cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johnathan Hạnh Nguyễn
Tiểu Sử
Với kinh nghiệm, năng lực của mình, ông đã cùng với năm đối tác khác được Bộ Giao thông Vận tải, Cục hàng không, Tổng công ty hàng không Việt Nam tin tưởng giao thực hiện dự án Nhà ga hành khách quốc tế - Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh với quyết tâm hoàn thành dự án trong vòng 18 tháng kể từ ngày khởi công, và khi nhìn thấy nhật ký công trường cũng như thực tế xây dựng của dự án đã khiến nhiều người thốt lên: Chưa thấy ai làm bài bản, nghiêm chỉnh, quyết liệt như ông Johnathan Hạnh Nguyễn! Và dự án này chính thức đi vào hoạt động vào ngày 30.06.2018 trong sự thán phục của giới chuyên môn.
Ông đã hợp tác với các đối tác như: DFS, SASCO, AUTOGRILL để đầu tư mở hàng loạt chuỗi cửa hàng miễn thuế, chuỗi cửa hàng lưu niệm, chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh và nhiều dịch vụ phi hàng không trên khắp các sân bay Việt Nam, Philippines…
Không chỉ là ông chủ của những doanh nghiệp trăm, nghìn tỷ đồng, "vua hàng hiệu" Hạnh Nguyễn cũng đã đổ 40 triệu USD vào khu mua sắm cao cấp Rex Arcade nằm trong khách sạn Rex, một trong những kiến trúc mang phong cách Pháp và là biểu tượng của Sài Gòn được xây dựng từ năm 1927.
Chưa dừng lại, vua hàng hiệu Johnathan Hạnh Nguyễn còn là chủ một trong những thành viên mang lại cho IPP Group doanh thu lớn nhất là Công ty Imex Pan Pacific, nhà phân phối độc quyền nhiều sản phẩm hàng hiệu tại Việt Nam đã rót 400 tỷ đồng vào Tràng Tiền Plaza.
Ngoài ra ông Johnathan Hạnh Nguyễn còn làm ăn buôn bán, kinh doanh với hai thương hiệu kinh doanh thực phẩm nổi tiếng thế giới là Burger King và gà rán kiểu Mỹ Popeyes Chicken, đồ uống Dunkin’ Donuts. Ông cũng đầu tư vào đồ ăn nhanh với thương hiệu Domino’s Pizza. Hiện các vị trí đẹp nhất của trung tâm đã có sự phủ kín của một loạt thương hiệu như Burberry, Cartier, Dior, Lancôme, Louis Vuitton, MAC Cosmetics, Parfums Christian Dior, Rolex, Miluxe Boutique… Năm 2018, vua hàng hiệu Hạnh Nguyễn đã bắt tay ông lớn KPop tìm kiếm, phát triển tài năng thành các ngôi sao toàn cầu. Ông vua này còn chính thức khai trương cửa hàng bán lẻ và cung cấp dịch vụ Apple mang tên eDiGi vào tháng 9.2018 tại TP.HCM.
Tại hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Kiên Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang Phạm Vũ Hồng và Chủ tịch IPPG Johnathan Hạnh Nguyễn đã ký kết hợp tác xây dựng, đầu tư dự án khu phi thuế quan tại Phú Quốc với tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng, trên tổng diện tích hơn 770.00m2.
Gia đình
Vợ đầu của ông là cháu họ của cựu Đệ nhất phu nhân Philippines – Imeda Marcos, ông bà có ba người con trai và ba người con gái. Con trai trưởng của ông là Henry Nguyễn sinh năm 1981. Louis Nguyễn sinh năm 1983, là chồng của nữ diễn viên Tăng Thanh Hà. Con trai kế là Phillip Nguyễn sinh năm 1984.
Người vợ sau của ông là nữ diễn viên điện ảnh Lê Hồng Thủy Tiên. Trước đây bà từng là tiếp viên hàng không của Vietnam Airlines, bà cũng là nữ diễn viên từng đóng trong bộ phim "Vị đắng tình yêu". Sau khi lập gia đình, bà Thủy Tiên rút lui khỏi màn ảnh và trở thành Tổng giám đốc Công ty IPP. Vợ chồng ông bà Johnathan Hạnh Nguyễn và Thủy Tiên có một con gái, "Jacqueline Nguyễn" sinh năm 1996 và một con trai, "William Hiếu Nguyễn" sinh năm 1998.
Johnathan Hạnh Nguyễn đã thuê riêng một chiếc máy bay Dassault Falcon 8X để chở con gái Tiên Nguyễn, bệnh nhân Covid-19 thứ 32, từ Anh về Việt Nam vào ngày 9 tháng 3 năm 2020 với giá thuê khoảng hơn 400 nghìn USD. Con số này đã tính phí chờ ở sân bay và chi phí khử trùng máy bay.
Hoạt động kinh doanh
Hai năm sau đó, ông là một trong những Việt kiều đầu tiên về nước đầu tư khi thành lập Công ty Liên Thái Bình Dương - Imex Pan Pacific (IPP). Hiện tại ông là Chủ tịch IPP.
Từ năm 1996 đến nay, IPP đã đầu tư hoặc hợp tác đầu tư 30 dự án với tổng số vốn hơn 280 triệu USD. Những dự án này mang lại doanh số hằng năm khoảng 460 triệu USD và tạo công ăn việc làm cho hơn 20.000 lao động ở Việt Nam.
Khen thưởng
Tháng 5 năm 2012, ông được Hạ viện Philippines vinh danh vì những đóng góp trong việc thắt chặt quan hệ Việt Nam-Philippines. Và nhiều bằng khen, huy hiệu các loại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1951 Thể loại:Doanh nhân gốc Việt Thể loại:Doanh nhân Philippines Thể loại:Sơ khai tiểu sử Thể loại:Người Philippines gốc Việt Thể loại:Huân chương Lao động Thể loại:Huân chương Hữu nghị Thể loại:Người Nha Trang Thể loại:Người Việt di cư Thể loại:Cựu sinh viên Viện Đại học Đà Lạt
Charanyca convergens
Charanyca convergens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Charanyca
Yuvalı, Eğirdir
Yuvalı là một xã thuộc huyện Eğirdir, tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 694 người.
Syllepte viridivertex
Syllepte viridivertex là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syllepte
Rose City, Texas
Rose City là một thành phố thuộc quận Orange, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 502 người.
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Texas Thể loại:Quận Orange, Texas
Carex chordorrhiza
Carex chordorrhiza là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được L.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1782.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1782 Thể loại:Thực vật Hoa Kỳ Thể loại:Thực vật Bắc Mỹ Thể loại:Thực vật châu Âu Thể loại:Thực vật châu Á
Dendrobium leytense
Dendrobium leytense là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Nyssocarinus bondari
Nyssocarinus bondari là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Geonoma chlamydostachys
Geonoma chlamydostachys là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Galeano-Garcés mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Geonoma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Galium bryoides
Galium bryoides là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Merr. & L.M.Perry mô tả khoa học đầu tiên năm 1945.
