cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chile
Ngày nay, Chile là một trong những quốc gia ổn định và thịnh vượng nhất Nam Mỹ. Đây là quốc gia dẫn đầu châu Mỹ La tinh về chỉ số phát triển con người, sức cạnh tranh, chất lượng cuộc sống, sự ổn định chính trị, thu nhập bình quân đầu người, toàn cầu hóa, tự do kinh tế, chỉ số nhận thức tham nhũng và tỉ lệ hộ nghèo tương đối thấp. Quốc gia này cũng đứng ở vị trị cao trong các bảng xếp hạng về tự do báo chí và phát triển dân chủ. Tuy nhiên theo Chỉ số Gini thì Chile cũng gặp phải sự bất bình đẳng về thu nhập. Tháng 5 năm 2010, Chile gia nhập OECD. Chile là thành viên sáng lập của Liên Hợp Quốc và Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ.
Từ nguyên
Tên gọi Chile có thể bắt nguồn từ tên của một tộc trưởng là "Tili". Nhưng nó cũng có thể bắt nguồn từ tên thung lũng Chili trong vùng Aconcagua, hoặc do từ Chilli trong tiếng Mapuche có nghĩa là "nơi Trái Đất kết thúc", hay do từ Chin trong tiếng Quechua có nghĩa là "lạnh". Các người Tây Ban Nha nghe tên Chile từ thổ dân Incas và những người sống sót trong cuộc chinh phục Peru đầu tiên của Diego de Almagro, đầu thế kỷ XVI tự gọi họ là "người của Chilli". Theo viện phụ Molina, từ Chile bắt nguồn từ chữ "Chi" hay "Trih" trong tiếng Mapuche và có nghĩa là "con chim có một chấm đỏ trên cánh"
Lịch sử
Thổ dân châu Mỹ du nhập vùng ven biển và thung lũng sông nước Chile khoảng 10.000 năm trước. Người Inca bành trướng và chiếm đóng miền bắc Chile nhưng vì thổ nhưỡng khô cằn khiến cư dân bị hạn chế.
Năm 1520 trên chuyến hải hành vòng quanh thế giới, nhà thám hiểm Fernão de Magalhães khám phá ra thủy lộ thông Đại Tây Dương và Thái Bình Dương phía cực nam châu Nam Mỹ. Năm 1535 Diego de Almargo, người Tây Ban Nha từ Peru tiến vào Chile tìm vàng nhưng phải đợi đến năm 1540 người Âu châu mới mở cuộc chinh phục Chile dưới sự chỉ huy của Pedro de Valdivia. Họ bắt gặp làng mạc thổ dân sống du canh làm rẫy và săn bắn. Sang năm 1541 thì Valdivia thành lập thị trấn Santiago de Chile tức là thủ đô nước Chile ngày nay. Chile được sáp nhập vào Phó Vương Phủ Peru (Virreinato del Perú).
Tuy không tìm thấy vàng bạc người Tây Ban Nha đã nhận ra tiềm năng nông nghiệp của Chile. Nhưng vì sự phản kháng của thổ dân cuộc bình định Chile tiến hành chậm chạp. Năm 1553 bộ tộc Mapuche nổi loạn đốt phá các trấn lỵ. Valdivia bị bắt và giết. Người Mapuche lại nổi dậy năm 1598 và 1655. Người Tây Ban Nha phải rút bỏ miền nam để cố thủ vùng trung ương. Mãi đến năm 1683 khi chế độ nô lệ bị bãi bỏ tình hình mới yên.
nhỏ|trái|150px|[[Bernardo O'Higgins.]]
Phong trào độc lập bộc phát năm 1808 khi Joseph Bonaparte được lập làm vua Tây Ban Nha, truất phế dòng vua cũ. Dân Chile không phục vị vua mới và nhóm quân chính (junta) lên nắm quyền ngày 18 Tháng Tám năm 1810. Họ tuyên bố Chile tự trị trong khuôn khổ hoàng triều Tây Ban Nha. Tuy nhiên triều đình Tây Ban Nha không công nhận chính thể tự trị, gây nên chiến tranh. Năm 1817 Bernardo O'Higgins và José de San Martín kéo quân từ Argentina sang, vượt rặng Andes và đánh bại phe bảo hoàng. Sang năm sau ngày 12 Tháng Hai thì Chile tuyên bố độc lập hoàn toàn.
Sang thời kỳ độc lập, O'Higgins lập chính thể cộng hòa. Dù vậy, xã hội Chile không mấy thay đổi, giữ nguyên thành phần giai cấp cũ. Giáo hội Công giáo La Mã và nhóm địa chủ duy trì ảnh hưởng chính.
Cuối thế kỷ XIX, Chile mở cuộc chinh phục miền nam vốn do bộ tộc Mapuche kiểm soát. Nhóm thổ dân thua và chính phủ Chile đưa dân vào lập nghiệp. Năm 1881 chính phủ lại ký hiệp ước với Argentina củng cố chủ quyền Chile trên Eo biển Magellan ở phía nam. Cùng lúc đó chiến tranh với Peru và Bolivia phía bắc kết thúc (1879-83); Chile chiếm được các tỉnh Tacna, Arica và Antofagasta. Chile sau nhượng lại Tacna cho Peru qua sự trung gian của Hoa Kỳ nhưng hậu quả chính của cuộc chiến là lãnh thổ Chile thêm rộng lớn và Bolivia mất đường thông ra biển.
Thời kỳ phát triển bị xáo trộn vì cuộc Nội chiến Chile ngắn ngủi năm 1891 giữa phe hành pháp (tổng thống) và lập pháp (quốc hội). Phe lập pháp thắng sau mấy đợt xung đột vũ trang và 10.000 tử vong. Tổng thống José Manuel Balmaceda phải trốn vào sứ quán Argentina và tự vẫn bằng súng.
Chile vào thể kỷ 20 chủ yếu bị chi phối bởi các nhóm tài phiệt tranh chấp với công nhân thợ thuyền. Năm 1920 nhóm công nhân đưa được Arturo Alessandri Palma vào ghế tổng thống nhưng chính sách cải tổ do ông đề ra đều bị phe quốc hội bảo thủ cản trở. Bất ổn chính trị kéo dài tới năm 1932 với mấy cuộc đảo chính của quân đội lật đổ chính phủ dân lập. Tướng Carlos Ilbañez del Campo năm 1932 cho phục hồi hiến pháp cũ và rút lui khỏi chính trường mở đầu cho thời kỳ 20 năm nắm quyền khuynh tả của đảng Cực đoan (1932-52) nhưng sau đó Ilbañez del Campo lại ra tranh cử và chấp chính, đưa Chile trở lại với đường lối chính trị bảo thủ.
Trong cuộc bầu cử năm 1964 ứng cử viên Eduardo Frei Montalva của đảng Dân chủ Thiên Chúa thắng toàn diện và đưa ra nhiều cải tổ với châm ngôn "Cách mệnh trong Tự do". Các ngành giáo dục, gia cư, nghiệp đoàn và cải cách nông nghiệp đều xúc tiến nhưng đối với phe thiên tả thì những cải cách đó quá ít ỏi. Ngược lại đối với phe bảo thủ thì chính sách của Montalva là quá độ. Hai quan điểm trên làm xã hội Chile thêm phân hóa.
