cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bacharuddin Jusuf Habibie
Tiểu sử
Năm 1965, Habibie tốt nghiệp tiến sĩ trường Technische Hochschule Die Facultaet Fuer Maschinenwesen Aachen loại xuất sắc với điểm học tập trung bình là 10. B.J. Habibie chỉ học một năm tại ITB Bandung, và đã dành 10 năm để lấy được bằng tiến sĩ chuyên ngành Lắp ráp máy bay ở Đức với danh hiệu Summa Cumlaude (xuất sắc). Sau đó, ông làm việc cho một công ty máy bay hàng đầu của Đức MBB, trước khi hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng thống Sukarto và trở về Indonesia.
Sau khi trở về Indonesia, Habibie giữ chức Bộ trưởng Bộ Nghiên cứu và Công nghệ quốc gia trong 20 năm liền, điều hành 10 doanh nghiệp nhà nước trong ngành công nghiệp chủ chốt. Vào năm 1995, Habibie đã thành công trong việc sản xuất máy bay N250 Gatotkaca, chiếc máy bay đầu tiên do Indonesia sản xuất.
Máy bay N250 được thiết kế theo cách riêng của Habibie, trong suốt quá trình bay, N250 đã bay mà không gặp phải tình trạng "Dutch Roll" (thời hạn bay quá mức cho phép của máy bay), công nghệ của N250 rất tân tiến và Habibie đã chuẩn bị điều này cho 30 năm sắp tới. Habibie mất khoảng 5 năm để hoàn thành thiết kế ban đầu của N250. Đây là chiếc máy bay duy nhất trên thế giới sử dụng công nghệ Fly by Wire. Theo lời Habibie, N250 Gatotkaca có thời gian bay là 900 giờ và chỉ còn một bước nữa là sẽ nhận được giấy chứng nhận của FAA (Cục Hàng không Liên bang). Công ty IPTN thậm chí còn cho xây dựng xưởng chế tạo máy bay đặc biệt chuyên sản xuất N250 ở Mỹ và châu Âu nhằm cung ứng cho thị trường của những nước này, mặc dù vào thời điểm đó nhiều người đánh giá thấp máy bay được sản xuất bởi Indonesia, kể cả một số người dân trong nước.
Ông mất ngày 11 tháng 9 năm 2019 tại Jakarta.
Nghiên cứu và sự nghiệp ở Châu Âu
Khi mức lương tối thiểu của Habibie buộc ông phải làm việc bán thời gian, ông tìm được việc làm với thương hiệu Talbot, nơi ông trở thành một cố vấn. Habibie làm việc cho hai dự án nhận được tài trợ từ Deutsche Bundesbahn
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1936 Thể loại:Mất năm 2019 Thể loại:Người Java Thể loại:Tổng thống Indonesia
Peridroma differens
Peridroma differens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Peridroma
Pogonatum perpusillum
Pogonatum perpusillum là một loài Rêu trong họ Polytrichaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Paris miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pogonatum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Hydaticus sexguttatus
Hydaticus sexguttatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hydaticus
Akçaören, Ilgaz
Akcaören là một xã thuộc huyện Ilgaz, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 27 người.
Serixia invida
Serixia invida là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Serixia
Burro da Ilha Graciosa
Burro da Ilha Graciosa, còn được gọi là Burro Anão da Graciosa là một giống lừa nhỏ đặc hữu cho đảo Graciosa, thuộc quần đảo nằm ở phía Bắc Đại Tây Dương Azores, là một khu tự trị của Bồ Đào Nha. Giống lừa này bị đe dọa nghiêm trọng, nhưng không được chính thức công nhận hoặc báo cáo cho cơ sở dữ liệu DAD-IS của FAO. Những nỗ lực đang được thực hiện để có được sự công nhận chính thức và bảo vệ giống lừa này.
Lịch sử
Giống lừa này đã được giới thiệu đến Azores, nơi không có bất kỳ động vật có vú là động vật bản địa có kích thước lớn, bởi những người thực dân Bồ Đào Nha trong thế kỷ mười lăm, sự hiện diện của chúng đã được ghi nhận ở Saudades da Terra của Gaspar Frutuoso (1522-1591). Con lừa trở thành con vật chính yếu để thồ hàng và vận chuyển hàng hóa tại Azores. Nó cũng được sử dụng để cưỡi, nhưng không được dùng làm động vật kéo cày. Những con lừa giống này rất đông; năm 1841 số lượng trên São Miguel ước tính là khoảng 8000 con.
Số lượng lừa trên Graciosa hiện nay giảm nghiêm trọng; số con sống sót còn lại được báo cáo là 26 vào năm 2001và khoảng 70 vào năm 2008. Cũng giống như lừa Miranda, những con lừa đực được sử dụng cho công việc trang trại được ưu tiên loại bỏ.
Một quá trình công nhận giống Burro da Ilha Graciosa như một giống lừa bản địa được bắt đầu vào năm 2005. Một hiệp hội, loài Associação de Criadores e Amigos do Burro da Ilha Graciosa, được thành lập vào năm 2013.
Tham khảo
Thể loại:Giống lừa
3684 Berry
3684 Berry (1983 AK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 1 năm 1983 bởi Skiff, B. A. ở Flagstaff (AM).
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1983 Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu C
Jungermannia conferta
Jungermannia conferta là một loài Rêu trong họ Jungermanniaceae. Loài này được C. F. W. Meissn. ex Spreng. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jungermannia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Pancheria robusta
Pancheria robusta là một loài thực vật thuộc họ Cunoniaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Nouvelle-Calédonie Thể loại:Pancheria
Công nghệ nano DNA
thumb|Công nghệ nano DNA liên quan tới việc tạo nên những cấu trúc nano từ các [[DCM china my vn, chẳng hạn như khối tứ diện DNA này.< name="Goodman05">DNA polyhedra: Mỗi cạnh của tứ diện là một chuỗi xoắn kép gồm cặp base DNA, và mỗi đỉnh là một điểm nối ba nhánh. 4 dải DNA hình thành nên 4 mặt tứ diện được tô màu trong hình.]] Công nghệ nano DNA là việc thiết kế và chế tạo cấu trúc acid nucleic nhân tạo cho mục đích công nghệ. Trong lĩnh vực này, axit nucleic được sử dụng làm vật liệu kỹ thuật phi sinh học cho công nghệ nano thay vì truyền tải thông tin di truyền trong tế bào sống. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này đã chế tạo thành công những cấu trúc tĩnh tại như cấu trúc tinh thể 2 chiều và 3 chiều, ống nano, khối đa diện, và các hình dạng tùy ý, cũng như những thiết bị hoạt động được như các cỗ máy phân tử và máy tính DNA. Lĩnh vực này đã bắt đầu được ứng dụng như một công cụ để giải đáp những vấn đề của khoa học cơ bản như trong sinh học cấu trúc và lý sinh học, bao gồm các ứng dụng trong các ngành tinh thể học tia X và phổ học cho việc xác định cấu trúc protein. Các ứng dụng khác trong ngành điện tử kích thước phân tử và y học nano cũng đang được nghiên cứu.
