cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
USS Augusta (CA-31)
Hạm đội Á Châu
Đến ngày 25 tháng 7, Đô đốc Thomas C. Hart kế nhiệm Đô đốc Yarnell, và Augusta lên đường vào ngày 2 tháng 8 đưa vị tân Tư lệnh Hạm đội Á Châu viếng thăm Thanh Đảo. Nó có mặt tại đây vào ngày chiến tranh nổ ra tại Châu Âu, và ở lại cảng này cho đến cuối tháng 9. Trong giai đoạn này nó đã hai lần viếng thăm Thượng Hải (từ ngày 5 đến ngày 7 tháng 9 và từ ngày 15 đến ngày 19 tháng 9), và cũng viếng thăm Tần Hoàng Đảo, Yên Đài và Bắc Đới Hà. Vào cuối tháng 9, Đô đốc Hart rời tàu tại Tần Hoàng Đảo cho chuyến đi thanh tra các đơn vị Thủy quân Lục chiến trú đóng tại Bắc Kinh và Thiên Tân.
Quay trở lại Thượng Hải vào ngày 12 tháng 10, Augusta ở lại cảng này cho đến giữa tháng 11, khi Đô đốc Hart chuyển cờ hiệu của ông sang Isabel cho chuyến đi ngược dòng sông Dương Tử đến Nam Kinh từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 11. Lên đường đi Philippines vào ngày 21 tháng 11, nó viếng thăm Hạ Môn trên đường đi trong các ngày 22 và 23 tháng 11, và cuối cùng đi đến Manila vào ngày 25 tháng 11, ở lại đây cho đến tháng 4, 1940, từng viếng thăm Jolo, Sulu và Tawi-Tawi. Trong giai đoạn này, Đô đốc Hart chuyển cờ hiệu của ông sang Isabel vào tháng 3 cho chuyến viếng thăm Cebu, Iligan, Parang, Zamboanga và Jolo, quay trở lại Augusta tại Jolo vào ngày 19 tháng 3. Lại chuyển sang Isabel tại Tawi-Tawi hai ngày sau đó, Tư lệnh Hạm đội Á Châu viếng thăm vịnh Malampaya trước khi quay lại chiếc tàu tuần dương tại Manila vào ngày 26 tháng 3. Con tàu sau đó lên đường đi Thượng Hải, trong khi Đô đốc Hart chuyển sang chiếc Isabel từ ngày 13 tháng 4 cho chuyến viếng thăm Sán Đầu và Hạ Môn, quay trở lại chiếc tàu tuần dương vào ngày 22 tháng 4.
Sau một tháng ở lại Thượng Hải, Augusta khởi hành đi lên phía Bắc, viếng thăm Tần Hoàng Đảo vào ngày 12 tháng 6 trước khi bắt đầu chu kỳ huấn luyện thường lệ của nó tại Thanh Đảo cho đến cuối tháng 9. Trong giai đoạn này, tình hình chiến sự Trung-Nhật căng thẳng buộc Đô đốc Hart nhiều lần phải viếng thăm Thượng Hải; ông đi đến Thượng Hải trên chiếc Isabel và quay trở lại Thanh Đảo trên Augusta; đi đến Thượng Hải trên tàu ngầm USS Porpoise (SS-172) và quay trở lại Thanh Đảo trên Isabel; cùng một chuyến khứ hồi đến Thượng Hải trên tàu tuần dương hạng nhẹ USS Marblehead (CL-12). Augusta rời Thanh Đảo lần sau cùng vào ngày 23 tháng 9 và đi đến Thượng Hải vào ngày 25 tháng 9. Nó đi đến Manila vào ngày 21 tháng 10, và ở lại đây cho đến cuối tháng 11, khi được chiếc tàu chị em USS Houston (CA-30) vừa mới được hiện đại hóa thay phiên trong vai trò soái hạm Hạm đội Á Châu vào ngày 22 tháng 11. Augusta rời vịnh Manila cùng ngày hôm đó cho hành trình quay trở về Hoa Kỳ.
Trên đường đi vào ngày 24 tháng 11, Augusta được lệnh tuần tra tại vùng biển phía Bắc chuỗi quần đảo Hawaii nhằm truy tìm những tàu chở dầu Nhật Bản được báo cáo xuất hiện tại khu vực lân cận. Chiếc tàu tuần dương gặp phải hoàn cảnh thời tiết bất lợi, biển động mạnh và gió ngang khiến không thể tiến hành trinh sát bằng thủy phi cơ, trong khi tầm nhìn chỉ đạt được 8 - 15 nmi. Ở khoảng tọa độ 35°N, -165°W, con tàu tắt đèn và giữ im lặng vô tuyến khi rà soát một khu vực vành đai rộng 25 nmi.
Tái trang bị
Về đến Long Beach, California vào ngày 10 tháng 12, Augusta đi vào Xưởng hải quân Mare Island cho một đợt tái trang bị lớn, bao gồm những cải tiến vốn đã được áp dụng cho những tàu chị em lớp Northampton, nhưng bị trì hoãn đối với Augusta cho đến khi nó kết thúc giai đoạn phục vụ cùng Hạm đội Á Châu.
Trong đợt đại tu này, Augusta được cải thiện đáng kể dàn hỏa lực phòng không. Bốn khẩu pháo 5 in/25 caliber Mark 10 được bố trí bên trên hầm chứa thủy phi cơ; các tấm chắn mảnh đạn được trang bị cho các khẩu pháo trên hầm chứa và trên sàn tàu. Những khẩu pháo 3 inch (76 mm) được trang bị tạm thời cho đến khi được thay thế hoàn toàn bằng pháo 1,1 in theo nguyên tắc một đổi một; và bộ điều khiển hỏa lực Mark XIX được trang bị cho pháo 5 inch (127 mm). Việc trang bị các bộ điều khiển hỏa lực và máy đo tầm xa đã làm thay đổi kiểu dáng của con tàu, và một bệ được bố trí trên cột ăn-ten phía trước để gắn ăn-ten của kiểu radar sơ khai CXAM-1 một khi nó sẵn sàng. Con tàu là một trong số mười bốn tàu chiến đầu tiên được trang bị kiểu radar RCA CXAM-1.
Hạm đội Đại Tây Dương
Rời Xưởng hải quân Mare Island vào ngày 11 tháng 4, 1941 với lớp sơn và diện mạo mới, Augusta lên đường đi San Pedro và ở lại đây cho đến ngày 13 tháng 4. Nó băng qua kênh đào Panama bốn ngày sau đó và trình diện để phục vụ cùng Hạm đội Đại Tây Dương vào ngày 17 tháng 4. Rời vùng kênh đào vào ngày 19 tháng 4, nó đi đến Newport, Rhode Island vào ngày 23 tháng 4, nơi Đô đốc Ernest J. King, Tổng tư lệnh Hạm đội Đại Tây Dương, quay trở lại từ thủ đô Washington, D.C. và đặt cờ hiệu của mình bên trên Augusta vào ngày 2 tháng 5. Chiếc tàu tuần dương tiếp tục ở lại Newport, phục vụ như là soái hạm của Tổng tư lệnh Hạm đội Đại Tây Dương, cho dù Đô đốc King quay trở lại Washington vào lúc này. Nó khởi hành đi Bermuda vào ngày 24 tháng 5, đến nơi vảo ngày 26 tháng 5 và ở lại đây cho đến ngày 28 tháng 5, khi nó lên đường quay trở lại Newport.
Augusta tiếp tục thả neo tại vịnh Narragansett từ ngày 30 tháng 5 đến ngày 23 tháng 6, khi nó lên đường đi đến Xưởng hải quân New York để cải biến do được lựa chọn cho một nhiệm vụ đặc biệt. Tổng thống Franklin D. Roosevelt có kế hoạch gặp gỡ Thủ tướng Anh Quốc Winston Churchill để bàn luận về phối hợp hoạt động chung chống Đức Quốc Xã; cuộc gặp gỡ được dự định diễn ra ngoài khơi Newfoundland. Chiếc tàu tuần dương được chọn như là soái hạm của Tổng thống, nên cần có những cải biến và nâng cấp cho phù hợp.