Năm 1970 nghị sĩ Mác-xít Salvador Allende Gossens của đảng Xã hội dẫn đầu liên minh "Đoàn kết Bình dân" (Unidad Popular, UP) đắc cử. Allende chủ trương "đoàn kết quốc tế" về mặt ngoại giao, quốc hữu hóa nhiều doanh nghiệp, nhất là các mỏ đồng đỏ, và cải tổ kinh tế, hạn chế thành phần tư hữu cùng nhiều cải cách thiên tả khiến Chile lâm vào tình trạng khủng hoảng. Đối diện với hiện cảnh vốn đầu tư giảm sút, thất nghiệp tăng, sản xuất sụt, chính phủ Allende đưa ra biện pháp kiểm soát giá cả, tăng lương và tiến hành cải cách điền địa nhưng trước áp lực quốc tế do Mỹ dẫn đầu vì bất bình với việc Chile quốc hữu hóa nhiều công ty đa quốc gia, nền kinh tế Chile suy thoái và tê liệt. Lạm phát phi mã đưa đến nhiều cuộc đình công của công nhân, giáo chức, sinh viên và thương gia. Ngày 11 Tháng Chín năm 1973 phe quân đội đảo chính, nã pháo vào dinh tổng thống. Allende tương truyền phải tự tử. Tướng Augusto Pinochet Ugarte ra nắm quyền và mở cuộc đàn áp, vi phạm nhân quyền trầm trọng. Trong sáu tháng đầu, hơn 1.000 người bị xử tử. Theo bản báo cáo Rettig thì chính quyền Pinochet đem xử tử hơn 2.000 người nữa trong 16 năm nhiếp chính. Hơn 30.000 người phải bỏ nước và hàng chục ngàn bị tống giam và tra tấn theo bản điều tra của Ủy ban Valech (Comisión Nacional sobre Prisión Política y Tortura/Comisión Valech'').
Năm 1980 Pinochet được lập làm tổng thống với nhiệm kỳ tám năm theo một hiến pháp mới. Kiểm soát chính trị được nới lỏng dần cuối thập niên 1980 cùng lúc chính phủ chủ trương theo mô hình kinh tế thị trường. Riêng các mỏ đồng đỏ vẫn giữ quốc hữu chứ không trao lại cho chủ cũ. Đầu tư quốc ngoại và quốc nội tăng trưởng hồi phục dần nền kinh tế Chile.
Trong cuộc trưng cầu dân ý năm 1988, dân Chile bác bỏ ý định của Pinochet làm tổng thống thêm nhiệm kỳ thứ hai. Tháng 12 năm 1989 ứng cử viên Patricio Aylwin của liên danh đảng Dân chủ Thiên Chúa cùng 17 đảng phái khác được bầu làm tổng thống, mở đầu thời kỳ chuyển tiếp của Chile về nếp chính trị dân chủ.
Bầu cử 2010
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2010, nhà tỷ phú Sebastian Pinera của đảng Canh tân Quốc gia (phe khuynh hữu) đắc cử, đánh bại phe khuynh tả lần đầu tiên kể từ khi Pinochet bị truất phế.
Địa lí
Là một nước vừa dài, vừa hẹp ở sườn tây rặng Andes, Chile bao gồm nhiều vùng địa thế. Từ bắc đến nam, Chile có chiều dài 4.630 km nhưng bề ngang đông-tây điểm rộng nhất chỉ có 430 km. Với tổng diện tích là 756.950 km², Chile xếp thứ 38 trên thế giới về độ rộng lớn.
Vùng sa mạc Atacama phía bắc là vùng giàu tài nguyên địa khoáng. Thung lũng miền Trung, tuy nhỏ nhưng là cái nôi lịch sử cùng là trung tâm kinh tế và dân cư của cả nước.
nhỏ|phải|200px|Ngọn [[Torres del Paine|Cuernos del Paine cao 2.500 m ở nam Chile]]
Miền nam Chile có nhiều tài nguyên lâm sản. Đây cũng là nơi tập trung sông hồ và núi lửa. Ven biển miền nam dày đặc những vịnh hẹp (fjord), vàm sông, kênh rạch và hải đảo.
Ở châu Nam Cực Chile cũng tuyên bố chủ quyền trên 1.250.000 km² nhưng chiếu theo Hiệp ước châu Nam Cực mà Chile đã ký kết năm 1959 thì chủ quyền của các nước đều không được thừa nhận.
Ngoài khơi Thái Bình Dương Chile kiểm soát đảo Sala y Gómez, quần đảo Juan Fernández và đảo Phục Sinh, cách đất liền 3.600 km. Đảo Phục Sinh là miền cực đông nhóm Đa Đảo của châu Đại Dương.
Khí hậu
Chile nằm hoàn toàn trong vùng khí hậu ôn đới nhưng cũng có nơi nóng đến 43 độ và rét đến -40 độ. Năm nóng nhất là năm 2001. (45 độ).
Khí hậu Miền Bắc
Do có địa hình thẳng đứng, trải dài từ bắc xuống nam nên khí hậu Ở Chile rất đa dạng. Phía Bắc Chile có một sa mạc khô hạn nhất thế giới là Atacama, một số khu vực nơi đây hầu như chưa bao giờ có mưa. Nhiệt độ ngày và đêm khác nhau rõ rệt.
Khí hậu Miền Trung
Khu vực đường bờ biển có khí hậu ôn đới quanh năm. Trong khi đó, ở khu vực đồng bằng trên vùng cao phía Bắc miền Trung, nhiệt độ mùa hè trung bình ở mức 26 độ C vào ban ngày và có thể xuống thấp tới tận 13 độ C vào ban đêm. Khí hậu ở miền Trung là khí hậu cận nhiệt đới địa trung hải rất đa dạng, với mùa hè khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, nhiệt độ cao nhất là 30 - 33 độ C. Mùa đông ngắn, ít mưa, nhiệt độ cao nhất là 10 - 15 độ C, nhiệt độ thấp nhất là dưới 0 độ C.
Khí hậu Miền Nam
Miền Nam Bio Bio có mưa thường xuyên trong năm. Nhiệt độ không khác biệt nhiều giữa thời gian ban ngày và ban đêm. Tuy nhiên, ở Patagonia. khu vực cận nam, có thời tiết đa dạng hơn, thường xuyên ẩm ướt, lạnh và có gió.
Khí hậu Khu vực đảo
Thời tiết ở đảo Easter ( hay còn gọi là đảo Phục Sinh ) và đảo Robinson Crusoe khá dễ chịu trong suốt cả năm.
Chính trị
Là nước cộng hoà; Tổng thống là Nguyên thủ quốc gia và đứng đầu Chính phủ, được bầu trực tiếp với nhiệm kỳ 4 năm.
Các đảng chính: Các đảng trong Liên minh Thống nhất cầm quyền gồm Đảng Xã hội (Socialist Party), Liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo (Christian Democratic Party), Đảng vì Dân chủ (Democratic Revolution) và Đảng Cấp tiến (Political Evolution); các đảng đối lập chính tập trung trong Liên minh vì Chile (Chile Vamos) gồm Đảng Phục hưng Dân tộc (National Renewal), Đảng Liên minh Dân chủ Độc lập (Independent Democratic Union), Đảng Miền Nam; ngoài ra còn có một số đảng khác (Đảng Cộng sản Chile, Đảng Phong trào Cánh tả Dân chủ A-giên-đê).
Sau khi giải thể chính phủ quân sự của Pinochet, bản Hiến pháp 1980 được tu chính mấy lần như giảm nhiệm kỳ của tổng thống từ sáu năm thành bốn năm; bỏ chức nghị sĩ trọn đời; và đặt quyền bổ nhiệm vị tướng chỉ huy quân đội dưới quyền của tổng thống. Bầu cử tổng thống Chile có thể thực hiện thành mấy đợt. Trong trường hợp năm 2001, bốn ứng cử viên không ai đạt được hơn 50% số phiếu nên có cuộc bầu cử đợt hai giữa hai ứng cử viên có số phiếu cao hơn cả: Michelle Bachelet thuộc khối trung-tả "Concertación" và Sebastián Piñera thuộc khối trung-hữu "Alianza". Kết quả là Bachelet thắng. Quốc hội Chile tổ chức gồm lưỡng viện nhóm họp ở Valparaíso cách Santiago 140 km. Thượng viện có 38 ghế, nhiệm kỳ 8 năm và Hạ viện có 120 ghế, nhiệm kỳ 4 năm. Kể từ sau cuộc bầu cử Quốc hội Tháng Mười Một 2005 phe chính phủ nắm 20 ghế Thượng viện và 63 ghế Hạ viện. Phe đối lập có 18 ghế Thượng viện và 57 ghế Hạ viện.
