cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đồng bằng sông Cửu Long
Địa lý
Đồng bằng sông Cửu Long gồm ba tiểu vùng. Vùng cao ở phía tây gồm các tỉnh đầu nguồn sông Cửu Long là Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ, phần phía tây các tỉnh Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang và phần phía đông Kiên Giang. Đây là vùng thường bị ngập vào mùa mưa bởi nước sông Cửu Long dâng lên. Vùng thấp ở duyên hải phía đông gồm các tỉnh Bến Tre, Trà Vinh, Bạc Liêu, Cà Mau, phần phía đông Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang và phần ven biển Kiên Giang. Đây là vùng thường bị mặn xâm nhập vào mùa khô.
Địa mạo địa hình
Tam giác châu sông Mê Kông là đồng bằng bồi tích do hạ lưu sông Mê Kông và 9 đường rẽ của nó chảy vào biển Đông mà hình thành nên, là đồng bằng lớn nhất Việt Nam, diện tích hơn 40.000km². Chiều cao trung bình so với mực nước biển không đến 2m, nhiều dòng sông và ao đầm. Phần đông dân số làm nông nghiệp, là vùng sản xuất lúa gạo chủ yếu ở Việt Nam, cũng là một trong những khu sản xuất gạo nổi tiếng ở Đông Nam Á. Sông Mê Kông về phía dưới Phnôm Pênh chia thành hai nhánh, ở trong nước Việt Nam gọi là sông Tiền và sông Hậu, hai sông này đem tam giác châu chia thành ba phần, về phía nam sông Hậu là bán đảo Cà Mau, bởi vì ứ tích bùn và cát của sông Mê Kông cho nên bán đảo mỗi năm kéo dài 60 - 80 mét hướng về ven biển phía tây nam. Bãi biển ở phía tây bán đảo đủ dài tạo thành rừng ngập mặn đặc biệt chỉ có ở miền nhiệt đới, bên trong vùng đất có nhiều ruộng lúa nước và rừng rậm nhiệt đới. Ở giữa sông Tiền và sông Hậu là đồng bằng màu mỡ và bằng phẳng, kênh mương dày đặc như mạng nhện. Bộ phận về phía bắc sông Tiền chia ra, phía tây là Đồng Tháp Mười, thực tế là vùng ao đầm, mùa mưa tạo thành một bãi nước rộng lớn bao la, chiều sâu của nước là từ 3m trở xuống, mùa khô cạn nước cũng đến đầu gối, sản xuất nhiều củ sen và lúa nước nổi, phía đông là đồng bằng Đồng Nai.
Vùng đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam được hình thành từ những trầm tích phù sa và bồi dần qua những kỷ nguyên thay đổi mực nước biển; qua từng giai đoạn kéo theo sự hình thành những giồng cát (đất bằng) dọc theo bờ biển. Những hoạt động hỗn hợp của sông và biển đã hình thành những vạt đất phù sa phì nhiêu dọc theo đê ven sông lẫn dọc theo một số giồng cát ven biển và đất phèn trên trầm tích đầm mặn trũng thấp như vùng Đồng Tháp Mười, tứ giác Long Xuyên – Hà Tiên, tây nam sông Hậu (khu vực ngã ba Hậu Giang, Bạc Liêu và Cà Mau) ở bán đảo Cà Mau.
Cách đây khoảng 8.000 năm, vùng ven biển cũ trải rộng dọc theo triền phù sa cổ thuộc trầm tích Pleistocen từ Hà Tiên đến thềm bình nguyên Đông Nam Bộ. Sự hạ thấp của mực nước biển một cách đồng thời với việc lộ ra từng phần vùng đồng bằng vào giai đoạn cuối của thời kỳ trầm tích Pleistocen. Một mẫu than ở tầng mặt đất này được xác định tuổi bằng C14 cho thấy nó có tuổi tuyệt đối là 8.000 năm. Sau thời kỳ băng hà cuối cùng, mực mước biển dâng cao tương đối nhanh chóng vào khoảng 3–4 m trong suốt giai đoạn khoảng 1.000 năm, gây ra sự lắng tụ của các vật liệu trầm tích biển ở những chỗ trũng thấp của châu thổ; tại đây những sinh vật biển như hàu (Ostrea) được tìm thấy và việc xác định tuổi tuyệt đối của chúng bằng C14 cho thấy trầm tích này được hình thành cách đây khoảng 5.680 năm.
Dưới những ảnh hưởng của môi trường biển và nước lợ, thực vật rừng ngập mặn dày đặc đã bao phủ toàn vùng này, chủ yếu là những cây đước (Rhizophora sp.) và mắm (Avicennia sp.). Những thực vật chịu mặn này đã tạo thuận lợi cho việc giữ lại các vật liệu lắng tụ, làm giảm sự xói mòn do nước hoặc gió, và cung cấp sinh khối cho trầm tích châu thổ, và rồi những đầm lầy biển được hình thành. Tại vùng này, cách đây 5.500 năm trước công nguyên, trầm tích lắng tụ theo chiều dọc dưới điều kiện mực nước biển dâng cao đã hình thành những cánh đồng rộng lớn mang vật liệu sét. Sự lắng tụ kéo dài của các vật liệu trầm tích bên dưới những cánh rừng Đước dày đặc đã tích lũy dần để hình thành một địa tầng chứa nhiều vật liệu sinh phèn ''(pyrit).
Sự hạ dần của mực nước kèm theo những thay đổi về môi trường trong vùng đầm lầy biển, mà ở đây những thực vật chịu mặn mọc dày đặc (Rhizophora sp., Avicinnia sp.) được thay thế bởi những loài thực vật khác của môi trường nước ngọt như tràm (Melaleuca sp.) và những loài thực thực vật hoang dại khác (Fimbristylis sp.,Cyperus sp.). Sự ổn định của mực nước biển dẫn đến một sự bồi lắng trầm tích ven biển khá nhanh với vật liệu sinh phèn thấp hơn.
Khí hậu
Lưu vực tam giác châu sông Mê Kông ở vào trung tâm miền gió mùa nhiệt đới của châu Á, từ tháng 5 đến cuối tháng 9 bị ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam đến từ biển cả, ẩm ướt nhiều mưa, từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa mưa; từ tháng 11 đến trung tuần tháng 3 năm liền sau bị ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc đến từ đất liền, khô khan ít mưa, từ tháng 10 đến tháng 11 là mùa khô, từ tháng 9 đến tháng 3 năm liền sau có thủy triều sáng và tối.
Mưa dông có cường độ rất lớn, thời gian xảy ra khá ngắn, phạm vi ảnh hưởng khá nhỏ đều rất thường xuyên trong suốt mùa mưa; mưa xuống có thời gian xảy ra khá dài, phạm vi rất lớn thường xuyên nhất vào tháng 9, có thể dẫn đến nước lũ dâng lên tràn ngập một cách nghiêm trọng, nhưng mà sự ảnh hưởng của nó phần nhiều chỉ giới hạn ở khu vực tam giác châu và vùng đất phía tây lưu vực, đôi khi xuyên qua đất liền khiến phạm vi lớn hơn bị mưa lớn đánh bất ngờ trong khoảng thời gian dài. Bởi vì mùa tiết của mưa phân bố không đồng đều, các nơi ở lưu vực mỗi năm đều phải trải qua một đợt hạn hán có cường độ và thời gian xảy ra khác nhau.
nhỏ|phải| Đồng bằng sông Cửu Long nhìn từ không gian, tháng 2 năm 1996 Đây là vùng có khí hậu cận xích đạo nên thuận lợi phát triển ngành nông nghiệp (mưa nhiều, nắng nóng) đặc biệt là phát triển trồng lúa nước và cây lương thực.
