cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hoàng tử
Các triều đại Thảo nguyên
Những người Mông Cổ Minh kỳ này về cơ bản đều là Vương công quý tộc, lịch sử của họ là Thủ lĩnh hoặc hậu duệ những Thủ lĩnh của một bộ tộc độc lập khi trước và sau quy phụ triều Thanh, hoặc bị bại trận mà phải phụ thuộc vào triều Thanh. Cho nên, xuất thân của họ có thể ngang Hoàng tử hoặc Vương tử, lại có giữ gìn lối ăn mặc du mục gốc, gần gũi với hình ảnh Mông Cổ nguyên bản. Bên cạnh Tam phiên thời Sơ kỳ, thực tế các Vương công thuộc Mông Cổ Minh kỳ cũng là "Thân vương khác họ" được duy trì trong lịch sử triều Thanh. Cũng vì lý do này, các đời Hoàng đế triều Thanh luôn có ít nhất một Hoàng nữ hoặc Tông nữ Cách cách, được phong tước hiệu Công chúa và gả cho Vương công Mông Cổ hoặc người kế tục tước vị của họ. Bản thân hoàng tộc Ái Tân Giác La của triều Thanh cũng duy trì huyết thống Mông Cổ qua Hiếu Trang Văn Hoàng hậu, thuộc dòng dõi Khoa Nhĩ Thấm, có liên quan về huyết thống với các Hoàng đế nhà Nguyên và Thành Cát Tư Hãn. Một dạng khác là Đạt Ngõa Tề, người từng là Khả hãn của Hãn quốc Chuẩn Cát Nhĩ, sau binh bại mà bản thân cùng con cháu được thế tập tước hiệu Xước La Tư (綽羅斯) và được giữ lại kinh.
Trong khi đó, tuy cùng là Mông Cổ nhưng những người thuộc Mông Cổ Bát kỳ đã "thuần phục" nội trướng của Thanh triều và được trú ngụ theo quy chế Bát Kỳ tại kinh thành, do vậy đã bị Mãn hóa về ngôn ngữ lẫn phong tục. Đối lập với Ngoại phiên Mông Cổ và tương tự Mông Cổ Bát kỳ chính là Nội thuộc Mông Cổ (內屬蒙古), những bộ lạc Mông Cổ đã chịu quản lý trực tiếp bởi triều Thanh, điểm khác biệt là những người thuộc biên chế này vẫn giữ biên chế bộ lạc ở địa phương, tương đương quận hoặc huyện, thay vì được đưa vào Mông Cổ Bát kỳ, ví dụ cho trường hợp này có bộ tộc Sát Cáp Nhĩ.
Việt Nam
Trong lịch sử Việt Nam, thời kỳ trước khi các triều đại mang hướng Hoa Hạ xuất hiện cũng không có ghi chép gì quá đặc biệt. Thời huyền huyễn Hùng vương, căn cứ Lĩnh Nam chích quái cùng Đại Việt sử ký toàn thư đều có ghi chép:「"Vương tử gọi là Quan lang"; 王子曰官郎」, nhưng những thông tin này đều đã bị Hán hóa bởi các triều đại sau, bản chất thật sự của nó không rõ ràng. Kể từ thời nhà Đinh về sau, Việt Nam áp dụng chế độ mô phỏng Trung Hoa, các vị Vua xưng Hoàng đế, dùng lễ pháp Thiên tử đứng đầu các chư hầu, cho nên các con của Vua đều xưng Hoàng tử.
Trong đó các tước Vương chiếm nhiều nhất, phong Hầu cho các Hoàng tử thì đa phần do Hoàng tử xuất thân thấp, hoặc là hậu duệ của Hoàng tử. Các triều đại ban đầu cũng phong Vương cho tất cả các Hoàng tử, như Lê Đại Hành tiến hành phong Vương cho các con trai, riêng các con trai lớn như Hoàng thái tử Lê Long Thâu cùng Lê Long Đĩnh có hiện tượng phong "Đại vương", vị thứ cao hơn Vương tước thông thường. Thời nhà Lý, có hiện tượng nhiều Hoàng hậu, do vậy các "Đích tử" do Hoàng hậu sinh ra đều phong làm "Vương", mà các con do Phi tần sinh ra đều phong tước Hầu, không xuất hiện vị hiệu "Đại vương" như thời Tiền Lê. Nhà Tiền Lê và Lý cũng có tình trạng phong tước Vương cho Trữ quân, như Lý Thái Tông vốn có tước "Khai Thiên vương", Lý Thánh Tông vốn có tước "Khai Hoàng vương" khi chưa lên ngôi. Sang đến nhà Trần, Hoàng đích trưởng tử làm Hoàng thái tử, cư ở Đông cung mà không thụ tước, các Hoàng tử khác thường đều phong Vương, các Hoàng thứ tử có mẹ xuất thân thấp thì phong "Thượng vị Hầu", các con trưởng thừa kế của Hoàng tử Vương lại phong "Vương" như cha, còn lại phong "Thượng vị Hầu" như các Hoàng thứ tử. Ngoài ra, triều Trần còn cho khôi phục lại tước hiệu "Đại vương", nhưng thường dùng cho anh em trai của Hoàng đế, hoặc là truy phong sau khi mất.
Huy hiệu tước phong Vương của các Hoàng tử từ Trần về trước căn bản là mỹ tự, ví dụ như "Khai Thiên vương" rồi "Phụng Càn vương"; cá biệt có Trần Liễu thụ phong thực ấp lấy tên một ấm phong làm hiệu, gọi là "An Sinh vương"; hoặc mang tên Tiểu quốc nhưng chỉ tượng trưng như Đinh Toàn thụ phong "Vệ vương", hai Hoàng tử Thiệu Lý cùng Thiệu Huân của Long Đĩnh được phong "Sở vương" bên Tả và "Hán vương" bên Hữu,... Triều đình Việt Nam các triều Tiền Lê cùng Lý đều áp dụng thực ấp, đa phần là quận, huyện hoặc hương xã gộp lại để gia phong. Các Hoàng tử đều có thực quyền nhất định tại các ấp phong mà mình quản lý, thỉnh thoảng mới cần vào chầu, đến nỗi Thái tử Lê Long Việt giành ngôi trong 8 tháng rồi bị Lê Long Đĩnh giết chết, Lý Thái Tông phải trải qua "Họa Tam vương" vất vả mới lên được bảo tọa, cũng đủ cho thấy thế lực Phiên trấn Thân vương đều mạnh mẽ. Thời nhà Trần dùng chính sách 「"Hương để"; 鄉邸」, tức "Để trạch ở hương", khi triều cận thì về kinh sư, mà không có việc thì lại trở về, như Trần Nhật Duật ở Thanh Hóa, Trần Quốc Khang ở Diễn Châu, Trần Quốc Tuấn ở Vạn Kiếp, Trần Quốc Chẩn ở Chí Linh,.v.v... So với Lê-Lý thì nhà Trần dùng Hoàng tộc nắm việc trung ương quốc gia nhiều hơn, các Tông thân có tuổi cao, thân cận với Hoàng đế thì ngoài có đất phong còn đảm nhiệm chức Tể thần, đều xưng "Quốc công" và ở lại trong kinh. Các Phiên vương Công hầu họ xa đời Trần đều tự có thế lực riêng như vậy, cho nên khi quân Mông-Nguyên vào đánh thì đều có thể nhanh nhạy huy động quân sĩ, hoặc khi Hồ Quý Ly cướp ngôi, rồi nhà Minh xâm chiếm, các Phiên hầu là Giản Định Đế cùng Trùng Quang Đế cũng có thể duy trì phản kháng chứ không bị diệt hoàn toàn, chính Lê Quý Đôn khi chép đến đây trong Đại Việt thông sử tán dương:「"Thế thì hiệu quả của Phiên vương cũng có thể thấy được"」.
