thành, Vũ Thư
Phúc Thành là một xã thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Xã có diện tích 6,76 km², dân số năm 1999 là 6.103 người, mật độ dân số đạt 903 người/km².
Fontigens
Các loài
Các loài thuộc chi Fontigens bao gồm:
Tham khảo
Thể loại:Hydrobiidae
Gaildorf
Gaildorf là một thị xã thuộc huyện Schwäbisch Hall, trong bang Baden-Württemberg, nước Đức. Đô thị này nằm bên sông Kocher, 13 km về phía nam Schwäbisch Hall.
Hyposidra innotata
Hyposidra innotata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposidra
Rhizedra lutosa
Rhizedra lutosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhizedra Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1803
(8727) 1996 VZ7
(8727) 1996 VZ7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 3 tháng 11 năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1996 Thể loại:Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda Thể loại:Được phát hiện bởi Seiji Ueda Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Cyanotis ceylanica
Cyanotis ceylanica là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được Hassk. mô tả khoa học đầu tiên năm 1870.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyanotis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1870
Pomboa pallida
Pomboa pallida là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở Colombia.
Tham khảo
Thể loại:Pomboa Thể loại:Loài đặc hữu của Colombia
Barichneumon danieli
Barichneumon danieli là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barichneumon
Crataegus leiomonogyna
Crataegus leiomonogyna là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Klokov mô tả khoa học đầu tiên.
Borgolai Grant No.11
Borgolai Grant No.11 là một thị trấn thống kê (census town) của quận Tinsukia thuộc bang Assam, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Borgolai Grant No.11 có dân số 5034 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Borgolai Grant No.11 có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Borgolai Grant No.11, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Assam Thể loại:Tinsukia
Thunbergia gentianoides
Thunbergia gentianoides là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Radlk. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1883.
Chú thích
Thể loại:Thunbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883
Thunbergia gentianoides
Anthracopteryx hiemalis
Anthracopteryx hiemalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1891.
Ilshofen
Ilshofen là một thị xã thuộc huyện Schwäbisch Hall, trong bang Baden-Württemberg, nước Đức. It is located 15 km về phía đông bắc của Schwäbisch Hall.
Tanoh Benie
Tanoh Rosalie Benie (sinh ngày 21 tháng 12 năm 1993 tại Mpody-Anyama) là một đô vật tự do người Bờ Biển Ngà. Cô đã tham gia cuộc thi 48 kg tự do tại Thế vận hội Mùa hè 2012 và đã bị loại trong trận chung kết vòng 1 bởi Isabelle Sambou.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1993
Canelas
Canelas là một đô thị thuộc bang Durango, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 4091 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Durango
Digitaria patagiata
Digitaria patagiata là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Henrard mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Liên kết ngoài
Thể loại:Digitaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950
Karababa, Arguvan
Karababa là một xã thuộc huyện Arguvan, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 71 người.
Telicota augias
Bướm phi tiêu cam tươi (Telicota augias) là một loài bướm thuộc Họ Bướm nhảy. Chúng được tìm thấy ở Úc, Papua New Guinea, Myanmar, Indonesia và Philippines.
Karababa, Arguvan
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Malatya
Telicota augias
Ấu trùng ăn Flagellaria indica. Chúng xây dựng nơi trú ẩn bằng những chiếc lá kết hợp với tơ, nghỉ ngơi trong này vào ban ngày, và ra ngoài kiếm ăn vào ban đêm. Nơi trú ẩn thường được xây dựng gần những ngọn lá mà chúng ăn, chỉ để lại phần gân giữa để làm nơi trú ẩn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1763 Thể loại:Telicota
Anton Klochkov
Anton Yuryevich Klochkov (Антон Юрьевич Клочков; sinh ngày 15 tháng 5 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá người Nga thi đấu cho FC Znamya Truda Orekhovo-Zuyevo.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh có màn ra mắt tại Giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia Nga cho FC Znamya Truda Orekhovo-Zuyevo vào ngày 7 tháng 4 năm 2018 trong trận đấu với FC Kolomna.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1998 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nga Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Znamya Truda Orekhovo-Zuyevo Thể loại:Hậu vệ bóng đá
Cung đế
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu Thể loại:Tôn hiệu
Danh sách câu lạc bộ bóng đá ở Cộng hòa Dân chủ Congo
Về danh sách đầy đủ, xem Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Cộng hòa Dân chủ Congo
Câu lạc bộ
Congo, Cộng hòa Dân chủ  Bóng đá
Bernardo Sayão
Bernardo Sayão là một đô thị thuộc bang Tocantins, Brasil. Đô thị này có diện tích 926,884 km², dân số năm 2007 là 4518 người, mật độ 4,87 người/km².
Nicolas Théobald
Nicolas Théobald là nhà cổ sinh vật học, địa chất học, giáo sư và nhà côn trùng học người Pháp (1903-1981). Ông bảo vệ luận án của mình vào năm 1937.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1903 Thể loại:Mất năm 1981
Dibbadahalli, Jagalur
Dibbadahalli là một làng thuộc tehsil Jagalur, huyện Davanagere, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Davanagere (huyện)
Anthracopteryx mexicana
Anthracopteryx mexicana là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
Thể loại:Anthracopteryx
Vigna somaliensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đậu
Clarksville, Iowa
Clarksville là một thành phố thuộc quận Butler, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 1439 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Iowa Thể loại:Quận Butler, Iowa
Pomboa cali
Pomboa cali là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở Colombia.
Tham khảo
Thể loại:Pomboa Thể loại:Loài đặc hữu của Colombia
Alajuela (tỉnh)
phải|nhỏ|Bản đồ Costa Rica với vị trí của tỉnh
Alajuela là một tỉnh của Costa Rica, nằm ở bắc trung bộ, giáp hai tỉnh Río San Juan và Rivas của Nicaragua về phía bắc. Theo chiều kim đồng hồ Alajuela giáp các tỉnh Heredia, San José, Puntarenas và Guanacaste. Tỉnh lỵ là Alajuela.