Nền tảng khái niệm cho công nghệ nano được xây dựng bởi Nadrian Seeman đầu những năm 1980, nhưng lĩnh vực này chỉ bắt đầu thu hút sự quan tâm rộng rãi từ giữa thập niên 2000. Việc sử dụng các axit nucleic dựa trên quy tắc ghép cặp base chặt chẽ của chúng, cho phép chỉ những đoạn trên dải DNA với trình tự chuỗi bổ sung cho nhau gắn kết để tạo thành cấu trúc chuỗi xoắn kép bền chặt. Điều này cho phép thiết kế trình tự chuỗi theo ý đồ để tổng hợp một cách lọc lựa DNA thành những cấu trúc đích phức tạp với cấu trúc bậc nano được kiểm soát chính xác. Có một số phương pháp tổng hợp khác nhau cho mục đích này, bao gồm các cấu trúc xếp gạch tổng hợp những cấu trúc nhỏ hơn, các cấu trúc gấp lại sử dụng phương pháp DNA origami, và các cấu trúc có thể tái định hình sử dụng các kỹ thuật dịch chuyển dải. Trong khi tên của lĩnh vực này nhắc tới DNA, những nguyên lý tương tự cũng đã được áp dụng với các axit nucleic khác, khiến cho đôi khi người ta gọi nó bằng tên khác là công nghệ nano axit nucleic.
Các khái niệm cơ bản
thumb|Bốn dải này gắn kết thành một điểm nối DNA bốn nhánh bới vì cấu trúc này tối đa hóa số lượng cặp base phù hợp, với [[Adenine|A khớp với T và C khớp với G. ]] thumb|[[Cấu trúc phức siêu phân tử|Phức hợp siêu phân tử xuyên chéo kép (DX) này bao gồm 5 dải DNA đơn tạo nên hai miền xoắn kép phía trên và phía dưới trong hình. Cáo hai điểm xuyên chéo nơi các dài xuyên từ miền này sang miền kia. ]]
Tính chất của axit nucleic
Công nghệ nano thường được định nghĩa là ngành nghiên cứu các vật liệu và thiết bị với những yếu tố nhỏ hơn 100 nanomet. Cụ thể công nghệ nano DNA là một ví dụ của tự tổng hợp phân tử từ dưới lên (bottom-up), trong đó các thành phần nguyên tử tổ chức thành các cấu trúc bền vững một cách tự phát; dạng cụ thể của những cấu trúc này do các tính chất vật lý và hóa học của các thành phần mà người thiết kế chọn quyết định. Trong công nghệ nano DNA, các vật liệu thành phần là các dải axit nucleic như DNA; các dải này thường được tổng hợp và luôn được sử dụng ngoài môi trường tế bào sống. DNA rất phù hợp cho việc xây dựng cấu trúc nano bởi vì liên kết giữa hai dải axit nucleic phụ thuộc vào các quy luật ghép cặp base đơn giản mà con người đã hiểu rõ, và tạo nên những cấu trúc nano xác định từ cấu trúc xoắn kép. Những tính chất này khiến cho việc tổng hợp cấu trúc axit nucleic dễ dàng kiểm soát thông qua thiết kế chuỗi. Đặc tính này vắng mặt trong các vật liệu khác trong công nghệ nano, bao gồm protein, vốn rất khó thiết kế, và các hạt nano, vốn không có khả năng tự tổng hợp.
Các lĩnh vực con
Công nghệ nano DNA đôi khi phân thành hai nhánh nghiên cứu chồng lấn lên nhau: công nghệ nano DNA cấu trúc và công nghệ nano DNA động lực. Công nghệ DNA cấu trúc (tiếng Anh: Structural DNA nanotechnology, đôi khi viết tắt là SDN), tập trung vào việc tổng hợp và phân tích các vật liệu và phức hợp từ axit nucleic tổng hợp nên một trạng thái cuối tĩnh, cân bằng. Trong khi đó, công nghệ nano DNA động lực xét tới các phức hợp với những hành vi trong trạng thái không cân bằng hữu ích như khả tăng tái cấu trúc dựa trên một kích thích vật lý hoặc hóa học. Những phức hợp như vậy, chẳng hạn các thiết bị cơ học nano axit nucleic, kết hợp các đặc điểm của cả hai lĩnh vực con cấu trúc và động lực.
Các cấu trúc được kiến tạo bởi công nghệ nano DNA cấu trúc sử dụng các cấu trúc axit nucleic phân nhánh topo chứa các mối nối. (Ngược lại, hầu hết các DNA trong sinh học tồn tại như những chuỗi xoắn kép không phân nhánh.) Một trong những cấu trúc phân nhánh đơn giản nhất là một mối nối bốn nhánh bao gồm 4 dải DNA đơn lẻ, từng phần của chúng bổ sung cho nhau theo một kiểu mẫu nhất định. Không giống như trong mối nối Holliday, mỗi nhánh của mối nối nhân tạo bất động này có một trình tự base khác nhau, khiến cho điểm nối cố định ở một vị trí nhất định. Nhiều mối nối có thể kết hợp vào cùng phức hợp, chẳng hạn như trong môtip xuyên chéo kép (tiếng Anh: double-crossover, DX), bao gồm hai miền xoắn kép song song với những dải riêng lẻ vắt qua giữa các miền ở hai điểm xuyên chéo. Về mặt topo mỗi điểm xuyên chéo tự nó là một mối nối bốn nhánh, nhưng bị giới hạn ở một định hướng duy nhất, trái với mối nối bốn nhánh đơn linh hoạt, cung cấp sự bền chắc khiến cho motip DX thích hợp làm một khối xây dựng nên những phức hợp DNA lớn hơn.
Công nghệ nano DNA sử dụng một cơ chế gọi là dịch chuyển dải can thiệp chỗ đứng chân cho phép các phức hợp axit nucleic tái cấu trúc để đạp lại sự thêm vào một dải axit nucleic mới. Trong phản ứng này, dải mới tới liên kết với một miền chỗ đứng chân một dải của một phức hợp hai dải, và sau đó chuyển một trong các dải trong phức hợp ban đầu thông qua một quá trình di chuyển nhánh. Hệ quả chung cục là một trong các dải bị thay thế bởi một dải khác. Ngoài ra, các cấu trúc và thiết bị tự tái cấu trúc có thể chế tạo từ các axit nucleic chức năng như deoxyribozyme và ribozyme, vốn có khả năng thực hiện các phản ứng hóa học, và các aptamer có thể liên kết với những protein đặc biệt hoặc những phân tử nhỏ.
Công nghệ nano DNA cấu trúc
Công nghệ nano DNA cấu trúc, đôi khi gọi tắt là SDN, tập trung vào việc tổng hợp và phân tích các vật liệu và phức hợp axit nucleic mà sự tổng hợp có một điểm mút ổn định, cân bằng. Cấu trúc xoắn kép của axit nucleic có dạng hình học 3 chiều vững chắc, xác định, cho phép tiên đoán và thiết kế các cấu trúc của những phức hợp axit nucleic phức tạp hơn. Nhiều cấu trúc như vậy đã được tạo ra, bao gồm các cấu trúc 2 và 3 chiều, các cấu trúc tuần hoàn, phi tuần hoàn và gián đoạn.