Thời nhà Hậu Lê, anh em thì ít mà con cháu trong họ còn nhỏ, ít quân công, so với công thần vì giúp rập dựng quốc hiển hách, thì trong hoàng tộc nhà Lê khi ấy không có mấy ai thụ phong tước hiệu, càng miễn bàn chia đất đai trấn giữ. Sau thời đại Hồng Đức, triều Lê quy định tỉ mỉ tước hiệu Tông thân, có tình trạng lạm phong vượt hơn cả triều Minh vì hậu duệ chi xa cũng được quy định phong tước. Tuy định phong tước tỉ mỉ hơn, thế nhưng đó là bởi vì triều Lê lại không áp dụng "Thế tập võng thế", mà sớm quy định giáng phong qua các đời. Căn cứ Lịch triều hiến chương loại chí thì chia ra hậu duệ của Hoàng thái tử cùng hậu duệ của Hoàng tử, trong khi tất cả Hoàng tử phong Thân vương, thì con cái của họ cùng con cái của Hoàng thái tử cũng có phong tước xuống. Sau khi qua khỏi phạm vi thì chỉ còn giữ thân phận "Tông thân", nếu không có tiến thủ thi làm quan hoặc có công trạng thì cũng bị xét ngoài hoàng tộc. Có tổng 12 bậc dành cho hậu duệ của Hoàng thái tử và Thân vương, bao gồm:
Triều Lê khác với Lý-Trần, lại quy định lấy tên đất hiện hữu trên lãnh thổ để làm hiệu cho tước phong Vương, không hẳn chỉ là mỹ tự. Theo đó, tước Thân vương lấy 1 chữ từ tên phủ (đất phong) làm hiệu, như phủ Kiến Xương thì lấy hiệu "Kiến vương"; kế thừa Thân vương là Tự Thân vương thì lấy 2 chữ tên huyện làm hiệu, như huyện Hải Lăng thì là "Hải Lăng vương". Từ tước Công trở xuống đều lấy mỹ tự, như "Triệu Khang công", "Vũ Uy hầu", "Ninh Đức bá",.v.v.. Còn từ Tá quốc sứ trở xuống đều là chức danh vinh hàm, không dùng phong hiệu. Điều này nhằm phân biệt với tước phong của công thần, khi toàn bộ phong tước của quan viên; từ tước Quốc công, tước Quận công đến tước Nam; đều lấy tên đất làm hiệu. Trong đó hai tước Công chỉ lấy một chữ, là "X Quốc công" hoặc "Y Quận công"...
Thời Lê Thái Tông, các Hoàng tử còn nhỏ lại ít, nên còn chia đất và lấy tên đất làm phong hiệu, song vẫn không có dấu hiệu chia đất mà đều ở tại kinh sư, đến nỗi Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân tự mình làm cung biến. Từ đời Lê Thánh Tông, Tông thân Vương hầu đều được quy định tước hiệu, ban cho phủ để trạch viên làm nơi sống, đất ăn lộc đều là ruộng, gọi là "Ruộng thế nghiệp" để truyền thừa vĩnh viễn, ngoài ra còn có "Đất thế nghiệp" cùng các bãi dâu, bãi đầm, ruộng tế, hộ mắm hộ muối cùng đất ăn lộc theo hộ được gọi là "Thực phong". Tuy quy định rõ ràng hậu hĩnh đãi độ, nhưng Hoàng tử triều Lê không có hiện tượng tập tước vĩnh viễn, tuy con cháu đều được quy định cụ thể song lại là giảm dần theo thời, trừ phi có quân công thì mới duy trì. Thế nhưng các Hoàng tử triều Lê đối với việc can thiệp vào ấp dân sinh mà mình được phong cũng không có quyền, cũng không được trau dồi qua đảm nhiệm chức vụ, nên ["Tông thân không tài cán, ít tham dự chính sự"] cũng là một thực trạng của Tông thân Vương hầu triều Lê. Đây cũng là vì sự kiện Lê Nghi Dân khi xưa, không chỉ giảm thực quyền của Phiên vương mà còn hạn chế họ góp sức cho triều đình. Tình trạng này của Hoàng tử Phiên vương thời Lê khiến Lê Quý Đôn khi bình luận chuyện này trong "Đế hệ truyện" của Đại Việt thông sử cũng than vãn:「"Nếu có tài nghệ như Hưng Đạo, đức lượng của Chương Túc thì cũng không được tự vào yết kiến, huống hồ còn hy vọng gì để lập công phò giúp nhà Vua được?! Cho nên cái thế che chắn của Vương hầu làm sao có nữa"」.
Giữa triều Lê có nhà Mạc soán vị, phong tước của triều Mạc đại để đều như đời Lê, song các Hoàng tử đều đảm đương chính sự, không vì tị hiềm mà cản trở Tông thân giúp đỡ Hoàng đế, ví dụ có Khiêm vương Mạc Kính Điển. Sau khi Lê triều đến thời Trung hưng, Chúa Trịnh nắm quyền mà Chúa Nguyễn cát cứ, một ép Lê Đế phong tước Vương thế tập, một nhận thụ phong tước Quốc công; con của chúa Trịnh đều xưng Vương tử, mà các con của chúa Nguyễn không đề cập chính thức. Khi luận phong tước, các Vương tử cùng Vương tôn họ Trịnh đều án theo tước hiệu quý tộc mà phong, như sắc lệnh vào năm Hoằng Định thứ 15 (1614) triều Lê Kính Tông như sau: Giáp Dần, Hoằng Định năm thứ 15, (Minh Vạn Lịch năm thứ 42). Mùa hạ, tháng 6, sắc phong các vương tôn là Trịnh Trượng làm Liêm quận công, Trịnh Tạc làm Vinh quận công, Trịnh Đồ làm Hương quận công, Trịnh Bảng làm Hội quận công, Trịnh Trân là Phổ quận công, Trịnh Liêm làm Lãng quận công, Trịnh Thức làm Luân quận công, Trịnh Lệ làm Hoà quận công.
Mùa thu, tháng 9, phong vương tử là Trịnh Lệ làm Quỳnh quận công. Lấy Hình khoa đô cấp sự trung Nguyễn Hữu Tác làm tham chính Hải Dương.
Thời nhà Nguyễn, tổng cộng có 21 tôn tước cho Hoàng tử Tông thân, thế nhưng chủ trương của triều đình nhà Nguyễn lại quản lý vị hiệu rất chặt, còn chặt chẽ hơn cả chế độ triều Thanh, cho nên tình trạng tước phong của triều Nguyễn hết sức gắt gao và bản thân triều đại này cũng có phương thức thừa kế tước hiệu rất phức tạp. Về cơ bản, tước phong cho Hoàng tử triều Nguyễn chia làm hai hạng:
Các vị Hoàng tử chỉ được phong tước khi đủ 15 tuổi, tuy nhiên không được phong vào hai hàng tước Vương ngay như triều Lê, mà thường chỉ đến "Thân công", tất cả đều xét theo kết quả học hạnh của từng người, đây gọi là Khảo phong (考封). Tên hiệu của tước phong đều lấy 2 chữ từ tên tỉnh, phủ hoặc huyện của thực ấp được chọn, riêng tước Quốc công chỉ lấy 1 chữ đầu hoặc cuối, cũng không giữ chữ "Thân" như triều Thanh. Lấy ví dụ xét Hoàng tử A có ấp phong là tên của địa phương XY, ban đầu phong tước Quận công sẽ đầy đủ là "XY Quận công", khi lên Quốc công sẽ là "X Quốc công" hoặc "Y Quốc công", đến Thân công thì lại trả về "XY công".