Xưởng tàu muốn giữ Augusta lại lâu hơn cho những công việc sửa chữa và đại tu cần thiết khác; tuy nhiên Đô đốc King đã chỉ thị cho Văn phòng Tàu chiến chỉ thực hiện những cải tiến thực sự "cần thiết" để sẵn sàng cho việc phục vụ cho Tổng thống trong thời hạn nhanh nhất. Vì thế con tàu đã chỉ ở trong xưởng tàu từ ngày 23 tháng 6 đến ngày 2 tháng 7, rồi hoạt động dọc bờ Đông ngoài khơi Hilton Head và Charleston, South Carolina trong các ngày 4 và 5 tháng 7, rồi ngoài khơi Hampton Roads trong các ngày 6 và 7 tháng 7 trước khi quay trở lại Newport vào ngày 8 tháng 7. Nó ở lại đây cho đến tháng 8.
Khi Thủ tướng Churchill bắt đầu hành trình vượt Đại Tây Dương bên trên thiết giáp hạm HMS Prince of Wales (1939), Tổng thống Roosevelt cũng bắt đầu chuyến đi khi rời Washington, D.C. lúc 11 giờ 00 ngày 3 tháng 8 để đi đến Căn cứ Tàu ngầm tại New London, Connecticut, nơi ông cùng đoàn tùy tùng lên chiếc du thuyền USS Potomac (AG-25), rồi được chiếc USS Calypso (AG-35) hộ tống lên đường đi vịnh Appogansett. Đến 22 giờ 23 phút ngày 4 tháng 8, Potomac thả neo tại khu vực quần đảo Elizabeth, Massachusetts, bên cạnh Augusta; tàu tuần dương hạng nặng USS Tuscaloosa (CA-37) cùng năm tàu khu trục hộ tống cũng thả neo tại khu vực lân cận.
Potomac cặp bên mạn Augusta lúc 05 giờ 30 phút ngày 5 tháng 8 và thả neo để Tổng thống và đoàn tùy tùng chuyển sang chiếc tàu tuần dương hạng nặng lúc 06 giờ 17 phút. Vì lý do an ninh, lá cờ của Tổng thống Potomac vẫn được treo bên trên khi nó, có Calypso tháp tùng, vượt kênh đào Cape Cod đi đến vùng biển New England. Một đặc vụ với hình dạng giống Tổng thống và giả dạng theo tính cách của ông ở lại trên Potomac, và những thông cáo báo chí hàng ngày vẫn tiếp tục phát ra từ con tàu nhằm tạo ấn tượng rằng Roosevelt đang trong một kỳ nghỉ trên du thuyền của mình.
Trong khi đó Augusta, được Tuscaloosa và các tàu khu trục hộ tống khởi hành lúc 06 giờ 40 phút, đi qua eo biển Vineyard Sound và di chuyển ở vận tốc 20 kn; đoàn tàu đi ngang tàu hải đăng Nantucket Shoals lúc 11 giờ 25 phút. Ngoại trừ một lúc ngắn khoảng hai giờ vào sáng sớm ngày hôm sau, 6 tháng 8, khi đoàn tàu gặp phải sương mù dày đặc và buộc phải giảm tốc độ xuống còn 14 kn, họ duy trì một nhịp độ trung bình 20 - 21 kn suốt thời gian còn lại của hành trình đi đến Căn cứ Hải quân Argentia ở Newfoundland, Canada. Đoàn tàu đi đến vịnh Placentia vào sáng ngày 7 tháng 8, buông neo trong khi chờ đợi tàu của Churchill đến.
Sáng hôm đó, Tổng thống thưởng thức trò giải trí mà ông ưa thích nhất: câu cá, từ sàn trước của Augusta. Ông câu được một con cá với hình dạng lạ thường không thể gọi tên, và ông ra lệnh bảo quản con cá để gửi đến Viện Smithsonian khi quay trở về Washington D.C. Ông cùng với đoàn tủy tùng rời tàu lúc 13 giờ 35 phút trên một xuồng săn cá voi, để câu cá tại vùng biển chung quanh; thành phần đoàn tùy tùng bao gồm con trai Tổng thống, Thiếu úy Hải quân Franklin D. Roosevelt, Jr., sĩ quan thuộc tàu khu trục USS Mayrant (DD-402) được biệt phái tạm thời làm tùy tùng cho cha mình. Với kết quả câu cá kém hơn mong đợi, vị Tổng tư lệnh tiếp tục khám phá vùng biển và việc xây dựng tại Căn cứ Argentia. thumb|left|275px|Roosevelt và Churchill trên tàu tuần dương Augusta Trên thiết giáp hạm Prince of Wales, Thủ tướng Churchill đi đến Căn cứ Argentia vào sáng ngày 9 tháng 8; Thủ tướng Churchill gặp Tổng thống Roosevelt bên trên Augusta lúc 11 giờ 00, và ăn trưa với nhau trong cabin riêng; cùng lúc đó Đô đốc King chiêu đãi những thành viên của phái đoàn Anh trong cabin của ông. Chiếc tàu tuần dương cũng tiếp đón Harry Hopkins, đặc phái viên riêng của Tổng thống tại Anh vốn cũng đã tháp tùng trong chuyến đi vượt Đại Tây Dương. Thủ tướng Churchill còn tiếp tục ăn tối và thảo luận với Tổng thống Roosevelt trước khi rời tàu lúc 23 giờ 45 phút.
Thời tiết sương mù dày đặc buộc các con tàu phải giảm tốc độ trong khi phái đoàn nghỉ ngơi sau các cuộc hội đàm. Sáng hôm sau 14 tháng 8, ngoài khơi mũi Sable, Nova Scotia, Tổng thống Roosevelt lên boong tàu để theo dõi hoạt động của chiếc tàu hộ tống máy bay USS Long Island (AVG-1) (sau này đổi lại thành tàu sân bay hộ tống), một kiểu tàu mà vị Tổng tư lệnh đã thúc đẩy việc thiết kế và chế tạo. Long Island đã cho biểu diễn phóng lên ba chiếc Brewster F2A-2 Buffalo bằng máy phóng máy bay, và sáu chiếc Curtiss SOC Seagull cất cánh theo cách thông thông thường. Trưa hôm đó, Đô đốc King mở tiệc trưa tạm biệt Tổng thống và phái đoàn.
Augusta thả neo tại vịnh Blue Hill lúc 12 giờ 28 phút ngày 14 tháng 8. Potomac cặp bên mạn để đón phái đoàn và chuyển hành lý cùng các thiết bị khác; chiếc du thuyền tách ra lúc 14 giờ 18 để đi Rockland, Maine.
Ataxia
Các loài
Chi này gồm 38 loài:
USS Augusta (CA-31)
Giai đoạn mở màn
Khi Hải quân Đế quốc Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng vào ngày 7 tháng 12, 1941, Augusta đang thả neo tại Newport. Nó hoạt động từ cảng này cho đến ngày 11 tháng 12, rồi ở lại cảng cho đến ngày tháng 1, 1942. Trong giai đoạn này Chuẩn đô đốc Royal E. Ingersoll tiếp nhận từ Đô đốc King chức vụ Tư lệnh Hạm đội Đại Tây Dương vào ngày 5 tháng 1. Chiếc tàu tuần dương rời Newport vào ngày 12 tháng 1 để đi Casco Bay, Maine ngang qua Cape Cod Canal để thực hành huấn luyện, rồi quay trở về cảng. Nó lại lên đường đi Bermuda vào ngày 19 tháng 1, nơi nó gia nhập Đội đặc nhiệm 2.7, và cùng đơn vị này đi đến Martinique, nơi họ tiến hành một cuộc biểu dương lực lượng từ ngày 22 tháng 2 đến ngày 4 tháng 3; hòn đảo thuộc địa của Pháp này vẫn còn nằm dưới sự kiểm soát của phe Vichy thân Đức quốc xã. Con tàu quay trở lại vịnh Shelley, Bermuda vào ngày 5 tháng 3.