Thủy văn
Tam giác châu sông Mê Kông có lượng nước chảy vào biển trung bình nhiều năm là 475 tỉ mét khối. Trữ lượng lí thuyết thủy năng ở lưu vực sông Mê Kông là 58 triệu kilowatt, thủy năng được khai phát ước tính là 37 triệu kilowatt, lượng phát điện hằng năm là 180 tỉ kilowatt giờ, trong đó 33% ở Campuchia và 51% ở Lào. Thủy năng chưa khai phát không đến 1%.
Dòng chảy ở lưu vực tam giác châu sông Mê Kông đến từ mưa, bởi vì ảnh hưởng gió mùa không thay đổi hằng năm, cho nên đường tiến trình mức nước chủ yếu từ một năm thủy văn trước đến một năm thủy văn sau hầu như không thay đổi, chênh lệch giữa mức nước cao và mức nước thấp không lớn. Nếu quy định lưu lượng mức nước cao hằng năm là trên 110% lưu lượng trung bình nhiều năm, lưu lượng mức nước thấp hằng năm là dưới 90% lưu lượng trung bình nhiều năm, như vậy xác suất xuất hiện năm nước cao, năm nước bằng, năm nước thấp khoảng chừng là 25%, 50%, 25% đo ở trạm Viêng Chăn, Lào, là 20%, 60%, 20% đo ở trạm Kratié, Campuchia. nhỏ|phải| Đồng cỏ ở Đồng Tháp Mười nhỏ| Ghe chở [[chôm chôm trên sông Cửu Long.]] nhỏ|phải| Thuyền ghe ở Đồng bằng châu thổ sông Cửu Long
Về phía tây, Đồng bằng sông Cửu Long được giới hạn bởi sông Châu Đốc và kênh Vĩnh Tế một dòng kênh nhân tạo chảy dọc theo biên giới Việt Nam-Campuchia, nhận nước sông Hậu Giang qua sông Châu Đốc tại Thành phố Châu Đốc đổ nước ra Vịnh Thái Lan, giới hạn một vùng đất thấp ngập nước theo mùa gọi là Tứ giác Long Xuyên.
Ở khu vực giữa hai dòng sông Hậu và sông Tiền, Đồng bằng sông Cửu Long được giới hạn đầu nguồn bởi các dòng kênh nối ngang tại 2 huyện thị đầu nguồn Tân Châu và An Phú của tỉnh An Giang như kênh Vĩnh An...
Về phía đông bắc và đông, Đồng bằng sông Cửu Long được giới hạn bằng hàng loạt các dòng sông kênh rạch liên thông với nhau, chảy dọc theo biên giới Việt Nam-Campuchia, (giới hạn vùng đất trũng khác ngập nước theo mùa là vùng Đồng Tháp Mười), và đều là phân lưu của sông Mekong: hoặc trực tiếp của dòng chính sông Tiền Giang, hay nhận nước gián tiếp qua một phân lưu chính của Mekong là Preak Banam đổ ra biển Đông qua sông Vàm Cỏ Tây (sông Vàm Cỏ) và các cửa của sông Cửu Long. Giới hạn phía đông bắc và đông của Đồng bắng sông Cửu Long là các dòng sông kênh rạch sau: sông Sở Thượng (chảy trên biên giới Việt Nam-Campuchia, nhận nước sông Mekong qua Preak Banam), sông Sở Hạ (chảy trên biên giới Việt Nam-Campuchia, nhận nước sông Mekong qua Preak Trabeak phân lưu của Preak Banam), rạch Cái Cỏ (chảy trên biên giới Việt Nam-Campuchia, là ranh giới phía bắc của Đồng Tháp Mười, nhận nước sông Mekong qua Preak Trabeak một thượng lưu của sông Sở Hạ và rạch Long Khốt), rạch Long Khốt (nhận nước sông Mekong qua Preak Trabeak và Cái Cỏ, thượng nguồn của sông Vàm Cỏ Tây), sông Vàm Cỏ Tây (nhận nước sông Mekong qua rạch Long Khốt và các kênh rạch nối thông với sông Tiền Giang), sông Vàm Cỏ (nhận nước sông Mekong qua sông Vàm Cỏ Tây và các kênh rạch nối thông với sông Tiền Giang), và cuối cùng là sông Soài Rạp (nhận nước sông Mekong qua sông Vàm Cỏ). Các sông Vàm Cỏ Tây, Vàm Cỏ, Soài Rạp mặc dù thuộc hệ thống sông Sài Gòn-Đồng Nai, là hệ thống sông thuộc địa bàn Miền Đông Nam Bộ, nhưng chúng là những dòng sông cuối cùng nhận nước từ sông Mekong về phía đông, đồng thời một trong số chúng (sông Soài Rạp) là ranh giới tự nhiên của 2 tỉnh phía đông Đồng bằng sông Cửu Long là Long An và Tiền Giang với tỉnh thành phía tây của miền Đông Nam Bộ là Thành phố Hồ Chí Minh, nên lưu vực các sông rạch này (chính là địa bàn tỉnh Long An) cũng là địa bàn ranh giới tận cùng phía đông của Đồng bằng sông Cửu Long với Miền Đồng Nam Bộ.
Biến đổi khí hậu và thiên tai
Ngoài ra tác động ở thượng nguồn như nạn phá rừng và một loạt các đập nước đang đưa vào kế hoạch ở Hoa lục, Lào, và Campuchia đã giảm thiểu lượng phù sa bồi đắp ở các cửa sông, khiến vùng ven biển bị ngập dần. So với năm 1990 khi sông Cửu Long đưa 160 triệu tấn phù sa ra biển thì số lượng vào năm 2015 chỉ còn 75 triệu tấn, giảm hơn phân nửa. Lượng phù sa dù ra đến gần biển cũng bị trút bớt vì con người dùng sỏi cát vào các công trình xây cất, gây thiệt hại trầm trọng đến viễn cảnh sống còn của vùng đồng bằng.
Theo nghiên cứu của Trường Đại học Cần Thơ, biến đổi khí hậu và hiện tượng ấm lên toàn cầu sẽ làm mực nước biển dâng lên. Nếu dâng 1m thì 20% đồng bằng châu thổ sẽ bị đe dọa. Dâng 2m diện tích đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị xóa còn phân nửa, ảnh hưởng trầm trọng đến đời sống 15 triệu dân. Theo nghiên cứu của 19 nhà khoa học đăng trên tạp chí Science thì nếu tiếp tục phát triển với cách thức như hiện tại, vùng này sẽ bị nhấn chìm đến 90% diện tích vào năm 2100.
Năm 2016, Đồng bằng sông Cửu Long hứng chịu đợt hạn hán và xâm nhập mặn nặng nề nhất trong vòng 100 năm, gây thiệt hại hơn 160.000 ha lúa, tương đương 800.000 tấn lúa bị mất trắng, với mỗi gia đình có diện tích sản xuất khoảng 0,5 ha thì xâm nhập mặn đã làm khoảng 300.000 hộ gia đình (khoảng 1,5 triệu người) trong những tháng qua không có thu nhập. Các tỉnh bị thiệt hại nặng nhất là Kiên Giang (hơn 54.000 ha), Cà Mau (gần 50.000 ha), Bến Tre (gần 14.000 ha), Bạc Liêu (gần 12.000 ha)... Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã phải công bố tình trạng thiên tai đặc biệt nghiêm trọng. Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà, ngoài những nguyên nhân như mùa mưa năm 2015 đến muộn và kết thúc sớm, nguyên nhân chính là các vấn đề ở thượng nguồn dòng chảy. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, các hồ chứa trên dòng chính ở phía Trung Quốc có dung tích khoảng 23 tỉ m³, các hồ chứa trên những sông nhánh khoảng 20 tỉ m³. Tổng dung tích này tác động rất lớn đến việc điều tiết nước và lưu lượng dòng chảy về phía hạ lưu. Trong dịp Tết Nguyên đán ở Trung Quốc, nhu cầu năng lượng giảm nên họ tích nước, do vậy vào thời điểm này lượng nước giảm đáng kể, sau đó dòng chảy tăng lên (khi các hồ xả nước để chạy thủy điện). “Tôi khẳng định đây là nguyên nhân cơ bản” - ông Hà nói.