Alajuela có diện tích 9.757,53 km², và dân số là 767.143 (2003). ..
Về mặt hành chính, tỉnh được chia thành 15 tổng.
Tổng (thủ phủ):
Nhân vật
Alajuela là quê hương của anh hùng dân tộc Costa Rica Juan Santamaría.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tỉnh của Costa Rica
Coleslaw
Coleslaw (tiếng Việt: Salad bắp cải hay xốt salad bắp cải) từ thuật ngữ koolsla trong tiếng Hà Lan có nghĩa là "salad bắp cải", còn được gọi là cole slaw, New England salad, hoặc đơn giản là slaw, là một món ăn phụ bao gồm chủ yếu là bắp cải sống thái nhỏ với xốt là dầu giấm, hoặc giấm, dầu thực vật, muối ăn) hoặc mayonnaise. Xà lách trộn được chế biến với dầu giấm có thể giữ được lâu do quá trình ngâm chua.
Lịch sử
thumb|Xà lách trộn bắp cải tím Thuật ngữ "xà lách trộn" xuất hiện vào thế kỷ 18 như một cách ghép âm của thuật ngữ tiếng Hà Lan "koolsla" ("kool" trong tiếng Hà Lan nghe giống như "cole") có nghĩa là "salad bắp cải". Phần "cole" của từ này cuối cùng bắt nguồn từ colis trong tiếng Latinh, có nghĩa là bắp cải.
Cuốn sách công thức nấu ăn năm 1770 The Sensible Cook: Dutch Foodways in the Old and New World chứa một công thức của bà chủ người Hà Lan của tác giả, bà đã trộn những dải bắp cải mỏng với bơ đun chảy, giấm và dầu.
Theo The Joy of Cooking (1997), bắp cải sống là thành phần hoàn toàn phù hợp duy nhất trong xà lách trộn; loại bắp cải, nước sốt và các thành phần thêm vào rất khác nhau. Giấm, mayonnaise, và các loại nước xốt làm từ kem chua đều được liệt kê trong danh sách; thịt xông khói, cà rốt, ớt chuông, dứa, dưa chua, hành tây và các loại rau thơm được đề cập cụ thể như các thành phần thêm vào có thể.
Ăn kèm
Xà lách trộn thường được ăn như một món ăn kèm với các thực phẩm như gà rán và thịt nướng và có thể đi kèm với khoai tây chiên hoặc salad khoai tây như một món ăn phụ khác. Nó cũng có thể được sử dụng như một thành phần bánh sandwich, được đặt trên bánh mì thịt nướng, bánh mì kẹp thịt và xúc xích cùng với ớt và mù tạt nóng. Xà lách trộn cũng được sử dụng trên một biến thể của bánh sandwich Reuben, với xà lách trộn thay thế cho dưa cải bắp; sandwich thường được gọi là Rachel để phân biệt với Reuben.
Các biến thể
Có nhiều biến thể, bao gồm việc bổ sung các thành phần khác như bắp cải đỏ, hạt tiêu, cà rốt bào sợi, hành tây, pho mát bào, dứa hoặc táo, trộn với nước sốt salad như mayonnaise hoặc kem. Có thể thêm nhiều loại gia vị, chẳng hạn như hạt cần tây. Bắp cải có thể ở dạng bằm nhuyễn, bào sợi hoặc hình vuông nhỏ. Các biến thể khác như dùng bông cải xanh, sử dụng bông cải xanh thái nhỏ thay cho bắp cải. Kem, kem chua hoặc bơ sữa để làm sốt. Xà lách trộn bơ thường được tìm thấy nhiều nhất ở miền nam Hoa Kỳ.
thumb|200px|Krautsalat ở [[München|Munich, Đức]] thumb|200px|Warmer Speck Krautsalat là một món salad hạt và bắp cải Tyrolean.
Đức
Krautsalat truyền thống của Đức bao gồm bắp cải thái nhỏ ướp với dầu và giấm. Đôi khi hành tây hoặc táo được thêm vào.
Ý
Xà lách trộn với thịt nguội nấu chín và tiêu cắt lát (julienne cut) ở Ý được gọi là insalata capricciosa (capricious salad).
Ba Lan
Nhiều loại salad làm từ bắp cải giống xà lách trộn thường được phục vụ như một món ăn kèm với món thứ hai vào bữa tối, bên cạnh thịt và khoai tây. Không có công thức nấu ăn cố định, nhưng các nguyên liệu điển hình bao gồm bắp cải trắng thái nhỏ (bắp cải đỏ và bắp cải Trung Quốc cũng không phải là hiếm), hành tây thái nhỏ, cà rốt bào sợi và rau mùi tây hoặc lá thì là, với nhiều loại có thể bổ sung. Chúng được nêm với muối, tiêu đen và một chút đường, và trộn với một chút dầu (thường là hướng dương hoặc hạt cải dầu) và giấm, trong khi nước sốt làm từ mayonnaise là không phổ biến. Một lựa chọn thay thế, thường được phục vụ với cá chiên, được làm bằng dưa cải bắp, vắt để loại bỏ nước muối dư thừa và tương tự được trộn với cà rốt, hành tây, tiêu đen, đường và dầu.
Nga và Ukraine
thumb|200px|Một loại Nga và Ukraina được bôi dầu hướng dương Ở Nga và Ukraine, món salad gồm bắp cải tươi cắt nhỏ, trộn với cà rốt, táo, nam việt quất, v.v., theo truyền thống, được trộn với dầu hướng dương chưa tinh chế. Bắp cải có thể được ướp trước với giấm sản xuất cabbage provençal (капуста провансаль). Một món salad tương tự cũng được làm bằng sauerkraut.
