cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Người khuyết tật
Ảnh hưởng chiến tranh đến người khuyết tật Việt Nam
Việt Nam trải qua hai cuộc chiến tranh có quy mô tàn phá khủng khiếp. Những khuyết tật của cựu binh và dân thường có hậu quả trực tiếp từ bom đạn hoặc các hành vi tra tấn và tù hãm. Khuyết tật chân tay (khuyết chi) là những dạng phổ biến. Về rối loạn tâm lý thì rối loạn stress sau sang chấn – một dạng ám ảnh, sợ hãi về quá khứ đau thương, có thể xảy ra với mức độ nặng nhẹ khác nhau tùy theo độ thảm khốc của sang chấn. nhỏ|250px|Hình ảnh một số trẻ em Việt Nam được cho là bị hậu quả chất độc màu da cam
Việc sử dụng khoảng 76,9 triệu lít thuốc diệt cỏ có chứa chất độc dioxin trong giai đoạn từ năm 1962-1971 mà quân đội Mỹ rải xuống miền Trung và miền Nam Việt Nam với mục đích ban đầu chỉ là làm rụng lá cây rừng để quân đội du kích Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam không còn nơi ẩn nấp đã để lại hậu quả nghiêm trọng. Các khuyết tật ở những đứa trẻ mới sinh từ cha, mẹ từng bị phơi nhiễm được nhiều người cho là có nguyên nhân trực tiếp từ nhiễm độc dioxin và theo đó có thể có từ 2,1 đến 4,8 triệu người bị phơi nhiễm trực tiếp với dioxin trong khoảng thời gian trên. Vào tháng 5/2007, Quốc hội Hoa Kỳ đã phân bổ khoản ngân sách 3 triệu USD nhằm khắc phục ảnh hưởng của chất độc da cam và môi trường tại một số điểm nóng nhất và năm 2009 tăng lên 6 triệu USD. Các nạn nhân của thứ hóa chất độc hại này đã thực hiện vụ kiện hậu quả chất độc màu da cam trong Chiến tranh Việt Nam nhằm đòi các công ty hóa chất sản xuất phải bồi thường thiệt hại, nhưng đã bị tòa án Hoa Kỳ bác đơn vì cho rằng đơn kiện không chứng minh được bằng chứng khoa học về mối liên hệ giữa các khuyết tật và thuốc diệt cỏ, và số lượng nạn nhân thật sự.
Để giảm thiểu gánh nặng, Chính phủ Việt Nam có các chính sách hỗ trợ cho thương binh và nạn nhân chiến tranh trong đó có hỗ trợ kinh tế bằng cách trợ cấp lương hàng tháng, xây nhà tình nghĩa hay giảm học phí, ưu tiên cho những người là con cái của thương binh. Tuy nhiên vẫn có những lời phàn nàn rằng các hỗ trợ này là không tương xứng và đôi khi tỏ ra quá chậm trễ.
Phát xít Đức và cuộc thảm sát người khuyết tật
nhỏ|phải|150px|Karl Brandt - người cầm đầu kế hoạch thảm sát người khuyết tật Đức quốc xã không chỉ là thảm họa đối với người Do Thái, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa toàn trị và lòng ham muốn tạo ra một dân tộc thượng đẳng đã đưa đẩy họ đến những tư tưởng và hành vi được xếp vào loại khủng khiếp nhất trong lịch sử loài người. Đức Quốc xã nắm lấy ý tưởng từ học thuyết chọn lọc tự nhiên của Charles Darwin, đặc biệt là ý tưởng về sự sống sót của cá thể có khả năng thích nghi nhất trong vương quốc của loài vật để đem áp dụng máy móc vào xã hội loài người. Theo đó thì họ cho rằng việc để những người khuyết tật sống và sinh con làm cản trở tốc độ của quá trình tiến bộ, tiếp tục duy trì sự yếu kém của chủng tộc, hay nói cách khác tiêu diệt người khuyết tật sẽ giúp loài người mau đạt được cuộc sống sung túc hơn.
Hành động T4 (Action T4) là tên của kế hoạch do Karl Brandt- bác sĩ riêng của Adolf Hitler cầm đầu nhằm loại bỏ người khuyết tật về thể chất cũng như tinh thần (trong đó có bệnh nhân tâm thần, người thiểu năng trí tuệ, người đồng tính luyến ái - cần lưu ý rằng ở thời điểm đó đồng tính luyến ái vẫn bị coi là bệnh và là một bất thường thuộc tâm lý...). Trong chương trình này, các nạn nhân bị giết bằng cách tiêm thuốc độc hoặc bằng phun hơi ngạt carbon monoxit. Theo ước tính có khoảng 275 ngàn người khuyết tật đã bị giết chết.
Việt Nam
Pháp lệnh về người tàn tật của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam định nghĩa người tàn tật như sau: "không phân biệt nguồn gốc gây ra tàn tật, người tàn tật là người bị khiếm khuyết một hay nhiều bộ phận cơ thể hoặc chức năng biểu hiện dưới những dạng tàn tật khác nhau, làm suy giảm khả năng hoạt động, khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp nhiều khó khăn. Thống kê của Chính phủ Việt Nam năm 2003 cho thấy có trên 5 triệu người khuyết tật, chiếm 6,3% tổng dân số. Theo giới tính thì, 63,5% người khuyết tật là nam giới và chỉ có 36,5% là nữ, các con số thống kê khác mới hơn ở 4 tỉnh Thái Bình, Quảng Nam, Đà Nẵng và Đồng Nai cho kết quả tương tự trong đó nam giới vẫn chiếm nhiều hơn với con số xoay quanh khoảng 60%.
Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội (MOLISA) được giao trách nhiệm giải quyết các vấn đề về người khuyết tật, đồng thời có trách nhiệm điều phối việc thực hiện pháp luật liên quan đến vấn đề người khuyết tật. Các Bộ ngành khác có liên quan gồm:
UBND cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã là những đơn vị thực hiện trực tiếp các chính sách liên quan đến vấn đề người khuyết tật.
Chính phủ Việt Nam đã thông qua và thực thi nhiều luật, chính sách, quy định và sáng kiến liên quan đến người khuyết tật, kể cả quyền tiếp cận việc làm bền vững và hiệu quả, trong đó phải kể đến những văn bản chủ yếu sau :
Việt Nam vẫn được sự trợ giúp của quốc tế để hỗ trợ người khuyết tật, như trong năm 2008, Hoa Kỳ đã tài trợ hơn 2,6 triệu USD mở rộng hai dự án trợ giúp người khuyết tật tại Việt Nam.
Sự giúp đỡ
phải|nhỏ|180px|[[Stephen Hawking, nhà vật lý thành công trong chuyên môn, ông sử dụng nhiều công cụ hỗ trợ cho người khuyết tật]] Máy móc hỗ trợ cho người khuyết tật rất nhiều, trên tất cả các phương diện từ khuyết tật vận động cho đến trí tuệ hay cảm giác.
Dụng cụ đặc chế
Có nhiều dụng cụ và phương tiện được đặc chế để hỗ trợ người khuyết tật trong sinh hoạt hằng ngày, như xe lăn, sách báo với hệ thống các dấu chấm nổi Braille... nhỏ|phải|Một bộ phận tự động giúp người không chân lái xe
Một số phần mềm hỗ trợ
Thí dụ như phần mềm đọc tự động trên máy tính hoặc các thiết bị cầm tay để giúp người khiếm thị. Ngoài ra phải kể đến các chương trình như từ điển, sách nói, trình duyệt web...Hệ điều hành Windows XP cũng có những thiết lập để tạo thuận lợi cho người khuyết tật, để thực hiện các thiết lập đó có thể vào mục Accessibility Options có biểu tượng người ngồi xe lăn màu xanh lá cây trong Control Panel. Cụ thể làm như sau: chọn Start – Settings – Control Panel, nháy đúp vào Accessibility Options. Trong hộp thoại, sẽ thấy 5 thẻ tương ứng với 5 chức năng: Keyboard, Sound, Display, Mouse, General. Những hỗ trợ này chủ yếu tập trung vào người khiếm thị, khiếm thính và những người khó thao tác bình thường với bàn phím do dị tật nào đó ở tay.