Hành chính
nhỏ|giữa|605x605px| '''Bản đồ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (Tây Nam Bộ)
{| class="wikitable" Hiện tại, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có diện tích tự nhiên là 39.194,6 km2, chiếm 11,8% tổng diện tích cả nước và dân số là 17.300.947 người, chiếm 17,6% tổng dân số cả nước, bình quân 441 người/km2.
Tính đến ngày 6 tháng 5 năm 2023, Đồng bằng sông Cửu Long được chia thành 134 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 5 quận, 18 thành phố, 11 thị xã và 100 huyện, chiếm 19,0% tổng đơn vị hành chính cấp huyện cả nước, và 1.605 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 224 phường, 128 thị trấn và 1.253 xã, chiếm 15,14% đơn vị hành chính cấp xã cả nước.
Hiện nay, hầu hết các đô thị vốn trước đây là thị xã tỉnh lỵ của một tỉnh ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đều đã trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh (ngoại trừ thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương từ đầu năm 2004). Trong đó, tỉnh Đồng Tháp có ba thành phố là Cao Lãnh, Hồng Ngự và Sa Đéc, tỉnh Kiên Giang có ba thành phố là Rạch Giá, Hà Tiên và Phú Quốc, tỉnh An Giang có hai thành phố là Long Xuyên và Châu Đốc, tỉnh Hậu Giang có hai thành phố là Vị Thanh và Ngã Bảy. Các tỉnh còn lại đều có một thành phố trực thuộc tỉnh.
Trong suốt thời kỳ từ đầu năm 1976 cho đến năm 1999, toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long chỉ có hai thành phố (lúc bấy giờ đều là thành phố trực thuộc tỉnh) là Cần Thơ và Mỹ Tho. Từ năm 1999 đến nay, lần lượt các thị xã được nâng cấp trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh.
Các thành phố lập trước năm 1975: Các thành phố lập từ sau năm 1975 đến nay:
Xếp loại đô thị
Tính đến ngày 20 tháng 4 năm 2022, vùng Đồng bằng sông Cửu Long có:
Dân cư
Dân cư ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long đa số là người Kinh. Khu vực này trước đây từng là một phần của Đế quốc Khmer, do đó là vùng tập trung người Khmer nhiều nhất bên ngoài nước Campuchia.
Người Khmer sống chủ yếu ở Trà Vinh, Sóc Trăng và người Chăm theo đạo Hồi sống ở Tân Châu, An Giang. Người Hoa sống ở Sóc Trăng 64.910 người, tỉnh Kiên Giang 29.850 người, tỉnh Bạc Liêu 20.082 người (2009). Dân số vùng Đồng bằng sông Cửu Long là 17,33 triệu người vào năm 2011.
Dân số vùng Đồng bằng sông Cửu Long tăng chậm trong những năm gần đây, chủ yếu do di cư đi nơi khác. Dân số vùng tăng 471.600 người từ năm 2005 đến 2011, trong khi đó 166.400 người di cư chỉ trong năm 2011. Tương tự như vùng duyên hải miền Trung, đây là một trong những nơi tăng dân số chậm nhất nước. Tỷ lệ tăng dân số trong khoảng 0,3% đến 0,5% từ năm 2008 đến 2011, trong khi đó tỷ lệ tăng dân số vùng Đông Nam Bộ lân cận là 2%. Tỷ lệ tăng dân số cơ học trong vùng là âm trong những năm này. Tỷ lệ sinh của vùng cũng khá thấp, ở mức 1,8 trẻ em trên mỗi người phụ nữ vào năm 2010 và 2011, giảm từ 2,0 năm 2005.
Tài nguyên
Đồng bằng sông Cửu Long không giàu khoáng sản. Khoáng sản chủ yếu là than bùn và đá vôi. Ngoài ra đồng bằng còn có các khoáng sản vật liệu xây dựng như sét gạch ngói, cát sỏi...
Tài nguyên rừng cũng giữ những vai trò quan trọng, đặc biệt là hệ thống rừng ngập mặn ven biển lớn nhất Việt Nam, trong đó hệ thống rừng ngập mặn Mũi Cà Mau được công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới, bên cạnh đó là những cánh rừng tràm ở U Minh (Cà Mau), Đồng Tháp với một hệ thống sinh học vô cùng đa dạng.
Nông nghiệp
nhỏ|Phong cảnh làng quê tại vùng đồng bằng sông Cửu Long với mái nhà rơm làm chuồng bò.nhỏ|Cau được trồng bên đường ở phường Thường Thạnh, thuộc quận [[Cái Răng, thành phố Cần Thơ]] nhỏ|Một cánh đồng ở xã Phú Thuận ([[Thoại Sơn, An Giang, Việt Nam) vào mùa nước nổi.]] nhỏ|Triển khai nghị quyết 120, [[Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phân định đồng bằng sông Cửu Long thành ba vùng sản xuất: {{Legend|#162d50|Vùng thượng: Trồng lúa, rau màu, nuôi trồng thủy sản nước ngọt.}} {{Legend|#2ad4ff|Vùng giữa: Trồng cây ăn quả.}} {{Legend|#ff7f2a|Vùng ven biển: Thâm canh, luân canh tôm – lúa, nuôi trồng thủy sản nước mặn, nước lợ.}}]] Mặc dù diện tích canh tác nông nghiệp và thủy sản chưa tới 30% của cả nước nhưng miền Tây đóng góp hơn 50% diện tích lúa, 71% diện tích nuôi trồng thủy sản, 30% giá trị sản xuất nông nghiệp và 54% sản lượng thủy sản của cả nước. Lúa trồng nhiều nhất ở các tỉnh An Giang, Long An, Đồng Tháp, Tiền Giang. Diện tích và sản lượng thu hoạch chiếm hơn 50% so với cả nước. Bình quân lương thực đầu người gấp 2,3 lần so với lương thực trung bình cả nước. Nhờ vậy nên Đồng bằng sông Cửu Long là nơi xuất khẩu gạo chủ lực của cả đất nước. Ngoài ra cây ăn quả còn là đặc sản nổi tiếng của vùng, với sự đa dạng về số lượng, cũng như chất lượng ngày càng được nâng cao
Nghề nuôi vịt đàn phát triển mạnh, nuôi nhiều ở Đồng Tháp, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau và Sóc Trăng.
Ngày 19 tháng 7 năm 2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 854/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu của hợp tác xã nông nghiệp vùng đồng bằng sông Cửu Long, giai đoạn 2021-2025.
Thủy sản
Sản lượng thủy sản chiếm 50% cả nước, nhiều nhất ở các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang và An Giang. Kiên Giang là tỉnh có sản lượng thủy sản săn bắt nhiều nhất, 239.219 tấn thủy sản (năm 2000). An Giang là tỉnh nuôi trồng thủy sản lớn nhất vùng với sản lượng 80.000 tấn thủy sản (năm 2000). Nghề nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản đang phát triển mạnh, theo quy mô công nghiệp.
Công nghiệp
Ngành công nghiệp phát triển rất thấp, chủ yếu là ngành chế biến lượng thực. Cần Thơ là trung tâm công nghiệp của cả vùng bao gồm các ngành nhiệt điện, chế biến lương thực, luyện kim đen, cơ khí, hóa chất, dệt may và vật liệu xây dựng.