Ataxia
Liên kết ngoài
Thể loại:Ataxia
USS Augusta (CA-31)
Giai đoạn mở màn
Trong thành phần Đội đặc nhiệm 22.7, vốn còn bao gồm tàu sân bay USS Ranger (CV-4), tàu tuần dương hạng nhẹ USS Savannah (CL-41) và các tàu khu trục USS Wainwright (DD-419), USS Lang (DD-399) và USS Wilson (DD-408), Augusta lên đường vào ngày 13 tháng 3 để tuần tra tại vùng biển Caribe; các tàu khu trục USS Hambleton (DD-455) và USS Emmons (DD-457) gia nhập hải đội trễ hơn vào ngày 15 tháng 3. Một ngày sau đó nó cùng Hambleton và Emmons tách ra để quay trở về New York. Trên đường đi vào ngày 18 tháng 3, trong hoàn cảnh đang chịu đựng một cơn bão, Augusta phái Hambleton đi điều tra một ánh chớp lửa xuất biên mạn phải tàu. Chiếc tàu khu trục đã cứu được sáu người sống sót từ con tàu hơi nước Honduras Ciepa, rồi gia nhập trở lại cùng Emmons và Augusta khi trời tối.
Sau khi về đến New York vào ngày 19 tháng 3, Augusta được sửa chữa và cải biến cho đến ngày 7 tháng 4; con tàu lên đường đi Newport có tàu khu trục USS Wilkes (DD-441) tháp tùng để hộ tống. Sáng hôm sau Wilkes gặp tai nạn va chạm với chiếc tàu hơi nước Davilla, nên bị buộc phải độc lập đi đến Boston chỉ với một động cơ. Chiếc tàu tuần dương một mình hướng đến Casco Bay, đến nơi vào ngày 8 tháng 4. Đến ngày 14 tháng 4, cùng các tàu khu trục USS Corry (DD-463) và USS Aaron Ward (DD-483), nó thực hành tác xạ vào mục tiêu mô phỏng như máy bay ném bom-ngư lôi trước khi quay trở lại Casco Bay.
Được tàu khu trục USS Macomb (DD-158) hộ tống hai ngày sau đó, Augusta băng qua Cape Cod Canal để đi đến Newport. Nó gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 36 tại đây, do Ranger đảm trách vai trò soái hạm, và lên đường đi Trinidad vào ngày 22 tháng 4. Trên đường đi đã xảy ra vụ va chạm nhẹ giữa Hambleton và USS Ellyson (DD-454), và nhiều lần bị báo động nhầm tàu ngầm đối phương. Tàu chở dầu USS Merrimack (AO-37) gia nhập lực lượng vào ngày 28 tháng 4, và đã tiếp nhiên liệu cho hầu hết các tàu của lực lượng, trong khi thủy phi cơ của Augustatuần tra bên trên đề phòng bất trắc trong khi tiếp liệu. Đến ngày 10 tháng 5, Ranger cho phóng lên 68 máy bay tiêm kích Curtiss P-40 của Lục quân; những máy bay này đã hạ cánh xuống Accra, Bờ Biển Vàng an toàn.
Lực lượng Đặc nhiệm về đến Trinidad vào ngày 21 tháng 5, và Augusta được tiếp nhiên liệu trước khi tiếp tục cùng lực lượng lên đường vào ngày hôm sau để đi đến Newport. Nó cùng Corry được cho tách ra vào ngày 26 tháng 5 để hướng đến Hampton Roads, nơi chúng thả neo vào ngày 28 tháng 5. Hai ngày sau đó, Chuẩn đô đốc Alexander Sharp chuyển cờ hiệu của mình lên chiếc tàu tuần dương, đảm nhiệm Tư lệnh Lực lượng Đặc nhiệm 22. Được Corry và USS Forrest (DD-461) tháp tùng để hộ tống, nó lên đường vào ngày 31 tháng 5 để đi Newport, đến nơi vào ngày 1 tháng 6. Con tàu lại cùng Corry ra khơi vào ngày hôm sau để hiệu chuẩn thiết bị định vị vô tuyến, rồi gia nhập cùng Ranger để cùng đến Argentia, Newfoundland, đến nơi vào ngày 5 tháng 6. Chiếc tàu tuần dương hợp cùng Ellyson và Corry hoạt động tuần tra chống tàu ngầm ngoài khơi Argentia từ ngày 17 tháng 6 đến ngày 18 tháng 6; nó gia nhập cùng Lực lượng Đặc nhiệm 22 để đi Newport, đến nơi vào ngày 22 tháng 6.
Augusta đi đến Norfolk vào ngày 5 tháng 8 để được bảo trì, và rời căn cứ này vào ngày 18 tháng 8 để tập trận tầm ngắn và thực hành trinh sát ban đêm trong vịnh Chesapeake. Nó lại cùng Ranger, Corry, USS Hobson (DD-464) và USS Fitch (DD-462) lên đường đi Newport vào ngày 23 tháng 8, đến nơi hai ngày sau đó, rồi chiếc tàu tuần dương hạng nặng cùng Corry quay trở lại Norfolk vào ngày 31 tháng 8. Đội đặc nhiệm lại tiến hành huấn luyện tác xạ, bắn phá bờ biển và thực tập phòng không ngoài khơi Virginia Capes từ ngày 7 đến ngày 11 tháng 9, rồi tiếp tục huấn luyện trong vịnh Chesapeake từ ngày 28 tháng 9 đến ngày 1 tháng 10.
Chuẩn đô đốc Henry Kent Hewitt chuyển cờ hiệu của mình lên Augusta vào ngày 23 tháng 10, và con tàu trở thành soái hạm của Lực lượng Đặc nhiệm 34; Thiếu tướng George S. Patton và Chuẩn đô đốc John L. Hall, Jr. cũng lên tàu trong ngày hôm đó để chuẩn bị cho hành trình đi sang Bắc Phi. Augusta cùng Lực lượng Đặc nhiệm 34 lên đường vào ngày 24 tháng 10 để hướng sang Maroc thuộc Pháp nhằm tham gia vào Chiến dịch Torch.
Chiến dịch Torch
Không lâu sau đó Augusta mở hết tốc độ để đi đến đánh chặn một lực lượng hải quân phe Vichy Pháp, bao gồm hai tàu tuần dương và bốn tàu khu trục ở vị trí về phía Bắc Casablanca. Tiếp cận đối thủ lúc 09 giờ 15 phút, Augusta nả pháo 8 inch nhắm vào một tàu tàu tuần dương đối phương nhằm ngăn chặn lối thoát, buộc chúng phải rút lui trở lại cảng Casablanca lúc 09 giờ 50 phút. Sau đó nó quay trở lại trợ giúp cho Brooklyn đối phó các khẩu đội pháo bờ biển đối phương. Khi các tàu chiến Pháp lại cố xoay sở thoát ra khỏi cảng Casablanca, các tàu khu trục Brestois và Boulonnais đã tìm cách tấn công bằng ngư lôi nhắm vào Augusta và Brooklyn. Pháo chính của Augusta đã bắn trúng và đánh chìm Boulonnais, còn Brestois bị hư hại phải rút lui; nó cũng đắm vào cuối ngày hôm đó. Các tàu chiến Pháp thuộc phe Vichy thoát ra khỏi cảng Casablanca bị đẩy lui trở lại cảng lúc 11 giờ 22 phút và ngừng bắn trong một lúc. Đến khoảng trưa Augusta nổ súng nhắm vào tàu tuần dương Primauguet đang tìm các thoát ra, bắn trúng một phát đạn pháo 8 inch vào tháp pháo số 3 của đối thủ. Một lần nữa các tàu chiến Vichy tìm cách thoát ra khỏi cảng lúc 13 giờ 05 phút, nhưng tiếp tục bị ngăn chặn và rút lui lúc 13 giờ 50 phút.