Nâng cao khả năng tiếp cận và hòa nhập cộng đồng
thumb|[[Xe điện công cộng có sàn thấp và đoạn nối giúp người đi xe lăn lên xe, tại Ba Lan]]
Nâng cao khả năng tiếp cận là tạo những điều kiện cho người khuyết tật (thường là khuyết tật vận động) có thể sử dụng được những công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác, để giúp họ không bị cô lập và có thể hòa nhập lại với cộng đồng. Cụ thể là những thiết kế kiến trúc được xây dựng trong một cách mà chúng có thể được dùng bởi những người khuyết tật và những người lớn tuổi trong cùng một cách như những người không khuyết tật (bình thường). Ở Mỹ, theo như Đạo luật người khuyết tật Mỹ năm 1990, những công trình xây dựng mới, cả công cộng và tư nhân đều phải tiếp cận được. Ở Úc, Đạo luật chống phân biệt đối xử với người khuyết tật 1992 có nhiều điều khoản dành cho sự tiếp cận.
Rộng ra, qua những chiến dịch thông tin, cộng đồng người bình thường cũng nhận biết, thông cảm hơn và biết cách cư xử phù hợp với người khuyết tật, phá bỏ những rào cản và định kiến của xã hội.
Gần đây, Việt Nam cũng bắt đầu chú ý vấn đề này. Theo Bộ Luật Người khuyết tật Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 01/01/2011 định nghĩa: "Tiếp cận là việc người khuyết tật sử dụng được công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác phù hợp để có thể hòa nhập cộng đồng. Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Năng lực Người khuyết tật tại Việt Nam đã có Dự án Bản đồ tiếp cận cho Người khuyết tật để tăng sự hoà nhập của Người khuyết tật với cộng đồng và nâng cao nhận thức của cộng đồng về nhu cầu hoà nhập chính đáng của Người khuyết tật trong sự tiếp cận các công trình dân dụng và công trình công cộng. Được sự tài trợ của Tổ chức Nippon Foudation, "Trung tâm sống độc lập" đã giúp một số người khuyết tật không bị cô lập mà được trở lại tham gia những sinh hoạt cộng đồng, có thể sống hoà nhập, có khả năng độc lập tự chủ, cũng như nhận được thông cảm của người bình thường.
Ngày của người khuyết tật
Sinh hoạt đặc biệt cho người khuyết tật: Có nhiều sinh hoạt đặc biệt chỉ dành riêng cho người khuyết tật để giúp họ hòa nhập vào đời sống như Thế Vận Hội Cho Người Khuyết Tật (Paralympic).
Công ước LHQ về quyền của người khuyết tật
Ngày 13 Tháng 12 năm 2006, Liên Hợp Quốc đã thông qua Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật, đến nay (thời điểm của bài báo là năm 2008) đã có khoảng 200 quốc gia tham gia ký kết. Việt Nam là thành viên thứ 118 tham gia ký Công ước vào tháng 10/2007. Ngày 30/7/2009, tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, đại diện Chính phủ Mỹ cũng đã ký công ước này. Đây là công ước quốc tế về nhân quyền đầu tiên mà Mỹ đã ký trong gần một thập kỷ qua.
Phật giáo
Phật giáo nói chung cho rằng người khuyết tật khó tiếp thu giáo lý hơn bình thường, điều này không có gì khó hiểu, nó cũng tương tự như việc khó khăn trong học tập. Về lý do đưa đến khuyết tật, thì theo Phật giáo đó là do kết quả của nghiệp báo, tức là tạo thiện nghiệp thì được quả thiện, mà ác nghiệp thì được quả ác. Nhưng điều đó không có nghĩa là có một linh hồn bất biến nhập vào các thân xác trong từng kiếp sống để chịu khổ đau hay hạnh phúc, tôn giáo này phủ nhận sự tồn tại thường hằng và có ngã tính của bất cứ hiện tượng nào thuộc cuộc sống. Phật giáo nguyên thủy không cho người khuyết tật quá nặng vào tăng đoàn, lý do không phải bởi sự kỳ thị mà là vì khi Đức Phật còn tại thế, nhiều người do khuyết tật nên khả năng tự nuôi sống rất khó khăn dẫn đến tâm lý mượn danh Tăng ni để được cúng dường, nhận lương thực thực phẩm do người khác cung cấp, trong khi đó đi tu mục đích tối thượng là để cầu giải thoát. Về khả năng tu chứng để đạt Niết bàn, Phật giáo cho rằng bất cứ người nào dù nam hay nữ, dù lành lặn hay khuyết tật đều có thể thành công bởi theo giáo lý tất cả chúng sinh đều có Phật tính. Ẩn ý này còn được thể hiện qua câu nói sau đây của Thích-ca Mâu-ni: Ta là Phật đã thành, chúng sinh là Phật sẽ thành.
Tùy theo trường phái Phật giáo và địa phương, nhưng câu chuyện thực tế sau đây giữa người đàn bà mù và Thiền sư người Nhật Bản Bankei (Bàn Khuê Vĩnh Trác) có thể làm sáng rõ hơn ý tưởng nói trên:
Một người đàn bà mù hỏi: ''Con nghe nói người nào thân thể không lành lặn không thành Phật được. Thầy cũng thấy con bị mù, cả đến hình tượng Phật con cũng chưa được lễ bái. Con nghĩ mình sinh làm người không ích lợi gì cả, có lẽ khi chết con sẽ rơi vào cõi xấu. Có cách gì cho người mù cũng tu thành Phật được, xin ngài chỉ giáo cho con''. Sư đáp: ''Người ta có nói như thế thực, nhưng trong cái Bất sinh mà tôi nói, thì không có phân biệt giữa lành lặn và khuyết tật. Dù bà có bị mù, thì tâm Phật vẫn không có gì khác, đừng hoài nghi. Chỉ cần loại trừ tham sân si, nhận chân những gì tôi đã nói, luôn an trú trong Tâm Phật Bất sinh, thì bà sẽ thành Phật ngay đời này''.
Xem thêm
Thể loại:Phân biệt đối xử Thể loại:Giáo dục đặc biệt Thể loại:Dân số Thể loại:Khuyết tật Thể loại:Tâm lý học giáo dục
Quán Khâu Kiệm
Quán Khâu Kiệm (? – 255), còn phiên âm là Vô Kỳ Kiệm hoặc Vô Khâu Kiệm, là tướng lĩnh Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Thân thế
Quán Khâu Kiệm có tên tự là Trọng Cung (仲恭), người huyện Văn Hỷ, quận Hà Đông. Cha ông là Quán Khâu Hưng, thời Tào Phi làm Thái thú quận Vũ Uy, có công đánh dẹp những lực lượng làm phản, được phong làm Cao Dương hương hầu.
Trấn giữ U châu
Thời Ngụy Văn Đế, ông là bạn của thái tử Tào Duệ. Năm 226, Tào Duệ lên nối ngôi cha, tức là Ngụy Minh Đế. Vô Khâu Kiệm được phong làm Thượng thư lang, rồi cất nhắc làm Vũ Lâm giám, Điển nông Lạc Dương.
Ít lâu sau, Quán Khâu Kiệm được Minh Đế thăng làm Thứ sử Kinh châu, rồi chuyển sang làm thứ sử Dương châu, thứ sử U châu, kiêm Liêu Đông tướng quân, ban cờ tiết, Hộ Ô Hoàn hiệu úy.
Trong thời gian trấn trị U châu, Vô Khâu Kiệm có công thu hàng được Thiền Vu Ô Hoàn. Cùng lúc, nước Cao Câu Ly láng giềng và thủ lĩnh Liêu Đông là Công Tôn Uyên cũng lớn mạnh.
