cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ba mươi hai tướng tốt
Ba mươi hai tướng tốt (theo từ Hán-Việt là Tam thập nhị hảo tướng, 三十二好相; tiếng Phạn: dvatriṃśadvara-lakṣaṇa) được tin là của một Chuyển luân vương (cakravartī-rāja), của một vị Bồ tát, hay là của một vị Phật. Tuy nhiên, trong 32 tướng, Chuyển Luân Vương lại không có hai tướng là có chữ Vạn ở trước ngực và tướng người phát ra hào quang như Phật. Theo Luận Trí Độ, thì Bồ Tát thì cũng có 32 tướng tốt nhưng có 7 tướng khác hơn so với Chuyển Luân Vương. (Xin xem thêm bài dịch của Thích Huyền Tôn ). Ngoài ba mươi hai tướng tốt đó, người ta còn nói đến Tám mươi vẻ đẹp khác của Phật. 32 tướng tốt được nhắc tới trong nhiều kinh luận quan trọng bao gồm Kinh Đại Bát Nhã, kinh Trường bộ, Đại Trí Độ Luận, Niết Bàn Kinh, Trung A Hàm Tam Thập Nhị Tướng kinh. Các tướng tốt là kết quả của tâm từ bi vô lượng. Các tên Hán Việt ít dùng khác của 32 tướng tốt là Tam thập nhị đại nhơn tướng, Tam thập nhị đại trượng phu tướng, và Đại nhơn tam thập nhị tướng.
nhỏ|210px|Bàn chân Phật có hình [[bánh xe pháp luân (Dharma wheel), có ngàn cánh (hay năm), ứng với tướng tốt thứ nhì, được khắc bên trong bản diêu khắc "dấu chân Phật" vào thế kỷ thứ 1]]
Nội dung
Các tôn giáo ở Ấn Độ ngày xưa đã biết đến 32 tướng Đại trượng phu này, nhưng họ lại không biết những nguyên nhân nào mà những tướng này được thành tựu. Tuy nhiên Đức Phật - vị có đầy đủ 32 tướng tốt - đã chỉ dẫn những nguyên nhân và ảnh hưởng của 32 tướng trạng này qua những kinh nghiệm mà chính Đức Phật đã trải qua.
Đức Phật cho rằng bất kì ai có đầy đủ cả 32 tướng tốt thì chỉ chọn 2 con đường duy nhất: hoặc làm vị Chuyển luân Thánh Vương, hoặc sẽ làm vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
Lưu ý:
Một số tướng tốt nói trên được đặc biệt chú ý trong tranh tượng – nhất là hào quang, một dấu hiệu rõ rệt của thánh nhân theo quan điểm Ấn Độ, không bao giờ thiếu trong các tượng Phật. Có lúc hào quang được vẽ như vòng lửa xuất phát từ đầu đến vai. Tướng lông xoáy giữa hai chân mày tượng trưng cho Trí huệ có khi được trình bày như một chấm vàng, hay được thay thế bằng ngọc quý. Tướng chóp nổi cao ở đỉnh đầu (肉 髻, uṣṇīṣa) được trình bày mỗi nơi mỗi khác, tại Ấn Độ và Trung Quốc hình bán cầu, tại Cam Bốt hình nón và tại Thái Lan hình nhọn đầu hay có dạng một ngọn lửa.
Đoạn kinh Kim Cang về 32 tướng tốt
Trong chương thứ 13, kinh Kim Cang có một đề cập ngắn gọn liên quan tới 32 tướng như sau:
''Tu-bồ-đề, ư ý vân hà? Khả dĩ tam thập nhị tướng kiến Như Lai phủ? <BR>Phất dã Thế Tôn! Bất khả dĩ tam thập nhị tướng đắc kiến Như Lai. Hà dĩ cố? Như Lai thuyết tam thập nhị tướng, tức thị phi tướng, thị danh tam thập nhị tướng.''
Đại ý cho thấy các hình tướng nhìn thấy, hay cảm xúc được, tâm tưởng được chỉ là hư vọng và vô thường không thể nào là chân lý (hay là thực chất của vạn vật). Thấy được cả tính không của các hình tướng này và không chấp vào các hình tướng thì thấy được thật tướng.
Tham khảo
Thể loại:Triết lý Phật giáo Thể loại:Danh sách
Parastrephia quadrangularis
Liên kết ngoài
Thể loại:Parastrephia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Xã hội nguyên thủy
thumb|300px|[[Người San ở hoang mạc Kalahari, (ảnh năm 1892)]]
Xã hội nguyên thủy (hay còn gọi là công xã thị tộc) là giai đoạn đầu tiên và dài nhất trong lịch sử phát triển của loài người, từ khi có con người xuất hiện trên Trái Đất đến khi xã hội nguyên thủy chuyển đổi thành xã hội giai cấp và xuất hiện chế độ nhà nước.
Việc mô tả xã hội nguyên thủy được nêu trong khái niệm về Chủ nghĩa cộng sản nguyên thủy do Karl Marx và Friedrich Engels đưa ra. Các nước trong Hệ thống xã hội chủ nghĩa trước đây đã biên tập trong sách giáo khoa phổ thông từ những năm 1950, và hiện còn dùng tại Việt Nam.
Xã hội nguyên thủy phát triển kế thừa lối sống xã hội bầy đàn của linh trưởng tổ tiên, và thể hiện gần gũi nhất hiện có hai loài là tinh tinh và bonobo ở châu Phi. Xã hội nguyên thủy cũng kết thúc khác nhau ở các vùng và dân tộc khác nhau. Nhiều dân tộc ở châu Phi, châu Á và Nam Mỹ đã có lối sống không thay đổi trong chục nghìn năm qua, và họ được coi là bảo tàng sống của loài người về thời nguyên thủy, như người Hadza, San (Châu Phi), Sentinel (Châu Á), Vanuatu (Châu Đại Dương),...
Thị tộc và bộ lạc
Người tinh khôn với số lượng nhất định, kế thừa lối sống linh trưởng tổ tiên, đã tổ chức thành thị tộc là những nhóm người gồm vài chục gia đình, có quan hệ gần gũi với nhau, thậm chí do cùng một bà mẹ đẻ ra (hay gọi là có quan hệ huyết thống với nhau), sống quây quần cùng làm chung ăn chung.
Người tinh khôn có khả năng ăn tạp, ban đầu sống dựa theo hái lượm cây trái và săn bắt các con thú. Bên cạnh kỹ năng tự kiếm ăn, họ đã biết hợp sức nhau săn đuổi, tức là dùng số đông người bao vây lấy bầy động vật, dồn cho chúng lao xuống vực, sau đó mới ném đá, phóng lao xuống cho chúng chết hẳn. Vì vậy, những công việc như thế, luôn đòi hỏi sự phối hợp ăn ý với nhau.
Theo mô tả trong sách giáo khoa tại Việt Nam thì trong nội bộ thị tộc, người ta không phân biệt đâu là của anh và đâu là của tôi. Nói cách khác, trong thị tộc không có sở hữu tư nhân, nhưng có sở hữu của thị tộc. Tuy nhiên, là một động vật xã hội thì trong thị tộc có sự phân chia đẳng cấp nhất định. Sự phân chia này xác định nhiệm vụ của cá thể trong các hoạt động có tổ chức khi săn bắt hoặc tranh chấp lãnh thổ. Tại các thị tộc khác nhau thì quan hệ quyền lực của đẳng cấp với nhau là khác nhau, giống như các dân tộc hiện đại đang có những tập quán khác nhau.