Chiến dịch Torch kết thúc sau khi một thỏa thuận ngừng bắn đạt được giữa phía Đồng Minh với lực lượng Pháp vào ngày 11 tháng 11, và phía Đồng Minh chiếm được Maroc. Augusta lên đường vào ngày 20 tháng 11 để cùng Lực lượng Đặc nhiệm 34 quay trở về Hoa Kỳ, ghé qua Bermuda vào ngày 26 tháng 11 trước khi về đến Norfolk bốn ngày sau đó. Chuẩn đô đốc Hewitt rời tàu tại đây và Lực lượng Đặc nhiệm 34 được giải thể. Chiếc tàu tuần dương hạng nặng rời Norfolk vào ngày 9 tháng 12 cho một đợt đại tu tại New York, nơi dàn hỏa lực phòng không được tăng cường đáng kể; và sau khi hoàn tất công việc, nó đi đến Newport vào ngày 15 tháng 2, 1943.
Phần thưởng
Augusta được tặng thưởng ba Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp tàu tuần dương Northampton Thể loại:Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Tàu tuần dương trong Thế Chiến II Thể loại:Chiến dịch Bắc Phi Thể loại:Đổ bộ Normandy
Armand Marc de Montmorin Saint-Hérem
nhỏ|Armand Marc de Montmorin Saint-Hérem nhỏ|Chữ ký của Armand Marc, Bá tước de Montmorin, Bộ trưởng bộ Ngoại giao và Hải quân Pháp, trong [[Hiệp ước Versailles (1787)|Hiệp ước Versailles. Chữ ký còn lại Evèque d'Avran, hay Pigneau de Béhaine.]] Armand Marc, Bá tước de Montmorin de Saint Herem (sinh 1745 tại Paris - mất 1792 tại Paris), là một chính khách người Pháp. Ông là Bộ trưởng bộ Ngoại giao và Hải quân Pháp dưới thời vua Louis XVI.
Ông thuộc về một nhánh nhỏ của một gia đình quý tộc ở tỉnh Auvergne. Ông là quan thị vệ của Louis XVI khi ông này còn là Dauphin de France (trữ quân Pháp), và sau đó trở thành đại sứ Pháp tại Madrid. Khi đang còn thực hiện nhiệm vụ ở Madrid thì ông được triệu về làm Thống đốc Bretagne, và tới năm 1787 thì được vua Pháp bổ nhiệm thay thế Vergennes giữ chức Bộ trưởng bộ Ngoại giao. Armand Marc là một người hâm mộ Jacques Necker, người mà ảnh hưởng trong triều đình đã chống lưng cho Armand Marc rất nhiều. Thời gian nay với cương vị Bộ trưởng Bộ ngoại giao, ông đã ký với Pigneau de Béhaine Hiệp ước Versailles liên quan tới Việt Nam. Ông về hưu khi Nacker bị sa thải ngày 12 tháng 7 năm 1789, nhưng lại được tái bổ nhiệm khi Necker được phục hồi chức vụ sau cuộc phá ngục Bastille và ông giữ chức này cho đến tháng 10 năm 1791.
Xem Agenor Bardoux, Pauline de Montmorin, comtesse de Beaumont: Études sur la fin du XVIIIème siècle (Paris, 1884), for a defence of Montmorin's policy; A de Bacourt, Correspondance entre Mirabeau et le comte de La Marck, 1789-1791 (3 vols., Paris, 1851), contains many letters of Montmorin; "Correspondence of the Comte de Moustier with the Comte de Montmorin," in the ''Amer. Hist. Rev.'', vol. viii. (1902-1903).
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1745 Thể loại:Mất năm 1792 Thể loại:Bá tước Montmorin de Saint Herem Thể loại:Chính khách Pháp Thể loại:Người Paris
Paridea foveipennis
Paridea foveipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.
Tham khảo
Thể loại:Paridea
Limnoria kautensis
Limnoria kautensis là một loài chân đều trong họ Limnoriidae. Loài này được Cookson & Cragg miêu tả khoa học năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Limnoria
Contamine-sur-Arve
Contamine-sur-Arve là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Savoie
Litobrochus externatus
Litobrochus externatus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.
Tham khảo
Thể loại:Hóa thạch Bộ Cánh lông Thể loại:Litobrochus
Olivier de Puymanel
nhỏ|phải|Các "[[Tirailleur" thời nhà Nguyễn.]] Victor Olivier de Puymanel (1768-1799, tên tiếng Việt là Nguyễn Văn Tín) là một sĩ quan công binh và hải quân, một nhà phiêu lưu người Pháp, người có một vai trò khá quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Ông đóng vai trò chủ chốt trong việc người Pháp giúp hiện đại hóa lực lượng của Nguyễn Ánh.
Olivier de Puymanel sinh tại Carpentras. Ông là một người tình nguyện hạng hai trên chiến thuyền Pháp Dryade. Năm 1788 ông bị bỏ rơi ở Pulo Condor. Sau đó ông được Giám mục Pigneau de Behaine vận động tham gia vào lực lượng tình nguyện của người Pháp giúp Nguyễn Ánh.
Olivier de Puymanel là người giám sát thi công tòa thành Bát Quái theo thiết kế phong cách Vauban của kỹ sư người Pháp Théodore Lebrun.
Ông còn huấn luyện các lực lượng người việt cách thức sử dụng hỏa khí hiện đại và đưa phương pháp tiến hành chiến tranh bộ binh châu Âu vào trong lực lượng của Nguyễn Ánh. Năm 1792, Oliver de Puymanel chỉ huy 600 quân được huấn luyện qua kỹ thuật quân sự châu Âu. . ông còn là người xây dựng Diên Khánh để phòng thủ chống Tây Sơn cùng với Pigneau de Behaine và hoàng tử Cảnh. Năm 1793, ông tham gia vào cuộc tấn công giành lấy Nha Trang của quân Nguyễn.
Puymanel được ghi nhận là đã huấn luyện cho hơn 50.000 quân Nguyễn, còn Jean Marie Dayot thì lo về thủy quân. Kết quả của nó là việc du nhập kỹ thuật quân sự Châu Âu vào Việt Nam.
Olivier de Puymanel mất năm 1799 tại Malacca.
Chú thích
Thể loại:Võ tướng chúa Nguyễn Thể loại:Nhà thám hiểm Pháp Thể loại:Sĩ quan Hải quân Pháp Thể loại:Sinh năm 1768 Thể loại:Mất năm 1799 Thể loại:Quan lại chúa Nguyễn
Careggine
Careggine là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lucca trong vùng Toscana. Careggine có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là người. Các đơn vị dân cư: Đô thị Careggine giáp với các đô thị:
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Lucca
Paridea fujiana
Paridea fujiana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang miêu tả khoa học năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Paridea
Rhacholaemus grimmi
Rhacholaemus grimmi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Rhacholaemus grimmi được Londt miêu tả năm 1999. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Rhacholaemus
Noyers-Auzécourt
Noyers-Auzécourt là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 152 mét trên mực nước biển.
Sông Chée chảy theo hướng tây nam qua giữa thị trấn.
Wołowe Lasy
Wołowe Lasy là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Człopa, thuộc hạt Wałcz, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 11 km phía đông Człopa, 23 km phía tây nam của Wałcz và 119 km về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước 1772, khu vực này là một phần của Vương quốc Ba Lan, 1772-1945 Phổ và Đức. Để biết thêm về lịch sử của nó, xem Quận Wałcz.
Anemia (chi bọ cánh cứng)
Anemia là một chi của bọ cánh cứng đen thuộc tông Opatrini. Các loài bên trong chi này là:
Tham khảo
Thể loại:Tenebrionidae
Liobagrus hyeongsanensis
Liobagrus hyeongsanensis là một loài cá da trơn trong họ Amblycipitidae đặc hữu của Hàn Quốc.
Tham khảo
Thể loại:Động vật đặc hữu Hàn Quốc Thể loại:Loài cá được mô tả năm 2015 Thể loại:Liobagrus
Pustevny
nhỏ|Đèo Pustevny vào mùa đông Đèo Pustevny (cao 1018 mét so với mực nước biển) là con đèo thuộc dãy núi Moravia-Silesia, nằm gần dãy núi Radhošť của thành phố Prostřední Bečva, Cộng hòa Séc. Đây là nơi cư trú của các ẩn sĩ đến năm 1874, vì vậy đèo được đặt tên là Pustevny (trong tiếng Séc có nghĩa là ẩn sĩ). Những ngôi nhà bằng gỗ xây dựng cạnh nhau theo phong cách kiến trúc dân gian truyền thống tạo nên nét đặc sắc cho khung cảnh nơi đây. Chủ nhân của thiết kế này chính là kiến trúc sư nổi tiếng người Slovakia Dušan Jurkovič.