Hành chính
thumb|[[Hoang mạc Atacama|Atacama]]
Chile được chia thành 16 vùng (región), mỗi khu có Giám vùng đứng đầu do Tổng thống bổ nhiệm. Mỗi vùng lại được chia thành các tỉnh (provencia), đứng đầu là Tỉnh trưởng cũng do tổng thống bổ nhiệm. Cấp hành chính nhỏ nhất là xã (comuna); mỗi xã có thị trưởng và nghị viên hội đồng xã do cư dân xã bầu ra với nhiệm kỳ bốn năm.
trái|110px
Kinh tế
Sau một thập niên phát triển đáng kể với mức tăng trưởng khoảng 8% mỗi năm, kinh tế Chile kể từ năm 1999 bước sang thời kỳ giảm sút vì tình hình suy thoái toàn cầu liên quan đến cuộc khủng hoảng tài chánh châu Á năm 1997. Kinh tế Chile phát triển ở mức thấp đến năm 2003 thì bắt đầu có dấu hiệu hồi phục rõ rệt khi mức tăng trưởng tổng sản lượng quốc nội đạt 4%, rồi 6% năm 2004. Tuy nhiên vì giá nhiên liệu đắt đỏ và nhu cầu tiêu thụ quốc nội còn yếu kém nên kinh tế Chile vẫn chưa rực rỡ lắm.
Trong gần 30 năm qua Chile theo đuổi chính sách kinh tế cân bằng. Chính phủ quân đội trong thời kỳ 1973-90 đã cho tư hữu hóa nhiều cơ sở quốc doanh. Ba chính phủ dân sự kế tiếp cũng theo con đường đó nhưng ở tốc độ chậm hơn. Chính phủ Chile từ đó chỉ nắm giữ vai trò điều hành hạn chế ngoại trừ vài trường hợp như việc sở hữu công ty đồng CODELCO. Chile kiên quyết theo đuổi tự do mậu dịch và đã ký kết một số hiệp ước tự do mậu dịch (free trade agreement) với Hoa Kỳ, khối Liên Âu, Nhật Bản, Nam Hàn, New Zealand, Singapore, Brunei và Hoa lục.
Mức thất nghiệp vào thập niên 1990 ở 7% đã tăng lên 9-10% sau năm 1999. Với nền kinh tế Chile hồi phục, mức thất nghiệp tính đến Tháng Tám năm 2006 đã tụt xuống 6,8%. Tăng trưởng lợi tức tiếp tục vượt trên mức giá cả lạm phát (không quá 5% kể từ năm 1998) nên đời sống dân chúng dần khá hơn. Biến chuyển này được phản ảnh với số người sống ở dưới ngạch bần cùng giảm từ 45,1% năm 1987 xuống còn 13,7% năm 2006 và đồng peso (Chile) tăng giá so với đồng Mỹ kim. Tuy nhiên Chile vẫn phải đối phó với mức chênh lệch giàu nghèo rất lớn.
Trong thời gian 2005-2008 khi giá quặng đồng đỏ trên thị trường quốc tế gia tăng đến mức kỷ lục, ngân sách quốc gia của Chile đạt 42 tỷ Mỹ kim thặng dư.
Ngày 11 Tháng Giêng năm 2010, Chile được chấp thuận làm thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (tiếng Anh: Organization for Economic Cooperation and Development, OECD), đánh dấu bước tiến của quốc gia từ những nước đang phát triển lên hàng những quốc gia tiên tiến.
Ngoại thương
nhỏ|250px|Một phần ba lượng đồng sản xuất trên thế giới xuất phát từ quặng mỏ ở Chile. Năm 2006 là năm kỷ lục cho ngành ngoại thương Chile với mức tăng trưởng 31% so với năm 2005. Giá trị hàng hóa xuất cảng tăng 41%, tổng cộng là $58 tỷ Mỹ kim, trong số đó $33,3 tỷ là từ quặng mỏ đồng. Giá trị hàng nhập cảng là $35 tỷ Mỹ kim, tăng 17% so với 2005. Cán cân mậu dịch ngả về phía Chile với số bội thu $23 tỷ Mỹ kim.
Bạn hàng chính của Chile theo thứ tự là các nước châu Mỹ (42%), các nước châu Á (30%) và châu Âu (24%). Thị trường quốc tế lớn nhất đối với Chile là Hoa Kỳ, phần vì "Hiệp ước Tự do Mậu dịch Hoa Kỳ--Chile" có hiệu lực từ Tháng Giêng năm 2004 đã mở rộng thương trường cho các sản phẩm. Tổng giá trị hàng hóa trao đổi song phương là $14,8 tỷ, tăng 60% so với thời kỳ trước hiệp ước. Trong vòng 12 năm nữa nếu theo đúng kế hoạch thì các ngạch thuế quan sẽ lần lượt bị bãi bỏ hoàn toàn giữa Hoa Kỳ và Chile. Việc này sẽ càng thúc đẩy ngành xuất nhập cảng song phương. Đối với Á châu, các nước Nam Hàn, Nhật Bản và Hoa lục là những bạn hàng lớn nhất. Riêng với Hoa lục giá trị mậu dịch là $8,8 tỷ Mỹ kim, chiếm 66% giá trị hàng hóa Chile trao đổi với miền Viễn Đông.
Ngành nhập cảng Chile phần lớn mua hàng từ các nước châu Mỹ (54%), trong đó khối Mercosur cung cấp $9,1 tỷ và Hoa Kỳ $5,5 tỷ Mỹ kim. Khối Liên Âu bán cho Chile $5,2 tỷ Mỹ kim và Hoa lục $3,6 tỷ.
Hàng xuất cảng của Chile xưa nay trông cậy vào quặng mỏ đồng (do công ty quốc doanh CODELCO khai thác) với khả năng cung cấp cho thị trường quốc tế trong 200 năm nữa. Tuy vậy Chile đã cố gắng mở rộng loại hàng xuất cảng như lâm sản, trái cây, đồ biển, rượu vang và các thức ăn chế biến khác.
Nhân khẩu
Theo bản báo cáo Triển vọng dân số thế giới (đã sửa đổi), dân số Chile năm 2018 là 18,729,160. Cũng theo báo cáo Triển vọng Dân số Thế giới nhưng là vào năm 2015, dân số Chile phần lớn ở độ tuổi lao động, với 69% dân số Chile nằm trong khảng từ 15 đến 65 tuổi, trong khi đó tỉ lệ này ở độ tuổi dưới 15 là 20,1% và với người trên 65 tuổi là 10.9%.
Chile là một quốc gia đa sắc tộc. Theo một cuốn sách do Đại học Chile về sức khỏe phát hành (hiện không tiếp cận được tài liệu được), khoảng 65% dân số là người gốc da trắng; nhóm người Castizo/Mestizo có tổ tiên lai giữa người da trắng châu Âu và người bản địa châu Mỹ theo tỉ lệ trung bình là 3:2 chiếm tỉ lệ khoảng 30% dân số và còn lại là người Amerindians (Thổ dân châu Mỹ). Nhiều người Chile nếu được hỏi sẽ tự cho mình là người da trắng (dù có nghi ngờ về huyết thống của mình). Trong số 5% những nhóm người có tổ tiên châu Á trước đây, phần lớn họ đến từ Trung Đông, cụ thể hơn là vùng Levant. Gần đây có sự gia tăng mạnh những người nhập cư từ Đông Á, một phần tương đối lớn trong số này là người Hoa. Còn đối với người Di-gan, họ hình thành nên các cộng đồng riêng biệt tại Chile và vẫn giữ được các nét đẹp truyền thống của họ tại đây.