Thụy Điển
Ở Thụy Điển, một loại salad bắp cải đặc biệt được làm bằng dầu giấm bao gồm giấm hoặc axit axetic (tinh chất giấm), dầu thực vật, muối và gia vị được phục vụ theo kiểu cổ điển với bánh pizza và được gọi là pizzasallad Công thức có thêm cà rốt và tỏi tây và được gọi là veckosallad vì giữ được rất lâu. (coleslaw, hay kålsallad) được dành riêng cho món salad bắp cải với cà rốt và xốt mayonnaise, và thường được xem như một phần của ẩm thực Mỹ.
Anh
Ở Vương quốc Anh, xà lách trộn thường chứa cà rốt và hành tây ngoài bắp cải, và thường được làm với sốt mayonnaise hoặc kem salad. Một số biến thể bao gồm pho mát bào như phô mai cheddar, hoặc các loại hạt như quả óc chó và trái cây khô như sultanas hoặc nho khô.
Hoa Kỳ
Ở Hoa Kỳ, xà lách trộn thường chứa bơ sữa, mayonnaise hoặc các chất thay thế mayonnaise, và cà rốt, mặc dù có nhiều biến thể theo vùng và các công thức nấu ăn kết hợp mù tạt hoặc giấm đã chuẩn bị mà không có bơ sữa và sốt mayonnaise cũng rất phổ biến. Thịt nướng, còn được gọi là slaw đỏ, được làm bằng nước sốt cà chua và giấm thay vì sốt mayonnaise. Nó thường được phục vụ cùng với thịt nướng Bắc Carolina, bao gồm cả thịt nướng kiểu Lexington, nơi, không giống như ở phần còn lại của tiểu bang, món nướng đỏ là sự đa dạng phổ biến.
Liên kết ngoài
Thể loại:Từ gốc Pháp Thể loại:Salad Thể loại:Ẩm thực Hoa Kỳ Thể loại:Ẩm thực Hà Lan Thể loại:Ẩm thực Đức Thể loại:Ẩm thực Ba Lan Thể loại:Ẩm thực Thụy Điển Thể loại:Salad trộn
Cố Luân Khác Tĩnh Công chúa
Cố Luân Khác Tĩnh Công chúa (, Гүрүн и Кө жин Гүнгжү; 4 tháng 7 năm 1679 - 4 tháng 4 năm 1735), Công chúa nhà Thanh, Hoàng nữ thứ sáu của Khang Hy Đế, xếp thứ tự là Tứ Công chúa. Công chúa đầu tiên của nhà Thanh xa giá đến Mông Cổ Khách Nhĩ Khách bộ.
Cuộc đời
Năm Khang Hi thứ 36 (1697), tháng 5, trên đường trở về sau lần thứ 3 thân chinh, Khang Hi Đế đã nhận một tấu chiết từ Hoàng thái tử Dận Nhưng, liền phê rằng, nhân vì Cát Nhĩ Đan chưa diệt mà kéo dài việc Tứ Công chúa gả cho Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tễ - cháu nội của Khách Nhĩ Khách Thổ Tạ Đồ hãn; nay Thổ Tạ Đồ hãn đã thúc giục, muốn thương lượng hôn sự, (trẫm) không tiện tự tiện quyết định, liền cẩn thỉnh ý của Hoàng thái hậu. Thái tử liền theo chỉ dụ của Khang Hi, đem việc hôn sự của Tứ Công chúa đến xin ý kiến của Nhân Hiến Hoàng thái hậu liền nhận được sự đồng ý.
Hòa thân Mông Cổ
Theo Ngọc điệp, mặc dù hôn sự của Công chúa được định vào năm 1697 nhưng ngay vào năm 1696 đã được bắt tay vào chuẩn bị. Đầu tiên là về nơi ở, vào ngày 11 tháng 8 năm Khang Hi thứ 35 (1696), Nội vụ phủ Lang trung Phật Bảo nhận được chỉ dụ: "Công chúa, Cách cách nhiều lên, phòng ở phù hợp cho Công chúa và Cách cách trong Hoàng thành không nhiều, cho các Đại thần Nội vụ phủ bàn luận rồi tấu lên cụ thể". Theo điều tra của Nội vụ phủ, đối với các Công chúa, Cách cách gả xa về Kinh thành, nơi ở lại có tất cả 6 nơi, nhưng đã không đủ để sử dụng, liền nghĩ muốn chuẩn bị thêm 6 địa phương khác. Vì vậy chọn hai phòng thuộc Bát phụng thần viện và Khánh phong ti, lại thu mua thêm một ti khố dưới danh nghĩa Phí Dương Cổ, đồng thời lại mua ba sân viện tương đối rộng rãi ở bên ngoài Hoàng thành, tu sửa để làm dự bị. Như vậy, sau khi Tứ Công chúa xuất giá và trước khi bà đến Khách Nhĩ Khách, bà sẽ ở lại một trong sáu nơi được chuẩn bị này. Thứ hai là về đồ cưới, ngay sau khi nhận được ý chỉ của Hoàng thái hậu, Nội vụ phủ đã bắt đầu án theo tiền lệ ba vị công chúa đã xuất giá trước đó để chuẩn bị đồ cưới cho Tứ Công chúa. Ngày 24 tháng 5 năm Khang Hi thứ 36 (1697), Nội vụ phủ tấu lên Khang Hi rằng: "'查得, 康熙二十九年四月, 送大公主哈达一百条, 周绸手帕三十条, 蜀锦手帕四十条, 白翠蓝布手帕八十条, 粉一百盒, 胭脂二百帖, 象牙梳十把, 黄杨木梳七十五把, 篦子二十把, 毛掸子二十把, 牙刷二十把, 胭脂刷八把, 送二公主, 三公主亦如此. Tra được, tháng 4 năm Khang Hi thứ 29, đưa Đại Công chúa 100 khăn ha-đa, 30 khăn tay tơ lụa, 40 khăn tây gấm Tứ Xuyên, 80 loại khăn tay khác, 100 hộp phấn, 200 hộp son, 10 chuôi lược ngà voi, 75 chuôi lược làm từ gỗ Hoàng Dương, 20 chuôi lược bí, 20 chuôi phất trần lông, 20 bàn chải đánh răng, 8 thanh cọ trang điểm; đưa Nhị Công chúa, Tam Công chúa cũng tương tự'."
