cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IBM Personal System/2
Hệ điều hành OS/2 (Operating System/2) được công bố cùng thời điểm với PS/2, dự định sẽ là hệ điều hành chính thức của các máy với vi xử lý Intel 80286 trở lên. Tuy nhiên, vào thời điểm phát hành các máy PS/2 chỉ sử dụng PC DOS 3.3. Phiên bản đầu tiên OS/2 1.0 và Microsoft Windows 2.0 ra mắt vài tháng sau đó. IBM cũng phát hành AIX PS/2, một hệ điều hành UNIX dành cho các máy với vi xử lý Intel 386 trở lên.
Tham khảo
Thể loại:Máy tính cá nhân
Nomada towada
Nomada towada là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Tsuneki mô tả khoa học năm 1973.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1973
Macouniella californica
Macouniella californica là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được (Sull.) Kindb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Liên kết ngoài
Thể loại:Macouniella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1897
Furnari
Furnari là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Ý|Italia, có vị trí cách khoảng 150 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 40 km về phía tây của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.000 người và diện tích là 13,5 km².
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Messina Thể loại:Đô thị Thành phố trung tâm Messina
Senna spiniflora
Senna spiniflora là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Burkart) H.S.Irwin & Barneby miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Senna
Microlejeunea crenulifolia
Microlejeunea crenulifolia là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Gottsche) Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microlejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Paya Lebar
Paya Lebar là một khu quy hoạch nằm ở Vùng Đông của Singapore, giáp với Hậu Cảng về phía Tây, Thịnh Cảng về phía Tây Bắc, Tampines về phía Đông, Bedok về phía Nam và Pasir Ris về phía Bắc.
thumb|Đường Paya Lebar
Tên gọi và lịch sử
Paya Lebar là một vùng đầm lầy rộng lớn gần với Sông Kallang. Trong tiếng Mã Lai, Paya nghĩa là "đầm lầy" và lebar nghĩa là "rộng lớn". Đây là một quận mới mở rộng, khét tiếng bởi nạn chiếm cư bất hợp pháp với các cư dân sinh sống bằng nghề trồng trọt và chăn nuôi heo và gia cầm.
Một trong những người thiết lập chế độ thuộc địa đầu tiên ở vùng đất này là Richard Owen Norris (mất năm 1905). Ông đã mua một phần đất của khu vực này vào năm 1865 để sống với gia đình.
Năm 1915, một đài phát thanh hải quân được xây dựng tại quận này.
Năm 1955, Sân bay Quốc tế Singapore (thường được biết với tên gọi "Sân bay Paya Lebar") được khánh thành và trở thành một điểm mốc quan trọng của vùng này, cùng với các công trình nhà ở, trường học và nhà máy khác.
Đường Paya Lebar Street được chính thức đặt tên vào năm 1958 trong khi một con đường cùng tên khác Paya Lebar Way chính thức xuất hiện năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Địa điểm ở Singapore
Hernádszentandrás
Hernádszentandrás là một thị trấn thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thị trấn này có diện tích 7,04 km², dân số năm 2010 là 478 người, mật độ 68 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén Thể loại:Thị trấn của Hungary
Polia heinrichi
Polia heinrichi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polia
Cousinia antonowii
Cousinia antonowii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được C.Winkl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cousinia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
San Mariano, Isabela
San Mariano là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Isabela, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 44.718 người trong 7.796 hộ.
Các đơn vị hành chính
San Mariano được chia ra 36 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Isabela
Bodireddipalli, Srinivaspur
Bodireddipalli là một làng thuộc tehsil Srinivaspur, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
5466 Makibi
5466 Makibi (1986 WP8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 11 năm 1986 bởi Kosai và Hurukawa ở Đài thiên văn Kiso.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1986
Microchilus madrinanii
Microchilus madrinanii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ormerod mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Piranga rubra
Phân bố và sinh cảnh
Môi trường sinh sản của chúng là những khu vực có nhiều cây cối rậm rạp, đặc biệt là có cây sồi, trên khắp miền nam Hoa Kỳ, kéo dài đến tận phía bắc Iowa. Những con chim này di cư đến Mexico, Trung Mỹ và bắc Nam Mỹ. Loài chim này là một kẻ lang thang cực kỳ hiếm ở Tây Âu.
Tham khảo
Thể loại:Piranga Thể loại:Chim El Salvador Thể loại:Chim Mỹ Thể loại:Chim México
Philaccolus
Philaccolus là một chi bọ cánh cứng trong họ Dytiscidae. Chi này được Guignot miêu tả khoa học năm 1937.
Kut Chum (huyện)
Kut Chum (กุดชุม) là một huyện (amphoe) của tỉnh Yasothon ở đông bắc Thái Lan.
Philaccolus
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Laccophilini
Kut Chum (huyện)
Lịch sử
Ngày 17 tháng 7 năm 1963, đơn vị này được nâng thành huyện (amphoe), lúc đó thuộc tỉnh Ubon Ratchathani. Khi tỉnh Yasothon|Yasothon]] được tách ra từ Ubon, Kut Chum là một trong những huyện đầu tiên của tỉnh mới.
Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Loeng Nok Tha, Thai Charoen, Pa Tio, Mueang Yasothon, và Sai Mun của tỉnh Yasothon, và Selaphum và Nong Phok của tỉnh Roi Et.
Hành chính
Huyện này được chia thành 9 phó huyện (tambon) với 125 làng (muban).
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện của Yasothon
Philodytes
Thể loại:Dytiscidae Thể loại:Chi bọ cánh cứng đơn loài
Gia Xuân
Gia Xuân là một xã thuộc huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.
Địa lý
Xã Gia Hân cách trung tâm thành phố Ninh Bình 13 km, có vị trí địa lý:
Đây là một xã có đường Quốc lộ 1 xuyên Việt đi qua.
Làng Vũ Đại
Làng Vũ Đại, xã Gia Xuân là một làng cổ, nơi đây nhà văn Nam Cao đã công tác và hy sinh trong kháng chiến. Làng Vũ Đại có đình thờ Phùng Hưng, có đồn Gián Khẩu nổi tiếng trong kháng chiến chống quân Thanh xâm lược.
Tác phẩm "Làng Vũ Đại ngày ấy" là một bộ phim nổi tiếng được xếp vào hàng những tác phẩm kinh điển của nền điện ảnh Việt Nam thế kỷ 20, có bối cảnh kết hợp giữa làng Vũ Đại Ninh Bình nơi Nam Cao công tác đến lúc hy sinh và làng Đại Hoàng Hà Nam - quê hương của Nam Cao.
Microlejeunea erectifolia
Microlejeunea erectifolia là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Spruce) Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microlejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Nomada townesi
Nomada townesi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1962.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1962
Xã Meridian, Quận Clinton, Illinois
Xã Meridian (Meridian Township) là một xã thuộc quận Clinton, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 547 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Clinton, Illinois
Senna spinigera
Senna spinigera là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Rizzini) H.S.Irwin & Barneby miêu tả khoa học đầu tiên.