Liên kết ngoài
Thể loại:Galium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1945
Taxiphyllum squamatulum
Taxiphyllum squamatulum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Müll. Hal.) M. Fleisch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Liên kết ngoài
Thể loại:Taxiphyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Adisura anerythra
Adisura anerythra là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Adisura
Syllepte vohilavalis
Syllepte vohilavalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Geonoma chococola
Geonoma chococola là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Wess.Boer mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Liên kết ngoài
Thể loại:Geonoma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968
Acinodendron scrobiculatum
Liên kết ngoài
Thể loại:Acinodendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Bağören, Eğirdir
Bağören là một xã thuộc huyện Eğirdir, tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 178 người.
Charanyca eccentrica
Charanyca eccentrica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Charanyca
Rose Hill Acres, Texas
Rose Hill Acres là một thành phố thuộc quận Hardin, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 441 người.
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Texas Thể loại:Quận Hardin, Texas
Desmodium discolor
Desmodium discolor là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Vogel miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thóc lép
Nyssocarinus humeralis
Nyssocarinus humeralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Nyssocarinus
Cá sấu mõm rộng
Caiman latirostris (tên tiếng Anh: Broad-snouted Caiman range - Cá sấu Caiman mõm rộng) là một loài cá sấu trong họ Alligatoridae được tìm thấy ở miền đông và miền Trung Nam Mỹ, bao gồm cả Đông Nam Brasil, Bắc Argentina, Uruguay, Paraguay và Bolivia. Nó được tìm thấy chủ yếu ở đầm nước ngọt, đầm lầy, và rừng ngập mặn.
Tham khảo
L Thể loại:Động vật được mô tả năm 1802 Thể loại:Động vật bò sát Bolivia Thể loại:Động vật bò sát Argentina Thể loại:Động vật bò sát Brasil Thể loại:Động vật bò sát Paraguay Thể loại:Động vật bò sát Nam Mỹ
Taxiphyllum subarcuatum
Taxiphyllum subarcuatum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Broth.) Z. Iwats. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Liên kết ngoài
Thể loại:Taxiphyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1963
Syllepte xanthothorax
Syllepte xanthothorax là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syllepte
Rhododendron camelliiflorum
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đỗ quyên Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851
Nyssocarinus vittatus
Nyssocarinus vittatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Nyssocarinus
Geonoma concinna
Geonoma concinna là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Burret mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Geonoma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Carex chosenica
Carex chosenica là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Ohwi mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Acroscyphella iwatsukii
Acroscyphella iwatsukii là một loài rêu trong họ Balantiopsaceae. Loài này được N. Kitag. N. Kitag. & Grolle mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Carex chosenica
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932
Acroscyphella iwatsukii
Liên kết ngoài
Thể loại:Acroscyphella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Dendrobium lichenastrum
Dendrobium lichenastrum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (F.Muell.) Rolfe mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Barla, Eğirdir
Barla là một thị trấn thuộc huyện Eğirdir, tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.634 người.
Galium buchtienii
Liên kết ngoài
Thể loại:Galium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Bò Braford Úc
thumb|300px|Một con bò đực Braford Úc Bò Braford Úc là một giống bò thịt, được phát triển ở Queensland từ năm 1946 đến năm 1952 trong một chương trình sản xuất gia súc có khả năng chống bọ ve bò và chịu được nhiệt tốt hơn so với một số giống khác.
Bò Braford Úc có nguồn gốc tại 'Edengarry' ở phía bắc Rockhampton ở Queensland vào năm 1946 khi Rea Brothers giới thiệu bò đực Brahman vào các nhà lai tạo Hereford của chúng để giúp chống lại tác động của hạn hán và bọ ve.
Bò Braford Úc có một bướu nhỏ, da lỏng lẻo và một chiếc áo khoác ngắn màu đỏ và trắng, sở hữu một mô hình màu tương tự như của gia súc Hereford. Giống bò Úc này có thể có sừng hoặc không. Nền tảng di truyền của giống bò này là khoảng 50% Hereford và 50% Brahman.
Bò Braford Úc chủ yếu được tìm thấy ở các tiểu bang NSW và Queensland của Australia. Tinh dịch của bò Braford đã được xuất khẩu sang Nam Mỹ và Nam Phi. Xuất khẩu gia súc sống đã được thực hiện vào các quốc gia Indonesia và Thái Lan.
Giống bò Braford rất linh hoạt và là giống bò có khả năng thích ứng cao với nhiều môi trường. Các cá thể giống này có mặt ở Úc, Mỹ, Nam Mỹ và Nam Phi. Nó có khả năng sinh sản tuyệt vời, đặc điểm làm mẹ, rèn luyện, cân nặng theo tuổi và tính khí khá. Braford Úc là giống bò sở hữu những thứ tốt nhất của cả Bos Taurus và Bos Indicus để tạo ra một giống bò thích nghi về mặt nhiệt đới thích hợp để sản xuất thịt bò mềm.
Ghi chú
Thể loại:Giống bò
Nyssocuneus heyrovskyi
Tham khảo
Thể loại:Nyssocuneus
Adisura atkinsoni
Adisura atkinsoni là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Adisura Thể loại:Heliothinae
Quốc kỳ ca
Quốc kỳ ca là một bài hát yêu nước của quốc kỳ của thế giới hiện đại. Hầu hết các bài hát quốc kỳ chỉ là những bài hát yêu nước cho quốc kỳ. Chúng không phải là những bài hát thay thế quốc ca khi quốc kỳ được giương lên. Tuy nhiên, bài hát quốc kỳ của Trung Hoa Dân Quốc khá đặc biệt. Đây là bài hát duy nhất trên thế giới có thể được chơi cho quốc ca. Đây là một trong những bài hát có địa vị gần với quốc ca.
Tham khảo
Thể loại:Bài ca Thể loại:Lá cờ Thể loại:Bài hát ái quốc
Syllepte xylocraspis
Syllepte xylocraspis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syllepte
Taxiphyllum subassimile
Liên kết ngoài
Thể loại:Taxiphyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950
Danh sách di sản thế giới tại Oman
thumb|200px| [[Tập tin:Welterbe.svg|55px 70px ]] Oman phê chuẩn Công ước Di sản thế giới của UNESCO vào ngày 6 tháng 10 năm 1981, từ đó các địa điểm của quốc gia đủ điều kiện để xét công nhận Di sản thế giới. Tính đến hết năm 2018, Oman có tổng cộng 5 di sản thế giới và tất cả đều là di sản văn hóa. Di sản đầu tiên là Pháo đài Bahla được công nhận vào năm 1987. Thành phố cổ Qalhat là Di sản mới nhất được công nhận vào năm 2018. Trong quá khứ, quốc gia này cũng có một di sản tự nhiên là Khu bảo tồn linh dương Ả Rập được công nhận vào năm 1994, nhưng nó đã bị gỡ bỏ khỏi danh sách vào năm 2007 bởi công tác quản lý yếu kém khiến loài Linh dương sừng thẳng Ả Rập suy giảm nghiêm trọng, cùng với việc Chính phủ Oman tiến hành thăm dò dầu khí trong khu vực khu bảo tồn này khiến tính toàn vẹn bị phá hủy. Nó cũng chính là một trong hai Di sản thế giới đã bị gỡ khỏi danh sách (cùng với Thung lũng Elbe ở Dresden bị loại khỏi danh sách năm 2009). Ngoài ra, Oman cũng có 7 địa điểm khác nằm trong danh sách dự kiến xét công nhận trong tương lai.