Trong lúc Nội vụ phủ chuẩn bị cho hôn sự của Tứ Công chúa, tháng 5 Khang Hi Đế đã về đến kinh thành, nhưng từ tháng 7 đến tháng 9 lại là Tuần du Tái ngoại, vì vậy để đến tháng 11 mới chính thức tổ chức hôn lễ. Tháng 11, bà chính thức được phong Hòa Thạc Khác Tĩnh Công chúa hay Hòa Thạc Kính An Công chúa (Хичээнгүй Амарлингуй Гүнж) gả cho Đa La Quận vương Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể (, Дархан чин ван Дондовдорж), trưởng tôn của Khách Nhĩ Khách Thổ Tạ Đồ hãn Sát Hồn Đa Nhĩ Tể (察珲多尔济). 典崇鳌降, 帝女戒以钦哉, 诗美肃雍, 王姬咏其礼矣. 既娴内治, 宜被殊荣, 咨尔和硕公主, 乃朕之女, 敬慎居心柔嘉维则, 母仪克奉, 教夙禀于在宫, 妇德无违, 誉尤彰于筑馆, 出银潢之贵派, 作配高闳, 备玉碟之懿亲, 共襄宗国凤古允协, 象服攸宜, 是用封尔为恪靖公主, 锡 (赐) 之金册, 谦以持盈, 益笃兴门之枯, 贵而能俭, 永垂宜室之声, 勿替令仪, 尚缓厚禄, 钦此. . Điển sùng ngao hàng, Đế nữ giới dĩ khâm tai, thi mỹ túc ung, vương cơ vịnh kỳ lễ hĩ. Ký nhàn nội trì, nghi bị thù vinh, tư nhĩ Hòa Thạc Công chúa, nãi Trẫm chi nữ, kính thận cư tâm nhu gia duy tắc, mẫu nghi khắc phụng, giáo túc bẩm vu tại cung, phụ đức vô vi, dự vưu chương vu trúc quán, xuất ngân hoàng chi quý phái, tác phối cao hoành, bị ngọc điệp chi ý thân, cộng tương tông quốc phượng cổ duẫn hiệp, tượng phục du nghi, thị dụng phong nhĩ vi Khác Tĩnh Công chúa, tích (tứ) chi kim sách, khiêm dĩ trì doanh, ích đốc hưng môn chi khô, quý nhi năng kiệm, vĩnh thùy nghi thất chi thanh, vật thế lệnh nghi, thượng hoãn hậu lộc, khâm thử.
Về hôn lễ của công chúa, trình tự tương đối phức tạp, tổng cộng có ba lễ chính là "Sơ định" (tương tự như lễ đính hôn), "Thành hôn" và "Hồi môn". Căn cứ theo Khâm định Đại Thanh hội điển, yến tiệc của lễ sơ định và thành hôn của công chúa đều được tổ chức ở Bảo Hòa điện, ngoài điện là trống nhạc chúc mừng, trong điện là các vương công tề tập. Sau khi hoàn thành lễ thành hôn, Công chúa và Ngạch phò sẽ hành lễ ở bên ngoài Ngọ môn, đến ngày thứ 9 sau khi thành hôn thì làm lễ "Hồi môn" tạ ơn. Công chúa được ban thưởng châu báu, vàng bạc, đồ đựng dụng cụ, bào phục, tơ lụa, vải vóc, và các loại súc vật, lương thực và thôn trang. Đối với các công chúa gả cho ngoại phiên, cả ngày nạp thái và ngày hạ giá đều phải có rượu, ban thưởng yến tiệc cho cha mẹ của Ngạch phò.
Công chúa được ban cho mấy nghìn khoảnh đất tại Quy Hóa thành thuộc Thổ Mặc Đặc. Số liệu chính thức là 48.375 mẫu Anh. Năm Càn Long nguyên niên, khi Lý Phiên viện thanh tra sổ cư, đã đạt đến mấy trăm vạn mẫu. Tuy nhiên, sau khi kết hôn, Công chúa lại không lập tức chuyển đến Mạc Bắc Khách Nhĩ Khách.
Năm thứ 37 (1698), ngày 21 tháng 8, bà đã hạ sinh một cô con gái. Vào lễ tắm 3 ngày của Cách cách, trong cung đã đưa đến rất nhiều lễ vật, trong đó lễ vật để đặt vào bồn tắm là hai thỏi vàng và bốn thỏi bạc. Nếu Công chúa hạ sinh ở Khách Nhĩ Khách, Nội vụ phủ không thể nào biết tin tức Công chúa hạ sinh trong cùng ngày. Do đó, chỉ có thể là Công chúa hạ sinh ở Bắc Kinh, Nội vụ phủ mới có thể biết được tin vui Công chúa hạ sinh, tức khắc tấu thỉnh chuẩn bị lễ vật mang đến. Đồng thời cũng chứng minh, suốt thời gian mang thai và sinh hạ của Công chúa đều ở Kinh thành.
