cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phục bích tại các quốc gia Slav Đông
Cộng hòa Pskov
phải|nhỏ|193x193px|Andrei phải|nhỏ|352x352px|Dmitry Borisovich phải|nhỏ|331x331px|Konstantin Borisovich Năm 1342, Andrei cùng với cha mình là Đại công tước Litva Algirdas và chú Kęstutis trong một cuộc chiến chống lại trật tự Livonia để giúp đỡ công quốc Pskov, người dân Pskov yêu cầu ông ở lại như một công tước của Pskov để sự hiện diện của ông sẽ đảm bảo sự hỗ trợ liên tục từ Algirdas. Andrei chấp nhận, tuy nhiên, ông ở đó trực tiếp rất ngắn thì trở về Litva sau cái chết của ông chú Vainius (công tước xứ Polotsk), ông quản lý công quốc Pskov thông qua người đại diện Yuri Vitavtavicha. Yuri Vitavtavicha ở lại Pskov cho đến năm 1348, năm đó, các Hiệp sĩ Teutonic đã tổ chức một chiến dịch lớn chống lại Litva. Trong trận Strėva, quân đội của Pskov đang giúp Novgorod chống lại Thụy Điển khi Dòng Livonia tấn công pháo đài Pskov ở Izboursk, Yuri Vitavtavicha chết trong vụ tấn công. Vì người Litva không thể bảo vệ pháo đài, thành phố đã từ chối chấp nhận một đại diện khác của Đại công tước Litva, họ tôn Eustaphy Feodorovich làm công tước của mình. Andrei trả lời với sự trả thù: tất cả các thương nhân Pskov đã bị bắt và tài sản của họ bị tịch thu, do đó mối quan hệ thân thiện của Pskov với Litva chấm dứt. Từ năm 1360–1369 là thời kỳ ngự trị của Alexander, và từ 1369-1377 đến lượt Matvei chấp chính. Năm 1377, dưới áp lực của Jogaila, Andrei đã buộc phải di chuyển từ Polotsk đến Pskov, ông một lần nữa lên ngôi công tước ở đây. Andrew là người đầu tiên trong liên minh với Keystut chống Jogaila, sau cái chết của Keistut tự xưng Grand Prince of Polotsk, và sau Grand Duke của Nga, với thủ đô nằm ở Polotsk. Năm 1387, Andrei đã bị bắt bởi Jogaila, chịu sự kìm kẹp tại một trong những lâu đài ở Ba Lan, ông trở lại làm công tước của cả hai xứ Polotsk và Pskov năm 1394 cho đến khi tử chiến nơi sa trường năm 1399, cộng hòa Pskov cáo chung từ đó
Công quốc Rostov
Năm 1286, sau tám năm đồng cai trị công quốc Rostov cùng anh trai Konstantin Borisovich, theo sự chỉ đạo của Khan Tud-Mengu, giữa Dmitry Borisovich và anh trai của ông, có một phần trong bản vẽ của công quốc Rostov, Dmitry Borisovich đã đến Uglich, còn anh trai Konstantin Borisovich ở lại một mình cầm quyền ở Rostov. Trước đó, vào năm 1285, công tước Roman Vladimirovich của Uglich chết mà không có người nối dõi, Dmitry Borisovich đã kiêm nhiệm công việc ở đây. Năm 1288, Dmitry Borisovich và anh trai của mình có một cuộc trao đổi thừa kế: theo đó Dimitri Borisovich quay về Rostov phục tịch, và Konstantin Borisovich lại chuyển qua Uglich.
Công quốc Tver
phải|nhỏ|202x202px|Alexander I phải|nhỏ|351x351px|Konstantin
Năm 1327, một viên tướng là anh họ của Khan Kim Trướng là Baskaki Shevkal đem quân tràn vào cướp phá công quốc Tver, đại công Alexander I đã chỉ huy quần chúng đánh tan đạo quân Khan Kim Trướng xâm lược. Lúc đó, đại công Moskwa là Ivan I, anh trai của đại công bị người Tver giết chết là Iuri, đã lên đường sang đất Hãn quốc Kim Trướng để xin văn bản cho phép hoạt động của Khan Hãn quốc Kim Trướng, đồng thời Hãn quốc Kim Trướng cử 5 vạn quân sang trừng phạt Tver. Biết tin này, Alexander I dẫn gia đình hoàng gia chạy trốn qua Novgorod, rồi Pskov. Nhưng tại Pskov, gia đình Alexander I bị quân Hãn quốc Kim Trướng đuổi theo rất ngặt và đội quân của Ivan I bao vây gắt, ông lại phải chạy trốn sang Lithuania và sau đó đến Thụy Điển. Bị vua Thụy Điển từ chối, Alexander I lại trở về Pskov nương náu dưới sự bảo trợ của Gediminas, Đại công của Lithuania. Bấy giờ, hai người em trai của ông là Konstantin Mikhailovich và Vasily đang trú ở Ladoga, triều đình Tvers do vậy khuyết ngôi đại công gần 1 năm. Năm 1328, Konstantin trở về nước và cùng với Ivan I đến triều kiến Hãn vương Kim Trướng, Konstantin được phép nối ngôi đại công Tver. Về phần Aleksandr I, không dám về trình diện Hãn, vì ông đã giết người thân và tùy tùng của Hãn vương. Năm 1335, Alexander I gửi con trai của ông, Fyodor, đến Hãn quốc Kim Trướng để cầu xin sự tha thứ. Năm 1337, cựu đại công Tver đích thân sang Hãn quốc Kim Trướng để xin thần phục Khan, Uzbeg Khan, ít nhất trong một thời gian, khi biết sự việc được tâu lại, đã tha thứ kẻ thù cũ của mình và đưa Đại công trở về Tver vào năm 1338.
Năm 1338, Hãn vương Kim Trướng Uzbeg Khan tha thứ và cho phép Konstantin được đón anh trai về, đổi lại Konstantin sẽ làm chư hầu của Hãn vương mãi mãi, lúc Aleksandr I trở lại cũng là thời điểm Konstantin thoái vị. Tuy nhiên, cuộc phục bích của Aleksandr I cũng chỉ duy trì trong thời gian ngắn, năm 1339 Konstantin trở lại ngôi vị Đại công Tvers sau khi anh trai và cháu trai đều bị Hãn vương bắt và giết chết vì tội vu khống Ivan Kalita.
Đại công quốc Ryazan
Năm 1371, Oleg II đã bị quân đội phía Dmitry Ivanovich Donskoy đánh bại dưới sự chỉ huy của Hoàng tử Dmitry Mikhailovich Bobroka-Volynsky trong trận chiến Skornishchevo, hoàng tử Vladimir Pronsky một đồng minh của Dmitry Mikhailovich Bobroka-Volynsky được đưa lên làm đại công. Năm 1372, Oleg II phái sứ thần sang cầu viện sự giúp đỡ của Tatra Murza Solokhmir, Solokhmir cất quân tấn công, phối hợp với lực lượng nòng cốt vẫn nằm vùng của Oleg II, kết quả đã trục xuất Ryazan House Vladimir Pronsky khỏi Pereslavl và giành lại đại công quốc Ryazan.
phải|nhỏ|340x340px|Vladimir Konstantinovich phải|nhỏ|324x324px|Vasily Demitryvich Kirdyapa
Công quốc Nizhny Novgorod
Năm 1387, Tokhtamysh (Khan của Blue Horde) giải phóng Vasily Demitryvich Kirdyapa và cho phép ông cai trị Gorodets. Với sự hỗ trợ quân sự từ phía Moscow, Vasily Demitryvich Kirdyapacha đã buộc chú mình là Vladimir Konstantinovich rời khỏi Nizhny Novgorod bỏ chạy đến Gorodets. Tuy ở Gorodets, nhưng Vladimir Konstantinovich vẫn không từ bỏ ý tưởng chiếm hữu Nizhny Novgorod. Sau cái chết của Dmitry Ivanovich Donskoy năm 1389, ông đã đến Horde để tìm kiếm sự hỗ trợ quân sự về việc giành lại Nizhny Novgorod. Không tìm thấy Tokhtamysh ở Horde, vì vị khan này đã đến biên giới Ba Tư để chiến đấu với Tamerlan, Vladimir Konstantinovich lập tức đuổi theo bắt kịp Tokhtamysh trên đường. Hai người cùng hành quân trở lại, cuối cùng đã đánh bại Vasily Demitryvich Kirdyapa để khôi phục địa vị công tước Nizhny Novgorod cho Vladimir Konstantinovich.
