cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Điện
Ứng dụng
Hiệu ứng giải phóng nhiệt Joule ứng dụng trong bóng đèn sợi đốt cũng được ứng dụng trực tiếp trong việc sưởi bằng điện. Trong khi việc giải phóng nhiệt là không thể tránh khỏi và có thể kiểm soát, dưới góc độ khác có thể coi hiệu ứng này lại gây ra sự lãng phí điện năng, do đa số các nhà máy phát điện đều đòi hỏi nhiệt năng để sản xuất ra điện. Tại một số nước, như Đan Mạch, đã có các đạo luật nhằm giới hạn hoặc ngăn cấm việc sử dụng điện để sưởi ấm trong các tòa nhà xây mới. Điện cũng là một nguồn năng lượng thiết thực cho sưởi ấm và làm lạnh, trong đó điều hòa không khí và máy bơm nhiệt thể hiện sự tăng nhu cầu tiêu thụ điện cho hai mục đích này, ảnh hưởng đến các công ty cung cấp điện năng ngày càng có nghĩa vụ phải đáp ứng. Điện khí hóa dự kiến sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình giảm thiểu carbon của các ngành phụ thuộc vào việc đốt nhiên liệu hóa thạch trực tiếp, chẳng hạn như giao thông (sử dụng xe chạy điện) và sưởi ấm (sử dụng máy bơm nhiệt).
Các hiệu ứng điện từ học được ứng dụng rõ ràng nhất là trong động cơ điện, với hiệu suất hoạt động và thân thiện với môi trường hơn các động cơ truyền thống. Một động cơ cố định như cái tời có thể dễ dàng được cung cấp điện, nhưng một động cơ di chuyển chung với vật sử dụng nó, ví dụ như xe chạy điện, là cần thiết để mang theo một nguồn điện cung cấp đủ lâu như pin, hoặc để thu dòng điện từ một tiếp điểm trượt chẳng hạn như máy vẽ truyền. Phương tiện chạy bằng điện đã được ứng dụng trong giao thông công cộng, bao gồm xe buýt điện và tàu điện ngầm, cùng với xe chạy điện năng lượng pin sở hữu cá nhân.
Một trong những ứng dụng sớm nhất của điện đó là viễn thông, như điện tín, khi ngành này đi vào hoạt động thương mại vào năm 1837 bởi Cooke và Wheatstone. Với việc xây dựng hệ thống điện tín xuyên lục địa đầu tiên, và sau đó là hệ thống điện tín xuyên đại dương trong thập niên 1860, điện đã cho phép con người liên lạc được với nhau chỉ trong vòng vài phút trên phạm vi toàn cầu. Công nghệ sợi quang học và vệ tinh viễn thông đã dẫn thay thế hệ thống điện tín cũ, nhưng điện vẫn giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực thông tin ngày nay.
Một trong những sáng chế quan trọng nhất của thế kỷ 20 đó là transistor, nó được ứng dụng nhiều trong các thiết bị điện tử, và cũng là một thành phần cơ bản trong các mạch điện tử hiện đại. Ngày nay, một mạch tích hợp chứa tới vài tỷ transitor trong phạm vi vài xentimét vuông.
Hiệu ứng sinh lý học
Khi áp một hiệu điện thế vào cơ thể người sẽ có một dòng điện chạy qua các mô tế bào, và tuy mối quan hệ không phải là tuyến tính, với hiệu điện thế lớn hơn thì dòng điện chạy qua cũng lớn hơn. Có một ngưỡng giới hạn cho con người có thể cảm nhận dòng điện chạy qua cơ thể, mà ngưỡng này phụ thuộc vào tần số và đường đi của dòng điện. Ngưỡng này nằm trong khoảng 0,1 mA đến 1 mA đối với điện dân dụng, mặc dù những dòng cỡ microamp vẫn có thể phát hiện ra thông qua hiệu ứng điện rung (electrovibration) dưới những điều kiện cụ thể. Khi dòng điện đủ lớn nó sẽ gây ra sự co cơ, co cơ sợi (fibrillation) của tim, và bỏng da. Do không có bất kỳ một dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy một vật dẫn (dây điện) đang có điện (ngoại trừ các đèn báo...) khiến cho việc điện hở là một mối nguy hiểm. Sự đau đớn gây ra bởi điện giật là rất lớn, do đó mà có những nơi sử dụng điện trong các phương thức tra tấn và có thể gây chết. Một số tiểu bang của Hoa Kỳ vẫn còn áp dụng tử hình bằng điện giật, mặc dù hình thức này đã trở nên hiếm gặp vào cuối thế kỷ 20.