Mỗi thị tộc chiếm cứ một khu vực xác định, tức lãnh thổ của thị tộc. Sự phát triển không đều của các thị tộc, gồm có hoặc phát triển lên và phân chia ra các thị tộc mới, hoặc tàn lụi do bệnh tật hay tai biến, cùng với xâm lấn lãnh thổ của thị tộc khác, dẫn đến lãnh thổ có thể thay đổi. Áp lực dân số từ các thị tộc phát triển hơn, dẫn đến các biên giới lãnh thổ thay đổi theo định hướng nhất định, tạo ra hiện tượng gọi là Các dòng di cư sớm thời tiền sử. thumb|[[Người Vanuatu tạo lửa, 2005]] thumb|Người San hiện tại
Buổi đầu của thời đại kim khí
Việc phát hiện ra kim loại để làm công cụ lao động có ý nghĩa hết sức to lớn. Trước kia con người chỉ biết sử dụng đá để làm công cụ. Cho tới khoảng 4000 năm TCN, con người đã phát hiện ra đồng kim loại. Đồng kim loại rất mềm, nên chủ yếu dùng làm đồ trang sức. Sau đó họ biết pha đồng với thiếc và chì cho đồng cứng hơn, gọi là đồng thau. Từ đó, người ta đã đúc ra được các loại rìu, cuốc, thương giáo, lao, mũi tên, trống đồng,v.v... . Khoảng 3000 năm trước đây, cư dân ở Tây Á và Nam Âu là những người đầu tiên biết đúc và dùng đồ sắt để làm lưỡi cày, cuốc, liềm, kiếm, dao găm, v.v...
Nhờ có công cụ kim khí, con người có thể khai phá thêm đất hoang, tăng năng suất lao động, sản phẩm làm ra ngày càng nhiều, không chỉ đủ ăn mà còn có của dư thừa...
Xã hội nguyên thủy kết thúc
Do có công cụ lao động mới, tức sự xuất hiện các công cụ kim loại, một số người có khả năng lao động giỏi hơn, tạo ra nhiều của cải hơn đến nỗi dư thừa, hoặc lợi dụng vị trí hay uy tín của mình để chiếm đoạt một phần của cải dư thừa của người khác và trở nên giàu có, còn một số người khác lại khổ cực thiếu thốn.
Chế độ "làm chung, ăn chung, hưởng chung" ở thời kì công xã thị tộc bị phá vỡ. Xã hội nguyên thủy dẫn tan rã, nhường chỗ cho xã hội có giai cấp.
Tham khảo
2. Lương Ninh, Lịch sử thế giới cổ đại, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2002
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Thể loại:Nguyên thủy
Scaphyglottis bidentata
Scaphyglottis bidentata là một loài lan của châu Mỹ nhiệt đới, từ Costa Rica đến bắc Brasil. Đây là loài điển hình của chi Hexisea, nay được xếp vào chi Scaphyglottis. Trong một sự đảo ngược quy tắc phân loại thông thường, chi Scaphyglotts đảo lại Hexisea khi hai chi được kết hợp.
Hình ảnh
bidentata
Amblyptilia kosteri
Amblyptilia kosteri là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở Argentina và Brasil.
Sải cánh dài khoảng 20 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 6 và tháng 11.
Hidaka Tomoki
Tomoki Hidaka (sinh ngày 6 tháng 4 năm 1980) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1980 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Giravanz Kitakyushu Thể loại:Cầu thủ bóng đá J2 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Japan Football League
Epeoloides pilosula
Epeoloides pilosula là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.
Tham khảo
Thể loại:Epeoloides Thể loại:Động vật được mô tả năm 1878
Arctosa keumjeungsana
Arctosa keumjeungsana là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Arctosa. Arctosa keumjeungsana được Kap Yong Paik miêu tả năm 1994.
Tham khảo
Thể loại:Arctosa
Ceratolejeunea minuta
Ceratolejeunea minuta là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được G. Dauphin mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ceratolejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Kazanlı, Karlıova
Kazanlı là một xã thuộc huyện Karlıova, tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 52 người.
Joel King
Joel Bruce King (sinh ngày 30 tháng 10 năm 2000) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Úc thi đấu ở vị trí hậu vệ cho câu lạc bộ OB và đội tuyển quốc gia Úc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 2000 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Úc Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Úc Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Leptodontium filicola
Leptodontium filicola là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Herzog mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptodontium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Hypoplexia carnicolora
Hypoplexia carnicolora là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypoplexia
Ibiraçu
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Espírito Santo
4021 Dancey
4021 Dancey (1981 QD2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 8 năm 1981 bởi Bowell, E. ở Flagstaff (AM).
Liên kết ngoài
Thể loại:Được phát hiện bởi Edward Bowell Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1981 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Hygrotus flaviventris
Hygrotus flaviventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1860.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hygrotus
Centaurea shouilea
Centaurea shouilea là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Parsa mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Centaurea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Sophronica bifoveata
Sophronica bifoveata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sophronica
Ampelozizyphus amazonicus
Phân bố
Loài này được tìm thấy ở vùng nhiệt đới Nam Mỹ; bao gồm miền bắc Brasil, Colombia, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, Venezuela.
Chú thích
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935 Thể loại:Thực vật Brasil Thể loại:Thực vật Colombia Thể loại:Thực vật Guiane thuộc Pháp Thể loại:Thực vật Guyana Thể loại:Thực vật Peru Thể loại:Thực vật Suriname Thể loại:Thực vật Venezuela
Leucorchis friwaldskiana
Leucorchis friwaldskiana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Hampe) Fuss mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucorchis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1866
Centaurea sibirica
Centaurea sibirica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Bằng Hành
Bằng Hành là một xã thuộc huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
Địa lý
Xã Bằng Hành nằm ở phía đông bắc huyện Bắc Quang, có vị trí địa lý:
Xã Bằng Hành có diện tích 39,30 km², dân số năm 2019 là 4.844 người, mật độ dân số đạt 123 người/km².
Lịch sử
Ngày 29 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định 8-CP về việc thành lập xã Thượng Bình trên cơ sở điều chỉnh 4.374,3 ha diện tích tự nhiên và 1.701 nhân khẩu của xã Bằng Hành.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Bằng Hành còn lại 3.355,7 ha diện tích tự nhiên và 3.778 nhân khẩu.
Vườn quốc gia Badgingarra
Vườn quốc gia Badgingarra là một vườn quốc gia thuộc tiểu bang Tây Úc, Úc. Năm cách thành phố Perth 190 km về phía bắc theo xa lộ Brand tiếp giáp với thị trấn Badgingarra, Tây Úc. Khu vườn có diện tích là 13108 ha. Hệ Động-thực vật ở đây rất phong phú và đa dạng, chính nó đã khiến cho khu vườn trở nên nổi tiếng.
Uranus (thần thoại)
Liên kết ngoài
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp
Amblyptilia landryi
Amblyptilia landryi là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở Honduras.