Năm 1391, Vasily Demitryvich Kirdyapa bị chú là Vladimir Konstantinovich đánh đuổi khỏi Nizhny Novgorod. Năm 1393, Vladimir Konstantinovich qua đời, Vasily Dmitriyevich thừa cơ một lần nữa chiếm Nizhny Novgorod. Nhưng Vasily I, đại công tước của Moscow đã xuất binh đánh đuổi Vasily Dmitriyevich và lấy được ấn tín của Nizhny Novgorod, công quốc Nizhny Novgorod từ đó bị xóa sổ trên vũ đài lịch sử, chính thức sáp nhập vào đại công quốc Moscow. Nizhny Novgorod đã được Khan Kim Trướng trao cho Vasili I mà làm ngơ không can thiệp, lý do để đổi lấy sự đồng thuận của Moscow nhằm giúp Khan Kim Trướng chống lại một trong những đối thủ của mình.
Đại công quốc Moskva
phải|nhỏ|237x237px|Vasili II Năm 1425, sau khi Vasily I qua đời, người chú ruột của Vasili II là Yuri của Zvenigorod đã cố gắng giành được ghế của Đại công tước Moscow bằng cách tự tuyên bố lên ngôi, chỉ vì sự can thiệp của từ ông ngoại Vytautas của Vasily II mà ông không thể thành công. Năm 1433, Yuri cử sứ giả đến xin Khan Kim Trướng cho phép mình được cai trị Moskwa. Không được Khan ủng hộ, Yuri dẫn quân đội bất ngờ tấn công Moskwa. Ở kinh thành, Vasili II đưa quân kháng cự quyết liệt, bị Ivan Vsevolzhsky phản bội, quân của Vasili II thất thủ và bản thân ông bị chú mình bắt sống. Được Khan công nhận ngôi vị, Yuri đày cháu trai đến an trí tại thị trấn Kolonma. Ngay khi đến nơi, Vasili II bắt đầu tập hợp lực lượng chống lại kẻ cướp ngôi. Cảm thấy không an toàn về ngôi vị của mình, Yuri lập tức ký hiệp ước với cháu trai rồi rời ngôi vị vào năm 1434 để trở về phương Bắc. Thế nhưng, các con trai của Yuri là Vasily Cross-Eyed và Dmitry Shemyaka muốn giành lại ngôi Đại công Moskwa về cho cha mình, vì vậy Vasili II vừa mới yên vị được vài tháng, họ ngay lập tức mở cuộc tấn công vào kinh thành, họ đánh bại Vasili II và buộc ông phải tìm kiếm nơi ẩn náu trong Hãn quốc Kim Trướng. Sau khi Yuri qua đời năm 1434, Vasili Cross-Eyed bước vào điện Kremlin và được công bố là Đại công mới. Tuy nhiên Dmitry Shemyaka, người đang có kế hoạch muốn chiếm ngôi của anh trai, đã cãi nhau quyết liệt với Vasili Cross-Eyed và quyết định liên minh với Vasily II. Liên minh Vasili II - Dmitry Shemyaka đã trục xuất Vasily Cross-Eyed ra khỏi Kremlin vào năm 1435, Dmitry Shemyaka được Vasili II thưởng công bằng các thị trấn Uglich và Rzhev nên chấp nhận trở về phương Bắc. Năm 1439, Vasili II phải trốn khỏi thủ đô khi kinh thành bất ngờ bị quân Kazan do Khan Ulugh Muhammad chỉ huy vây hãm. Năm 1445, Vasili II đưa quân về kinh chống lại Ulugh Muhammad, nhưng đã bị đánh bại và bắt giam, triều đình Moskwa phải trả một khoản tiền chuộc lớn để thả Vasili II ra sau 5 tháng bị cầm tù. Trong thời gian Vasili II bị cầm tù, Dmitry Shemyaka nhân cơ hội tiến quân vào kinh thành Moskwa tự mình lập làm Đại công. Khi Vasili II được phóng thích, Dmitry Shemyaka do thiếu sự hỗ trợ của các quý tộc vương công đã thất thế buộc lòng phải rời khỏi thành phố để đến Hồ Chukhloma, nhưng anh ta tiếp tục nhấn nút yêu sách của ông cho ngai vàng lớn. Năm 1446, Dmitry Shemyaka tái chiếm Moskwa để trở thành Đại công lần thứ hai, ghi nhớ số phận của anh trai mình, Dmitry Shemyaka đã xua quân truy sát đánh đuổi và buộc Vasili II phải chạy trốn khắp nơi trong tình trạng bị mù. Nhờ nguồn gốc hoàng gia, năm 1447, Vasili II khôi phục trở lại nhanh chóng tập hợp lực lượng và tấn công vào kinh đô, trận đánh quyết định giữa hai bên đã diễn ra ở Galich-Mersky vào năm 1450, kết quả là Vasili II chiến thắng và kẻ thua cuộc bị đầu độc chết trong cung điện.
phải|nhỏ|170x170px|Yuri phải|nhỏ|270x270px|Dmitry Shemyaka Năm 1425, lợi dụng cháu mình là tân Đại công Vasily II còn nhỏ tuổi mới lên cầm quyền, Yuri của Zvenigorod (Hoàng tử của Galich-Mersky) nắm lấy cơ hội để tự tuyên bố của mình lên ngôi Đại công. Biện minh cho tuyên bố tự lên ngôi này, Yuri viện dẫn "Cẩm nang Dmitry Ivanovich Donskoy" viết rằng, khi Vasili I vừa băng hà thì Yuri của Zvenigorod sẽ được lên kế vị ngôi Đại công. Nhưng Dmitri viết Cẩm nang này khi Vasili, con trai của ông không có con trai còn sống; điều này suy ra Cẩm nang này chỉ được thi hành khi Vasili không có con thừa kế. Nhận thức sức mạnh của quyển cẩm nang "kế vị" do cha minh để lại đã bị các vương công lợi dụng để tranh đoạt quyền lực, Vasili đã sinh ra được con trai út cùng tên mình để phá vỡ âm mưu này. Vasili II được mẹ mình và nhất là ông ngoại Vytautas (Đại công Litva) giúp đỡ để giữ vững vương quyền, Yuri đành rút lui. Khi Vytautas bất ngờ qua đời năm 1430, Yuri dẫn quân đội tấn công Moskwa, quân của Vasili thất thủ và Vasili II bị chú mình bắt sống năm 1433, Yuri đày cháu trai đến an trí tại thị trấn Kolonma. Nhưng hàng loạt quý tộc Muscovite đã chạy trốn đến Kolomna theo về Vasili II, sự thay đổi trong động lực này đã thúc đẩy Yuri ký kết một hiệp ước với Vasili II, theo đó, người chú đã từ bỏ yêu sách của mình với Moscow, hứa sẽ từ chối hỗ trợ cho các con trai của ông ta và trao đổi Dmitrov cho các lãnh thổ khác. Nhờ đó Vasili II trở về Moscow, trong khi Yuri rút về Galich. Năm 1434, các con trai của Yuri không cam tâm lại đem binh tấn công đánh bại Vasili II và buộc ông phải tìm kiếm nơi ẩn náu trong Hãn quốc Kim Trướng, Yuri được đưa trở lại làm Đại công.
