Lend-Lease
Tầm quan trọng của chương trình Lend-Lease
Theo nhà sử học Liên Xô Boris Vadimovich Sokolov, chương trình hỗ trợ Lend-Lease đóng một vai trò quan trọng trong việc giành chiến thắng cuối cùng:"Về tổng thể, nếu không có những viện trợ của phương Tây dưới hình thức Lend-Lease, Liên Xô không những không thể giành chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại mà thậm chí còn không thể chống lại quân xâm lược Đức, vì Liên Xô khi đó không thể tự sản xuất đủ số lượng vũ khí và thiết bị quân sự, đồng thời cũng không đảm bảo nguồn cung cấp nhiên liệu và đạn dược đầy đủ. Các nhà chức trách Liên Xô đã nhận thức rõ về sự phụ thuộc này vào Lend-Lease. Do đó, Stalin đã nói với Harry Hopkins [đặc phái viên của FDR tới Moscow vào tháng 7 năm 1941] rằng Liên Xô không thể sánh với sức mạnh của Đức."Nikita Khrushchev, từng là quân ủy và người trung gian giữa Stalin và các tướng lĩnh của ông ta trong chiến tranh, đã đề cập trực tiếp đến tầm quan trọng của viện trợ cho thuê trong hồi ký của mình:"Tôi muốn bày tỏ ý kiến ​​thẳng thắn của mình về quan điểm của Stalin về việc liệu Hồng quân và Liên Xô có thể đối phó với Đức Quốc xã và chiến thắng mà không cần viện trợ từ Hoa Kỳ và Anh hay không.Trước tiên, tôi muốn kể về một số nhận xét mà Stalin đã đưa ra và lặp đi lặp lại nhiều lần khi chúng tôi 'thảo luận tự do' với nhau. Ông tuyên bố thẳng thừng rằng nếu Hoa Kỳ không giúp đỡ chúng tôi, chúng tôi đã không chiến thắng trong cuộc chiến. Nếu chúng tôi phải chiến đấu với Đức Quốc xã một chọi một, chúng tôi đã không thể đứng lên chống lại sức ép của Đức, và chúng tôi đã thua trong cuộc chiến. Không ai từng thảo luận chính thức về chủ đề này, và tôi không nghĩ rằng Stalin để lại bất kỳ bằng chứng văn bản nào về ý kiến ​​của ông ấy, nhưng tôi sẽ nói ở đây rằng vài lần trong các cuộc trò chuyện với tôi, ông ấy đã lưu ý rằng đó là những tình huống thực tế."Joseph Stalin, trong Hội nghị Tehran năm 1943, đã thừa nhận công khai tầm quan trọng của những nỗ lực của Mỹ trong một bữa ăn tối tại hội nghị: "Nếu không có hỗ trợ từ Mỹ, các nước Đồng minh sẽ không bao giờ có thể chiến thắng trong cuộc chiến. Trong một cuộc phỏng vấn bí mật với phóng viên thời chiến Konstantin Simonov, Nguyên soái Liên Xô Georgy Zhukov đã nói:"Ngày nay [1963] một số người nói rằng quân Đồng minh đã không thực sự giúp đỡ chúng ta ... Nhưng nghe đây, không thể phủ nhận rằng người Mỹ đã viện trợ vũ khí cho chúng ta mà nếu không có chúng, chúng ta không thể trang bị cho các lực lượng dự bị và có thể tiếp tục chiến đấu."David Glantz, nhà sử học quân sự người Mỹ nổi tiếng với những cuốn sách về mặt trận phía Đông, kết luận:"Mặc dù các báo cáo của Liên Xô thường coi thường tầm quan trọng của Lend-Lease trong việc duy trì nỗ lực chiến tranh của Liên Xô, tầm quan trọng tổng thể của sự hỗ trợ của các nước Đồng minh không thể bị đánh giá thấp. Viện trợ Lend-Lease không đủ để tạo ra sự khác biệt giữa thất bại và chiến thắng trong các năm 1941–1942; thành tựu đó hoàn toàn phải do nhân dân Liên Xô và thần kinh sắt đá của Stalin, Zhukov, Shaposhnikov, Aleksandr Mikhailovich Vasilevsky, cùng với cấp dưới của họ. Tuy nhiên, khi chiến tranh tiếp diễn, Hoa Kỳ và Anh đã cung cấp nhiều phương tiện chiến tranh và nguyên liệu chiến lược cần thiết cho chiến thắng của Liên Xô. Nếu không có thực phẩm, quần áo và nguyên liệu thô (đặc biệt là kim loại) qua chương trình Lend-Lease, nền kinh tế Liên Xô sẽ chịu gánh nặng do chiến tranh. Nếu không có các xe tải, các đầu máy và toa xe lửa được hỗ trợ qua Lend-Lease, các cuộc tấn công của Liên Xô sẽ bị đình trệ. Điều này sẽ cho phép quân Đức có thể thoát khỏi các vòng vây. Nếu không có viện trợ, Stalin và các tướng lĩnh Hồng quân có thể sẽ phải mất thêm từ 12 đến 18 tháng để kết thúc chế độ Phát xít Đức. Kết quả cuối cùng có lẽ sẽ giống nhau, ngoại trừ việc những người lính Liên Xô có thể sẽ phải lội bộ ở các bãi biển Đại Tây Dương của Pháp."