Các tòa nhà
trái|nhỏ| Trái - Libušín, phải - Maměnka nhỏ|Nội thất của Libušín
Libušín và Maměnka
Vào năm 1898, câu lạc bộ du lịch Pohorská jednota Radhošť tiến hành xây dựng 2 toàn nhà Libušín và Maměnka với chất liệu bằng gỗ và theo phong cách kiến trúc Slavic đặc trưng của vùng Valašsko. Từ đó, hai tòa nhà này trở thành địa điểm tham quan nổi tiếng nhất ở đèo Pustevny. Tuy nhiên, vào ngày 3 tháng 3 năm 2014, một vụ hỏa hoạn không may xảy ra phá hủy một cách nặng nề căn nhà Libušín.
Tháp chuông ở Pustevny
Tháp chuông cũng là một trong số các công trình kiến trúc nổi tiếng của kiến trúc sư Dušan Jurkovič trên đèo Pustevny. Một thời gian sau khi xây dựng, kết cấu của tháp chuông trở nên xuống cấp nghiêm trọng, nhưng do bản thiết kế gốc đã không còn, nên tháp chuông đã được phục hồi dựa theo thiết kế của các công trình kiến trúc khác.
Các tòa nhà khác trong khu vực
phải|nhỏ| Tượng Thần Pagan Radegast Trên lối đi bộ dọc theo sườn núi từ đèo Pustevny đến đỉnh Radhošť, khách tham quan sẽ lần lượt đi qua nhà nguyện cổ (xây dựng vào năm 1898), tượng điêu khắc các Thánh Kyrillô và Mêthôđiô (xây dựng từ năm 1905), và tượng thánh Radegast nổi tiếng (xây dựng năm 1931) nằm ở giữa đoạn đường.
Khu trượt tuyết Pustevny
Đèo Pustevny không chỉ thu hút khách tham quan, mà còn là địa điểm lý tưởng dành cho những người yêu thích bộ môn trượt tuyết với khu trượt tuyết hiện đại Pustevny được trang bị 11 thang máy và một ghế nâng.
Dienerella kerzhneri
Dienerella kerzhneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Latridiidae. Loài này được Tsinkevich miêu tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Dienerella
Pustevny
Chú thích
Thể loại:Dãy núi Moravia-Silesia Thể loại:Moravian Wallachia
Tàu hỏa
nhỏ|243x243px|Tàu lửa SPT1 với đầu máy [[Đầu máy Đổi mới (D19E) tại Ga Phan Thiết, Bình Thuận.]] nhỏ|Một [[Vận tải hàng hóa đa phương thức|chuyến tàu chở hàng liên phương thức BNSF đi qua Wisconsin, Hoa Kỳ ]] nhỏ|Một chuyến tàu chở khách InterCity của [[Thụy Điển]] Tàu hỏa (hoặc xe lửa, tàu lửa) (Hán Việt: hoả xa, nay ít dùng) là một hình thức vận tải đường sắt bao gồm một loạt các phương tiện được kết nối với nhau thường chạy dọc theo đường ray (hoặc đường sắt) để vận chuyển hành khách hoặc hàng hóa. Một con tàu có thể lắp một hay nhiều hơn số đầu tàu và các toa, trong đó có thể là toa hành khách và toa hàng. Nhiều con tàu lắp đặt 2 đầu máy ở 2 đầu tàu, gọi là hai đầu kéo. Một con tàu cũng có thể chạy ngược (tức đuôi tàu chạy trước, đầu máy chạy sau).
Lực cho đoàn tàu được cung cấp bởi một đầu máy riêng biệt hoặc các động cơ riêng lẻ trong một tổ máy nhiều bánh tự hành. Thuật ngữ "động cơ" thường được sử dụng thay thế cho đầu máy. Mặc dù trước đây động cơ đẩy hơi nước chiếm ưu thế, nhưng các loại đầu máy phổ biến nhất là động cơ diesel và điện, loại đầu máy này được cung cấp bằng dây trên không hoặc đường ray bổ sung. Xe lửa cũng có thể được kéo bằng ngựa, được kéo bằng động cơ hoặc cáp dẫn động bằng nước hoặc tời dây, chạy xuống dốc bằng trọng lực, hoặc chạy bằng khí nén, tuabin khí hoặc pin điện.
Đường chạy của tàu thường bao gồm hai đường ray chạy với khoảng cách cố định, có thể được bổ sung bằng các đường ray bổ sung như đường ray dẫn điện ("đường ray thứ ba") và đường ray giá đỡ. Đôi khi cũng sử dụng các đường ray đơn và đường dẫn maglev.
Tàu khách bao gồm các phương tiện chuyên chở hành khách và thường có thể rất dài và nhanh. Hệ thống đường sắt cao tốc bắt đầu mở rộng nhanh chóng vào cuối thế kỷ 20 và đây vẫn là một chủ đề chính của sự phát triển hơn nữa. Thuật ngữ " đường sắt hạng nhẹ " đôi khi được dùng để chỉ hệ thống tàu điện hiện đại, nhưng nó cũng có thể có nghĩa là một dạng trung gian giữa xe điện và xe lửa, tương tự như hệ thống vận chuyển nhanh bằng đường sắt hạng nặng.
Tàu chở hàng (hàng hóa) sử dụng toa hàng (hoặc toa xe / xe tải) để vận chuyển hàng hóa hoặc vật liệu (hàng hóa). Có thể vận chuyển hành khách và hàng hóa trên cùng một chuyến tàu bằng cách sử dụng một toa hỗn hợp.
Các toa tàu và máy móc được sử dụng để bảo dưỡng và sửa chữa đường ray, được gọi là thiết bị " bảo dưỡng đường "; những thứ này có thể được lắp ráp để bảo trì đường tàu. Tương tự, các đoàn tàu chuyên dụng có thể được sử dụng để cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho các ga dọc theo tuyến xe lửa, chẳng hạn như thu gom rác thải hoặc doanh thu.
Tên gọi "tàu hỏa" trong tiếng Việt ban đầu để chỉ loại tàu chạy bằng động cơ hơi nước, nhưng tên gọi này có thể được áp dụng cho cả các loại tàu chạy trên đường ray sử dụng động cơ điện hay diesel hay các công nghệ khác.tàu hỏa có thể chạy nhanh tới 150km/h - 450km/h
Phân loại
phải|nhỏ|220x220px|[[Đến Tàu Normandy, Gare Saint-Lazare|Chuyến tàu Normandy đến, Gare Saint-Lazare, của Claude Monet, 1877, Viện nghệ thuật Chicago]] Có nhiều loại tàu khác nhau được thiết kế cho các mục đích cụ thể. Một đoàn tàu có thể bao gồm một tổ hợp của một hoặc nhiều đầu máy và các toa xe lửa kèm theo, hoặc một nhiều toa tự hành, hoặc đôi khi một toa được hỗ trợ đơn lẻ hoặc khớp nối được gọi là toa xe lửa. Các loại tàu đặc biệt chạy trên "đường sắt" được xây dựng theo mục đích tương ứng là một ray, đường sắt cao tốc, maglev, đường sắt khí quyển, đường sắt chạy bằng cao su, đường sắt leo núi và đường sắt răng cưa.
Một đoàn tàu chở khách bao gồm một hoặc nhiều đầu máy và (thường) một số toa. Ngoài ra, một đoàn tàu có thể hoàn toàn bao gồm các toa chở hành khách, một số hoặc tất cả các toa được chạy bằng điện; điều này được gọi là "nhiều đơn vị". Ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là Viễn Đông và Châu Âu, đường sắt cao tốc được sử dụng rộng rãi cho việc đi lại của hành khách. Các chuyến tàu chở hàng bao gồm ô tô, toa xe hoặc xe tải chứ không phải toa, mặc dù một số chuyến tàu bưu kiện và thư tín (đặc biệt là các Văn phòng Bưu điện Du lịch) có vẻ bề ngoài giống tàu chở khách hơn. Xe lửa cũng có thể có nhiều loại hỗn hợp, có cả chỗ ở cho hành khách và xe chở hàng. Các đoàn tàu hỗn hợp này rất có thể được sử dụng cho các dịch vụ chạy không thường xuyên, nơi việc cung cấp các đoàn tàu chở khách và hàng hóa riêng biệt sẽ không hiệu quả về chi phí, nhưng nhu cầu khác nhau của hành khách và hàng hóa có nghĩa là điều này được tránh nếu có thể. Các đoàn tàu đặc biệt cũng được sử dụng để bảo trì đường ray; ở một số nơi, điều này được gọi là "duy trì đường tàu".