Trở về Mạc Bắc
Năm thứ 39 (1700), Ngạch phò được tập tước Thổ Tạ Đồ hãn, cần quay về bộ tộc, Khác Tĩnh Công chúa cũng theo cùng đi. Trước khi hai người khởi hành đi Khách Nhĩ Khách, Lý Phiên viện bắt đầu chuẩn bị các công việc liên quan. Sau khi nghe tấu xin ý chỉ, Khang Hi Đế đã chỉ định Thất Bối lặc Dận Hựu và Hoàng thập tử Dận Ngã đi hộ tống Khác Tĩnh Công chúa, đoàn hộ tống còn có Trưởng sử của vương phủ, quan viên Nội vụ phủ, Nội quản lĩnh, thị vệ, hộ quân, nãi công, cáp cáp châu tử, những người lo chuyện trà nước ăn uống, thợ thủ công, đầu bếp, và nhiều người có nhiệm vụ khác như dẫn lạc đà,... Sau khi quyết định được đoàn người hộ tống, Lý Phiên viện tấu thỉnh cùng đưa tất cả của hồi môn của Công chúa theo. Khang Hi Đế lại nghĩ của hồi môn của Công chúa rất nhiều, rất quý trọng, hơn nữa điệu kiện sinh hoạt trên thảo nguyên có hạn và việc vận chuyển không thuận tiện, nên không đồng ý đem toàn bộ đều đưa đến Khách Nhĩ Khách trong 1 lần. Do đó, Lý Phiên viện và Nội vụ phủ chiếu theo lệ của những Công chúa khác, chỉ mang theo những vật phẩm mà Khác Tĩnh Công chúa thường sử dụng. Cuối cùng là chuẩn bị những thứ sử dụng trên đường đi, đoàn người hộ tống Công chúa tùy theo cấp bậc mà được ban từ 2 đến 5 con ngựa, những vật dụng của Công chúa ngoại trừ xe ngựa do trong cung phái ra, còn lại 8 xe vận chuyển những đồ linh tinh do thương nhân của Trương Gia khẩu điều ra, còn mang theo dê để ăn trên đường đi. Thời gian vận chuyển tới lui được ước chừng khoảng hơn 100 ngày.
Năm thứ 40 (1701), tháng 2, Nội vụ phủ bắt đầu lương thực cần thiết cho Khác Tĩnh Công chúa, lại phái quan viên Nội vụ phủ và Nội quản lĩnh mang đi nghênh tiếp Công chúa trở về; vật phẩm mang đi có lợn, gạo trắng, lúa mạch, các loại gạo kê, tinh bột, bột mỳ, hạt mè, lá trà, dưa muối, muối, hoa quả khô, mật ong, các loại kẹo; số lượng vật phẩm được chuẩn bị cho khoảng 60 ngày sử dụng. Ngày 5 tháng 8, Công chúa đến Trương Gia Khẩu, không lâu sau thì về đến Bắc Kinh. Vì tình hình không an toàn ở Mạc Bắc, Khác Tĩnh Công chúa đã sống ở Bắc Kinh kể từ đó. Năm thứ 44 (1705), con gái của bà qua đời. Việc một công chúa đã xuất giá ở lâu trong kinh thành vốn không hợp lẽ, vì vậy triều đình và Khang Hi bắt tay vào việc chọn nơi xây dựng phủ Công chúa.
Phủ Công chúa ở Mạc Nam
nhỏ|223x223px|Cổng chính của phủ Công chúaQuy Hóa thành là nơi trung tâm, đầu mối giao thông then chốt giữa Bắc Kinh và Khách Nhĩ Khách bộ (nay là Hohhot, Nội Mông, Trung Quốc), xung quanh đó là phạm vi du mục của Thổ Mặc Đặc bộ. Khang Hi Đế đã chọn nơi này để xây dựng phủ cho Khác Tĩnh Công chúa. Việc bộ tộc bản địa của Ngạch phò vốn ở Mạc Bắc nhưng phủ Công chúa lại ở Mạc Nam là điều khiến các nhà sử học chú ý. Phủ Công chúa được bắt đầu xây dựng từ năm 1703 đến năm 1705 thì hoàn thành. Giai đoạn đầu tiên là vào năm 1703, là giai đoạn tuyển chọn vị trí xây dựng, tính toán và chuẩn bị nguyên vật liệu; thông qua điều tra thực địa thì chọn một vị trí phía bắc của Quy Hóa thành để xây phủ; Nội vụ phủ phái người vẽ bản phác thảo, tính toán tiền lương cần thiết, cuối cùng do Nội vụ phủ Lang trung Phật Bảo trình lên cho Khang Hy. Giai đoạn thứ hai là vào năm 1704, là giai đoạn chuẩn bị nhân công và vật liệu. Vào đầu năm, Khang Hi Đế đã lệnh cho các Đại thần Nội vụ phủ cùng với Hữu Vệ Tướng quân Phí Dương Cổ và Đô thống Quy Hóa thành Trát Lạp Khắc Đồ tiến hành chặt cây, san phẳng địa điểm đã chọn, chuẩn bị vật liệu, chiêu mộ thợ thủ công khắp nơi để chuẩn bị cho công tác xây dựng. Giai đoạn cuối cùng là vào năm 1705, là giai đoạn thi công xây dựng. Sau khi chuẩn bị đầy đủ tất cả những thứ cần thiết, vào mùa xuân năm 1705 thì phủ Công chúa bắt đầu được bắt tay vào xây dựng. Sau khi được Nội vụ phủ trình báo, Khang Hi Đế đã phái Thượng tứ viện Chủ sự kiêm Nội quản lĩnh Thọ Thành đến giám sát việc xây dựng, đến tháng 9 cơ bản đã được hoàn thành. Sau hơn 300 năm, hiện nay những kiến trúc quan trọng cơ bản của phủ Công chúa như bức tường phù điêu, cửa phủ, nghi môn, phòng nghị sự, tẩm điện, nhà kho, điện phụ và các sân nhỏ tường vây khác cơ bản đều được bào tồn nguyên vẹn; là Phủ Công chúa thời Thanh được bảo tồn hoàn hảo nhất ở Trung Quốc, là quần thể Tứ hợp viện thời Thanh hoàn chỉnh nhất ở Tái ngoại, và đây cũng là một đơn vị bảo vệ di tích văn hóa trọng điểm quốc gia.trái|nhỏ|Chính điện phủ Công chúa|thế=|239x239pxNăm Khang Hi thứ 44 (1705), ngày 18 tháng 10, Khác Tĩnh Công chúa thông qua Nội vụ phủ để tấu lên Khang Hi Đế:"皇父于归化城地方为我所建府邸, 曾称于本年九月竣工, 因九月内未报, 额驸派人往视, 房屋已竣, 惟有些许修整之处尚未完工. 据蒙古卜卦, 明年系戌年, 忌迁, 本年迁居之处, 谨请皇父训示. Hoàng phụ vì con mà xây dựng phủ đệ ở Quy Hóa thành, từng nói rằng tháng 9 năm nay sẽ hoàn thành, nhưng tháng 9 không có ai đến báo nên Ngạch phò liền sai người đến xem xét, thấy phòng ốc đã xong, chỉ còn một ít chỗ cần chỉnh sửa chưa hoàn công. Căn cứ theo bói toán của Mông Cổ, năm sau là năm Tuất, kiêng kị di chuyển, hy vọng Hoàng phụ cho phép chuyển chỗ trong năm nay."Theo đó, Khang Hi Đế lập tức hạ chỉ cho Khâm Thiên Giám chọn ngày và chọn được ngày 3 tháng 11. Đúng ngày đã chọn, Công chúa và Ngạch phò chính thức dọn vào phủ đệ ở Quy Hóa thành. Lần di chuyển này chỉ mang theo tùy tùng và một số vật dụng cần thiết, những vật dụng lớn như vật nặng và tủ sẽ được chuyển đến Công chúa phủ vào mùa xuân năm sau.