Các mạng mở rộng
thumb|350x350px|Bên trái, mô hình một viên gạch DNA được dùng để tạo nên một mạng tuần hoàn 2 chiều. Bên phải, một vi ảnh [[Kính hiển vi lực nguyên tử|lực nguyên tử của một mạng đã được tổng hợp. ]] Các phức hợp axit nucleic nhỏ có thể trang bị các đầu "dính" (dễ gắn kết) và hợp lại thành những mạng tuần hoàn 2 chiều lớn hơn chứa những hình dạng lưới nhất định từ những viên gạch phân tử riêng lẻ. Ví dụ sớm nhất về phương thức này sử dụng các phức hợp DX làm các viên gạch cơ bản, mỗi phức hợp DX có 4 đầu dính với trình tự khiến cho các đơn vị DX kết hợp thành các phiến phẳng 2 chiều về cơ bản có thể xem như những tinh thể 2 chiều của DNA. Các mảng 2 chiều cũng được tạo ra từ các môtip khác nữa, bao gồm các mạng mối nối Holliday hình thoi, và nhiều mảng dựa trên DX lợi dụng các ý đồ gắn kết kép. Hai hình ảnh phía bên phải minh họa ví dụ về mạng tuần hoàn xếp gạch.
Các mảng 2 chiều có thể được thiết kế sao cho mang cấu trúc phi tuần hoàn tuân theo một thuật toán nhất định, thể hiện một dạng của điện toán DNA. Các viên gạch DX có thể có trình tự đầu dính được chọn sao cho chúng đóng vai trò như những viên gạch Wang, cho phép chúng thực hiện tính toán. Người ta đã chứng minh thành công một mảng DX được tổng hợp để làm phép tính XOR; điều này cho phép DNA tạo nên những robot tế bào sinh ra một fractal được gọi là miếng đệm Sierpinski. Hình thứ 3 ở bên phải minh họa dạng mảng này. Một hệ thống khác có chức năng của một mạch đếm nhị phân, biểu diễn sự tăng các số nhị phân khi nó hình thành. Các kết quả này chứng tỏ rằng tính toán có thể thực hiện đưa vào việc tổng hợp các mảng DNA.
Các mảng DX cũng có thể hình thành các ống nano đường kính 4–20 nm, về cơ bản là những mạng 2 chiều uốn cong vào chính nó. Các ống nano DNA này ít nhiều tương tự về kích thước và hình dạng với ống nano carbon (CNT), và trong khi chúng không có tính dẫn điện như CNT, ống nano DNA dễ chỉnh sửa và kết nối với những cấu trúc khác hơn. Một trong số nhiều phương pháp xây dựng nên ống nano DNA sử dụng một mạng các viên gạch DX uốn cong tự cuộn vào mình và khép lại thành một ống. Một phương pháp khác cho phép chu vi có thể được xác định theo một cách đơn giản sử dụng những viên gạch chứa một dải, sự vững chắc của ống là một yếu tố đột hiện.
Sự tạo ra các mạng 3 chiều DNA là mục tiêu từ buổi đầu của công nghệ nano DNA, nhưng lại là một trong những mục tiêu khó thực hiện nhất. Thành công trong việc sử dụng một môtip dựa trên khái niệm về tính toàn vẹn căng (tiếng Anh: tensegrity=tension, sự căng+integrity, toàn vẹn), một sự cân bằng giữa các lực căng và lực kéo, cuối cùng đã thành hiện thực vào năm 2009.
Các cấu trúc gián đoạn
Các nhà nghiên cứu đã tổng hợp được một số các phức hợp DNA 3 chiều mà mỗi phức hợp có dạng kết nối của một đa diện, chẳng hạn như các khối lập phương hoặc khối 8 mặt, nghĩa là các DNA kép đi theo các cạnh của một đa giác với các mối nối DNA ở mỗi đỉnh. Những bằng chứng đầu tiên về đa giác DNA tốn rất nhiều công sức, đòi hỏi những bước thắt nối và tổng hợp pha rắn để tạo nên những đa giác nối dây. Những công trình về sau tổng hợp được những đa diện dễ dàng hơn nhiều. Chúng bao gồm một hình 8 mặt DNA tạo từ một dải dài duy nhất gập lại thành cấu hình chính xác, và một tứ diện có thể tạo từ 4 dải DNA trong chỉ một bước, được mô tả trên hình ở đầu bài viết này.
Tổng hợp theo khuôn mẫu
Các cấu trúc axit nucleic có thể tích hợp các phân tử không phải là axit nucleic, đôi khi được gọi là dị tố (tiếng Anh: heteroelements), bao gồm protein, hạt nano kim loại, chấm lượng tử, và fullerene. Điều này cho phép xây dựng các vật liệu và thiết bị với phạm vi chức năng lớn hơn nhiều nếu chỉ dùng axit nucleic. Mục đích là dùng phép tự tổng hợp của các cấu trúc axit nucleic để làm khuôn mẫu cho việc tổng hợp các hạt nano cấy trên chúng, kiểm soát vị trí và có thể là cả định hướng của chúng. Phần nhiều trong những ý đồ như vậy sử dụng một cơ chế gắn cộng hóa trị, bằng các oligonucleotide với nhóm chức amide hoặc thiol như những tay cầm để gắn kết các dị tố. Ý đồ liên kết cộng hóa trị này đã được sử dụng để sắp xếp các hạt nano vàng trên một mảng dựa trên DX, và sắp xếp các phân tử protein streptavidin lên một mảng DX. Một cơ chế cấy cộng hóa trị sử dụng các polyamide Dervan trên một mảng DX đã sắp xếp được các protein streptavidin theo một hình dạng nhất định trên một mảng DX. Các ống nano carbon đã được cấy lên các mảng DNA theo một hình dạng cho phép hệ thống hoạt động như một thiết bị điện tử phân tử, một transistor hiệu ứng trường ống nano carbon. Hơn nữa, có những phương pháp kim loại hóa axit nucleic, trong đó một kim loại thế chỗ axit nucleic mang hình dạng thông thường của cấu trúc axit nucleic ban đầu, cùng những ý đồ sử dụng các cấu trúc nano axit nucleic làm các mặt nạ in thạch bản, chuyển hình dạng của chúng sang một bề mặt rắn.
Công nghệ nano DNA động lực
thumb|Công nghệ nano DNA động lực thường sử dụng các phản ứng dịch chuyển dải can thiệp chỗ đứng chân. Trong ví dụ này, một dải màu đỏ gắn kết với một vùng chỗ đứng chân trên dải màu xanh (vùng 1), và sau đó trong một quá trình di chuyển nhánh dọc qua vùng 2, dải màu xanh dướng bị dịch chuyển và giải phóng khỏi phức hợp. Các phản ứng kiểu này được sử dụng để tái cấu trúc về mặt động lực hoặc tổng hợp các cấu trúc nano axit nucleic. Hơn nữa, có thể sử dụng các dải đỏ và xanh làm tín hiệu trong một [[cổng logic phân tử.]] Công nghệ nano DNA động lực tập trung vào việc tạo ra các hệ axit nucleic với các chức năng động lực được thiết kế liên quan tới cấu trúc chung của chúng, chẳng hạn cho tính toán hoặc chuyển động cơ học. Có ít nhiều chồng lấn giữa các nhánh công nghệ nano DNA cấu trúc và động lực, bởi vì các cấu trúc có thể tạo thành thông qua ủ nhiệt và sau đó tái cấu trúc một cách động lực, hoặc có thể được chế tạo để hình thành theo con đường động lực ngay từ đầu.