Năm 237, Ngụy Minh Đế muốn thôn tính Liêu Đông, bèn sai Quán Khâu Kiệm mang chiếu thư của triều đình đến gọi Công Tôn Uyên vào Lạc Dương triều kiến. Công Tôn Uyên không dám vào chầu vì sợ bị bắt giữ, bèn khởi binh phản Ngụy. Quân Liêu Đông giao tranh với quân U châu, đánh nhau tại huyện Liêu Toại. Vô Khâu Kiệm bị Công Tôn Uyên đánh lui.
Đánh Cao Câu Ly
Sau khi nhà Ngụy chiếm được Liêu Đông, mối quan hệ hữu hảo với Cao Câu Ly nhanh chóng tan vỡ. Cao Câu Ly xua quân tấn công các khu vực phía Tây của Liêu Đông. Nhà Ngụy nhanh chóng đáp trả. Năm 244, Quán Khâu Kiệm mang quân tấn công và tàn phá kinh đô của Cao Câu Ly tại núi Hoàn Đô. Vua Đông Xuyên của Cao Câu Ly phải một thân một mình bỏ chạy sang phía Đông và nương nhờ tại lãnh thổ của các bộ tộc Ốc Trở. .
Tuy nhiên Quán Khâu Kiệm không thể ở lâu tại Cao Câu Ly. Quân Tào Ngụy nhanh chóng bị Cao Câu Ly đẩy lui và không lâu sau đó, người Cao Câu Ly đã khôi phục được lãnh thổ cũ.
Chống Gia Cát Khác
Tháng 3 năm 253, tướng Đông Ngô là Gia Cát Khác khởi 20 vạn quân đi đánh Ngụy. Trấn đông tướng quân Quán Khâu Kiệm và Thứ sử Dương châu là Văn Khâm cũng giữ thế phòng thủ không giao tranh. Quân Ngô gặp thời tiết nắng nóng, bệnh dịch tiêu chảy tràn lan, nhiều người bị chết.
Sau một thời gian quân Ngô vây hãm Hợp Phì Tân Thành do Trương Đặc trấn thủ mà không thể hạ được, Quán Khâu Kiệm và Văn Khâm biết tình hình quân Ngô bệnh dịch bèn phát lệnh tấn công. Quân Ngô thua trận, Gia Cát Khác buộc phải rút quân, trên đường về trúng mai phục của Văn Khâm ở Hợp Du, bị thiệt hại nặng.
Chống Tư Mã Sư
Quán Khâu Kiệm được thêm chức Giám Dự châu chư quân sự, cầm cờ tiết; ít lâu sau chuyển sang làm Trấn nam tướng quân, rồi đổi làm Trấn đông tướng quân, Đô đốc Dương châu chư quân sự.
Năm 254, con Tư Mã Ý là Tư Mã Sư thay cha nắm quyền trong triều, phế truất Tào Phương lập Tào Mao làm vua. Nghe tin Tư Mã Sư làm việc phế lập Quán Khâu Kiệm và Thứ sử Dương châu Văn Khâm bèn khởi binh thảo phạt Tư Mã Sư. Ông ước hẹn với các tướng: Hộ quân An Phong là Trịnh Ký, Hộ quân Lư Giang là Lã Tuyên, Thái thú Lư Giang là Trương Hưu, Thái thú Hoài Nam là Đinh Tôn, hộ quân Hợp Phì là Chính Hưu cùng giương cờ chống Tư Mã Sư bảo vệ nhà Ngụy.
Quán Khâu Kiệm dâng biểu về Lạc Dương lên Tào Mao, kể 10 tội trạng của Tư Mã Sư; nhưng đồng thời bài biểu lại ca ngợi công lao của Tư Mã Ý và đề nghị Tào Mao dùng em Tư Mã Sư là Tư Mã Chiêu thay thế làm phụ chính nhằm phân hóa hàng ngũ họ Tư Mã.
Để có thêm lực lượng, Quán Khâu Kiệm và Văn Khâm cầu cứu Đông Ngô hiệp trợ. Ông và Văn Khâm cùng gửi con tin sang cho vua Ngô là Tôn Lượng đề nghị phát binh, rồi tập hợp 6 vạn quân từ Thọ Xuân tiến về phía tây, nhưng không đánh thẳng tới Lạc Dương hoặc Hứa Xương mà chỉ chiếm Hạng Thành và đóng quân. Các sử gia cho rằng việc không quyết đoán này chính là ngồi chờ đòn phản công của quân địch.
Tư Mã Sư sai Giám quân Vương Cơ làm tiên phong, đóng đồn ở Nam Đốn ngăn chặn Quán Khâu Kiệm và Văn Khâm, lại sai Đặng Ngải mang 1 vạn quân Thái Sơn ra Lạc Gia để dẫn dụ Quán Khâu Kiệm ra đánh, còn tự mình cầm quân chủ lực tới Nhữ Dương.
Thấy quân chủ lực thua trận, Quán Khâu Kiệm vội bỏ Hạng Thành chạy, toàn quân Dương châu tan vỡ. Quán Khâu Kiệm chạy tới huyện Thận, núp vào bụi cỏ rậm bên bờ sông, bị một người dân là Trương Thuộc bắn chết. Em ông là Quán Khâu Tú chạy sang đầu hàng Đông Ngô, còn Văn Khâm bại binh cũng bỏ chạy đến hàng Ngô.
Gia tộc hai họ Quán Khâu và họ Văn sau đó bị Tư Mã Sư giết hết.
Chú thích
Thể loại:Sinh thế kỷ 3 Thể loại:Mất năm 255 Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Bánh sừng bò Thánh Máctinô
Bánh sừng bò Thánh Máctinô (Rogal świętomarciński) là một loại bánh sừng bò với nhân làm từ hạt cây hoa anh túc trắng, là món ăn truyền thống ở Poznań và một số khu vực của vùng Wielkopolska (Đại Ba Lan) nhân dịp Ngày Thánh Máctinô (11 tháng 11).
nhỏ|Rogal świętomarciński, bánh sừng bò Thánh Máctinô Theo quyết định của EC số 1070/2008 ngày 30 tháng 10 năm 2008, cái tên rogal świętomarciński của món ăn đã được nhập vào Sổ đăng ký chỉ định được bảo hộ về nguồn gốc của Liên minh châu Âu.
Nguyên liệu
Bánh sừng bò Thánh Máctinô có hình dạng trăng lưỡi liềm, nặng từ 200 g đến 250 g; chiều rộng là 10 cm và chiều cao của nó (ở phần rộng nhất) là 7 cm. Rogal świętomarciński được phủ bên ngoài bằng một lớp đường trắng nấu chảy để đông lại, và rắc hạt lạc. Nguyên liệu làm bánh bao gồm hạt anh túc trắng, vani, quả chà là hoặc vả tây nghiền, nho khô, kem, xi-rô (anh đào, lê, vỏ cam) và hương vị hạnh nhân.
Lịch sử
Truyền thống này bắt nguồn từ thời ngoại giáo, khi trong bữa tiệc mùa thu, người xưa dâng lên các vị thần con bò thật, hoặc thay thế bằng thứ bột nhào cuộn lên chiếc sừng bò. Giáo hội Latinh đã tiếp quản phong tục này và liên hệ với hình ảnh Thánh Máctinô, vì theo truyền thuyết thì con ngựa của ông đã để mất cái móng ngựa.
Ở Poznań, truyền thống làm bánh rogal świętomarciński vào ngày 11 tháng 11 tồn tại từ năm 1860, khi thấy chuyên mục quảng cáo loại bánh này được tìm thấy trên Dziennik Poznański. Kể từ đó loại bánh croissant này trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa địa phương Poznań nói riêng và vùng Đại Ba Lan nói chung. Vào năm 1923, thống chế Pháp Ferdinand Foch đã bày tỏ sự khen ngợi đối với loại bánh Rogal świętomarciński từ Ba Lan.