Ở Vương quốc Anh, một đoàn tàu sử dụng hai đầu máy được gọi là đoàn tàu "hai đầu". Ở Canada và Hoa Kỳ, việc một đoàn tàu hàng dài do ba đầu máy trở lên đứng đầu là điều khá phổ biến. Một đoàn tàu có gắn đầu máy ở cả hai đầu được mô tả là "đầu và đuôi", phương pháp này thường được sử dụng khi không có sẵn phương tiện đảo chiều. Trường hợp đầu máy thứ hai được gắn tạm thời để hỗ trợ tàu hỏa khi đi lên các bờ dốc hoặc dốc (hoặc để cung cấp lực hãm cho đầu máy xuống dốc). Nhiều đoàn tàu có tải ở Mỹ được lắp ráp bằng cách sử dụng một hoặc nhiều đầu máy ở giữa hoặc ở phía sau đoàn tàu, sau đó chúng được vận hành từ xa từ cabin dẫn đầu. Cách thức này này được gọi là "DP" hoặc "Distributed Power (Công suất phân tán)". nhỏ|169x169px|Đầu máy hơi nước ở ga Paddington, London|trái
Đầu máy hơi nước
Là loại đầu máy dùng động cơ, dùng than đốt cháy củi,tạo nhiệt đun nước làm tăng áp suất nước, xả van cho hơi nước đẩy piston và quay trục khuỷu.
Đầu máy diesel cổ điển
nhỏ|204x204px|Đầu máy Diesel TEP10-186 ở Nga Dùng động cơ diesel, buồng bơm tăng áp diesel phun dầu áp lực cao vào buồng đốt, dầu tự cháy đẩy piston quay trục khuỷu và truyền lực đến bánh qua hộp số. Ngoài ra do momen lực của động cơ lúc khởi động yếu và khi nổ máy vào điểm chết có thể gây gãy trục khuỷu hoặc máy khó hoạt động nên trước khi khởi động máy, có một kích thủy lực đẩy đầu máy di chuyển cho đến khi vượt điểm chết.
Đầu máy diesel truyền động điện
Dùng động cơ diesel truyền momen quay đến một máy phát điện, sau đó máy phát điện truyền dòng điện vào nhiều động cơ điện, động cơ điện truyền lực trực tiếp vào hộp số đến bánh tàu. Động cơ điện có momen khởi động lớn nên thích hợp cho việc khởi động kéo nhiều toa nặng trong thời gian ngắn.
Đầu máy điện
nhỏ|Đầu máy điện 8228 của Hàn Quốc|trái Dùng dây điện trên cao, dưới đường ray hoặc cả hai để cấp điện cho động cơ điện hoạt động. Đầu máy điện có thể có một đầu máy chuyên dụng, hoặc như các tàu cao tốc như "JR 700" dùng nhiều động cơ điện dọc theo từng toa tàu.
Toa tàu
nhỏ|Xe đường sắt kiểu Mỹ (bogie) có [[Ổ trượt|ổ trục]] nhỏ|Nhìn từ dưới gầm của một toa tàu Một toa tàu (bogie) là một toa xe có bánh hoặc xe đẩy. Theo thuật ngữ cơ học, bogie là một khung hoặc khung mang bánh xe, được gắn vào một chiếc xe. Nó có thể được cố định tại chỗ, như trên một xe tải chở hàng, gắn trên một khớp xoay, như trên một toa xe lửa hoặc đầu máy, hoặc bung ra như trong hệ thống treo của một chiếc xe bánh xích. Thông thường, mỗi toa xe, toa xe hoặc đầu máy có hai bogies, ở mỗi đầu một toa tàu. Một cấu hình thay thế, thường được sử dụng trong các phương tiện có khớp nối, đặt các bogies (thường là bogies Jacobs) dưới kết nối giữa các toa xe hoặc toa xe. Hầu hết các xe đều có hai trục, vì đây là thiết kế đơn giản nhất, nhưng một số xe được thiết kế cho tải cực nặng đã được chế tạo với tối đa năm trục cho mỗi trục. Toa hạng nặng có thể có nhiều hơn hai bogie bằng cách sử dụng các thanh đỡ nhịp để cân bằng tải trọng và kết nối các toa với nhau. Thông thường, sàn xe lửa ở mức cao hơn so với các bãi lầy, nhưng sàn của toa xe có thể thấp hơn giữa các toa, chẳng hạn như đối với tàu hai tầng để tăng không gian bên trong trong khi vẫn bị hạn chế về chiều cao, hoặc để tạo ra các toa tầng thấp dễ dàng tiếp cận, và ra vào.
Động lực
nhỏ|Đầu máy tàu hỏa chạy điện Thụy Sĩ tại [[Brig, Thụy Sĩ]] Những chuyến tàu đầu tiên được kéo bằng dây thừng, chạy bằng trọng lực hoặc kéo bằng ngựa, nhưng từ đầu thế kỷ 19 hầu như tất cả các chuyến tàu đều chạy bằng đầu máy hơi nước. Từ những năm 1910 trở đi, đầu máy hơi nước bắt đầu được thay thế bằng đầu máy diesel và điện; mặc dù các dạng động cơ mới này phức tạp và đắt tiền hơn nhiều so với năng lượng hơi nước, nhưng chúng ít tốn công hơn và sạch hơn. Đồng thời, các phương tiện tự hành nhiều đơn vị (cả diesel và điện) đã được sử dụng rộng rãi hơn nhiều trong dịch vụ hành khách. Vào những năm 1970, hầu hết các quốc gia đã hoàn thành việc động cơ hóa đầu máy xe lửa sử dụng hàng ngày. Đầu máy hơi nước vẫn được sử dụng trong các tuyến đường sắt di sản hoạt động ở nhiều quốc gia với mục đích giải trí và đam mê.
Lực kéo bằng điện khiến chi phí vận hành trung bình trên mỗi dặm tàu thấp hơn nhưng với chi phí ban đầu cao hơn, điều này chỉ có thể hợp lý trên các tuyến giao thông cao. Mặc dù chi phí cho mỗi dặm xây dựng cao hơn nhiều, nhưng sức kéo bằng điện vẫn khả thi hơn trong quá trình vận hành vì chi phí nhập khẩu động cơ diesel cao hơn đáng kể. Tàu điện nhận dòng điện qua đường dây trên không hoặc qua hệ thống điện đường sắt thứ ba.
Một công nghệ đang phát triển là pin nhiên liệu, kết hợp lợi thế của việc không cần hệ thống điện tại chỗ, với ưu điểm là nó vận hành không phát ra khí thải. Tuy nhiên, một trở ngại là chi phí ban đầu đáng kể liên quan đến xe chạy pin nhiên liệu.
Toa hành khách
nhỏ|Nội thất toa hành khách trên tàu đường dài ở [[Phần Lan]] Một toa tàu chở khách bao gồm các phương tiện chở khách và thường có thể rất dài và nhanh. Nó có thể là một đầu máy hoặc toa xe lửa tự cung cấp năng lượng, hoặc kết hợp của một hoặc nhiều đầu máy và một hoặc nhiều rơ moóc không được cung cấp năng lượng được gọi là toa xe, toa xe hoặc toa xe. Tàu khách đi giữa các ga đi, nơi hành khách có thể lên và xuống. Trong hầu hết các trường hợp, tàu khách hoạt động theo lịch trình cố định và có quyền sử dụng đường ray cao hơn tàu hàng.