Asura bipartita
Asura bipartita là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asura
Senna spinigera
Liên kết ngoài
Thể loại:Senna
Venator marginatus
Venator marginatus là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Venator. Venator marginatus được Henry Roughton Hogg miêu tả năm 1900.
Macrosporiella gigantea
Macrosporiella gigantea là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được Nog. mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Venator marginatus
Tham khảo
Thể loại:Venator
Macrosporiella gigantea
Liên kết ngoài
Thể loại:Macrosporiella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1947
Ga Namwirye
Ga Namwirye (Tiếng Hàn: 남위례역, Hanja: 南慰禮驛) là một ga đường sắt trên Tuyến số 8 của hệ thống Tàu điện ngầm Thủ đô Seoul. Nó mở cửa vào ngày 18 tháng 12 năm 2021. Nhà ga này được xây dựng cho Thị trấn Mới Wirye, nhưng nó không nằm bên trong Wirye.
Tài liệu tham khảo
Namwirye Namwirye Namwirye
Nanuque
Nanuque là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 1515,37 km², dân số năm 2007 là 40307 người, mật độ 26,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Letis herilia
Letis herilia là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Letis
Thủy điện Sông Bạc
Thủy điện Sông Bạc có công suất lắp máy 42 MW với 2 tổ máy, sản lượng hàng năm 166,2 triệu KWh, khởi công tháng 9/2010 hoàn thành tháng 8/2014, lễ khánh thành tháng 4/2015.
Hồ nước
Hồ nước thủy điện có diện tích 30,8 ha, dung tích toàn bộ là 3.282 m³, trên vùng đất các xã Tân Trịnh, Tân Bắc, Xuân Minh và Tiên Nguyên huyện Quang Bình.
Nước được dẫn từ tuyến đập theo đường ống dài 7 km đến nhà máy ở trung tâm hành chính xã Tân Trịnh. 22.41532°N, 104.71639°W
Thủy điện Xuân Minh Hà Giang
Năm 2018 đã hoàn thành xây dựng Thủy điện Xuân Minh công suất lắp máy 5 MW, xây dựng trên Sông Bạc ở xã Xuân Minh huyện Quang Bình. 22.4845°N, 104.73692°W
Tác động môi trường dân sinh
Tính đến quý 1/2015 thủy điện Sông Bạc đang nợ hơn 3,3 tỉ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng, được Quỹ bảo vệ Phát triển rừng tỉnh Hà Giang nêu tên trong danh sách dài các công ty trong tỉnh.
Sông Bạc
Sông Bạc là phụ lưu cấp 2 của sông Lô, chảy ở huyện Quang Bình tỉnh Hà Giang. Sông bắt nguồn từ các suối ở vùng núi xã Nậm Ty huyện Hoàng Su Phì 22.61444°N, 104.74°W với dòng chính là Nậm Ong, chảy uốn lượn về hướng nam.
Đến bản Ngòi Ham xã Tân Trịnh 22.38944°N, 104.71361°W sông đổ vào sông Con, một phụ lưu cấp 1 của sông Lô.
Liên kết ngoài
Sông Bạc Sông Bạc
Microlejeunea furva
Microlejeunea furva là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Mitt.) Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microlejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Nomada transitoria
Nomada transitoria là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schmiedeknecht mô tả khoa học năm 1882.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1882
Hernádszurdok
Hernádszurdok là một thị trấn thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thị trấn này có diện tích 4,48 km², dân số năm 2010 là 192 người, mật độ 43 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén Thể loại:Thị trấn của Hungary
Venator spenceri
Venator spenceri là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Payam Niazmand
Seyed Payam Niazmand Ghader (sinh ngày 6 tháng 4 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Iran hiện thi đấu ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ Sepahan và đội tuyển quốc gia Iran.
Venator spenceri
Loài này thuộc chi Venator. Venator spenceri được Henry Roughton Hogg miêu tả năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Venator
Bảo tàng Vùng Lubartów
Bảo tàng Vùng Lubartów (tiếng Ba Lan: Muzeum Ziemi Lubartowskiej) là một bảo tàng nằm bên trong một trang viên được xây dựng vào thế kỷ 19, tọa lạc tại số 28 Phố Kościuszki, Lubartów, Ba Lan.
Lược sử hình thành
Bảo tàng Vùng Lubartów được ra quyết định thành lập vào năm 1966. Bốn năm sau, Bảo tàng chính thức mở cửa đón công chúng. Năm 1990, sau khi sửa sang lại trang viên có từ thế kỷ 19, hoạt động triển lãm lại được khánh thành. Tháng 4 năm 2014, Bảo tàng Khu vực ở Lubartów đã được tiếp quản và chuyển đổi thành Bảo tàng Vùng Lubartów.
Triển lãm
Bộ sưu tập của Bảo tàng Vùng Lubartów hiện đang bao gồm hơn 2.500 hiện vật được trưng bày theo các chuyên đề: dân tộc học, lịch sử, hóa tệ học và khảo cổ học.
Triển lãm thường trực của Bảo tàng có tên là "Từ lịch sử của Lubartów" trưng bày bản sao của các tài liệu có liên quan đến lịch sử lâu đời nhất của địa phương (bao gồm cả đặc quyền về vị trí). Một phần trong cuộc triển lãm thường trực này là bộ sưu tập các bức ảnh của Lubartów trước đây và các sản phẩm của nhà máy sản xuất đồ sành Lubartów trong các năm 1840-1850.
Bảo tàng Vùng Lubartów cũng tổ chức nhiều cuộc triển lãm tạm thời nhằm giới thiệu các bộ sưu tập của Bảo tàng cũng như các tác phẩm của các nghệ sĩ trẻ đến từ Lubartów (họa sĩ, nhà điêu khắc, nhiếp ảnh gia, và nhiều nghệ sĩ khác).
Tham khảo
Thể loại:Bảo tàng Ba Lan
Pfäffikon (huyện)
Huyện Pfäffikon là một trong 12 huyện nói của bang Zürich nói tiếng Đức, Thụy Sĩ. Thủ phủ là thị xã Pfäffikon.
Các đô thị
nhỏ|phải|280px|Huyện Pfäffikon nhỏ|280px|phải|Các đô thị của Pfäffikon Pfäffikon có tổng cộng 12 đô thị:
Tham khảo
Pfaffikon
Microchilus major
Microchilus major là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Vivian Urdaneta
Vivian Inés Urdaneta Rincón, (sinh năm 1979 tại Maracaibo, Venezuela) là người dữ danh hiệu Hoa hậu Quốc tế cuối cùng của thế 20 vào năm 2000. Để dành vương miện, cô đã đánh bại 57 thí sinh đến từ khắp nơi trên thế giới trong đêm chung kết được tổ chức ngày 4 tháng 10 tại Koseinenkin Kaikan Hall ở Tokyo, Nhật Bản. .
Cô cao 5'10" (178 cm).
