cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giấc mơ sáng suốt
Lịch sử khoa học
Người ta cho rằng những người phải chịu những cơn ác mộng có thể hưởng lợi từ khả năng nhận ra rằng họ chỉ đang mơ. Một nghiên cứu thí điểm được thực hiện năm 2006 cho thấy liệu pháp điều trị bằng giấc mơ sáng suốt đã thành công trong việc giảm tần số những cơn ác mộng. Liệu pháp này bao gồm việc hướng về ý tưởng, làm chủ kĩ thuật, và những bài tập rèn luyện tính minh mẫn. Không rõ rằng những khía cạnh của liệu pháp có chịu trách nhiệm cho sự thành công của việc vượt qua những cơn ác mộng hay không, dù liệu pháp này nhìn chung có kết quả.
Nhà tâm lý học người Úc Milan Colic đã khám phá ra ứng dụng của nguyên tắc của điều trị tường thuật (narrative therapy) với những giấc mơ sáng suốt của bệnh nhân, để làm giảm tác động không chỉ của những cơn ác mông khi ngủ, mà còn giảm, tự cắt giảm, và những vấn đề trong cuộc sống khi thức. Colic nhận ra rằng những phương hướng được ưa thích cho cuộc sống của những bệnh nhân, cũng như ông đã xác định trong suốt quá trình đàm thoại điều trị, có thể làm giảm nội dung đau buồn của những giấc mơ, trong khi sự hiểu biết về cuộc sống và thậm chí là tính cách từ những giấc mơ sáng suốt có thể được viện dẫn trong "cuộc đời thật" với những lợi ích chữa bệnh rõ ràng.
Nhận thức về thời gian
Vào năm 1985, LaBerge thực hiện một nghiên cứu thí điểm cho thấy rằng nhận thức về thời gian trong một giấc mơ sáng suốt cũng tương tự như khi thức. Những người mơ giấc mơ sáng suốt đếm mười giây trong khi mơ, ra tín hiệu kết thúc của việc đếm với một tính hiệu mắt đã chuẩn bị trước với một máy ghi điện nhãn đồ. Kết quả của LaBerge dã được xác nhận bởi những nhà nghiên cứu người Đức năm 2004. Nghiên cứu của người Đức, bởi tiến sĩ Erlacher và M. Schredl, cũng nghiên cứu hoạt động vận động và phát hiện ra rằng uốn cong đầu gối lâu hơn 44% trong khi đang mơ giấc mơ sáng suốt. Tuy nhiên, một nghiên cứu ở Đức vào năm 1995 chỉ ra rằng giấc mơ sáng suốt cũng có thể kéo dài thời gian, trong đó người mơ có thể kiểm soát độ dài giấc mơ. Nghiên cứu được thực hiện suốt giấc ngủ và lúc thức, và yêu cầu người tham dự ghi lại giấc mơ của mình trong nhật ký và giấc mơ kéo dài bao lâu.
Lịch sử văn hóa
Mặc dù chỉ mới được công chúng biết đến trong vài thập kỷ qua, nhưng giấc mơ sáng suốt không phải là một khám phá hiện đại. Một bức thư được viết bởi thánh Augustine thành Hippo vào năm 415 nhắc đến giấc mơ sáng suốt. Vào thế kỷ thứ 8, những Phật tử Tây Tạng và Bonpo đã tập luyện một hình thức của Mộng Du Già (Dream Yoga) để duy trì trọn vẹn nhận thức khi thức trong khi đang ở trong trạng thái mơ. Phương pháp này đã được thảo luận rộng rãi và giải thích trong quyển "Mộng Du Già và sự thực hành Ánh sáng Tự nhiên". Một trong những thông điệp quan trọng của quyển sách là sự khác biệt của Thiền định Đại viên mãn của nhận thức và Mộng Du Già. Thiền định "Nhận thức Đại viên mãn" cũng đã được gọi bởi thuật ngữ như "Tánh giác bất nhị" (Rigpa), Quán tưởng (Contemplation), và Sự hiện diện (Presence). Nhận thức trong suốt việc ngủ và những trạng thái mơ thì có liên hệ với sự luyện tập Đại viên mãn của ánh sáng tự nhiên. Sự luyện tập này chỉ đạt được giấc mơ sáng suốt như là một hiệu quả thứ cấp - trái ngược với Mộng Du Già, là điều tập trung chính yếu vào giấc mơ sáng suốt. Theo các nhà sư, những trải nghiệm về tính sáng suốt giúp chúng ta ngộ ra "tướng vô tánh" (the unreality of pheomena), mặt khác là điều sẽ bị lấn át suốt giấc mơ hoặc trải nghiệm cái chết.
Một người mơ giấc mơ sáng suốt được ghi nhận sớm nhất là nhà triết học và bác sĩ Sir Thomas Browne (1605–1682). Browne đã bị mê mẩn bởi thế giới của các giấc mơ và đã mô tả khả năng của ông trong quyển Religio Medici: "...yet in one dream I can compose a whole Comedy, behold the action, apprehend the jests and laugh my self awake at the conceits thereof". Tương tự, Samuel Pepys trong nhật ký của ông vào ngày 15 tháng 8 năm 1665 ghi nhận một giấc mơ "mà trong đó tôi ôm quý cô Castlemayne trong vòng tay và thú nhận tất cả sự suồng sã tôi đã thèm khát với cô ấy, và rồi tôi mơ rằng điều này không thể là tỉnh được, nhưng nó không chỉ là một giấc mơ". Marquis d'Hervey de Saint-Denys đã chứng tỏ rằng một người có thể học cách để mơ một cách có ý thức. Vào năm 1867, ông ấy xuất bản quyển "Les Rêves et les moyens de les diriger; observations pratiques" ("Những giấc mơ và cách để dẫn dắt chúng; những sự theo dõi thực tế"), trong đó ông đã đưa ra những tài liệu của hơn 20 năm nghiên cứu của ông về những giấc mơ.
Thuật ngữ mơ giấc mơ sáng suốt được đặt ra bởi tác giả và bác sĩ tâm thần người Hà Lan Frederik van Eeden trong bài báo vào năm 1913 của ông "Một nghiên cứu về những giấc mơ". Bài báo này bị xem là mang tính giai thoại cao và không được chấp nhận trong cộng đồng khoa học. Some consider this a misnomer because it means much more than just "clear or vivid" dreaming. Thuật ngữ giấc mơ tỉnh táo tránh sự nhầm lẫn này. Tuy nhiên, thuật ngữ sáng suốt lại được sử dụng bởi van Eeden trong ý nghĩa của nó của "có được sự thấu suốt" ("having insight"),
Chuyển động mắt nhanh (REM)
Khi một ai đó đang mơ, mắt người đó sẽ chuyển động nhanh (rapid eye movement). Các nhà khoa học nghiên cứu ra rằng những chuyển động mắt này có thể tương ứng với hướng mà người mơ "nhìn" trong giấc mơ. Nó cho phép các người mơ có luyện tập có thể liên lạc với người nghiên cứu khi đang mơ bằng các tín hiệu chuyển động mắt.
Thức giả
Trong tình trạng thức giả (false awakening), giấc mơ mà bạn thấy mình vừa thức dậy. Căn phòng của người mơ thức giả thường thân thuộc với căn phòng mà trước đó người đó đi ngủ. Nếu một người sáng suốt, họ thường tin rằng họ không còn trong mơ nữa và bắt đầu một buổi sáng như thường lệ. Người mơ còn tiếp tục trong giấc mơ cho đến khi nhận ra rằng mình chưa thật sự đã thức dậy hoặc cho đến khi họ thực sự đã thức dậy.