Các thiết bị cơ học nano
DNA di chuyển là một lớp các cỗ máy nano axit nucleic thể hiện chuyển động có định hướng dọc theo một đường thẳng vạch sẵn. Đã có hàng loạt ý đồ liên quan tới chúng. Một chiến lược trong số đó là kiểm soát chuyển động của thiết bị di chuyển dọc theo rãnh bằng các dải kiểm soát cần thêm vào chuỗi. Một cách tiếp cận khác là lợi dụng các enzym giới hạn hoặc deoxyribozym để chia tách các dải và khiến thiết bị tiến về phía trước, cách này có lợi thể là có thể vận hành tự động. Gần đây một hệ thống đã có thể di chuyển trên một bề mặt 2 chiều thay vì một rãnh thẳng, và chứng minh được khả năng nhặt có chọn lọc "hàng hóa" và di chuyển chúng. Ngoài ra, một thiết bị dịch chuyển thẳng đã thể hiện khả năng tổng hợp dựa trên bản mẫu DNA trong lúc di chuyển trên đường, cho phép các tổng hợp hóa học nhiều bước có thể chỉ đạo bởi thiết bị.
Bậc dịch chuyển dải
Các bậc phản ứng dịch chuyển dải có thể sử dụng cho mục đích tính toán hoặc cấu trúc. Một phản ứng dịch chuyển dải riêng lẻ liên quan tới sự tiết lộ một trình tự mới đáp ứng sự hiện diện của một dải khởi phát. Nhiều phản ứng như vậy có thể liên kết lại thành một cấu trúc bậc thác với mỗi trình tự đầu ra mới được tiết lộ của một phản ứng lại khởi phát một phản ứng dịch chuyển dải ở gần đó. Điều này cho phép xây dựng các mạng lưới phản ứng hóa học với nhiều thành tố, thể hiện những khả năng tính toán và xử lý thông tin phức tạp. Các bậc này thuận về mặt nhiệt động do tạo nên các cặp base mới, và entropy của hệ tăng từ các phản ứng giải tổng hợp. Các bậc dịch chuyển chuỗi cho phép các quá trình tổng hợp hoặc tính toán vận hành trong điều kiện đẳng nhiệt, trái với đòi hỏi của tổng hợp axit nucleic truyền thống với phải nhiệt độ tăng lên sau đó từ từ giảm đi để đảm bảo sự hình thành chính xác các cấu trúc mong muốn. Chúng cũng hỗ trợ chức năng xúc tác của chuỗi khởi phát.
Các phức hợp dịch chuyển dải cho phép các cổng logic phân tử có thể thực hiện tính toán phức tạp. Không giống như máy tính điện tử truyền thống, sử dụng dòng điện làm đầu vào và đầu ra, máy tính phân tử sử dụng nồng độ của các chất hóa học nhất định làm tín hiệu. Trong trường hợp của mạch dịch chuyển dải axit nucleic, tín hiệu là sự hiện diện của các dải axit nucleic được giải phóng hoặc tiêu thụ trong các sự kiện kết hợp và giải kết hợp với các dải khác trong cấu trúc phức dịch chuyển. Cách tiếp cận này đã được sử dụng để chế tạo thành công các cổng logic như AND, OR, và NOT. Gần đây, một mạch 4-bit sử dụng một hệ các cổng chứa 130 dải DNA đã chứng tỏ có thể tính toán căn bậc hai của các số nguyên từ 0-15.
Ứng dụng
Công nghệ nano DNA là một trong vài cách khả dĩ để xây dựng các cấu trúc phức tạp được thiết kế với sự kiểm soát chính xác bậc nano. Lĩnh vực này bắt đầu hé lộ ứng dụng tiềm năng trong việc giải đáp những vấn đề khoa học cơ bản trong các ngành sinh học cấu trúc và lý sinh học. Ứng dụng sớm nhất được trông đợi về mảng này, và hiện vẫn đang phát triển, liên quan tới ngành tinh thể học, với các phân tử khó tinh thể hóa trong điều kiện cô lập có thể sắp xếp vào trong những mạng axit nucleic 3 chiều, cho phép xác định cấu trúc của chúng. Một lĩnh vực khác sử dụng các thanh DNA origami để thay thế cho các tinh thể lỏng trong các thí nghiệm về ghép cặp lưỡng cực điện dư trong phổ kế NMR protein; việc sử dụng DNA có ưu thế là khác với tinh thể lỏng, chúng chịu được các chất tẩy dùng để ngưng tụ các protein màng trong dung dịch. Hơn nữa, các cấu trúc DNA origami có thể đóng góp vào các nghiên cứu lý sinh về chức năng của enzym và sự cuộn gấp protein.
Công nghệ DNA đang hướng tới những ứng dụng tiềm năng trong thực tế. Khả năng sắp xếp các nguyên tử các của các mảng axit nucleic gợi rằng chúng có thể có ứng dụng quan trọng trong điện tử phân tử. Sự tổng hợp của một cấu trúc axit nucleic có thể dùng làm khuôn tổng hợp cho các yếu tố điện tử phân tử như các sợi dây phân tử, cung cấp một phương pháp để kiểm soát sự xếp đặt và cấu trúc tổng thể của thiết bị ở bậc nanomet như thể một bảng mạch phân tử. Công nghệ nano DNA từng được ví với khái niệm về vật liệu có thể lập trình (tiếng Anh: programmable matter). do sự liên hệ giữa tính toán và tính chất vật liệu của nó.
Trong một nghiên cứu thực hiện ở Đại học Aarhus (Đan Mạch), các nhà nghiên cứu đã chế tạo thành công một "hộp" origami DNA. Hộp này đặc biệt ở chỗ có thể đóng mở nhiều lần dưới sự kích thích của một số "chìa khóa" DNA hoặc RNA. Hộp này có triển vọng dùng để vận tải phân tử (trong y học nano) hoặc kiểm soát chức năng của những phân tử riêng lẻ.
Có những tiềm năng ứng dụng công nghệ DNA nano trong lĩnh vực y học nano, sử dụng khả năng thực hiện tính toán tương thích sinh học để chế tạo những "viên thuốc thông minh" cho việc vận chuyển thuốc tới đích đến là những cơ quan nhất định trong cơ thể. Một hệ thống như vậy sử dụng một hộp DNA rỗng chứa những protein có thể gây nên sự chết rụng tế bào mà chỉ mở ra khi ở gần một tế bào ung thư. Cũng có những mối quan tâm khác trong việc đưa các cấu trúc nhân tạo này vào các tế bào vi khuẩn tổng hợp, có thể sử dụng các RNA phiên mã cho việc tổng hợp, mặc dù người ta vẫn chưa biết liệu các cấu trúc phức hợp này có thể gấp lại hoặc tổng hợp trong tế bào chất của tế bào đích hay không. Nếu thành công, điều này có thể cho phép tạo nên tiến hóa định hướng trong các cấu trúc axit nucleic. Các nhà khoa học tại Đại học Oxford đã tường thuật sự tự tổng hợp của bốn dải DNA ngắn thành một dạng khung có khả năng đi vào bên trong tế bào và tồn tại trong vòng 48 giờ. Các mặt tứ diện DNA này có khả năng duy trì liên lạc trong các tế bào thận người được nuôi cấy trong phòng thí nghiệp bất chấp sự tấn công của các enzym. Thí nghiệm này cho thấy khả năng vận chuyển thuốc vào bên trong tế bào sống sử dụng các khung DNA. Một tứ diện DNA tương tự đã được dùng để vận chuyển chất Can thiệp RNA (RNAi) vào một con chuột thí nghiệm, theo một báo cáo của một nhóm nghiên cứu từ MIT. Sự vận chuyển chất can thiệp RNA cho việc điều trị đã bước đầu thành công bằng cách sử dụng polymer hoặc lipid, nhưng vẫn có những giới hạn về độ an toàn và độ nhắm đích chính xác, cũng như tuổi thọ ngắn trong các tế bào máu.