Triều Nguyễn cũng không áp dụng thế tước hiển nhiên như triều Lê, chỉ có 1 hậu duệ của Hoàng tử là có thể kế thừa tước hiệu, hơn nữa lại còn giáng tước, nếu muốn nhiều người con được phong tước hơn thì bản thân người con ấy phải có phấn đấu, hơn nữa thành quả khác nhau cũng chia ra kết quả tước phong có thể được phong cũng khác nhau, chứ không phải "Chỉ vì là con của Hoàng tử nên gia tước X" như triều Lê cùng các triều đại trước áp dụng. Cách thức thừa kế tước hiệu của Hoàng tử triều Nguyễn được chia ra làm hai phương thức:
Điểm đặc biệt là chế độ "Ân phong" lẫn "Tập phong" triều Nguyễn, chính là có thể thực hiện khi Hoàng tử còn sống chứ không nhất thiết Hoàng tử qua đời thì con cái mới kế thừa tước vị, đặc biệt "Tập phong" lại vốn là lấy nguyên tước của cha giáng phong. Ví dụ người con cả là Hồng Tuấn cùng con thứ 7 là Hồng Hạo của Thọ Xuân vương Miên Định, cả hai đều "Ân phong" cùng "Tập phong" ngay cả khi Thọ Xuân vương còn sống. Những người con còn lại không theo lệ thừa kế trên, đều phải tham gia "Khảo phong" như các Hoàng thúc Hoàng tử khác, thế nhưng tỉ lệ những người này đạt tước gần như là không có. Cho nên quy tắc thừa tước triều Nguyễn thậm chí còn khó khăn hơn cả triều Thanh. Về thực ấp thì cũng như triều Lê, triều đình nhà Nguyễn cũng không cho Hoàng tử Tông thân quyền quản hạt mà cấp lương bổng cùng đất ruộng để ăn lộc, phủ đệ Hoàng tử Tông thân cũng đều tập trung lại các khu vực quanh kinh thành. Vì xét phong tước vị rất khắt khe, mà Hoàng tử triều Nguyễn lại có rất nhiều, cho nên có rất nhiều Hoàng tử sau khi Hoàng đế qua đời, trở thành "Hoàng đệ" hay "Hoàng thúc" của triều tiếp theo mới được ban phong, thậm chí có rất nhiều người sau khi qua đời mới được truy tặng, hoặc không có tước phong mà chỉ có thụy hiệu. Về sau, nếu vị Hoàng tử Công ấy có công trạng, như giúp rập triều chính thì mới dần phong lên "Quận vương" rồi cao nhất là "Thân vương", ví dụ Tuy Lý vương Miên Trinh đều trải qua ba triều, tuổi cao công lớn, trong hàng Tông thất trở thành cây đại thụ cho nên mới dự phong tước Vương. Tuy vậy đây cũng là một dạng "tiêu chuẩn kép" của triều Nguyễn, vì công lao nên mới có tước cùng chức quyền, nhưng với tâm lý 「"Hoàng thân không dính chính trị"」, các Hoàng tử Tông thân cũng không có nhiều cơ hội lập công. Bên cạnh không cho kết thân với quan lại có thế lực, triều Nguyễn cũng không giao sự vụ quan trọng cho Tông thân mà cơ quan chính mà họ đảm nhiệm là chức Lệnh của Tông Nhân phủ, do đó tình trạng hưu nhàn không góp được nhiều sức cho Hoàng đế vào thời Nguyễn cũng giống với triều Lê khi trước.
Các vị Hoàng tử khi chưa phong tước, cũng như các Hoàng tử đời Thanh, đều có địa vị cao hơn các quan viên, bên cạnh đó bất luận đã phong tước hay chưa phong, các Hoàng tử đều phải cung kính trưởng bối. Điều này có nghĩa, ai là "Hoàng thúc" - tức Hoàng đệ của Hoàng đế - thì sẽ vai trên các Hoàng tử, cho dù Hoàng thúc chưa phong tước và Hoàng tử đã được phong tước Công. Vấn đề "địa vị ở trên mà không kể tước vị" này, cơ bản như các Hoàng tử triều Thanh ở trên tất cả, thế nhưng triều Nguyễn có lịch sử anh em đùm bọc nhau từ khi khai quốc mà không đấu đá đẫm máu như triều Thanh, cho nên tôn ty chú cháu giữa các Tông thân được duy trì. Sắc lệnh triều Tự Đức càng ghi rõ việc này:
Nhật Bản
thumb|phải|250px|Trang phục [[Sokutai (Thúc đới; 束帯) của Hoàng tử Nhật Bản.]] Tại Nhật Bản, từ khi tiến hành áp dụng Luật lệnh chế, các Hoàng tử được nhận phong hiệu "Thân vương", kèm theo một đại lễ được gọi là 「Thân vương tuyên hạ; 親王宣下」. Bậc Thân vương được chia từ Nhất phẩm cho đến Tứ phẩm, Hoàng tôn đến cháu 4 đời phong "Vương"; khi nhận tước hàm thì bọn họ đều có đất phong điền trang, lương bổng theo chế ngành hay thậm chí là lính hộ vệ. Nếu vị Thân vương ấy vì phạm tội mà bị tước đi phẩm vị, xưng 「"Vô phẩm Thân vương"; 無品親王」. Có một thời kỳ đặc thù khi hoàng quyền Nhật Bản bị suy yếu, chỉ có con của Hoàng hậu thụ phong Thân vương do lễ nghi cùng chi phí làm lễ Tuyên hạ trở nên quá đắt, các Hoàng tử do cung phi sinh ra đều là "Vương" như các Hoàng tôn.
Các Thân vương rất thường hay xuất gia, và bọn họ đều được gọi là 「Nhập đạo Thân vương; 入道親王; にゅうどうしんのう」, riêng những Thân vương được phong sau khi đã xuất gia thì sẽ được gọi là 「Pháp Thân vương; 法親王; ほっしんのう」. Từ thời Minh Trị, con cháu trực hệ 3 đời của một Thiên hoàng đều được đặt cách phong Thân vương, từ phạm trù này trở đi thì phong Vương.
So với các quốc gia đồng văn khác, chế độ "Cung gia" là đặc trưng nhất của các Hoàng tử Tông thân của Nhật Bản. Theo nhìn nhận chung, kể từ Hoàng tử Hằng Minh Thân vương của Thiên hoàng Kameyama thiết lập nên Cung gia của mình là 「Thường Bàn Tỉnh cung; 常盤井宮」, cùng Hoàng tử Bang Lương Thân vương của Thiên hoàng Go-Nijō lập nên 「Mộc Tự cung; 木寺宮」, thì chế độ Cung gia truyền thừa đã chính thức bắt đầu. Hai vị Thân vương trên nguyên bản có quyền kế vị, nhưng vì sự kiện nội chiến hoàng gia được gọi là "Lưỡng thống điệt lập" (兩統迭立; りょうとうてつりつRyoto Tetsuritsu), hai vị Thân vương này không thể tranh đoạt Hoàng vị, họ sở hữu sơn trang và đồn điền đủ để bản thân an nhàn, từ đó truyền lại Cung gia và cho con cháu đời sau hưởng. Từ thời Azuchi-Momoyama, hoàng thất ngày càng yếu thế, Cung gia không thể tồn tại nếu không có tiền tài do hoàng gia tương trợ. Khi thời Edo được thiết lập, có 4 Cung gia lớn được duy trì theo hệ thống Shinnōke, chính thức cho quyền thế tập và 「"Thân vương tuyên hạ"」. Bởi vì chỉ Hoàng tử của Thiên hoàng mới có tước Thân vương và "Thân vương tuyên hạ", nên vị hiệu này thập phần cao, chế độ Cung gia khi đã cho truyền thừa, thì người thừa kế nghiễm nhiên cũng thụ hưởng "Thân vương tuyên hạ" mà tập tước. Bốn cung gia đó là Quế cung, Hữu Tê Xuyên cung, Nhàn Viện cung và Phục Kiến cung, trong đó Phục Kiến cung là hậu duệ Thiên hoàng Sukō thời Nam Bắc triều, tồn tại hơn 500 năm, đến tận sau Thế chiến thứ 2 phải thoát ly hoàng tịch. Trong lịch sử cũng gọi là 「Tứ Thân vương gia; 四親王家」 hoặc 「Định Thân vương gia; 定親王家」.
Từ thời Minh Trị, nhiều Cung gia cũng được thiết lập, nhưng dần hạn chế kế thừa. Sau thời kỳ Thế chiến thứ 2, tài chính hoàng gia suy thoái, nhiều Cung gia nhánh nhỏ phải bị triệt đi, Hoàng tử Tông thân thoát ly thân phận hoàng gia cũng phổ biến. Người lãnh đạo của Cung gia, tức Đương chủ (當主), thông thường đều phải là nam, nhưng từ thời Minh Trị đã có hiện tượng nếu người nam qua đời mà không có nam duệ, thì người vợ có thể thay làm chủ. Hiện tại Hoàng gia Nhật Bản có hai Cung gia đương chủ là nữ, Thân vương phi Yuriko của Tam Lạp cung cùng Thân vương phi Hisako của Cao Viên cung.
Bán đảo Triều Tiên
Còn tại Bán đảo Triều Tiên, các vị Vua từ Tam Quốc đến nhà Triều Tiên về sau đều xưng "Vương", do vậy các con trai được gọi là Vương tử (王子; 왕자Wangja).
Ban đầu nhà Triều Tiên áp dụng chế độ nhà Cao Ly, phong tất cả con trai tước hiệu là 「Quân; 君; 군gun」, thậm chí con rể cũng dự được, như Phò mã Lý Tế Phong (李济封) của Triều Tiên Thái Tổ thụ phong "Hưng Yên quân",... Cũng vì đời đầu Triều Tiên không ổn định, Thái Tổ cho áp dụng chế độ 「"Gia biệt xích"; 加彆赤」 - có nghĩa "Hộ quân", nam tráng không phục vụ binh dịch nữa mà lĩnh chủ Tư binh, điều này giống Minh Thái Tổ lệnh các Hoàng tử Vương của mình lĩnh quân đội, đều là do quốc gia buổi đầu không ổn định.