Năm 1445, Dmitry Shemyaka lợi dụng kinh thành Moscow vô chủ đã đưa quân chiếm đóng để tự mình xưng làm Đại công. Năm tháng sau, Vasili II quay trở lại giành lấy ngai vàng. Đến năm 1446, Dmitry Shemyaka tái chiếm Moscow lần nữa nhưng cũng chỉ hơn một năm thì bị Vasili II đánh bật khỏi thành phố này, sau đó Dmitry Shemyaka và Vasili II còn giao chiến nhiều lần nữa cho đến khi bị đánh bại hoàn toàn vào năm 1450. phải|nhỏ|337x337px|Ivan Lôi Đế
Sa quốc Nga
Tháng 10 năm 1575, do quá bận với cuộc chiến tranh Livonia, Ivan Lôi Đế trực tiếp cầm quân ra chiến trường, giao quyền lãnh đạo nước Nga cho Simeon II Bekbulatovich (một vị Khan của quốc gia Qasim và đã từng tham gia quân đội Nga dưới thời gian Ivan Lôi Đế còn đang làm đại vương công Moskva 1533–1547). Simeon II Bekbulatovich lên ngôi, tự coi mình là "Ivan của Moscow", trong thời gian một năm cai trị của mình tại điện Kremlin, Simeon II Bekbulatovich kết hôn với Anastasia Mstislavskaya, cháu gái của Ivan III vĩ đại. Năm 1576, Simeon II Bekbulatovich tuyên bố thoái vị, ông được Sa hoàng Ivan IV bổ nhiệm làm công tước của Tver và Torzhok.
Hãn quốc Kim Trướng
Năm 1368, Hassan Khan đánh đuổi Abdullah Khan ibn Uzbeg ra khỏi Sarai. Nhưng ông này chưa ổn định được tình hình thì năm 1369, Abdullah Khan ibn Uzbeg đã đem quân về phản kích lấy lại được Sarai.
Năm 1372, thủ đô Sarai bị Urus Khan đánh chiếm và Muhammad Bolaq buộc phải trốn chạy đến Mamaia ở Crimea. Nhưng lợi dụng lúc Urus Khan đang mải mê hành quân về phía đông vào năm 1374, Circassian đã xâm nhập Sarai, nhưng Muhammad Bolaq đã đánh úp Circassian và được tuyên bố là Golden Horde khan vào năm 1375. Chẳng mấy chốc, Urus Khan trở về từ phía đông và chiếm giữ Sarai trong một tháng, nhưng không thể có được chỗ đứng, Muhammad Bolaq một lần nữa chiếm lấy thủ đô và đoạt lại ngai vàng của Khan.
Năm 1421, trong khi Dawlat Berdi và Ulugh Muhammad còn đang mải tranh quyền đoạt lợi với nhau lúc chiến lúc hòa, thì Baraq Khan của Golden Horde bất ngờ mở cuộc tấn công. Ông chạy trốn ra ngoại ô Crimea lập căn cứ địa ở đó mưu tính chuyện khôi phục, sau vụ ám sát Baraq Khan năm 1427, Dawlat Berdi tự lập làm vua ở Crimea.
phải|nhỏ|332x332px|Ulugh Muhammad đem quân xâm nhập [[Múrom]] Năm 1422, Baraq Khan của Golden Horde đã đánh bại Ulugh Muhammad cùng Dawlat Berdi và đuổi cả hai ra khỏi đất nước. Trong khi Dawlat Berdi vẫn lưu trú ở ngoại ô Crimea, thì Ulugh Muhammad trốn đến Đại công quốc Litva và cầu xin sự giúp đỡ từ Vytautas Đại đế. Với sự giúp đỡ này, Ulugh Muhammad đã có thể hành quân đến Sarai, đánh bại Baraq Khan vào năm 1426. Sau khi giành lại quyền kiểm soát Khanate, Ulugh Muhammad đã hành quân đến Crimea, nơi Dawlat Berdi đã tự tái lập sau thất bại và cái chết của Baraq Khan năm 1428. Sau một loạt các cuộc giao tranh thiếu quyết đoán, cuộc xâm lược của ông đã bị cắt ngắn do cái chết của Vytautas, khiến Ulugh Muhammad phải tập trung lực lượng của mình vào Litva, nơi ông ủng hộ Sigismund Kęstuta viêm chống lại Švitrigaila trong cuộc chiến giành ngai vàng Litva. Svitrigaila lần lượt ủng hộ Dawlat Berdi và sau đó là Sayid Ahmad I, cũng như Vasili II của Moscow. Ulugh Muhammad mất quyền kiểm soát Golden Horde năm 1436, trốn sang Crimea, cãi nhau với Crimeans, lãnh đạo một đội quân 3000 người ở phía bắc và chiếm thị trấn biên giới Belyov. Năm 1437, Vasily II đã gửi 40000 người dưới thời Dmitry Shemyaka chống lại Ulugh Muhammad, người đã bị đánh bại. Trong cùng năm đó, ông chuyển đến Volga và năm 1438 đã chiếm được Kazan, tách nó ra khỏi Golden Horde thành một quốc gia riêng biệt.
Năm 1426, Barak Khan bị đánh bại bởi Ulugh Muhammad, ông buộc phải rút lui về Đông Desht Barak, cố gắng duy trì đế chế của mình với việc tấn công người bảo trợ cũ là Ulugh Beg. Đúng ra Barak Khan đã có thể đánh bại Ulugh Beg, nhưng Shahrukh Mirza đã giúp Ulugh Beg khiến Barak Khan đành chịu thất thế. Barak Khan đã tìm cách khuất phục các đối tượng của mình và năm 1427 chiếm lại được Sarai, Mohammed giữ quyền lực ở Bulgaria và Khadzhitarkhan. Ngay sau đó, Barak Khan đã bị tấn công bởi một hoàng tử Crimea khác Davlet-Birdi (người thân của ông ta, Haji Giray, thành lập Khanean Crimean năm 1449), nhưng chỉ trong vài ngày, Barak Khan đã quay trở lại phá tan thế lực rồi giết chết Devlet-Birdi. Tuy nhiên, cuộc chiến với Devlet-Berdi đã làm cạn kiệt lực lượng Barak Khan, và cuối cùng ông bị Ulugh Muhammad đẩy về phía đông từ Volga. Chung cuộc, ông bị Ghazi và Naurus, anh em nhà Mansur báo thù hành quyết tại Mogulistan năm 1428.
phải|nhỏ|323x323px|Ali ibn Ibrahim phải|nhỏ|323x323px|Muhammad Amin ibn Ibrahim phải|nhỏ|332x332px|Shahghali
Hãn quốc Kazan
Năm 1479, Ibrahim băng hà, đảng thân Nga ủng hộ Muhammed Amin ibn Ibrahim 10 tuổi trong khi đảng đông hoặc chống Nga muốn anh trai cùng cha khác mẹ Ali ibn Ibrahim, Ali ibn Ibrahim lên ngôi với sự giúp đỡ của Nogai và Muhammed Amin ibn Ibrahim sợ hãi chạy trốn đến Moscow. Năm 1482, Ivan III đã gửi một đội quân chống lại Ali ibn Ibrahim, nhưng một sự sắp xếp đã được thực hiện và quân đội Nga rút lui. Năm 1484, một đội quân khác được gửi đến, lần này Ali ibn Ibrahim bị phế truất và Muhammad Amin ibn Ibrahim lên ngôi. Do Muhammad Amin ibn Ibrahim còn quá trẻ để trở thành một người cai trị hiệu quả nên chưa đầy một năm sau, Ali ibn Ibrahim trở lại ngai vàng với sự hỗ trợ của quân đội Nga.