Sải cánh dài khoảng 21 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5.
Etymology
The species is được đặt tên theo Dr Bernard Landry, to honor his support of the studies of the Pterophoridae of the New World.
Tham khảo
Thể loại:Amblyptilia Thể loại:Động vật đặc hữu Honduras
Nakashima Yudai
Yudai Nakashima (sinh ngày 31 tháng 8 năm 1984) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Yudai Nakashima đã từng chơi cho Giravanz Kitakyushu.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1984 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Giravanz Kitakyushu Thể loại:Cầu thủ bóng đá J2 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Japan Football League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Verspah Oita
Ligeophila amazonica
Ligeophila amazonica là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Garay mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ligeophila Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Arctosa khudiensis
Arctosa khudiensis là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Arctosa. Arctosa khudiensis được Sinha miêu tả năm 1951.
Tham khảo
Thể loại:Arctosa
Pithecellobium hymenaeafolium
Pithecellobium hymenaeafolium là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Willd.) Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Me keo
Người Việt tại Đài Loan
Người Việt tại Đài Loan hay Người Đài Loan gốc Việt, có số lượng tương đối lớn so với những người nước ngoài khác ở đây. Có khoảng 80.000 người Việt Nam ở Đài Loan tính đến năm 2006; trong số đó 60.000 là người giúp việc trong gia đình, 16.000 làm việc tại các nhà máy và 2.000 còn lại làm các công việc khác. Họ chiếm khoảng 21% trong số các công nhân nước ngoài tại hòn đảo này ; trong số đó 42% làm việc tại các thành phố Đài Bắc, Tân Bắc (thành phố bao quanh Đài Bắc) và Đào Viên ở miền bắc Đài Loan. Đồng thời, có khoảng 118.300 người phụ nữ Việt Nam đã kết hôn với những người đàn ông bản xứ thông qua các dịch vụ môi giới kết hôn quốc tế kể từ năm 2005. Họ bao gồm những người Việt di cư đến sinh sống ở Đài Loan và những công dân Đài Loan sinh ra ở đó là con lai gốc Việt hoặc có cha mẹ người Việt.
Xuất khẩu lao động
Đài Loan là một địa điểm quan trọng cho lao động xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt trong công nghiệp nặng và ngư nghiệp. Năm 2002, lao động Việt Nam tại Đài Loan chiếm khoảng 28,5% (13.200 người) trong số 46.200 người Việt Nam đang lao động ở nước ngoài, khiến Đài Loan làm nước đứng thứ nhì, trước Lào và chỉ sau Malaysia; ngay cả sau khi xuất khẩu lao động Việt Nam đến Hàn Quốc và Nhật Bản đã giảm bớt, Đài Loan vẫn giữ vị trí quan trọng của mình.
Từ khi Hội đồng Lao động của Đài Loan cho phép thuê mướn người Việt Nam năm 1999, ô-sin Việt Nam bắt đầu chiếm tỷ lệ lớn của phụ nữ Việt Nam tại Đài Loan. Giữa những năm 2000 và 2003, số người ô-sin Việt Nam đã tăng gấp 15 lần, từ 2.634 người đến 40.397 người, biến họ trở thành nhóm ô-sin lớn thứ nhì theo quốc gia, cao hơn cả người Philippines và sau người Indonesia; họ chiếm khoảng 1/3 tổng số người giúp việc tại gia ở đảo này. Người Philippines trước đây là nhóm giúp việc lớn nhất, vì kiến thức tiếng Anh của họ cho phép họ làm người dạy kèm lý tưởng cho con cháu trong gia đình họ giúp việc. Tuy nhiên, kiến thức tiếng Anh tốt của họ làm quan hệ chủ-tớ mất cân bằng vì các người chủ ít có kiến thức tiếng Anh; người Việt và người Indonesia được chọn vì họ có ít kiến thức tiếng Anh hơn, và vì thế họ có ít khả năng lập nhóm và tìm hiểu thông tin ở ngoài xã hội Đài Loan hơn.
Đến năm 2004, Việt Nam đã xuất khẩu 37.700 lao động đến Đài Loan hằng năm, hầu hết làm người giúp việc nhà và nhân viên bệnh viện. Tuy nhiên, trong năm 2005, chính phủ Đài Loan đã ra lệnh ngừng tuyển người Việt vì người Việt có tỷ lệ bỏ việc cao nhất trong tất cả các người châu Á tại Đài Loan. Đến năm sau, Đài Loan và Việt Nam đã thương lượng lại hợp đồng cho lao động Việt Nam, kéo dài thời gian làm việc từ ba đến sáu năm và cắt bớt thủ tục, và lập ra một chính sách chính thức để người lao động có thể than phiền về các người chủ; tuy nhiên, số tiền đặc cọc cũng được tăng lên, nhằm giảm tỷ lệ bỏ hợp đồng của các lao động.
Kết hôn
Mặc dù bất hợp pháp, các dịch vụ làm mai mối quốc tế vẫn phổ biến tại Việt Nam; tính đến năm 2005, 118.300 phụ nữ Việt Nam, phần lớn từ miền Nam, đã kết hôn với người Đài Loan. Từ năm 2001, phụ nữ Việt Nam đã chiếm 49% số cô dâu nước ngoài tại Đài Loan. Tuổi trung bình của họ là giữa 25 và 26 tuổi, trong khi tuổi trung bình của chú rể là 36; 54% đến từ Thành phố Hồ Chí Minh. 73% là người Kinh, trong khi số còn lại 27% là người Hoa. 72.411 (60%) trong tất cả các cô dâu Việt Nam tại Đài Loan trong năm 2005 đã kết hôn trong vòng 10 năm trước. Phụ nữ Việt Nam cưới chồng Đài Loan chiếm 85% trong số 11.973 người nhập quốc tịch Trung Hoa Dân quốc năm 2006.
Chính phủ Việt Nam đã tạo một số quy định về hôn nhân quốc tế giữa 2002 và 2005, trong đó có việc cấm kết hôn nếu chênh lệch tuổi quá cao, và đòi hỏi các người cưới nhau phải có một ngôn ngữ tương đồng.
Chính phủ Trung Hoa Dân quốc cũng muốn hạn chế việc di cư theo diện hôn nhân, nhưng khác với chính phủ Việt Nam, chỉ có thể sửa đổi chính sách thị thực. Họ đã thay đổi chính sách này: trước kia họ đã phỏng vấn từng người để cấp thị thực, rồi đổi thành phỏng vấn nhóm vào năm 1999; năm 2005, họ hạn chế 20 lần phỏng vấn mỗi ngày. Đến năm 2007, số cô dâu đã giảm bớt từ cao điểm 14.000 mỗi năm thành 1/3 số lượng đó.
Theo Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn, khoảng 3.000 phụ nữ Việt Nam từng kết hôn với người Đài Loan đã trở thành người không có quốc tịch sau khi ly dị; họ đã từ bỏ quốc tịch Việt Nam để nhập tịch Trung Hoa Dân quốc sau khi lấy chồng, nhưng lại trở về Việt Nam sau khi ly dị và từ bỏ quốc tịch Trung Hoa Dân quốc khi điền đơn xin lại quốc tịch Việt Nam. Con cái họ, vì chỉ có quốc tịch Trung Hoa Dân quốc và chưa bao giờ từng có quốc tịch Việt Nam, không thể nhập học trong các trường công tại Việt Nam.