Năm Thái Tổ thứ 7 (1398), Trịnh Đạo Truyền thỉnh áp dụng chế độ nhà Minh, phân Vương tử ra các nơi trấn giữ, cũng như tước bỏ toàn bộ binh quyền. Cũng năm đó tháng 8, xảy ra Mậu Dần tĩnh xã, tháng 9 liền đặt lại tước hiệu cho các Vương tử, phong các Vương tử tước Công, Vương thất Tông thân tước Hầu, mà bách quan hàm Chính nhất phẩm đều phong tước Bá. Sau lại đến Triều Tiên Thái Tông năm đầu (1401), thấy tước Công, tước Hầu cùng tước Bá sẽ phạm đến vị hiệu tại Trung Nguyên nên triều đình đổi phong hiệu, do đó đổi tước Công làm "Phủ viện Đại quân", tước Hầu làm "Quân", tước Bá làm "Phủ viện quân". Phong hiệu đều lấy tên phủ, quận hoặc huyện.
Từ đó trở đi lại có lệ, Chính thất của Quốc vương là Vương phi nếu sinh ra con trai, thì các Vương tử này đều là "Đích tử" (嫡子), còn các Vương tử do Hậu cung tần ngự sinh ra đều là "Thứ tử" (庶子). Vương triều Triều Tiên Lý thị sùng Nho giáo, không chỉ phân Đích và Thứ, mà trong dòng Đích lại chia ra lớn hơn hoặc nhỏ hơn, có vị trí tối cao nhất trong các Vương tử là Đích trưởng tử, còn được gọi là 「Nguyên tử; 元子」. Bởi vì "Nguyên tử" luôn là thân phận được xác định ngồi ở vị trí Trữ quân nên thụ phong tước hiệu Vương thế tử, các Đích tử còn lại thụ phong 「Đại quân; 大君; 대군daegun」. Trong khi đó các Thứ tử, bất kể ai lớn hơn ai cũng không quan trọng, đều phong vị hiệu "Quân", phẩm trật cùng "Đại quân" tương đồng, đều là "Chính nhất phẩm" trong hệ thống hàm thự. Vì dòng dõi Vương thất Tông thân sẽ còn kéo dài, vương triều Triều Tiên cũng quy định địa vị con cháu của các Vương tử, bất kể là Vương tử Đại quân hay Vương tử Quân, hậu duệ khi tập tước chỉ phong tước "Quân" và cho chức quan trong triều, cụ thể thì:
Có thể thấy, tước phong mà Vương thất Tông thân có thể duy trì chỉ có thể trong vòng "Tằng tôn" (cháu 3 đời) đối với Vương tử, và "Huyền tôn" (cháu 5 đời) đối với Quốc vương, ngoại trừ phạm vi này thì đều không xét phong tập tước. Ví dụ cụ thể, lấy hậu duệ của Lân Bình Đại quân - Đích tam tử của Triều Tiên Nhân Tổ.
Sang thời Đại Hàn Đế quốc, Cao Tông xưng Hoàng đế, các vị Vương tử trở thành Hoàng tử nên cũng được phong Vương, như con trai thứ 5 của Cao Tông là Nghĩa Hòa quân Lý Câu (李堈), thụ phong 「Nghĩa Thân vương; 義親王」, hay con trai thứ 7 là Lý Ngân cũng thụ phong 「Anh Thân vương; 英親王」.
Lưu Cầu
Vương quốc Lưu Cầu thuộc về một phần Nhật Bản hiện tại, song từ xưa đã có biệt lập riêng trong hệ thống đồng văn chữ Hán. Các vị Vua của quốc gia này đều xưng tước hiệu Vương, nhận tất cả các sắc phong ban tước từ triều Minh và triều Thanh với tư cách chư hầu, do đó con trai của các vị Vua cũng xưng thành Vương tử. Các vị Vương cùng Vương tử của Lưu Cầu đều có kính xưng "Gia na chí" (加那志; ガナシganasi), riêng Vương tử có biệt xưng 「Oji; オージ」, đây vừa là danh xưng mà cũng vừa là cấp bậc tại Lưu Cầu.
Ban đầu, Lưu Cầu là một quốc gia được cai trị bởi các Án ti cát cứ, các vị Vua của Lưu Cầu cũng đều được xưng "Án ti", khi giao hảo với nhà Minh mới dùng tôn hiệu là Vương. Kể từ vương triều Thượng thị thứ nhất, khi các vị Vua của Lưu Cầu ý thức được và tiến hành thiết lập quân chủ tập quyền, con trai của các vị Vua tại Lưu Cầu được gọi là "Án ti" như các vị lãnh chúa địa phương khác, nhưng với một chút khác biệt ở âm tiết là 「Anji; アンジ」, Hán văn gọi là "Vương tử", còn các thế lực địa phương khác trong lãnh thổ được gọi là 「Aji; アジ」. Từ khi thành lập vương triều thứ hai, chế định thân phận tôn tước của quốc gia này ngày càng được ghi chép rõ ràng, các vị Vương tử do Chính thất sinh ra, tức "Đích tử", được gọi là 「Trực vương tử; 直王子Choku ōji」, trong khi Thiếp hầu sinh ra đều là 「Dịch vương tử; 脇王子Waki ōji」. Lúc này "Anji" hay "Aji" lại nói đến Án ti một cách rõ ràng, không còn nhập nhằng với Vương tử nữa.
Ngoại trừ người thừa kế liền trở thành "Trung Thành vương tử" - tức Vương tử ở đất Trung Thành - thì các Vương tử khác đều sẽ thụ đất phong, nhưng thân phận "Vương tử" chỉ do con trai hoặc anh em trai của Quốc vương nắm giữ, tất cả hậu duệ của Vương tử đều là "Án ti" và từ đây mới tập tước. Căn cứ chế độ, Vương tử cùng các Án ti đều có vị phẩm cao hơn hết thảy "Cửu phẩm Thập bát giai" của Lưu Cầu, đều có tư cách lãnh đất phong theo cấp bậc "Gian thiết" (間切; マジリ) tương đương phủ hoặc quận của Lưu Cầu, tùy vào địa vị mà được gọi là "Vương tử địa đầu" (王子地頭) hay "Án ti địa đầu" (按司地頭). Cũng như trường hợp Trung Thành vương tử, các Vương tử cùng Án ti khi thụ đất phong thì sẽ được gọi theo tên đất phong. Các nơi ở của Vương tử cùng Án ti được gọi là 「Ngự điện; 御殿; ウドゥンUdun」, ví dụ như vị Vương tử ở Nghi Dã Loan (Nghi Dã Loan vương tử) thì có phủ đệ được gọi là 「"Nghi Dã Loan ngự điện"」. Chức vụ Nhiếp chính là chức vụ quan lại tối cao nhất của Lưu Cầu, thường do Vương tử hoặc Án ti đảm nhiệm, là bậc "Vương tử", tức nếu Án ti đảm nhiệm chức vị này thì liền sẽ liệt vào hàng Vương tử, đây được gọi là 「"Tòng vương tử"; 從王子」. Căn cứ chế độ ban đầu của thời kỳ vương triều thứ hai, tất cả con trai của Án ti đều thụ phong Án ti, nhưng từ thời Thượng Trinh vương (Shō Tei), chỉ có con nối dõi chính thức của Án ti mới được gọi là Án ti và kế thừa gia nghiệp, cũng là bởi vì tình hình kinh tế khi ấy của Lưu Cầu đã quẫn bách. Ngoài ra, trong vòng 7 đời của một nhà Án ti nếu có cống hiến lớn thì có thể được lên bậc Vương tử, nếu ngược lại thì sẽ bị hạ xuống làm bậc "Thượng cấp Sĩ tộc" (上級士族), từ Chính nhất phẩm đến Tòng tứ phẩm trong hệ thống khanh tước của Lưu Cầu, tức là sẽ chỉ còn là Sĩ phu quý tộc, không còn thân phận hậu duệ Quốc vương nữa.