Năm 1485, Muhammad Amin ibn Ibrahim mất ngôi bởi Ali ibn Ibrahim được người Nga ủng lập trở lại, ông sang Moscow định cư. Năm 1487, một nhóm quý tộc của Kazan đã gửi thư cho Ivan III nói rằng: ""''chúng tôi đã thả Muhammad Amin ibn Ibrahim cho ngài trong trường hợp nếu Ali ibn Ibrahim phạm lỗi với chúng tôi, ngài sẽ để Muhammad Amin ibn Ibrahim quay lại với chúng tôi. Khi Ali ibn Ibrahim phát hiện ra điều này, ông ta hỏi một bữa tiệc nơi cố gắng giết chúng tôi, nhưng chúng tôi chạy đến thảo nguyên''". Ivan III liền gửi một đội quân khác đến Kazan, Kazan bị bao vây, Ali ibn Ibrahim bị bắt và đày đến Vologda và chết ở đó, Muhammad Amin ibn Ibrahim đăng cơ lần thứ hai. Năm 1495, nhờ sự hỗ trợ từ cuộc đảo chính của Qarachi Qol Muhammad, Mamuq, một Shaibanid từ khanate Siberia, đã kéo quân xâm nhập Kazan. Muhammad Amin ibn Ibrahim kêu gọi cho một đội quân Nga và Mamuq đành phải rút lui, nhưng khi người Nga về nhà, Mamuq lại kéo sang chiếm giữ Kazan, Mohammad Amin ibn Ibrahim đã trốn sang Moscow. Năm sau, khi Mamuq trở về từ một cuộc đột kích vào Arsk, thành phố đã đóng cổng và Mamuq buộc phải quay trở lại Siberia. Lần này, qarachi và đặc biệt là Qol Axmat đã phản đối sự trở lại của Muhammad Amin ibn Ibrahim, với lý do "lạm dụng và thiếu trung thực với phụ nữ", ngai vàng được trao cho người em trai Ghabdellatif của ông. Năm 1502, Ghabdellatif bị đế quốc Nga và các phe phái địa phương xóa bỏ, Muhammad Amin ibn Ibrahim được quân đội Nga đem về nước lên ngôi lần thứ ba.
Năm 1521, Shahghali mất chức, Sahib I Gerai lên thay thế. Sau nhiều năm tham gia quân đội, rồi có thời kỳ bị giam cầm, Shahghali trở lại Kassimov, ông lên ngôi lần thứ hai ở đây vào năm 1536. Năm 1546, với sự giúp đỡ của Đại sứ của Đại công tước Eustathius Andreev, Shahghali đã lên ngôi ở Kazan lần thứ hai trong một thời gian ngắn, nhưng chính quyền chưa vững chãi đã bị Safa Giray trục xuất. Năm 1549, Safa Giray bất ngờ qua đời một cách không rõ ràng, con trai Utyamysh-Giray mới hai tuổi lên cầm quyền, Suyumbike làm nhiếp chính. Nhân cuộc nổi loạn của giới quý tộc Kazan chống lại Crimea năm 1551, Shahghali trở lại Kazan lần thứ ba lật đổ Utyamysh-Giray, nhưng cũng chỉ hơn một năm, theo yêu cầu của Ivan khủng khiếp, ông lại rút lui.
Năm 1531, Safa Giray bị giới quý tộc Kazan trục xuất, Dzhan-Ali khan ngồi vào ngai vàng ở đây. Năm 1536, Safa Giray giành lại ngai vàng khan ở thành phố Kazan với sự giúp đỡ của quân đội Crimea, ông kết hôn với Suyumbike, vợ của Dzhan-Ali khan, người đã cướp ngôi mình. Vào đầu năm 1546, do tình trạng bất ổn phổ biến, Safa Giray buộc phải nghỉ hưu ở Nogai Horde cho cha vợ của mình, Biy Yusuf, Shahghali từ Kassimov kéo quân sang chiếm đóng Kazan. Vào tháng 7 năm 1546, với sự giúp đỡ của quân đội Nogai Horde, do con trai của Biy Yusuf lãnh đạo, Safa Giray đã giành lại Kazan, Shahghali trốn sang Moscow.
Hãn quốc Kassimov
phải|nhỏ|180x180px|khu lăng mộ của Shahghali Năm 1518, Shahghali được mời đến ngự trị ngai vàng của Hãn quốc Kazan bởi tầng lớp quý tộc đứng đầu là Bulat Shirin, ông bàn giao Hãn quốc Kassimov cho anh trai Dzhan-Ali khan. Bối cảnh mà Shahghali ngồi trên ngai vàng xảy ra trong sự khăng khăng của Moscow, lúc đó đại sứ Nga Fyodor Karpov và thống đốc Vasily Yurievich Podzhogin, người đã đến Kazan với một biệt đội quân sự, đã tham dự buổi lễ đăng cơ. Đại sứ Fyodor Karpov đã tích cực can thiệp vào công việc nội bộ của khanate, thay thế chính phủ, điều này gây ra sự bất mãn với Shahghali và dẫn đến việc ông bị lật đổ vào mùa xuân năm 1521. Sau đó Shahghali phục vụ trong quân đội Nga, tham gia nam chinh bắc chiến ở nhiều trận địa, ông bị kết án vì có quan hệ với Kazan vào tháng 1 năm 1533, bị đày ải đến Beloozero cho đến cuối năm 1535. Tháng 1 năm 1536, Shahghali được tha thứ và nhận được một cách long trọng với người vợ Fatima, ông được phái đến trị vì ở Kassimov lần thứ hai.
Hãn quốc Krym
Năm 1456, Hacı I Giray mất ngôi bởi chính con trai mình, Hayder Khan Girai. Tuy nhiên, ngay trong năm đó, Hacı I Giray đã đoạt lại ngai vàng.
Năm 1456, Hayder Khan Girai nổi dậy chống lại cha mình và chiếm được ngai vàng, nhưng chỉ ít lâu sau ông đã bị buộc phải thoái vị để trao lại quyền lực cho cha. Năm 1466, sau khi vua cha Hacı I Giray băng hà, ngai vàng xen kẽ giữa anh em của Hayder Khan Girai là Nur Devlet và Meñli I Giray, Hayder Khan Girai bị giam giữ trong sự giam cầm danh dự tại pháo đài Sudak của Genova. Vào tháng 3 năm 1475, các quý tộc đã thay thế Meñli I Giray bằng Hayder Khan Girai, tháng 5 năm đó, người Thổ Nhĩ Kỳ đã chiếm được các cảng Genova ở bờ nam, họ đã thả Nur Devlet ra khỏi nhà tù ở Sudak và đưa ông ta lên ngôi lần thứ ba, Hayder Khan Girai yếu thế đành phải từ nhiệm.
Năm 1467, Nur Devlet bị trục xuất bởi người anh em của mình Meñli I Giray, tất nhiên ông nhanh chóng lấy lại ngai vàng trong một cuộc tập kích bất ngờ. Vào tháng 6 năm 1468, một phái đoàn của beys đã đến Kaffa và bầu Meñli I Giray là khan, họ và một đội biệt kích Genova diễu hành trên thủ đô cũ của Chufut-Kale và đến đầu năm 1469 Nur Devlet bị đuổi ra ngoài. Ông chạy trốn đến phía bắc Kavkaz, bị truy đuổi và bắt giữ, rồi bị giam cầm trong pháo đài Sudak của Genova. Năm 1475, Hayder Khan Girai được các quý tộc ủng hộ, đã chen chân vào ngôi vị lần thứ hai, nhưng sau cuộc xâm chiếm Crimea của đế quốc Ottoman, Meñli I Giray bị bắt và bị giam cầm tại Istanbul. Người Thổ Nhĩ Kỳ quan tâm đến việc trục xuất người Genova hơn là cầm quyền Crimea, Nur Devlet được thả ra và trở thành khan như một chư hầu và phụ lưu của người Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1476, lợi dụng tình huống Nur Devlet đi vắng, Janibeg (cháu trai của Ahmed Khan bin Küchük) đã xâm chiếm Crimea tự lập mình thành khan, sang năm sau, Nur Devlet đã trục xuất Janibeg để giành lại ngai vàng lần thứ tư. Năm 1478, Nur Devlet lại bị mất ngôi bởi Meñli I Giray, ông chạy sang Ba Lan-Lítva, đến năm 1486 ông trở thành quân chủ của Hãn quốc Kassimov và cai trị ở đây cho đến năm 1490.
phải|nhỏ|181x181px|Meñli I Giray chấp nhận làm chư hầu của sultan [[Bayezid II]] Năm 1467, Meñli I Giray vừa chiếm được ngôi báu từ tay người anh em Nur Devlet thì đã bị đánh bại, ông chạy trốn đến Genova tại Kaffa. Năm 1469, Meñli I Giray được một phái đoàn của beys ủng hộ, đã đánh đuổi Nur Devlet lần thứ hai để tái chiếm ngai vàng. Năm 1475, Meñli I Giray bị các quý tộc phế truất, họ ủng lập Hayder Khan Girai trở lại làm khan lần thứ hai, Meñli I Giray chạy trốn đến Kaffa. Ít lâu sau, đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ đem quân tấn công, Nur Devlet được phóng thích để làm khan lần thứ ba và Meñli I Giray bị bắt được đưa về Istanbul, còn Hayder Khan Girai bị buộc phải rút khỏi chính trường. Từ năm 1473, Eminek trở thành người đứng đầu tộc Shirin, nơi giữ bán đảo phía đông Crimea, ông ta trở thành nhân vật quyền lực thứ hai trong cả nước và thường xuyên thù địch với Meñli I Giray. Năm 1477, Eminek không hài lòng với việc cai trị của Nur Devlet, ông ta viết thư cho sultan Thổ Nhĩ Kỳ yêu cầu phục hồi Meñli I Giray. Vào mùa xuân năm 1478, Meñli I Giray được thả ra và đến Crimea cùng với một hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ, Nur Devlet trốn sang Ba Lan-Litva lưu vong.