Psyrassa cribricollis
Psyrassa cribricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Psyrassa
Delitzsch (huyện)
Delitzsch là một huyện cũ in Bang tự do Sachsen, Đức. Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ): các huyện Torgau-Oschatz và Muldentalkreis, thành phố Leipzig, huyện Leipziger Land và bang Sachsen-Anhalt (các huyện Saalekreis, Anhalt-Bitterfeld và Wittenberg).
Tháng 8 năm 2008, trong cuộc cải cách các huyện ở Saxony, các huyện Delitzsch và Torgau-Oschatz được sáp nhập vào huyện mới Nordsachsen.
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện của bang Sachsen
Formicivora littoralis
Formicivora littoralis là một loài chim trong họ Thamnophilidae.
Tham khảo
Thể loại:Formicivora Thể loại:Động vật được mô tả năm 1990 Thể loại:Chim Brasil
Baccharis sessiliflora
Baccharis sessiliflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Vahl mô tả khoa học đầu tiên năm 1794.
Liên kết ngoài
Thể loại:Baccharis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1794
Cirrhocephalina
Cirrhocephalina là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.
Capparis velutina
Capparis velutina là một loài thực vật có hoa trong họ Capparaceae. Loài này được P.I.Forst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Grevillea acacioides
Grevillea acacioides là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được C.A.Gardner ex D.J.McGillivray miêu tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grevillea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Palaeomicroides obscurella
Palaeomicroides obscurella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Issiki miêu tả năm 1931. Nó được tìm thấy ở Đài Loan.
Chiều dài cánh trước là 4.3 mm đối với con đực và 4.7-4.9 mm đối với con cái.
Tham khảo
Thể loại:Palaeomicroides
Discophyllum flavescens
Liên kết ngoài
Thể loại:Discophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
Uluköy, Kütahya
Uluköy là một xã thuộc thành phố Kütahya, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 302 người.
Erigone denticulata
Erigone denticulata là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Tham khảo
Thể loại:Erigone
Trachyspina illamurta
Trachyspina illamurta là một loài nhện trong họ Trochanteriidae. Loài này phân bố ở Noordelijk Territorium.
Lomariopsis vestita
Lomariopsis vestita là một loài thực vật có mạch trong họ Lomariopsidaceae. Loài này được E. Fourn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lomariopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1872
Styringomyia curvispina
Styringomyia curvispina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Styringomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
La Liga 1954–55
Thống kê của La Liga ở mùa giải 1954/1955.
La Liga 1954–55 bao gồm các câu lạc bộ sau:
Tham khảo
Thể loại:Mùa giải La Liga
Ononis viscosa
Ononis viscosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ononis
Vagabond
Vagabond (バガボンド) hay Lãng khách là một tác phẩm Manga dành cho thanh niên (Seinen Manga) của họa sĩ Inoue Takehiko, dựa trên nguyên tác "Miyamoto Musashi" của văn hào Yoshikawa Eiji.
Khái yếu
Tác phẩm mô tả thời thanh xuân của nhân vật chính, kiếm hào Miyamoto Musashi trong bối cảnh xã hội phong kiến Nhật Bản chuyển giao từ thời Chiến Quốc sang thời Edo, khi thời đại của kiếm đã sắp tàn. Câu chuyện xảy ra khi có một biến chuyển lớn trong lịch sử Nhật Bản khiến Musashi tan vỡ giấc mơ xuất thế lập thân, sau đó tự xác định mình theo con đường kiếm khách cô độc. Ngoài ra, tác phẩm còn đề cập đến Sasaki Kojirō, kiếm khách nổi danh với trận quyết đấu trên đảo Ganryū và nhiều kiếm sĩ khác trong cuộc đời Musashi.
Tuy dựa vào nguyên tác tiểu thuyết Miyamoto Musashi của văn hào Yoshikawa Eiji nhưng họa sĩ Inoue đã không bám sát nguyên tác mà đã đẩy câu chuyện sang nhiều chiều hướng mới theo cách nhìn nhận của mình. Ngoài ra, hệ thống nhân vật cũng không hoàn toàn theo sát nguyên tác, chẳng hạn như việc người chị của Takezō không xuất hiện trong Manga, Sasaki Kojirō là một thiếu niên điếc bẩm sinh…
Tên gọi "Vagabond" là một từ tiếng Anh, nghĩa là kẻ lang thang, kẻ du côn đầu đường xó chợ, thằng ma cà bông. Trong cuốn Tankōbon thứ 5, ở phần cuối tác giả Inoue Takehiko có giải thích lý do vì sao lại chọn Vagabond để đặt cho tác phẩm của mình thay vì "Miyamoto Musashi". Miyamoto Musashi là một trong những kiếm khách vĩ đại nhất trong lịch sử Nhật Bản, tên tuổi ông đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân nước này qua nhiều tác phẩm văn hóa đại chúng khác. Nếu chọn cái tên "Miyamoto Musashi" hay "Musashi" cho tác phẩm này thì vô tình, mặc dù chưa đọc nhưng độc giả đã bị gán một tâm thức yêu ghét đối với những nhân vật trong tác phẩm. Inoue không thích điều này và ông muốn độc giả cảm nhận được những nét độc đáo mới trong nét vẽ của mình, mặc dù đó là những nhân vật lịch sử có thật và đã quá quen thuộc với mọi người.
Tác phẩm này được đánh giá là thể hiện rõ đẳng cấp nét vẽ của Inoue. Mỗi một khung tranh đều được đánh giá là một bức tranh hoàn thiện. Ban đầu, Inoue gặp khó khăn trong việc mô tả trang phục Kimono đương thời vì các đường nét của cơ thể nhân vật rất khó xuất hiện, và nhất là trong những cảnh chiến đấu, động tác của nhân vật không được tự nhiên lắm. Sau khi trần trọc suy nghĩ, Inoue quyết định vẽ nháp một lần nhân vật ở trần, sau đó vẽ lớp y phục đè lên trên. Vì vậy, tuy giải quyết được khuyết điểm kể trên nhưng phương pháp này tốn gần gấp đôi thời gian so với phương pháp vẽ thông thường. Và thấy rõ giới hạn trong việc miêu tả bằng bút mực, để thể hiện bầu không khí tại hiện trường và vẻ bẩn thỉu của Kanemaki Jisai thì bắt đầu từ phần Kojirō trở đi, Inoue chuyển sang dùng bút lông hoàn toàn. Bản Tankōbon còn có một số trang được in màu.
Nội dung
Năm 1600, chàng thanh niên Shinmen Takezō được người bạn thời thơ ấu là Hon’iden Matahachi rủ rê rời bỏ làng Miyamoto thuộc xứ Mimasaka để tham gia trận đánh lớn nhất trong lịch sử phong kiến Nhật Bản với giấc mơ xuất thế lập thân trên chiến trường. Tuy nhiên, hai chàng trai lại thuộc phe chiến bại trong trận Sekigahara. Takezō là chàng trai chưa từng biết đến tình yêu thương của mẹ, bị bố đuổi đánh đòi lấy mạng và bị dân làng căm ghét, kinh sợ, xem như hiện thân của loài quỷ dữ. Vì vậy Takezō đã trải qua tuổi thanh xuân với những tháng ngày chẳng biết đến ý nghĩa nào khác của cuộc đời trừ việc chủ động giết người để khỏi bị giết. Tuy nhiên trong bối cảnh đó, Takezō đã được thầy tăng Takuan Sōhō cảm hóa, nhìn nhận sự tồn tại của mình cộng với sự giúp đỡ chân tình của Otsū, cô gái quen biết từ thời thơ ấu, Takezō đã quyết định làm lại cuộc đời cho nên người, quyết định lập chí sống chết vì kiếm đạo, quyết tâm trở thành "thiên hạ vô song" trong làng kiếm.