Liên kết ngoài
Đài Loan Đài Loan Thể loại:Quan hệ Đài Loan – Việt Nam
Scaphyglottis boliviensis
Scaphyglottis boliviensis là một loài lan được tìm thấy từ Trung Mỹ đến Nam Mỹ nhiệt đới.
Tham khảo
boliviensis
Tục nối dây
Tục nối dây là một tập tục đã có từ lâu đời ở nhiều dân tộc trên thế giới, thường là ở các dân tộc theo chế độ mẫu hệ.
Sân vận động Olímpic Lluís Companys
Sân vận động Olímpic Lluís Companys (, trước đây có tên gọi là Sân vận động Olímpic de Montjuïc hay Estadio de Montjuic) là một sân vận động ở Barcelona, Catalunya, Tây Ban Nha. Ban đầu được xây dựng vào năm 1927 cho Triển lãm thế giới 1929 và cuộc đấu thầu giành quyền đăng cai Thế vận hội Mùa hè 1936 của Barcelona. Sân được cải tạo vào năm 1989 để tổ chức Thế vận hội Mùa hè 1992 và Paralympics 1992. Sân trở thành sân nhà của FC Barcelona cho mùa giải 2023–24 do việc cải tạo sân Camp Nou.
Tục nối dây
Hình thức
Theo tục nối dây, khi người vợ qua đời, người chồng muốn tái hôn buộc phải lấy một người con gái trong gia đình vợ có thể là em gái vợ còn rất nhỏ tuổi hay thậm chí là người chị vợ già hơn mình rất nhiều miễn là người đó chưa có chồng. Những người đó gọi là người nối dây. Nếu không còn người để nối dây thì người chồng phải về lại nhà mẹ đẻ với hai bàn tay trắng. Ngược lại, nếu người chồng mất mà gia đình chồng không muốn mất của cũng phải đưa người (anh trai hay em trai chưa có vợ của người chồng) sang nhà người vợ đã mất để thực hiện tục nối dây.
Sân vận động Olímpic Lluís Companys
Sân vận động nằm ở Anella Olímpica, Montjuïc, một ngọn đồi lớn ở phía tây nam thành phố. Với sức chứa hiện tại là 55,926, đây là sân vận động lớn thứ 6 ở ​​Tây Ban Nha và lớn thứ 2 ở Catalunya.
Lịch sử
Sân được thiết kế bởi kiến ​​trúc sư Pere Domènech i Roura cho Triển lãm thế giới 1929, chính thức khánh thành vào ngày 20 tháng 5 năm 1929. Lễ khánh thành bao gồm trận đấu bóng bầu dục giữa Tây Ban Nha và Ý, trận bóng đá giữa Catalunya và Bolton.
Tục nối dây
Ở Việt Nam
Ở Việt Nam tục nối dây trước đây rất phổ biến ở các dân tộc thiểu số ở miền trung, Tây Nguyên như người Ê Đê. Tục nối dây khiến của cải luôn tập trung trong một gia đình, dòng họ, con cái luôn được quan tâm không có chuyện mẹ ghẻ con chồng như ở người Kinh vì vẫn trong họ tuy nhiên nó vẫn là một vấn đề gây nhiều tranh cãi, một số quan điểm cho rằng nó là hủ tục cần xóa bỏ vì không đem đến sự tự do trong hôn nhân, một số quan điểm khác lại ủng hộ và cho rằng nó có tính nhân văn cao.
Sân vận động Olímpic Lluís Companys
Lịch sử
Sân được dùng để tổ chức Olympic của Nhân dân vào năm 1936, một sự kiện nhằm phản đối Thế vận hội Mùa hè 1936 ở Berlin, nhưng sự kiện này đã phải hủy bỏ do sự bùng nổ của Nội chiến Tây Ban Nha.
Tục nối dây
Tham khảo
http://thoidai.com.vn/old/gia-dinh-viet/tap-tuc/tuc-noi-day-cua-nguoi-e-de_t209c51n29085
Sân vận động Olímpic Lluís Companys
Lịch sử
Năm 1955, sân là nơi tổ chức Đại hội Thể thao Địa Trung Hải. Năm 1957, sân đã tổ chức trận chung kết Cúp Nhà vua Tây Ban Nha giữa FC Barcelona và RCD Espanyol.
Vào những năm bảy mươi, sân không được sử dụng và khán đài bị xuống cấp. Khi Giải đua ô tô Công thức 1 Tây Ban Nha và các cuộc đua khác được tổ chức tại đường đua Montjuïc, sân được sử dụng làm bãi tập cho các đội. Do những lo ngại về an toàn, giải đua Công thức 1 năm 1975 gần như bị các tay đua tẩy chay.
Tục nối dây
Tham khảo
Thể loại:Luật tục của người Ê Đê Thể loại:Tây Nguyên
Sân vận động Olímpic Lluís Companys
Lịch sử
Trong cuộc đấu thầu giành quyền đăng cai Thế vận hội Mùa hè 1992 của Barcelona, sân đã được cải tạo hoàn toàn với sự tham gia của kiến ​​trúc sư Vittorio Gregotti người Ý. Năm 1989, địa điểm được khánh thành lại cho IAAF Continental Cup. Ba năm sau, sân được dùng để tổ chức lễ khai mạc, bế mạc và bộ môn điền kinh của Thế vận hội và cũng được sử dụng trong Paralympics.
Sân vận động từng là sân nhà của RCD Espanyol từ năm 1997 đến năm 2009. Lần cuối sân xuất hiện tại La Liga là mùa giải 2008–2009, trước khi Espanyol chuyển đến sân vận động RCDE.
Năm 2001, sân vận động được đổi tên theo tên cựu chủ tịch của Chính phủ Catalunya, Lluís Companys, người đã bị xử tử tại Lâu đài Montjuïc gần đó vào năm 1940 bởi chế độ Franco. Vào năm 2010, sân vận động đã tổ chức giải vô địch điền kinh châu Âu lần thứ 20.
Vào mùa giải 2023–24, sân đóng vai trò là sân nhà của FC Barcelona do quá trình cải tạo Camp Nou, dự kiến ​​sẽ hoàn thành vào mùa giải 2025–26.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân vận động Olympic Thể loại:FC Barcelona Thể loại:RCD Espanyol Thể loại:Địa điểm thi đấu Thế vận hội Mùa hè 1992 Thể loại:Địa điểm điền kinh Olympic Thể loại:Khởi đầu năm 1929 ở Tây Ban Nha Thể loại:Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1929
NGC 3883
nhỏ|Hình ảnh NGC 3883 của [[Sloan Digital Sky Survey|SDSS]] NGC 3883 là tên của một thiên hà xoắn ốc lớn có độ sáng bề mặt thấp nằm trong chòm sao Sư Tử. Khoảng cách của nó với chúng ta là khoảng xấp xỉ 330 triệu năm ánh sáng. Nó nằm trong cụm thiên hà Sư Tử. NGC 3883 có một điểm phình nổi bật nhưng lại không có nhân thiên hà hoạt động. Thiên hà này có cách nhánh xoắn ốc kết cụm trong đĩa của nó. Vào ngày 13 tháng 4 năm 1785, nhà thiên văn học người Anh gốc Đức William Herschel phát hiện ra thiên hà này.