Xem thêm
Hoa hậu Venezuela
Ghi chú
Thể loại:Hoa hậu Venezuela Thể loại:Hoa hậu Quốc tế Thể loại:Sinh năm 1979 Thể loại:Nhân vật còn sống
Nogopterium beyrichianum
Nogopterium beyrichianum là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được (Hampe) Crosby & W.R. Buck mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nogopterium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2011
Vườn quốc gia Alerce Andino
Vườn quốc gia bảo vệ khu vực rừng cây alerce (tên địa phương) có tổng diện tích 200 km² bao gồm rừng thuần và rừng hỗn hợp. Về động vật, nơi đây là nhà của hai loài nguy cấp là Monito del monte và Pudu.
5468 Hamatonbetsu
5468 Hamatonbetsu (1988 BK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 1 năm 1988 bởi M. Mukai và Takeishi ở Kagoshima.
Phreatodessus
Phreatodessus là một chi bọ cánh cứng trong họ Dytiscidae. Chi này được Ordish miêu tả khoa học năm 1976.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Dytiscidae
Cousinia apiculata
Cousinia apiculata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Tscherneva mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cousinia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1962
Pokémon Omega Ruby và Alpha Sapphire
Pokémon Omega Ruby và Alpha Sapphire (ポケットモンスター オメガルビー&アルファサファイア) là hai tựa video game được phát hành bởi Game Freak và cho hệ máy cầm tay Nintendo 3DS. Đây là hai bản "làm lại" của hai tựa game năm 2002 Pokemon Ruby & Sapphire. Game được công bố vào ngày 7 tháng 5 năm 2014 trong một Teaser của Nintendo .Và cuối cùng bạn sẽ giúp team Magma bắt Groudon(nếu là Omega ruby).Còn ở Alpha Sapphire bạn sẽ giúp team Aqua bắt Kyogre
Bối cảnh và cốt truyện
Bối cảnh và cốt truyện của Omega Ruby và Alpha Sapphire hầu hết đều giống hai phiên bản gốc Ruby và Sapphire. Trò chơi bắt đầu khi người chơi ở trên một chiếc xe tải đang di chuyển. Người chơi bắt đầu di chuyển tới vùng Hoenn với mẹ của anh ấy/cô ấy, cha của người chơi Norman đã được tuyển dụng làm Gym Leader của thành phố Petalburg từ một thị xã của vùng Hoenn. Người chơi bắt đầu cuộc hành trình bằng cách cứu giáo sư Birch đang bị một con zigzagoon hoang tấn công, người chơi sẽ phải chọn Treecko, Torchic hoặc Mudkip là bạn đồng hành đầu tiên. Sau đó người chơi cần khám phá khắp vùng Hoenn để hoàn thành Pokédex và chiến đấu với 8 Gym Leaders tại các thành phố khác nhau, đủ tư cách để tham dự liên đoàn Hoenn. Trên đường đi, người chơi chạm trán với Team Magma trong Omega Ruby hoặc Team Aqua trong Alpha Sapphire, những nhóm người muốn sử dụng sức mạnh của Pokémon huyền thoại, Primal Kyogre trong Alpha Sapphire và Primal Groudon trong Omega Ruby, để thay đổi thế giới theo cách của mình. Team Magma muốn triệu hồi Groudon để làm các đại dương bốc hơi, tạo thêm nơi ở cho Pokémon sống trên đất liền trong khi Team Aqua muốn triệu hồi Kyogre để làm lụt các vùng đất, tạo chỗ ở cho Pokémon sống dưới nước. Với sự giúp đỡ của Steven Stone, nhà vô địch liên đoàn Hoenn Pokémon League và Gym Leader Wallace, người chơi đánh bại Team Magma hoặc Team Aqua rồi bắt/đánh bại Pokémon huyền thoại đó để bảo vệ thế giới khỏi một trận hạn hán/lũ lụt khổng lồ, và để đảm bảo sự hoàn lương của Team Magma/Team Aqua. Người chơi sau đó được quyền tham dự liên đoàn, thách đấu Elite Four và sau đó là Steven để trở thành quán quân mới của liên đoàn Hoenn. Người chơi cũng có thể tham dự vài Pokémon Contests khác nhau trên đường đi, dùng Pokémon của mình để biểu diễn trước giám khảo và khán giả. 20 Pokémon nữa có thể tiến hóa Mega kể từ Pokémon X và Y để cải thiện lối chơi. Một phần chơi phụ mới xuất hiện ở Omega Ruby và Alpha Sapphire được gọi là Delta Episode. Người chơi phải cùng với các nhân vật mới là Zinnia, Steven, và giáo sư Cozmo để tìm cách ngăn chặn thiên thạch va vào hành tinh, đòi hỏi người chơi phải bắt Pokémon huyền thoại Rayquaza để ngăn chặn thiên thạch, thứ có chứa Pokémon huyền thoại Deoxys.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi điện tử Pokémon Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản Thể loại:Trò chơi điện tử nhập vai Thể loại:Trò chơi Nintendo 3DS
Bellerophon
thumb|upright=1.3|Bellerophon cưỡi trên [[Pegasus khi giao chiến với Chimera, tại Attic, năm 425–420 trước Công nguyên]] Bellerophon (Ancient Greek: Βελλεροφῶν) hoặc Bellerophontes (Βελλεροφόντης) là một anh hùng trong thần thoại Hy Lạp. Anh là anh hùng vĩ đại nhất với chiến công lớn nhất là giết chết Chimera. Anh cũng được biết khi thành công khi bắt con ngựa có cánh Pegasus và bị các vị thần chê bai sau khi cố gắng cưỡi Pegasus lên đỉnh Olympus.
Tham khảo
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp Thể loại:Anh hùng thần thoại Hy Lạp Thể loại:Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp
Bogadi, Nagamangala
Bogadi là một làng thuộc tehsil Nagamangala, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Sthenias pascoei
Sthenias pascoei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Microlejeunea helenae
Microlejeunea helenae là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Pearson) Sim mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microlejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926
Al Fateh SC
Câu lạc bộ thể thao Al Fateh (نادي الفتح الرياضي) là một câu lạc bộ thể thao đa năng có trụ sở tại Al-Mubarraz, Al-Hasa, Ả Rập Xê Út. Câu lạc bộ chủ yếu được biết đến với bộ môn bóng đá.
Liên đoàn
Saudi Professional League (Cấp độ 1) Saudi First Division (Cấp độ 2) Second Division (Cấp độ 3)
Cúp
Saudi Super Cup
Liên kết ngoài
Thể loại:Al Fateh SC Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Ả Rập Xê Út Thể loại:Khởi đầu năm 1958 ở Ả Rập Xê Út Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1958 Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá ở Al-Hasa Thể loại:Thể thao Al-Hasa
Sai Mun (huyện)
Sai Mun (ทรายมูล) là một huyện của tỉnh Yasothon ở đông bắc Thái Lan.
Lịch sử
Trước đây là một làng, Sai Mun đã được nâng thành tambon và năm 1968 được nâng thành khet sukhaphiban.