Rồi đó chàng trai Shinmen Takezō lấy tên làng Miyamoto làm họ, đổi tên thành Musashi và bắt đầu phiêu bạt giang hồ. Bồn năm sau, nhân lần lên kinh đô Kyōto, Musashi đã giao đấu với không biết bao cường địch, gặp gỡ nhiều nhân vật và từ đó giải thoát khỏi các phiền não, mê hoặc để nhất tâm chuyên chú vào con đường kiếm đạo, trở thành thiên hạ vô song. Cùng lúc đó, sau khi phản bội bạn mình là Takezō thì Hon’iden Matahachi lại tiếp tục trải qua những tháng ngày ruỗng mục dưới đáy xã hội.
Nội dung chương này nằm trong quyển 1~13, bản Tankōbon.
Bối cảnh là 17 năm trước khi nổ ra trận Sekigahara, kiếm hào Kanemaki Jisai đang trải qua những tháng ngày sống an phận tại một ngóc ngách ở xứ Echizen. Một ngày nọ Kanemaki Jisai nhặt được bé sơ sinh Sasaki Kojirō cùng thanh trường kiếm, Sasaki Kojirō là đứa trẻ bị điếc bẩm sinh, chỉ có kiếm là sợi dây liên kết duy nhất giữa nó và những người xung quanh. Kojirō dần bước trên con đường cô độc để trở thành kẻ mạnh nhất. Lúc này đã xuất hiện những nhân vật ở chương trước như Miyamoto Musashi và Yoshioka Denshichirō.
Nội dung phần này nằm trong quyển 14~20, bản Tankōbon.
Bối cảnh câu chuyện chuyển sang kinh đô Kyōto trong những ngày cuối năm 1604, đầu năm 1605, khi Musashi, Matahachi và Kojirō đều 22 tuổi. Trong phần này, từng nhân vật lại có câu chuyện được triển khai theo những hướng khác nhau. Sau lần khiêu chiến không thành lần trước với phái kiếm Yoshioka, lần này Musashi lại tiếp tục thách đấu và bị cuốn vào những trận sát phạt đằng đẵng.
Nội dung phần này nằm trong quyển 21 trở đi, bản Tankōbon.
Các nhân vật trong tác phẩm
Danh môn kiếm phái làm mưa làm gió ở kinh đô từ xưa. Cực ý của phái này là "hitotsu no tachi", giải quyết mọi trận đấu chỉ bằng một nhát kiếm. Nhưng đến đời đương chủ Yoshioka Seijūrō thì phái này đã suy tàn, bị dân chúng nói xấu và cuối cùng đại bại dưới tay Musashi.
Phái kiếm do Kamiizumi Isenokami Hidetsuna sáng lập, là phái chỉ nam của nhà Tướng quân.
Phái thương thuật do bậc thầy Hōzōin In’ei sáng lập. Cứ điểm là Hưng Phúc tự ở Nara, thánh địa của thương thuật và là nơi tập trung của hàng trăm tăng binh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Seinen manga Thể loại:Manga năm 1998 Thể loại:Manga dài tập
Lipotriches bombayensis
Lipotriches bombayensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1908.
Tham khảo
Thể loại:Lipotriches Thể loại:Động vật được mô tả năm 1908 Thể loại:Động vật cánh màng châu Á Thể loại:Côn trùng Ấn Độ
George Thiemeyer Hemmeter
George Thiemeyer Hemmeter (1906 – ngày 8 tháng 4 năm 2000) là nhà phát minh người Mỹ chủ yếu nổi tiếng nhờ chế tạo ra máy bán báo tự động. Ông cũng nảy ra ý tưởng khác dành cho các thiết bị như máy sấy thực phẩm được sử dụng trong Thế chiến thứ hai và máy giặt tự cân bằng.
Colonophora
Colonophora là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.
Tham khảo
Thể loại:Cosmopterigidae
Heliocontia pantherula
Heliocontia pantherula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heliocontia
Lipotriches brachysoma
Lipotriches brachysoma là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schletterer mô tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Lipotriches Thể loại:Động vật được mô tả năm 1891
Cycloramphus
Cycloramphus là một chi động vật lưỡng cư trong họ Cycloramphidae, thuộc bộ Anura. Chi này có 27 loài và 44% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.
Kondo Takanobu
Takanobu Kondo (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1978) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Cycloramphus
Tham khảo
Thể loại:Cycloramphidae Thể loại:Leptodactylidae Thể loại:Động vật lưỡng cư Nam Mỹ Thể loại:Cycloramphus Thể loại:Động vật đặc hữu Brasil
Kondo Takanobu
Sự nghiệp câu lạc bộ
Takanobu Kondo đã từng chơi cho Avispa Fukuoka.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1978 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Dasypops
Thể loại:Họ Nhái bầu Thể loại:Chi ếch nhái đơn loài
Ga Trung tâm Lớn–Đường 42
Trung tâm Lớn–Đường 42 (Grand Central–42nd Street cũng được ký tên là 42nd Street–Grand Central) là một phức hợp ga lớn của Tàu điện ngầm Thành phố New York. Nằm ở Midtown Manhattan tại đường 42 giữa Đại lộ Madison và Lexington, đây là ga bận rộn thứ hai trong hệ thống nhá ga, với 44.928.488 hành khách trong năm 2017; chỉ có khu phức hợp nhà ga Quảng trường Thời Đại có nhiều người lái hơn.
Khu phức hợp được phục vụ bởi:
Liên kết ngoài
nycsubway.org:
Đa dạng:
Thể loại:Nhà ga mở cửa vào 1918
Trichilia pallens
Trichilia pallens là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Brasil và Paraguay. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Psyrassa cylindricollis
Psyrassa cylindricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Trichilia pallens
Tham khảo
Thể loại:Trichilia Thể loại:Thực vật Brasil Thể loại:Thực vật Paraguay
Psyrassa cylindricollis
Tham khảo
Thể loại:Psyrassa
Habenaria aricaensis
Habenaria aricaensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Hoehne mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Pustá Kamenice
Pustá Kamenice là một làng thuộc huyện Svitavy, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Svitavy
Cụm sao Hồ Điệp
Cụm sao Hồ Điệp (còn gọi là Messier 6, M6 hay NGC 6405) là một cụm sao phân tán gồm các ngôi sao nằm trong chòm sao Thiên Yết (Scorpius). Tên gọi của nó xuất phát từ hình dạng trông gần giống như một con bướm.
Nhà thiên văn đầu tiên ghi nhận sự tồn tại của cụm sao Hồ Điệp là Giovanni Battista Hodierna vào năm 1654. Tuy nhiên, Robert Burnham Jr đã đề xuất rằng nhà thiên văn thế kỷ 1 là Ptolemy có thể đã nhìn thấy nó bằng mắt thường khi quan sát hàng xóm của nó là cụm sao Ptolemy (M7). Charles Messier lập danh lục cho cụm sao này là M6 vào năm 1764. Cho mãi tới thế kỷ 20 người ta mới kiểm đếm số lượng sao, tính toán khoảng cách và các tính chất khác của nó.
Đặc trưng
Phần lớn các ngôi sao sáng trong cụm sao này là các sao nóng, xanh lam kiểu B nhưng thành viên sáng nhất lại là sao khổng lồ cam kiểu K, gọi là BM Scorpii, có sự tương phản rõ nét với các hàng xóm xanh lam của nó trong các bức ảnh. BM Scorpii được phân loại như là sao biến quang bán thông thường, độ sáng của nó dao động từ cấp +5,5 tới cấp +7,0.