Sự hình thành sao
Mặc dù nó có nhiều khí hydro nguyên tử (HI), NGC 3883 thì có màu rất là đỏ và có rất ít lượng phát ra H-Alpha. Điều này nghĩa là sự hình thành sao của nó đã bắt đầu kết thúc cách đây rất lâu trong khi phần bên trong thì vẫn tiếp tục hình thành sao mới để làm cho môi trường liên sao giàu lên và sau đó sử dụng hết các chất khí còn lại. Có thể các khu vực bên ngoài của thiên hà đã hình thành sao trong một vài thế hệ vì mật độ HI thấp trong thiên hà này. Tuy nhiên Donas và các đồng sự đã cho thấy sự phát xạ tia cực tím của NGC 3883 chủ yếu là từ các ngôi sao có khối lượng trung bình, trẻ trong khu vực bên ngoài. Nghĩa là vẫn có sự hình thành sao ở đó.
Do số lượng sao hình thành ít tính tới thời điểm hiện tại của NGC 3883, nên nó được xem là thiên hà thiếu máu.
Dữ liệu hiện tại
Theo như quan sát, đây là thiên hà nằm trong chòm sao Sư Tử và dưới đây là một số dữ liệu khác:
Xích kinh 11:46:47.2
Giá trị dịch chuyển đỏ 0.023433 Cấp sao biểu kiến 13.40
Vận tốc xuyên tâm 7025 km/s
Kích thước biểu kiến 3.0 x 2.4
Loại thiên hà SA(rs)b
Epeolus ainsliei
Epeolus ainsliei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1932.
Tham khảo
Thể loại:Epeolus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1932
Amata takamukuana
Amata takamukuana là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
T
Kıraçtepe, Karlıova
Kıraçtepe là một xã thuộc huyện Karlıova, tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 162 người.
Thỏ bảy màu
Thỏ Bảy Màu là tên một loạt truyện tranh ngắn do họa sĩ Huỳnh Thái Ngọc sáng tác từ năm 2014. Loạt truyện ban đầu thuộc dạng ngắn và được đăng tải chủ yếu trên Facebook. Đến năm 2015, tập truyện đầu tiên của Thỏ bảy màu đã được ra mắt với tên Thỏ bảy màu - Timeline của tôi có gì? do nhà xuất bản Thế giới phát hành. Tập truyện thứ hai đã được ra mắt sau đó 7 năm có tên Thỏ bảy màu và những người nghĩ nó là bạn do nhà xuất bản Dân trí phát hành. "Nghe lời thỏ, coi như bỏ" được xem là khẩu hiệu xuyên suốt của bộ truyện. Bản quyền nhân vật hiện trực thuộc của Công ty TNHH T7M tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 16 tháng 11 năm 2022, đội ngũ sản xuất Thỏ bảy màu đã tiến hành gọi vốn 1,2 tỷ đồng để sản xuất phim hoạt hình Hoạt hình con thỏ với 10 tập, tổng thời lượng 120 phút trong mùa đầu tiên. Đến cuối tháng 2, dự án Hoạt hình con thỏ đã chính thức gọi vốn thành công và trở thành dự án gọi vốn cộng đồng lớn nhất Việt Nam thành công từ trước đến nay. Dự kiến những tập phim của Hoạt hình con thỏ sẽ được ra mắt trong năm 2023.
Thỏ Bảy Màu
Thỏ bảy màu là nhân vật chính xuyên suốt bộ truyện sở hữu ngoại hình đáng yêu, dễ thương nhưng rất độc miệng. Tính cách của Thỏ được xây dựng ngang ngược, lươn lẹo nhưng về bản tính khá tốt tính. Thỏ 5 tuổi, không có bạn bè trong cuộc sống. Tuy nhiên, Thỏ chưa bao giờ cảm thấy bản thân mình cô đơn cả. Được lồng tiếng bởi Đỗ Trần Thủy Tiên.
Ceratolejeunea moniliata
Ceratolejeunea moniliata là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Herzog mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ceratolejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Thỏ bảy màu
Xô
Xô là cô gái duy nhất trong tuyến nhân vật chính của bộ truyện. Ở độ tuổi 17, được diễn tả yêu cái đẹp và rất thích làm điệu. Được lồng tiếng bởi Lương Minh Trang.
Sáng tác
Tác giả Huỳnh Thái Ngọc chia sẻ vào năm 2014, anh đã xây dựng Thỏ bảy màu theo tính cách của bản thân nên nhân vật mới có tính tình thì xốc nổi, ngang ngược và không quan tâm tới mọi người xung quanh. Chị Xô là cách nhìn của Ngọc với phụ nữ khi anh còn trẻ. Ông Năm là hình tượng của Đen Vâu, còn tính cách là chung chung giữa các ông bà già của thời đại trước. "Nghe lời thỏ, coi như bỏ" được xem là khẩu hiệu xuyên suốt của bộ truyện. Ban đầu anh đã định cho ra đời một nhân vật tròn trịa tương tự Doraemon nhưng sau đó thì anh vẽ thêm tay vào. Lý do Thỏ bảy màu màu trắng là do anh lười tô màu.
Truyện tranh
Ban đầu loạt truyện được sản xuất dạng ngắn và đăng tải miễn phí trên Facebook. Sau thành công của phiên bản truyện ngắn, tính đến tháng 11 năm 2022, hai tập truyện về Thỏ bảy màu đã được xuất bản bởi lần lượt bởi Nhà xuất bản Thế giới và Nhà xuất bản Dân trí.
Hoạt hình ngắn
Đầu năm 2021, Huỳnh Thái Ngọc đã thành lập studio cho Thỏ bảy màu nhằm phát triển những đoạn video ngắn cho nhân vật này. Tuy nhiên, hầu hết các sản phẩm đều mang tính giới thiệu, quảng bá cho các tựa game, doanh nghiệp như Liên Minh Huyền Thoại, Liên Quân và Genshin Impact. Kênh YouTube của Thỏ bảy màu cũng đã thu hút 1,2 triệu lượt đăng ký và 100 triệu lượt xem với những đoạn video hoạt hình ngắn kéo dài từ 4–6 phút. Đến ngày 22 tháng 6 năm 2022, dự án hợp tác đầu tiên giữa ê-kíp Thỏ bảy màu cùng Sun Wolf Animation Studio đã được ra mắt có tên Thỏ bảy màu và hành trình chuyển sinh thu hút khoảng 5 triệu lượt xem. Tập phim Cái Tết của ông Năm của Thỏ bảy màu cũng đã lọt vào top 10 video nổi bật Việt Nam trong năm 2022 khi đứng ở vị trí thứ 5. Mất 2 tháng để tập phim Cái Tết của ông Năm được hoàn thành.
Vào ngày 19 tháng 1 năm 2022, ê-kíp sản xuất bộ phim đã cho ra mắt Thỏ bảy màu: Thần bài miền Tây, bộ phim hoạt hình thuần Việt duy nhất được ra mắt trong dịp Tết Nguyên đán 2023. Dự án đã ngay lập tức cán mốc 10 triệu lượt xem và đứng nhất vị trí thịnh hành sau 4 ngày lên sóng.