Dịch vụ
nhỏ|Chèo thuyền trên sông. Khu vực dịch vụ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long bao gồm các ngành chủ yếu: xuất nhập khẩu, vận tải thủy và du lịch. Xuất khẩu gạo chiếm 80% của cả nước. Giao thông đường thủy giữ vai trò quan trọng nhất.
Du lịch biển chủ yếu ở Kiên Giang với thắng cảnh đẹp ở Hà Tiên, Phú Quốc.
Du lịch sinh thái bắt đầu khởi sắc như du lịch trên sông nước, vườn, khám phá các cù lao. Du lịch bền vững bước đầu hình thành với sự thành công của khu nghỉ dưỡng bền vững Mekong Lodge tại Tiền Giang và nhiều địa phương khác như Bến Tre, Vĩnh Long, Cà Mau, Đồng Tháp. Tuy nhiên chất lượng và sức cạnh tranh của các khu du lịch không đồng đều và còn nhiều hạn chế.
Giao thông
Mạng lưới đường bộ từng bước được quy hoạch, nâng cấp, xây mới theo dạng "ô bàn cờ", bao gồm các trục dọc, ngang và hệ thống đường vành đai liên kết với nhau một cách hợp lý. Nhiều trục quốc lộ đã và đang được nâng cấp, xây mới, trong đó đáng kể có dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Trung Lương – Cần Thơ; xây dựng đường cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương; tuyến đường nam sông Hậu, tuyến Quản Lộ – Phụng Hiệp... Nhiều cầu lớn vượt sông trên Quốc lộ 1 đã được đầu tư, xây mới như cầu Mỹ Thuận vượt sông Tiền, cầu Cần Thơ vượt sông Hậu, cầu Rạch Miễu nối Tiền Giang với tỉnh Bến Tre... Những cây cầu này xóa đi cảnh chen chúc lộn xộn, mất thời gian, thiếu an toàn tại các bến phà vốn tồn tại hàng thế kỷ nay, đồng thời trở thành điểm tham quan thu hút khách du lịch bởi quy mô và kiến trúc đẹp, hiện đại. Đến nay những "anh hai lúa" có thể thỏa mãn ước mơ được đi trên những máy bay hiện đại, ngắm nhìn những cánh đồng thẳng cánh cò bay. Đó cũng là nhờ việc quan tâm đầu tư, quy hoạch các sân bay trong vùng trên nguyên tắc bảo đảm kết nối vùng với các sân bay quốc tế và phân bố đều trong khu vực, nhất là các tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long. Cùng với việc nâng cấp một số hạng mục các cảng hàng không Rạch Giá, Cà Mau, Phú Quốc... sân bay quốc tế Cần Thơ đã hoàn thành với sức chứa 2,5 triệu hành khách/năm và có thể khai thác được các loại máy bay lớn như B747, B777. Hiện Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc mới giai đoạn I đang được thi công, sau khi hoàn thành sẽ thuận lợi hơn cho người dân trên đảo gần với đất liền và thu hút nhiều khách trong và ngoài nước đến với đảo xa. Cùng với đường bộ và đường hàng không, hệ thống đường sông Đồng bằng sông Cửu Long đã và đang được đầu tư nâng cấp một cách đáng kể, nhất là các tuyến sông chính, kết hợp với hệ thống đường thủy do các địa phương quản lý đã góp phần nâng cao khả năng kết nối khu vực với các cảng sông, biển. Từ Thành phố Hồ Chí Minh, bằng phương tiện thủy, hàng hóa và hành khách có thể đi qua Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên đến Hà Tiên, Cà Mau... Nông sản hàng hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ đến nhanh hơn với các trung tâm kinh tế lớn của cả nước.
Cầu Cần Thơ là cầu dây văng bắc ngang qua sông Hậu, được hoàn thành vào ngày 12 tháng 4 năm 2010. Trước đó 3 năm, một tai nạn lúc xây dựng làm 55 người chết và làm bị thương hơn 100 người. Cầu được xây dựng để thay thế cho phà và kết nối Quốc lộ 1. Cầu Cần Thơ bắt ngang qua tỉnh Vĩnh Long và thành phố Cần Thơ. Chi phí xây dựng ước tính là 4.842 tỷ đồng (khoảng 342,6 triệu đô la Mỹ), và là cây cầu đắt nhất Việt Nam lúc mới hoàn thành.
Ngoài ra, còn có các cầu lớn như cầu Hàm Luông, cầu Cổ Chiên, cầu Cao Lãnh, cầu Vàm Cống...
Âm nhạc
Vùng này là cái nôi của nghệ thuật đờn ca tài tử, nghệ thuật sân khấu cải lương với các nghệ sĩ nổi tiếng như: Phùng Há, Út Trà Ôn, Lệ Thủy, Bạch Tuyết, Thanh Sang, Minh Phụng...
Nhiều ca khúc âm hưởng dân ca Nam Bộ với nhiều nhạc sĩ nổi tiếng như: Bắc Sơn, Thanh Sơn, Trúc Phương... Một số bài hát nổi tiếng như Anh về miền Tây (Minh Vy), Bỏ quê (Sơn Hạ), Bông bí vàng (Bắc Sơn), Dáng đứng Bến Tre (Nguyễn Văn Tý), Bông điên điển (Hà Phương), Chiếc áo bà ba (Trần Thiện Thanh), Về miền Tây (Tô Thanh Tùng), Miền Tây quê tôi (Cao Minh Thu), Tình em Tháp Mười (Thanh Sơn), Tình quê miền Tây (Cao Minh Thu), Sóc sờ bai Sóc Trăng ( Thanh Sơn), Phải lòng con gái Bến Tre (thơ: Luân Hoán - nhạc: Phan Ni Tấn), Đàn sáo Hậu Giang (Trần Long Ẩn), Trà Vinh trong những tình mật ngọt (Trúc Phương), Bạc Liêu hoài cổ (Thanh Sơn), Áo mới Cà Mau (Thanh Sơn), Về An Quảng Hữu (Trúc Phương),...
Văn học và phim ảnh
Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu là tác phẩm nổi tiếng về con người hào khí, nghĩa hiệp; từ đó trở thành nghệ thuật đọc thơ Lục Vân Tiên.
Nhiều bộ phim được sản xuất ở vùng này để miêu tả nền văn minh của Đồng bằng sông Cửu Long. Một số phim nổi tiếng có thể kể ra như Mùa len trâu, Cánh đồng bất tận, Hương phù sa, Đất phương Nam...
Sơn Nam, Vương Hồng Sển, Lê Vĩnh Hòa, Đoàn Giỏi, Nguyễn Quang Sáng, Nguyễn Ngọc Tư, Trang Thế Hy,... đã viết nhiều quyển sách nổi tiếng về cuộc sống ở vùng Đồng bằng.
Các giai đoạn phát triển tâm lý xã hội của Erikson
Các giai đoạn phát triển tâm lý xã hội của Erikson, được phổ biến vào nửa sau của thế kỷ 20 bởi Erik Erikson phối hợp với Joan Erikson, là một lý thuyết phân tâm học toàn diện xác định một loạt tám giai đoạn mà một cá nhân phát triển khỏe mạnh phải vượt qua từ giai đoạn sơ khai. đến tuổi trưởng thành muộn.