Các đô thị lớn
Theo Viện thống kế quốc gia Chile năm 2005, 1 thành phố là một "thực thể đô thị" có từ 5000 dân trở lên. Điều này dưa trên các nghiên cứu có từ năm 2002, theo đó ghi nhận có 239 thành phố trên khắp đất nước Chile. Còn các thị trấn của Chile thì có số dân nằm giữa 2001 và 5000 - hoặc là từ 1001 đến 2000 nếu hơn một nửa dân số của "thực thể đô thị" này đang có hoạt động kinh tế tại khu vực II và III, cũng theo các ghi nhận năm 2002 như trên. Theo như đánh giá này thi có khoảng 274 thị trấn được ghi nhận toàn lãnh thổ Chile vào năm 2002. Có sự sai lệch đáng kể trong quá trình ghi chép lại các thị trấn ở Chile: đáng kể nhất như ở vùng Valparaíso với 31 thị trấn được báo cáo lên trong khi các ghi chép chỉ ghi nhận được có 28 thị trấn, vùng O'Higgins có 39 được báo cáo lên trong khi chỉ có 38 được ghi chép lại. Con số này ở liên vùng Los Ríos và Los Lagos là 31/30.
Tôn giáo
nhỏ|Một lịch sử của đạo Công giáo đã để lại các địa điểm như nhà thờ của Chiloé (trong ảnh, Nhà thờ San Francisco tại Castro) tại Chile.
Hiến pháp quy định về tự do tôn giáo, pháp luật và các chính sách khác góp phần vào việc thực hành tự do tín ngưỡng. Nhà thờ và nhà nước chính thức tách biệt ở Chile. Pháp luật năm 1999 về tôn giáo nghiêm cấm phân biệt đối xử tôn giáo. Tuy nhiên, Giáo hội Công giáo La Mã được hưởng một số đặc quyền đặc lợi và thỉnh thoảng nhận được sự ưu đãi của chính phủ vì thế quan chức chính phủ cũng thường tham dự các sự kiện Công giáo cũng như Tin Lành và nghi lễ của người Do Thái giáo.
Các ngày lễ tôn bao gồm Giáng sinh, Thứ sáu Tuần Thánh, Lễ Đức Trinh Nữ của Carmen, Lễ kính Thánh Phêrô và Phaolô, Lễ Đức Mẹ Lên Trời, ngày Lễ Các Thánh, và Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm được công nhận là ngày lễ quốc gia. Chính phủ gần đây đã tuyên bố ngày 31 tháng 10, ngày khởi đầu phong trào Tin Lành là một ngày lễ quốc gia, đây được xem là một danh dự của các giáo hội Tin Lành ở Chile.
Số liệu thống kê cho biết Hồi giáo ở Chile ước tính là 3.196 người, đại diện cho 0,02% dân số. Hồi giáo đã được hưởng một lịch sử lâu dài ở Chile. Tổ chức Hồi giáo đầu tiên ở Chile, Liên Hội Hồi giáo (Sociedad Unión Musulmana), được thành lập vào ngày 25 tháng 9 năm 1926, tại Santiago. Hội tương trợ và từ thiện Hồi giáo được thành lập năm sau, vào ngày 16 tháng 10 năm 1927. Theo các nguồn của cộng đồng Hồi giáo chỉ ra rằng tại thời điểm này, ở Chile, có khoảng 3.000 người Hồi giáo, nhiều người trong số họ là người Chile bản xứ.
Đức tin Bahá'í ở Chile hiện diện vào đầu năm 1916. Cộng đồng Bahá'í đầu tiên được thành lập năm 1963. Năm 2002, cộng đồng này đã xây dựng được đền thờ Bahá'í đầu tiên ở Nam Mỹ. Chính phủ Mỹ ước tính có 6000 người Baha'is ở Chile vào năm 2007, mặc dù Hiệp hội các Tôn Giáo Lưu trữ dữ liệu ước tính có khoảng 25.000 người Baha'is trong năm 2005.
Văn chương
Pablo Neruda và Gabriela Mistral, người nhận giải thưởng Nobel về văn học
Chile là một đất nước của các nhà thơ (vùng đất của thi nhân). Gabriela Mistral là người Mỹ Latinh đầu tiên nhận giải thưởng Nobel về văn học (năm 1945). Nhà thơ nổi tiếng nhất Chile là Pablo Neruda, người đã nhận giải thưởng Nobel về văn học (1971) và nổi tiếng thế giới với thư viện rộng lớn các tác phẩm về lãng mạn, tự nhiên và chính trị. Ba ngôi nhà được cá nhân hóa cao của ông ở Isla Negra, Santiago và Valparaíso là những điểm du lịch nổi tiếng.
Trong số danh sách các nhà thơ Chile khác có Carlos Pezoa Véliz, Vicente Huidobro, Gonzalo Rojas, Pablo de Rokha, Nicanor Parra và Raúl Zurita. Isabel Allende là tiểu thuyết gia người Chile bán chạy nhất, với 51 triệu cuốn tiểu thuyết của cô được bán trên toàn thế giới. Tiểu thuyết của tiểu thuyết gia Jose Donoso của The Obscene Bird of Night được nhà phê bình Harold Bloom coi là một trong những tác phẩm kinh điển của văn học phương Tây thế kỷ 20. Một tiểu thuyết gia và nhà thơ người Chile được quốc tế công nhận là Roberto Bolañocó bản dịch sang tiếng Anh đã có một sự tiếp nhận tuyệt vời từ các nhà phê bình.
Chú thích
Thể loại:Cộng hòa Thể loại:Các nước khối G15 Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha Thể loại:Quốc gia Nam Mỹ Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ Thể loại:Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Thompsonirhinus declaratus
Thompsonirhinus declaratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Voss miêu tả khoa học năm 1942.
Tham khảo
Thể loại:Thompsonirhinus
Trương Nam (Thục Hán)
Trương Nam (? – 222), tự Văn Tiến (文進), là tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Cuộc đời
Không rõ quê quán của Trương Nam. Năm 211, Trương Nam theo Lưu Bị vào đất Thục, tham gia bình định Tây Xuyên.
Năm 221, Tiên Chủ Lưu Bị đông chinh phạt Ngô, lấy Phùng Tập cùng Ngô Ban làm tiên phong, đánh bại tướng Ngô là Lục Nghị, Lý Dị, Lưu A ở huyện Vu, tiến đến Tỷ Quy.
Đầu năm 222, Tiên Chủ tiến quân đến Khiêu Đình thuộc huyện Di Đạo lập doanh trại, lấy Trương Nam làm Tiền bộ, vây công Tôn Hoàn ở thành Di Đạo. Sau, quân Hán đại bại, Trương Nam quay lại cứu Phùng Tập, anh dũng tử trận.
Nhận xét
Dương Hí tán rằng: Văn Tiến phấn thân, đồng thử điên phái.
La Quán Trung có thơ tán rằng: Phùng Tập, trung có một, Trương Nam, nghĩa không hai. Chiến trường đành bỏ xác, Danh tiếng để lâu dài!
Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, Trương Nam xuất hiện ở hồi 81. Lưu Bị muốn báo thù cho Quan Vũ, lấy Hoàng Trung làm tiền bộ tiên phong, Trương Nam cùng Phùng Tập làm phó tướng của Trung. Hai quân giằng co ở Nghi Đô, quân Hán đánh thắng mấy trận. Trương Nam, Phùng Tập bàn với Ngô Ban rằng: Hiện nay quân Ngô thua luôn mấy trận, ta nên thừa thế đến cướp trại. Ban đồng ý, hoàn thiện kế hoạch, cho lính của Tập sang trá hàng Chu Nhiên, nhằm dụ Nhiên ra để phục kích. Đêm hôm ấy, Phùng Tập, Trương Nam, Ngô Ban chia quân ba đường, cướp trại tướng Ngô là Tôn Hoàn, đẩy lui quân Ngô 50, 60 dặm.
Hoàng Trung đến trại Di Lăng, mới gặp Ngô Ban, Trương Nam, Phùng Tập thì quân Ngô đến đánh. Trung không nghe can ngăn, xách đao lên ngựa, không may bị mai phục, trúng tên ốm chết. Sau khi Hoàng Trung qua đời, Lưu Bị dẫn quân tới Hào Đình, dựng liên doanh tránh nóng, sai Ngô Ban, Trương Nam tấn công thành Di Lăng, bao vây Tôn Hoàn. Tôn Quyền lấy Lục Tốn làm đô đốc, dùng hỏa công đánh úp. Quân Hán bại trận, Lưu Bị bị các tướng Ngô truy kích. Phùng Tập tới Di Lăng tìm Ngô Ban, Trương Nam cầu cứu. Hai tướng sắp phá thành thì nhận tin, bèn lui quân cứu viện. Tôn Hoàn thoát chết, liền cho quân trong thành xông ra, phối hợp với truy binh ở đằng xa xông tới. Trương Nam, Phùng Tập hết sức xông pha cũng không sao ra được, đều chết trong loạn quân. Lưu Bị rút về thành Bạch Đế, hay tin Phùng Tập, Trương Nam, Phó Đồng, Trình Kỳ, Sa Ma Kha đều tử tiết, vô cùng thương xót.
Chú thích
Thể loại:Năm sinh không rõ Thể loại:Mất năm 222 Thể loại:Nhân vật quân sự Thục Hán Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Yamashiro (thiết giáp hạm Nhật)
Yamashiro (tiếng Nhật: 山城, Sơn Thành) là chiếc thiết giáp hạm thứ hai thuộc lớp Fusō của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và đã bị đánh chìm năm 1944 trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo
Là chiếc thiết giáp hạm thứ hai thuộc lớp Fusō, Yamashiro được đặt lườn tại Xưởng hải quân Yokosuka vào ngày 20 tháng 11 năm 1913, được hạ thủy vào ngày 3 tháng 11 năm 1915, và được đưa vào hoạt động ngày 31 tháng 3 năm 1917. Nó là chiếc tàu chiến Nhật đầu tiên được trang bị một máy phóng để phóng máy bay. Con tàu được đặt tên theo tỉnh nơi có thành phố Kyoto.
Chiếc Yamashiro được cải tạo lại từ tháng 12 năm 1930 đến tháng 3 năm 1935. 24 lò đốt Mijabara dùng than ban đầu với tổng công suất 24.000 mã lực được thay thế bằng sáu lò đốt dầu Kanpon tổng công suất 75.000 mã lực. Nó được trang bị thêm đai giáp chống ngư lôi, làm gia tăng chiều ngang mạn tàu từ 28,7 m (94 ft) lên 30,6 m (100 ft 5 in). Đuôi tàu được kéo dài thêm 7,3 m (24 ft) để cải thiện tỉ lệ tương xứng và phục hồi tốc độ bị mất. Vỏ giáp sàn tàu được làm dày thêm đến tổng cộng 180 mm (7 inch) trên cả ba sàn tàu. Góc nâng của các khẩu pháo chính được gia tăng từ 30 độ lên 43 độ. Ống khói phía trước được tháo bỏ, nhưng được phục hồi lại và cải tiến sau đó. Chiếc Yamashiro có điểm hơi khác biệt so với chiếc tàu chị em Fusō trong cách sắp xếp các tháp pháo; bằng cách thay đổi "góc chết" của tháp pháo "C" từ phía trước ra phía sau, dành chỗ trên sàn tàu cho cấu trúc thượng tầng lớn hơn. Nó còn được bổ sung tám khẩu pháo phòng không hạng nặng 127 mm/40 (5-inch), bố trí thành cặp mỗi bên cầu tàu phía trước và phía trên sau tháp chỉ huy.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiết giáp hạm Thế chiến thứ hai của Nhật Bản Thể loại:Tàu chiến của Hải quân Đế quốc Nhật Bản Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương Thể loại:Lớp thiết giáp hạm Fusō
Melanotus cuneiformis
Tham khảo
Thể loại:Melanotus
Endromopoda rubescens
Endromopoda rubescens là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Endromopoda
Thespesia acutiloba
Thespesia acutiloba là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Baker f.) Exell & Mendonca miêu tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Tra bồ đề Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Nephodia perimede
Nephodia perimede là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nephodia
Lophoziopsis polaris
Lophoziopsis polaris là một loài rêu tản trong họ Jungermanniaceae. Loài này được (R.M. Schust.) Konstant. & Vilnet mô tả khoa học lần đầu tiên năm 2009.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lophoziopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2009
Hypsugo bodenheimeri
Hypsugo ariel là một loài động vật có vú trong họ Dơi muỗi, bộ Dơi. Loài này được Harrison mô tả năm 1960.
Tham khảo
Thể loại:Hypsugo Thể loại:Động vật được mô tả năm 1960
Marginella lemaitrei
Marginella lemaitrei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.
Tham khảo
Thể loại:Marginella Thể loại:Động vật được mô tả năm 1994
Botrychium robustum
Liên kết ngoài
Thể loại:Botrychium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Senecio jobii
Senecio jobii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Cabrera miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Tham khảo
J Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Cyclea polypetala
Cyclea polypetala là một loài thực vật có hoa trong họ Biển bức cát. Loài này được Dunn mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyclea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Kenduadih
Kenduadih là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dhanbad thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.
Địa lý
Kenduadih có vị trí Nó có độ cao trung bình là 196 mét (643 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kenduadih có dân số 8354 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kenduadih có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Kenduadih, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Thompsonirhinus decoomani
Thompsonirhinus decoomani là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Legalov miêu tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Thompsonirhinus
Weissia papillosa
Weissia papillosa là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Dixon & Naveau mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
Thể loại:Weissia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
Lepista semiochracea
Lepista semiochracea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lepista
Gemmaria gemmata
Gemmaria gemmata là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Salisb. Ex D. & U. Muller-Doblies mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gemmaria
Sixt-sur-Aff
Sixt-sur-Aff (Seizh, Gallo: Sitz) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.
Dân số
Người dân ở Sixt-sur-Aff được gọi là Sixtins.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Ille-et-Vilaine
Alaçatı, Çeşme
Alaçatı là một thị trấn thuộc huyện Çeşme, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 9.147 người. Điểm đáng ý của Alaçatı là kiến trúc, vườn nho và cối xay gió.
Ở Thổ Nhĩ Kỳ, Alaçatı là một trong những thị trấn có truyền thống nhất, có quang cảnh chính là những ngôi nhà bằng đá, con phố hẹp, khách sạn, và nhà hàng boutique với những chiếc bàn trên đường phố. Nơi này cũng có bến du thuyền Alaçatı và công trình phát triển cảng Alaçatı nổi tiếng, do kiến trúc sư người Pháp Francois Spoerry và con trai ông, Yves Spoerry, xây dựng nên.
Oediconia negrottoi
Oediconia negrottoi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Turnera macrophylla
Turnera macrophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Lạc tiên. Loài này được Urb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1883.