Xã Metamora, Quận Woodford, Illinois
Xã Metamora (Metamora Township) là một xã thuộc quận Woodford, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 4.357 người.
Sai Mun (huyện)
Lịch sử
Sau khi Yasothon được tách khỏi Ubon năm 1972, ngày 15 tháng 5 năm 1975, Sai Mun được lập thành một tiểu huyện (king amphoe), lấy 4 tambon từ huyện Mueang Yasothon: Sai Mun, Du Lat, Dong Mafai và Na Wiang.
Xã Metamora, Quận Woodford, Illinois
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Woodford, Illinois
Sai Mun (huyện)
Lịch sử
Năm 1978, tambon Phai được chuyển từ huyện Kut Chum sang Sai Mun.
Ngày 26 tháng 7 năm 1984, tiểu huyện được nâng lên thành huyện,.
Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Kut Chum và Mueang Yasothon của tỉnh Yasothon, và Selaphum của tỉnh Roi Et.
Hành chính
Huyện này được chia thành 5 phó huyện (tambon), tổng cộng có 53 làng (muban).
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện của Yasothon
Muồng vàng
Muồng vàng (danh pháp khoa học: Senna splendida) là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Vogel) H.S.Irwin & Barneby miêu tả khoa học đầu tiên. nhỏ|trái
Liên kết ngoài
Thể loại:Senna
Tiếng Koasati
Tiếng Koasati (còn gọi là tiếng Coushatta) là một ngôn ngữ bản địa Hoa Kỳ thuộc hệ ngôn ngữ Muskogee. Đây là ngôn ngữ của người Koasati, một dân tộc chủ yếu cư ngụ ở quận Allen bắc thị trấn Elton, Louisiana, một số nhỏ hơn sống trong một khu cho người bản địa gần Livingston, Texas, cùng với người Alabama. Năm 1991, nhà ngôn ngữ học Geoffrey Kimball ước tính số người nói ngôn ngữ này là 400 người, trong đó chừng 350 sống ở Louisiana. Không rõ số người nói chính xác, Coushatta Tribe báo rằng đa số thành viên trên 20 tuổi của bộ tộc nói tiếng Koasati. Năm 2007, Coushatta Tribe of Louisiana, khi hợp tác với Đại học McNeese State và Đại học William và Mary, đã khởi đầu Koasati (Coushatta) Language Project như một dự án phục hồi ngôn ngữ với sự tài trợ từ Tổ chức Khoa học Quốc gia.
Dù tiếng Koasati và tiếng Alabama gần gũi nhau và hai dân tộc nói nó sống lân cận, người nói hai ngôn ngữ này khó có thể hiểu được nhau nếu chưa có sự tiếp xúc trước đó. Nó cũng có quan hệ với tiếng Mikasuki; một vài người bản ngữ tiếng Koasati ghi nhận rằng họ có thể hiểu được tiếng Mikasuki ở mức nào đó.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ngôn ngữ chấp dính Thể loại:Ngôn ngữ chắp dính Thể loại:Ngôn ngữ tại Hoa Kỳ
Nomada trapeziformis
Nomada trapeziformis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schmiedeknecht mô tả khoa học năm 1882.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1882
Furci Siculo
Furci Siculo là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Ý|Italia, có vị trí cách khoảng 180 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 30 km về phía tây nam của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.287 người và diện tích là 17,9 km².
Đô thị Furci Siculo có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Grotte, Calcare, và Artale.
Furci Siculo giáp các đô thị: Casalvecchio Siculo, Pagliara, Roccalumera, Santa Lucia del Mela, Santa Teresa di Riva, Savoca.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Messina Thể loại:Đô thị Thành phố trung tâm Messina
Venatrix allopictiventris
Venatrix allopictiventris là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Venatrix. Venatrix allopictiventris được Volker W. Framenau & Cor J. Vink miêu tả năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Venatrix
Letis hypnois
Letis hypnois là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Letis
Nogopterium gracile
Nogopterium gracile là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được (Hedw.) Crosby & W.R. Buck mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.
Asura biplagiata
Asura biplagiata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Naque
Naque là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 129,304 km², dân số năm 2007 là 5885 người, mật độ 43,9 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Microlejeunea kinabaluensis
Microlejeunea kinabaluensis là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Mizut.) Grolle mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microlejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Cousinia aptera
Cousinia aptera là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Aitch. & Hemsl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cousinia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1882
Microchilus mexicanus
Microchilus mexicanus là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Ames) Ormerod mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Microchilus (Orchidaceae) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
San Manuel, Isabela
San Manuel là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Isabela, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 28.420 người trong 5.570 hộ.
Các đơn vị hành chính
San Manuel được chia ra 19 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Isabela
Senna stenophylla
Senna stenophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Benth.) H.S.Irwin & Barneby miêu tả khoa học đầu tiên.
Bogarukoppa, Tirthahalli
Bogarukoppa là một làng thuộc tehsil Tirthahalli, huyện Shimoga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Shimoga (huyện)
Platydytes
Platydytes là một chi bọ cánh cứng trong họ Dytiscidae. Chi này được Biström miêu tả khoa học năm 1988.
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Bidessini
Giai Xuân, Phong Điền (Cần Thơ)
Giai Xuân là một xã thuộc huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ, Việt Nam.
Xã Giai Xuân có diện tích 19,86 km², dân số năm 1999 là 14.188 người, mật độ dân số đạt 714 người/km².
Cousinia arachnoidea
Cousinia arachnoidea là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cousinia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Venatrix amnicola
Venatrix amnicola là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Venatrix. Venatrix amnicola được Volker W. Framenau miêu tả năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Venatrix
Spinosaurus
Spinosaurus (nghĩa là "thằn lằn gai") là một chi khủng long spinosaurid sống ở khu vực nay là Bắc Phi vào khoảng niên đại Cenoman đến thượng Turon cuối kỷ Phấn trắng, khoảng 99 đến 93,5 triệu năm trước. Hóa thạch của chi lần đầu tiên được phát hiện tại Ai Cập vào năm 1912 và được nhà cổ sinh vật học người Đức Ernst Stromer mô tả khoa học vào năm 1915. Mẫu vật gốc của chi bị phá hủy trong Thế chiến thứ hai, song các nhà cổ sinh đã phát hiện thêm nhiều mẫu vật vào đầu thế kỷ 21. Chi này bao gồm hai loài chính thống: loài nổi tiếng nhất là S. aegyptiacus từ Ai Cập và loài thứ hai là S. maroccanus từ Maroc (có tranh luận cho rằng hai loài này là một). Một chi spinosaurid khác sống cùng thời với Spinosaurus là Sigilmassasaurus cũng được một số tác giả cho là đồng nghĩa với S. aegyptiacus song vẫn còn nhiều phản bác chống lại. Một chi khác nhiều khả năng đồng nghĩa với Spinosaurus là Oxalaia từ Thành hệ Alcântara ở Brazil.