Vào mùa xuân năm 1584, quốc vương Ottoman Murad III đã loại bỏ Crimean Khan Mehmed II Geray khỏi ngai vàng và bổ nhiệm em trai ông này là İslâm II Giray làm khan mới, duyên cớ vụ việc bắt đầu từ khi Mehmed II Geray từ chối tuân theo các sắc lệnh của Quốc vương, đã vậy còn đem quân bao vây thành phố Kefe. Tháng năm năm đó, İslâm II Giray đổ bộ với quân đội của Janissaries Thổ Nhĩ Kỳ tràn đến Kefe, hầu hết các Murzas Crimean, dẫn đầu bởi Ali-bey Shirin, rời Mehmed II Geray và chuyển sang ủng hộ khan mới, lòng trung thành với Mehmed II Gerai chỉ còn giữ lại bởi một tộc người Mansurs. Khan Mehmed II Gerai bị lật đổ, chạy trốn khỏi Kefe, dự định đến Nogai Horde để tập hợp lực lượng mới ở đó để tiếp tục cuộc đấu tranh, nhưng khi chạy đến vùng lân cận Perekop (Or-Kapa) ông ta gặp phục kích chặn lại và siết cổ đến chết. Con trai Mehmed II Gerai là Saadet II Gerai quyết tâm nổi loạn để báo thù rửa hận cho cha, đứng đầu đội quân Nogais gồm 15.000 người, đã xông sâu vào bán đảo Crimea, tiếp cận Bakhchisarai và bao vây thủ đô rất gắt gao. Cuộc bao vây kéo dài bảy ngày, İslâm II Giray liệu thế không cự nổi đành chạy trốn từ Bakhchisaray đến Balaklava vào ban đêm, từ nơi ông chuyển đến Kefe, người Nogais cố gắng bám đuổi ráo riết nhưng không thể bắt kịp. Saadet II Gerai chiếm Bakhchisarai, thu gom toàn bộ ngân khố của Khan, tuyên bố phế truất İslâm II Giray, tự xưng là khan mới. İslâm II Giray chạy sang đế quốc Ottoman ở Istanbul nhờ sự hỗ trợ quân sự trong cuộc chiến chống lại cháu trai của mình, sultan Murad III ra lệnh cho Kefin Bey dẫn quân cứu viện. Saadet II Gerai thấy tình hình bất ổn đã chủ động điều binh bao vây pháo đài Kefah của Thổ Nhĩ Kỳ, nơi Khan İslâm II Giray bị lật đổ, cuộc bao vây kéo dài hai tháng rưỡi, chiến sự giằng co bất phân thắng bại. Mùa thu năm đó, một đội quân Thổ Nhĩ Kỳ đã đến Kefe, quân đội Nogai núng thế đã buộc phải rút lui khỏi Kefe, trong trận chiến khốc liệt ở Thung lũng Indol, Saadet II Gerai đã bị đánh bại hoàn toàn. Sau khi İslâm II Giray phục bích, Saadet II Gerai vẫn không từ bỏ thỉnh thoảng lại nổi loạn nhưng đều bất thành, cuối cùng đã chạy sang Nga La Tư đầu quân làm đến chức thống đốc xứ Astrakhan.
phải|nhỏ|229x229px|Ğazı II Giray Năm 1596, đế quốc Ottoman hủy bỏ Ğazı II Giray để ủng hộ em trai ông là Fetih I Giray sau khi nghe theo lời khuyên của Cığalazade Yusuf Sinan Pasha. Trước đó, Ğazı II Giray và Fetih I Giray lên đường cho một chiến dịch ở Hungary, ông chia lực lượng của mình và ở lại Wallachia để đối phó với một số phiến quân và gửi Fetih I Giray cùng 20.000 người tới Hungary, Fetih I Giray đã gặp Sultan Murad III ở đây. Fetih I Giray tham gia cùng Murad III trong cuộc bao vây Eger ở phía đông bắc Hungary, sau khi địa điểm được thực hiện, vào tháng 10 năm 1596, một đội quân Habsburg lớn đã xuất hiện và gần như tới được lều của Quốc vương khi Fetih I Giray và Cığalazade Yusuf Sinan Pasha (Đại đô đốc của Hải quân Ottoman) tấn công họ ở phía sau, người Áo phải đối mặt xung quanh và điều này cho phép người Thổ đánh bại họ. Như một phần thưởng, Chigalazade Yusuf Sinan Pasha đã trở thành đại tể tướng, Fetih I Giray được bổ nhiệm là khan của Crimea thay cho Ğazı II Giray, Ğazı II Giray đã gửi một lá thư cho sultan tuyên bố rằng ông bị bận tâm bởi sự bảo vệ của Wallachia từ Michael the Brave và việc ông bị sa thải là không công bằng. Fetih I Giray xây dựng mạng lưới những người ủng hộ của mình xung quanh người thân của Selamet Giray và Baht Giray, nhưng ảnh hưởng của ông này vẫn còn hạn chế và quân đội Tatar yêu cầu đưa khan cũ trở lại, Cığalazade Yusuf Sinan Pasha bị cách chức chỉ 20 ngày sau khi cuộc hẹn của ông làm phức tạp thêm tình hình, vị tể tướng mới Damat Ibrahim Pasha ủng hộ ý tưởng khôi phục khan cũ, triều đại ba tháng của Fetih I Giray vì thế bị cắt ngắn và Ğazı II Giray lấy lại quyền kiểm soát khanate vào đầu năm 1597.
Năm 1623, Mehmed III Giray làm cuộc chính biến, lật đổ sự thống trị của Canibek Girej. Năm 1624, ông được quân đội Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ phục bích, nhưng chẳng bao lâu Mehmed III Giray đã đánh bại họ trong trận chiến Sary-Su, thành thử Canibek Girej lại bị mất ngôi lần thứ hai.
Năm 1624, quyền lực của Mehmed III Giray bị gián đoạn bởi sự trở lại của Canibek Girej, nhưng rất nhanh chóng ông đã trở lại đánh bại người tiền nhiệm để đăng cơ lần thứ hai. Khi mới lên ngôi, thấy rằng đất nước đã bị dày vò trong nhiều năm bởi xung đột của bei, Mehmed III Giray đã đưa ra sự cai trị chuyên quyền theo mô hình của Sultan, phản đối sự can thiệp của đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ vào các vấn đề của Crimea và tổ chức một cuộc phòng thủ chống lại một nỗ lực của người Thổ Nhĩ Kỳ nhằm lật đổ mình. Do đó, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman đã cố gắng trả lại ngôi vị cho Canibek Girej, nhưng Mehmed III Giray đánh bại họ trong trận chiến Sary-Su, Canibek Girej buộc phải lưu vong sang Thổ Nhĩ Kỳ.