Danh sách dự kiến
Ngoài các di sản đã được công nhận, Oman cũng có các địa điểm nằm trong Danh sách di sản thế giới dự kiến. Để được xét công nhận là Di sản thế giới, địa điểm đó trước đó phải nằm trong Danh sách dự kiến. Dưới đây là các Di sản dự kiến tại Oman:
Tham khảo
Thể loại:Di sản thế giới tại Oman Oman
Rosenberg, Texas
Rosenberg là một thành phố thuộc quận Fort Bend, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 30618 người.
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Texas Thể loại:Quận Fort Bend, Texas
MBC Music
MBC Music là kênh truyền hình đặc biệt của Hàn Quốc thuộc sở hữu MBC Plus Media. Kênh truyền hình cáp chủ yếu phát sóng các chương trình âm nhạc.
Kênh truyền hình được mở vào 1 tháng 2 năm 2012 với chương trình âm nhạc mới Show Champion.
Chương trình
Đây là những chương trình hiện đang được phát trên MBC Music:
Tham khảo
Thể loại:Hãng truyền hình Hàn Quốc Thể loại:Kênh truyền hình Hàn Quốc Thể loại:Truyền hình cáp Thể loại:Đài truyền hình tiếng Triều Tiên
Kumagai Andrew
Andrew Kumagai (熊谷 アンドリュー, sinh ngày 6 tháng 6 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản gốc Sri Lanka.
Câu lạc bộ
1 Bao gồm Cúp Hoàng đế Nhật Bản. 2 Bao gồm J. League Cup.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1993 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá J1 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá J2 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá J3 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Yokohama F. Marinos Thể loại:Cầu thủ bóng đá Shonan Bellmare Thể loại:Cầu thủ bóng đá Zweigen Kanazawa Thể loại:Cầu thủ bóng đá JEF United Chiba Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Người Nhật Bản gốc Sri Lanka Thể loại:Nhân vật bóng đá Kanagawa
Heracleum nyalamense
Heracleum nyalamense là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Shan & T.S. Wang mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heracleum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Desmodium distortum
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thóc lép
Bò Brangus Úc
thumb|300px|Bò Brangus Úc Bò Brangus Úc là một giống bò không có sừng, được phát triển ở các vùng ven biển nhiệt đới của tiểu bang Queensland, Úc bằng cách lai tạo giữa các giống bò Brahman và Angus trong những năm 1950.
Lịch sử
Brangus được phát triển lần đầu tiên tại Hoa Kỳ và sau đó phát triển độc lập tại Úc với tư cách là bò Brangus Úc. Loài này được tạo ra để tạo ra khả năng chịu nhiệt cao hơn so với các giống bò khác. Chúng là nguồn thịt bò được sử dụng rộng rãi trên toàn nước Úc và được xuất khẩu sang các nước như Nhật Bản và Mỹ.
Bò Brangus của Úc có mã gene khoảng 3/8 Brahman và 5/8 Angus trong mã gene di truyền của chúng. Cá thể của giống bò này thường có màu đen bóng, nhưng màu đỏ cũng được chấp nhận. Chúng có tỷ lệ ung thư mắt rất thấp, mà có thể là một vấn đề ở nhiều giống bò trắng phải đối mặt. Đầu của chúng có chiều dài trung bình với mõm rộng và trán rộng. Bò Brangus Úc cũng là giống gia súc đi bộ rất tốt và "làm tốt" trong nhiều tình huống khác nhau.
Ghi chú
Thể loại:Giống bò
Syllepte zophosticta
Syllepte zophosticta là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syllepte
Geonoma congesta
Liên kết ngoài
Thể loại:Geonoma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Rhododendron campanulatum
Rhododendron campanulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được D. Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1821.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đỗ quyên Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1821
Beydere, Eğirdir
Beydere là một xã thuộc huyện Eğirdir, tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 214 người.
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Một đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ đang diễn ra đã được xác nhận vào ngày 6 tháng 5 năm 2022. Cụm trường hợp ban đầu được tìm thấy ở Vương quốc Anh, nơi trường hợp đầu tiên được phát hiện vào ngày 6 tháng 5 năm 2022 ở một cá nhân có liên kết du lịch đến Nigeria (nơi dịch bệnh lưu hành). Đợt bùng phát đã đánh dấu lần đầu tiên bệnh đậu mùa khỉ lây lan rộng rãi bên ngoài Trung và Tây Phi. Từ ngày 18 tháng 5 trở đi, các ca bệnh được báo cáo từ một số quốc gia và khu vực ngày càng tăng, chủ yếu ở Châu Âu nhưng cũng có ở Bắc và Nam Mỹ, Châu Á, Châu Phi và Úc. Vào ngày 23 tháng 7, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố vụ bùng phát là Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế (PHEIC), nâng tình trạng của đợt bùng phát lên mức khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu. Tính đến ngày 28 tháng 7, đã có tổng số 20.846 trường hợp được xác nhận.
Bệnh đậu mùa khỉ là một bệnh nhiễm trùng do vi rút biểu hiện một hoặc hai tuần sau khi tiếp xúc với sốt và các triệu chứng không đặc hiệu khác, sau đó phát ban với các tổn thương thường kéo dài trong 2-4 tuần trước khi khô, đóng vảy và rụng. Trong khi bệnh đậu khỉ có thể gây ra một số lượng lớn các tổn thương, trong đợt bùng phát hiện nay, một số bệnh nhân chỉ gặp một tổn thương duy nhất ở miệng hoặc trên bộ phận sinh dục, nên khó phân biệt với các bệnh nhiễm trùng khác. Trong các bệnh nhiễm trùng trước khi bùng phát hiện nay, 1-3 phần trăm những người bị nhiễm trùng đã biết đươc cho là đã chết (mà không cần điều trị). Các trường hợp ở trẻ em và những người bị suy giảm miễn dịch dễ bị nặng hơn.
Đậu mùa khỉ rất có thể chủ yếu lây lan qua tiếp xúc gần gũi, bao gồm cả những tiếp xúc gần trong quan hệ tình dục, nhưng nó không được phân loại là bệnh lây truyền qua đường tình dục vì nó không cần tiếp xúc với các chất dịch sinh dục để lây lan. Tính đến ngày 21 tháng 7, 98% các trường hợp được báo cáo bên ngoài các vùng lãnh thổ ở Châu Phi xảy ra trong cộng đồng nam có quan hệ tình dục với nam, đặc biệt là những người có nhiều bạn tình, 75% xảy ra ở người da trắng, và 41% ở những người bị HIV/AIDS. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm kỳ thị trong việc truyền thông về các khía cạnh nhân khẩu học của bệnh đậu mùa khỉ, đặc biệt là đối với nam giới đồng tính và song tính.