Mô tả
alt=|thumb|350x350px|So sánh kích cỡ của những loài khủng long chân thú lớn nhất, S. aegyptiacus màu đỏ Từ khi được phát hiện, Spinosaurus đã được xem là một trong những chi Theropoda dài và lớn nhất. Cả Friedrich von Huene năm 1926 và Donald F. Glut năm 1982 đều liệt kê nó như loài Theropoda lớn nhất trong các nghiên cứu của họ, với chiều dài 15 m và cân nặng 6 t. Năm 1988, Gregory Paul cũng liệt kê nó là Theropoda dài nhất tới 15 m, nhưng cho ước tính khối lượng thấp hơn là 4 t.
Cho tới năm 2017, chỉ có một vài bộ phận hóa thạch của Spinosaurus được tìm ra, và người ta vẫn chưa tìm được hóa thạch 2 chân sau của loài này. Ban đầu Spinosaurus được phục dựng là loài đứng thẳng bằng 2 chân sau giống như các loài khủng long ăn thịt cỡ lớn khác. Kiểu phục dựng sử dụng trong nghiên cứu này là ngoại suy dựa theo các loài khủng long khác có họ hàng gần, được lập tỷ lệ theo những gì được giả định là tỷ lệ chính xác. Trong bộ phim Công viên khủng long 3 (năm 2001), hình dạng này của Spinosaurus được sử dụng khiến nhiều người tin rằng đó là hình dạng chính xác của Spinosaurus, dù thực tế chưa hề có hóa thạch đủ để khẳng định rằng Spinosaurus đứng bằng 2 chân sau.
thumb|Spinosaurus được phục dựng trong phim thumb|left|Từ trái sang phải: kích thước của mẫu vật nhỏ nhất, [[mẫu mới, và mẫu vật lớn nhất của chi Spinosaurus so sánh với con người]] Đến năm 2014, một giả định mới về hình dạng của Spinosaurus được đưa ra, theo đó 2 chân sau của nó khá nhỏ và ngắn để có thể đứng thẳng bằng 2 chân sau. Thay vào đó, nó phải bò bằng 4 chân ngắn giống như một con cá sấu. Hình dạng này thích hợp cho việc bơi lặn dưới nước để săn cá, nhưng không thích hợp để di chuyển nhanh trên cạn. Nếu hình dạng này là đúng thì dù rất to lớn, Spinosaurus chỉ có thể di chuyển chậm chạp khi ở trên cạn nên không thể săn được các loài khủng long cỡ lớn, càng không thể chiến đấu được với các loài khủng long ăn thịt cỡ lớn chuyên sống trên cạn (như bộ phim Công viên khủng long 3 đã mô tả). Nó sẽ sống chủ yếu quanh các vùng sông hồ để săn cá, động vật cỡ vừa hoặc ăn xác chết chứ không thể đi lên trên cạn để săn các loài khủng long cỡ lớn.
Nhà cổ sinh vật học John Hutchinson của Học viện Thú y Hoàng gia thuộc Đại học London đã thể hiện sự hoài nghi đối với sự phục dựng mới này, và cảnh báo rằng sử dụng các mẫu vật khác nhau có thể tạo ra những phục dựng kiểu quái vật Chimera thiếu chính xác. Scott Hartman cũng nhanh chóng phê bình vì Hartman tin rằng chân và khung chậu có tỷ lệ thiếu chính xác (27% là quá ngắn) và không phù hợp với chiều dài đã công bố. Tuy nhiên, các hồi đáp của Ibrahim et al. với Matt Witton được xem là đáng tin cậy.
Năm 2018, hóa thạch phần đuôi của Spinosaurus được phát hiện. Đuôi của nó có hình dạng bẹt giống mái chèo, cho thấy Spinosaurus đã thích ứng với việc bơi dưới nước giống như cá sấu. Dựa trên khám phá này, các nhà khoa học đã tính toán lại hình dạng của Spinosaurus mà thấy rằng rất có thể nó đi trên cạn bằng 2 chân sau. Nhưng 2 chân sau của nó sẽ khá nhỏ (do đã thích nghi với việc bơi lặn), cộng thêm chiếc đuôi khá dài và rộng nên Spinosaurus sẽ di chuyển khá chật vật và không thể chạy khi ở trên cạn.
Tuy nhiên, cần phải có mẫu hóa thạch mới còn bảo tồn được xương chân sau để có thể khẳng định việc Spinosaurus đi bằng 2 chân hay 4 chân.
Hộp sọ
thumb|Biểu đồ cấu tạo hộp sọ Hộp sọ có mõm hẹp với răng hình nón thẳng không có răng cưa. Có sáu hoặc bảy chiếc răng ở mỗi bên của mảnh trước hàm trên và mười hai răng khác ở cả hai hàm trên phía sau đó. Răng thứ hai và thứ ba lớn hơn đáng kể so với các răng còn lại trong mảnh trước hàm trên, tạo khoảng cách giữa chúng và răng lớn ở hàm trên trước; răng lớn ở hàm dưới khớp vào khoảng trống nêu trên. Đầu mũi của mõm chứa các răng to ở hàm trên trước đã được mở rộng, và một cái mào mọc lên ở ngay phía trước mắt.[4] Sử dụng kích thước của các mẫu MSNM V4047, UCPC-2 và BSP 1912 VIII 19, và giả sử rằng phần sau ổ mắt của hộp sọ mẫu MSNM V4047 có hình dạng tương tự như phần sau ổ mắt của hộp sọ Irritator, Dal Sasso và các đồng nghiệp (2005) ước tính rằng hộp sọ của Spinosaurus dài 1,75 m,[4] nhưng các ước tính gần đây hơn cho thấy chiều dài chỉ là 1,6 m.[14] Ước tính chiều dài hộp sọ của Sasso và các đồng nghiệp bị nghi ngờ do hộp sọ có thể khác nhau giữa các loài spinosaurid và vì mẫu MSNM V4047 có thể không thuộc về chi Spinosaurus.
Gai thần kinh
thumb|left|Phục dựng mẫu định danh Các gai thần kinh rất cao của Spinosaurus trồi lên từ các đốt sống lưng đã hình thành nên đặc điểm dễ nhận ra nhất của chi này, thường được gọi là "cánh buồm" của con vật. Độ dài của các gai thần kinh lớn gấp 10 lần đường kính của các đốt sống mà từ đó chúng kéo dài. Các gai thần kinh dài hơn ở mặt trước so với mặt sau tại đầu dưới, và khác hẳn so với các que nhỏ ở các loài pelycosaur có buồm như Edaphosaurus và Dimetrodon, trái ngược với gai thần kinh dày của khủng long chân chim Ouranosaurus.
Nomada trapidoi
Nomada trapidoi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1954.