Quá trình gọi vốn
Vào ngày 16 tháng 11 năm 2022, đội ngũ sản xuất bộ phim đã tiến hành kêu gọi vốn sản xuất khoảng 1,2 tỷ đồng trong 60 ngày để thực hiện làm phim hoạt hình chiếu mạng dài tập cho nhân vật Thỏ bảy màu. Bộ phim được dự kiến kéo dài khoảng 10 phút với tổng thời lượng là 120 phút cho mùa đầu tiên. Bộ phim sẽ là sự kết hợp sản xuất giữa Sun Wolf Animation Studio và đội ngũ của Thỏ bảy màu. Số tiền gọi vốn 1,2 tỷ đồng chỉ là số tiền cho 3 tập phim đầu tiên. Để sản xuất toàn bộ 10 tập phim cùng 2 tập đặc biệt cho mùa đầu tiên được ê-kíp ước lượng khoảng 16 tỷ đồng. Trong đoạn video giới thiệu, tựa phim có tên chính thức là Hoạt hình con thỏ.
Sản xuất
Trong mùa đầu tiên bộ phim Hoạt hình con thỏ sẽ do Huỳnh Thái Ngọc làm kịch bản và đạo diễn cho bộ phim. Trong khi đó, Nguyễn Tiến Sơn, người sáng lập Sun Wolf Animation sẽ trở thành nhà sản xuất cho sê-ri. Theo ê-kíp sản xuất, 3 tập đầu tiên của bộ phim sẽ được lên sóng trong quý I; tập 4 đến 6 trong quý II; tập 7 đến tập 10 trong quý IV và hai tập đặc biệt vào tháng 12 năm 2023. Bộ phim sẽ được xoay quanh những yếu tố văn hóa đặc trưng của Việt Nam.
Liên kết ngoài
Thể loại:Truyện tranh Việt Nam Thể loại:Hoạt hình Việt Nam Thể loại:Nhân vật giả tưởng Thể loại:Việt Nam năm 2014
Bằng Hữu
Bằng Hữu là một xã thuộc huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Xã Bằng Hữu có diện tích 32,11 km², dân số năm 1999 là 2.623 người, mật độ dân số đạt 82 người/km².
Theo thống kê năm 2019, xã Bằng Hữu có diện tích 32,11 km², dân số là 2.468 người, mật độ dân số đạt 77 người/km².
Ampelozizyphus guaquirensis
Ampelozizyphus guaquirensis là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được Winfried Meier và Paul E. Berry mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Phân bố
Loài này được tìm thấy ở Venezuela.
Chú thích
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008 Thể loại:Thực vật Venezuela
Acanthostracion quadricornis
Acanthostracion quadricornis là một loài cá biển thuộc chi Acanthostracion trong họ Cá nóc hòm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.
Từ nguyên
Từ định danh quadricornis được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: quadri (“bốn”) và cornis (“sừng”), hàm ý đề cập đến cặp ngạnh trên ổ mắt và cặp thứ hai ở các góc sau của giáp lưng loài này.
Phân bố và môi trường sống
A. quadricornis có phân bố rộng rãi ở Tây Đại Tây Dương, từ bang Massachusetts (Hoa Kỳ) và Bermuda trải dài về phía nam, băng qua vịnh México và biển Caribe đến Brasil, bao gồm đảo Trindade xa bờ. Một vài cá thể lang thang được tìm thấy ở Nam Phi.
Whitley (1965) đã mô tả loài Acanthostracion bucephalus dựa trên một mẫu vật từ Queensland, Úc. Tuy nhiên, Matsuura (2014) cho rằng đó thực sự là A. quadricornis, nhiều khả năng là loài này đến được đây theo nước dằn từ một con tàu hoặc được thả từ một bể cá.
A. quadricornis thường sống trên thảm cỏ biển và được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 80 m. Một mẫu cá bột (tổng chiều dài gần 2 cm) của loài này được phát hiện ở hạ lưu sông Hudson.
Mô tả
nhỏ|Cá con Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở A. quadricornis là 55 cm, nhưng thường gặp với kích thước khoảng 20 cm. Cá có màu xám nâu đến vàng lục, nhiều vệt sọc màu xanh lục lam khắp thân và đầu. Có một sọc xanh dài từ mõm đến gốc vây hậu môn. Cá con màu vàng nâu với những đốm xanh có viền đen.
Số tia vây ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 11–12.
Sinh thái
Thức ăn của A. quadricornis là hải miên, hải tiêu, hải quỳ, san hô mềm và động vật giáp xác.
Ở ngoài khơi Venezuela, A. quadricornis đẻ trứng từ tháng 1 đến tháng 2 và tháng 6 đến tháng 9.
Thương mại
Tuy được ghi nhận là có thể gây ngộ độc ciguatera, A. quadricornis vẫn được tiêu thụ và được đánh giá là một loại cá thực phẩm chất lượng. A. quadricornis cũng là một loài thành phần trong ngành thương mại cá cảnh.
Tham khảo
Q Thể loại:Cá Đại Tây Dương Thể loại:Cá Mỹ Thể loại:Cá Bermuda Thể loại:Cá vịnh Mexico Thể loại:Cá México Thể loại:Cá Caribe Thể loại:Cá Tiểu Antilles Thể loại:Cá Colombia Thể loại:Cá Venezuela Thể loại:Cá Brasil Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758 Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Basavanahalli, Mysore
Basavanahalli là một làng thuộc tehsil Mysore, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Mysore
Centaurea sicula
Liên kết ngoài
Thể loại:Centaurea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Hygrotus fontinalis
Hygrotus fontinalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Leech miêu tả khoa học năm 1966.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hygrotus
Hypoplexia conjuncta
Hypoplexia conjuncta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypoplexia
Katy Perry
Katheryn Elizabeth Hudson (sinh ngày 25 tháng 10 năm 1984), thường được biết đến với nghệ danh Katy Perry, là một nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc và nhân vật truyền hình người Mỹ. Nổi tiếng vì tầm ảnh hưởng của cô đối với nhạc pop hiện đại và phong cách camp, Perry đã được tạp chí Vogue gọi là "Nữ hoàng Camp". Theo đuổi sự nghiệp nhạc phúc âm năm 16 tuổi, Perry phát hành album đầu tay không gặt hái được thành công về mặt thương mại, Katy Hudson (2001), dưới nhãn hiệu Red Hill Records. Cô chuyển đến Los Angeles năm 17 tuổi để dấn thân vào nền âm nhạc thế tục, lấy nghệ danh "Katy Perry" từ tên họ thời con gái của mẹ mình. Cô đã thu âm một album trong quá trình làm việc với Columbia Records, nhưng cô đã bị Columbia chấm dứt hợp đồng trước khi ký hợp đồng với Capitol Records.