Một số ít người có khả năng đặc biệt như phát ra điện, không cảm thấy gì khi có dòng điện chạy qua,... gây ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường của họ cũng như sự hiếu kỳ của xã hội.
Hiệu ứng điện trong tự nhiên
Điện không phải là phát minh của loài người và có thể quan sát ở nhiều dạng khác nhau trong tự nhiên, điển hình là sét. Nhiều tương tác quen biết ở tầm vĩ mô, như chạm, ma sát hay liên kết hóa học là tương tác giữa các điện trường trên quy mô nguyên tử. Từ trường Trái Đất có nguồn gốc từ cơ chế thủy từ bởi dòng điện chạy qua lõi hành tinh. Có những tinh thể như thạch anh, hay thậm chí đường, khi tác dụng một ngoại lực lên chúng thì sẽ xuất hiện một hiệu điện thế giữa hai bề mặt. Hiện tượng áp điện này do hai nhà khoa học Pierre và Jacques Curie phát hiện ra vào năm 1880. Hiệu ứng này có tính tương hỗ, tức là khi vật liệu áp điện chịu tác dụng của một điện trường ngoài thì hình dạng của nó sẽ chịu sự thay đổi nhỏ.
Một số loài, như cá mập, có khả năng phát hiện và đáp ứng lại sự thay đổi điện trường, hiện tượng tiếp điện (electroreception), trong khi những loại khác có thể tự phát ra điện (electrogenic) dùng để săn mồi hoặc phòng vệ. Bộ Cá chình điện, mà hay gặp là cá chình điện, phát hiện hoặc phóng điện vào con mồi thông qua các tế bào cơ sửa đổi gọi là electrocytes. Hệ thống thần kinh của mọi động vật truyền thông tin giữa các màng tế bào bằng xung điện gọi là thế tác động (action potential), với chức năng trong hệ thần kinh là giao tiếp giữa các nơron và cơ. Khi có điện giật sẽ làm kích thích hệ thống này làm cho cơ co lại. Thế tác động cũng xuất hiện ở một số loài thực vật trong hoạt động điều phối giữa các thực vật với nhau.
Trong văn hóa
Theo giai thoại, năm 1850, chính trị gia người Anh William Gladstone hỏi nhà khoa học Michael Faraday vì sao điện lại có giá trị. Faraday trả lời: "Một ngày nào đó, thưa ngài, ngài có thể đánh thuế nó." Tuy nhiên, theo Snopes, "giai thoại này nên được coi là ngụy tạo bởi vì nó không được đề cập trong bất kỳ ghi chép nào (thư, báo hoặc tự truyện) của Faraday hoặc những người cùng thời với ông và chỉ xuất hiện rất lâu sau khi Faraday qua đời".
Trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, điện chưa phải là một phần thiết yếu và có mặt trong đời sống thường ngày của đa số mọi người, ngay cả ở những nước công nghiệp phương Tây. Văn hóa đại chúng thời đó thường minh họa nó như là một hiện tượng bí ẩn, có thể cướp đi mạng sống, khôi phục lại sự sống hoặc làm biến đổi các định luật trong tự nhiên. Quan điểm này bắt đầu từ thí nghiệm năm 1771 của Luigi Galvani với chân của những con ếch đã chết có thể động đậy được khi có dòng điện chạy qua nó. "Sự tái sinh" hoặc phụ hồi cái chết của một người đã được công bố trong các tài liệu y học ngay sau thí nghiệm của Galvani. Những kết quả này đã được Mary Shelley đưa vào tiểu thuyết Frankenstein (1819), mặc dù bà không đặt tên cho các phương pháp tái sinh các quái vật trong tiểu thuyết này. Các quái vật tái sinh đã xuất hiện trong nhiều phim kinh dị và khoa học viễn tưởng sau này.