Các ước tính khoảng cách của cụm sao Hồ Điệp thay đổi theo thời gian, với giá trị trung bình khoảng 1.600 năm ánh sáng, với kích thước không gian khoảng 12 năm ánh sáng. Các đo đạc hiện đại chỉ ra độ sáng biểu kiến tổng cộng của nó có cấp 4,2.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiên thể Messier Thể loại:Thiên thể NGC Thể loại:Cụm sao phân tán Thể loại:Chòm sao Thiên Yết Thể loại:Nhánh Lạp Hộ Thể loại:Cụm sao mở
Formicivora melanogaster
Tham khảo
Thể loại:Formicivora Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1868 Thể loại:Chim Brasil Thể loại:Chim Paraguay
Erigone dentigera
Erigone dentigera là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Tham khảo
Thể loại:Erigone
Styringomyia dendroides
Styringomyia dendroides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Styringomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Afrotropic
Linh sam Douglas
Linh sam Douglas (tên khoa học: Pseudotsuga menziesii) hay còn gọi là Hoàng sam là một loài thực vật hạt trần trong họ Thông. Loài này được (Mirb.) Franco miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950. Linh sam Douglas là một loại cây lá kim có nguồn gốc từ Bắc Mỹ. Cây được trồng ở nhiều vùng khí hậu ôn đới. Tên loài này được đặt để vinh danh David Douglas, một nhà thực vật học người Scotland, người đầu tiên phân loại loài cây này.
Phân loài
Phân loài thường gặp gồm:
Capparis verdickii
Liên kết ngoài
Thể loại:Capparis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Lipotriches brevipennis
Lipotriches brevipennis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1915.
Tham khảo
Thể loại:Lipotriches Thể loại:Động vật được mô tả năm 1915
Lomariopsis warneckei
Lomariopsis warneckei là một loài thực vật có mạch trong họ Lomariopsidaceae. Loài này được (Hieron.) Alston mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Distichophyllum aciphyllum
Distichophyllum aciphyllum là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được Dixon mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Lomariopsis warneckei
Liên kết ngoài
Thể loại:Lomariopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Distichophyllum aciphyllum
Liên kết ngoài
Thể loại:Distichophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Grevillea acanthifolia
Grevillea acanthifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được A.Cunn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grevillea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1825 Thể loại:Thực vật New South Wales
Trachyspina madura
Trachyspina madura là một loài nhện trong họ Trochanteriidae. Loài này phân bố ở Tây Úc.
Tham khảo
Thể loại:Trachyspina Thể loại:Loài đặc hữu của Úc
Quercus shumardii
Quercus shumardii là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được Buckley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Yazlıca, Kütahya
Yazlıca là một xã thuộc thành phố Kütahya, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 97 người.
Cosmiosophista
Cosmiosophista là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.
Ozarba perssoni
Ozarba perssoni là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ozarba
Arthragrostis aristispicula
Arthragrostis aristispicula là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được B.K.Simon mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arthragrostis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Aphandra
Thể loại:Họ Cau Thể loại:Chi cau đơn loài
Psyrassa ebenina
Tham khảo
Thể loại:Psyrassa
Sasaki Takefumi
Takefumi Sasaki (sinh ngày 5 tháng 7 năm 1978) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1978 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Dendrophryniscus
Dendrophryniscus là một chi động vật lưỡng cư trong họ Bufonidae, thuộc bộ Anura. Chi này có 7 loài và 29% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.
Syzygium kanarense
Syzygium kanarense là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Talbot) Raizada miêu tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Liên kết ngoài
K Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948
Trichilia pittieri
Trichilia pittieri là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Đây là loài đặc hữu của Costa Rica.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Costa Rica Thể loại:Trichilia Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Vườn quốc gia Bromo Tengger Semeru
Vườn quốc gia Bromo Tengger Semeru (Taman Nasional Bromo Tengger Semeru) là một vườn quốc gia nằm ở tỉnh Đông Java, Indonesia. Nó nằm về phía đông của Malang và Lumajang, phía nam của Pasuruan và Probolinggo, và ở phía đông nam của Surabaya, thủ phủ của Đông Java. Đây là khu bảo tồn duy nhất ở Indonesia có biển cát (dải cồn cát) là Tengger, bên kia của nó là miệng núi lửa Tengger có từ thời cổ đại với 4 miệng núi lửa hình nón mới được hình thành. Tính năng độc đáo này có tổng diện tích 5.250 hecta ở độ cao khoảng 2100 m. Vườn quốc gia cũng là nơi có chứa ngọn núi cao nhất Java, đó là núi Semeru cao 3676 m, 4 hồ nước và 50 con sông. Tên của vườn quốc gia này xuất phát từ núi Bromo, vương quốc Tengger và núi lửa Semeru.
Khu vực biển cát đã được bảo vệ từ năm 1919 và vườn quốc gia này chính thức được thành lập vào năm 1982.
Hệ sinh thái
Hệ sinh thái ở đây được phân thành 3 vùng:
Vùng chân núi (750 - 1.500 mét)
Khu vực này được phân loại là rừng mưa nhiệt đới. Nó có thể được tìm thấy ở khu vực phía nam Semeru, đông Semeru (Burno) và tây Semeru (Patok Picis). Đây là nơi chứa các loài thực vật thuộc họ Cử, dâu tằm, đào lộn hột, trôm, thiến thảo. Ngoài ra còn có các cây dây leo, chẳng hạn như nhiều loại từ các chi mây, hồ tiêu, dương xỉ, thu hải đường và các loài cây khác thuộc họ ráy, hòa thảo, gừng. Khu vực này cũng có 225 loài phong lan.
Vùng núi (1.500 - 2.440 mét)
Tuổi thọ thực vật bị giảm sút nhiều ở khu vực này. Hầu hết các loài sinh trưởng trong khu vực này là "loài tiên phong". Ngoài ra còn có một số cây gỗ như phi lao, việt quất, Paraserianthes lophantha, Acacia decurrens.
Vùng phụ núi cao (trên 2.400 mét)
Hệ thực vật bao phủ khu vực này là việt quất, phi lao, Paraserianthes lophantha và Anaphalis javanica.
Liên kết ngoài
Bromo Tengger Semeru Thể loại:Địa lý Đông Java Bromo Tengger Semeru
Bismarckia
Thể loại:Họ Cau Thể loại:Chi cau đơn loài
Erigone dentosa
Erigone dentosa là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Erigone. Erigone dentosa được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1894.
Tham khảo
Thể loại:Erigone
Styringomyia denticulata
Styringomyia denticulata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Styringomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Afrotropic
Cirrhochrista
Cirrhochrista là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Margaroniini
Nhà Hồ
Nhà Hồ (chữ Nôm: 茹胡, chữ Hán: 胡朝, Hán Việt: Hồ triều) là một triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam, bắt đầu khi Hồ Quý Ly lên ngôi năm 1400 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Trần và chấm dứt khi Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt vào năm 1407 – tổng cộng là 7 năm. Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400.
Thành lập
Nhà Hồ do Hồ Quý Ly, một đại quý tộc và đại thần nhà Trần thành lập. Từ năm 1371, Hồ Quý Ly, khi đó mang họ Lê, được tham gia triều chính nhà Trần, được vua Trần Dụ Tông cho làm Trưởng cục Chi hậu. Sau, vua Trần Nghệ Tông đưa ông lên làm Khu mật đại sứ, lại gả em gái là công chúa Huy Ninh.