Không giống như tàu hàng, tàu khách phải cung cấp nguồn điện đầu cuối cho mỗi toa để phục vụ các mục đích như chiếu sáng và sưởi ấm, v.v. Năng lượng này có thể được rút ra trực tiếp từ động cơ chính của đầu máy (được sửa đổi cho mục đích trên), hoặc từ một máy phát diesel riêng biệt trong đầu máy. Một toa máy phát điện riêng có thể được sử dụng để phục vụ hành khách trên các tuyến đường xa nơi không phải lúc nào cũng có sẵn đầu máy được trang bị thiết bị trích năng lượng.
Việc giám sát đoàn tàu chở khách là trách nhiệm của người chỉ huy, người này đôi khi được hỗ trợ bởi các thuyền viên khác như nhân viên phục vụ hoặc nhân viên khuân vác. Trong thời kỳ đỉnh cao của việc đi lại bằng đường sắt chở khách ở Bắc Mỹ, các chuyến tàu đường dài mang theo hai dây dẫn: người dẫn tàu chính được đi cùng với một người dẫn tàu Pullman, phụ trách các nhân viên phụ trách toa nằm.
Nhiều dịch vụ tàu khách uy tín đã được ban tặng một cái tên đặc biệt, một số đã trở nên nổi tiếng trong văn học và tiểu thuyết. Trong những năm qua, người đi tàu thường được gọi xe lửa chở khách là "véc ni", ám chỉ đến một thời đã qua của tàu thân gỗ với lớp trang trí bên ngoài rực rỡ và lạ mắt. “Chắn véc-ni” có nghĩa là tàu hàng chạy chậm cản trở tàu khách nhanh, gây chậm chuyến.
Một số tàu chở khách, cả đường dài và đường ngắn, có thể sử dụng toa hai tầng để chở nhiều khách hơn trên mỗi chuyến tàu. Thiết kế toa xe và sự an toàn chung của tàu khách đã phát triển vượt bậc theo thời gian, khiến việc đi lại bằng đường sắt trở nên an toàn đáng kể.
Tàu đường dài
nhỏ|Tàu đường dài ở Việt Nam Các chuyến tàu đường dài di chuyển giữa nhiều thành phố hoặc vùng của một quốc gia, và đôi khi băng qua một số quốc gia. Họ thường có xe ăn uống hoặc xe nhà hàng để hành khách có thể dùng bữa trong suốt hành trình. Tàu đi qua đêm cũng có thể có toa ngủ. Hiện nay phần lớn du lịch trên những khoảng cách hơn 500 miles được thực hiện bằng đường hàng không ở nhiều quốc gia nhưng ở những quốc gia khác, di chuyển đường dài bằng đường sắt là cách phổ biến hoặc rẻ nhất để đi đường dài.
Đường sắt cao tốc
nhỏ|[[Dòng N700 Shinkansen|Tàu Shinkansen N700 Series Nozomi đi từ Tokyo tới Osaka trong khoảng hai giờ rưỡi. ]] Một loại tàu đường dài đáng chú ý và đang phát triển là đường sắt tốc độ cao, thường chạy ở tốc độ trên 200 km/h và thường hoạt động trên đường đua chuyên dụng đã được khảo sát và chuẩn bị để đáp ứng tốc độ cao. Ví dụ thành công đầu tiên của hệ thống đường sắt chở khách tốc độ cao là Shinkansen của Nhật Bản, thường được gọi là "tàu cao tốc", bắt đầu hoạt động vào tháng 10 năm 1964.
Tàu có bánh nhanh nhất chạy trên đường ray là TGV của Pháp (Train à Grande Vitesse, nghĩa đen là "tàu cao tốc"), trong điều kiện thử nghiệm năm 2007, đạt tốc độ 574,8 km/h, gấp đôi tốc độ cất cánh của máy bay Boeing 727. TGV chạy với tốc độ tối đa là 300 - 320 km/h, ICE của Đức (Inter-City Express) và AVE của Tây Ban Nha (Alta Velocidad Española) cũng vậy. Tốc độ cao nhất hiện đạt được trong hoạt động theo lịch trình là 350 km/h trên đường sắt liên tỉnh Bắc Kinh - Thiên Tân và hệ thống đường sắt cao tốc Vũ Hán - Quảng Châu ở Trung Quốc.
Một số hệ thống đường sắt tốc độ cao sử dụng công nghệ nghiêng để cải thiện độ ổn định trên các đoạn đường cong. Ví dụ về tàu nghiêng là Tàu chở khách nâng cao (APT), Pendolino, N700 Series Shinkansen, Acela của Amtrak và Talgo Tây Ban Nha. Nghiêng là một dạng động lực của siêu cao, cho phép cả giao thông tốc độ thấp và tốc độ cao sử dụng cùng một đoạn đường (mặc dù không đồng thời), cũng như tạo ra một chuyến đi thoải mái hơn cho hành khách.
Tàu hỏa liên thành phố
nhỏ|224x224px|Tàu Electric Tilt, tàu nhanh nhất ở Úc, hoạt động giữa [[Brisbane và Rockhampton ở Queensland, khoảng cách 615 km.]] "Liên thành phố" là một thuật ngữ chung cho bất kỳ dịch vụ đường sắt nào sử dụng các chuyến tàu với các điểm dừng hạn chế để cung cấp các chuyến đi đường dài nhanh chóng. Các dịch vụ liên thành phố có thể được chia thành ba nhóm chính:
Sự phân biệt giữa ba loại hình dịch vụ đường sắt liên thành phố có thể không rõ ràng; các chuyến tàu có thể chạy dưới dạng dịch vụ InterCity giữa các thành phố lớn, sau đó chuyển sang dịch vụ tàu tốc hành (hoặc thậm chí trong khu vực) để tiếp cận cộng đồng ở những điểm xa nhất của hành trình. Thực hành này cho phép các cộng đồng cận biên được phục vụ theo cách hiệu quả nhất về chi phí, với chi phí là thời gian hành trình dài hơn cho những người muốn đi đến ga cuối.
Đường sắt tốc độ cao
Đường sắt tốc độ cao là một loại tàu đặc biệt. Các chuyến tàu cho dịch vụ đường sắt tốc độ cao hơn có thể hoạt động với tốc độ tối đa cao hơn các chuyến tàu liên thành phố thông thường nhưng tốc độ không cao bằng các chuyến tàu trong dịch vụ đường sắt cao tốc. Các dịch vụ này được cung cấp sau khi cải tiến cơ sở hạ tầng đường sắt thông thường để hỗ trợ các đoàn tàu có thể vận hành an toàn ở tốc độ cao hơn.
Tàu ngoại ô
nhỏ|[[Đường sắt ngoại ô Mumbai|Các chuyến tàu ngoại ô của Mumbai xử lý 7,24 triệu hành khách mỗi ngày. ]] Đối với các khoảng cách ngắn hơn, nhiều thành phố có mạng lưới các chuyến tàu đi lại (còn được gọi là tàu ngoại ô) phục vụ nội thành và các vùng ngoại ô. Tàu hỏa là một phương tiện giao thông rất hiệu quả để đáp ứng nhu cầu giao thông lớn trong đô thị. So với vận tải đường bộ, nó chở được nhiều người với diện tích đất nhỏ hơn nhiều, không khí ít ô nhiễm. Đường sắt đi lại cũng di chuyển trong phạm vi dài hơn so với hệ thống vận chuyển nhanh với tần suất tương đối ít hơn và có thể chia sẻ đường ray với các đoàn tàu khác.
Đôi khi sự tắc nghẽn nghiêm trọng của các chuyến tàu đi lại có thể trở thành một vấn đề. Ví dụ, ước tính có khoảng 3,5 triệu hành khách đi trên tuyến Yamanote ở Tokyo, Nhật Bản, với 29 nhà ga. Để so sánh, tàu điện ngầm thành phố New York chở 5,7 triệu hành khách mỗi ngày với ga. Những chiếc xe đặc biệt có ghế băng có thể gập lại để chỉ cung cấp chỗ đứng trong giờ cao điểm buổi sáng trên tuyến này. Trước đây, đoàn tàu này gồm 2 toa, mỗi bên sáu cửa để rút ngắn thời gian lên xuống ga cho hành khách.