Khi xã hội bắt đầu quen với việc điện trở thành phần cốt lõi trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai, những người sử dụng điện thường được nhìn nhận theo hướng tích cực hơn, chẳng hạn như các công nhân "làm chết những ngón tay ở đầu găng tay khi họ cắt và nối lại những sợi dây sống" trong bài thơ Sons of Martha của Rudyard Kipling năm 1907. Các thiết bị và xe chạy điện nhanh chóng được miêu tả trong các tiểu thuyết như của Jules Verne và trong sách về Tom Swift. Các nhà khoa học và kỹ thuật nghiên cứu về điện thời đó như Thomas Edison, Charles Steinmetz hay Nikola Tesla được công chúng coi như là những pháp sư về năng lượng.
Khi điện mất đi tính lạ thường và trở nên quá quen thuộc đối với con người trong nửa cuối thế kỷ 20, văn hóa đại chúng chỉ thật sự chú ý đến nó khi nó ngừng chạy, một sự kiện thường gây ra các thiệt hại lớn về kinh tế. Những người giữ cho dòng điện luôn chạy, chẳng hạn như nhân vật chính không tên trong ca khúc "Wichita Lineman" (1968) của Jimmy Webb, vẫn thường được xem là hình tượng anh hùng, tựa như pháp sư.
Chú thích
<references group="lower-alpha" responsive="1">
Liên kết ngoài
Thể loại:Điện học Thể loại:Bài cơ bản dài Thể loại:Điện trường và từ trường trong vật chất
Aulonothroscus gigas
Aulonothroscus gigas là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1960.
Tham khảo
Thể loại:Aulonothroscus
Keçeler, Gönen
Keçeler là một xã thuộc huyện Gönen, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 353 người.
Hopedale, Ohio
Hopedale là một làng thuộc quận Harrison, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 950 người.
Dicranomyia lugubris
Dicranomyia lugubris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Eleutherodactylus goini
Eleutherodactylus goini là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Cuba. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng nhiều đá. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
goini Thể loại:Động vật đặc hữu Cuba
Arifin Achmad
Arifin Achmad (23 tháng 10 năm 1924 – 11 tháng 1 năm 1994) là một sĩ quan quân đội người Indonesia, ông là thống đốc Riau từ năm 1966 đến 1978.
Đầu đời
Achmad sinh ra ở Bagansiapiapi vào ngày 23 tháng 10 năm 1924. Ông theo học tại trường Taman Siswa, tốt nghiệp tiểu học năm 1937 và trung học cơ sở năm 1942. Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Đông Ấn Hà Lan, ông được huấn luyện quân sự trước khi trở thành công chức. Ông tham gia chiến đầu, làm du kích khắp Riau trong Cách mạng Dân tộc Indonesia.
Sự nghiệp
Ngày 5 tháng 12 năm 1972, ông nhậm chức thống đốc nhiệm kỳ thứ hai. Nhiệm kỳ này ông chứng kiến ​​sự chuyển đổi văn phòng thống đốc, việc thành lập Đại học Riau và xây dựng hai cây cầu ở huyện Kampar và Siak. Sau khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 1977, ông tiếp tục giữ vai trò quyền thống đốc đến năm 1978. Ông cũng là đại biểu của Hội nghị Hiệp thương Nhân dân bắt đầu từ năm 1977. Ông vẫn hoạt động chính trị trong tỉnh Riau sau nhiệm kỳ thống đốc, phản đối việc tái đắc cử của thống đốc đương nhiệm Imam Munandar được chính phủ hậu thuẫn vào năm 1985.
Gia đình
Achmad kết hôn với Martha Lena, họ có ba người con gái đã chuyển đến Úc vào năm 2020. Achmad qua đời tại Jakarta vào ngày 11 tháng 1 năm 1994.