Năm 1394 Trần Nghệ Tông mất, Hồ Quý Ly được phong làm Phụ chính Thái sư nhiếp chính, tước Trung tuyên Vệ quốc Đại vương, nắm trọn quyền hành trong nước. nhỏ|Cửa Nam thành [[Thành nhà Hồ|Tây Đô, kinh đô nhà Hồ. Năm 2011, UNESCO đã công nhận Thành nhà Hồ ở tỉnh Thanh Hóa là di sản thế giới.]] Sau khi vua Trần dời đô từ Thăng Long vào Thanh Hóa và giết hàng loạt quần thần trung thành với nhà Trần, tháng 2 năm Canh Thìn 1400, Hồ Quý Ly truất ngôi của cháu ngoại là Trần Thiếu Đế, tự lên làm vua lấy quốc hiệu là Đại Ngu, lập nên nhà Hồ.
Kinh tế - xã hội
nhỏ|phải|200px|Đầu phượng bằng gốm dùng để trang trí mái cung điện thời Hồ.
Tiền giấy được phát hành lần đầu tiên năm 1396 dưới thời vua Trần Thuận Tông, tuy nhiên người quyết định khi đó có lẽ là Hồ Quý Ly. Sau này, trong thời đại của mình, nhà Hồ đã có một số cải cách về hành chính, kinh tế, xã hội như: làm sổ hộ tịch, hạn chế gia nô, lập kho dự trữ thóc gạo, định lại quan chế và hình luật, thuế và tô ruộng, di dân khẩn hoang, lập cơ quan chăm sóc y tế v.v... Tuy nhiên, các cải cách của nhà Hồ hầu như không giành được thành công, và những thủ đoạn mà Hồ Quý Ly đã làm để lên ngôi khiến dân chúng xa lánh nhà Hồ.
Hành chính
Dưới triều Hồ Hán Thương, năm 1401 đã cho làm sổ hộ tịch trong cả nước, lập phép hạn chế gia nô. Năm 1403, di dân không có ruộng đến Thăng Hoa (vùng đất mới thu được sau khi Chiêm Thành dâng nộp năm 1402, gồm 4 châu Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa tức là đất các huyện Thăng Bình, Tam Kỳ, Quế Sơn, Duy Xuyên thuộc tỉnh Quảng Nam ngày nay, huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ thuộc tỉnh Quảng Ngãi ngày nay). Cùng năm đặt Quảng tế (cơ quan coi về mặt y tế).
Luật pháp
Ban hành cuối năm 1401,như thời nhà Trần.
Kinh tế
nhỏ|phải|200px|Gạch lát nền trang trí hoa sen thời Hồ. nhỏ|phải|200px|Gạch trang trí rồng thời Hồ. nhỏ|Bản in tờ giấy bạc Hội Sao Thông Bảo do Hồ Quý Ly khi ông làm thượng thư nhà [[Nhà Trần|Trần, 1393.]] Việc đổi tiền được Hồ Quý Ly khởi xướng thực hiện từ trước khi nhà Hồ được chính thức thành lập (1400). Năm 1396, tháng 4, Hồ Quý Ly khi đó nắm toàn quyền điều hành nhà Trần bắt đầu phát tiền giấy Thông bảo hội sao. Cứ một quan tiền đồng đổi lấy một quan 2 tiền giấy. Cấm tuyệt tiền đồng, không được chứa lén, tiêu vụng, tất cả thu hết về kho Ngao Trì ở kinh thành và trị sở các xứ. Kẻ nào vi phạm cũng bị trị tội chết như làm tiền giả. nhỏ|phải|224x224px|Tiền đồng thời nhà Hồ
Tuy nhiên, việc dùng tiền giấy không được sự ủng hộ của dân chúng và nhà Hồ đã thất bại trong cuộc cải cách tiền tệ này. Thực ra, đến năm 1403, tức là sau bảy năm ban hành, tiền giấy vẫn không được ưa dùng, và do nhà nước cấm tiền đồng, nhân dân buộc phải trao đổi theo hình thức hàng đổi hàng. Nhà nước đã phải định giá tiền giấy cho trao đổi, lập điều luật định tội không tiêu tiền giấy.
Lý do quan trọng nhất là tiền Thông bảo hội sao của nhà Hồ rất dễ làm giả (thời đó chưa có các công nghệ chống làm tiền giả phức tạp như ngày nay). Ngoài ra, mực in tiền thời đó cũng không bền, chỉ cần dính mưa, dính nước là nhòe không tiêu được nữa, người chủ coi như mất tài sản (tiền đồng thì không sợ ướt như vậy). Như vậy việc dùng tiền giấy thời đó đã đi ngược nguyên tắc phát hành tiền tệ, đó là phải có đủ cơ sở để nhân dân tin tưởng vào giá trị giao dịch của đồng tiền. Một lượng lớn tiền giả được tung ra tất yếu dẫn tới việc tiền giấy bị mất giá, tức là lạm phát. Ngoài ra, nếu triều đình lạm dụng việc in tiền giấy để bù đắp thiếu hụt ngân khố thì lạm phát càng nghiêm trọng.
Một số học giả đương đại ca ngợi cải cách của Hồ Quý Ly về phát hành tiền giấy là "đi trước thời đại", nhưng thực ra chính sách phát hành tiền giấy đã được nhà Tống (Trung Quốc) áp dụng từ 3 thế kỷ trước đó, nên cũng không thể coi đây là "phát minh" của Hồ Quý Ly. Vấn đề là nhà Tống đã nhận ra những nhược điểm của tiền giấy vào thời kỳ đó (dễ làm giả, người dân không tin tưởng) nên không áp dụng với quy mô lớn, phần lớn tiền tệ của nhà Tống vẫn là tiền đồng. Sau này nhà Nguyên kế tiếp nhà Tống, thời Nguyên Vũ Tông (cai trị 1307-1311) do bị thiếu hụt ngân khố nên đã hạ lệnh in rất nhiều tiền giấy, kết quả là tiền giấy bị mất giá trị nghiêm trọng, đời sống nhân dân xáo trộn. Hồ Quý Ly cũng giải quyết vấn đề ngân khố theo cách làm của Nguyên Vũ Tông, và kết quả là cũng thất bại giống hệt như vậy.
Cũng có quan điểm cho rằng việc Hồ Quý Ly phát hành tiền giấy, cấm tiêu tiền đồng không chỉ vì vấn đề ngân khố, mà còn để thu về tiền đồng nhằm lấy nguyên liệu đúc vũ khí (súng thần công thời đó đúc bằng đồng). Đây là một sáng kiến xuất phát từ nhu cầu phục vụ chiến tranh chứ không phải nhu cầu phát triển kinh tế hàng hóa. Một số học giả đương đại cho rằng chính sách phát hành tiền giấy nhằm phát triển trao đổi thương mại, nhưng thực ra họ đã nhầm lẫn lớn về mục đích thực của Hồ Quý Ly.
Theo Phan Huy Chú bình trong sách Lịch triều hiến chương loại chí:
Năm 1400, đánh thuế thuyền buôn, định 3 mức thượng, trung, hạ. Mức thượng đánh thuế mỗi thuyền 5 quan, mức trung 4 quan, mức hạ 3 quan. Năm 1402 định lại các lệ thuế và tô ruộng. Trước đây, mỗi mẫu thu 3 thăng thóc, nay thu 5 thăng. Bãi dâu, trước thu mỗi mẫu 9 quan hoặc 7 quan tiền, nay thu hạng thượng đẳng mỗi mẫu 5 quan tiền giấy, hạng trung đẳng mỗi mẫu 4 quan tiền giấy, hạng hạ đẳng 3 quan tiền giấy. Tiền nộp hằng năm của đinh nam trước thu 3 quan, nay chiếu theo số ruộng, người nào chỉ có 5 sào ruộng thì thu 5 tiền giấy; từ 6 sào đến một mẫu thì thu một quan; 1,1 mẫu đến 2 mẫu thu 2 quan; từ 2,1 mẫu đến 2,5 mẫu thu 2 quan 6 tiền; từ 2,6 mẫu trở lên thu 3 quan. Đinh nam không có ruộng hay trẻ mồ côi, đàn bà góa thì dẫu có ruộng cũng không thu.