Spinosaurus
Gai thần kinh
Buồm của Spinosaurus khá là độc đáo, mặc dù các loài khủng long khác, cụ thể là loài Ouranosaurus, sống vài triệu năm trước ở cùng khu vực với Spinosaurus, và loài khủng long chân thằn lằn Amargasaurus ở Nam Mỹ, có thể đã phát triển cấu trúc thích nghi tương tự ở các đốt sống. Cánh buồm này có thể là một dạng tương đồng của cấu trúc nhì thấy ở chi Dimetrodon, sinh sống trước cả khi loài khủng long xuất hiện, được tạo ra bởi quá trình tiến hóa hội tụ.
Nomada trapidoi
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1954
Spinosaurus
Gai thần kinh
Cấu trúc này có thể là một cái bướu hơn là giống như cánh buồm, được ghi nhận bởi Stromer cvaof năm 1915 ("người ta có thể liên tưởng tới sự tồn tại của một cái bướu tích mỡ lớn, mà các [gai thần kinh] đã hỗ trợ bên trong ") [17] và bởi Jack Bowman Bailey vào năm 1997.[16] Để ủng hộ giả thuyết "lưng trâu" của mình, Bailey lập luận rằng ở Spinosaurus, Ouranosaurus và các loài khủng long khác có gai thần kinh dài, các gai này tương đối ngắn và dày hơn các gai của pelycosaur (được biết đến là có cánh buồm); thay vào đó, các gai thần kinh của khủng long phải tương tự như các gai thần kinh của các động vật có vú lưng gù tuyệt chủng như Megacerops và Bison latifrons.
Đặt tên loài
thumb|Phục dựng khung xương theo các yếu tố của mẫu định danh Hai loài Spinosaurus đã được đặt tên: Spinosaurus aegyptiacus (nghĩa là: "thằn lằn gai Ai Cập") và Spinosaurus maroccanus (nghĩa là: "thằn lằn gai Maroc").
Phần còn lại được mô tả đầu tiên của Spinosaurus đã được tìm thấy và mô tả lần đầu tiên vào đầu thế kỷ thứ 20. Năm 1912, Richard Markgraf đã phát hiện một bộ xương của một loài khủng long tại hệ tầng Bahariya ở phía tây Ai Cập. Năm 1915, nhà cổ sinh vật học người Đức Ernst Stromer đã xuất bản một bài báo quy mẫu vật cho một chi và loài mới Spinosaurus aegyptiacus.
Nhiều mảnh xương rời rạc lại được tìm thấy ở Bahariya, bao gồm đốt sống và xương các chi sau, được Stromer xếp là loài "Spinosaurus B" vào năm 1934. Stromer coi chúng đủ khác nhau để thuộc về hai loài riêng biệt, và điều này đã được xác nhận. Với lợi ích từ các cuộc thám hiểm và các vật liệu mới, dường như những mảnh xương thuộc về chi Carcharodontosaurus hoặc Sigilmassasaurus.
S. maroccanus ban đầu được mô tả bởi Dale Russell vào năm 1996 như là một loài mới dựa trên chiều dài của đốt sống cổ của nó.[19] Cụ thể, Russell tuyên bố rằng tỷ lệ giữa chiều dài của thân đốt sống so với chiều cao của mặt khớp ngoài là 1,1 ở S. aegyptiacus và 1,5 ở S. maroccanus.[19] Các tác giả sau này bị chia rẽ bởi vấn đề này. Một số tác giả lưu ý rằng chiều dài của đốt sống có thể khác nhau tùy theo từng cá thể, mẫu vật định danh đã bị phá hủy và do đó không thể so sánh trực tiếp với mẫu vật S. maroccanus và không thể biết được vị trí đốt sống cổ được tìm thấy của mẫu S. maroccanus. Vì vậy, mặc dù một số người vẫn cho loài này là hợp lệ mà không có nhiều nhận xét, hầu hết các nhà nghiên cứu coi S. maroccanus là một nomen dubium   hoặc là một danh pháp đồng nghĩa của S. aegyptiacus.
Các mẫu vật
Tổng cộng đã có 6 mẫu vật một phần được mô tả
BSP 1912 VIII 19, được mô tả bởi Stromer năm 1915 từ hệ tầng Bahariya, là mẫu định danh.[17][18] Vật liệu này bao gồm các vật phẩm sau đây, hầu hết trong số đó không đầy đủ: xương răng bên phải và bên trái và cốt hóa từ hàm dưới có tổng kích thước 75 cm; một mảnh thẳng của xương hàm trên bên trái đã được mô tả nhưng không được vẽ; 20 răng; 2 đốt sống cổ; 7 đốt sống lưng (thân); 3 đốt sống xương cùng; 1 đốt sống đuôi; 4 xương sườn ngực; và xương bụng.[17] Trong số 9 gai thần kinh có chiều cao được đưa ra, dài nhất ("i", liên quan đến đốt sống lưng) có chiều dài 1,65 m.[17] Stromer tuyên bố rằng mẫu vật có niên đại từ đầu Cenomanian, khoảng 97 triệu năm trước.[17][18] nhỏ|phải|Răng và xương sống của Spinosaurus Mẫu vật này đã bị phá hủy trong Thế chiến II, cụ thể là "trong đêm 24/11/1944 giữa một cuộc oanh tạc vào Munich của không quân Anh" đã phá hủy nghiêm trọng tòa nhà của Bảo tàng Paläontologisches München (Bộ sưu tập Cổ sinh vật học của bang Bavaria).[18] Tuy nhiên, bản vẽ chi tiết và mô tả của mẫu vật vẫn còn nguyên vẹn. Con trai của Stromer đã tặng tài liệu lưu trữ của cha mình cho Paläontologische Staatssammlung München vào năm 1995, và Smith và các đồng nghiệp đã phân tích hai bức ảnh về mẫu vật của Spinosaurus BSP 1912 VIII 19 được phát hiện trong kho lưu trữ năm 2000.[18] Trên cơ sở từ một bức ảnh của hàm dưới và một bức ảnh của toàn bộ mẫu vật được gắn kết, Smith đã kết luận rằng các bản vẽ gốc năm 1915 của Stromer hơi không chính xác.[18] Vào năm 2003, Oliver Rauhut đã đề xuất rằng mẫu định danh Spinosaurus của Stromer là một con chimera, bao gồm các đốt sống và gai thần kinh từ một loài carcharodontosaurid tương tự Acrocanthosaurus và một răng xương từ Baryonyx hoặc Suchomimus.[26] Phân tích này đã bị từ chối trong ít nhất một bài báo tiếp theo.[4] nhỏ|phải|Răng của Spinosaurus aegyptiacus (FSAC-KK 08) từ Nhóm Kem ở phía (A), (B) phía đối diện và (C) nhìn chính diện. Thanh chia độ bằng 5 cm. NMC 50791, được lưu giữ bởi Bảo tàng Tự nhiên Canada, là một đốt sống cổ giữa dài 19,5 cm từ Tầng Kem Kem của Morocco.[19] Nó là mẫu định danh của Spinosaurus maroccanus như được mô tả bởi Russell vào năm 1996.[19] Các mẫu vật khác được đề cập là S. maroccanus trong cùng một bài báo bao gồm hai đốt sống cổ giữa khác (NMC 41768 và NMC 50790), một mảnh xương răng trước (NMC 50832), một mảnh xương răng giữa (NMC 50833), và một mảnh cung thần kinh lưng bên ngoài (NMC 50813).[19] Russell tuyên bố rằng "chỉ có thể cung cấp thông tin địa phương chung" của mẫu vật, và do đó nó "chỉ" có thể có niên đại vào thế Albian.[19]