Thiết kế
Các cấu trúc nano DNA phải được thiết kế theo ý đồ sao cho các dải axit nucleic đơn lẻ tự kết hợp thành những cấu trúc mong muốn. Quá trình này thường bắt đầu với việc xác định đặc tính của một cấu trúc đích hoặc chức năng mong muốn. Sau đó, cấu trúc bậc hai của một phức hợp đích được xác định, bao gồm thông tin về sự sắp xếp các dải axit nucleic trong cấu trúc, và những phần nào của những dải đó sẽ gắn vào với nhau. Bước cuối cùng là thiết kế cấu trúc bậc một, tức xác định trình tự chuỗi thực sự của mỗi từng axit nucleic.
Thiết kế cấu trúc
Bước đầu tiên trong thiết kế một cấu trúc nano axit nucleic là xác định xem làm thế nào một cấu trúc cho trước có thể biểu diễn bằng một sự sắp xếp nhất định các dải axit nucleic. Bước thiết kế này xác định cấu trúc bậc hai, hay vị trí của các cặp base giữ cho các dải đơn lẻ gắn kết với nhau theo hình dạng mong muốn. Một vài cách tiếp cận đã được chứng minh bằng thực nghiệm:
Thiết kế chuỗi
Sau khi bước thiết kế cấu trúc bậc hai cho phức hợp đích bằng một trong các cách tiếp cận ở trên hoàn thành, người ta cần phải tạo ra một trình tự thực sự cho chuỗi nucleotide. Thiết kế axit nucleic là quá trình gán một trình tự chuỗi nhất định cho một dải thành phần của cấu trúc sao cho chúng sẽ gắn kết thành hình dạng mong muốn. Hầu hết các phương pháp có mục đích thiết kế chuỗi sao cho cấu trúc đích có năng lượng nhỏ nhất, và do đó được ưu tiên về mặt nhiệt động, trong khi các cấu trúc tổng hợp sai phải có năng lượng lớn hơn và do đó không được ưu tiên. Điều này được thực hiện hoặc nhờ các phương pháp heuristic đơn giản và nhanh hơn như cực tiểu hóa đối xứng chuỗi, hoặc bằng cách sử dụng mô hình nhiệt động lân cận đầy đủ, vốn chính xác hơn nhưng chậm hơn và đòi hỏi năng lực tính toán (của máy tính) nhiều hơn. Các mô hình hình học được dùng kiểm tra cấu trúc bậc ba của các cấu trúc nano và để đảm bảo rằng các phức hợp đó không bị kéo căng quá mức.
Thiết kế axit nucleic có mục đích tương tự như thiết kế protein. Trong cả hai quá trình, trình tự chuỗi đơn phân phải đảm bảo năng lượng cực tiểu cho cấu trúc đích. thiết kế axit nucleic có lợi thế là dễ dàng về mặt tính toán hơn protein, bởi quy tắc ghép cặp chuỗi đơn giản là đủ để tiên đoán ưu tiên năng lượng, không cần tới những thông tin chi tiết về gấp xếp 3 chiều tổng thể của cấu trúc. Điều này cho phép sử dụng các phương pháp heuristic đem lại những thiết kế tỏ ra bền vững trong thực nghiệm. Tuy nhiên, các cấu trúc axit nucelic ít hữu dụng bằng protein về mặt chức năng bởi protein có khả năng gấp thành những cấu trúc hết sức phức tạp, cũng như sự hạn chế về đa dạng hóa tính của bốn loại nucleotide so với 20 loại amino acid trong protein.
Vật liệu và kỹ thuật
thumb|Các phương pháp [[điện di gel, chẳng hạn xét nghiệm tạo hình trên một phức hợp DX (trong hình), được dùng để xác định xem liệu các cấu trúc có hình thành như mong muốn. Mỗi dải dọc trong hình chứa một chuỗi các miền, mỗi miền đặc trưng cho một sản phẩm trung gian phản ứng nhất định.]] Trình tự chuỗi của các dải DNA tạo nên cấu trúc đích được thiết kế bằng máy tính, sử dụng các phần mềm làm mẫu phân tử và làm mẫu nhiệt động. Các phân tử được tổng hợp dựa trên các phương pháp tổng hợp oligonucleotide thông thường, thường tự động hóa trong một bộ tổng hợp oligonucleotide, và các dải với trình tự tùy biến hiện có sẵn dưới dạng sản phẩm thương mại. Các chuỗi có thể được làm sạch bằng cách làm biến chất điện di gel nếu cần thiết,  và nồng độ có thể xác định được chính xác qua một trong vài phương pháp định tính axit nucleic sử dụng phổ kế hấp thụ tử ngoại.
Các cấu trúc đích sau khi hình thành hoàn toàn sẽ được kiểm chứng bằng phương pháp điện di gel tự nhiên, cung cấp thông tin về hình dạng và kích thước của các phức hợp axit nucleic. Một phép xét nghiệm dịch chuyển độ linh động điện di có thể khẳng định liệu cấu trúc đó có bao gồm tất cả các dải mong muốn. Đôi khi người ta cũng dùng các phương pháp đánh dấu huỳnh quang và truyền năng lượng cộng hưởng Förster(FRET)để xác định cấu trúc của các phức hợp.
Kính hiển vi lực nguyên tử có khả năng chụp ảnh trực tiếp các cấu trúc axit nuleic, rất thích hợp với các cấu trúc hai chiều, nhưng ít hữu dụng cho các cấu trúc ba chiều rời rạc bởi tương tác giữa mũi dò của kính hiển vi với cấu trúc axit nucleic vốn dễ đứt gãy; trong trường hợp này người ta thường dùng kính hiển vi điện tử truyền qua và kính hiển vi điện tử cryo. Các mạng 3 chiều mở rộng được phân tích bằng tinh thể học tia X.
Lịch sử
Nadrian Seeman đã lập nên nền tảng khái niệm cho công nghê nano DNA vào đầu những năm 1980. Động lực ban đầu của Seeman là tạo ra một mạng DNA ba chiều để định hướng những phân tử lớn hơn, giúp đơn giản hóa việc nghiên cứu tinh thể học các phân tử này do loại bỏ được quá trình phức tạp cần để thu được những tinh thể tinh khiết. ý tưởng này được là đến với ông vào cuối năm 1980, sau khi ông nhận ra sự tương tự giữa bản khắc gỗ Chiều sâu của M. C. Escher và một mảng mối nối DNA sáu nhánh. Vào lúc bấy giờ người ta đã biết đến một số cấu trúc DNA phân nhánh tự nhiên, bao gồm nhánh chĩa tái tạo DNA và mối nối Holliday di động, nhưng tầm nhìn của Seeman những mối nối axit nucleic bất động có thể tạo ra bằng cách thiết kế chính xác trình dự dải để loại bỏ đối xứng trong phân tự tổng hợp, và rằng những mối nối bất động đó có thể, về mặt nguyên lý, kết hợp thành những mạng tinh thể vững bền. Bài báo lý thuyết đầu tiên đề xuất sơ đồ này được công bố vào năm 1982, và một mối nối DNA bất động đầu tiên được chứng minh bằng thực nghiện năm sau đó.