Chú thích
Thể loại:Quân nhân Indonesia
Bomolocha oronalis
Bomolocha oronalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bomolocha
Mallotus pleiogynus
Mallotus pleiogynus là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Pax & K.Hoffm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruối Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914
Andrena nigra
Andrena nigra là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Provancher mô tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Phyllocosmus sessiliflorus
Phyllocosmus sessiliflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Ixonanthaceae. Loài này được Oliv. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1868.
1519
Năm 1525 (số La Mã:MDXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Phyllocosmus sessiliflorus
Liên kết ngoài
Thể loại:Phyllocosmus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
1519
Mất
thumb|right|120px|[[Leonardo da Vinci]] thumb|right|120px|[[Lucrezia Borgia]] thumb|right|120px|[[Chu Hữu Nguyên]]
Tham khảo
Thể loại:Năm 1519
Anaco (khu tự quản)
Tham khảo
Thể loại:Bang Anzoátegui Thể loại:Khu tự quản Venezuela
Anaco Municipality
Blatnice, Třebíč
Blatnice là một làng thuộc huyện Třebíč, vùng Vysočina, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Třebíč
Ctenitis meridionalis
Ctenitis meridionalis là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Poir.) Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ctenitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940
Prosopocoilus fulgens
Prosopocoilus fulgens là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1927.
Odontoschisma gibbsiae
Odontoschisma gibbsiae là một loài rêu trong họ Cephaloziaceae. Loài này được A. Evans mô tả khoa học đầu tiên..
Liên kết ngoài
Thể loại:Odontoschisma
Tổ chức phi chính phủ
Một tổ chức phi chính phủ - NGO (tiếng Anh: non-governmental organization– NGO; tiếng Pháp: organisation non gouvernementale–ONG) là một tổ chức không thuộc về bất cứ chính phủ nào. Mặc dù về mặt kỹ thuật, định nghĩa cũng có thể bao hàm các tổ chức phi lợi nhuận, thuật ngữ này thường giới hạn để chỉ các tổ chức xã hội và văn hóa mà mục tiêu chính không phải là thương mại. 1 điểm nổi bật nhất của các tổ chức phi chính phủ là việc các tổ chức này tạo ra những hệ thống gắn kết và mạng lưới kết nối những cá nhân xuyên quốc gia.
Một vài người cho rằng cái tên "NGO" là dùng sai vì nó hàm ý bất cứ cái gì "không phải là chính phủ" đều là NGO. Vì NGO thường là các tổ chức phi chính phủ mà ít nhất một phần ngân quỹ hoạt động đến từ các nguồn tư nhân, nên nhiều NGO ngày nay thích dùng từ Tổ chức tình nguyện tư nhân (Private voluntary organization–PVO).
Aulonothroscus gradatus
Aulonothroscus gradatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1890.
Tham khảo
Thể loại:Aulonothroscus
Tổ chức phi chính phủ
Mục đích
Các tổ chức phi chính phủ ra đời với nhiều mục đích khác nhau, thông thường nhằm đẩy mạnh các mục tiêu chính trị và/hay xã hội như bảo vệ môi trường thiên nhiên (ví dụ Hòa bình xanh), khuyến khích việc tôn trọng các quyền con người (ví dụ Ân xá Quốc tế), cải thiện mức phúc lợi cho những người bị thiệt thòi, hoặc đại diện cho 1 nghị trình đoàn thể. Có rất nhiều tổ chức như vậy và mục tiêu của chúng bao trùm nhiều khía cạnh chính trị, xã hội, triết lý và nhân văn.
Phương pháp
Các tổ chức phi chính phủ hoạt động theo nhiều phương pháp khác nhau, tuy nhiên có thể coi thuộc vào 1 trong 2 kiểu sau. Một số chủ yếu tổ chức vận động hành lang để tạo áp lực chính trị, số khác chủ yếu tiến hành các chương trình và hoạt động (chẳng hạn như Oxfam là tổ chức chống nạn đói và nghèo khổ có các chương trình cung cấp phương tiện và thức ăn, nước uống sạch cho những người bị thiệt thòi).