Lý thuyết giai đoạn của Erikson đặc trưng cho một cá nhân tiến qua tám giai đoạn cuộc sống như là một chức năng đàm phán các lực lượng sinh học và văn hóa xã hội của họ. Mỗi giai đoạn được đặc trưng bởi một cuộc khủng hoảng tâm lý xã hội của hai lực lượng xung đột này. Nếu một cá nhân thực sự hòa giải thành công các lực lượng này (thiên về thuộc tính được đề cập đầu tiên trong cuộc khủng hoảng), họ sẽ xuất hiện từ giai đoạn với đức tính tương ứng. Ví dụ, nếu một đứa trẻ bước vào giai đoạn chập chững (tự chủ so với xấu hổ và nghi ngờ) với sự tin tưởng nhiều hơn là không tin tưởng, chúng mang đức tính hy vọng vào các giai đoạn còn lại của cuộc đời. Những thách thức của các giai đoạn không hoàn thành thành công có thể được dự kiến sẽ trở lại như là vấn đề trong tương lai. Tuy nhiên, việc làm chủ một giai đoạn là không bắt buộc để tiến tới giai đoạn tiếp theo. Kết quả của một giai đoạn không phải là vĩnh viễn và có thể được sửa đổi nhờ những kinh nghiệm sau này.
Tham khảo
Thể loại:Khái niệm tâm lý học Thể loại:Tâm lý học phát triển
Vĩnh Ngọc, Đông Anh
Vĩnh Ngọc là một xã thuộc huyện Đông Anh thành phố Hà Nội, Việt Nam. Xã Vĩnh Ngọc có diện tích đất tự nhiên 929,5 ha, dân số xã là 12.626 người.
Địa giới hành chính
Gồm bốn thôn: Ngọc Chi, Phương Trạch, Vĩnh Thanh, Ngọc Giang
Giáo dục
Trên địa bàn xã Vịnh Ngọc có nhiều ngôi trường dành cho chủ yếu con em trong xã và các xã lân cận trong huyện Đông Anh. Trong đó có ba ngôi trường Công lập là Trường Mầm non Vĩnh Ngọc, trường Mầm non Họa Mi, Trường Tiểu học Vĩnh Ngọc và Trường trung học cơ sở Vĩnh Ngọc. Hai ngôi trường Tiểu học và Trung học cơ sở của xã đã được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội công nhận là trường đạt chuẩn quốc gia. Bên cạnh đó còn có nhiều trung tâm giáo dục, các ngôi trường cấp III đóng trên địa bàn xã.
Y tế
Hiện nay trên đại bàn xã có các trung tâm Y tế đạt tiêu chuẩn quốc gia, các phòng khám hiện đại đáp ứng được tốt nhu cầu của nhân dân.
Giao thông
Xã có tuyến cao tốc Nhật Tân - Nội Bài, có quốc lộ 3 chạy qua, đê tả Hồng. Nút giao ngã tư cầu vượt Vĩnh Ngọc (trên đường 5 kéo dài) cắt đường Nhật Tân - Nội Bài (đường Võ Nguyên Giáp) tại Km0 + 419 là một trong những nút giao thông lớn ở huyện Đông Anh cũng như ở cửa ngõ phía bắc thành phố Hà Nội.
Cầu Nhật Tân bắc qua Sông Hồng:''' ''' Mặt cầu rộng 33,2m chia thành 4 làn xe cơ giới, 2 làn xe buýt, 2 dải xe hỗn hợp, phân cách giữa, đường dành cho người đi bộ. Cầu dài 3,9 km và có đường dẫn 4,5 km, trong đó phần chính của cầu qua sông dài 1,5 km. Tổng mức đầu tư dự định cho cầu từ 7.500 tỷ đến 8.100 tỷ đồng tùy theo số lượng cột phải thi công. Ngày 7 tháng 3 năm 2009, gói thầu số 3 xây dựng đường dẫn phía Bắc cầu Nhật Tân đã được khởi công trên địa bàn xã Vĩnh Ngọc, Đông Anh[3].
Đường 5 kéo dài: Tuyến đường từ ngã tư cầu Chui tới khu đô thị Bắc Thăng Long - Vân Trì. Tuyến đường dài 13,5 km với 3 cây cầu được đầu tư với tổng vốn gần 4.200 tỷ đồng của thành phố.
Aall (gia tộc Na Uy)
Aall là một gia đình Na Uy nổi tiếng, gốc Aal ở Jutland (Đan Mạch). Tổ tiên lâu đời nhất được biết đến của gia đình là Søren Nielsen, là một nông dân sống ở Aal cho đến năm 1534, khi ông bị mất trang trại của mình. Từ Đan Mạch, gia đình đã đến London vào cuối của thế kỷ 17. Từ đó, vào năm 1714, tổ tiên của gia đình Na Uy, Niels Aall the Elder (khoảng 1702 - 1784) nhập cư đến Na Uy, nơi ông trở thành một thương gia giàu có, chủ xưởng cưa, buôn gỗ và chủ tàu ở Porsgrunn. Ông đã kết hôn ba lần và có tổng cộng 14 người con với họ, nhưng 8 trong số những đứa trẻ đã chết trước ông.
Tham khảo
Thể loại:Gia tộc Na Uy Thể loại:Gia tộc Aall
Bộ Đao (刀)
Bộ Đao (刀) mang nghĩa "đao kiếm" là một trong 23 bộ thủ được cấu tạo từ 2 nét trong tổng số 214 Bộ thủ Khang Hy. Biến thể của bộ này là 刂.
Trong Khang Hi tự điển, có 337 ký tự (trong số 49.030) được tìm thấy dưới bộ thủ này.
Tipula spathacea
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Microbrenthorrhinus martinezi
Microbrenthorrhinus martinezi là một loài bọ cánh cứng trong họ Nemonychidae. Loài này được Gratshev & Zherikhin miêu tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Tham khảo
Thể loại:Microbrenthorrhinus
Acrocercops erioplaca
Acrocercops erioplaca là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Bihar, Ấn Độ. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1918. Ấu trùng ăn Terminalia catappa.
Fushë Krujë
Fushë Krujë là một đô thị trong quận Krujë thuộc hạt Durrës, Albania. Dân số năm 2005 là 18619 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Durrës
Acrocercops erioplaca
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Cynops wolterstorffi
Cynops wolterstorffi (tên tiếng Anh: Yunnan Lake Newt hoặc Wolterstorff's Newt; tiếng Trung: 滇池蠑螈 - Điền Trì vinh nguyên) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Nó chỉ có ở gần hồ Côn Minh ở Vân Nam, Trung Quốc. Loài này có ở vùng nước hồ nông và các vùng nước ngọt lân cận. Dù đã được điều tra kĩ, người ta vẫn chưa thấy chúng kể từ năm 1979, và do vậy nó được xem là đã tuyệt chủng. Lý do tuyệt chủng được cho là mất môi trường sống, ô nhiễm và do các loài di thực.
Tham khảo
Thể loại:Động vật lưỡng cư tuyệt chủng Thể loại:Tuyệt chủng từ 1500 Thể loại:Wildlife of Vân Nam W Thể loại:Động thực vật Vân Nam Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Shenyang J-6
Shenyang J-6 (Thẩm Dương J-6, – Tiêm-6; phiên bản xuất khẩu có tên gọi F-6 ) (tên mã NATO Farmer – Nông dân) là một phiên bản của loại máy bay tiêm kích MiG-19 'Farmer' của Liên Xô do Trung Quốc chế tạo.
Thiết kế và phát triển
Dù MiG-19 chỉ phục vụ trong một thời gian ngắn trong biên chế của quân đội Liên Xô, nhưng Trung Quốc lại rất thích loại máy bay này vì sự nhanh nhẹn, cơ động, uy lực vũ khí mạnh, nên đã sản xuất nó từ năm 1958 tới năm 1981. Đến cuối năm 2005, J-6 không còn được sử dụng trong các nhiệm vụ chiến đấu nữa, nhưng phiên bản huấn luyện vẫn được sử dụng. Hiện vẫn còn ba quốc gia sử dụng J-6, một phiên bản cường kích của J-6 là Q-5 hiện cũng vẫn đang hoạt động trong biên chế một số quốc gia.