Oediconia negrottoi
Liên kết ngoài
Thể loại:Oediconia
8933 Kurobe
8933 Kurobe (1997 AU6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 1 năm 1997 bởi N. Sato ở Chichibu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Naoto Sato Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1997
Conchocarpus cauliflorus
Conchocarpus cauliflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Turnera macrophylla
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đông hầu Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883
Conchocarpus cauliflorus
Liên kết ngoài
Thể loại:Conchocarpus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Montemolín
Montemolín là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 1582 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Badajoz
Xã Paint, Quận Somerset, Pennsylvania
Xã Paint (Paint Township) là một xã thuộc quận Somerset, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 3.149 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Pennsylvania Thể loại:Quận Somerset, Pennsylvania
Aïda Sellam
Aïda Sellam (sinh ngày 13 tháng 9 năm 1977) là một tay ném của người Tunisia. Cú ném tốt nhất của cá nhân cô là 60,87 mét, đạt được vào tháng 6 năm 2004 tại Tunis.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1977
Triều Tiên tại Thế vận hội Mùa đông 2018
Một đội tuyển thống nhất của Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên đã thi đấu với tên gọi "Triều Tiên" tại Thế vận hội Mùa đông 2018 ở môn khúc côn cầu trên băng.
Tại Thế vận hội Mùa đông 2018, các đoàn đại biểu của cả chủ nhà Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên đã cùng nhau diễu hành trong lễ khai mạc dưới lá cờ Triều Tiên thống nhất.
Bối cảnh
Vào tháng 1 năm 2018, đã có thông báo rằng đội tuyển khúc côn cầu trên băng quốc gia nữ Hàn Quốc sẽ kết hợp với một nhóm các cầu thủ của đội tuyển khúc côn cầu trên băng nữ quốc gia Bắc Triều Tiên để tạo thành một đội tuyển Triều Tiên thống nhất để thi đấu. Họ tranh tài dưới mã quốc gia "COR", viết tắt của từ tiếng Pháp Corée (mã quốc gia "KOR" đã được sử dụng cho Hàn Quốc; trong khi đó Bắc Triều Tiên sử dụng mã "PRK"). Bài "quốc ca" được vang lên khi đội tuyển Triều Tiên chào cờ sẽ là bài dân ca "Arirang" (bài hát tượng trưng cho sự thống nhất của 2 miền Triều Tiên) thay vì quốc ca của Hàn Quốc hoặc Bắc Triều Tiên. Đồng phục của đội in hình dáng lãnh thổ của bán đảo Triều Tiên với dòng chữ "Korea". Do các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Triều Tiên đang diễn ra ở thời điểm đó, vậy nên bộ đồng phục được sản xuất bởi một công ty Phần Lan thay vì nhà tài trợ chính thức là Nike.
Vận động viên
Dưới đây là danh sách các vận động viên góp mặt trong thành phần đội tuyển Triều Tiên thống nhất.
Khúc côn cầu trên băng nữ
Hàn Quốc giành quyền tham dự với tư cách chủ nhà. Từ danh sách gồm 35 cầu thủ, sẽ có ít nhất ba cầu thủ của Bắc Triều Tiên được chọn cho mỗi trận đấu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quan hệ Nam–Bắc Triều Tiên Thể loại:Thể thao Hàn Quốc năm 2018 Thể loại:Quốc gia tại Thế vận hội Mùa đông 2018
Điện Élysée
nhỏ|299px|Cổng vào vườn phía sau Điện Élysée nhỏ|299px|Phòng tiệc Điện Élysée trong một cuộc họp năm 1990, [[François Mitterrand ngồi giữa]] Điện Élysée (tiếng Pháp: Palais de l'Élysée) là dinh Tổng thống Cộng hòa Pháp, nhiệm sở chính thức của tổng thống kể từ khi bắt đầu nền Đệ nhị Cộng hòa Pháp vào năm 1848. Nó nằm ở số 55 phố Faubourg-Saint-Honoré, gần đại lộ Champs-Élysées phía quảng trường Concorde, thuộc quận 8 thành phố Paris.
Kiến trúc nội thất
Khu vực Điện Élysée được bao quanh bởi phố Faubourg-Saint-Honoré, phố Élysée, đại lộ Gabriel và đại lộ Marigny. Phía nam của Điện, bên đại lộ Gabriel là một vườn lớn.
Tầng một của điện Élysée bao gồm chủ yếu: phòng khách Murat của Hội đồng bộ trưởng; phòng tiệc Salle des Fêtes; phòng khách Napoléon III, nơi ăn tối của Chính phủ; phòng khách Aides de camp và phòng khách Portraits. Cầu thang dẫn lên tầng hai nơi có một tiền sảnh. Rồi đến các văn phòng của tổng thống, thư ký, nội các... và phòng họp.
Hai tòa nhà bên bao lấy sân của dinh là nơi đặt các phòng chính của các cố vấn tổng thống. Một số văn phòng nữa được đặt ở các tòa nhà khác trên phố Élysée.
Lịch sử
Được xây dựng và trang trí trong khoảng thời gian từ 1718 tới 1722, dinh thự này theo phong cách kiến trúc đang thịnh hành khời kỳ đó và được xem như một trong những hình mẫu đẹp nhất của phong cách cổ điển. Sự sắp đặt các vị trí cho phép thích ứng với những ý muốn của chủ dinh thự. Trang trí của phong khách, mặc dù bị thay đổi trong một vài thế kỷ, nhưng vẫn giữ được dáng vẻ ban đầu. Công trình của Armand-Claude Mollet đã nhận được sự thán phục các những người thời đó.
Sau khi công tước Henri-Louis mất vào năm 1753, vua Louis XV đã mua lại tòa nhà này để làm dinh thự ở Paris cho nữ hầu tước Madame de Pompadour. Khi người chủ thứ hai này mất, dinh thự thuộc về công chúa Bathilde xứ Orléans, con dâu của Louis V Joseph de Bourbon-Condé, vương công Condé. Bathilde đã ở đây cho tới khi nổ ra Cách mạng Pháp. Thời kỳ này, tòa nhà thành nơi cất giữ đồ đặc, rồi xưởng in và một phòng nhảy.
Đến cuối thế kỷ 18, dinh thự này được gọi là Điện Élysée theo tên con đường đi gần đó, tức đại lộ Champs-Élysées.
Năm 1816, Điện Élysée trở thành tài sản quốc gia. Trong thời kỳ của chính phủ lâm thời Đệ nhị Cộng hòa, dinh thự này mang tên Élysée National, tức Élysée quốc gia và Quốc hội đưa ra sắc lệnh biến nó thành dinh thự của Tổng thống Cộng hòa.
Năm 1853, Napoléon III quyết định tu sửa lại toàn bộ công trình bởi kiến trúc sư Joseph-Eugène Lacroix. Tới năm 1867, công việc cải tạo hoàn tất. Dáng vẻ của Điện Élysée hiện nay là có được ở thời kỳ này. Trải qua thay đổi, nhưng cấu trúc chính của dinh thự vẫn kiến trúc ban đầu.
Tới thời tổng thống Charles de Gaulle, ông cho rằng dinh thự này không thích hợp cho chức năng dinh tổng thống. Charles de Gaulle muốn chuyển tới một địa điểm khác rộng hơn như Invalides hoặc lâu đài Vincennes, nơi bảo đàm an toàn hơn và có thể hạ cách được cho máy bay trực thăng. Nhưng các ý định đó đã không thực hiện. Năm 1978, tổng thống Valéry Giscard d'Estaing muốn chuyển tới Trường Quân sự (École militaire) và François Mitterrand khi lên nhậm chức ngày 21 tháng 5 năm 1981 cũng muốn chuyển về Invalides. Cho tới nay, đây vẫn là vấn đề tranh cãi của một nhóm thiểu số.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cung điện Paris Thể loại:Công sở ở Paris Thể loại:Dinh thự Paris Élysée Thể loại:Chính phủ Pháp Thể loại:Quận 8, Paris
Weissia parasitica
Weissia parasitica là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Sw. ex Brid.) D. Mohr mô tả khoa học đầu tiên năm 1806.