MNHN SAM 124, được lưu giữ tại Muséum National d'Histoire Naturelle, là một mõm (bao gồm một phần mảnh tiền hàm trên, một phần hàm trên, các xương lá mía và một mảnh xương răng).[27] Được mô tả bởi Taquet và Russell vào năm 1998, mẫu vật có chiều rộng từ 13,4 đến 13,6 cm; không có chiều dài được nêu. [27] Mẫu vật được tìm thấy ở Algérie và "có niên đại Albian." [27] Taquet và Russell tin rằng mẫu vật này cùng với một mảnh tiền hàm trên (SAM 125), hai đốt sống cổ (SAM 126-127) và một cung thần kinh lưng (SAM 128), đều thuộc về S. maroccanus.[27]
BM231 (một phần trong bộ sưu tập của Office National des Mines, Tunis) được mô tả bởi Buffetaut và Ouaja vào năm 2002.[25] Nó bao gồm một mảnh của bề ngoài xương răng dài 11,5 cm khai quật từ tầng Albian đầu tiên của hệ tầng Chenini tại Tunisia.[25] Các mảnh vỡ của xương răng, bao gồm bốn ổ răng và hai mảnh răng, "cực kỳ giống" với vật liệu hiện có của S. aegyptiacus.[25]
MSNM V4047 (sở hữu của Bảo tàng Storia Naturale di Milano), được mô tả bởi Dal Sasso và các đồng nghiệp năm 2005, bao gồm một mõm (mảnh tiền hàm trên, hàm trên và một phần mũi) dài 98,8 cm từ Kem Kem.[4] Giống như UCPC-2, nó được cho là có niên đại từ thời kỳ Cenomanian sớm. Arden và các đồng nghiệp vào năm 2018 đã tạm thời khẳng định mẫu vật này là loài Sigilmassasaurus brevicollis với kích thước của nó. Tuy nhiên, trong trường hợp không có tài liệu để tham khảo, khó có thể chắc chắn vật liệu nào thuộc về đơn vị phân loại nào. [15]
FSAC-KK 11888 là bộ xương cận trưởng thành không hoàn chỉnh được phục hồi từ tầng Kem Kem ở Bắc Phi. Được mô tả bởi Ibrahim và các đồng nghiệp (2014) và được chỉ định là mẫu mới (mặc dù Evers và các đồng nghiệp năm 2015 từ chối chỉ định kiểu mẫu cho FSAC-KK-11888). Nó bao gồm đốt sống cổ, đốt sống lưng, gai thần kinh, xương cùng hoàn chỉnh, xương đùi, xương chày, đốt bàn chân, đốt sống đuôi, một số xương sườn và nhiều mảnh xương sọ. Tỷ lệ cơ thể của mẫu vật này đã được tranh luận vì các chi sau ngắn hơn một cách không cân xứng trong mẫu vật so với các lần tái tạo trước đó. Tuy nhiên, nhiều nhà cổ sinh vật học đã chứng minh rằng mẫu vật không bị lẫn xương của các loài khác mà thực sự là Spinosaurus có chân sau nhỏ hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây. Các mẫu vật được biết đến khác bao gồm chủ yếu là phần còn lại rất rời rạc và răng rải rác. Trong số đó có bao gồm:
MHNM.KK374 đến.KK378 là năm xương vuông (một phần của xương sọ) bị cô lập có kích thước khác nhau được người dân địa phương thu thập và mua lại ở vùng Kem Kem phía đông nam Morocco, do François Escuillié cung cấp và được gửi vào bộ sưu tập của Muséum d'Histoire Naturelle thuộc Marrakech. Các xương cho thấy hai hình thái khác nhau và sự tồn tại của hai loài spinosaurid ở Ma-rốc.
Phân loại
Spinosaurus là tên của họ khủng long Spinosauridae, bao gồm hai phân họ: Baryonychinae và Spinosaurinae. Baryonychinae bao gồm Baryonyx từ miền nam nước Anh và Suchomimus từ Nigeria ở miền trung châu Phi. Spinosaurinae bao gồm Spinosaurus, Sigilmassasaurus, Oxalaia, Siamosaurus, Ichthyovenator, Irritator và Angaturama (có thể đồng nghĩa với Irritator) từ Brazil. Spinosaurinae chia sẻ những chiếc răng thẳng không có răng cưa được đặt cách xa nhau (ví dụ, 12 ở một bên của hàm trên), trái ngược với Baryonychinae có răng cong và nhiều răng cưa (ví dụ, 30 ở một bên của hàm trên).
Một phân tích về Spinosauridae của Arden và các đồng nghiệp (2018) đã đặt tên cho dòng Spinosaurini và định nghĩa nó là tất cả các spinosaurid gần với Spinosaurus aegyptiacus hơn là Irritator challengeri hoặc Oxalaia quilombensis; họ cũng tìm ra Siamosaurus suteethorni và Icthyovenator laosensis là thành viên của họ Spinosaurinae.
Phát sinh chủng loài
Phân họ Spinosaurinae được đặt tên bởi Sereno vào năm 1998, và được xác định bởi Holtz và các đồng nghiệp (2004) là tất cả các loài gần gũi với Spinosaurus aegyptiacus hơn là Baryonyx walkeri. Và phân họ Baryonychinae được đặt tên bởi Charig & Milner vào năm 1986. Họ đã tạo nên cả phân họ và họ Baryonychinae cho chi Baryonyx mới được phát hiện, trước khi nó được gọi là Spinosauridae. Phân họ của chúng được Holtz và các đồng nghiệp định nghĩa vào năm 2004, là nhóm bổ sung của tất cả các loài gần với Baryonyx walkeri hơn là Spinosaurus aegyptiacus. Các cuộc kiểm tra của Marcos Sales & Cesar Schultz và các đồng nghiệp (2017) chỉ ra rằng các spinosaurid Nam Mỹ như Angaturama, Irritator và Oxalaia là trung gian giữa Baronychinae và Spinosaurinae dựa trên các đặc điểm sọ và phân tích cây phân loài của chúng. Điều này chỉ ra rằng Baryonychinae trên thực tế có thể có nhiều nhánh hơn. Sơ đồ cây phát sinh loài có thể được nhìn thấy dưới đây.
Sơ đồ dưới đây mô tả những phát hiện của Arden và các đồng nghiệp (2018) :
Chức năng của cánh buồm(Các gai thần kinh)
Chức năng của cánh buồm hoặc bướu của chi này là không chắc chắn; các nhà khoa học đã đề xuất một số giả thuyết bao gồm điều chỉnh thân nhiệt và phô trương. Ngoài ra, một đặc điểm nổi bật như vậy trên lưng của chúng có thể khiến chúng trông lớn hơn kích thước thật, khiến các loài động vật khác sợ hãi.