Acroscyphella nitidissima
Acroscyphella nitidissima là một loài rêu trong họ Balantiopsaceae. Loài này được R.M. Schust. N. Kitag. & Grolle mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Chuẩn bị khẩn cấp
Vào tháng 3 năm 2021, Nuclear Threat Initiative đã dẫn đầu một cuộc tập trận trên bàn tại Hội nghị An ninh Munich mô phỏng các phản ứng giả định của sức khỏe cộng đồng đối với việc phát tán các chủng virus bị thao túng về mặt di truyền, bao gồm cả bệnh đậu mùa khỉ..
Acroscyphella nitidissima
Liên kết ngoài
Thể loại:Acroscyphella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Chuẩn bị khẩn cấp
Vào ngày 23 tháng 7 năm 2022, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu vì số ca nhiễm bệnh đã tăng lên trên 17.000 người.
Các trường hợp và tử vong ở các nước châu Phi lưu hành
Trong một bài báo trên The Conversation, Oyewale Tomori đã chỉ ra rằng số ca nhiễm bệnh đậu mùa khỉ ở Nigeria đến năm 2021 có khả năng được báo cáo thấp vì phần lớn dân số Nigeria đã tránh các cơ sở y tế do lo sợ nhiễm COVID-19. Việc giám sát các bệnh khác nhau của Nigeria, bao gồm cả bệnh đậu mùa khỉ, phải tập trung vào đại dịch COVID-19 trên toàn cầu vào năm 2020 và 2021, đã bỏ sót nhiều trường hợp và dẫn đến giảm số liệu thống kê chính thức. Khi các cơ quan y tế của Anh báo cáo về trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên ở Anh vào tháng 5 năm 2022, chính phủ Nigeria đã công bố thông tin và số liệu thống kê về các trường hợp được báo cáo và tử vong ở nước này. Trong báo cáo ngày 9 tháng 5 năm 2022, NCDC tuyên bố rằng 230 trường hợp đã được xác nhận trên 20 tiểu bang và Lãnh thổ Thủ đô Liên bang từ năm 2017 đến năm 2022. Tiểu bang Rivers bị ảnh hưởng nhiều nhất, tiếp theo là Bayelsa và Lagos. Trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2022, NCDC đã báo cáo sáu trường hợp tử vong ở sáu tiểu bang khác nhau, tạo ra tỷ lệ tử vong theo trường hợp là 3,3%. Vào ngày 30 tháng 5, trường hợp tử vong đầu tiên do bệnh đậu mùa ở khỉ đã được báo cáo ở Nigeria trong năm 2022, lần cuối cùng một trường hợp tử vong ở nước này được báo cáo là vào năm 2019.
Bảng sau đây cho thấy trường hợp ở các quốc gia đã trải qua bệnh đậu mùa khỉ lưu hành trước khi đợt bùng phát hiện tại, tính đến ngày 17 tháng 6 năm 2022 theo WHO:
Đặc điểm bùng phát
Vụ bùng phát này là ở khu vực Tây Phi, nơi có tỷ lệ tử vong theo báo cáo là 1% theo Tổ chức Y tế Thế giới. Trình tự bộ gen của virus liên quan đến đợt bùng phát này được các nhà nghiên cứu Bồ Đào Nha công bố lần đầu tiên vào ngày 19 tháng 5. Họ xác nhận rằng virus đậu mùa khỉ thuộc chủng tộc Tây Phi, có liên quan đến các đợt bùng phát quốc tế khác trước đó vào năm 2018–19.
Đợt bùng phát năm 2022 có kiểu lây lan khác so với các đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ trước đó ở bên ngoài châu Phi. Bằng chứng di truyền cho thấy sự bùng phát có thể bắt đầu ở Nigeria. Do tần suất lây truyền từ người sang người cao bất thường được quan sát thấy trong sự kiện này và khả năng lây truyền trong cộng đồng mà không có tiền sử du lịch đến các khu vực lưu hành, thì việc lây lan virus qua tiếp xúc gần có nhiều khả năng hơn, trong đó lây truyền trong các hoạt động tình dục là đường lây lan phổ biến nhất. Hầu hết các trường hợp đều xảy ra ở nam giới. Một tỷ lệ đáng kể các trường hợp, mặc dù không phải tất cả là ở nam giới có quan hệ tình dục đồng giới (MSM), đặc biệt là ở Canada, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh, với nhiều trường hợp được chẩn đoán tại các phòng khám sức khỏe tình dục. Các trường hợp mắc bệnh chủ yếu là ở nam giới trẻ và trung niên. Điều này chỉ ra sự lây truyền do tiếp xúc gần gũi trong khi quan hệ tình dục là một con đường lây truyền. Vào tháng 5 năm 2022, Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh Châu Âu (ECDC) coi virus đậu mùa khỉ có thể lây truyền ở mức độ vừa phải ở người. Theo trung tâm, trong số những người MSM nhiễm vi rút, phương tiện lây truyền phổ biến nhất có thể là qua hoạt động tình dục do tiếp xúc thân mật với các tổn thương da nhiễm trùng. ECDC đánh giá khả năng lây truyền do tiếp xúc gần gũi, bao gồm cả quan hệ tình dục, là "cao", nhưng, nếu không tiếp xúc gần, là thấp. Trên tạp chí Nature, Anne Rimoin và Raina MacIntyre suy đoán rằng tỷ lệ MSM bị ảnh hưởng cao hơn là kết quả của việc tình cờ giới thiệu với cộng đồng và sau đó hoạt động tình dục tạo thành "tiếp xúc gần gũi" chứ không phải do virus tự trở thành lây truyền qua đường tình dục. Bệnh đậu mùa khỉ chủ yếu không phải là một bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Tính đến ngày 23 tháng 7, 99% trường hợp bên ngoài các vùng lưu hành ở châu Phi là ở nam giới. Trong nhóm này, 98% trường hợp xảy ra trong cộng đồng nam quan hệ tình dục đồng giới, chủ yếu là những người có nhiều bạn tình (trung bình là 5 bạn tình trước 3 tháng). 75% là người da trắng, 57% đang điều trị dự phòng trước phơi nhiễm, và 41% có HIV/AIDS, trong đó 96% đang điều trị ARV. 29% đồng thời bị bệnh lây truyền qua đường tình dục, và trong tháng trước, 32% đã tham gia một cuộc quan hệ tình dục tại địa điểm trong khuôn viên và 20% tham gia vào quan hệ tình dục.