Có một giai thoại được lan truyền rộng rãi nói rằng truyền thống làm bánh ngày nay thực chất được sinh ra vào tháng 11 năm 1891. Tương truyền, khi ngày lễ Thánh Máctinô đang đến gần, linh mục giáo xứ của giáo xứ Thánh Máctinô, Cha Jan Lewicki, đã kêu gọi các tín hữu hãy cùng nhau làm điều gì đó cho người nghèo noi theo gương của vị thánh quan thầy. Một người làm bánh kẹo Józef Melzer, vốn đang có mặt trong đám đông lúc này và làm việc trong một cửa hàng bánh kẹo gần đó đã thuyết phục ông chủ của mình làm sống lại truyền thống cũ. Những cư dân giàu có của Poznań đã mua một món ngon và tặng miễn phí cho người nghèo. Phong tục làm bánh vào năm 1901 đã được Hiệp hội Bánh kẹo tiếp quản. Sau cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, Franciszek Rączyński trở lại với truyền thống làm bánh tặng quà cho người nghèo và sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, một người tên là Zygmunt Wasiński đã ra tay cứu loại bánh Rogal świętomarciński khỏi bị lãng quên.
Ngày nay
Truyền thống làm bánh sừng bò Thánh Máctinô vào ngày 11 tháng 11 vẫn còn tồn tại tại Poznań cho đến tận ngày hôm nay. Vào ngày lễ Thánh Máctinô, tổng cộng có khoảng 250 tấn bánh rogal świętomarciński được bán và nếu tính tổng thời gian từ ngày 9 đến 11 tháng 11, con số này là khoảng 400 tấn. Ngoài dịp lễ ra, loại bánh này vẫn được tiêu thụ với số lượng lớn cũng như thường được sử dụng để làm quà tặng.
Trong tâm thức của người dân Poznań, bánh sừng bò mang một liên kết chặt chẽ với ngày lễ tưởng niệm Thánh Máctinô thành Tours, người cũng là một vị thánh quan thầy của một tuyến phố chính ở thành phố này.
Tham khảo
Thể loại:Ẩm thực Ba Lan
Brooke Fraser
Brooke Gabrielle Fraser Ligertwood (sinh ngày 15 tháng 12 năm 1983) còn được biết đến với nghệ danh Brooke Fraser, là nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người New Zealand. Cô là con gái cả của gia đình tuyển thủ bóng bầu dục công đoàn Bernie Fraser, cô được tiếp xúc với âm nhạc từ sớm và ký kết hợp đồng cùng hãng Sony Music vào năm 18 tuổi. Album đầu tay của cô, What to Do with Daylight (2004) mở đầu ở ngôi quán quân tại New Zealand và đạt chứng nhận đĩa Vàng bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm New Zealand ngay trong tuần đầu lên kệ. Đến nay, album đã có 66 tuần xếp hạng và chạm mốc 105.000 bản tại New Zealand. Toàn bộ 5 đĩa đơn phát hành từ album đều lọt vào top 20 New Zealand Singles Chart, với "Better" là đĩa đơn thành công nhất khi vươn đến vị trí thứ 3.
Album phòng thu thứ 2 Albertine (2006) nhận được những lời khen ngợi của giới phê bình tại quê nhà,      trong khi vươn đến ngôi đầu bảng và đạt chứng nhận Bạch kim ngay trong tuần đầu phát hành tại New Zealand. Album còn được chứng nhận Vàng bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc và là album đầu tiên của Fraser được xếp hạng tại Billboard 200, với doanh số đạt 60.000 bản tại khu vực Bắc Mỹ. 2 trong số 3 đĩa đơn phát hành từ Albertine được xếp hạng tại New Zealand, với "Deciphering Me" lọt vào top 5 New Zealand Singles Chart. Được thực hiện tại Hollywood, Flags (2010) được các nhà phê bình đánh giá cao  trong khi ghi dấu thành công lớn của Fraser tại thị trường quốc tế     và là album quán quân thứ ba của cô tại New Zealand. Đến nay, album được chứng nhận đĩa Vàng tại Đức và Úc với 2 lần đĩa Bạch kim tại New Zealand. Đĩa đơn "Something in the Water" trích từ Flags đạt thứ hạng cao tại khu vực châu Âu và được chứng nhận Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm New Zealand. Vào năm 2014, cô cho phát hành album phòng thu thứ 4 Brutal Romantic.
Đến nay, cô đã nhận được 6 giải APRA Awards, và 8 giải thưởng Âm nhạc New Zealand.
Cô kết hôn cùng Scott Ligertwood tại Sydney vào năm 2008 và thông báo mang thai đứa con đầu tiên vào tháng 3 năm 2015. Đến tháng 9 năm 2015, Brooke và Scott chào đón con gái Dylan Wilde Ligertwood bước vào cuộc đời của họ - món quà quý giá nhất của hai người cho đến nay.
Năm 2004, công việc đã đưa cô đến Sydney, Australia và tại đây, Fraser đã khám phá ra niềm đam mê lớn lao khác của mình - phục vụ tại nhà thờ địa phương.
Trong nhiều năm liền, bên cạnh sự nghiệp ca hát thì Brooke và chồng Scott đã từng là những nhạc sĩ và là thành viên của đội ngũ sáng tạo quan trọng tại Hillsong Church, dưới sự lãnh đạo của hai mục sư trưởng Brian và Bobbie Houston.
Tình yêu của Brooke đối với lời Chúa và sự yêu thích của cô đối với âm nhạc thờ phượng tại nhà thờ đã cho cô sáng tác nên những bài hát như 'Hosanna', 'Desert Song' và 'Man of Sorrows'; cùng với hết cả tấm lòng Brooke viết 'None But Jesus', 'Lead Me to the Cross', 'Transfiguration' và bài hát mới nhất 'What a Beautiful Name'.
Brooke cùng chồng sống ở Los Angeles, CA, nơi họ là một phần của nhóm hướng dẫn thờ phượng chính tại Hillsong LA.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1983 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Hà Âm
Hà Âm (chữ Hán: 河陰) là một huyện cũ thuộc tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn Việt Nam. Ngày nay là phần đất thuộc các huyện phía Nam của tỉnh Takéo Campuchia, vùng đất phía bờ Bắc (bờ trái theo hướng về thượng nguồn) kênh Vĩnh Tế.
Vị trí
nhỏ|phải|Vị trí địa danh huyện Hà Ân tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn độc lập trên vùng đất phụ cận tỉnh An Giang ngày nay. nhỏ|trái|An Giang trong bản đồ [[Nam Kỳ Lục tỉnh (Basse Cochinchine). Đường biên giới giữa Vương quốc Campuchia của người Khmer với Nam Kỳ Lục Tỉnh (Frontiére du Royaume de Cambodge de Khmere de la Basse CochinChine), chạy song song cách xa kênh Vĩnh Tế (Canel de Vinh Te ou de Hatien) với một vùng đất (là huyện Hà Âm và một phần huyện Tây Xuyên An Giang, một phần huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên) nằm kẹp ở giữa, và bao vùng lồi Svay Rieng (nguyên thuộc phủ Tây Ninh tỉnh Gia Định) trong phần lãnh thổ Nam Kỳ Lục Tỉnh.]] phải|nhỏ|220px|An Nam Đại Quốc Họa Đồ của Taberd, in năm 1838, cho thấy cả ba địa danh: Châu Đốc, Giang Thành, và Vĩnh Tế giang đều nằm sâu trong nội địa [[Nam Kỳ thay vì nằm ở biên giới Việt-Miên như ngày nay, giữa biên giới Việt-Miên thời đó và tuyến kênh Vĩnh Tế-Giang Thành còn có một vùng đất đệm có chứa huyện Hà Âm ở đó (phía Bắc kênh Vĩnh Tế).]] phải|nhỏ|220px|Cochinchine ([[Nam Kỳ Lục tỉnh), vẽ năm 1872, tuyến đường thủy: Hatien (thành Hà Tiên)-Gienthan (Giang Thành)-Canal de Vinhte (kênh Vĩnh Tế)-Chaudoc (thành Châu Đốc), đều nằm sâu trong nội địa Nam Kỳ thay vì nằm ở biên giới Việt-Miên như ngày nay, giữa biên giới Việt-Miên thời đó và tuyến kênh Vĩnh Tế-Giang Thành còn có một vùng đất đệm có chứa huyện Hà Âm ở đó (phía Bắc kênh Vĩnh Tế).]] Huyện Hà Âm phủ Tuy Biên, trước là đất huyện Châu Thành nước Cao Miên, gồm 2 tổng với 40 làng xã, phía Tây giáp huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên, phía Nam giáp huyện Hà Dương, phía Đông giáp huyện Tây Xuyên, phía Bắc giáp nước Cao Miên. Theo Đại Nam nhất thống chí: huyện Hà Âm nằm bên trái (tả, tức bờ phía tây bắc) sông Vĩnh Tế. Như vậy, vào thời này, vùng đất huyện Hà Âm thuộc phần đất giáp biên giới của Campuchia với Việt Nam, tức là phần đất huyện Kiri Vong, và có thể cả phần đất các huyện Kaoh Andaet, Bourei Cholsar thuộc tỉnh Takeo Campuchia.