Năm 1644, do chính sách đối ngoại của Mehmed IV Giray không được tốt, cho nên sau khi nước Nga Sa hoàng khuất phục một phần Crimea, Mehmed IV Gerai đã bị người Thổ Nhĩ Kỳ cách chức, triệu tập tới Istanbul và bị đày đến đảo Rhodes. Crimean Khan mới được bổ nhiệm có tên Islam III Giray, anh trai ông, Mehmed IV Giray đã sống mười năm lưu vong ở Rhodes. Năm 1654, Islam III Giray từ trần, Mehmed IV Giray được đế chế Ottoman đón về phục bích.
Năm 1677, Selim I Giray khởi binh giúp người hetman thân Thổ Nhĩ Kỳ của Ukraine Petro Doroshenko trong cuộc chiến chống lại Moscow và Warsaw, ông bị Sultan loại bỏ khỏi ngai vàng vì những thất bại quân sự ở cuộc vây hãm Chyhyryn (miền trung Ukraina ngày nay) năm 1678, Murad Geray được đưa lên thay thế. Năm 1683, Haji II Gerai được thành lập trên ngai vàng của Khanean Crimean, Murad Geray tuân theo sắc lệnh của sultan Ottoman đến sống ở Rumelia cho đến cuối đời. . Haji II Gerai hủy các khoản thanh toán bằng tiền mặt do các quan chức từ thu nhập của Khan và từ hỗ trợ tài chính nhận được ở Crimea từ Istanbul, bằng cách này, người Khan phản đối mạnh mẽ cả bộ lạc và quý tộc để phục vụ. Ngoài ra, ông ta lên kế hoạch thực hiện các cuộc đàn áp chống lại gia tộc Shirin, gây ra sự kháng cự mở, do vậy Haji II Gerai trở nên rất không được lòng mọi người, gây ra sự trớ trêu xấu xa với sự nhỏ bé và keo kiệt của mình. Phiến quân Bey, hợp nhất với đại diện của giới quý tộc, đã tiếp cận Bakhchisarai và chiếm giữ cung điện của Khan, sau khi trục xuất Haji II Gerai khỏi thủ đô, họ đã cử đại diện tới Istanbul với yêu cầu đưa Selim I Giray trở lại ngai vàng. Trong cuộc đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ, Selim I Giray xua quân đập tan tác quân Áo tại xứ Bulgaria và quân Nga tại xứ Ukraina, nhưng khi Hoàng đế nhà Ottoman bổ nhiệm Köprülü Mustafa Pasha làm Đại Vizia, sự bất đồng quan điểm giữa hai người đã khiến cho Selim I thoái ngôi Hãn vương, ngoài ra thì tin tức về cái chết của con trai ông trong chiến tranh cũng là một lý do khác khiến ông quyết định từ chức. Trong thời gian Selim I Giray đi hành hương, một sự cố lớn diễn ra với triều đình Ottoman, quân Áo đánh tan quân Ottoman trong trận chiến Köprülü, quan Đại Vizia Mustafa Pasha tử trận. Trên đường về quê nhà, vào năm 1692, tại kinh đô Constantinopolis, ông lại được tấn phong làm Hãn vương. Trong triều đại thứ ba, ông tiếp tục xua quân đánh quân Nga của Nga hoàng Pyotr I, cuộc chiến tranh Nga-Áo-Thổ kết thúc với Hiệp ước Karlowitz (1699) và Hiệp ước Constantinopolis (1700). Sau khi Hiệp ước Karlowitz được ký kết, Selim I Giray lại về hưu, ông sinh sống tại một nông trại ở Silivri (vùng ngoại ô thành phố İstanbul ngày nay). Người Cossacks tấn công Crimea một mặt, Sultan Thổ Nhĩ Kỳ yêu cầu Selim I Giray phải đến trợ giúp cho lực lượng Ottoman ở bên kia Balkan, do đó ông trở lại làm Khan lần thứ tư vào năm 1702 cho đến khi qua đời vào năm 1704.
Năm 1702, Devlet II Giray được Selim I Giray giới thiệu để thay thế mình, trong triều đại đầu tiên, ông đã phải đối mặt với một cuộc xung đột nổ ra giữa các anh em của mình cho vấn đề Kalga Nureddin. Một người tham gia tranh chấp, Goran Gaza, đã trốn đến Budzhak và ở đó tập trung xung quanh một nohaytsiv nổi loạn có ý định rời khỏi sự phục tùng của Crimea, cuộc nổi loạn này đã bị Devlet II Giray đàn áp. Nhưng Đế quốc Ottoman đã ký hòa bình với Moscow, bỏ qua mọi cảnh báo của Devlet II Giray, người đã báo cáo về kế hoạch của Pyotr I tiếp tục chiến tranh ở miền nam, Devlet II Giray đã cố gắng tổ chức chống lại ý chí của chiến dịch cảnh báo sultan chống lại người Nga đã tập hợp một đội quân lớn, nhưng sultan ngay lập tức tước bỏ quyền lực của ông, khôi phục ngai vàng của Selim I Giray. Năm 1704, Selim I Giray lánh xa trần thế, con trai là Ghazi III Giray kế nghiệp. Năm 1707, đại sứ Nga tại Istanbul đã phàn nàn rằng Ghazi III Giray ủng hộ Nogis Cuba, người đã phát động các cuộc tấn công cướp bóc vào miền nam nước Nga, Ghazi III Giray bị bãi bỏ và thay thế bằng người anh em Qaplan I Giray. Cuối năm 1708, Qaplan I Giray hành quân vào Bắc Kavkaz với một đội quân lớn để nghiền nát lũ Kabards nổi loạn, nhưng bị đánh bại thảm khốc và một số thủ lĩnh của tộc Tatar đã mất, vì sự thất bại và nơi ẩn náu của người Cossacks chạy trốn khỏi Sa hoàng Nga Pyotr I, sultan Thổ Nhĩ Kỳ đã thay thế ông ta bằng việc đưa Devlet II Giray phục bích vào đầu năm 1709. phải|nhỏ|270x270px|Qaplan I Giray
Năm 1708, Qaplan I Giray thất bại trong một trận chiến, ông bị sultan Thổ Nhĩ Kỳ cách chức đưa ông đi lưu vong ở Rhodes, can tội dám xin tị nạn cho một nhóm người Cossacks trốn khỏi Pyotr I đại đế, người anh trai Devlet II Giray được đưa trở về phục vị vào đầu năm 1709. Năm 1713, do vấn đề được đại diện bởi vua Charles XII của Thụy Điển, sau khi bị người Nga đánh bại, đã lánh nạn trên lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ và trốn tránh sự kiểm soát của Ottoman. Ahmed III tức giận loại bỏ Devlet II Giray, đày ông này ra hòn đảo Rhodes ở biển Aegea, khôi phục Qaplan I Giray lên ngai vàng lần thứ hai. Năm 1716, Qaplan I Giray phải đối phó với các cuộc nổi dậy của các nữ tu, những người ngăn cản ông tham gia chiến dịch của Áo, và vì lý do đó, ông đã bị cách chức vào cuối tháng 11, người thay thế là Devlet III Giray. Bốn tháng sau, sang đầu năm 1717, sultan Thổ Nhĩ Kỳ lại phế truất Devlet III Giray, đưa Saadet IV Giray lên làm Hãn vương. Năm 1724, Saadet IV Giray cãi nhau với Hadji Jan Temur, người quyền lực của tộc Shirin mà ông ta đã phế truất, những phần tử ủng hộ Hadji Jan Temur không ngần ngại tấn công Saadet IV Giray trong cung điện của ông ta, họ đã trục xuất thành công Saadet IV Giray để tôn lập anh trai ông ta là Meñli II Giray làm quân chủ. Năm 1730, sultan mới Mahmud I đăng cơ, quyết định bãi nhiệm Meñli II Giray, đưa Qaplan I Giray trở lại cầm quyền lần thứ ba.