Năm thứ 46 (1707), năm thứ 3 sau khi Hòa Thạc Khác Tĩnh Công chúa phủ hoàn thành và Công chúa chuyển vào ở, Khang Hi Đế từ bãi săn phía Tây đến thăm bà cùng Ngạch phò. Khác Tĩnh Công chúa cùng Ngạch phò Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể đều ra nghênh đón, thỉnh an với Thánh Tổ, đón Thánh Tổ đến phủ Công chúa dừng chân. Cũng trong 8 năm này (từ 1707 đến 1714), thống kê theo Thanh Thánh Tổ thực lục, nhân dịp những lần Khang Hi Đế đi Tuần du Tái ngoại, Công chúa đã gặp Khang Hi Đế 5 lần, Ngạch phò cũng gặp 5 lần, trong đó có 2 lần là vợ chồng Công chúa cùng nhau đến.
Năm Ung Chính nguyên niên (1723), ngày 25 tháng 2, bà được gia phong Cố Luân Khác Tĩnh Công chúa. Năm thứ 3 (1725), tháng 11, bà một mình đến Kinh thành thỉnh an, trong khi Ngạch phò Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể đến Bắc Kinh hai lần vào tháng 10 và tháng 12.
雍正元年岁次癸卯七月戊寅朔越八日乙酉皇帝制曰: 弯书申锡, 恩必厚于本支, 象服增崇, 谊每殷于同气, 载稽今典, 用贲殊荣. 咨尔恪靖公主乃圣祖仁皇帝之第六女也, 毓秀紫薇, 分辉银汉, 承深宫之至训, 无怠遵循, 缅女史之芳规, 宜怀龟勉. 朕攒承大宝, 仰体鸿慈, 聿弘锡类之仁, 特沛丝纶之命, 是用封尔为恪靖固伦公主, 锡之金册. 谦以持盈, 弥砺敬慕之节, 贵而能俭, 尚昭柔顺之风, 克树令仪, 永膺多福, 钦哉. .
Ung Chính nguyên niên tuế thứ quý mão thất nguyệt mậu dần sóc việt bát nhật ất dậu Hoàng Đế chế viết: Loan thư thân tích, ân tất hậu vu bản chi, tượng phục tăng sùng, nghị mỗi ân vu đồng khí, tái kê kim điển, dụng bí thù vinh. Tư nhĩ Khác Tĩnh Công chúa nãi Thánh Tổ Nhân Hoàng Đế chi đệ lục nữ dã, dục tú tử vi, phân huy ngân hán, thừa thâm cung chi chí huấn, vô đãi tuân tuần, miễn nữ sử chi phương quy, nghi hoài quy miễn. Trẫm toàn thừa đại bảo, ngưỡng thể hồng từ, duật hoằng tích loại chi nhân, đặc phái ti luân chi mệnh, thị dụng phong nhĩ vi Khác Tĩnh Cố Luân Công chúa, tích chi kim sách. Khiêm dĩ trì doanh, di lệ kính mộ chi tiết, quý nhi năng kiệm, thượng chiêu nhu thuận chi phong, khắc thụ lệnh nghi, vĩnh ưng đa phúc, khâm tai!
Năm Ung Chính thứ 5 (1727), ngày 12 tháng 9, Khách Nhĩ Khách Cố Luân Kính An Công chúa phái hộ vệ A Mẫu Hốt Lãng (阿母忽朗) cùng thái giám Tể Nhĩ Cáp Lãng (济尔哈朗) đến thỉnh an, và xin được đến Bắc Kinh chúc thọ. Nhưng Ung Chính Đế từ chối, cho rằng Công chúa mới trở về không lâu, không cần trở về nữa.
Năm thứ 10 (1732), ngày 22 tháng 5, thứ tử của Ngạch phò là La Bố Đan Bân Đa Mật (Triết Bố Tôn Đan Ba Hô Đồ Khắc Đồ Hô Tất Lặc hãn đời thứ 2) lúc này mới hơn 8 tuổi, được hơn 800 tùy tùng hộ tống cùng sinh mẫu là Trắc phi Thùy Mục Triêu (垂穆朝) của Ngạch phò, bắt đầu di cư xuống Mạc Nam Mông Cổ, do trong thời gian giữa những năm 1731 và 1734, Chuẩn Cát Nhĩ nhiều lần phát binh tấn công Khách Nhĩ Khách, triều đình nhà Thanh đã quyết định đưa Triết Bố Tôn Đan Ba Hô Đồ Khắc Đồ hãn đến Thiện Nhân tự ở Đa Luân Nặc Nhĩ của Mạc Nam để bảo vệ an toàn. Ngạch phò Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể cũng đến sống ở Đa Luân Nặc Nhĩ để chăm sóc. Vì vậy, trong những năm trước khi Công chúa qua đời, về cơ bản, bà và Ngạch phò đã sống riêng một khoảng thời gian.