Đại Nam nhất thống chí chép rằng: "Huyện Hà Dương ở Tây Nam phủ 40 dặm. Đông đến Tây cách nhau 68 dặm, Nam đến Bắc cách nhau 73 dặm. Phía đông đến huyện giới Tây Xuyên 44 dặm; phía tây đến huyện giới Hà Châu tỉnh Hà Tiên 24 dặm; phía Nam đến huyện giới Kiên Giang tỉnh Hà Tiên 38 dặm; phía bắc đến huyện giới Hà Âm 35 dặm... Huyện Hà Âm ở Tây Bắc phủ 80 dặm. Đông đến Tây cách nhau 73 dặm, Nam đến Bắc cách nhau 42 dặm. Phía đông đến huyện giới Tây Xuyên 38 dặm; phía tây đến huyện giới Hà Dương [Hà Châu] 25 dặm; phía bắc đến cảnh giới nước Cao Miên 17 dặm. Nguyên trước là đất của 2 huyện Tây Xuyên và Chân Thành. Năm Minh Mạng thứ 20 (1839) chia đặt huyện này, lấy phía tế [phía tả] sông Vĩnh Tế làm huyện Hà Âm, thuộc phủ hạt Tĩnh Biên..."
Đại Nam thực lục có nhiều đoạn chép về địa danh Hà Âm cũng như các địa danh đương thời nằm trong địa bàn huyện Hà Âm có thể cho thấy được dấu vết vị trí của Hà Âm:
Núi non thuộc Hà Âm
nhỏ|phải|Hà Âm(河陰)và núi non tỉnh An Giang nhà Nguyễn trong bản đồ cổ thế kỷ 19. nhỏ|phải|Bản đồ Nam Kỳ với các địa danh giữa thế kỷ 19.
Trong cuốn Đất nước Việt Nam qua các đời, xem xét về các địa danh trấn Hà Tiên, Đào Duy Anh viết: "... Chúng ta đã biết Vũng Thơm, Cần Bọt, Sài Mạt là dải đất từ lỵ sở Hà Tiên đến Sài Mít. Tức dải đất bờ biển phía tây nam nước Cao Miên. Còn Chân Sum thì Nhất thống chí (An Giang) chép là núi ở phía nam huyện Hà Âm cách 10 dặm, cách bờ sông Vĩnh Tế ở phía Nam 10 dặm. Huyện Hà Âm là huyện ở phía bắc sông Vĩnh Tế (phía âm của sông) nên gọi tên là thế, đối với huyện Hà Dương là huyện ở phía nam (phía dương của sông). Có thể đất Chân Sum là đất Sóc Sum của tỉnh KamPot. Về Linh Quỳnh thì Nhất thống chí chép rằng núi Linh Quỳnh thuộc huyện Hà Châu cách 120 dặm và ở phía bắc sông Giang Thành, sông này có hai nguồn ra từ núi Linh Quỳnh. Linh Quỳnh tức địa điểm Linh Quỳnh của tỉnh KamPot nước Cao Miên. (Xem thế thì thấy rằng năm phủ Vũng Thơm, Cần Bọt, Chân Sum, Sài Mạt, Linh Quỳnh ở đời Nguyễn còn là đất của huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên và của huyện Hà Âm tỉnh An Giang, đến đời Tự Đức triều Nguyễn mới trả về nước Cao Miên)."
Đồn bảo (cửa khẩu và đồn binh) thuộc Hà Âm
nhỏ|Vị trí các làng Vĩnh Điều, Vĩnh Lạc của huyện Hà Âm, nằm trên bờ bắc kênh Vĩnh Tế. nhỏ|phải|Bản đồ vùng Hà Âm (kênh Vĩnh Tế, núi Chân Sum (núi Sung), núi Thâm Đăng (núi Than Dong)-Kiri Vong (biên giới Việt Nam-Campuchia) năm 1901. Vị trí các làng Vĩnh Điều (Vinh Diu), Vĩnh Điền (Vinh Dien), Vĩnh Lạc (Vinh Lac), Vĩnh Thông (Vinh Thong), Vĩnh Bảo (Vinh Bao) nằm bên bờ bắc kênh Vĩnh Tế. Thượng nguồn đông bắc sông Giang Thành là Linh Quỳnh. nhỏ|phải|Bản đồ vùng Hà Âm, Hà Dương (kênh Vĩnh Tế)-Kiri Vong (biên giới Việt Nam-Campuchia) năm 1906. Vị trí các làng Vĩnh Điều (Vinh Diu), Vĩnh Điện (Vinh Dien), Vĩnh Thông (Vinh Tong) nằm bên bờ kênh Vĩnh Tế. Các đồn bảo của nhà Nguyễn là các trạm sở cửa khẩu thu thuế giao thương, đắp bằng đất, trong thời chiến trở thành các đồn binh. Theo Đại Nam nhất thống chí trên địa bàn huyện Hà Âm có các đồn bảo sau :
Các thôn làng thuộc Hà Âm: Vĩnh Thông, Vĩnh Bảo, Vĩnh Lạc, Vĩnh Gia, Vĩnh Điều, Vĩnh Điền, Thân Nhơn (Thân Nhân), An Quới, Long Thạnh, Linh Quỳnh (Luih-Quinh tức làng Prey-Angkonh ), Cổ Man (sóc Kaoh Moan),...