Các vị Vương tử của Lưu Cầu khi vừa sinh ra sẽ có 「Đồng danh; 童名」 - có nghĩa là tên lúc nhỏ, tương tự Ấu danh; sau đó từ 5 tuổi bắt đầu đặt 「Đường danh; 唐名」- ý chỉ các tên theo kiểu chữ Hán, đôi khi còn có 「Hòa danh; 和名」 là tên theo ngôn ngữ Nhật Bản. Tại Lưu Cầu, chỉ có các vị Quốc vương cùng Vương tử là những người có tư cách hưởng họ 「Thượng; 尚」, còn Án ti và hậu duệ chỉ có thể là 「Hướng; 向」, nếu được ban địa vị Vương tử thì mới có thể được dùng họ Thượng. Ngoài ra, cả Vương tử Thượng thị hay Án ti Hướng thị đều có 「Danh thừa; 名乗; ナヌイnanui」, biểu hiện ở chỗ Bối tự chữ đầu trước tên là chữ 「"Triều"; 朝」, ví dụ Thượng Chu - con trai thứ ba của Thượng Mục vương có tên "Triều Nghi" (朝宜). Ban đầu những quy định này không có, chỉ từ khi Thượng Trinh vương ban bố thống nhất tên tuổi dòng dõi Vương thất vào năm 1691 thì tất cả bọn họ mới đổi họ "Thượng" / "Hướng" cùng Danh thừa có chữ "Triều" như quy định.
Châu Âu
thumb|trái|315px|Các Vương công trong [[Cuộc chiến Hoa hồng.]] Danh xưng con trai cùng hậu duệ nam giới của Vua chúa Châu Âu vốn không có từ mặc định. Cách gọi 「Prince」 mà hiện nay hay dùng đều có thể dịch là Hoàng tử hoặc Vương tử, có thể vừa là danh từ mang nghĩa chung chung "Con cháu Vua chúa", vừa là kính xưng (Courtesy title), lại vừa là tước hiệu truyền thừa (Hereditary title). Vào lúc "Prince" trở thành kính xưng, tức được để trước tên Thánh của người đó, thì nó được hiểu như một tôn tước biểu trưng hậu duệ trực hệ của Vua chúa hơn là một danh từ cụ thể. Cho nên kính xưng này luôn giữ nguyên "hình thái từ" mà không thay đổi thế hệ, dù người mang kính xưng này có thể là cháu nội cùng cháu cố của Quốc chủ.
Xét từ thời kỳ Hy Lạp cổ đại, các vị Vua có danh xưng Basileus, đều tương ứng Vương (King) hoặc Hoàng đế (Emperor) trong hệ thống tước hiệu. Khi ấy vẫn chưa có danh từ đặc thù thân phận dòng dõi Vua chúa nào như 「"Prince"」, mà khi đề cập đến thì ngoại trừ chức vị cụ thể thì chỉ được gọi chung chung là 「"Con trai của Basileus"」 hoặc kiểu đại khái hơn là 「"Con trai của Vua (tên gọi)"」. Khái niệm "Prince" trong các tài liệu tiếng Anh hiện đại về thời kỳ này cũng chỉ là một dạng danh từ thân phận, vì vậy các con trai của Basileus đều có thể dịch thành "Hoàng tử" hoặc "Vương tử" tùy trường hợp địa vị của người cha. Ví dụ Đế chế La Mã cùng Đông La Mã, các vị Vua của họ cũng đều là "Basileus", cùng một loạt các tôn xưng biểu thị sự độc tôn nên địa vị của họ đều tương ứng Hoàng đế, những người con trai của họ đều có thể gọi là "Hoàng tử", nhưng thời kỳ này vẫn có chiều hướng gọi chức vụ cụ thể của các vị Hoàng tử, như 「Despot; δεσπότης」. Thời kỳ La Mã này cũng là nguyên hình của từ 「"Prince"」, nhưng khi ấy nó chỉ đơn thuần là chức vụ của một bang, vẫn chưa được hiểu thành một từ chuyên dùng thân phận nam duệ của dòng dõi Vua chúa.
Đi theo sự thoái trào của La Mã là sự nổi lên của các Vương quốc Châu Âu. Những dòng dõi từ lâu đời như Vương thất Anh, vốn dĩ cũng không có kính xưng địa vị nào cho các con trai của Vua ngoại trừ tước hiệu quý tộc. Tại vương triều Pháp và các vương triều Châu Âu khác, cũng không có kính xưng gì cụ thể như triều đình Anh, những Vương tử cùng Vương tôn của Quốc vương nước Pháp đều được gọi chung chung là Fils de France - tức "Con trai nước Pháp". Những vị Vương tử Vương tôn, thậm chí Hoàng tử Hoàng tôn con cháu các Đế chế như Thánh chế La Mã cũng không có đặc xưng gì, đến tuổi thì họ sẽ lãnh chức vụ cụ thể kèm tước hiệu phong ấp, điều khiến dân chúng biết họ là "Hoàng thất Vương gia" cũng chỉ bởi vì ai cũng biết gia phả Hoàng triều. Khi đề cập đến 「"Prince"」, thì đều là một biệt xưng chỉ đến Vua, hoặc một vị Vua có lãnh địa bên dưới những vị Vua có tước 「"King"」. Xứ sở có dấu hiệu kính xưng dành cho thành viên Vua chúa là các quốc gia ở Bán đảo Iberia, khi họ sử dụng Infante cho các Vương tử cùng Vương tôn. Từ này có gốc từ "Infant" mang nghĩa đứa con từ ngôn ngữ La Mã, được cho là ảnh hưởng từ cách gọi tại triều đình Pháp.
Kể từ khi nhà Hannover quy định triệt để, thì dần nhiều quốc gia Châu Âu bên cạnh tước hiệu cũng quy định kính xưng cho con cháu của mình. Và với sự phổ biến toàn cầu của tiếng Anh thì 「"Prince"」 cũng dần thành một đặc xưng chung khi nói đến "Con trai của Vua", điều này cũng ảnh hưởng qua cách dịch tài liệu tiếng Anh khi nghiên cứu các nền văn hóa khác trên thế giới. Sau thời kỳ Hannover, các con trai cùng cháu nội của Quốc chủ triều đình Anh đều có tiền tố "Prince" trước tên Thánh của mình, như Prince William, Công tước xứ Cambridge - cháu nội của Nữ vương Elizabeth II. Sau đó vì quy định 「"Hậu duệ của con trai cả của Thân vương xứ Wales có thể duy trì tôn tước Prince"」, mà con trai của Prince William là George cũng thụ hưởng kính xưng này, trong khi con trai của Prince Harry (em trai Prince William) thì lại không. Trường hợp của Prince William, nếu dịch theo chuẩn thì phải là 「Vương tôn William」. Tuy nhiên vì cách dịch rập khuôn và sai lầm về kính xưng "Prince" ở Việt Nam mà Prince William vẫn hay bị dịch thành ["Hoàng tử William"] - một cách dịch vừa không đúng ý nghĩa gốc mà còn sai về vai vế trong ngôn ngữ Hán Việt. Cách sử dụng chính xác là để nguyên kính xưng "Prince", tương tự "Infante" của Tây Ban Nha - cũng là kính xưng cho con cháu trực hệ Quốc chủ mà không tính vai vế.
Ở những chế độ theo Chính thống giáo phương Đông như Bulgary, Serbia cùng Đế quốc Nga, họ sử dụng ngữ tộc Slav và có kính xưng đặc thù là「Царе́вич; Tsarevich」, nghĩa rằng "Sa Hoàng chi tử", chỉ chung tất cả những người con trai của những vị Vua xưng danh hiệu Tsar. Vì danh hiệu "Tsar" tương ứng với tước hiệu Hoàng đế, những con trai của Tsar đều có thể dịch thành Hoàng tử. Dưới "Tsar" là các vị Vua trị vì những thành quốc tự xưng danh hiệu Kniaz, con của họ được gọi là 「князевич; Knyazhich」, tức Vương tử. Kể từ sau Đạo luật Pauline, ngoại trừ người kế vị là Tsesarevich, các người con còn của Hoàng đế của Đế quốc Nga được đổi thành kính xưng 「Великий князь; Velikiy Kniaz」. Danh hiệu này được dịch theo đúng là "Grand Prince" (Đại vương), vốn chỉ các Lĩnh chủ Đại vương trong liên bang Rus' Kiev, nhưng khi qua văn bản tiếng Anh dùng để gọi các Hoàng tử Nga thì luôn bị chuyển thành 「Grand Duke」 - một tôn tước thường được dịch ra thành "Đại Công tước". Kính xưng "Grand Duke" này của Hoàng gia Nga cũng tương tự như "Prince" cùng "Infanta", khi nó không chỉ được truyền cho các con trai, con gái (con gái gọi Grand Duchess), mà còn là cháu nội trực hệ của Sa Hoàng. Từ nguyên của kính xưng này, giống như "Prince" cùng "Infanta", không bị biến đổi từ theo vai vế của người nhận, những Hoàng tôn của Sa Hoàng vẫn được gọi là "Grand Duke" như các Hoàng tử trong hoàng gia. Tương tự với kính xưng này là 「Đại vương công Áo; Erzherzog」 của nhà Habsburg.