Perry trở thành ngôi sao nổi tiếng vào năm 2008 với album phòng thu thứ hai, One of the Boys, một album thuộc dòng nhạc pop rock bao gồm đĩa đơn đầu tay "I Kissed a Girl" và đĩa đơn tiếp theo "Hot n Cold", lần lượt đạt vị trí quán quân và thứ ba trên Billboard Hot 100 của Hoa Kỳ. Album nhạc pop mang âm hưởng disco Teenage Dream (2010) có 5 đĩa đơn đạt vị trí số một tại Mỹ—"California Gurls", "Teenage Dream", "Firework", "E.T." và "Last Friday Night (T.G.I.F.)"—nó trở thành album đầu tiên của một nữ nghệ sĩ solo đạt được thành tích này. Bản tái bản của album Teenage Dream mang tên Teenage Dream: The Complete Confection (2012) sau đó đã cho ra đời đĩa đơn quán quân tại Hoa Kỳ "Part of Me". Album phòng thu tiếp theo của cô Prism (2013) xoay quanh chủ đề về quyền phụ nữ đã có hai đĩa đơn đứng đầu tại Hoa Kỳ là "Roar" và "Dark Horse". Cả hai video nhạc tương ứng đã giúp Perry trở thành nghệ sĩ đầu tiên có nhiều video cán mốc một tỷ lượt xem trên Vevo. Album electropop Witness (2017) có chủ đề liên quan đến chủ nghĩa nữ quyền và bao hàm một thông điệp chính trị, trong khi Smile (2020) mang thông điệp về việc trở thành một người mẹ trong thời gian gần đây và hành trình chữa lành sức khỏe tâm thần của cô. Sau đó, Perry bắt tay thực hiện buổi hòa nhạc lưu trú ở Las Vegas mang tên Play (2021–nay), nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình và thành công về mặt thương mại.
Perry là một trong những nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất thế giới, với doanh số hơn 143 triệu đĩa trên toàn thế giới. Tất cả các album phòng thu của cô được phát hành dưới nhãn hiệu Capitol đều đã vượt mốc một tỷ lượt stream trên Spotify một cách riêng lẻ, tổng cộng đã đạt được sáu tỷ lượt stream. Cô có 9 đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100, ba album quán quân Billboard 200 và nhận được nhiều giải thưởng khác nhau, bao gồm 5 kỷ lục Guinness thế giới, 5 giải thưởng Âm nhạc Billboard, 5 giải thưởng Âm nhạc Mỹ, 1 giải Brit và 1 giải Juno. Perry được Forbes xếp vào danh sách những người phụ nữ có thu nhập cao nhất trong âm nhạc thường niên từ năm 2011 đến năm 2019. Màn trình diễn trong giờ nghỉ giải lao Super Bowl của cô được theo dõi nhiều nhất trong lịch sử. Cô còn là người phụ nữ được theo dõi nhiều nhất trên Twitter, với hơn 108 triệu người theo dõi. Ngoài âm nhạc, cô còn phát hành một bộ phim tài liệu tự truyện có tựa đề Katy Perry: Part of Me vào năm 2012, tham gia lồng tiếng cho Tí Cô Nương trong bộ phim Xì Trum năm 2011 và phần tiếp theo vào năm 2013. Perry cũng làm giám khảo cho American Idol từ năm 2018 đến nay, bắt đầu từ mùa thứ 16 với mức thù lao kỷ lục 25 triệu đô la Mỹ mỗi mùa (cao nhất đối với một nghệ sĩ nữ).
1984–1998: Cuộc sống thiếu thời và gia đình
Katheryn Elizabeth Hudson sinh ngày 25 tháng 10 năm 1984 tại Santa Barbara, California trong một gia đình có hai mục sư thuộc Phong trào Ngũ Tuần, Mary Christine (nhũ danh Perry) và Maurice Keith Hudson, của Đoàn Mục Sư Keith Hudson, hai người tự xem là được sinh lại và có đức tin vào Chúa Giê-su sau những năm tháng "tuổi trẻ hoang đàng". Em trai của Perry, David (sinh năm 1988) là ca sĩ chính của ban nhạc Hudson. Cô và David có một người chị gái tên là Angela (sinh năm 1982). Keith mang dòng máu Anh trong khi Mary lại có gốc gác từ Ireland, Bồ Đào Nha, Anh và Đức. Cũng từ Mary, Perry còn là cháu gái kế của nam đạo diễn và sản xuất Frank Joseph Perry, Jr. (1930–1995). Từ lúc lên 3 tới 11 tuổi, Perry thường xuyên phải đi khắp nơi cùng gia đình khi cha mẹ cô thực hiện nhiều buổi truyền giáo trên khắp đất nước, trước khi họ ổn định tại Santa Barbara. Khi còn nhỏ, cô cùng các anh chị em tham gia nhiều trường học và hội trại theo tôn giáo, bao gồm trường đạo Chúa Santa Barbara trong những năm chính khoá. Cả gia đình cô phải sống trong cảnh túng thiếu, nhiều lần sử dụng chương trình cung cấp thức ăn cho người nghèo và dùng thức ăn trong ngân quỹ để chia sẻ cùng giáo đoàn ở nhà thờ của cha mẹ cô.
Trong những năm trưởng thành, cô thường xuyên nghe thể loại nhạc Phúc âm, khi gia đình không ủng hộ việc nghe những "loại nhạc trần tục" lúc bấy giờ. Perry khám phá âm nhạc lúc đó nhờ những lần lén nghe đĩa CD và xem kênh MTV ở nhà khi cha mẹ không để ý. Cô còn thường lấy những cuộn băng cassette của chị để tập luyện và hát chúng trước sự chứng kiến của cha mẹ mình. Perry bắt đầu học hát từ năm 9 tuổi, sau đó bắt đầu sáp nhập vào đoàn mục sư của cha mẹ cô và tham gia hát tại các nhà thờ cho đến lúc 16 tuổi. Vào sinh nhật thứ 13, Perry được tặng cây đàn guitar đầu tiên, và trình bày các bài hát tự sáng tác. Lúc còn thiếu niên, Perry tập chơi trượt ván, trượt pa-tanh và lướt sóng. David có lần mô tả cô như là một "tomboy" trong khoảng thời gian này. Perry còn học nhảy swing, Lindy Hop, và jitterbug trong một trung tâm giải trí tại Santa Barbara.
1999–2006: Khởi đầu sự nghiệp, Katy Hudson và Fingerprints
Sau khi Perry hoàn tất chương trình năm đầu tại trường Trung học Dos Pueblos, cô quyết định rời khỏi trường để theo đuổi sự nghiệp âm nhạc của mình. Cô đăng ký một khoá opera tiếng Ý tại Nhạc Viện Phía Tây ở Santa Barbara. Khả năng ca hát của cô nhận được sự chú ý từ Steve Thomas và Jennifer Knapp, những người sau này đã dắt cô về Nashville, Tennessee để hoàn thiện kỹ năng sáng tác. Tại Nashville, cô bắt đầu ghi âm những bản thu thử đầu tiên và được dạy cách chơi guitar và phác thảo bài hát. Sau khi ký hợp đồng với hãng Red Hill Records, Perry bắt tay vào thu âm và phát hành album đầu tay Katy Hudson vào ngày 8 tháng 2 năm 2001. Để quảng bá cho album, cô tham gia trình diễn trong The Strangely Normal Tour bên cạnh Phil Joel, đồng thời phát hành đĩa đơn "Trust in Me" vào tháng 2 và "Search Me" vào tháng 6 năm 2001. Album là một thất bại về thương mại, bán ra tổng cộng chưa tới 200 bản, trước khi hãng thu âm phải chấm dứt hợp đồng vào tháng 12 năm 2001. Nhằm chuyển đổi từ dòng nhạc Phúc âm sang các thể loại mang tính đại chúng hơn, Perry tham gia đồng sáng tác cùng nhà sản xuất Glen Ballard và chuyển tới Los Angeles, California năm 17 tuổi. Vào năm 2003, cô trình diễn dưới nghệ danh "Katheryn Perry" để tránh nhầm lẫn với tên của nữ diễn viên Kate Hudson, trước khi chuyển sang nghệ danh "Katy Perry".