Tàu khách thường có tay nắm phanh khẩn cấp (hoặc "dây liên lạc") để công chúng có thể vận hành, nếu trường hợp khẩn cấp xảy ra (như nếu ai đó bị kẹt trên cửa toa tàu). Điều này làm cho đoàn tàu bị kéo dây khẩn cấp và trong một số trường hợp, tất cả các đoàn tàu trong khu vực phải dừng lại. Vì dây hãm khẩn cấp có thể khiến tất cả các đoàn tàu trong khu vực phải dừng lại gây ra sự chậm trễ, nên ai lạm dụng dây hãm khẩn cấp sẽ bị phạt rất nặng.
Các nhà điều hành xe lửa đi lại và ngoại ô khác nhau (ví dụ: Sydney Trains, NJ Transit, Paris RER) sử dụng tàu hai tầng. Tàu hai tầng tăng sức chứa ngay cả khi chạy ít hơn.
Rapid transit (chuyển tuyến nhanh)
Thuật ngữ chung "chuyển tuyến nhanh" được sử dụng cho các phương tiện giao thông công cộng như tàu hỏa, tàu điện ngầm và đường sắt hạng nhẹ. Tuy nhiên, các dịch vụ trên Tàu điện ngầm Thành phố New York được gọi là "xe lửa", trong khi các dịch vụ trên Tàu điện ngầm London thường được gọi là "tàu điện ngầm" hoặc "tube".
Tàu điện (tram)
trái|nhỏ|Một chiếc xe điện có khớp nối 100 [[Alstom Citadis ở Bytom, Ba Lan]] Ở Anh, sự phân biệt giữa đường tàu điện và đường sắt là chính xác và được quy định trong luật. Ở Canada và Hoa Kỳ, những tuyến đường sắt như vậy được gọi là xe đẩy hoặc xe điện. Sự khác biệt cơ bản giữa hệ thống đường sắt và hệ thống xe đẩy là hệ thống sau chủ yếu chạy trên các đường phố công cộng, trong khi xe lửa có quyền ưu tiên ngăn cách với các đường phố công cộng. Thường thì hệ thống đường sắt xuyên đô thị và đường sắt hiện đại kiểu Mỹ bị nhầm lẫn với hệ thống xe đẩy, vì hệ thống này cũng có thể chạy trên đường phố cho các đoạn đường ngắn hoặc dài trung bình. Trong một số ngôn ngữ, từ xe điện cũng dùng để chỉ các mạng lưới kiểu đường sắt nhẹ và liên đô thị, cụ thể là tiếng Hà Lan.
Chiều dài của xe điện hoặc xe đẩy có thể được xác định theo quy định của quốc gia. Đức có cái gọi là tiêu chuẩn Bo-Strab, giới hạn chiều dài của xe điện ở mức 75 mét, trong khi ở Mỹ, chiều dài xe thường bị giới hạn bởi chính quyền địa phương, thường chỉ cho phép một loại phương tiện duy nhất hoạt động trong hệ thống giao thông công cộng. nhỏ|Tàu đường sắt nhẹ ở Sydney, Úc
Đường sắt nhẹ (light rail)
Thuật ngữ "đường sắt hạng nhẹ" đôi khi được sử dụng cho một hệ thống xe điện hiện đại, mặc dù các tuyến đường sắt hạng nhẹ thường có quyền ưu tiên chủ yếu dành riêng, giống với đường sắt hạng nặng và ít giống đường tàu điện hơn. Nó cũng có thể có nghĩa là một dạng trung gian giữa xe điện và xe lửa, tương tự như tàu điện ngầm, ngoại trừ việc nó có thể có các đường cắt ngang mà sau đó thường được bảo vệ bằng các cổng băng qua đường. Theo thuật ngữ của Hoa Kỳ, các hệ thống này thường được gọi là "liên đô thị" vì chúng kết nối các khu đô thị lớn hơn trong vùng lân cận của một thành phố lớn với trung tâm của thành phố. Các hệ thống đường sắt hạng nhẹ hiện đại thường sử dụng quyền ưu tiên dành cho đường sắt hạng nặng bị bỏ hoang (ví dụ như các tuyến đường sắt cũ) để hồi sinh các khu vực bị tước đoạt và các khu vực tái phát triển trong và xung quanh các tụ điểm dân cư lớn.
Monorail (tàu 1 ray)
nhỏ|[[Tokyo Monorail]] Monorail được phát triển để đáp ứng nhu cầu giao thông trung bình trong quá trình vận chuyển đô thị và bao gồm một đoàn tàu chạy trên một đường ray, thường là trên cao. Monorails đại diện cho một phần tương đối nhỏ của lĩnh vực đường sắt tổng thể. Hầu hết tất cả các tàu một ray đều sử dụng động cơ cảm ứng tuyến tính.
Maglev (tàu đệm từ)
Để đạt được hoạt động nhanh hơn nhiều trên 500 km/h, công nghệ maglev sáng tạo đã được nghiên cứu từ đầu thế kỷ 20. Công nghệ sử dụng nam châm để đẩy tàu lên phía trên đường ray, giảm ma sát và cho phép đạt tốc độ cao hơn. Một nguyên mẫu ban đầu đã được trình diễn vào năm 1913. Chuyến tàu maglev thương mại đầu tiên là một tàu đưa đón sân bay được giới thiệu vào năm 1984 tại Sân bay Birmingham ở Anh.
Tàu Maglev Thượng Hải, khai trương năm 2003, là dịch vụ tàu thương mại nhanh nhất trong số các loại tàu, hoạt động với tốc độ lên đến 430 km/h. Maglev vẫn chưa được sử dụng cho các tuyến vận tải công cộng liên thành phố.
Đoạn đường ray xe lửa
nhỏ|phải|223x223px|[[Tàu hỏa Transperth hạng B|Tàu hỏa Transperth chạy bằng điện tại Mclver, Perth, Tây Úc]] Đoạn đường ray xe lửa là quãng đường gồm các tuyến đường ray xe lửa để nối liền các địa phương. Một đoạn đường ray có thể có nhiều tuyến khác nhau.
Đoạn đường sắt dài nhất thế giới mà được dùng thường xuyên là Đường sắt xuyên Sibir dài 9288 km.
Cuối năm 2014, đoạn đường xe lửa chở hàng hoá dài 13.000 km nối giữa Tây Ban Nha và Trung Quốc là đoạn đường sắt dài nhất thế giới, bắt đầu từ Nghĩa Ô cho tới Madrid. Vào mùa Noel, nó sẽ chạy thử lần đầu tiên chở hàng hóa như rượu nho, thịt nguội và dầu ô liu từ Tây Ban Nha sang Trung Quốc, xuyên qua 6 nước, Pháp, Đức, Ba Lan, Belarus, Nga, và Kazakhstan. Hiện thời quãng đường này mất 3 tuần (21 ngày) và hàng hóa phải được dỡ hàng 3 lần vì khổ đường khác nhau, tuy nhiên vẫn nhanh hơn 10 ngày so với đường thủy.
Tàu lửa ở Việt Nam
Năm 1881, người Pháp khởi công xây dựng đường sắt ở Việt Nam. Hiện tại có 3 khổ đường: loại 1 m, 1,435 m và đường lồng cả loại 1 m và 1,435 m. Tổng chiều dài đường sắt là 3.142,69 km, trong đó gồm 2632 km đường sắt chính, 402,69 km đường ga và 107,95 km đường nhánh. Trên đường sắt có 1777 cái cầu với chiều dài tổng cộng là 44073 m, trong đó 576 cầu có trạng thái kỹ thuật tốt với chiều dài 16.223 m còn lại 1.201 cầu trạng thái kỹ thuật xấu với chiều dài 27.850 m. Cấp tải trọng của cầu không đồng nhất từ T11 đến T22. Đường sắt Việt Nam đi xuyên qua các hầm chủ yếu ở hai tuyến: phía Nam trên tuyến đường Thống Nhất có 27 hầm với chiều dài tổng cộng là 8335 m; phía Bắc tuyến Hà Nội – Lạng Sơn có 8 hầm với tổng chiều dài là 3133,4 m.