Quan hệ
Quan hệ giữa các giới kinh doanh, chính phủ, và các tổ chức phi chính phủ vô cùng phức tạp và đôi khi có sự trái nghịch, đặc biệt là khi các tổ chức phi chính phủ hoạt động đi ngược lại với các giới kinh doanh
Tình trạng pháp lý
Các hình thức pháp lý của các tổ chức NGO thì đa dạng và phụ thuộc luật pháp và tập quán của mỗi nước. Tuy nhiên, có 4 nhóm chính của các NGO có thể được tìm thấy trên toàn thế giới:
Hội đồng châu Âu ở Strasbourg soạn thảo Công ước châu Âu về Công nhận Tính cách pháp lý của các tổ chức phi chính phủ quốc tế trong năm 1986, trong đó đặt một cơ sở pháp lý chung cho sự tồn tại và hoạt động của các tổ chức NGO tại châu Âu. Điều 11 của Công ước châu Âu về Nhân quyền bảo vệ quyền tự do lập hội, đó cũng là 1 tiêu chuẩn cơ bản cho các tổ chức NGO.
Danh sách các tổ chức phi chính phủ
Số lượng các tổ chức NGO trong nước Mỹ được ước tính ở mức 1,5 triệu, Nga có 277.000 NGO, Ấn Độ được ước tính có khoảng 2 triệu NGO trong năm 2009, cứ 600 người Ấn Độ thì lại có 1 NGO, và nhiều gấp mấy lần số trường tiểu học và trung tâm y tế chính ở Ấn Độ.
Liên kết ngoài
* Thể loại:Tổ chức phi lợi nhuận Thể loại:Tổ chức tình nguyện Thể loại:Tổ chức từ thiện Thể loại:Các dạng tổ chức Thể loại:Từ thiện Thể loại:Quỹ từ thiện
Dicranomyia lutea
Dicranomyia lutea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
1520
Năm 1520 (số La Mã:MDXX) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1520
Leptinella potentillina
Leptinella potentillina là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptinella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864
Mallotus plicatus
Mallotus plicatus là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (Müll.Arg.) Airy Shaw mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruối Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1963
Andrés Bello (khu tự quản)
Andrés Bello là một khu tự quản thuộc bang Mérida, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Andrés Bello đóng tại La Azulita. Khự tự quản Andrés Bello có diện tích 398 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 11652 người.
Tham khảo
Thể loại:Bang Mérida Thể loại:Khu tự quản Venezuela
Eleutherodactylus gossei
Eleutherodactylus gossei là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Jamaica và Bermuda. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
gossei Thể loại:Động vật đặc hữu Jamaica
Bennecourt
Bennecourt là một xã thuộc tỉnh Yvelines, trong vùng Île-de-France, Pháp, có cự ly khoảng 15 km về phía tây bắc de Mantes-la-Jolie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Bennecourtois.
Bennecourt nằm ở phía tây bắc Yvelines, 16 km về phía tây bắc Mantes-la-Jolie, và 57 km về phía tây bắc Versailles. Đây là một xã nông nghiệp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Yvelines
Giải quần vợt Pháp Mở rộng 1987 - Đơn nữ
Tay vợt số 2 thế giới và hạt giống số 2 Steffi Graf đánh bại Martina Navratilova trong trận chung kết, 6–4, 4–6, 8–6, để giành chức vô địch Đơn nữ tại Giải quần vợt Pháp Mở rộng 1987. Hạt giống số 3 Chris Evert là đương kim vô địch, tuy nhiên cô thất bại ở bán kết trước tay vợt số 1 thế giới Martina Navratilova.
Giải đấu cũng chứng kiến màn ra mắt Grand Slam của tay vợt số 1 thế giới và vô địch Giải quần vợt Pháp Mở rộng trong tương lai Arantxa Sánchez Vicario.