Năm thứ 13 (1735), ngày 9 tháng 3, Cố Luân Khác Tĩnh Công chúa qua đời tại Quy Hóa thành, thọ 57 tuổi. Khi Ung Chính Đế biết tin, đã ngay lập tức tặng 3 ngàn lượng bạc và cử quan viên đến lo việc tế lễ. Tại thời điểm này, Ngạch phò Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể vẫn đang ở Đa Luân Nặc Nhĩ để chăm sóc Trắc phi Thùy Mục Triêu cùng con của hai người là La Bố Đan Bân Đa Mật (罗布桑丹彬多密). Sau khi nhận được tin dữ của Công chúa, ông bắt đầu đi từ ngày 26 tháng 3, lại vì nhiễm bệnh mà mãi đến ngày 28 tháng 4 mới đến được Quy Hóa thành. Sau khi đến Quy Hóa thành, Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể liền nhận phần ngân lượng Ung Chính Đế tặng để xử lý tang sự của Công chúa. Một mặt, ông xin chỉ thị về nơi an táng của Công chúa, một mặt lại nhanh chóng xử lý tất cả những nhân khẩu, phòng ốc, điền sản của Công chúa tại Quy Hóa thành.
Năm Càn Long nguyên niên (1736), ngày 21 tháng 5, Ngạch phò bắt đầu hộ tống linh cữu của Công chúa về phía Bắc. Chỉ lưu lại duy nhất Binh bộ quan viên xử lý sự vụ Quy Hóa thành, còn lại tất cả quan viên đều phải ra khỏi thành đưa tiễn, cho đến khi qua khỏi Nhăng Cổn Lĩnh, đoạn đường còn lại giao cho người dân Khách Nhĩ Khách tiếp tục hộ tống, an táng tại Hãn Sơn thuộc Khố Luân.
Bối cảnh hòa thân
Trong suốt chiều dài lịch sử thống trị của nhà Thanh, triều đình đều giữ mối quan hệ thân mật cùng Mông Cổ. "Quan hệ thông gia" là chính sách dụ dỗ mà những người cầm quyền ưa thích nhất. Mãn - Mông liên hôn ở triều Thanh cùng những triều đại trước cũng có sự khác biệt rất lớn, là một loại hình hôn nhân sắp đặt có liên quan đến chế độ chính trị. Quan hệ thông gia với hai đại bộ tộc dũng mãnh gan dạ ở phía Bắc Trung Quốc này, đối với Thanh triều muốn thống trị biên giới với Mông Cổ, có tác dụng rất lớn. Trong 12 vị Hoàng Đế của nhà Thanh, ngoại trừ Đồng Trị, Quang Tự, Tuyên Thống không có hậu duệ, còn lại đều có con gái gả đến Mông Cổ, nhân số nhiều nhất là vào thời Hoàng Thái Cực. Số lượng đạt đến 10 vị Công chúa hoàng thất (trong đó 7 vị có phong hiệu chính thức từ Hòa Thạc Công chúa trở lên), trở thành Công chúa hòa thân trong mối quan hệ Mãn - Mông liên hôn. Theo thống kê, trong suốt chiều dài lịch sử 300 năm, có tất cả 432 Công chúa và Cách cách nhà Thanh gả cho các vương công Mông Cổ và có 163 Cách cách Mông Cổ được gả cho Hoàng thất nhà Thanh.
Đương thời, Mông Cổ phân thành 3 bộ phận Mạc Nam, Mạc Bắc và Mạc Tây. Mạc Nam Mông Cổ chính là Nội Mông, cũng là khu vực thiết lập quan hệ thân mật với Thanh triều sớm nhất. Mạc Tây chính là Ngạch Lỗ Đặc Mông Cổ, chính là nơi của Cát Nhĩ Đan. Còn lại Mạc Bắc chính là Ngoại Mông ngày nay, cũng là Khách Nhĩ Khách Mông Cổ mà Khác Tĩnh Công chúa gả đến. Khách Nhĩ Khách Mông Cổ ban đầu là một bộ phận tương đối độc lập, do Thổ Tạ Đồ hãn bộ, Trát Tát Khắc Đồ hãn bộ, Xa Thần hãn bộ cùng Tái Âm Nặc Nhan bộ tạo thành, bộ tộc thủ lĩnh xưng "Hãn vương".
Năm Khang Hi thứ 26 (1687), do sự quấy nhiễu của Cát Nhĩ Đan, Thổ Tạ Đồ hãn tiên phong suất toàn Bộ quy phụ nhà Thanh, sau đó, các bộ Khách Nhĩ Khách khác cũng lần lượt theo sau. Làm cho toàn bộ Ngoại Mông được đặt dưới sự quản lý trực tiếp của nhà Thanh, đồng thời mở màn cho mỗi quan hệ thông gia giữa Thanh triều và Ngoại mông.
Theo ghi chép của Thanh sử cảo, "Thổ Tạ Đồ hãn bộ vốn đứng đầu trong bốn bộ của Khách Nhĩ Khách, trong là Triết Bố Tôn Đan Ba ở Tích Khố Luân, bên ngoài tiếp giáp Nga La Tư, lại có Kháp Khắc Đồ Hỗ thị, địa thế hiểm yếu, xưng là hùng cứ"; có thể thấy được tầm quan trọng của bộ tộc này. Sau khi Khách Nhĩ Khách quy phụ nhà Thanh, Khang Hi Đế muốn lung lạc thủ lĩnh Thổ Tạ Đồ hãn mà vào năm Khang Hi thứ 30 (1691), nhân Đa Luân hội Minh, Khang Hi Đế đã phong con trai của Thổ Tạ Đồ hãn là Sát Hồn Đa Nhĩ Tể là Cát Lặc Đan Đa Nhĩ Tể làm Đa La Quận vương; năm sau thì Cát Lặc Đan Đa Nhĩ Tể qua đời liền do con trai trưởng là Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể tập tước Trác Tát Khắc Đa La Quận vương, chính là Ngạch phò của Khác Tinh Công chúa.