Vào ngày 23 tháng 5, Theo David Heymann, một cố vấn của Tổ chức Y tế Thế giới, lý thuyết hàng đầu về cách thức bùng phát bùng phát là lây truyền khi quan hệ tình dục của những người đồng tính nam và song tính tại hai cuộc hoan ái ở Bỉ và Tây Ban Nha. Ngày 25 tháng 5, The Guardian cho biết nhiều nhà khoa học nghi ngờ căn bệnh này đã lưu hành khắp châu Âu trước khi đến với cộng đồng MSM, có thể bị chẩn đoán nhầm hoặc chỉ được phát hiện trong những trường hợp cá biệt; bốn trường hợp được chẩn đoán vào năm 2018 và 2019, tất cả đều ở những cá nhân đến từ Nigeria gần đây.
Rêu lá vẩy
Taxiphyllum taxirameum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Mitt.) M. Fleisch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Bùng phát đa quốc gia
Vào ngày 18 tháng 5 tại Bồ Đào Nha, 14 trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đã được báo cáo bởi các cơ quan y tế trong tổng số 20 trường hợp nghi ngờ. Kết quả thử nghiệm của hai mẫu đang chờ xử lý. Ở Tây Ban Nha, có bảy trường hợp được xác nhận tính đến ngày 18 tháng 5. Cùng ngày, Hoa Kỳ xác nhận trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên vào năm 2022 và Canada báo cáo 13 trường hợp nghi ngờ.
Rêu lá vẩy
Liên kết ngoài
Thể loại:Taxiphyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Bùng phát đa quốc gia
Vào ngày 19 tháng 5, Thụy Điển và Bỉ đã báo cáo những trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên của họ, trong khi Ý xác nhận trường hợp đầu tiên của họ từ một du khách đến từ Quần đảo Canary. Một trường hợp nghi ngờ đã được báo cáo ở Pháp. Một phân tích bộ gen được thực hiện trên một trường hợp ở Bồ Đào Nha cho thấy vi-rút lây nhiễm cho bệnh nhân đó ở khu vực Tây Phi, phát hiện ra nó có liên quan chặt chẽ nhất với vi-rút liên quan đến các trường hợp xuất khẩu từ Nigeria vào năm 2018 và 2019. Lỗi giải trình tự hiện tại ngăn cản vị trí chính xác của vi rút trong nhóm các vi rút Nigeria này. Canada ghi nhận 2 trường hợp nhiễm virus đậu mùa khỉ đầu tiên ở nước này.
Sau khi phát hiện một trường hợp ở Massachusetts vào ngày hôm trước, Hoa Kỳ vào ngày 19 tháng 5 đã đặt hàng trị giá 119 triệu đô la với Bavarian Nordic, với tùy chọn mua thêm 180 triệu đô la, cho tới 13 triệu vắc xin phòng bệnh đậu mùa. Vào ngày 20 tháng 5, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ cho biết lệnh này là một phần của nỗ lực chuẩn bị sẵn sàng tiêu chuẩn và không phải là phản ứng đối với các sự kiện gần đây. Người phát ngôn cho biết, "BARDA đã làm việc với ngành công nghiệp để phát triển và mua các loại vắc xin và phương pháp điều trị cho trường hợp khẩn cấp tiềm ẩn bệnh đậu mùa, một số loại trong số đó cũng có thể được sử dụng để ứng phó với bệnh đậu mùa ở khỉ." Riêng biệt, Bavarian Nordic cho biết một quốc gia châu Âu không xác định đã đặt hàng vắc xin "Imvanex" để đối phó với đợt bùng phát bệnh đậu mùa ở khỉ.
Vào ngày 20 tháng 5, Úc đã báo cáo trường hợp nghi ngờ đầu tiên của họ, ở một người đàn ông bị ốm sau khi đi du lịch ở Anh trở về. Một trường hợp thứ hai cũng được xác nhận trong cùng ngày. Các trường hợp được xác định là ở Melbourne và Sydney. Cả hai vừa trở về sau chuyến du lịch ở Châu Âu và Vương quốc Anh. Đức, Pháp và Hà Lan xác nhận các trường hợp đầu tiên của họ trong cùng ngày. Ba trường hợp được xác nhận ở Bỉ có liên quan đến lễ hội tôn sùng Darklands ở Antwerp. Cũng trong ngày 20 tháng 5, Bỉ trở thành quốc gia đầu tiên áp dụng biện pháp kiểm dịch bắt buộc đối với những người bị nhiễm bệnh đậu mùa khỉ (21 ngày). Những người tiếp xúc gần với những người bị nhiễm bệnh không phải tự cách ly, nhưng được yêu cầu cảnh giác.
Vào ngày 21 tháng 5, Thụy Sĩ và Israel đã xác nhận những trường hợp đầu tiên của họ. Tây Ban Nha báo cáo 23 trường hợp mới liên quan đến một nhà tắm dành cho người đồng tính nam ở Madrid, nâng tổng số của cả nước lên 30. Một số bệnh nhiễm trùng cũng có thể liên quan đến Lễ hội Tự hào Đồng tính Maspalomas ở Gran Canaria. Cùng ngày, các nhà chức trách Na Uy đã bắt đầu truy tìm liên lạc sau khi một người đã đến thăm Na Uy hồi đầu tháng đã có kết quả dương tính sau khi trở về quê nhà của anh ta (một quốc gia châu Âu không được tiết lộ). Một trường hợp nghi ngờ đã được báo cáo ở Hy Lạp, nhưng sau đó được xác nhận là bệnh thủy đậu.
Vào ngày 22 tháng 5, Áo xác nhận trường hợp đầu tiên của họ.
Vào ngày 23 tháng 5, Đan Mạch báo cáo trường hợp đầu tiên ở một người đàn ông trở về nhà từ quần đảo Canary, và ngày hôm sau, trường hợp thứ hai được xác nhận ở một người cũng đã trở về nhà từ Tây Ban Nha. Tiến sĩ Sue Hopkins, cố vấn y tế chính của Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh, thông báo rằng 37 trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ mới đã được xác nhận, tăng hơn gấp đôi tổng số được xác nhận ở Anh lên 57 trường hợp. Tại Canada, Quebec đã công bố tổng số 15 trường hợp được xác nhận trong tỉnh.
Vào ngày 24 tháng 5, trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên đã được xác nhận ở Cộng hòa Séc ở một người tham gia lễ hội âm nhạc ở Bỉ vào đầu tháng 5. Cùng ngày, UAE báo cáo trường hợp đầu tiên được phát hiện ở một nữ du khách 29 tuổi đến từ Tây Phi. Cũng trong ngày hôm đó, Slovenia đã xác nhận trường hợp đầu tiên của mình, một người đàn ông đến từ quần đảo Canary, trong khi Thụy Sĩ báo cáo trường hợp thứ hai, một phụ nữ ở bang Geneva.
Vào Ngày 28 tháng 5, cơ quan y tế Mexico thông báo ghi nhận trường hợp đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ ở Mexico. Cùng ngày đó ,Argentina xác nhận hai ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên của họ.