phải|nhỏ|180x180px|khu lăng mộ của Meñli II Giray Năm 1730, theo sắc lệnh của sultan Mahmud I, Meñli II Giray từ chức để bàn giao quyền lực cho cựu hãn vương Qaplan I Giray. Năm 1736, quân đội Nga đã phát động một cuộc tấn công vào Crimea, gây ra nhiều thương vong và hủy diệt (đặc biệt là thủ đô Bakhchisaray đã bị đốt cháy cùng với cung điện khan Kezlev). Qaplan I Giray lúc đó đang chỉ huy chiến dịch chống Ba Tư, theo lệnh của Sultan, vội vã trở lại Crimea, nhưng vì sự ganh đua và mất đoàn kết trong quân đội Crimea, ông ta không thể tổ chức phòng thủ một cách hợp lý, quân Nga rời Crimea chỉ vì một dịch bệnh. Sultan tức giận loại bỏ khỏi quyền lực Qaplan I Giray, gửi ông ta đến Thổ Nhĩ Kỳ, dựng Fetih II Gerai lên làm khan mới. Sau hai thất bại thảm khốc vào các 1736 và 1737 trước đế quốc Nga, chính phủ Ottoman quyết định đưa trở lại quyền lực một người đàn ông đã từng chứng tỏ khả năng phi thường của mình là một người cai trị, đó chính là Meñli II Giray, Fetih II Gerai bị bãi nhiệm. Việc tái bổ nhiệm Khan trong một cuộc khủng hoảng sâu sắc do cuộc xâm lược của Nga và sự bất lực của hai người tiền nhiệm của ông để đối đầu với họ một cách hiệu quả, Meñli II Giray đã khéo léo tổ chức phòng thủ và, trong nỗ lực thứ ba của Nga để chiếm Crimea, đã đẩy lùi nó khỏi Perekop.
Năm 1756, vì một lý do không rõ ràng, nằm trong do mưu đồ của Istanbul, sultan Osman III đã yêu cầu Arslan Giray rời khỏi vị trí của Khan và thay thế ông bằng Halim Girai, Arslan Giray chuyển đến Chios cư trú. Năm 1758, Qırım Giray (nhân vật có 50.000 quân có vũ trang trong thời gian đó) đã viết một lá thư cho sultan yêu cầu thay thế khan bởi lý do bất mãn trong quần chúng, Mustafa III tránh cuộc nổi dậy bằng cách chọn giải pháp đơn giản nhất, tước đi quyền lực của Qırım Giray và bổ nhiệm Qırım Giray vào vị trí này. Năm 1764, Selim III Giray thế chân Qırım Giray, đến năm 1767 thì Arslan Giray được cài đặt lại là Khan, nhưng ông đã chết trên đường đến Crimea, tại thành phố Kausani của Moldova. phải|nhỏ|214x214px|khu lăng mộ của Qırım Giray
Năm 1764, Qırım Giray đã làm theo chỉ dẫn của Sultan du hành tới Istanbul, nhưng mối thù của ông đã được chứng minh là hợp lý vì ông đã từ chức, Selim III Giray lên cầm quyền. Năm 1767, Selim III Giray bị cách chức, Arslan Giray chết khi chưa kịp phục tích, Maxim Giray lên ngôi chưa đầy một năm cũng bị bãi nhiệm, do đó Qırım Giray được phép trở lại làm Khan lần thứ hai vào đầu năm 1768. Lúc đó, với sự bùng nổ của cuộc chiến tranh Nga La Tư-Thổ Nhĩ Kỳ, Qırım Giray đã giúp quân đội Thổ Nhĩ Kỳ với hai trăm nghìn Tatars, nhưng sau các cuộc tấn công ban đầu, quân đội chính quy của Nga và ưu thế công nghệ của nó đã xuất hiện, tổ chức của nó đã sớm trở nên rõ ràng. Thất bại trong các cuộc chiến của Sultan không còn giá trị với Qırım Giray, ông đã bị đầu độc chết vào đầu năm 1769 ở Kausani, Moldavia.
Năm 1767, Selim III Giray ra lệnh trục xuất lãnh sự Nga ở Bacchiszerai (nhưng sau đó cho phép mình bị mua chuộc), kêu gọi Sultan Thổ Nhĩ Kỳ liên minh với đế quốc Áo và lập một hiệp ước chống Nga và yêu cầu Sa hoàng phá hủy pháo đài của họ ở vùng đất của người Kabardia. Nhưng Sultan lại bất đồng quan điểm, không muốn khiêu khích người Nga, nên đã bãi nhiệm ông rồi gọi Arslan Giray trở lại phục tịch. Tuy nhiên, Arslan Giray chưa đến Crimea thì ốm chết ngang đường, Maxim Giray thay thế được một năm thì cũng bị cách chức, Qırım Giray được điều động làm Khan mới vào đầu năm 1768. Qırım Giray thua trận bị đầu độc chết năm 1769, Devlet IV Giray lên ngôi, nhưng chỉ một năm sau ông này lại bị hạ bệ, Kaplan II Giray nắm quyền trong vài tháng thì cũng bị sa thải, Selim III Giray trở lại làm Khan lần thứ nhì.
Năm 1768, trong lúc cuộc chiến tranh Nga-Thổ đang bước vào thời kỳ cao điểm nhất, Maqsud Giray bị sultan cách chức, Qırım Giray được triệu hồi phục vị. Năm 1769, Qırım Giray thất bại bị đầu độc chết, Devlet IV Giray kế tục lãnh đạo việc chống Nga cho đến năm 1770 thì lại bị thay thế bởi Kaplan II Giray trước khi Selim III Giray trở về làm Khan lần thứ hai. Năm 1771, Selim III Giray lại bị Sultan phế truất và Maqsud Giray tái đăng cơ, tuy nhiên cũng chỉ hơn một năm ông lại bị bãi nhiệm.
Năm 1782, Bahadır II Giray được người Nga công nhận là Khan, vì Şahin Giray can tội chống đối lại chính phủ Nga, chủ trương giành độc lập cho Hãn quốc Krym. Cuối năm ấy, lực lượng ủng hộ Şahin Giray đã đánh đuổi được Bahadır II Giray để chiếm lại ngai vàng, nhưng Şahin Giray cũng không thể chịu nổi áp lực rất lớn từ đế quốc Nga và đối mặt với sự thất bại không thể tránh khỏi, ông đã đồng ý với một đề nghị của Nga để kết hợp khanate vào Đế quốc Nga vào năm 1783, chấm dứt sự tồn tại của Hãn quốc Krym. Sau đó, Şahin Giray buộc phải chuyển đến Saint Petersburg, sống dưới sự quản thúc tại gia, qua một thời gian, ông được phép di cư tới Edirne và ở đó cho đến hết đời.
Hãn quốc Kazan và Hãn quốc Krym
Năm 1524, Sahib I Giray tuyên bố mình là chư hầu của đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền Moscow đã gửi một đội quân khổng lồ dưới thời Vasili III Ivanovich tràn ngập khắp lãnh thổ Hãn quốc Kazan, Sahib I Giray chống cự không nổi phải bỏ trốn, ông được thay thế bởi Safa Giray. Sahib I Giray lưu vong ở Hãn quốc Krym, ông bị Khan Saadet I Giray giam giữ trong vòng nửa năm, ông được thả ra và hỗ trợ Saadet I Giray chống lại cháu trai nổi loạn của Khan là Islyam I Giray. Trong những năm 1525–1526 và 1528–1530, Sahib I Giray là Kalga của Saadet I Giray, năm 1531 ông đã giúp Khan đánh bại tộc Shirin, do đó uy tín của ông ở đây càng ngày càng nâng cao. Năm 1532, Saadet I Giray đã tự nguyện từ bỏ quyền khanship và rời đến Istanbul, Sahib I Giray được tuyên bố là Khan, nhưng vị sultan Thổ Nhĩ Kỳ Suleiman đại đế do không nhận ra ông nên vào mùa thu đã bổ nhiệm İslâm I Giray là Crimean khan. Sahib I Giray đến với quân đội Thổ Nhĩ Kỳ và được quý tộc Crimea công nhận, İslâm I Giray sau khi trị vì năm tháng, đã buộc phải thoái vị để trở thành Kalga của Saadet I Giray và được trao cho Perekop và Ochakov.
Stroncone
Stroncone là một đô thị ở tỉnh Terni trong vùng Umbria của Ý, có cự ly khoảng 70 km về phía đông nam của Perugia và khoảng 8 km về phía nam của Terni. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.698 người và diện tích là 71,4 km².