Có một điều thú vị là cả ba kính xưng "Prince", "Grand Duke" cùng "Đại vương công Áo" cũng có một hình thái khác là tước hiệu truyền thừa của một lãnh thổ độc lập. Khi họ có một quốc gia độc lập được gọi là Principality - Grand duchy - Archduchy, lúc này cả ba tước hiệu nên được dịch theo hệ thống tước hiệu độc lập mà không phải kính xưng, ví dụ án theo hệ thống Đông Á thì có thể là "Thân vương", "Đại Công tước" hoặc "Đại vương công" kèm tên lãnh địa. Một số ví dụ cụ thể:
Tất cả Vương tử Vương tôn các nước như Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp, khi đến tuổi trưởng thành đều thụ phong tước hiệu riêng, lĩnh chủ của một phần đất trong Vương quốc hoặc một nước độc lập bên ngoài, đại đa số đều là Công tước. Điều này vẫn duy trì kể cả khi nhà Hanover tại nước Anh áp dụng kính xưng "Prince" cho các thành viên thế hệ đầu. Một số phần lãnh địa thậm chí là quy định ngầm cho địa vị của người được phong, ví dụ hai tước phong "Công tước xứ York" cùng "Công tước xứ Cornwall" tại nước Anh chỉ sau vị trí Trữ quân của ngai vàng là "Thân vương xứ Wales"; tương đương với đó thì tại Scotland là tước phong "Công tước xứ Albany" chỉ sau tước hiệu Trữ quân là "Công tước xứ Rothesay"; tại Pháp thì "Công tước xứ Orléans" chỉ sau Le Dauphin,... Tất cả tước hiệu này cũng như tước hiệu quý tộc khác, đều có tính chất truyền thừa vĩnh viễn, ở Châu Âu không có chính sách giáng tước như Đông Á. Những người giữ tước hiệu không có hậu duệ, thì triều đình sẽ đoạt lại quyền lợi, cho đến khi thế hệ sau lại tuyên bố phong tước cho người khác.
Tuy nhiên, khi áp dụng "Grand Duke" cùng "Đại vương công Áo", các triều đại Hoàng triều của Nga và Áo lại rất ít khi phong tước hiệu quý tộc cho họ, đây là bởi vì những kính xưng này đã đủ để đảm bảo địa vị của họ vượt trội hơn các quý tộc khác, đều là "Công tước" cấp cao. Thay vào đó, các Hoàng tử Nga và Áo nắm giữ những chức vụ quân sự thực tế.
Trung Đông
thumb|phải|230px|Hoàng đế [[Jahangir nhận triều cống từ hai con trai.]]
Vùng đất Trung Đông chủ yếu bị ảnh hưởng hệ thống tước hiệu có gốc từ Ba Tư hoặc Ả Rập. Thời kỳ đầu, dưới sự ảnh hưởng của Đế chế Assyria cùng Văn minh cổ Babylon, ngoài những tước hiệu tương ứng Vương là Shah, thì còn có dạng Shahanshah hoặc šar kiššatim - khi dịch ra tiếng Anh là "King of Kings" và "King of the World", ứng với "Vương của các Vương" trong văn phong Đông Á. Về ý nghĩa thì dạng tước hiệu này chưa đạt đến Hoàng đế, nhưng lại cao hơn tước Vương hay thậm chí là Đại vương thông thường, cho nên con trai họ được dịch thành Hoàng tử hoặc Vương tử đều được. Cũng từ danh hiệu "Shah", họ còn tạo ra danh từ 「Šāhzādeh; شاهزاده」- mang nghĩa chung là "Hậu duệ của các vị Shah", với 「-zada」 là thành tố mang nghĩa con trai hoặc nam duệ. Từ đó, những vị Vua do ảnh hưởng văn hóa Ba Tư mà sử dụng danh hiệu "Shah", thì "Šāhzādeh" trở thành danh từ chỉ hậu duệ nam của họ. Điều này vẫn tiếp tục duy trì cả khi Ba Tư đã bị Hồi giáo hóa.
Bên cạnh đó, tại lục địa Ấn Độ khi chưa bị ảnhh ưởng bởi Ả Rập và Ba Tư cũng có nền văn hóa nền văn hóa bản địa riêng. Khi sự ảnh hưởng của Hồi giáo còn chưa mạnh, khắp Ấn Độ được trị vì bởi các vị Vua mang tước hiệu 「Raja; राजन्」 hoặc 「Rana; राणा」, và nhóm người này được gọi bằng danh xưng 「Rajput; राजपूताः」. Về ý nghĩa trên mặt chữ, "Rajput" có nghĩa là 「"Con trai của Raja"」, nhưng khi sử dụng thì nó lại là bao quát toàn bộ những sắc dân, nhóm quân sự hoặc đoàn thể chính trị tại bản địa khắp Ấn Độ đối kháng với văn hóa Hồi giáo từ Ả Rập cùng Ba Tư. Trong hệ thống tước hiệu bản ngữ Ấn Độ, các vị "Raja" và "Rana" tương ứng với Vương, nên con cháu của họ đều là Vương tử Vương tôn, là 「Raajakumaar; राजकुमार」. Tính chất của "Rajput" thiên về liên bang quân sự, nên hình ảnh của họ giống như là Lĩnh tướng của các thành quốc. Trong quá trình Hồi giáo xâm nhập Ấn Độ, các "Rajput" có vai trò quan trọng đối kháng, về sau khi Hoàng triều Mughal được thiết lập thì các vị Hoàng đế luôn cưới những công chúa, con gái của Rajput về trong hậu cung, và những công chúa này vẫn được giữ tôn giáo gốc mà không bị đổi theo Hồi giáo.
Thời kỳ Hồi giáo phát triển ở Trung Đông như Đế quốc Ottoman, cùng Đế quốc Mughal ở Nam Á, ngoại trừ tước hiệu Sultan thì các vị Vua của họ đều xưng danh hiệu cao quý Padishah - tương ứng với tước hiệu "Hoàng đế" của khối Đông Á hoặc "Emperor" của Châu Âu, nên con trai của họ có thể đều dịch thành Hoàng tử. Các vị Hoàng tử Hoàng tôn của triều đình Ottoman thời kỳ đầu không có danh xưng chung, chỉ có hậu tố 「Çelebi; چلبى」 mang nghĩa "Đức ông" ở đằng sau tên thật. Kể từ thế kỉ 16 trở đi, Hoàng tử cùng Hoàng tôn của Ottoman đều được gọi chung là 「Şehzade; شهزاده」 và được đặt đứng trước tên thật của Hoàng tử Hoàng tôn ấy, từ này có liên hệ với từ "Šāhzādeh" của Ba Tư. Cả hai từ này đều là kính xưng phổ biến chuyên dành cho con trai và cháu nội của Quốc chủ Ottoman cùng Mughal, và cũng không bị biến từ theo vai vế tương tự "Prince" của Châu Âu. Tương đối khác biẹt với Ottoman, tên của Hoàng tử Hoàng tôn triều đình Mughal lại không đem kính xưng này đặt ở trong tên gọi, để biểu thị người của hoàng gia thì ngoài tên riêng cùng biệt hiệu, còn có thành tố 「"Mirza"; میرزا」- một từ được chuyển từ chữ Ba Tư 「Amīrzādeh」 có nghĩa là "Đứa con của Vua", đây là một sự kết hợp giữa hậu tố gốc Ba Tư là "-zadeh" nhằm ám chỉ con cháu và "Amir" là một tước hiệu có nguồn gốc Ả Rập. Các quốc gia khối văn hóa Ả Rập tự nhận kế thừa Nhà tiên tri Muhammad đều được gọi là các vùng 「Caliphate」, tức "Vùng đất của Caliph", trong đó "Caliph" là danh xưng của người kế tục Muhammad, người lãnh đạo của tôn giáo và chính trị trong cộng đồng Hồi giáo. Những hậu duệ của họ từ khi sinh ra liền được dùng kính xưng 「Sheikh; شيخ」, có nghĩa là "Người tôn quý, người đứng đầu". Cũng như "Prince", những người mang danh xưng "Sheikh" cũng có thể là Vua chúa cai trị những lãnh thổ độc lập, không nhất thiết chỉ là hậu duệ Vua chúa. Triều đại nhà Abbas có đóng góp lớn cho thời kỳ hoàng kim của Hồi giáo, họ dùng danh xưng 「Emir; أمير」, cũng gọi là "Amir", cho các Hoàng tử. Về ý nghĩa, từ Emir tương ứng "Đại lĩnh chủ" và còn được dùng như một bậc cấp cao trong hàng Đại tướng quân sự. Và cũng lại như trường hợp của "Prince" và "Sheikh", tước hiệu "Emir" này không chỉ là kính xưng mặt định cho các thành viên Hoàng thất hoặc Vương thất, mà còn là tước xưng độc lập của các vị Vua chúa, như Hoàng đế Thiếp Mộc Nhi của Đế quốc Timur; hoặc các Tiểu vương cát cứ tại Iran đều tự xưng tước hiệu này. Lúc này các Tiểu vương Iran dùng kính xưng "Sheikh" cho con cháu của họ, mà Hoàng đế Thiếp Mộc Nhi dùng "Mirza" cho các Hoàng tử của mình.