Vào ngày 8 tháng 6, Cơ quan Y tế Brazil xác nhận trường hợp đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ tại Brazil ở một bệnh nhân 41 tuổi đã đến thành phố Sao Paulo sau khi đi du lịch Tây Ban Nha.
Vào ngày 22 tháng 6, Hàn Quốc đã ghi nhận 2 ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên của họ.
Vào Ngày 12 tháng 7, Cơ quan giám sát và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Nga cho biết đã ghi nhận trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên tại Nga.
Vào ngày 25 tháng 7 ,Nhật Bản xác nhận ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên của họ ở Tokyo.
Vào ngày 30 tháng 7,Brazil ghi nhận ca tử vong đầu tiên do bệnh đậu mùa khỉ đánh dấu ca tử vong đầu tiên bên ngoài Châu Phi.
Vào ngày 4 tháng 8, Ấn Độ đã ghi nhận trường hợp đầu tiên của họ ở New Delhi.
Vào ngày 30 tháng 8, Mỹ đã ghi nhận trường hợp tử vong đầu tiên do bệnh đậu mùa khỉ của họ ở Bang Texas.
Tại Việt Nam
Vào ngày 3 tháng 10, Việt Nam ghi nhận trường hợp đầu tiên của họ ở Thành Phố Hồ Chí Minh.
Vào ngày 4 tháng 10, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sau 12 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ ở Việt Nam hiện đã hết sốt, các bóng nước ở mặt, tay, chân đã khô mài, tróc vẩy và lên da non, các bóng nước ở họng cũng đã lành. Bệnh nhân ăn uống tốt, lên cân và tinh thần lạc quan, tuân thủ tốt quy trình cách ly và xử lý vật dụng cá nhân, tránh lây cho cộng đồng và những trường hợp tiếp xúc gần với bệnh nhân khi về Việt Nam hiện chưa xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.
Theo Sở Y tế Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh đã ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ, do đó Bình Dương cũng có nguy cơ cao ghi nhận bệnh do là địa phương giáp ranh. Trước tình hình trên, ngành y tế tỉnh Bình Dương đã chủ động lên phương án phòng chống dịch. Ngoài việc ban hành nhiều văn bản chỉ đạo cho các cơ sở, đơn vị y tế trực thuộc chủ động ứng phó, Sở Y tế giao Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương tổ chức tập huấn công tác giám sát, điều trị cho các cơ sở y tế.
Buổi chiều ngày 13 tháng 10, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh cho biết bệnh nhân mắc bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên hiện đang khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường, các sang thương da đã lành hoàn toàn và kết quả xét nghiệm là âm tính sau 3 tuần điều trị. Dự kiến sẽ xuất viện vào ngày 14 tháng 10.
Thay đổi đường truyền
Lần bùng phát này là lần đầu tiên ghi nhận sự lây truyền bệnh đậu mùa khỉ trong cộng đồng bên ngoài châu Phi, và những trường hợp đầu tiên được biết đến trong và lây truyền giữa những người đàn ông quan hệ tình dục đồng giới (MSM).
Trên tạp chí Nature, Anne Rimoin và Raina MacIntyre suy đoán rằng tỷ lệ MSM bị ảnh hưởng cao hơn là kết quả của việc tình cờ giới thiệu với cộng đồng và sau đó hoạt động tình dục tạo thành "tiếp xúc gần gũi" chứ không phải do vi rút tự trở thành lây truyền qua đường tình dục.
Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh Châu Âu (ECDC) tuyên bố rằng "Vi rút đậu mùa khỉ được coi là có khả năng lây truyền trung bình giữa người với người và có thể lây truyền qua các giọt nhỏ / hoặc tiếp xúc với các tổn thương bị lây truyền giữa bạn tình, do tiếp xúc thân mật khi quan hệ tình dục với các tổn thương da nhiễm trùng dường như là phương thức lây truyền có khả năng xảy ra trong nhóm MSM." ECDC đánh giá khả năng lây truyền do tiếp xúc gần gũi, bao gồm cả quan hệ tình dục, là "cao", nhưng, nếu không tiếp xúc gần, coi rủi ro đối với công chúng là "thấp".
Thay đổi bộ gen
Trình tự bộ gen của vi rút liên quan đến đợt bùng phát này được các nhà nghiên cứu Bồ Đào Nha công bố lần đầu tiên vào ngày 19 tháng 5. Nghiên cứu xác nhận rằng vi rút đậu mùa khỉ thuộc Tây Phi, có liên quan đến các đợt bùng phát quốc tế khác trước đó vào năm 2018-19. Điều tra sâu hơn về trình tự bộ gen có thể mang lại nhiều thông tin hơn liên quan đến "dịch tễ học, nguồn lây nhiễm và các kiểu lây truyền."
Giải trình tự gen của một bệnh nhân người Bỉ mắc bệnh đậu mùa khỉ cho kết quả tương tự. Dự kiến sẽ có thêm dữ liệu và phân tích bộ gen.
Tiêm phòng
Thuốc phòng ngừa bệnh đậu mùa Imvanex (Jynneos) có hiệu quả 85% đối với bệnh đậu mùa khỉ. UKHSA đã bắt đầu sử dụng Imvanex như một biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm cho những người tiếp xúc gần với các trường hợp đã biết.
Các cơ quan của Liên hợp quốc
Vào ngày 20 tháng 5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp gồm các cố vấn độc lập để thảo luận về sự bùng phát và đánh giá mức độ đe dọa. Giám đốc khu vực châu Âu, Hans Kluge, bày tỏ lo ngại rằng tình trạng nhiễm trùng có thể gia tăng ở châu Âu khi mọi người tụ tập cho các bữa tiệc và lễ hội trong mùa hè. WHO dự kiến sẽ cung cấp bản cập nhật về trình tự sắp xếp bộ gen của virus từ các trường hợp khác nhau để xác định nguyên nhân.
UNAIDS kêu gọi các nhà truyền thông tránh kỳ thị bằng cách tiếp cận dựa trên bằng chứng, đồng thời nhắc lại rằng căn bệnh này có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai và nguy cơ đó hoàn toàn không giới hạn ở nam giới có quan hệ tình dục đồng giới.
Charanyca erubescens
Charanyca erubescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Các tổ chức phi chính phủ
Terrence Higgins Trust và Hiệp hội Sức khỏe Tình dục và HIV của Anh (BASHH) bày tỏ lo ngại về tác động đối với các dịch vụ sức khỏe tình dục ở Vương quốc Anh. Thông tin sai lệch lan truyền trực tuyến, kể cả trên Weibo.
Vắc xin
Để đối phó với sự bùng phát của bệnh đậu mùa khỉ hiện nay, một số quốc gia đã tuyên bố rằng họ đang mua vắc xin và/hoặc giải phóng vắc xin từ các kho dự trữ quốc gia để sử dụng trong vụ dịch.