J-6 bị xem như đồ "dùng một lần" và nó chỉ vận hành được liên tục trong 100 giờ bay (hay khoảng 10 phi vụ) trước khi tiến hành đại tu. Không quân Pakistan do bảo trì tốt nên tăng thời gian giữa hai lần đại tu lên 130 giờ.
Mô tả
J-6 đạt vận tốc tối đa 1.540 km/h (960 mph), Mach 1,45. Trần bay đạt 17.900 m (58.700 ft). Bán kính chiến đầu với 2 thùng nhiên liệu bỏ được là khoảng 640 km (400 mi). Nó được trang bị 2 động cơ tuabin Liming Wopen-6A (Tumansky R-9). Ngoài vũ khí chính ban đầu là pháo, nó còn được lắp 4 giá treo dưới cánh, mỗi giá treo mang được tải trọng 250 kg (550 lb), tải trọng tối đa là một giá treo mang được là 500 kg (1.100 lb). Vũ khí J-6 có thể mang gồm bom, thùng rocket 55 mm gắn ngoài, hoặc tên lửa không đối không PL-2/PL-5 (phiên bản Trung Quốc của loại tên lửa Vympel K-13).
Lịch sử hoạt động
J-6 hiện vẫn đang được sử dụng ở Bắc Triều Tiên, Myanmar, Tanzania, Nepal và Zambia.
Albania
J-6 được Không quân Albania sử dụng để thay thế loại J-5, nó được dùng để tuần tra biên giới nhằm chống lại các cuộc xâm nhập không phận Albania từ Nam Tư. Tuy nhiên, J-6 không có hiệu quả khi phải đối đầu với những chiếc MiG-21 'Fishbed' nhanh hơn của Nam Tư. Khi F-7A được đưa vào trang bị, J-6 được tái triển khai để bảo vệ Tirana. Vào năm 2005, tất cả máy bay tiêm kích của Albania đều phải ngừng bay do thiếu phụ tùng thay thế.
Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan
nhỏ|Một chiếc F-6 của [[Không quân Pakistan.]]
F-6 được Không quân Pakistan (RAF) sử dụng từ năm 1965 tới năm 2002, thiết kế máy bay đã được sửa đổi tới 140 lần để cải thiện khả năng vai trò đánh chặn và chi viện không quân trực tiếp. Các máy bay tiêm kích F-6 của RAF đã tham gia Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan 1971, nó đã bắn hạ 6 máy bay của Ấn Độ, trong đó có một chiếc MiG-21. 3 phi đoàn J-6 của Pakistan đã thực hiện gần 1000 phi vụ, PAF cũng đã mất 3 chiếc F-6 do hỏa lực phòng không và 1 chiếc khi không chiến. Một chiếc F-6 cũng bị bắn rơi bởi chính Pakista. Một trong các phi công bị bắn hạ là Wajid Ali Khan, Khan bị bắt làm tù binh chiến tranh và sau này trở thành một nghị sĩ trong Quốc hội Canada.
Chiến tranh Việt Nam
Sau khi bí mật thử nghiệm bay một chiếc F-6 của Không quân Pakistan vào năm 1965, Hoa Kỳ kết luận J-6 và MiG-19 là máy bay tiêm kích đáng gờm hơn so với loại MiG-21 'Fishbed' hiện đại và mạnh hơn, cũng như loại MiG-17 'Fresco' cũ hơn và phiên bản Trung Quốc của nó là J-5. Động cơ tuabin phản lực hiện đại hơn giúp tạo cho MiG-21 lợi thế bay ở vận tốc siêu âm, nhưng trong Chiến tranh Việt Nam với các cuộc chiến trên không thì lợi thế đó lại không hữu ích như người ta nghĩ, vì các cuộc không chiến chủ yếu diễn ra trong tầm gần nên máy bay có vận tốc dưới âm lại chiếm ưu thế hơn. J-6 (cũng như MiG-19) với vận tốc dưới âm đã dễ dàng cơ động hơn so với MiG-21 và dù nó chậm hơn, nhưng khi cần tăng tốc trong không chiến tầm gần thì nó vẫn có thể dễ dàng thực hiện. Không quân Bắc Việt có ít nhất một đơn vị sử dụng J-6 trong chiến tranh, đó là trung đoàn tiêm kích 925, bắt đầu từ năm 1969.
Chiến tranh Ogaden
J-6 của Somali đã tham chiến trong Chiến tranh Ogaden và chịu thiệt hại nặng do phi công đối phương có nhiều kinh nghiệm hơn. Trên 75% lực lượng của Không quân Somali bị tiêu diệt trong chiến tranh, nhưng một số chiếc J-6 vẫn sống sót cho đến ngày Somali rơi vào khủng hoảng đầu thập niên 1990.
Chiến tranh Uganda-Tanzania
Trong chiến tranh Uganda-Tanzania, những chiếc J-6 của Tanzania có nhiệm vụ tiêu diệt bất kỳ máy bay tiêm kích nào của Uganda như MiG-15 và MiG-17, trong khi F-7A có nhiệm vụ tiêu diệt các máy bay chiến đấu của quân đồng mình với Uganda như Tupolev Tu-22 'Blinder' của Libya.
Chiến tranh biên giới Tây Nam
Trong thời kỳ Khmer Đỏ nắm chính quyền ở Campuchia, J-6 của Khmer Đỏ đã tham gia chiến tranh biên giới Tây Nam với Việt Nam trong vai trò máy bay cường kích. Khi Việt Nam phản kích quân Khmer Đỏ và tiến vào giải phóng Campuchia, không một chiếc máy bay nào của Campuchia dám cất cánh chặn đánh máy bay của Việt Nam. Quân đội Việt Nam đã bắt giữ được một số máy bay J-6 và đưa về để trưng bày.
Chiến tranh Iran-Iraq
Trong Chiến tranh Iran-Iraq, cả hai phía đều sử dụng máy bay tiêm kích J-6. Máy bay tiêm kích J-6 của Iran có thể do Bắc Triều Tiên cung cấp. J-6 của Iraq có thể do Ai Cập chuyển giao. Hầu hết những chiếc J-6 này đều thực hiện nhiệm vụ cường kích.
Quốc gia sử dụng
nhỏ|300px|Các quốc gia sử dụng Shenyang J-6 tính đến năm 2010 (quốc gia từng sử dụng có màu đỏ) Hiện nay vẫn còn 3 quốc gia sử dụng Shenyang J-6 trong số 15 quốc gia sử dụng loại máy bay này.
Vẫn đang sử dụng
nhỏ|Một chiếc J-6 của Bắc Triều Tiên trưng bày tại Bảo tàng tưởng niệm chiến tranh Triều Tiên ở Seoul.
Từng sử dụng
nhỏ|Nhân viên kỹ thuật kiểm tra một chiếc F-6 của [[Không quân Ai Cập trong cuộc tập trận chung Bright Star năm 1983.]]
Tính năng kỹ chiến thuật (J-6)
nhỏ|Mũi của một chiếc F-6, pháo 30 mm gắn ở gốc cánh. Dữ liệu lấy từ Wilson
Liên kết ngoài
J-6 J-06, Shenyang J-06, Shenyang J-06, Shenyang Thể loại:Máy bay trong chiến tranh Việt Nam Thể loại:Quan hệ Xô-Trung Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay tiêm kích Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay trinh sát Thể loại:Máy bay hai động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cánh giữa
Tipula styligera
Tipula styligera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Autoire
Autoire là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lot Thể loại:Plus Beaux Villages de France
Microprobelus liuae
Microprobelus liuae là một loài bọ cánh cứng trong họ Nemonychidae. Loài này được Liu, Ren, Shih miêu tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Microprobelus
Megachile temora
Tham khảo
T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1905
Megalagrion leptodemas
Megalagrion leptodemas là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae là loài đặc hữu của đảo the của Oahu in Hawaii. It inhabits sông in the Waianae và Koolau ranges. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.