Cho dù có chế độ phái các Hoàng tử trấn giữ, nhưng về hiệu quả cũng không thật sự hữu hiệu vì không thể áp chế hoàn toàn thế lực của các xứ sở bản địa. Bên cạnh đó vì vấn đề tranh giành ngai vị, rất ít Hoàng tử được giữ vị trí lâu dài, hoặc là dễ bị thay đổi, hoặc là bị vị Vua chúa trị vì giết chết. Do vậy, họ chọn giải pháp cho các vị Thủ lĩnh khác họ tiến hành tự trị, phong chức tước thành "Phiên vương" và giữ quan hệ triều cống cho Hoàng đế trung ương. Đây được gọi là các Phiên vương quốc. Tình trạng này diễn ra ở Ấn Độ lục địa rất phổ biến, các Phiên vương được gọi là 「Nawab; نواب」, địa vị ở trên tước "Raja" khi xưa và chỉ dưới các Hoàng đế. Khi được ban quyền tự trị, họ có trách nhiệm tự quản khu vực của mình nhưng vẫn giữ ràng buộc với chính quyền Hoàng đế trung ương, điều này vẫn tiếp diễn đến tận thời kỳ Raj thuộc Anh. Mối quan hệ giữa các Nawab với các Hoàng đế Ấn Độ được miêu tả tiên tự các vị Quốc chủ Saxony với Hoàng đế của Thánh chế La Mã, hoặc Tam phiên với các Hoàng đế Ái Tân Giác La thời kỳ đầu nhà Thanh. Con trai của họ tức Vương tử, thường được gọi theo bản ngữ là "Nawabzada" nếu là con trai trưởng, và "Sahibzada" nếu là con trai thứ; vào thời Raj thuộc Anh thì họ hay kèm theo danh xưng 「"Khan Bahadur"; ख़ान बहादुर」, có nghĩa "Vị lãnh đạo dũng cảm".
thumb|trái|275px|Bia đá khắc hình Vương tử Khaemwaset (trên-trái) cùng người con trai cả, Vương tôn Ramesses (dưới-phải).
Ở Châu Phi, ngoại trừ các quốc gia đã bị Hồi giáo hóa như Ai Cập thời Mamluk, thì những quốc gia khác đều có đặc tính riêng dựa vào ngôn ngữ của họ. Thời kỳ Ai Cập cổ đại trước Hồi giáo cũng xuất hiện nhiều danh xưng đặc thù cho các con trai của các Pharaoh. Bởi vì thời kỳ Ai Cập cổ đại được dịch ở ngôn ngữ phương Tây ra đều là "Kingdom", tương ứng nói đến các Pharaoh đều là "Vương" (King) mà không phải "Hoàng đế" (Emperor), cho nên khi dịch các con trai của Pharaoh thì đều là Vương tử.
Các vị Vương tử Ai Cập cổ đại, các tài liệu tiếng Anh gọi là 「The King's son; s3-niswt」, thường đảm nhiệm nhiều chức vụ quân sự như Phó vương các vùng lãnh địa nội thuộc (ví dụ Vương quốc Kush), hoặc là Tư tế ở các Điện thần thờ các vị thần, về cơ bản đồng nhất tư duy chung ở nhiều nền quân sự Trung Đông khi chú trọng để các Hoàng tử Vương tử thực thi trách nhiệm trong bộ máy chính quyền. Đặc biệt ở Ai Cập cổ đại có 「"Fan-bearer on the Right Side of the King"」 - một chức vụ cực kỳ thân cận với Pharaoh, cũng có thể do Thái tử hoặc Vương tử đảm nhiệm. Con trai của các Vương tử cũng có trách nhiệm tương đương với cha mình, thậm chí còn có hiện tượng thừa kế vị hiệu "The King's son" như trường hợp người con trai cả tên Ramesses của Vương tử Khaemwaset - con trai thứ 4 của Pharaoh Ramesses II của vương triều thứ 19.
Các vị Vua của Đế quốc Ethiopia xưng hiệu tương ứng "Hoàng đế", do đó con trai họ khi dịch ra đều là Hoàng tử. Hoàng gia Ethiopia có danh xưng 「Abetohun; አቤቶሁን 」 cùng với 「Le'ul; ልዑል」 cho các Hoàng tử, trong khi "Abetohun" được sử dụng từ xa xưa, còn "Le'ul" lại được sử dụng từ thời kỳ Nữ hoàng Zewditu. Thông thường, các vị Hoàng tử Ethiopia có trách nhiệm tạo nhánh nhỏ cho dòng dõi hoàng gia (tương tự Tiểu tông của Đông Á), do vậy họ sẽ nhậm chức vụ Trị sự của một phần lãnh thổ của Đế quốc với tước hiệu 「"Ras"; ራስ」 - tương ứng với Thân vương của Đông Á. Bởi vì các "Ras" cũng có thể là tước phong cho các quý tộc không xuất thân hoàng gia, nên các Hoàng tử Ras sẽ được gọi là 「Le'ul Ras; ልዑል ራስ」. Những người thừa kế của họ, tức Vương thế tử khi dịch qua văn phong Đông Á, sẽ được gọi là 「Le'ul Dejazmach; ልዑል ደጅ አዝማች」 - trong đó "Dejazmach" là một chức vụ tương ứng Đại tư mã hoặc Đại tướng quân, một vị trí cũng có thể phong cho quý tộc.
Dòng dõi vương triều Madagascar, bất kể là Quốc vương hay Vương tử hay quý tộc, họ đều dùng tiên tố 「"Andriana"」 trước tên của mình. Những quốc gia khác, hoặc là đã bị ảnh hưởng từ Hồi giáo hoặc Cơ Đốc giáo, hoặc là ít có tư liệu tiếp cận, hoặc là đã bị "Anh hóa" trong thời kỳ Thuộc địa nên những đặc điểm khác biệt cũng không còn hiện hữu. Các tài liệu tiếng Anh đại đa số dùng "King" để mô tả địa vị của các vị Vua cùng "Prince" để chỉ con trai của họ, do đó "Vương tử" là cách gọi chung khi dịch sang văn phong Đông Á.
Đông Nam Á
Tại những Vương quốc ở Đông Dương như Thái Lan và Miến Điện, hoặc nhóm 「Nền văn hóa Mã Lai; Dunia Melayu」 với Malaysia và Indonesia làm chủ đạo, do có hai luồn ảnh hưởng văn hóa từ cả Ấn Độ lẫn Hồi giáo, thêm vào cả ảnh hưởng từ Phật giáo, do vậy danh xưng dòng dõi Vua chúa của những quốc gia này cũng bị ảnh hưởng từ những luồn văn hóa lớn ấy. Đây được gọi là nền văn hóa Đông Ấn trong khối Đại Ấn Độ.