Như vậy, có thể thấy việc đánh thuế của nhà Hồ có sự phân biệt, phân loại rõ ràng hơn so với trước đây.
Năm 1401, lập kho thường bình dự trữ thóc để ổn định kinh tế.
Năm 1403, ban hành cân, thước, thưng, đấu, định giá tiền giấy, cho dân mua bán với nhau.
Ngoại giao
Quan hệ của nhà Hồ với nhà Minh ở Trung Quốc và Chiêm Thành lúc bấy giờ khá phức tạp. Nhà Minh sau khi thống nhất Trung Quốc năm 1368 bắt đầu có ý định nhòm ngó xuống phương nam. Trên mặt trận này, nhà Hồ đã phải nhún nhường hết mức, thậm chí năm 1405 đã phải cắt 59 thôn ở Lộc Châu (tỉnh Lạng Sơn ngày nay) để mong tránh được họa binh đao nhưng cuối cùng cũng không tránh khỏi họa xâm lăng của nhà Minh năm 1406.
Đối với Chiêm Thành, quan hệ vẫn là giữa nước lớn (Đại Ngu) và nước nhỏ (Chiêm Thành). Trong suốt thời kỳ đầu (1400-1403) nhà Hồ liên tục đem quân tấn công Chiêm Thành và đã chiếm được một phần lãnh thổ từ Chiêm Thành. Sau khi chiếm được lãnh thổ từ Chiêm Thành,nhà Hồ lập ra xứ Thăng Hoa (Quãng Nam và Quảng Ngãi ngày nay). Lúc này lãnh thổ nước ta đã tới tận Quảng Ngãi.
Việc thi cử
nhỏ|phải|200px|Đầu hổ bằng gốm dùng để trang trí trong thời nhà Hồ.
Từ cuối thời Trần (1396), Hồ Quý Ly đã thay đổi chế độ thi cử, bỏ cách thi ám tả cổ văn chuyển sang tứ trường văn thể.
Năm 1404, Hồ Hán Thương định thể thức thi chọn nhân tài: Cứ tháng 8 năm trước thi Hương, ai đỗ thì được miễn tuyển bổ; lại tháng 8 năm sau thi Hội, ai đỗ thì thi bổ thái học sinh. Rồi năm sau nữa lại bắt đầu thi hương như hai năm trước. Phép thi phỏng theo lối văn tự ba trường của nhà Nguyên nhưng chia làm 4 kỳ, lại có kỳ thi viết chữ và thi toán, thành ra 5 kỳ. Quan nhân, người làm trò, kẻ phạm tội đều không được dự thi. Tháng 8 năm 1400, Hồ Quý Ly mở khoa thi Thái học sinh. Lấy đỗ Lưu Thúc Kiệm, Nguyễn Trãi, Lý Tử Tấn, Vũ Mộng Nguyên, Hoàng Hiến, Nguyễn Thành, Nguyễn Nhữ Minh (Nguyễn Quang Minh) v.v gồm 20 người. Tháng 8 năm 1405, Hồ Hán Thương sai bộ Lễ thi chọn nhân tài, đỗ được 170 người. Lấy Hồ Ngạn, Lê Củng Thần sung làm Thái học sinh lý hành; Cù Xương Triều và 5 người khác sung làm Tư Thiện đường học sinh.
Tôn giáo
Nhà Hồ không tôn sùng đạo Phật như trước mà tôn trọng Nho giáo hơn. Năm 1396, theo lời Hồ Quý Ly, vua Trần Thuận Tông đã xuống chiếu sa thải các tăng đạo chưa đến 50 tuổi trở xuống, bắt phải hoàn tục. Lại thi những người thông hiểu kinh giáo, ai đỗ thì cho làm Đường đầu thủ (Tăng đường đầu mục), tri cung, tri quán, tri tự, còn lại thì cho làm kẻ hầu của người tu hành.
Xây thành lũy quân sự
nhỏ|phải|200px|Một viên đạn đại bác bằng đá thời nhà Hồ được tìm thấy ở thành Tây Đô. Trước họa xâm lăng của nhà Minh, nhà Hồ đã phải lo củng cố quân sự.
Thành nhà Hồ xây dựng ở vị trí đặc biệt hiểm yếu, nằm giữa hai con sông lớn là sông Mã và sông Bưởi, vây quanh là hệ thống núi non hiểm trở: Đốn Sơn, Yên Tôn, Hắc Khuyển, Xuân Đài, Trác Phong, Tiến Sĩ, Kim Ngọ, Ngưu Ngọa, Voi. Có lẽ Hồ Quý Ly cũng nhận ra rằng lòng dân - nhất là ở Thăng Long, không ủng hộ việc Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần nên đã lui về Tây Đô. Ngoài ra, việc dời đô còn nằm trong chiến lược phòng thủ đối với nhà Minh.
Tháng 7, Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương đi tuần tra xem xét núi sông và các cửa biển, ở kinh lộ, để kiểm tra xem xét thế hiểm yếu của các nơi, tháng 9 tổ chức lại quân đội. Định quân Nam ban và Bắc ban chia thành 12 vệ; quân Điện hậu đông và tây chia thành 8 vệ; mỗi vệ 18 đội, mỗi đội 18 người; đại quân thì 30 đội, trung quân thì 20 đội, mỗi doanh là 15 đội, mỗi đoàn là 10 đội; cấm vệ đô thì 5 đội. Đại tướng quân thống lĩnh cả.
Nhà Hồ sai Hoàng Hối Khanh đốc suất dân phu đắp thành Đa Bang (huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây ngày nay), sai quân vệ Đông Đô đóng cọc chặn cửa sông Bạch Hạc (ngã ba sông Hồng chảy qua thành phố Việt Trì ngày nay) để chống thủy quân giặc từ Tuyên Quang xuống.
Tháng 7 năm 1406, Hồ Hán Thương ra lệnh cho các lộ đóng cọc gỗ ở bờ phía nam sông Cái, từ thành Đa Bang đến Lỗ Giang và từ Lạng Châu đến Trú Giang để làm kế phòng thủ.
Trong các thành lũy, Thành nhà Hồ là lớn nhất, có chu vi trên 3,5 km, rộng khoảng 150 hécta được xây dựng chỉ vỏn vẹn trong vòng 3 tháng, tiến độ nhanh như vậy thì có thể thấy được sự khó nhọc, vất vả của binh lính, người dân bị điều đi làm phu xây dựng thành. Nhà Hồ đã không quan tâm đến việc khoan thư sức dân, liên tục bắt binh lính, phu phen xây dựng thành lũy, bất kể đời sống người dân lúc ấy vô cùng khốn khó. Câu chuyện về nàng Bình Khương có chồng là dân phu bị chết khi xây dựng Thành nhà Hồ, nàng đã đập đầu chết theo và được dân chúng lập đền thờ, phần nào cho thấy sự oán hận của người dân đối với các công trình xây dựng của nhà Hồ. Dù Hồ Quý Ly chọn Thanh Hóa làm kinh đô, nhưng khắp tỉnh Thanh Hóa lại không hề có một am, miếu nào thờ Hồ Quý Ly, trong khi có hơn 70 đền thờ Trần Khát Chân (vị tướng bị Hồ Quý Ly giết). Ngay chân thành nhà Hồ, người dân dựng ngôi đền thờ người đốc công bị Hồ Quý Ly chém đầu vì để chậm tiến độ xây thành. Điều đó cho thấy nhân dân thời đó oán ghét Hồ Quý Ly đến thế nào.