Tham khảo
Thể loại:Megalagrion Thể loại:Động vật đặc hữu Hawaii
Acrocercops euargyra
Acrocercops euargyra là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Java, Indonesia. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1934.
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Aujols
Aujols là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lot
Wat Tyler
Wat Tyler (tên đầy dủ là Walter Tyler) (ngày sinh không rõ, mất ngày 15 tháng 6 năm 1381) là một nhà lãnh đạo cuộc nổi dậy của người nông dân năm 1381 ở Anh. Ông đã diễu hành một nhóm phiến quân từ Canterbury đến thủ đô để phản đối việc tổ chức thuế đánh giá và yêu cầu cải cách kinh tế và xã hội. Trong khi cuộc nổi loạn ngắn ngủi được hưởng những thành công ban đầu, Tyler bị các sĩ quan trung thành với Vua Richard II giết hại trong cuộc thương thảo tại Smithfield, Luân Đôn.
Tuổi thơ
Không biết nhiều về tuổi thơ của Wat Tyler. Sinh ra với tên Walter, tên họ ban đầu của anh ta đã không được biết, mặc dù "Hugh" và "Helier" đã được gợi ý. Người ta cho rằng cái tên "Tyler" xuất phát từ nghề nghiệp của ông ta như một người lợp mái. Trước Cuộc nổi dậy của nông dân, ông sống ở Kent, và đã được đại diện khác nhau đến từ Dartford, Deptford, và Maidstone, tất cả đều nằm trong biên giới đó.
Cuộc nổi dậy của nông dân
Cuộc nổi dậy của nông dân bắt đầu vào tháng 5 năm 1381, được gây ra bởi một khoản thuế gần đây bắt đầu áp đặt là 12 pence từ mỗi người lớn, dù là nông dân hay giàu có. Cuộc nổi dậy không chỉ vì tiền. Nông dân cũng tìm kiếm sự tự do và sự cải cách xã hội khác. Họ yêu cầu mỗi người lao động được phép làm việc cho người sử dụng lao động theo sự lựa chọn của mình và tìm cách chấm dứt chế độ cai trị xã hội cứng rắn và cứng rắn. Có những cuộc nổi dậy ở Anh, với nhiều bất ổn tập trung ở Essex và Kent. Cuộc nổi dậy này đại diện cho một phần quan trọng của xã hội Anh ở những khu vực này, bao gồm cả các cơ sở tôn giáo cao quý và giàu có. Nhiều người đã được truyền cảm hứng từ lời dạy của John Ball, một linh mục gốc rao giảng rằng tất cả mọi người nên được đối xử công bằng như con cháu của Adam và Eva.
Làm thế nào Wat Tyler đã trở nên tham gia vào cuộc nổi dậy này là không rõ, mặc dù một nguồn gốc thế kỷ mười sáu sau đó cho thấy một người đàn ông có cùng tên, John Tyler, là người khởi xướng. Tài khoản này cho thấy rằng một nhà sưu tập thu thuế đã từng tấn công không thường xuyên con gái của John Tyler. Trong trả thù, ông ta đã giết những kẻ lừa dối và gây ra cuộc nổi dậy. Dù là cơ sở của câu chuyện đó, vào tháng 6 năm 1381, khi các nhóm nổi dậy từ khắp đất nước bắt đầu một cuộc tấn công phối hợp vào Luân Đôn, Wat Tyler đã nổi lên như một lãnh tụ của lực lượng Kentish.
Vào ngày 13 tháng 6, quân nổi dậy tiến đến thủ đô và băng qua Cầu Luân Đôn. Một lần trong thành phố, họ đã tấn công các mục tiêu dân sự, phá hủy hồ sơ pháp lý, mở các nhà tù, sa thải nhà cửa và giết chết các cá nhân mà họ nghĩ là có liên quan đến chính quyền hoàng gia. Đáp lại, nhà vua, Richard II (14 tuổi), đã gặp Phe nổi dậy vào ngày 14 tháng 6 năm 1381 và đồng ý thực hiện nhiều nhượng bộ và ân xá hoàn toàn cho tất cả những người liên quan đến cuộc nổi dậy. Trong khi một số phiến quân đã được hài lòng bởi các lời hứa của nhà vua và tan rã, nhưng Tyler và những người theo ông của ông thì không.
Cái chết
Vào ngày 15 tháng 6 năm 1381, Tyler và các lực lượng Kentish của ông đã gặp mặt với Vua Richard tại Smithfield, bên ngoài Luân Đôn. Ở đó, Tyler đã nói chuyện riêng với nhà vua và đưa ra các yêu cầu của mình. Lúc đầu, cuộc họp dường như đã diễn ra tốt đẹp,Tyler đối xử với nhà vua một cách thân thiện, như rất là quen thuộc, và Richard đồng ý với những người nổi dậy "... nên làm tất cả những gì anh ta yêu cầu để có thể công bằng".Tuy nhiên, căng thẳng nhanh chóng tăng lên. Theo một nhà biên niên hiện đại, Tyler đã hành động khinh miệt, kêu gọi một ít nước để rửa miệng "vì sức nóng to lớn của ông ta" và khi ông nhận được nước 'ông đã rửa miệng một cách thô lỗ và kinh tởm trước Mặt vua '. Sir John Newton (một đầy tớ của nhà vua) đã xúc phạm Tyler bằng cách gọi ông ta là "tên trộm và cướp biển vĩ đại nhất ở Kent". Tyler tấn công Newton, nhưng bị bắt giữ và bị bắt bởi Thị trưởng Luân Đôn William Walworth. Tyler sau đó đã cố gắng để đâm thị trưởng, người đã được cứu bởi áo giáp của mình. Walworth đã hạ gục kẻ tấn công của hắn qua cổ, đầu gươm của hắn, và một người hầu khác của nhà vua, có thể là John Cavendish, đâm Tyler một lần nữa, làm hắn bị thương nặng. Tyler đã cưỡi ngựa được 30 yard trước khi rơi khỏi ngựa. Trong vụ rối loạn sau đó, ông bị đưa đến bệnh viện cho người nghèo, nhưng bị thị trấn tìm kiếm, đưa về Smithfield, và bị câm đầu công khai. Đầu của Tyler được đặt trên đỉnh một cực và đi qua thành phố, sau đó được hiển thị trên Cầu Luân Đôn.Sau cái chết của nhà lãnh đạo, những người theo ông bị đuổi khỏi Luân Đôn và phong trào tan rã. Sau đó, Richard II thu hồi tất cả các nhượng bộ ông đã thực hiện cho các phiến quân, và nhiều người đã bị bắt và tử hình. Điều này đã chấm dứt cuộc nổi dậy.