Năm 1991, phòng thí nghiệm của Seeman ở Đại học New York tuyên bố tổng hợp thành công một khối lập phương DNA, cấu trúc tổng hợp ba chiều đầu tiên từ DNA, công trình này đã đem lại cho ông giải Feynman về Công nghệ Nano năm 1995. Sau đó một khối bát diện DNA chặt cụt cũng xuất hiện. Tuy nhiên, cộng đồng nghiên cứu sớm nhận ra rằng những cấu trúc này, với hình dạng đa diện cùng các mối nối co giãn nằm ở đỉnh, không đủ vững chắc để tạo nên những mạng ba chiều mở rộng. Seeman phát triển motip xuyên chéo kép (DX) bền hơn, vào năm 1998, cộng tác với Erik Winfree, công bố thành công trong việc tạo ra những mạng hai chiều từ những viên gạch DX. Những cấu trúc xếp gạch này có lợi thế là chúng cung cấp khả năng thực hiện tính toán DNA, như được chứng minh bởi Winfree và Paul Rothemund trong một bài báo năm 2004 về sự tự tổng hợp theo thuật toán của một cấu trúc miếng đệm Sierpinski, giúp họ nhận được giải Feymann về Công nghệ Nano năm 2009. Viễn kiến quan trọng của Winfree là các viên gạch DX có thể sử dụng làm các như các viên gạch Wang, nghĩa là sự tổng hợp chúng có khả năng thực hiện phép tính toán. Sự tổng hợp một mạng ba chiều cuối cùng cũng được Seeman thực hiện năm 2009, gần 30 năm sau khi ông xác định mục tiêu đạt được nó.
Những khả năng mới tiếp tục được khám phá cho các cấu trúc DNA tổng hợp trong suốt những năm 2000. Cỗ máy nano DNA đầu tiên-một môtip thay đổi cấu trúc của nó theo một đầu vào-được chứng minh năm 1999, cũng do nhóm nghiên cứu của Seeman. Một hệ thống cải tiến, thiết bị axit nucleic đầu tiên sử dụng dịch chuyển can thiệp chỗ đứng chân, được chứng minh bởi Bernard Yurke năm sau đó. Bước tiến bộ tiếp theo là chyển đổi dịch chuyển này thành chuyển động cơ học, vào năm 2004-2005, một số hệ thống DNA di chuyển đã được chứng minh bởi các nhóm Seeman, Niles Pierce, Andrew Turberfield, và Chengde Mao. Ý tưởng sử dụng các mảng DNA để làm khuôn cho tổng hợp các phân tử khác như các hạt nano và protein, do Bruche Robinson và Seeman đề xuất năm 1987, đã thành hiện thực năm 2006-2007 bởi các nhóm của Hao Yan, Peter Dervan, và Thomas LaBean.
Năm 2006, Rothemund lần đầu tiên chứng minh kỹ thuật origami DNA cho phép chế tạo dễ dàng những cấu trúc DNA xếp gấp vững chãi với hình dạng tùy ý. Rothemund xem phương pháp này như trung gian về mặt khái niệm giữa các mạng DX của Seeman sử dụng nhiều dải ngắn, và bát diện DNA của William Shih bao gồm hầu như chỉ một dải rất dài. Origami của Rothemund chứa một dải dài gấp lại nhờ sự hỗ trợ của một số dải ngắn. Phương pháp này cho phép chế tạo những cấu trúc lớn hơn nhiều so với trước kia, và ít phức tạp về mặt kỹ thuật ttrong việc thiết kế và tổng hợp. Origami DNA lên trang bìa của tạp chí Nature ngày 15 tháng 3 năm 2006. Sau đó, vào năm 2009, Douglas đã chế tạo được origami dạng đặc 3 chiều, trong khi các nhóm của Jørgen Kjems và Yan tạo được cấu trúc rỗng làm từ các mặt hai chiều.
Ban đầu công nghệ nano DNA được đón nhận với ít nhiều ngờ vực do việc sử dụng axit nucleic ngoài lĩnh vực sinh học để làm vật liệu xây dựng cấu trúc hay thực hiện tính toán, cũng như ưu thế của những thí nghiệm chứng minh nguyên lý mở rộng các triển vọng của lĩnh vực nhưng vẫn còn xa với ứng dựng thực. Bài báo cột mốc năm 1991 Seeman về tổng hợp khối lập phương DNA đã bị tờ Science từ chối sau dù một người phê bình ca ngợi tính độc đáo của nó nhưng một người khác lại phê phán rằng nó thiếu liên quan tới sinh học. Tuy nhiên tới đầu thập niên 2010, lĩnh vực đã mở rộng các tiềm năng của nó tới mức mà ứng dụng cho nghiên cứu khoa học cơ bản đã được hiện thực hóa, và các ứng dụng thực tế trong y học và các ngành khác bắt đầu trở nên khả thi. Lĩnh vực này đã lớn lên từ chỗ chỉ có vài phòng thí nghiệm tích cực nghiên cứu vào năm 2001 lên tới ít nhất 60 phòng thí nghiệm như thế vào năm 2010, tăng cường vốn trí tuệ đầu tư cũng như số lượng những tiến bộ khoa học trong thập kỉ này.
Đọc thêm
Đại cương: Về những đề tài cụ thể:
Liên kết ngoài
Thể loại:Công nghệ nano DNA
Phường 6, thành phố Cao Lãnh
Phường 6 là một phường thuộc thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.
Địa lý
Phường 6 có vị trí địa lý:
Phường 6 có diện tích 9,02 km², dân số năm 2008 là 16.274 người, mật độ dân số đạt 1.804 người/km².
Hành chính
Phường 6 được chia thành 6 khóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6.
Lịch sử
Ngày 16 tháng 1 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 10/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Cao Lãnh thuộc tỉnh Đồng Tháp. Phường 6 trực thuộc thành phố Cao Lãnh.
Dicliptera peruviana
Dicliptera peruviana là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Ruiz & Pav.) Juss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1807.
Hydaticus sobrinus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hydaticus
Lepanthes mittelstaedtii
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Lonicera rupicola
Lonicera rupicola là một loài thực vật có hoa trong họ Kim ngân. Loài này được Hook. f. & Thomson mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kim ngân Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1858
Walckenaeria weber
Walckenaeria weber là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Walckenaeria. Walckenaeria weber được Ralph Vary Chamberlin miêu tả năm 1949.
Tham khảo
Thể loại:Walckenaeria
Ceratina biguttulata
Ceratina biguttulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1941.
Tham khảo
Thể loại:Ceratina Thể loại:Động vật được mô tả năm 1941
Giải Sao Thổ cho đạo diễn xuất sắc nhất
Giải Sao Thổ cho đạo diễn xuất sắc nhất (tiếng Anh: Saturn Award for Best Director) là một hạng mục của giải Sao Thổ do Viện Hàn lâm phim khoa học viễn tưởng, kỳ ảo và kinh dị trao tặng hàng năm để vinh danh đạo diễn phim trong các thể loại khoa học viễn tưởng, kinh dị và kỳ ảo trong điện ảnh, truyền hình và giải trí tại gia. Kể từ khi thành lập vào năm 1974, James Cameron giữ kỷ lục nhiều giải nhất với 5 lần chiến thắng (6 đề cử), trong khi Steven Spielberg là đạo diễn có nhiều đề cử nhất (12 lần với 4 lần chiến thắng). Các đạo diễn có số lần giành giải từ hai lần trở lên là Peter Jackson (ba lần), Bryan Singer và Ridley Scott (2 lần).
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải Sao Thổ
Santa Monica, Surigao del Norte
Các đơn vị hành chính
Santa Monica được chia thành 11 barangay.