Nhà Hồ đã huy động kiệt quệ khả năng nhân dân để có thành lũy vững chắc chống quân Minh. Nhưng kết cục sau đó ngược lại hẳn, nhà Hồ thất bại nhanh chóng trước quân Minh. Rốt cục thì thành cao hào sâu cũng không thể cứu vãn được một triều đại đã mất lòng dân.
Bại trận trước kẻ địch
Trong khi đó, tháng 4 năm 1406, nhà Minh sai Hàn Quan và Hoàng Trung đem 10 vạn quân ở Quảng Tây sang, mượn cớ đưa con cháu nhà Trần là Trần Thiêm Bình về làm vua. Qua một số trận giao tranh nhỏ, quân Hồ thắng trận, quân Minh phải giao nộp Thiêm Bình mới được rút lui.
Tháng 9 năm ấy, nhà Minh sai Trương Phụ, Trần Húc, đem 40 vạn quân đánh vào cửa ải Pha Lũy (cửa khẩu Hữu Nghị ngày nay), Mộc Thạnh, Lý Bân cũng đem 40 vạn quân đánh vào cửa ải Phú Lệnh (gần thị xã Hà Giang ngày nay), hai đạo quân tổng cộng là 80 vạn
Tháng 10, quân Minh hội ở sông Bạch Hạc, bày doanh trại bờ bắc sông Cái, đến tận Trú Giang. Ngày 2 tháng 12, người Minh chiếm được Việt Trì, bờ sông Mộc Hoan và chỗ đóng cọc ở sông Bạch Hạc. Tướng chỉ huy quân Tả Thánh Dực là Hồ Xạ không giữ nổi, phải dời hàng trận sang phía nam sông Cái.
Đêm mùng 7, người Minh cho khiêng thuyền ra bờ phía bắc bãi sông Thiên Mạc. Tướng quân Trần Đĩnh đánh bại quân Minh. Đêm ngày mùng 9, quân Minh đánh úp quân họ Hồ ở bãi Mộc Hoàn. Tướng chỉ huy quân Nguyễn Công Khôi, không phòng bị, thuyền bị cháy gần hết, toàn quân bị tiêu diệt. Thủy quân ở phía trên và phía dưới không ai đến cứu, chỉ từ xa xin Hồ Nguyên Trừng xem ai có thể thay giữ chỗ đó. Quân Minh liền vượt sông làm cầu phao để sang.
Sáng ngày 12, Trương Phụ cùng Hoàng Trung, Thái Phúc tiến công phía tây bắc thành Đa Bang. Mộc Thạnh cùng Trần Tuấn tiến công phía đông nam thành. Nguyễn Tông Đỗ, chỉ huy quân Thiên Trường đào thành cho voi ra. Người Minh dùng hỏa tiễn bắn voi. Voi lui lại, người Minh theo voi đánh vào. Thành bị hạ. Quân ở dọc sông tan vỡ, lui giữ Hoàng Giang. Người Minh vào Đông Đô.
Năm 1407, ngày 20 tháng 2, Hồ Nguyên Trừng tiến quân đến sông Lô, quân Minh giữ hai bên bờ sông đánh kẹp lại, quân Hồ thất bại, lui giữ Muộn Khẩu (cửa sông Hồng ở Giao Thủy, Nam Định ngày nay). Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương đều trở về Thanh Hóa. Hồ Đỗ, Hồ Xạ bỏ Bình Than qua Thái Bình, Đại Toàn đến Muộn Khẩu, hợp sức đắp lũy, đúc hỏa khí, đóng thuyền chiến để chống lại. Quân Minh đối lũy với quân Hồ, ngày đêm đánh nhau, vì nắng mưa, dịch bệnh, bùn lầy ẩm uớt khó ở, bèn dời đến đóng ở Hàm Tử, lập doanh trại phòng bị nghiêm ngặt. Hồ Nguyên Trừng và Hồ Đỗ cũng dời quân đến Hoàng Giang, lại đón Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương từ Thanh Hóa tới.
Ngày 13 tháng 3, Hồ Nguyên Trừng cùng Hồ Đỗ, Đỗ Mãn tiến quân đến cửa Hàm Tử đánh quân Minh song thất bại. Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương dẫn các tướng và quan lại vượt biển trở về Thanh Hóa. Hồ Đỗ, Hồ Xạ chạy về vùng Tổng Vạn Xuân, của sông Hóa Thái Bình. Ngày 23 tháng 4, quân Minh đánh vào Lỗi Giang, quân Hồ không đánh mà tan. Ngày 29, quân Minh đánh vào cửa biển Điển Canh, thủy quân nhà Hồ tự tan vỡ.
Ngày 5 tháng 5, quân Minh đánh vào cửa biển Kỳ La (huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh ngày nay). Ngày 11, quân Minh đánh vào Vĩnh Ninh. Quân Minh bắt được Hồ Quý Ly ở bãi Chỉ Chỉ; Hồ Nguyên Trừng ở cửa biển Kỳ La. Ngày 12, bắt được Hồ Hán Thương và thái tử Nhuế ở núi Cao Vọng (Kỳ Anh, Hà Tĩnh). Nhà Hồ sụp đổ.
Trương Phụ, Mộc Thạnh sai Liễu Thăng, Lỗ Lân, Trương Thăng, Du Nhượng, Lương Định, Thân Chí bắt giải Hồ Quý Ly và các con cháu cùng các tướng Hồ Đỗ, Nguyễn Ngạn Quang, Lê Cảnh Kỳ; Đoàn Bổng, Trần Thang Mông, Phạm Lục Tài cùng ấn tín đến Kim Lăng. Tháng 8, Trương Phụ và Mộc Thạnh đem quân về, lưu lại Lữ Nghị, Hoàng Phúc trấn giữ. Biết tin nhà Hồ sụp đổ, nông dân đã nổi dậy khởi nghĩa, cụ thể:
Nhận định
Vào giai đoạn cuối của nhà Trần, thế nước đã suy, nhân dân đói khổ, nhưng nhà Hồ lại không “khoan thư sức dân” mà còn tiến hành chiến tranh với Chiêm Thành và dời đô về Thanh Hóa, bắt dân chúng lao dịch để xây xây thành trì kiên cố, khiến cho dân chúng càng thêm lầm than, oán ghét nhà Hồ. Mặc dù có quân đội mạnh, thành cao, hào sâu nhưng cuộc kháng chiến chống Minh của Hồ Quý Ly chỉ kéo dài được hơn 6 tháng. Tả tướng quốc Hồ Nguyên Trừng (con trai cả của Hồ Quý Ly) cũng nhận ra điều này khi nói rằng: “Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo mà thôi”
Việc dời đô từ Thăng Long, nơi trung tâm đô hội, quy tụ nhân tâm trong nước, vào Thanh Hóa cũng cho thấy một phần biểu hiện của việc nhà Hồ mất lòng dân ở vùng căn bản Bắc Bộ. Khi không có được sự ủng hộ rộng rãi của quần chúng trong nước, nhà Hồ gặp vô vàn khó khăn khi phải chống ngoại xâm và đã thất bại nhanh chóng, không thể duy trì được cuộc kháng chiến trường kỳ mà nhà Lý, nhà Trần từng làm chống phương Bắc.