Năm 2004, Perry ký kết với hãng đĩa của Ballard, Java, lúc đó còn liên kết với hãng The Island Def Jam Music Group. Cô bắt đầu thực hiện album đầu tay, nhưng đĩa nhạc bị hoãn lại do Java kết thúc hợp đồng. Ballard sau đó giới thiệu Perry tới Tim Devine, một nhà điều hành A&R của Columbia Records và ký hợp đồng dưới tư cách nghệ sĩ đơn ca. Đến tháng 11 năm 2006, Perry đã hoàn thành việc sáng tác và thu âm bài hát cho tác phẩm đầu tay tại Columbia của cô có tựa đề Fingerprints (với một số ca khúc từ thời điểm này xuất hiện trong One of the Boys), dự kiến phát hành vào năm 2007. Một số bài hát từ Fingerprints không xuất hiện trong One Of The Boys đã được giao cho các nghệ sĩ khác thể hiện, chẳng hạn như I Do Not Hook Up" và "Long Shot" cho Kelly Clarkson và "Rock God" cho Selena Gomez & the Scene.
Perry đã làm việc với nhiều nhạc sĩ bao gồm Desmond Child, Greg Wells, Butch Walker, Scott Cutler/Anne Previn, The Matrix, Kara DioGuardi, Max Martin và Dr. Luke. Ngoài ra, sau khi Devine đề nghị nhóm sáng tác Matrix trở thành một "nhóm nhạc thực thụ", cô đã thu âm một album, The Matrix, cùng họ. The Matrix đã được lên kế hoạch phát hành vào năm 2004 nhưng đã bị hủy bỏ do sự khác biệt về tư duy sáng tạo. Nó được phát hành vào năm 2009 sau khi phát hành One of the Boys. Perry đã bị Columbia chấm dứt hợp đồng vào năm 2006 khi Fingerprints sắp hoàn thành. Sau khi bị công ty chấm dứt hợp đồng, cô làm việc tại một công ty A&R tư nhân, Taxi Music.
Perry đạt được một vài thành công trong khoảng thời gian này. Một trong những bài hát cô đã thu âm cho album của mình cùng với Ballard, "Simple", được xuất hiện trong phần nhạc phim của The Sisterhood of the Traveling Pants vào năm 2005. Cô còn góp giọng trong bài hát "Old Habits Die Hard" của Mick Jagger, được đưa vào làm nhạc phim của bộ phim năm 2004 Alfie. Cô đã hát nền trong đĩa đơn "Goodbye for Now" của P.O.D., được giới thiệu ở cuối video âm nhạc của bài hát vào năm 2006 và biểu diễn trực tiếp ca khúc này cùng với họ trong chương trình The Tonight Show with Jay Leno. Cuối tháng 11 năm đó, cô đóng vai người tình với bạn trai thật ngoài đời, Travie McCoy của nhóm Gym Class Heroes, trong video ca nhạc "Cupid's Chokehold".
2007–2009: Thành công vượt bậc với One of the Boys
Sau khi bị hãng Columbia cắt hợp đồng vào năm 2006, Perry được tiến cử đến chủ tịch Jason Flom của hãng đĩa Virgin Records bởi nhà đại diện công khai của hãng, Angelica Cob-Baehler. Flom bị thuyết phục và giúp cho Katy có hợp đồng cùng Capitol Music, một hãng đĩa hợp nhất từ Virgin và Capital vào tháng 4 năm 2007. Hãng tạo điều kiện cho cô hợp tác cùng nhà sản xuất Dr. Luke để phục vụ cho album phòng thu sắp tới, mà thành quả là hai bài hát "I Kissed a Girl" và "Hot n Cold" mà họ đồng sáng tác trong album One of the Boys. Một chiến dịch mở ra cùng lúc với thời điểm phát hành video "Ur So Gay" của cô hồi tháng 11 năm 2007, nhằm giới thiệu cô đến thị trường âm nhạc và định hình hình ảnh. Một đĩa mở rộng kỹ thuật số cũng phát hành nhằm tạo dấu ấn. Madonna quảng bá cho "Ur So Gay" khi đề cao bài hát này trong chương trình JohnJay & Rich vào tháng 4 năm 2008. Vào tháng 3 năm 2008, Perry tham gia trong vai ca sĩ phòng trà trong tập "Life's Too Short" của loạt phim Wildfire và xuất hiện trong một loạt ảnh vào tháng 6 của tạp chí Restless Style thuộc chương trình The Young and the Restless.
thumb|upright|right|Perry tham gia vào đội hình [[Warped Tour năm 2008]]
Perry phát hành đĩa đơn đầu tiên cùng Capitol, "I Kissed a Girl", vào ngày 28 tháng 4 năm 2008. The River tại Nashville là trạm phát thanh đầu tiên chọn phát ca khúc này. Sau ba ngày xuất hiện, bài hát nhận nhiều lượt yêu cầu của thính giả. Cô còn tham gia hát nền cho bài hát "Another Night in the Hills" trong album hát đơn của Gavin Rossdale, Wanderlust phát hành đầu tháng 6 năm 2008. "I Kissed a Girl" có 7 tuần liên tiếp dẫn đầu Billboard Hot 100. One of the Boys phát hành ngày 17 tháng 6 năm 2008 trong nhiều luồng đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc và leo lên vị trí thứ 9 trên bảng xếp hạng Billboard 200. Đĩa đơn thứ hai, "Hot N Cold" phát hành vào ngày 9 tháng 9. Đĩa đơn đạt đến vị trí thứ ba trên Billboard Hot 100 và đứng đầu bảng xếp hạng tại Canada, Đức, Hà Lan và Áo. Hai đĩa đơn sau cùng, "Thinking of You" và "Waking Up In Vegas" lần lượt phát hành vào năm 2009, đạt đến top 30 Hot 100. Album đầu tay cùng tên của The Matrix mà Perry thực hiện bị dừng sản xuất trước đây, tái phát hành theo hãng đĩa Let's Hear It của nhóm, nhờ vào sự thành công ở sự nghiệp đơn ca của Perry, vào ngày 27 tháng 1 năm 2009 trên iTunes.
Sau khi kết thúc mối quan hệ cùng McCoy vào tháng 12 năm 2008, Perry lần đầu gặp gỡ chồng tương lai của mình, Russell Brand vào mùa hè năm 2009, khi tham gia bộ phim Get Him to the Greek. Cảnh mà cô tham gia, khi cả hai hôn nhau, bị cắt khỏi phim. Cô bắt đầu hẹn hò cùng Brand sau khi tái ngộ tại MTV Video Music Awards 2009. Cả hai đính hôn vào ngày 31 tháng 12 năm 2009 khi đi dã ngoại tại Rajasthan, Ấn Độ.