Liên kết ngoài
Thể loại:Weissia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1806
Lepista trimenii
Lepista trimenii là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lepista
Hồ Ca
Bước đầu sự nghiệp
Hồ Ca sinh ra tại Thượng Hải vào ngày 20 tháng 9 năm 1982. Anh bắt đầu được đào tạo và rèn luyện diễn xuất tại Trường sân khấu nghệ thuật Tiểu Minh Tinh. Hồ Ca đã theo học trường tiểu học Hướng Dương (1989 - 1994) và trường cao trung Thượng Hải đệ nhị (1994 - 2001) nổi tiếng nghiêm khắc và sát sao.
Năm 14 tuổi, Hồ Ca bắt đầu làm dẫn chương trình cho chương trình truyền hình có tên Dương Quang Thiếu Niên trên kênh giáo dục của đài truyền hình Thượng Hải.
Năm 2001, Hồ Ca đỗ vào hai trường học viện nghệ thuật danh giá là Học viện Hý kịch trung ương và Học viện Hý kịch Thượng Hải và quyết định theo học tại Học viện Hý kịch Thượng Hải vì niềm đam mê diễn xuất.
Khi đang học đại học, theo lời giới thiệu của bạn học, anh đã kí hợp đồng với công ty giải trí Thượng Hải Đường Nhân. Sau đó anh bắt đầu xuất hiện trên màn ảnh bằng một vai phụ trong phim điện ảnh Giả trang không cảm giác.
Hồ Ca trở nên nổi tiếng khi đảm nhận vai chính Lý Tiêu Dao trong Tiên kiếm kỳ hiệp 2005 (đóng cặp với Lưu Diệc Phi). Anh đoạt giải Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất và Diễn viên triển vọng tại Tinh quang đại điển 2006.
Vào tháng 10 năm 2006, Hồ Ca với tư cách ca sĩ phát hành album đầu tay Trân trọng với ba ca khúc
2006 - 2007: Giai đoạn khó khăn của Hồ Ca
Bạn gái Tiết Giai Ngưng luôn bên cạnh chăm sóc cho Hồ Ca trong thời gian này, nhưng Hồ Ca khi đó muốn bỏ nghề diễn, chỉ chú tâm viết sách, phát hành sách và làm từ thiện. Tiết Giai Ngưng khuyên Hồ Ca mãi cũng được. Các nhãn hàng, nhà tài trợ dần dần bỏ rơi Hồ Ca. Bộ phim Anh hùng xạ điêu đang quay dang dở có khả năng sẽ không bao giờ được quay tiếp nữa.
Tại Đài Loan, Lâm Y Thần và Trịnh Nguyên Sướng khởi quay bộ phim Thơ Ngây 2 (They Kiss Again) từ ngày 26 tháng 3 năm 2007. Thời gian đó Lâm Y Thần luôn giúp đỡ cho Hồ Ca khi Hồ Ca đang gặp giai đoạn khó khăn nhất trong sự nghiệp, luôn ủng hộ và động viên Hồ Ca quay lại nghề diễn viên (sau này trong các chương trình truyền hình, Hồ Ca luôn chia sẻ lại những gì Lâm Y Thần giúp đỡ anh vào thời gian đó và anh rất cảm ơn Lâm Y Thần về điều đó. Cho đến nay Hồ Ca luôn nhắc mãi hai câu Lâm Y Thần tặng cho anh: "1. Diễn xuất là quá trình khai phá nhân tính của nhân vật; 2. Dùng cả sinh mệnh để diễn xuất"). Hồ Ca dần lấy lại tinh thần.
2008 - 2012: Trở lại sau tai nạn và tiếp tục thành công
Khi Hồ Ca chuẩn bị tái xuất thì kịch bản Anh hùng xạ điêu tới kỳ hạn hợp đồng. Lúc đó, Thái Nghệ Nông (CEO công ty sản xuất Đường Nhân) phải đích thân đến Hồng Kông gặp tác giả Kim Dung thương lượng. Kim Dung dừng tất cả thủ tục ký hợp đồng với đối tác mới và gia hạn hợp đồng cũ cho ê-kíp phim Anh hùng xạ điêu thêm 1 năm, đồng thời không yêu cầu thêm tiền lệ phí bản quyền. Đặc biệt, Kim Dung còn chuyển lời động viên đến Hồ Ca: "Trải qua đại nạn, tất có đại thành, tiếp tục nỗ lực, cuối cùng sẽ thành công". Kim Dung cũng đề nghị sẽ cho thêm cảnh quay Quách Tĩnh thụ thương vì quá chiêu với cao thủ nhằm giải thích cho sự biến đổi khuôn mặt của Hồ Ca.
Đến tháng 8 năm 2007, Hồ Ca lành lại khuôn mặt sau vụ tai nạn giao thông vào năm ngoái thì quay lại phim trường Anh hùng xạ điêu để đóng tiếp vai Quách Tĩnh. Sau khi vắng mặt một thời gian dài Hồ Ca đã chính thức tái xuất màn ảnh dù gương mặt anh vẫn cần phẩu thuật thêm nữa cho lành hẳn. Lâm Y Thần liền tạm ngưng quay Thơ Ngây 2, bay từ Đài Loan, trung chuyển qua Hồng Kông, rồi sang Trung Quốc, tiếp tục vào vai Hoàng Dung để quay cho xong bộ phim còn dang dở với Hồ Ca. Ngày 29 tháng 10 năm 2007 Hồ Ca tổ chức sinh nhật hoành tráng cho Lâm Y Thần ngay tại phim trường Anh hùng xạ điêu này để cảm ơn Lâm Y Thần đã vực dậy tinh thần cho anh quay lại với nghề diễn (Hồ Ca cho cột dây đưa Lâm Y Thần lên không trung rồi bắn pháo hoa khắp các rặng núi xung quanh, sau đó Hồ Ca tặng bánh kem khá to cho Lâm Y Thần). Đầu tháng 12/2007 Lâm Y Thần quay xong Anh hùng xạ điêu thì lập tức bay về Đài Loan tiếp tục quay phim Thơ Ngây 2 (They Kiss Again) với Trịnh Nguyên Sướng. Còn Hồ Ca phải quay tiếp những cảnh của riêng mình cho đến ngày 18/1/2008 mới hoàn thành. Với vai Quách Tĩnh trong Anh hùng xạ điêu (2008), sự nghiệp của Hồ Ca nhanh chóng vực dậy trở lại và phát triển hơn trước.
Anh cũng hợp tác với Ngô Tôn và Thái Trác Nghiên trong phim điện ảnh Chuyện tình kiếm khách, dựa trên truyền thuyết rất nổi tiếng của Trung Quốc mang tên Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài.
Tháng 5 năm 2008, anh phát hành album đầy đủ mang tên Xuất phát . Cũng trong tháng 5 năm 2008 anh đã thành lập các quỹ quyên góp cho các nạn nhân trong trận động đất ở Tứ Xuyên ngày 12 tháng 5 năm 2008 và được công chúng nhiệt liệt hưởng ứng (anh từng kể trong một chương trình truyền hình rằng khi trận động đất xảy ra ở Tứ Xuyên đó cũng là lúc anh đang quay phim gần đó, may mắn là anh cùng đoàn phim đã chạy thoát khỏi cơn đại địa chấn đó).