Trước nguy cơ can thiệp dùng chiêu bài "phù Trần diệt Hồ" của nhà Minh, nhà Hồ không kịp thời có những điều chỉnh cần thiết để quy tụ lòng người và có biện pháp ngoại giao mềm dẻo hơn để duy trì hòa bình cần thiết. Trái lại nhà Hồ chủ trương dùng biện pháp cứng rắn để đối phó với kẻ địch mạnh hơn nhiều trong khi mình chưa đủ thực lực và "chân đứng" trong nước, và hơn nữa khả năng quân sự của các nhà cầm quyền triều Hồ lại không có gì nổi bật. Còn một nguyên nhân khác dẫn đến thất bại của nhà Hồ. Đối với vấn đề Chiêm Thành, nhà Hồ đã mắc sai lầm. Trước đây khi gặp giặc Nguyên-Mông, nhà Trần chủ trương liên minh với Chiêm Thành, 2 bên gác lại mâu thuẫn để cùng chống giặc mạnh; vua Đại Hành nhà Tiền Lê rất giỏi về quân sự nhưng cũng chỉ phát binh đánh Chiêm sau khi đã làm nhà Tống thua tơi tả phải chùn tay ở phía bắc. Nhà Hồ thì ngược lại, vừa lập nước đã liên tiếp đánh Chiêm, tuy đất đai có được mở nhưng sức lực hao mòn, chỗ đất mới chưa đứng vững chân được để làm nơi dung thân khi bị phương bắc ép xuống, nước Chiêm khi đó đã thành kẻ thù không thể xin nhờ cậy.
Như vậy nhà Hồ chẳng những tự cô lập mình trong chính sách đối nội mà trong chính sách đối ngoại cũng tự cô lập nốt. Trong không được lòng dân, ngoài không có liên minh, kẻ địch mạnh hơn gấp bội, nhà Hồ thất bại là tất yếu. Thất bại của nhà Hồ là bài học sâu sắc trong việc giữ nước mà nhà Hậu Lê (tạm lập Trần Cảo) và nhà Mạc (đầu hàng nhà Minh trên danh nghĩa) sau này đã rút ra kinh nghiệm để không mắc phải sai lầm tương tự, gây ra cảnh "nước mất nhà tan".
Sau 500 năm giành được quyền tự chủ, Việt Nam lại mất về tay Trung Quốc. Sau Khúc Thừa Mỹ, tới đầu thế kỷ 15, người cai trị Việt Nam lại bị bắt làm tù binh. Cha con Hồ Quý Ly chỉ có phong thái của những ông vua văn trị, những ông quan mũ cao áo dài mà không phải là những chiến tướng khi có chiến sự, do đó đều chịu trói về Bắc mà không dám chọn lấy cái chết oanh liệt khi đại cuộc không thể cứu vãn. Việc mất nước của nhà Hồ để lại hậu quả tổn thất không nhỏ cho nước Đại Việt, nhất là về văn hoá.
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Hồ Thể loại:Triều đại Việt Nam Thể loại:Chấm dứt năm 1407 Thể loại:Lịch sử Việt Nam
Lipotriches brisbanensis
Lipotriches brisbanensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.
Tham khảo
Thể loại:Lipotriches Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Formicivora rufa
Formicivora rufa là một loài chim trong họ Thamnophilidae.
Tham khảo
Thể loại:Formicivora Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831 Thể loại:Chim Brasil Thể loại:Chim Paraguay Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Guianas
Tổ chức kinh tế - xã hội theo lãnh thổ
Tổ chức kinh tế - xã hội theo lãnh thổ là tổ chức nền kinh tế theo lãnh thổ cùng với tổ chức hành chính theo lãnh thổ, tập hợp các mối quan hệ kinh tế - xã hội giữa chúng trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung. Tổ chức kinh tế - xã hội theo lãnh thổ bao trùm những vấn đề liên quan tới phân công lao động theo lãnh thổ, phân bố lực lượng sản xuất, phân bố dân cư, quan hệ sản xuất. Nhiệm vụ của nó là tổ chức hành chính nhà nước trên các vùng lãnh thổ, quản lí sản xuất theo lãnh thổ, hình thành các tổ chức kinh tế theo lãnh thổ, xác định các đối tượng quản lí theo lãnh thổ. Bộ phận cấu thành quan trọng của tổ chức kinh tế - xã hội theo lãnh thổ là tổ chức sản xuất theo lãnh thổ. Tổ chức sản xuất theo lãnh thổ bao gồm nhiệm vụ xây dựng cơ cấu ngành và cơ cấu lãnh thổ của nền kinh tế quốc dân, phân bố sản xuất và dân cư, hợp nhất tối ưu các thành phần vật chất của sản xuất và con người vào một quá trình sản xuất, quản lí sản xuất mà trọng tâm là lập kế hoạch và xây dựng chính sách vùng.
Tham khảo
Thể loại:Kinh tế xã hội
Trịnh Trụ
Trịnh Trụ (? – ?), tự Kính Tiên (敬先), là tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Thân thế
Trịnh Trát (鄭札) là danh sĩ Từ Châu, cùng bọn Trương Chiêu, Trương Hoành,... chạy nạn mà đến Giang Đông. Thời Tôn Quyền, Trịnh Trát được phong Phiêu kỵ tướng quân, Tòng sự Trung lang, cùng Trương Chiêu, Tôn Thiệu xử lý triều chính.
Cuộc đời
Ban đầu, Trịnh Trụ giữ chức Thái thú Kiến An. Môn khách của sủng thần Lã Nhất làm trái pháp luật, Trụ dùng hình tra tấn đến chết. Lã Nhất vì thế căm hận, phỉ báng Trịnh Trụ trước mặt Tôn Quyền. Tôn Quyền nổi giận, bắt giam Trịnh Trụ. Thiếu phủ Phan Tuấn, Dực chính Đô úy Trần Biểu nhiều lần cầu tình, nhờ thế mà Trụ được thả.
Tháng 1 năm 238, Ngụy đế Tào Duệ phái Tư Mã Ý thảo phạt Liêu Đông. Công Tôn Uyên bèn sai sứ sang Đông Ngô xưng thần cầu viện. Dương Đạo kiến nghị Tôn Quyền bỏ qua mối hận cũ mà phái quân cứu giúp, lại tiến cử bản thân cùng hai tướng Trịnh Trụ, Tôn Di.
Tháng 3 năm 239, Đốc quân Dương Đạo dẫn Tuyên Tín Hiệu úy Trịnh Trụ, tướng quân Tôn Di dẫn quân tới Liêu Đông. Khi đến nơi, quân Ngô phát hiện ra Công Tôn Uyên đã bị tiêu diệt, đất Liêu Đông sát nhập vào nước Ngụy. Dương Đạo bèn phái người đi điều tra, phát hiện Liêu Đông phòng ngự vô cùng bạc nhược, mà Tào Duệ mới mất, Tào Phương mới lên ngôi, không có uy tín, quân đội không có khả năng cứu viện kịp thời. Dương Đạo, Trịnh Trụ, Tôn Di bàn bạc, thống nhất tấn công. Quân Ngô đổ bộ Lữ Thuận, phá thành Mục Dương, đánh bại các tướng Trương Cầm, Cao Lự, rồi chia quân cướp bóc, bắt giữ một số nhân khẩu cùng nhiều chiến lợi phẩm mang về.
Năm 257, phía nam quận Cối Kê, quận Bà Dương, quận Tân Đô liên tục phát sinh phản loạn. Trịnh Trụ khi đó giữ chức Bộ binh Hiệu úy, theo Đình úy Đinh Mật, tướng quân Chung Ly Mục đi thảo phạt. Về sau không còn ghi chép.