Lịch sử
nhỏ|phải|Bản đồ vùng đất tỉnh [[An Giang ngày nay vào thời tỉnh An Giang nhà Nguyễn và thời kỳ đầu thuộc Pháp. Vùng đất phía bắc kênh Vĩnh Tế thời Nguyễn (trong đó có huyện Hà Âm) từng thuộc tỉnh An Giang, nằm trong lãnh thổ Đại Nam (Việt Nam), đến thời Pháp thuộc thì cắt trả về cho Cao Miên (Campuchia) thuộc Pháp.]] Tháng 4 âm năm 1824, Nặc Ông Chân (Ang Chan II), hiến tặng nhà Nguyễn thông qua Nguyễn Văn Thoại (để trả ơn Thoại), 3 vùng Chân Sum (còn gọi là Chân Thành hay Chân Chiêm, nằm giữa Giang Thành và Châu Đốc), Mật Luật (Ngọc Luật, cũng nằm giữa Giang Thành và Châu Đốc), Lợi Kha Bát (Prey Kabbas tỉnh Takeo). Nhà Nguyễn chỉ lấy 2 đất Chân Sum (Treang) và Mật Luật (Meát Chruk). Chân Sum sau được phân vào hai huyện Hà Âm và Hà Dương từng thuộc phủ Tĩnh Biên Hà Tiên, trước khi chia về cho tỉnh An Giang. Cao Xuân Dục viết trong Quốc triều chính biên toát yếu như sau: "''Vua nước Chân Lạp là Nặc Chân gửi thư cho quan bảo hộ Nguyễn Văn Thụy xin cắt đất 3 phủ: Lợi Kha Bát, Chân Sum, Mật Luật để trả ơn ông Thụy [Thoại]... Thụy đem thư ấy báo thành Gia Định, quan thành ấy [Lê Văn Duyệt] tâu lên, Ngài khiến đình thần bàn. Lê Văn Duyệt tâu rằng: "Vua Chân Lạp không phải bản tâm báo ơn Thụy, chẳng qua vì người Xiêm nuôi em nó [tranh chấp nội bộ Cao Miên], nên nó muốn cho ta bảo hộ được bền vững đó thôi. Ta mà nhận cả... người Xiêm có điều nói được, ta mà khước cả thì e không phải ý Đức Thế tổ Cao hoàng đế trù nghĩ việc ngoài biên. Vả lại, đất 3 phủ ấy thì đất Lợi Kha Bát hơi xa, khước đi cũng phải, còn đất Châu Sum, Mật Luật thì ở chính giữa đất Châu Đốc, Giang Thành ta, xin nhận lấy đất mà đừng thu thuế, khiến cho nó biết triều đình ta chỉ lo việc ngoài biên không phải vì tham lợi,... mà vui lòng thuần phục,..."... Ngài cho là phải [và sai] khiến Thụy nhận lấy dân phủ Chân Sum và Mật Luật,..., còn thuế thì cứ giao cho vua nước nó [Ang Chan II]. Nhưng [Thụy] phải làm tờ thư mà đáp lại cho Chân Lạp.''"
Năm Thiệu Trị thứ 2 (1842), Thiệu Trị trích phủ Tĩnh Biên cùng huyện Hà Dương của tỉnh Hà Tiên, sáp nhập vào An Giang. Năm 1844, trích thêm huyện Hà Âm của tỉnh Hà Tiên nhập vào phủ Tĩnh Biên, lúc này phủ Tĩnh Biên gồm các huyện Hà Âm, Hà Dương. Năm Tự Đức thứ 3 (1850), nhà Nguyễn bỏ phủ Tĩnh Biên, cho nhập 2 huyện Hà Âm và Hà Dương vào phủ Tuy Biên. Vào thời vua Tự Đức tỉnh An Giang gồm có 3 phủ với 10 huyện: Hà Âm, Hà Dương, Phong Phú, Tây Xuyên, Đông Xuyên, Vĩnh An, An Xuyên, Phong Nhiêu, Phong Thịnh, Vĩnh Định.
Đại Nam thực lục chép rằng: "Tháng 8 âm lịch năm Giáp Thìn niên hiệu Thiệu Trị thứ 4 (1844):... Đổi huyện Hà Âm tỉnh Hà Tiên cho lệ thuộc phủ Tĩnh Biên tỉnh An Giang, huyện Hà Dương và huyện Hà Âm nguyên thuộc tỉnh Hà Tiên (2 huyện vốn là đất Chân Thành, năm Minh Mạng thứ 20 [1839] tách ra để thuộc về phủ An Biên tỉnh Hà Tiên), năm Thiệu Trị thứ 2 [1842] trích huyện Hà Dương đổi về tỉnh An Giang, huyện Hà Âm vẫn thuộc về phủ An Biên; đến đây, lĩnh Tuần phủ Hà Tiên là Nguyễn Lương Nhàn nói địa thế huyện Hà Âm liền với phủ Tĩnh Biên, xin theo nơi gần, đổi sáp nhập tỉnh An Giang, để liệu cho dân. Vua ưng cho."
Không rõ đất huyện Hà Âm tồn tại trong lãnh thổ Việt Nam đến chính xác thời điểm nào thì lại thì lại trở về thuộc lãnh thổ Campuchia. Tuy nhiên, trong Đại Nam thực lục, bộ sử lớn nhất đương thời của Quốc sử quán triều Nguyễn thì sự kiện lịch sử cuối cùng được đề cập đến trong bộ sử này, liên quan tới những địa danh thuộc huyện Hà Âm (cái mà còn chứng tỏ sự tồn của Hà Âm trong lãnh thổ Việt Nam) là vào năm 1860. Đại Nam thực lục chép: "''...Tháng 3 nhuận [âm lịch] năm Canh Thân niên hiệu Tự Đức thứ 13 [1860], lúc bấy giờ giặc Cao Miên kéo nhau quấy rối. Vua dụ bọn Tổng đốc [An-Hà] là Nguyễn Công Nhàn, Tuần phủ [An Giang] là Phan Khắc Thận ở An - Hà rằng: "Nay giặc Man hiện đang ra vào quấy rối ở các sở đồn bảo như... Tĩnh Biên, Giang Nông, Vĩnh Thông [Hà Âm] ở sông Vĩnh Tế tỉnh An Giang; Giang Thành, Tiên Thái, Kiên Giang, Thạch Động, Ba Xuyên tỉnh Hà Tiên. Lại nghe Tù trưởng Cao Miên [(là Norodom)], hẹn đến mùa thu nước lên, thuyền Tây Dương vào sông trong, bấy giờ chúng nó cùng nhau đánh ập lại. Lại [phía Lộc Sơn (Mũi Nai)] Hà Tiên thám báo giặc người hạt nước Thanh là Hoàng Quốc Lập, đầu mục Man là tên Tôn, chiêu dụ người Thanh, người Thổ ở Cần Bột, hẹn nhau đường thủy bộ chia đến quấy rối... Nguyễn Công Nhàn lập công cõi ngoài nhiều lần tỏ ra khó nhọc tài năng. Phan Khắc Thận trải nhiều chiến trận đã hiểu cơ nghi. Thế mà không nghĩ đến việc ấy, chỉ muốn vạch giới hạn tự giữ lấy. Sao lại trì hoãn thế?..." (Việc Quốc Lập... đến ở cõi đất Cao Miên, Tù trưởng Cao Miên giúp quân và lương cho.)''"
Tới tháng 12 âm lịch năm Ất Sửu (tức đầu năm 1866), khi 3 tỉnh miền Đông (Gia Định (tỉnh), Biên Hòa (tỉnh), Định Tường) đã bị Pháp chiếm, Nam Kỳ chỉ còn 3 tỉnh miền Tây, vùng biên giới tỉnh An Giang và Hà Tiên với Cao Miên có sự hoạt động của cuộc khởi nghĩa Acha Xoa, thì biên giới đã lùi vào tới kênh Vĩnh Tế vùng Thất Sơn (Bảy Núi), vùng Hà Âm không còn được nhắc đến trong sử nhà Nguyễn nữa. Theo Đại Nam thực lục, chép về thời gian đó, viết: "''Tổng Đốc Vĩnh Long là Trương Văn Uyển và Tổng đốc An - Hà là Phan Khắc Thận đem tình hình biên giới và thế địch bí mật tâu lên. (Văn Uyển nói: Nước Cao Miên đã chia 2 lòng, cùng với nước Pháp tư thông, cầu lấy lại các xứ Thất Sơn. Khắc Thận nói:... Người Pháp thì thường bức bách phải nã bắt tên Xoa. Và lại, đất cheo leo, hiểm trở, rất nhiều sự khó làm.) Vua [Tự Đức] sai [triều thần] thương lượng nghị định. Bọn Đoàn Thọ, Trần Tiễn Thành cho là: "3 tỉnh [An Giang, Hà Tiên, Vĩnh Long] cheo leo, trơ trọi, mà nước Cao Miên đã bị người Pháp bảo hộ rồi, tạm hãy mềm dẻo, để yên lòng họ, cứ chiếu địa giới ngăn chặn, nếu thấy tên Xoa trốn vào địa giới ta thì bắt giao trả, để dứt mối nghi ngờ của họ [người Pháp]... Đến như Thất Sơn, năm trước đã dựng thành thôn và thu thuế, lại ở vào quãng 2 tỉnh An Giang và Hà Tiên, lại có sông Vĩnh Tế ngăn làm giới hạn, đều là đất của ta [Đại Nam], người Miên [triều đình Norodom] đến cầu người Pháp thu phục lại, (đó là theo lời phỏng đoán của tỉnh thần Vĩnh Long),..." Vua cho là phải,..."