Vào ngày 24 tháng 5, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) Jennifer McQuiston xác nhận Hoa Kỳ đang trong quá trình giải phóng một số nguồn cung cấp vắc xin đậu mùa khỉ Jynneos từ Kho dự trữ Quốc gia Chiến lược của họ cho những người có "nguy cơ cao".
Vào ngày 25 tháng 5, chính phủ Đức thông báo họ đang mua 40.000 liều vắc-xin do dịch bệnh bùng phát hiện nay.
Nyssodectes bispecularis
Tham khảo
Thể loại:Nyssodectes
Bùng phát bệnh đậu mùa khỉ năm 2022
Liên kết ngoài
bùng phát năm 2022 Thể loại:Châu Âu năm 2022 Thể loại:Thảm họa thập niên 2000 Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Anh‎ Thể loại:Châu Âu thế kỷ 21 Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Canada Thể loại:Canada thế kỷ 21 Thể loại:Dịch bệnh Thể loại:Israel thế kỷ 21 Thể loại:Thảm họa y tế ở châu Phi Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Áo Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Bangladesh Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Bỉ‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Bulgaria Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Bắc Mỹ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Pháp‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Đức‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Ý Thể loại:Hy Lạp thập niên 2020‎ Thể loại:Chile thế kỷ 21‎ Thể loại:Latvia thế kỷ 21‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở México‎]] Thể loại:New Zealand thế kỷ 21‎ Thể loại:Colombia thế kỷ 21 Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Bồ Đào Nha‎ Thể loại:Cộng hòa Séc thế kỷ 21‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Nga‎ Thể loại:Serbia thế kỷ 21 Thể loại:Slovenia thế kỷ 21‎ Thể loại:Phần Lan thế kỷ 21 Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Tây Ban Nha Thể loại:Thụy Điển thế kỷ 21 Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Thụy Sĩ Thể loại:Thổ Nhĩ Kỳ thế kỷ 21‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Hà Lan‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Na Uy‎ Thể loại:Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất thế kỷ 21‎ Thể loại:Vương quốc Liên hiệp Anh thế kỷ 21‎ Thể loại:Khởi đầu năm 2022 ở Hoa Kỳ‎ Thể loại:Sự kiện tháng 5 năm 2022 Thể loại:Sự kiện tháng 6 năm 2022 Thể loại:Sự kiện tháng 7 năm 2022 Thể loại:Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế
Sinh vật vô cơ dưỡng
Sinh vật vô cơ dưỡng là một nhóm sinh vật đa dạng sử dụng chất nền vô cơ (thường có nguồn gốc khoáng chất) để làm chất khử để sử dụng trong sinh tổng hợp (ví dụ, cố định cacbon dioxide) hoặc bảo tồn năng lượng (tức là sản xuất ATP) thông qua hô hấp hiếu khí hoặc kỵ khí. Được biết đến là vi sinh vật là loại duy nhất có kiểu hóa dưỡng này; không có hệ động vật nào có khả năng sử dụng các hợp chất vô cơ làm nguồn năng lượng. Động vật và sinh vật vô cơ dưỡng có thể hình thành các mối quan hệ cộng sinh, trong trường hợp này, các sinh vật vô cơ dưỡng được gọi là "các sinh vật cộng sinh nhân sơ". Một ví dụ về điều này là vi khuẩn hóa dưỡng trong giun ống khổng lồ hoặc lạp thể, là các bào quan trong các tế bào thực vật có thể đã tiến hóa từ các vi sinh vật giống như vi khuẩn quang hợp. Sinh vật vô cơ dưỡng thuộc về một trong hai nhóm vi khuẩn hoặc vi khuẩn cổ. Thuật ngữ "lithotroph" được tạo ra từ chữ Hy Lạp 'lithos' (đá) và 'troph' (sinh vật tiêu thụ), có nghĩa là "sinh vật ăn đá". Nhiều sinh vật vô cơ dưỡng là sinh vật ái cực, nhưng điều này không phổ quát như vậy.
Khác với sinh vật vô cơ dưỡng là sinh vật hữu cơ dưỡng, một sinh vật có được chất khử của nó từ sự dị hóa của các hợp chất hữu cơ.
Hóa sinh
Sinh vật vô cơ dưỡng tiêu thụ các hợp chất vô cơ bị oxy hóa (giàu electron).
Sinh vật hóa vô cơ dưỡng
Một sinh vật hóa vô cơ dưỡng (chemolithotroph) (được đặt tên sau khi quá trình hóa vô cơ dưỡng (chemolithotropy)) có thể sử dụng các hợp chất vô cơ bị oxy hóa như là một nguồn năng lượng. Quá trình này được thực hiện thông qua quá trình oxy hóa và tổng hợp ATP. Phần lớn các sinh vật hóa vô cơ dưỡng có thể cố định cacbon dioxide (CO2) thông qua chu trình Calvin, một con đường trao đổi chất trong đó cacbon đi vào dưới dạng CO2 và trở thành glucose. Đối với một số chất nền, các tế bào phải thải qua một lượng lớn chất nền vô cơ để bảo đảm chỉ một lượng nhỏ năng lượng. Điều này làm cho quá trình trao đổi chất của chúng không hiệu quả ở nhiều nơi và cản trở chúng phát triển mạnh. Nhóm sinh vật này bao gồm các vi khuẩn oxy hóa lưu huỳnh, vi khuẩn nitrat hóa, vi khuẩn oxy hóa sắt và các vi khuẩn oxy hóa hydro.
Thuật ngữ "chemolithotrophy" đề cập đến việc thu năng lượng của tế bào từ quá trình oxy hóa các hợp chất vô cơ, còn được gọi là các chất khử. Hình thức trao đổi chất này được cho là chỉ xảy ra ở sinh vật nhân sơ và lần đầu tiên được đặc trưng bởi nhà vi sinh học Sergei Winogradsky.
Nơi sống của sinh vật hóa vô cơ dưỡng
Sự tồn tại của các vi khuẩn này phụ thuộc vào các điều kiện lý hóa môi trường của chúng. Mặc dù chúng nhạy cảm với các yếu tố nhất định như gia trị của chất nền vô cơ, chúng có thể phát triển mạnh dưới một số điều kiện khắc nghiệt nhất trên thế giới, chẳng hạn như nhiệt độ trên 110 độ C và dưới 2 độ pH. Yêu cầu quan trọng nhất đối với cuộc sống sinh vật hóa vô cơ dưỡng là một nguồn dồi dào các hợp chất vô cơ phong phú. Những hợp chất này rất quan trọng đối với sinh vật hóa dưỡng vì chúng cung cấp nguồn năng lượng thích hợp / chất khử mà từ đó các vi sinh vật có thể cố định CO2 và tạo ra năng lượng cần thiết để tồn tại. Vì quá trình hóa tổng hợp có thể xảy ra trong trường hợp không có ánh sáng mặt trời, các sinh vật này được tìm thấy chủ yếu xung quanh các miệng phun thủy nhiệt và các vị trí khác giàu chất nền vô cơ.