Về bản chất, tước hiệu "Sultan" ở phạm trù trên tước Vương thông thường nhưng vẫn dưới Hoàng đế, sở dĩ các Sultan của Đế chế Ottoman có thể thành "Hoàng đế" là vì họ còn tự xưng danh hiệu Padishah, trong khi các vị Sultan ở khối Mã Lai vẫn đơn thuần là Sultan. Tước hiệu "Raja" ở Ấn Độ mang nghĩa ứng với Quốc vương, nhưng khi được truyền qua vùng này thì thường được nâng lên thành tôn hiệu 「"Maharaja"; महाराजा; มหาราชา」 - có nghĩa là "Đại Raja", tương ứng "Đại vương", nếu chiếu ra xa hơn thì rất gần với tước hiệu Hoàng đế, những vị Vua của Srivijaya, Majapahit cùng Thái Lan đều từng xưng tước hiệu này. Vương quốc Champa ở miền Trung của Việt Nam, vào trước thời kỳ Lê Thánh Tông sát phạt thì người lãnh đạo cao nhất từng có danh hiệu theo kiểu Ấn Độ là 「"Raja-di-raja"; राजाओं का राजा」 - mang nghĩa "Raja của các Raja", cao hơn Maharaja một bậc và rất gần với hai tước hiệu tối cao của Ấn Độ tương ứng với Hoàng đế cùng Emperor, là 「"Chakravarti"; छत्रपति」 cùng 「"Samraat"; सम्राट्」. Ngoài ra, các tước hiệu cho Vua ở khối quốc gia này có hiện tượng sử dụng phong cách Ấn Độ và Hồi giáo trộn lẫn, như các vị Vua của Vương quốc Pattani có hiện tượng dùng "Raja" trong tôn hiệu; còn Vương quốc Malacca dùng "Shah" của Ba Tư ở tôn hiệu của các vị Vua trong khi lại dùng "Raja" trong tên của các Vương tử. Khi dịch qua văn bản tiếng Anh, con trai và gia đình của các vị Vua này đều được gọi là "Prince", ứng với Vương tử hơn là Hoàng tử. Về cơ bản, địa vị của các Vương tử tại các quốc gia này đều dựa vào địa vị của người mẹ, mà nền văn hóa của khối quốc gia này lại có chủ trương nhiều Vợ và nhiều Thiếp tỳ, trong đó các người Vợ lại có hơn kém nhau.
Vương thất Thái Lan tuy cũng mang nét ảnh hưởng từ Ấn Độ, nhưng có văn hóa bản địa mạnh. Quy định thân phận của Vương tử tại vương thất Thái Lan về cơ bản dựa vào xuất thân của người mẹ, nhưng trên hết các con của Quốc vương - tính cả trai lẫn gái - đều được gọi là 「Luk Luang; ลูก หลวง」, mà cháu nội là 「Laan Luang; หลาน หลวง」. Luận về thân phận của người mẹ, các con của Quốc vương lại chia ra hai bậc: "Chao Fa" (เจ้าฟ้า) dành cho con của các bà Vợ (tức các Vương hậu cùng Vương phi của thứ bậc cao), và kế đến là hàng "Phra Ong Chao" (พระองค์เจ้า) là cho con của những Thiếp tỳ. Điểm đặc biệt là Vương tử cùng Công chúa đều dùng chung một loại này, không có chia bằng giới tính, trừ tên riêng của từng người. Các con cháu Vương tôn của Quốc vương cũng hưởng theo hai bậc trên, còn có thêm bậc "Mom Chao" (หม่อมเจ้า) nếu Vương tôn có mẹ là thường dân không được công nhận. Ở Thái Lan, cũng như Miến Điện, có truyền thống lập Trữ quân với tư cách như "Phó vương" - tức Tiền cung chủ (Front Palace) hoặc Uparaja - vì thế Vương thất tại quốc gia này cũng quy định con cháu của Phó vương. Nhìn chung con cháu của Phó vương đều san sẻ ba đẳng như con cháu Quốc vương, riêng "Mom Chao" là dùng chung cho cháu của Phó vương, còn "Chao Fa" là những người cháu đã đảm nhiệm chức vụ.
Chế độ tước hiệu cho thành viên vương thất Thái Lan sẽ lấy 「Krom; กรม」 làm cơ bản. Trong tiếng Thái, "Krom" có nghĩa là văn phòng, dinh thự, là cơ sở gồm người hầu và đất phong phục vụ riêng cho người giữ tước hiệu, tương đương với khái niệm 「Household」 của tiếng Anh cùng 「Phủ đệ」 của văn hóa Trung Hoa. Sau cuộc Cách mạng Xiêm 1932, chế độ quân chủ chuyên chế tại Thái Lan bị phá vỡ, "Krom" đã không còn thực quyền mà chỉ thuần túy là tước hiệu vinh dự. Thành tố tạo nên tước hiệu của thành viên vương thất là tiền tố 「Bandasak; บรรดาศักดิ์」 - có nghĩa "Tước vị", cùng 「Rachatinnanam; ราชทินนาม」 - có nghĩa là "Tên được đức Vua trao tặng". Trong đó, Bandasak là hệ thống 5 tước hiệu tạm gọi là [Ngũ đẳng vị giai] luôn đi trước phong hiệu, còn Rachatinnanam là phong hiệu do Quốc vương ban cho, thường là hậu tố sau cùng trong chuỗi tên hiệu chính thức của người ấy. Danh sách 5 bậc tước hiệu Bandasak, gồm:
Trong đó, các "Chao Fa" bắt đầu từ 「Kromma Khun」, các "Phra Ong Chao" bắt đầu từ 「Kromma Muen」. Còn bậc 「Somdej Krom Phraya」 thường là cho các Vương mẫu Thái hậu, Vương mẫu Thái phi hoặc Phó vương; lại cũng có thể là có công lao lớn như Narisara Nuvadtivongs hoặc Damrong Rajanubhab. Sau thời Chulalongkorn, 5 tước hiệu trên cần kèm với tên một thành phố, nguyên bản hoặc đã được biến thể, do vậy trong tiếng Anh thì các Vương tử hay được ghi bằng phương thức 「"Prince" + tên thành phố」, như hai vị Vương tử "Narisara" cùng "Damrong" ở trước đều là huy hiệu tước, không phải tên vốn có.
thumb|trái|300px|Một dịp đại lễ trong cung đình Miến Điện dưới triều Konbaung.
Các thành viên của Vương thất Thái Lan ngoại trừ dựa vào công tác trong bộ máy hành chính, còn có một lượng thu nhập riêng gọi là "Sakdina" (ศักดินา) - ý nghĩa tương tự thực ấp. Hiện tại do thời đại thay đổi, tuy lãnh nhiều chức vụ quân sự hành chính, nhưng việc quản hạt trị sự cát cứ đã không còn tồn tại. Tuy vậy, quan niệm để các Vương tử Tông thân được phái đi trấn giữ thành trì vốn đã phổ biến trong lịch sử, như thời kỳ Vương quốc Ayutthaya đã thiết lập loại hình này với các Thành quốc được gọi là 「"Muang Look Luang"; เมืองลูกหลวง」. Sau khi được phân phong đến thành thị được chỉ định, các Vương tử đều thề trung thành với Quốc vương ở kinh sư, nhưng vẫn giữ những đặc thù cai trị tại nơi mà mình lãnh nhiệm. Vì tình trạng không rõ ràng quyền thừa kế, Ayutthaya bị chiến tranh đoạt vị khi Quốc vương qua đời, mà những người tham gia đoạt vị đều là các Vương tử Trị sự. Từ thời kỳ Vương quốc Rattanakosin, bình yên được thiết lập, những Vương tử đảm nhiệm chức vụ trung ương ngày càng nhiều, mà những Vương tử nắm quyền Trị sự lại là con trai của Phi tần cấp thấp, không có khả năng kế vị. Vì cũng xem con gái mang dòng dõi Vua chúa, những người con rể của Quốc vương cũng được quyền Trị sự tương tự các Vương tử của triều đình, đến nỗi lớn mạnh mà lên ngôi như Maha Thammarachathirat.
Tại nền văn hóa Miến Điện cũ, địa vị của Vương tử cũng ảnh hưởng từ người mẹ tương tự Thái Lan, nhưng chế độ phân chia của Miến Điện lại có phần phức tạp hơn. Những bà vợ cả của Quốc vương, tức Quốc hậu (Nanya Mibaya; နန်းရ မိဖုရား) có đặc quyền trú cùng Quốc vương tại Cung điện Mandalay, trong khi hàng Cung hậu (Ahsaungya Mibaya; အဆောင်ရမိဖုရား), cùng với hàng dưới như Kim ốc hậu (Shweye Hsaungya Mibaya; ရွှေရေးဆောင်ရ မိဖုရား) , Thành quốc hậu (Myosa Mibaya; မြို့စားမိဖုရား) cùng Vô đẳng hậu (Ywaza Mibaya; ရွာစား မိဖုရား) đều trú ở các phòng ốc khác. Mỗi bậc đều chia ra 2-3 cấp khác nhau nhỏ ra, trong đó Quốc hậu đứng đầu được xưng là "Nanmadaw Mibaya Hkaunggyi" (နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး), cũng gọi Chính hậu. Xếp dưới là các hạng Ngự thiếp được chia nhỏ ra nữa, đây bị xem là nô tỳ. Các vị Vương tử, ngoại trừ Trữ quân được xem như Phó vương có địa vị tuyệt đối, thì còn có:
thumb|280px|phải|Đại chiến giữa [[Naresuan của Ayutthaya và Thái tử Miến Điện Mingyi Swa.]]