Theo nghiên cứu của Nguyễn Đình Đầu, một phần lớn đất huyện Hà Âm đến thời Pháp thuộc đã bị người Pháp cắt cho lãnh thổ của Campuchia thuộc Pháp cùng với vài vùng đất khác dọc biên giới Việt Nam - Campuchia: như vùng đất tổng Hà Nhuận huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên kéo đến tận núi Linh Quỳnh cách biên giới 25 km, vùng được gọi là Mỏ Vịt (thuộc tỉnh Svay Rieng) nguyên là đất huyện Tân Ninh phủ Tây Ninh tỉnh Gia Định.
Tham khảo
Thể loại:Huyện cũ Việt Nam Thể loại:Nhà Nguyễn Thể loại:Tỉnh Takéo Thể loại:Địa danh cũ Việt Nam
Nguyễn Thuật
Nguyễn Thuật (1842-1911), tự: Hiếu Sinh, hiệu: Hà Đình; là danh sĩ và là danh thần triều Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Thân thế và sự nghiệp
Nguyễn Thuật sinh ngày 13 tháng 5 năm Nhâm Dần (1842) tại làng Hà Lam, huyện Lễ Dương, phủ Thăng Hoa, trấn Quảng Nam (nay là thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam).
Ông nguyên tên là Nguyễn Công Nghệ, sau đổi thành Nguyễn Thuật, xuất thân trong một gia đình Nho học, là con trai thứ của ông Nguyễn Đạo và bà Võ Thị Tại. Các anh em của ông cũng đều là người đỗ đạt. Anh trai ông là Cử nhân Nguyễn Tạo và em trai của ông là Cử nhân Nguyễn Duật.
Thuở nhỏ, ông học tại nhà, sau học tại trường Huấn huyện Thăng Bình và trường Đốc tỉnh Quảng Nam. Năm Tự Đức thứ 20 (1867), Nguyễn Thuật thi đỗ cử nhân; năm sau, đỗ Phó bảng. Ban đầu, ông được bổ làm Biên tu sung Hàn lâm viện nội các, rồi thăng làm Giáo đạo trường Dưỡng Thiện, dạy các Hoàng tử.
Năm Tự Đức thứ 36 (1883), ông lại được cử làm Phó sứ để cùng Chánh sứ Phạm Thận Duật sang Thiên Tân (Trung Quốc) bàn việc hội thương, nhưng không thành công.
Trở về nước, lúc này vua Tự Đức đã băng hà (tháng 7 năm 1883), ông được vua Kiến Phúc bổ làm Tuần vũ Thanh Hóa (1884). Cũng trong năm này, ông được cử làm Chánh chủ khảo kỳ thi Hội.
Tháng 5 năm Ất Dậu (tháng 7 năm 1885), quân Pháp chiếm Kinh thành Huế, vua Hàm Nghi xuất bôn ra Quảng Trị bạn dụ Cần Vương; Nguyễn Thuật xin bãi chức vì người thân của ông tham gia chống Pháp rất đông, nhưng không được triều Đồng Khánh chấp thuận. Sau đó, ông được sung chức Tả trực Tuyên úy, rồi Thượng thư bộ Hộ, Thượng thư bộ Lại, Hiệp Biện Đại học sĩ gia hàm Thái tử Thiếu bảo.
Năm Đồng Khánh thứ hai (1887), ông được cử làm Tổng đốc Thanh Hóa. Kỳ thi Hội năm này, ông cũng được cử làm Chánh chủ khảo.
Năm Thành Thái thứ năm (1893), ông được triệu về kinh nhận hàm Hiệp tá đại học sĩ, tước An Trường tử, lãnh chức Thượng thư bộ Binh, sung Cơ mật viện đại thần.
Năm Thành Thái thứ tám (1896), với cương vị Tổng tài Quốc sử quán, Nguyễn Thuật nhận lệnh hiệp cùng Trương Quang Đản soạn cuốn Sử Quán thư mục.
Năm Thành Thái thứ mười ba (1901), vì bất hòa với Hoàng Cao Khải, và còn vì chống đối việc Nguyễn Thân chém chết mười mấy người thuộc chi đảng của Phan Đình Phùng, nên Nguyễn Thuật xin về hưu, rồi mở trường dạy học tại quê nhà. Kính trọng, người dân địa phương gọi ông là "cụ Thượng Hà Đình".
Đến khi chính quyền bảo hộ Pháp và Nam triều cho Nguyễn Thân về hưu và cử Hoàng Cao Khải ra Bắc Kỳ, vua Thành Thái liền ban chỉ triệu Nguyễn Thuật và cựu Thượng thư Hồ Lệ vào triều.
Nguyễn Thuật là một quan lớn triều Nguyễn, trải các đời vua Tự Đức, Hàm Nghi, Thành Thái, Duy Tân mà gia đình vẫn thanh bạch, đương thời được nhân dân và sĩ phu trọng vọng.
Tôn vinh
Ngày 15 tháng 9 năm 2015, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam phối hợp với UBND huyện Thăng Bình tổ chức Hội thảo khoa học: "Hà Đình Nguyễn Thuật - Danh nhân văn hóa".
Tác phẩm
Tác phẩm viết bằng chữ Hán của Nguyễn Thuật, có:
Đa số các quyển trên đều được khắc in năm 1910, dưới triều vua Duy Tân. Phần tác phẩm viết bằng chữ Nôm, ông có 3 bài thơ làm theo thể ca trù. Ngoài ra, theo chỉ dụ vua, Nguyễn Thuật còn biên tập hoặc tham gia biên tập nhiều tác phẩm của các vua (như: Lê Thánh Tông, Thiệu Trị, Tự Đức, v.v...), của các danh sĩ (như: Tùng Thiện Vương, Tuy Lý Vương, Trương Quốc Dụng, Phạm Phú Thứ, Nguyễn Siêu, Phạm Quý Thích, Vũ Trinh, v.v...) và một số sách khác, như: Sử quán thư mục, Đại Nam danh sơn thắng thủy thi đề tập, Đại Nam cương giới vựng biên, Đại Nam quốc cương vựng biên, Đại Nam Quốc sử tàng thư mục, Tỳ bà quốc âm tân truyện, Thi thảo tạp biên, v.v...
Thơ Nguyễn Thuật
Bài thơ sau đây trích trong Mỗi hoài ngâm thảo (quyển II), đã được nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng chọn đăng trong báo Tiếng Dân số 684, nhưng ghi là Vô đề. Căn cứ câu 5 và câu cuối, thì bài thơ được làm sau khi quân Pháp đã đánh chiếm Kinh thành Huế (tức sau tháng 7 năm 1885), và khi này toàn thể Nam Kỳ đã thành thuộc địa của Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Quảng Nam Thể loại:Đại học sĩ triều Nguyễn Thể loại:Nhà thơ Việt Nam thời Nguyễn Thể loại:Nhà văn Việt Nam thời Nguyễn Thể loại:Tổng tài Quốc sử quán triều Nguyễn Thể loại:Phó bảng Thể loại:Tử tước nhà Nguyễn
Vanhoeffenura fragilis
Vanhoeffenura fragilis là một loài chân đều trong họ Munnopsidae. Loài này được Beddard miêu tả khoa học năm 1885.
Tham khảo
Thể loại:Vanhoeffenura
Anaspis revelstokei
Anaspis revelstokei là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Liljeblad miêu tả khoa học năm 1945.