Năng lượng thu được từ quá trình oxy hóa vô cơ thay đổi tùy thuộc vào chất nền và phản ứng. Ví dụ, quá trình oxy hóa hydro sulfide thành lưu huỳnh đơn chất tạo ra ít năng lượng hơn (50,1 kcal / mol hoặc 210,4 kJ / mol) so với quá trình oxy hóa lưu huỳnh đơn chất thành sunfat (149,8 kcal / mol hoặc 629,2 kJ / mol). Phần lớn các sinh vật vô cơ dưỡng cố định cacbon dioxide thông qua chu trình Calvin, một quá trình tiêu tốn nhiều năng lượng. Đối với một số chất nền, chẳng hạn như hợp chất Fe (II), các tế bào phải thải qua một lượng lớn chất nền vô cơ để đảm bảo chỉ một lượng nhỏ năng lượng. Điều này làm cho quá trình trao đổi chất của chúng không hiệu quả ở nhiều nơi và cản trở chúng phát triển mạnh.
Tổng quan về quá trình trao đổi chất
Có một sự thay đổi khá lớn trong các loại chất nền vô cơ mà các vi sinh vật này có thể sử dụng để sản xuất năng lượng. Lưu huỳnh là một trong nhiều chất nền vô cơ có thể được sử dụng trong các hình thức khử khác nhau tùy thuộc vào quá trình sinh hóa cụ thể mà một chất xúc tác sử dụng. Các sinh vật hóa vô cơ dưỡng có được sản phẩm tốt nhất khi hô hấp hiếu khí, có nghĩa là chúng sử dụng oxy trong quá trình trao đổi chất của chúng. Độ âm điện cao của oxy và dẫn đến tăng năng lượng lớn làm cho nó trở nên lý tưởng để sử dụng như một chất nhận điện tử đầu cuối (TEA). Danh sách các vi sinh vật sử dụng hô hấp kỵ khí mặc dù đang tăng lên. Tại trung tâm của quá trình trao đổi chất này là một hệ thống vận chuyển điện tử tương tự như của sinh vật hóa hữu cơ dưỡng. Sự khác biệt chính giữa hai vi sinh vật này là các sinh vật hóa vô cơ dưỡng trực tiếp cung cấp các electron cho chuỗi truyền điện tử, trong khi sinh vật hóa hữu cơ dưỡng phải tạo ra năng lượng riêng của tế bào bằng cách oxy hóa các hợp chất hữu cơ. Sinh vật hóa vô cơ dưỡng bỏ qua điều này bằng cách lấy lực khử của chúng trực tiếp từ chất nền vô cơ hoặc bằng phản ứng truyền điện tử ngược. Một số vi khuẩn hóa vô dưỡng chuyên dụng sử dụng các dẫn xuất khác nhau của hệ thống Sox; một con đường trung tâm cụ thể cho quá trình oxy hóa lưu huỳnh. Con đường cổ và độc đáo này minh họa năng lượng mà các sinh vật hóa vô cơ dưỡng đã tiến hóa để sử dụng từ các chất vô cơ, chẳng hạn như lưu huỳnh.
Trong sinh vật vô cơ dưỡng, các hợp chất - các chất cho điện tử - bị oxy hóa trong tế bào, và các electron được chuyển thành chuỗi hô hấp, cuối cùng là tạo ra ATP. Chất nhận electron có thể là oxy (trong vi khuẩn hiếu khí), nhưng một loạt những chất nhận electron khác, hữu cơ và vô cơ, cũng được sử dụng bởi nhiều loài khác nhau. Vi khuẩn hiếu khí như vi khuẩn nitrat hóa, Nitrobacter, sử dụng oxy để oxy hóa nitrit thành nitrat. Một số chất xúc tác tạo ra các hợp chất hữu cơ từ cacbon dioxide trong một quá trình gọi là quá trình hóa tổng hợp, giống như thực vật làm trong quá trình quang hợp. Thực vật sử dụng năng lượng từ ánh sáng mặt trời để cố định cacbon dioxide, vì cả nước và cacbon dioxide đều có năng lượng thấp. Ngược lại, các hợp chất hydro được sử dụng trong quá trình tổng hợp hóa học có nhiều năng lượng, vì vậy quá trình tổng hợp hóa học có thể diễn ra trong trường hợp không có ánh sáng mặt trời (ví dụ, xung quanh miệng phun thủy nhiệt). Các hệ sinh thái hình thành trong và xung quanh miệng phun thủy nhiệt vì sự phong phú của các chất vô cơ, cụ thể là hydro, liên tục được cung cấp thông qua mắc ma trong các túi dưới đáy biển. Các chất xúc tác khác có thể trực tiếp sử dụng các chất vô cơ, ví dụ, sắt, hydro sunfit, lưu huỳnh đơn chất, hoặc thiosulfat, cho một số hoặc tất cả nhu cầu năng lượng của chúng.
Dưới đây là một vài ví dụ về các lộ trình hóa vô cơ dưỡng, bất kỳ cách nào trong số đó có thể sử dụng oxy, lưu huỳnh hoặc các phân tử khác như là những chất nhận điện tử:
Sinh vật quang vô cơ dưỡng
Sinh vật quang vô cơ dưỡng lấy năng lượng từ ánh sáng và do đó sử dụng các chất cho điện tử vô cơ chỉ để phản ứng sinh tổng hợp (Ví dụ: cố định cacbon dioxide trong lithoautotrophs).
Ý nghĩa địa chất
Sinh vật vô cơ dưỡng tham gia vào nhiều quá trình địa chất, chẳng hạn như sự hình thành đất và chu trình sinh địa hóa cacbon, nitơ, và các yếu tố khác. Sinh vật vô cơ dưỡng cũng kết hợp với vấn đề hiện tại về thoát dòng thải axit mỏ. Loại sinh vật này có thể có mặt trong một loạt các môi trường, bao gồm các mặt đất, dưới mặt đất sâu, các loại đất, các mỏ, và trong các cộng đồng endolith.
Hình thành đất
Một ví dụ chủ yếu của sinh vật vô cơ dưỡng đóng góp vào sự hình thành đất là vi khuẩn lam. Nhóm vi khuẩn này là sinh vật quang vô cơ dưỡng cố định đạm có khả năng sử dụng năng lượng từ ánh sáng mặt trời và các chất dinh dưỡng vô cơ từ đá làm chất khử. Khả năng này cho phép sự tăng trưởng và phát triển của chúng trong tự nhiên, các loại đá oligotrophic và trong quá trình lắng đọng tiếp theo của chất hữu cơ (chất dinh dưỡng) của chúng để các sinh vật khác xâm chiếm. Qua trình xâm chiếm có thể bắt đầu quá trình phân hủy hợp chất hữu cơ: một yếu tố chính cho nguồn gốc đất. Cơ chế như vậy đã được quy cho là một phần của quá trình tiến hóa ban đầu đã giúp định hình sinh học Trái đất.