Trong văn hóa
Một số tác phẩm trong thời trung cổ thời hậu đã có đặc trưng của Wat Tyler làm nhân vật chính. Tyler là nhân vật chính của vở kịch Wat Tyler và Jack Straw, hoặc, The Mob Reformers (1730) lần đầu tiên trình diễn tại Hội chợ Thánh Bartholomew năm 1730. Wat Tyler được đại diện trong Wat Tyler của Robert Southey, một bài thơ kịch, được viết Năm 1794 nhưng không được xuất bản cho đến năm 1813. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên kể về Wat Tyler là cuốn The Bondman của bà O'Neill: Câu chuyện về những ngày của Wat Tyler (1833). Ông là nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết Wat Tyler của Pierce Egan, hay Cuộc nổi dậy của năm 1381 (1841), một văn bản cực đoan xuất bản vào giai đoạn thứ hai của phong trào Chartist, lập luận cho chính quyền cộng hòa ở Anh.Cuốn tiểu thuyết của Egan sau đó được rút gọn và ăn cắp và xuất bản dưới dạng Cuộc đời và Cuộc phiêu lưu của Wat Tyler: Người Tốt và Người dũng cảm(1851). Wat Tyler là nhân vật chính của cuốn tiểu thuyết nối tiếp đáng sợ penny xấu xí Wat Tyler; Hay, Vua và Học viên đã xuất hiện trong các phần hàng tuần trong Tạp chí The Young Englishman's Journal năm 1867 và xuất hiện như một nhân vật chính trong phim Merry England của William Harrison Ainsworth; Hay, Nobles và Serfs (1874). Wat Tyler cũng được đề cập trong cuốn Redburn của Herman Melville Và ở A Connecticut Yankee trong Tòa án của Vua Arthur bởi Mark Twain. John Gower bình luận về anh ta trong Vox Clamantis:: I: IX "Giọng nói của jay là hoang dã và anh ấy chỉ học được nghệ thuật nói chuyện từ các lớp học mà nhà thơ Latinh được xác định."Wat Tyler là nhân vật chính trong tiểu thuyết lịch sử, Now is the Time (2015) của Melvyn Bragg.
Nhóm nhạc folk-rock của Anh Fairport Convention đã viết một bài hát có tên là 'Wat Tyler' xuất hiện trong album Gladys Leap của họ.
Trong một tập của loạt phim hài Blackadder II, Lord Blackadder so sánh người hầu Baldrick với Wat Tyler khi anh ấy yêu cầu nghỉ trưa.
Trong mùa giải ra mắt năm thứ năm của Tu viện Downton, ông Carson cáo buộc James là người đi làm Wat Tyler vì tuyên bố rằng ông là một người đi bộ và do đó không thể để tâm đến môi trường xung quanh.
Tham khảo
Thể loại:Mất năm 1382
Anglars-Nozac
Anglars-Nozac là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 147 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Anglarsnozac
Nannomacer germaini
Nannomacer germaini là một loài bọ cánh cứng trong họ Nemonychidae. Loài này được Voss miêu tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Tham khảo
Thể loại:Nannomacer
Tipula subapterogyne
Tipula subapterogyne là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Megalagrion molokaiense
Megalagrion molokaiense là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae. Nó là loài đặc hữu của Hawaii. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Megalagrion Thể loại:Côn trùng Hawaii Thể loại:Động vật được mô tả năm 1899 Thể loại:Động vật đặc hữu Hawaii
Chặng đua GP Hungary
Chặng đua GP Hungary (tên chính thức Magyar Nagydíj) là một chặng đua của giải đua xe Công thức 1 vô địch thế giới diễn ra hàng năm. Các đội đua sẽ thi đấu trên đường đua Hungaroring tại Budapest, Hungary.
Lịch sử
Trước chiến tranh thế giới thứ hai, Giải đua GP Hungary được tổ chức một lần vào năm 1936 ở trường đua Nepliget.
Đến năm 1986, sau khi xây dựng xong trường đua Hungarorin g thì Chặng đua GP Hungary được tổ chức trở lại và duy trì được sự liên tục cho nến ngày nay. Người chiến thắng chặng đua đầu tiên ở Hungaroring là tay đua người Brasil Nelson Piquet thuộc đội đua William.
Năm 2009, tay đua Felipe Massa bị tai nạn nghiêm trọng khiến anh suýt mất mạng và phải nghỉ thi đấu toàn bộ phần còn lại của mùa giải.
Năm 2021, các tay đua phải xuất phát trên đường ướt. Valtteri Bottas và Lance Stroll gây ra tai nạn liên hoàn ở pha xuất phát khiến cho họ cùng với Charles Leclerc, Sergio Perez và Lando Norris phải bỏ cuộc ngay lập tức, còn Max Verstappen thì chiếc xe bị hỏng nặng. Cuộc đua cũng phải tạm dừng. Khi cuộc đua bắt đầu trở lại thì đường đua cũng đã khô, trừ Lewis Hamilton thì tất cả các tay đua còn lại đều không tham gia pha xuất phát lại mà quyết định vào pit thay lốp. Phải đến vòng đua tiếp theo Hamilton mới thay lốp nên anh bị tụt xuống cuối đoàn đua. Hai vị trí dẫn đầu lúc này thuộc về Esteban Ocon và Sebastian Vettel, họ đã không bỏ lỡ cơ hội và lần lượt cán đích ở hai vị trí đầu tiên. Tuy nhiên Vettel bị hủy thành tích do không vượt qua được bài kiểm tra nhiên liệu. Hamilton cũng kịp vượt trở lại vị trí thứ 3 và được đôn lên P2, đồng thời đoạt lấy ngôi đầu BXH tổng của Verstappen. Tay đua Red Bull do chiếc xe bị hư hại nên thi đấu rất chật vật, chỉ cán đích ở vị trí thứ 9.
Chặng đua này chứng kiến nhiều tay đua giành được chiến thắng chặng đua F1 đầu tiên trong sự nghiệp của họ, bao gồm Damon Hill (1993), Fernando Alonso (2003), Jenson Button (2006), Heikki Kovalainen (2008), và Esteban Ocon (2021), trong số đó thì 3 người đầu tiên sau đó đã lên ngôi vô địch F1.
Kết quả theo năm
thumb|Hungaroring từ năm 1986 đến 1988 thumb|Hungaroring từ năm 1989 đến 2002
Liên kết ngoài
Hungary Hungary Hungary Thể loại:Thể thao Hungary Hungary
Nannomacer wittmeri
Tham khảo
Thể loại:Nannomacer
Bis(benzen)chromi
Điều chế
Bis(benzen)crom được điều chế cho benzen tác dụng với crom:
Bolzano
Các quận và khu vực lân cận
nhỏ|trái|Vị trí của Bolzano. Các quận:
Các khu dân cư lân cận là: Eppan an der Weinstraße, Karneid, Laives, Deutschnofen, Ritten, Jenesien, Terlan, và Vadena.
Các thị trấn lân cận quan trọng khác Brixen, Bruneck và Meran.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị Nam Tirol
Megachile tenuicincta
Megachile tenuicincta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.
Tham khảo
T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1929
Fushë Kuqe
Fushë Kuqe là một xã trong quận Kurbin thuộc hạt Lezhë, Albania. Dân số năm 2005 là 6122 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Lezhë
Bộ Lực (力)
Bộ Lực (力), nghĩa là "sức lực" là một trong 23 bộ thủ được cấu tạo từ 2 nét trong tổng số 214 Bộ thủ Khang Hy.
Trong Khang Hi tự điển, có 163 ký tự (trong số 49.030) được tìm thấy dưới bộ thủ này.
Liên kết ngoài
019
Cá cóc sần Anderson
Cá cóc sần Anderson hay cá cóc sần Nhật Bản (danh pháp khoa học: Echinotriton andersoni) là một loài lưỡng cư có đuôi thuộc họ Kỳ giông (Salamandridae) sống trên quần đảo Lưu Cầu ở Nhật Bản và trên núi Quan Âm của Đài Loan, nơi nó có lẽ đã bị tuyệt diệt.
Mô tả
Echinotriton andersoni có dáng dẹp. Đầu nó rộng và có hình tam giác. Có 12–15 tuyến giống bướu chạy dọc mỗi bên thân. Màu sắc toàn thân là nâu sậm hay đen, chỉ mặt dưới đuôi, vùng lỗ huyệt, và lòng bàn chân màu vàng-cam. Chiều dài mõm-huyệt tối đa là ít nhất 80 mm (169 mm tổng chiều dài).