Đô thị Stroncone có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Vasciano, Aguzzo, Finocchietovà Coppe.
Stroncone giáp các đô thị: Calvi dell'Umbria, Configni, Cottanello, Greccio, Narni, Otricoli, Rieti, Terni.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Terni Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Umbria
Celerena extraluteata
Celerena extraluteata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Celerena
Dioscorea inopinata
Dioscorea inopinata là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được Prain & Burkill mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
I Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
Nghiêm
Nghiêm là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á, gồm người Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 嚴 , giản thể: 严, bính âm: yán) và Triều Tiên (Hangul:엄, Hanja: 嚴, Romaja quốc ngữ: Yeom).
Ở Việt Nam hiện nay, họ Nghiêm có ở nhiều địa phương. Lịch sử họ Nghiêm xuất hiện từ khá lâu tại kinh thành Thăng Long vào cuối thời Tiền Lê đầu thời Lý. Hậu duệ định cư tại thôn Đỗ Xá, xã Lan Đình, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn trấn Kinh Bắc (nay là thôn Quan Độ, xã Văn Môn, Yên Phong, Bắc Ninh). Trong suốt lịch sử triều Lý, vào giai đoạn đầu dòng họ đều làm quan sinh sống tại kinh thành Thăng Long, về sau, con cháu có di cư đến nơi khác nhưng phần lớn vẫn sinh sống tại quê nhà. Thời Lý là giai đoạn họ Nghiêm có nhiều hiền tài nhất, làm quan chức cao, làm việc thường trực trong triều và đương thời rất được thiên hạ ngợi ca.
Họ Nghiêm tại Việt Nam
Ở Việt Nam, theo các nguồn tư liệu cổ nhất, họ Nghiêm xuất hiện khá lâu tại Kinh thành Thăng Long, giai đoạn đầu thời Lý.
Họ Nghiêm tại Trung Quốc
Ở Trung Quốc, họ Nghiêm xuất phát từ họ Trang, bắt ngồn từ dòng tộc của Sở Trang Vương (Hùng Lữ (熊旅)) nước Sở. Theo Nguyên Hà Tính Toản, khi Sở Trang Vương mất(năm 591 TCN), con cháu đã nhận tên Trang làm tên họ. Theo Tính Thị Khảo Lược, vì tránh tên húy của Hán Minh Đế (57-75) nên ông Trang Quang đã đổi sang họ Nghiêm. Từ đó nảy sinh dòng họ Nghiêm tại Trung Quốc.
Các nhánh họ Nghiêm
Tại Việt Nam, họ Nghiêm có ở khá nhiều nơi khắp cả nước, chủ yếu ở Bắc Ninh, Hà Nội (Hà Tây cũ), Hải Phòng và một số địa phương.
Liên kết ngoài
Thể loại:Họ người Việt Nam Thể loại:Họ người Trung Quốc Thể loại:Họ người Triều Tiên
Persea liebmannii
Persea liebmannii là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Mez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Chuột lang Abyssinia
300px|nhỏ|phải|Chuột lang Abyssinia Chuột lang Abyssinia (tiếng Anh: Abyssinian guinea pig) là một giống chuột lang (guinea pig) tương đối phổ biến như là một vật nuôi và động vật trình diễn. Tên gọi chuột lang Abyssinia được đặt ra không giống với các giống chuột lang khác bởi lớp lông của nó, được đánh dấu bằng các vòng xoắn phát triển vọt ra hoặc các lông nheo được gọi là hoa hồng.
Lịch sử
Chuột lang Abyssinia là một trong những giống chuột lang cổ xưa nhất. Mặc dù tên của nó như vậy nhưng nó không bắt nguồn từ vùng đất cổ Abyssinia (mà bây giờ là Ethiopia). Nguồn gốc thực sự của tên nó không được biết, mặc dù nó được biết là có nguồn gốc ở Nam Mỹ. Những con chuột lang Abyssinia đã thu hút nhiều sự chú ý như một cuộc triển lãm trong nước Anh thời Victoria do lớp lông khoác độc đáo của nó.
Đặc điểm
Chuột lang Abyssinia được đánh giá cao ngoài những con chuột lang khác bằng bộ lông độc đáo của nó. Lông của một con Abyssinian dài khoảng một inch rưỡi và được đánh dấu bằng các vòng xoăn của tóc được gọi là hoa hồng. Những con chuột lang Abyssinian phải có những dấu hoa thị có số chẵn. Những con có tiêu chuẩn chất lượng sẽ có tám hoặc mười bộ rết khác biệt: một trên mỗi vai, hai hoặc bốn ở mặt sau, một trên mỗi hông, và hai trên mông.
Giống lông có nhiều màu sắc và hoa văn, bao gồm cả lông cá rồng, lông đuôi, màu lông, và một phần màu. Tuy nhiên, rất khó để tạo ra một Abyssinia với những hoa hồng lý tưởng, và chất lượng vật nuôi có áo không hoàn hảo. Một con chuột lang Abyssinia cũng cần được chăm sóc đặc biệt bởi vì tính chất độc đáo của bộ lông của nó. Abyssinia được miêu tả là tràn đầy năng lượng hơn hầu hết các giống chuột lang khác, nhưng dễ huấn luyện hơn do tính chất tò mò của nó.
Sức khoẻ của chúng tương đối tốt, những con chuột lang Abyssinia yêu cầu thường xuyên được chải lông để giữ cho lớp lông của nó khỏi bị rối. Với một màu đen phủ phấn của Abyssinia thì màu này liên quan đến các khiếm khuyết gây chết. Hai loài Abyssinia không được lai tạo bởi vì chúng sẽ tạo ra những đứa con có các vấn đề di truyền liên quan đến gen trắng tạo ra màu sắc.
Tham khảo
Thể loại:Giống vật nuôi Thể loại:Chi Chuột lang
Canis latrans jamesi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Habronestes hooperi
Habronestes hooperi là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Habronestes. Habronestes hooperi được Barbara C. Baehr miêu tả năm 2008.
Tham khảo
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Habronestes
Mẫu thần
Mẫu thần (Mother goddess/Nữ thần mẹ) là một nữ thần được nhân cách hóa từ hình tượng của một bà mẹ với các khía cạnh tình mẫu tử, mẫu hệ, khả năng sinh đẻ, sự sáng tạo sinh sôi ra loài người, sự hủy diệt hoặc hiện thân của sự ân sủng, phước lành được mẹ thiên nhiên, mẹ trái đất ban cho con người. Mẫu thần hiện diện trong tín ngưỡng dân gian, tôn giáo, thần thoại, truyền thuyết văn hóa gắn với chế độ mẫu hệ trong lịch sử loài người.
Hiện diện
300px|nhỏ|phải|Nữ thần mẹ Nut của Ai Cập Dấu tích của một vị Nữ thần mẹ đã được James Mellaart khám phá từ một loạt cuộc khai quật tại Çatalhöyük, phía bắc của dãy núi Taurus trong một vùng nông nghiệp màu mỡ Nam Anatolia trong giai đoạn năm 1961 đến 1965 đã phát hiện rất nhiều bức tượng mà Mellaart cho rằng tượng trưng cho một nữ thần Vĩ đại của một nền văn hóa mẫu hệ, vị nữ thần này ngồi bên cạnh hai con sư tử cái, được tìm thấy trong một thùng đựng ngũ cốc cho thấy sự bảo hộ mùa màng và ngũ cốc vốn là nguồn sống của con người và vật nuôi. Ngoài ra còn có một số lượng lớn các bức tượng nhỏ không có giới tính, mà Mellaart coi là điển hình cho một xã hội do phụ nữ thống trị đó là nhấn mạnh vào tình dục trong nghệ thuật luôn gắn liền với sự thôi thúc và ham muốn của nam giới. Nhà khảo cổ học Marija Gimbutas ủng hộ quan điểm cho rằng có thể có chế độ mẫu hệ và sùng bái nữ thần mẹ đã làm phát sinh tín ngưỡng thờ Mẫu hiện đại với các cuộc hành hương hàng năm được tổ chức tại Çatalhöyük.