Packera flettii
Tham khảo
Thể loại:Packera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Santa Monica, Surigao del Norte
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Surigao del Norte
Banahalli, Chintamani
Banahalli là một làng thuộc tehsil Chintamani, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Didymodon orbignyanus
Didymodon orbignyanus là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Liên kết ngoài
Thể loại:Didymodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1902
Phường 6, Mỹ Tho
Phường 6 là một phường thuộc thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.
Phường 6 có diện tích 3,11 km², dân số là 13.686 người, mật độ dân số đạt 19.328 người/km².
Nova Soure
Nova Soure là một đô thị thuộc bang Bahia, Brasil. Đô thị này có diện tích 1021,277 km², dân số năm 2007 là 24209 người, mật độ 23,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Bahia
Oncidium longicornu
Oncidium longicornu là một loài phong lan có ở Brasil tới đông bắc Argentina.
Tham khảo
L Thể loại:Thực vật Brasil Thể loại:Thực vật Argentina Thể loại:Lan Brasil
Apalis binotata
Apalis binotata là một loài chim trong họ Cisticolidae.
Chú thích
Thể loại:Apalis Thể loại:Chim Trung Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Kamil Grabara
Kamil Mieczysław Grabara (sinh ngày 8 tháng 1 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Ba Lan thi đấu ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ Danish Superliga Copenhagen và đội tuyển bóng đá quốc gia Ba Lan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1999 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ba Lan Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Pancheria multijuga
Pancheria multijuga là một loài thực vật thuộc họ Cunoniaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Nouvelle-Calédonie Thể loại:Pancheria
Znojmo
Znojmo là một thị trấn thuộc huyện Znojmo, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
3685 Derdenye
3685 Derdenye (1981 EH14) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 3 năm 1981 bởi Bus, S. J. ở Siding Spring.
Znojmo
Tham khảo
Thể loại:Huyện Znojmo Thể loại:Thị trấn của Cộng hòa Séc Thể loại:Khởi đầu năm 1226 Thể loại:Thành phố của Cộng hòa Séc
3685 Derdenye
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Schelte J. Bus Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1981
Walckenaeria westringi
Loài này thuộc chi Walckenaeria. Walckenaeria westringi được Embrik Strand miêu tả năm 1903.
Tham khảo
Thể loại:Walckenaeria
Pancheria humboldtiana
Pancheria humboldtiana là một loài thực vật thuộc họ Cunoniaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.
Lừa Catalan
Lịch sử
Lừa Catalan bắt nguồn từ lưu vực sông Cardener, Segre và Ter. Trong quá khứ giống lừa này chiếm một vị trí rất quan trọng trên các trang trại nhưng do sau này việc sử dụng chúng giảm sút và số lượng lừa Catalan có "nguy cơ tuyệt chủng".
Một cuốn sách về giống được thành lập vào năm 1929. Số lượng lừa giống này đã giảm trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha, nhưng đã hồi phục trong thập kỷ sau đó. Trong những năm 1960 và 1970, sự cạn kiệt nông thôn và cơ giới hóa nông nghiệp dẫn đến sự suy giảm về số lượng. Hiệp hội các nhà lai tạo, Hiệp hội Foment de la Raça Asinina Catalana, được thành lập vào năm 1978 và cuốn sách về giống được mở lại. Vào cuối năm 2013, tổng số lượng lừa Catalan ở Tây Ban Nha được ghi nhận là 851 con. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp Medio Ambiente, Bộ Nông nghiệp Tây Ban Nha, liệt kê giống này vào danh sách các giống "có nguy cơ tuyệt chủng".
Lừa Catalan đã được sử dụng để cải thiện giống lừa ở những nơi khác trên thế giới, bao gồm cả Pháp và Bắc Mỹ.
Tham khảo
Thể loại:Giống dê
Cao Quỳnh Cư
Cao Quỳnh Cư (1888–1929) là Thượng phẩm chủ Chi Đạo chức sắc Hiệp Thiên Đài của đạo Cao Đài. Theo niềm tin đạo Cao Đài, tiền kiếp của ông là Hán Chung Li. Ông sinh năm Mậu Tý (dl 1888) tại làng Hiệp Ninh, tổng Hàm Ninh Thượng, tỉnh Tây Ninh thuộc miền nam Việt Nam (nay là phường Hiệp Ninh, thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh). Thân phụ là ông Cao Quỳnh Tuân (Xuất Bộ Tinh Quân) và mẹ là bà Trần Thị Huệ (đắc phong Nữ Giáo sư Cửu Trùng Đài trong đợt phong Thánh đầu tiên năm 1926). Ông là em ruột của Bảo Văn Pháp Quân Cao Quỳnh Diêu. Ông kết hôn với bà Nguyễn Thị Hiếu – được phong Nữ Đầu Sư Chánh vị Hương Hiếu năm 1968. Con trai duy nhất của hai ông bà là Cao Quỳnh An mất tại Pháp.
Người khai phá
Theo đạo Cao Đài thì ông là một trong những người đầu tiên trong đạo có thể Thông Công với cõi giới siêu tự nhiên bằng phương pháp Xây bàn. Lúc đầu, ông tiếp xúc được với những người thân trong gia đình đã khuất, dần dần ông tiếp xúc với các Thần Tiên, và sau cùng là Thượng đế. Năm 1925, Thượng đế thu nhận ông và hai ông Phạm Công Tắc thọ phong Hộ pháp và Cao Hoài Sang thọ phong Thượng Sanh làm môn đệ.
Cũng theo tư liệu Cao Đài, trong năm này, vào dịp lễ Trung Thu, Thượng đế truyền dạy ba ông làm tiệc chay đãi Phật Mẫu và Cửu Vị Tiên Nương tại nhà của ông. Ngày nay, Trung Thu hằng năm là ngày lễ lớn của Đạo Cao Đài, gọi là Hội Yến Diêu Trì. Trong ngày này, toàn thể tín đồ đều về Tòa Thánh Tây Ninh để dự lễ. Tín đồ Cao Đài tin rằng Hội Yến Diêu Trì là một lễ hội tôn giáo hàm chứa triết lý Cao Đài.
Sau lễ khai đạo ông trọn phế đời hành đạo đem cả gia đình về Tây Ninh chuyên tâm lo việc tôn giáo. Ông là người lo di dời Hội Thánh từ Từ Lâm Tự (chùa Gò Kén) về Tòa Thánh Tây Ninh hiện nay và sau đó chịu trách nhiệm chính trong việc phá rừng khai hoang xây dựng Tòa Thánh tạm.
Đồng tử quan trọng
Đạo Sử Cao Đài ghi nhận, trong số các đệ tử đầu tiên được Thượng đế chọn làm đồng tử (người phụ trách cầu cơ), thì ông và Phạm Công Tắc được chỉ định cùng chung một đôi. Phần lớn các quyết định phong chức sắc hoặc các văn kiện quan trọng làm nền tảng cho tôn giáo Cao Đài đều từ các bài cầu cơ của hai ông mà ra. Trong số các văn kiện này có thể kể: Tân Luật, Pháp Chánh Truyền, các bài Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo...