Cấu trúc có thể đã được sử dụng cho điều chỉnh thân nhiệt. Nếu cấu trúc chứa nhiều mạch máu, con vật có thể đã sử dụng diện tích bề mặt lớn của cánh buồm để hấp thụ nhiệt. Điều này có nghĩa là con vật chỉ có một phần là máu nóng và sống ở vùng khí hậu nơi nhiệt độ ban đêm mát mẻ hoặc thấp với bầu trời quang đãng không hay có mây. Cũng có thể cấu trúc đã được sử dụng để tỏa nhiệt dư thừa từ cơ thể, thay vì để thu nhiệt. Các động vật lớn, do tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể của chúng tương đối nhỏ so với thể tích tổng thể (nguyên lý Haldane), phải đối mặt với các vấn đề về việc tản nhiệt dư thừa ở nhiệt độ cao hơn là so với tăng nhiệt độ khi thân nhiệt thấp. Cánh buồm của những con khủng long lớn tăng đáng kể diện tích da trên cơ thể của chúng, với khối lượng tăng tối thiểu. Hơn nữa, nếu cánh buồm quay phần sau về phía mặt trời, hoặc đặt ở một góc 90 độ về phía có gió mát, con vật sẽ tự làm mát khá hiệu quả trong khí hậu nóng nực của Châu Phi vào kỉ Phấn Trắng.[40] Tuy nhiên, Bailey (1997) cho rằng một cánh buồm có thể thu nhiệt hiệu quả hơn mức tỏa ra. Thay vào đó, Bailey đề xuất rằng Spinosaurus và các loài khủng long khác có gai thần kinh dài thực chất có bướu mỡ trên lưng để dự trữ năng lượng, cách nhiệt và che chắn khỏi nhiệt.[16]
Nhiều cấu trúc cơ thể phức tạp của động vật thời hiện đại phục vụ để thu hút các thành viên khác giới trong quá trình giao phối. Có thể cánh buồm của Spinosaurus đã được sử dụng để tán tỉnh, theo cách tương tự như đuôi của một con công. Stromer suy đoán rằng kích thước của các gai thần kinh có thể khác nhau giữa hai giới tính đực - cái.
Gimsa và các đồng nghiệp (2015) cho rằng cánh buồm của Spinosaurus tương tự như vây lưng của cá cờ và phục vụ mục đích thủy động lực học.[41] Gimsa chỉ ra rằng các spinosaurid cơ bản, chân dài hơn có cánh buồm hình tròn hoặc hình lưỡi liềm, trong khi ở Spinosaurus, các gai thần kinh lưng có hình dạng gần giống hình chữ nhật, giống hình vây lưng của cá cờ. Do đó, họ cho rằng Spinosaurus đã sử dụng cánh buồm ở lưng giống như cá cờ, và nó cũng sử dụng cái đuôi hẹp dài của mình để làm choáng con mồi như một con cá nhám đuôi dài tuốt hiện đại. Cá cờ sử dụng vây lưng của chúng để chăn những đàn cá thành một "quả bóng mồi" hợp tác để bẫy cá vào một khu vực nhất định nơi cá cờ có thể bắt cá bằng mõm của chúng. Cánh buồm có thể có thể làm giảm sự đi trệch hướng tạo ra bởi mô-men quay dưới nước bằng cách chống lại các lực hai bên theo hướng ngược lại với lực quay đầu theo đề xuất của Gimsa và các đồng nghiệp (2015). Họ đã viết cụ thể như sau:
Giải phẫu Spinosaurus thể hiện một đặc điểm khác lạ tương tự với một số đặc điểm hiện đại: cái đuôi dài của nó giống với cá mập đuôi dài, được sử dụng để tát nước và làm choáng đàn cá trước khi đớp lấy chúng (Oliver và đồng nghiệp, 2013). Các chiến lược mà cá cờ và cá mập đuôi dài sử dụng để chống lại cá đi theo đàn có hiệu quả hơn khi tập trung vào một quả bóng mồi (Helfman, Collette & Facey, 1997; Oliver và đồng nghiệp, 2013; Domenici và đồng nghiệp, 2014). Vì điều này rất khó cho những kẻ săn mồi đơn lẻ có thể thực hiện được, chúng hợp tác trong nỗ lực này. Khi chăn một đàn cá hoặc mực, cá buồm giương buồm để làm cho chúng trông to lớn hơn. Khi chúng chém hoặc đâm bằng mỏ của chúng bằng cách quay đầu, cánh buồm và vây của chúng sẽ vươn ra để ổn định cơ thể theo phương pháp thủy động lực học (Muff & Drucker, 2004). Domenici và đồng nghiệp (2014) cho rằng các phần mở rộng vây này tăng cường độ chính xác của cú đâm và chém. Cánh buồm có thể làm giảm sự quay vòng chệch hướng bằng cách chống lại lực bên theo hướng ngược lại với nhát chém. Điều này có nghĩa là con mồi ít có khả năng nhận ra thứ nhô ra là một phần của kẻ săn mồi đang đến gần (Marras và đồng nghiệp, 2015; Webb & Weihs 2015). Các đoạn clip có sẵn trực tuyến thể hiện chiến lược săn mồi hiệu quả này của cá cờ và cá mập đuôi dài.
Spinosaurus sở hữu các đặc điểm giải phẫu phù hợp cho cả ba chiến lược săn mồi: một cánh buồm để lùa con mồi hiệu quả hơn, cùng với phần đuôi và cổ linh hoạt tát nước có thể làm choáng, làm bị thương hoặc giết chết con mồi. Cánh buồm chìm dưới nước sẽ cung cấp một lực cản đủ để chống lại lực quật sang hai bên nếu đuôi và cổ của con vật chuyển động mạnh, ưu thể này cũng được tận dụng bởi các loài cá buồm (Domenici và đồng nghiệp, 2014) và cá mập đuôi dài (Oliver và đồng nghiệp, 2013). Mặc dù các vây lưng hoặc buồm nhỏ hơn trên lưng giúp con vật rẽ thể tích nước ở trên, song cũng có thể suy đoán rằng hiệu ứng ổn định này có thể làm cho cú chém sang hai bên kém hiệu quả hơn (ví dụ như đối với cá mập đuôi dài). Hình thành một điểm tựa thủy động lực học và ổn định thủy động lực học dọc theo trục lưng-bụng (dorsoventral), cánh buồm của Spinosaurus sẽ bù đắp cho quán tính của cổ bằng chuyển động đuôi và ngược lại, không chỉ phục vụ cho săn mồi mà còn giúp chúng bơi nhanh dưới nước. Hành vi này là một bằng chứng cho phục dựng cơ bắp ngực và cổ của Spinosaurus, được báo cáo bởi Ibrahim và các đồng nghiệp (năm 2014).