Năm 2009, Hồ Ca trở lại với phim truyền hình Tiên kiếm kỳ hiệp 3 với ba vai diễn khác nhau. Bộ phim đã đạt tỉ suất rất cao trong năm đó.
Năm 2010, Hồ Ca đóng vai chính Dịch Tiểu Xuyên trong bộ phim truyền hình Thần thoại, được sản xuất dựa trên bộ phim điện ảnh cùng tên của Thành Long. Phim đạt được tỉ suất người xem rất cao và giúp cho anh đạt được nhiều giải thưởng lớn, trong đó có giải Nam diễn viên xuất sắc nhất thuộc thể loại thần thoại tại giải Hoa Đỉnh năm 2010. Cùng năm, Hồ Ca đảm nhận vai chính Trần Tông trong Cà phê đắng.
Năm 2012, Hồ Ca tham gia sản xuất và đóng vai chính Vũ Văn Thác trong bộ phim truyền hình Hiên Viên kiếm - Thiên chi ngân, được chuyển thể từ game cùng tên do công ty sản xuất Đại Vũ ở Đài Loan phát hành. Tiếp đó, anh tham gia đóng 4 trong 10 phần của phim ngắn Đổi mới 3 + 7 và tham gia biên kịch một phần phim có tên là Ánh sáng nơi thành thị. Phim được phát sóng trên kênh Đông Phương TV vào cuối năm 2012.
Ngoài những hoạt động truyền hình, trong những năm 2010 đến 2012, Hồ Ca còn đóng hai phim điện ảnh là Cách mạng Tân Hợi với vai chiến sĩ cách mạng nổi tiếng Lâm Giác Dân và phim Diva - Sau ánh hào quang với vai một nhân viên Mát-xa mù tên là Hồ Minh.
Năm 2013, hoạt động chủ yếu của Hồ Ca là tham gia sân khấu kịch. Anh đã tham gia diễn hai vở kịch Như mộng chi mộng (vai Bệnh nhân số 5) và Mãi mãi Duẫn Tuyết Diễm (vai Từ Tráng Đồ). Vai diễn của anh trong Như mộng chi mộng đã gây bất ngờ cho giới phê bình kịch và nhận được nhiều đánh giá tích cực. Cùng năm, Hồ Ca tham gia đóng bộ phim truyền hình 49 ngày, được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Kim Lăng thập tam thoa của nữ nhà văn Nghiêm Ca Linh.
Năm 2014, Hồ Ca tham gia phim truyền hình chính kịch Nhật ký cuộc sống cùng đàn chị Diêm Ny và đoạt giải Diễn viên được yêu thích nhất tại Lễ trao giải Seoul International Drama Awards (SDA) 2014. Sau đó anh tiếp tục tham gia phim truyền hình Phong trung kỳ duyên (tên cũ: Đại Mạc Dao hay Tinh nguyệt truyền kỳ) dựa vào tiểu thuyết Đại Mạc Dao của nữ tác giả Đồng Hoa. Cùng năm, anh đoạt giải Nam diễn viên được ủng hộ nhất tại Liên hoan phim Thượng Hải với vai diễn trong phim truyền hình chính kịch 49 ngày: Tế.
Năm 2015 Hồ Ca đánh dấu sự trở lại của mình trong thể loại phim truyền hình qua 3 bộ phim Kẻ ngụy trang - giúp anh đạt được nhiều lời tán thưởng từ giới chuyên môn, Lang nha bảng - được coi là điểm sáng trong sự nghiệp diễn xuất của Hồ Ca cùng Thời gian tươi đẹp tạo được tiếng vang lớn, biến năm 2015 thành năm của Hồ Ca. Đặc biệt chỉ riêng vai diễn Mai Trường Tô trong Lang Nha Bảng, Hồ Ca đã mang về cho mình không ít giải thưởng lớn nhỏ (trong đó có 2 giải Thị đế Bạch Ngọc Lan và Kim Ưng, đề cử Thị đế Phi Thiên).
Năm 2016, Hồ Ca được đúc tượng sáp tại bảo tàng Madame Tussauds Bắc Kinh và trở thành người Trung Quốc đầu tiên có hai tượng sáp với hai hình tượng khác nhau đặt tại một bảo tàng Madame Tussauds cũng là người đầu tiên trong lịch sử 200 năm của Madame Tussauds được giao cùng một lúc 2 tượng sáp.
04.01.2016, Hồ Ca trở thành đại sứ du lịch Thượng Hải nhiệm kỳ 2 năm.
Cùng năm, Hồ Ca tham gia một vai khách mời phản diện trong phim điện ảnh Mùa hè năm ấy em đi đâu. Đầu năm 2017, anh sang Mỹ du học. Anh xác nhận tạm dừng diễn xuất khoảng 2 năm để tập trung cho việc học làm đạo diễn.
Tháng 11 năm 2017, phim truyền hình Trường săn cuối cùng cũng lên sóng trên đài Hồ Nam, tuy không đạt được thành công như kỳ vọng nhưng lượt xem online của phim luôn dẫn đầu trong thời điểm đó, nam chính Hồ Ca vai Trịnh Thu Đông được đề cử Nam diễn viên xuất sắc nhất của Giải Bạch Ngọc Lan lần thứ 24.
Tháng 4 năm 2018, Hồ Ca xác nhận tham gia phim điện ảnh Gặp gỡ ở nhà ga phía Nam của đạo diễn Điêu Diệc Nam, dự kiến sẽ ra mắt trong năm 2019.
Tháng 11 năm 2018, Hồ Ca gây bất ngờ với người hâm mộ cũng như khán giả khi góp mặt với vai trò khách mời đặc biệt trong phim điện ảnh Chào em, Chi Hoa của đạo diễn Nhật Bản Shunji Iwai cùng với Châu Tấn và Tần Hạo.
Ngoài ra anh cũng tham dự án phim điện ảnh Lý Na truyện của đạo diễn Trần Khả Tân, dự kiến sẽ ra mắt trong thời gian tới.
Thông tin chi tiết về vụ tai nạn năm 2006
Hồ Ca trở về Thượng Hải vào ngày 29 tháng 8 năm 2006. Không may, anh cùng người trợ lý bị tai nạn giao thông trên đường cao tốc. Hồ Ca sống sót trong trạng thái nguy kịch nhưng nữ trợ lý Trương Miện của anh cũng đi cùng xe không may qua đời tại hiện trường. Hồ Ca vượt qua cơn nguy kịch sau hơn 5 giờ đồng hồng được cấp cứu nhưng gương mặt của anh phải khâu hơn 100 mũi khâu, không còn lành lặn nữa - trở ngại cho sự nghiệp diễn xuất của anh, sự nghiệp của Hồ Ca gần như bị sụp đổ sau biến cố này. Lâm Y Thần phải về Đài Loan. Bộ phim Anh hùng xạ điêu khi đó đang trong quá trình ghi hình phải tạm hoãn trong thời gian chờ đợi Hồ Ca bình phục.
Bạn gái Tiết Giai Ngưng luôn bên cạnh chăm sóc cho Hồ Ca trong thời gian này, nhưng Hồ Ca khi đó muốn bỏ nghề diễn, chỉ chú tâm viết sách, phát hành sách và làm từ thiện. Sau đó, anh xuất bản cuốn hồi ký viết về những ngày trên giường bệnh mang tên Người nhặt rác hạnh phúc. Tiết Giai Ngưng khuyên Hồ Ca mãi cũng được. Các nhãn hàng, nhà tài trợ dần dần bỏ rơi Hồ Ca. Bộ phim Anh hùng xạ điêu đang quay dang dở có khả năng sẽ không bao giờ được quay tiếp nữa.