Tham khảo
Thể loại:Anaspis
Ventrosa
Ventrosa tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 72,93 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 59 người với mật độ 0,81 người/km². Đô thị này có cự ly 72 km so với Logroño.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở La Rioja
Anisocentropus annulicornis
Anisocentropus annulicornis là một loài Trichoptera thuộc họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Anisocentropus
Hydrolagus alberti
Hydrolagus alberti là một loài cá trong họ Chimaeridae. Nó được tìm thấy ở México, Hoa Kỳ, và có thể cả Suriname. Môi trường sinh sống tự nhiên của chúng là biển mở. Nó bị đe dọa mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Hydrolagus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1951
Damery, Marne
Damery là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Marne
Mărăcineni, Buzău
Mărăcineni là một xã thuộc hạt Buzău, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 7194 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của hạt Buzău
Vanhoeffenura georgei
Tham khảo
Thể loại:Vanhoeffenura
Bias, Landes
Bias là một xã trong tỉnh Landes ở Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp
Biến động dân số
Thể loại:Xã của Landes
Anaspis rufa
Anaspis rufa là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1826.
Tham khảo
Thể loại:Anaspis
Cuperly
Cuperly  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 135 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Marne
Anisocentropus apis
Anisocentropus apis là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Anisocentropus
Yutyrannus
Yutyrannus (nghĩa là "bạo chúa có lông") là một chi khủng long thuộc siêu họ Tyrannosauroidea gồm một loài duy nhất được biết đến, Yutyrannus huali. Loài này sống vào đầu kỷ Creta tại nơi ngày nay là Trung Quốc. Ba hóa thạch Y. huali - tìm thấy ở lớp đá tỉnh Liêu Ninh - hiện là những mẫu vật khủng long có lông lớn nhất có bằng chứng rõ ràng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tyrannosauria Thể loại:Khủng long châu Á Thể loại:Khủng long kỷ Phấn Trắng Thể loại:Khủng long lông vũ Thể loại:Liên họ Khủng long bạo chúa
Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Śliwa, Tỉnh Warmian-Masurian
Śliwa (Đức Schliewe) là một ngôi làng ở quận hành chính của Gmina Zalewo, trong Ilawa County, WARMIŃSKO-MAZURSKIE, ở miền bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 8 km về phía đông nam của Zalewo, 23 km phía bắc Iława và 55 km về phía tây của thủ đô khu vực Olsztyn.
Daniel Brainard
phải|333x333px Daniel Brainard (15 tháng 5 năm 1812 - 10 tháng 10 năm 1866) là một bác sĩ phẫu thuật sống tại Chicago và là người sáng lập của Rush Medical College.
Brainard đến Chicago vào năm 1836, ở tuổi 24, và ngay lập tức thành lập một cơ sở y tế, ngay sau đó, ông nộp đơn lên cơ quan lập pháp bang Illinois để lấy một điều lệ để trở thành trường Cao đẳng Y tế Rush. Hiến chương được cấp vào ngày 2 tháng 3 năm 1837, hai ngày trước khi thành phố Chicago được thành lập. Ông đã chọn tên cho trường sau Benjamin Rush, bác sĩ duy nhất được đào tạo y khoa để ký Tuyên ngôn Độc lập.
Brainard nổi tiếng ở Chicago bằng cách cắt cụt thành công khớp hông chân của một công nhân kênh bị thương, hoạt động đầu tiên như vậy ở Hoa Kỳ. Những thành tựu khác của ông bao gồm là bác sĩ phẫu thuật đầu tiên của thành phố, biên tập viên của Tạp chí Y khoa và Phẫu thuật Illinois, người đề xuất bệnh viện đa khoa đầu tiên cho thành phố và sau đó là bệnh viện quận đầu tiên. Ông cũng là một nhà tổ chức cho các hiệp hội y tế của quận và tiểu bang.
Brainard là chủ tịch và giáo sư phẫu thuật tại Rush từ khi thành lập cho đến khi qua đời ở tuổi 54 vì bệnh tả, một chủ đề mà ông đã giảng trong vài giờ trước khi chính ông bị khuất phục trước căn bệnh này.
Hydrolagus barbouri
Hydrolagus barbouri là một loài cá thuộc họ Chimaeridae. Nó là loài đặc hữu của Nhật Bản. Môi trường sống tự nhiên của chúng là biển mở. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Daniel Brainard
Brainard ứng cử thị trưởng Chicago năm 1858.
Hydrolagus barbouri
Tham khảo
Thể loại:Hydrolagus Thể loại:Cá Nhật Bản Thể loại:Động vật được mô tả năm 1908
Daniel Brainard
Đến năm 1897, Rush Medical College là trường y khoa lớn nhất nước Mỹ. Rush Medical College hiện là một phần của Đại học Rush và trung tâm y tế trực thuộc Trung tâm y tế Đại học Rush, trước đây là Rush-Presbyterian-St. Trung tâm y tế Luke.
Xem thêm
Thể loại:Mất năm 1866 Thể loại:Sinh năm 1812 Thể loại:Người Chicago
Vanhoeffenura gordonae
Vanhoeffenura gordonae là một loài chân đều trong họ Munnopsidae. Loài này được Wolff miêu tả khoa học năm 1962.
Tham khảo
Thể loại:Vanhoeffenura
Anisocentropus atropurpureus
Anisocentropus atropurpureus là một loài Trichoptera thuộc họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Anisocentropus
Anaspis ruficollis
Anaspis ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1792.
Tham khảo
Thể loại:Anaspis
Viguera
Viguera tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 41,72 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 436 người với mật độ 10,45 người/km². Đô thị này có cự ly 21 km so với Logroño.
Cumières
Cumières  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.
Viguera
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở La Rioja
Cumières
Tham khảo
Thể loại:Xã của Marne
Mărășești
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Vrancea Thể loại:Thị trấn Romania
Vanhoeffenura kermadecensis
Vanhoeffenura kermadecensis là một loài chân đều trong họ Munnopsidae. Loài này được Wolff miêu tả khoa học năm 1962.
Tham khảo
Thể loại:Vanhoeffenura
Anisocentropus bacchus
Anisocentropus bacchus là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Anisocentropus
Biaudos
Biaudos là một xã trong tỉnh Landes ở Aquitaine tây nam nước Pháp
Hydrolagus lemures
Tham khảo
Thể loại:Hydrolagus Thể loại:Cá Úc Thể loại:Động vật được mô tả năm 1939
Biaudos
Biến động dân số
Thể loại:Xã của Landes
Anaspis rufilabris
Anaspis rufilabris là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Gyllenhall miêu tả khoa học năm 1827.
Albraunia
Albraunia là chi thực vật có hoa trong họ Plantaginaceae.
Albraunia cùng Chaenorhinum và Holzneria tạo thành nhánh / dòng dõi Chaenorhinum. Trước đây chúng được coi là trong Linariinae.
Phân bố
Các loài trong chi này có tại Iran và Iraq.
Các loài
Danh sách loài dưới đây lấy theo Plants of the World Online và The Plant List:
Anisocentropus banghaasi
Anisocentropus banghaasi là một loài Trichoptera thuộc họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Anisocentropus
Anaspis rufitarsis
Anaspis rufitarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Lucas miêu tả khoa học năm 1854.
Tham khảo
Thể loại:Anaspis
Vanhoeffenura moskalevi
Vanhoeffenura moskalevi là một loài chân đều trong họ Munnopsidae. Loài này được Malyutina miêu tả khoa học năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Vanhoeffenura
Nhung hươu nai
300px|nhỏ|phải|Nhung hươu Nhung hươu nai hay lộc nhung là sừng của hươu đực hay nai đực. Hàng năm, vào cuối mùa hạ, sừng hươu, nai rụng đi, mùa xuân năm sau mọc lại sừng mới. Sừng mới mọc rất mềm, mặt ngoài phủ đầy lông, sờ vào êm như nhung nên gọi là nhung hươu nai, bên trong chứa nhiều mạch máu. Nhung có thể chưa phân nhánh hoặc có nhánh, còn gọi là nhung yên ngựa (nhung mới bắt đầu phân nhánh, còn ngắn, bên dài bên ngắn). Nhung hươu được coi là 4 thượng dược (sâm, nhung, quế, phụ).