Chịu thử thách và qui thiên và đăng tiên
Cũng như các ông Lê Văn Trung, Phạm Công Tắc... Ông Cao Quỳnh Cư bị nhà cầm quyền Pháp lúc đó tìm mọi cách làm khó dễ, chẳng hạn như thường xuyên mời ra Tòa án Tây Ninh cật vấn đủ điều. Tuy nhiên, cuối cùng, không phải người Pháp mà chính là một nhóm người trong Đạo đã tìm chuyện gây hấn, dùng vũ lực đuổi vợ chồng ông ra khỏi Tòa Thánh. Ông về nhà riêng ở Tây Ninh (nay là Thảo Xá Hiền Cung),từ ngày về Thảo Xá Hiền Cung thì lâm bệnh nặng, thân thể hao mòn, sắc diện âu sầu buồn bã. Ông bị tâm bịnh vì thất chí, lương y khó phương điều trị cho lành mạnh. Theo lệnh Đức Chí Tôn dạy Hội Thánh Cao Đài cất Tịnh thất trong Nội Ô để rước ông nhập tịnh.
Ngày 15-10-Mậu Thìn (1928), 7 giờ sáng, một đoàn xe hơi Chức sắc Đại Thiên phong Hiệp Thiên, Cửu Trùng, đến Thảo Xá Hiền Cung rước Đức Cao Thượng Phẩm, thì Ngài vui lòng lên xe về Tòa Thánh, nhập Tịnh thất. Hội Thánh có chọn Chức sắc phụng sự mọi việc thường thức cho Ngài. Đức Cao Thượng Phẩm nhập Tịnh thất một thời gian, bịnh tình cũng chưa thuyên giảm, hằng ngày kém ăn mất ngủ, thân thể xem gầy còm.
Ngày 26-12-Mậu Thìn (1928) (gần Tết), Ngài tỏ với người bạn thân là Bà Giáo sư Hương Hiếu, lo sắp đặt 6 giờ chiều trở về Thảo Xá. Ngài không cho Chức sắc hay trước. 6 giờ chiều, Giáo Hữu Thượng Trí Thanh kêu một cỗ xe ngựa, lót nệm để Ngài nằm, đi theo hộ vệ chỉ có người bạn thân của Ngài và Giáo Hữu Thượng Trí Thanh, đưa Ngài về Thảo Xá. 7 giờ rưỡi tới nơi, đỡ vào phòng nghỉ ngơi, xem được khỏe như lúc lên xe. Từ đây ở yên nơi Thảo Xá."
Ngày 1-3-Kỷ Tỵ (dl 10-4-1929), 11 giờ trưa, ông cho mời Hộ pháp Phạm Công Tắc cùng ông Bảo Văn Pháp Quân Cao Quỳnh Diêu, Bà Giáo sư Hương Hiếu, Giáo Hữu Thượng Trí Thanh, Giáo Hữu Thượng Kỳ Thanh, Lễ Sanh Thượng Nguơn Thanh.
Ông nhìn Hộ pháp Phạm Công Tắc trối rằng: "Nay Qua về chầu Đức Chí Tôn, Em ở lại hiệp với Chức sắc chung lo nền Đạo của Thầy cho được vẹn toàn mọi sự. Anh dầu có nhắm mắt thì sự mất cũng như còn."
Nói rồi tuôn hai hàng nước mắt. Kế day qua nói với người bạn thân của ông, căn dặn để trọn tâm lo tròn phận sự.
Nói dứt lời thì ông qua đời.
Tham khảo
Thể loại:Đạo Cao Đài Thể loại:Tín đồ đạo Cao Đài Thể loại:Người họ Cao tại Việt Nam
Trái tim dũng cảm
Trái tim dũng cảm (tiếng Anh: Braveheart) là bộ phim sử thi, hành động được công chiếu vào năm 1995 của đạo diễn kiêm diễn viên Mel Gibson. Bộ phim đề cập đến cuộc đời của hiệp sĩ William Wallace, người đã lãnh đạo nhân dân Scotland đấu tranh giành độc lập trước sự đô hộ của nước Anh dưới Triều đại của Vua Edward I của Anh (được biết đến với biệt hiệu chân dài) ở thế kỷ XIII.
Nội dung
Bối cảnh lịch sử được đề cập đến trong phim xảy ra vào năm 1280, lúc này xứ sở Scotland không có vua nối dõi, vua Anh "Edward chân dài" - một vị vua thâm hiểm có âm mưu xâm chiếm và đô hộ xứ sở này. Ông ta đã dùng trăm phương ngàn kế để chia rẽ, mua chuộc quý tộc vùng Scotland và đàn áp nhân dân ở xứ này.
Bối cảnh cụ thể của phim được bắt đầu tại thị trấn Elerslie, Scotland. William Wallace (do Mel Gibson thủ vai) sống cùng cha Malcolm Wallace (do Sandy Nelson đóng) và người anh trai Malcolm (do Sean Lawlor đóng) tại thị trấn nhỏ bé này. Tình hình chính trị nội bộ vô cùng phức tạp của đất nước đã cuốn cả gia đình vào vòng xoay của số phận.
Bên ngoài, đế quốc Anh vẫn lăm le đô hộ, nội bộ bên trong lục đục, tương tàn lẫn nhau. Các quý tộc dùng tiền bạc và quyền lực để chiếm đoạt ngai vàng đang bỏ trống do nhà vua vừa qua đời. Nhưng chính các nhà quý tộc này cũng trở thành các con bài dưới tay vị vua nước Anh Edward (do Patrick McGoohan thủ vai) một người thâm hiểm và xảo quyệt.
Vị vua cáo già này trao cho các nhà quý tộc Scotland nhiều đặc quyền đặc lợi nhằm ru ngủ và mua chuộc họ (một trong những quyền mà ông ta ban cho họ là "quyền được hưởng đêm đầu tiên". Đối với những thành phần chống đối, ông ta thẳng tay tiêu diệt bằng mọi thủ đoạn. Cha và anh trai của William đã bị giết trong một cuộc nổi loạn chống lại người Anh. Trong lễ tang của cha và anh, William gặp ông bác Argyle Wallace (Brian Cox đóng), người cùng chiến đấu với cha William và Malcolm. Argyle quyết định đưa cháu đi theo vì ông là người thân cuối cùng của William. Từ đó William theo bác phiêu bạt giang hồ, đi khắp mọi miền của đất nước Anh. Qua đó anh đã được tận mắt chứng kiến sự tàn ác của những kẻ đô hộ đất nước mình.
Dù mong muốn một cuộc sống yên bình nhưng sóng gió cuộc đời đã ập đến anh. Ở Scotland thời bấy giờ có một điều luật rất hà khắc (Luật Tối thượng), theo luật này thì lãnh chúa được ngủ với các cô dâu vào đêm tân hôn (Quyền được hưởng đêm đầu tiên), rất nhiều phụ nữ Scotland khi mới thành hôn phải làm chuyện vợ chồng với lãnh chúa mà chưa kịp ái ân với chồng của mình. William và Murron đã phải bí mật kết hôn họ giấu tất cả, cả gia đình và bí mật nhờ một thầy tu làm phép kết hôn và tiến hành động phòng, ái ân bên dòng suối trong một đêm trăng sáng.
Nhưng hạnh phúc đó nhanh chóng tan vỡ. Nét tươi tắn, rạng người của một người phụ nữ vừa có chồng cộng với vẻ trẻ trung của Murron đã khiến một đám lính Anh đồn trú ở thị trấn này để ý. Chúng đã chặn đường cô và giở trò hãm hiếp, Murron kiên quyết chống trả và sau đó được William cứu thoát, cả hai chạy trốn khỏi sự truy sát của quân Anh, William, thoát được nhưng Murron thì bị bắt và bị xử tử bằng một nhát dao cứa vào cổ.