Có học giả căn cứ theo Thanh Thánh Tổ thực lục: "Năm Khang Hi thứ 34, tháng 8, Ất Mão, ban thưởng y phục mũ mão vải vóc các loại cho Triết Bố Tôn Đan Ba Hô Đồ Khắc Đồ, Thổ Tạ Đồ hãn Đa La Quận vương Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể" mà cho rằng lần đầu tiên Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể gặp được Khang Hi là vào năm Khang Hi thứ 34 (1695). Năm Càn Long thứ 8 (1743), ngày 5 tháng 4, Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể qua đời, thọ 68 tuổi, trong di ngôn để lại là "nhận được thánh ân từ năm 16 tuổi", theo tính toán thì năm 16 tuổi này vừa trùng khớp với năm mà ông được tập tước Đa La Quận vương. Kết hợp giữa bối cảnh chính trị của Thổ Tạ Đồ hãn bộ và thân phận Trát Tát Khắc Đa La Quận vương của bản thân Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể là nguyên nhân căn bản mà ông trở thành người được tuyển làm Ngạch phò. Nhiều năm sau, việc chính thức quyết định hôn sự này, đều là nhờ Hoàng thái hậu dứt khoát giải quyết. Việc Khang Hi tìm cách bố trí hôn sự của Công chúa ngay trên đường trở về triều có thể do hai nguyên nhân chính, một là nhân dịp đại thắng Cát Nhĩ Đan lần thứ ba mà tổ chức hôn lễ, ý nghĩa cát tường; hai là những người đứng đầu Thổ Tạ Đồ hãn bộ đến bái kiến Khang Hi, dễ dàng cho việc thảo luận hôn sự trực tiếp. Sau khi hôn sự được quyết định, Đôn Đa Bố Đa Nhĩ Tể liền bắt đầu đi về phía nam, sau khi nghênh đón Khang Hi Đế ở tái ngoại vào tháng 8 năm đó thì đến Kinh thành để thành hôn.
Đánh giá
Cố Luân Khác Tĩnh Công chúa còn có một xưng hô là "Hải Bạng Công chúa" (海蚌公主). Thực tế "Hải Bạng" là mãn văn, nghĩa là "Tham mưu, nghị sự". Đương thời, Khác Tĩnh Công chúa là một nhân vật quyền khuynh Mạc Bắc, Mạc Nam. Phủ Công chúa đặt tại Quy Hóa gần như trở thành một "vương quốc độc lập". Chẳng những không chịu sự quản hạt của Quy Hóa Tướng quân, Đốc thống nha môn mà Tướng quân, Đốc thống nha môn còn phải quỳ thỉnh an bà. Hơn nữa, Công chúa còn đặt chân vào vũ đài chính trị, tham gia vào những quyết sách.
Năm Khang Hi thứ 48 (1709), Đa Nhĩ Tể Đức Nhĩ Ách Ni A Hải (Thổ Tạ Đồ hãn đời thứ 4) sau khi được sự đồng ý của Khác Tĩnh Công chúa đã lập ra "Khách Nhĩ Khách tam kỳ đại pháp quy". Tuy rằng Đại pháp quy này cũng cần thông qua sự đồng ý của Khang Hi Đế nhưng cũng đủ cho thấy vai trò và địa vị của Công chúa. "Công chúa phủ chí" chép bà "Cung kiệm nhu thuận, bất đãi Hoàng gia chi kiêu, nhàn vu lễ giáo".
Sau khi Khác Tĩnh Công chúa xuất giá, Khách Nhĩ Khách bộ không còn nổi lên nội chiến, toàn lực chĩa mũi nhọn về Cát Nhĩ Đan. Ba bộ của Khách Nhĩ Khách (thời Ung Chính lại phân ra Tái Âm Nặc Nhan bộ, trở thành 4) đều trở thành phụ thuộc của nhà Thanh, tạo thành một bản đồ thống nhất của nhà Thanh, xúc tiến giao lưu văn hóa, kinh tế giữa nhà Thanh và các bộ tộc Mông Cổ. Công chúa còn dùng khả năng của bản thân, sáng lập một mạng lưới Bắc quốc thương mậu hoàng kim. "Công chúa phủ chí" đối với Khác Tĩnh Công chúa có đánh giá rất cao "Ngoại Mông Cổ nhị bách dư niên, tiềm tâm nội phủ giả, diệc thử Công chúa". Trong số các Hoàng nữ của Khang Hi gả đến Mông Cổ, cuộc hôn nhân này của Khác Tĩnh Công chúa là có ý nghĩa lớn nhất, bà cũng là người đầu tiên xa giá đến Khách Nhĩ Khách Mông Cổ.
Công chúa gả đến Mông Cổ không chỉ lấy hạnh phúc cả đời của mình đổi lấy ràng buộc giữa 2 tộc Mãn - Mông mà còn chân chính trở thành người giám quốc của Hoàng triều tại Mông Cổ.
Tài liệu
Khác Tĩnh
7 Iris
Iris (định danh hành tinh vi hình: 7 Iris) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính và có lẽ là vi thể hành tinh còn sót lại quay xung quanh Mặt Trời ở giữa Sao Hỏa và Sao Mộc. Nó là vật thể sáng thứ tư trong vành đai tiểu hành tinh. Iris là một tiểu hành tinh kiểu S, nghĩa là nó được cấu tạo từ đá.
Phát hiện và tên gọi
Iris được J. R. Hind phát hiện vào ngày 13 tháng 8 năm 1847 từ London, Anh. Nó là tiểu hành tinh đầu tiên được ông phát hiện và là tiểu hành tinh thứ bảy được khám phá từ trước đến nay.