Hạt giống
• # Martina Navratilova (Chung kết)
• # Chris Evert (Bán kết)
• # Hana Mandlíková (Vòng hai)
• # Helena Suková (Vòng bốn)
• # 🇧🇬 Manuela Maleeva-Fragnière (Tứ kết)
• # Claudia Kohde-Kilsch (Tứ kết)
• # Lori McNeil (Vòng một)
• # 🇸🇪 Catarina Lindqvist (Vòng hai)
• # 🇧🇬 Katerina Maleeva (Vòng bốn)
• # Mary Joe Fernández (Vòng hai)
• # 🇮🇹 Raffaella Reggi (Tứ kết)
• # Sylvia Hanika (Vòng bốn)
• # Melissa Gurney (Vòng một)
Liên kết ngoài
Đơn nữ Thể loại:Giải quần vợt Pháp Mở rộng theo năm - Đơn nữ Giải quần vợt Pháp Mở rộng - Đơn nữ Thể loại:Quần vợt nữ năm 1987 Thể loại:Thể thao nữ Pháp năm 1987
1521
Năm 1521 (số La Mã:MDXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Tham khảo
Thể loại:Năm 1521
Kocapınar, Gönen
Kocapınar là một xã thuộc huyện Gönen, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 494 người.
Andrena nigrae
Andrena nigrae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1905.
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1905
Maesobotrya villosa
Maesobotrya villosa là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được (J.L�onard) J.L�onard mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Liên kết ngoài
Thể loại:Maesobotrya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994
Aulonothroscus grandis
Aulonothroscus grandis là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Aulonothroscus
Động đất Afghanistan 2015
Động đất Hindu Kush là một trận động đất cường độ 7,5 mô men xảy ra ở Nam Á vào ngày 26 tháng 10 năm 2015, hồi 13:39 giờ Afghanistan, 14:09 giờ Pakistan (09:09 UTC), với tâm chấn 45 km về phía bắc của `Alaqahdari-ye Kiran wa Munjan, Afghanistan. Một dư chấn 4,8 mô men xảy ra 40 phút sau vụ động đất chính.
Theo báo cáo mới nhất, hơn 294 người đã thiệt mạng, chủ yếu ở Pakistan. Các rung chấn được cảm thấy ở Pakistan, Tajikistan và Kyrgyzstan. Trận động đất cũng được cảm thấy ở các thành phố của Ấn Độ New Delhi, Srinagar và trong các huyện Kashgar, Aksu, Hotan, và Kizilsu ở Tân Cương, Trung Quốc trong khi thiệt hại cũng đã được báo cáo trong thủ đô Kabul. Trận động đất, cường độ 7,5 mô men, xảy ra tại độ sâu 210 km.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pakistan 2015 Thể loại:Afghanistan 2015 Thể loại:Động đất tại Afghanistan Thể loại:Động đất tại Pakistan Thể loại:Động đất tại Ấn Độ
Euplexia euarmosta
Euplexia euarmosta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euplexia
Tổ tôm
Tổ tôm, hay theo Hán Việt tụ tam bài (聚三牌), là một trò chơi bài lá dân gian phổ biến của người Việt. Về tên gọi, có nguồn cho rằng "tổ tôm" là đọc trại âm "Tụ tam". "Tụ tam" theo từ nguyên là "góp ba thứ lại", tức ba hàng Văn, Vạn và Sách của bộ bài.
Trong các ngày lễ, Tết, tổ tôm thường được nam giới và người già chơi vì nó có một số luật khá khó, nhiều nước biến hoá, thanh niên và phụ nữ thời xưa ít chơi. Tổ tôm không phổ biến và bình dân bằng trò chơi Tam cúc.
Lịch sử và nguồn gốc
Lai lịch tổ tôm đến nay vẫn chưa rõ nhưng đến thế kỷ 19 tại Việt Nam thì lối chơi bài này rất phổ biến, nhất là trong giới thượng lưu vốn coi đây là một trò chơi thanh lịch dùng nhiều trí lực. Văn chương Việt Nam nhắc đến tổ tôm trong một số tác phẩm văn thơ.
Ca dao thì có câu:
Riêng cỗ bài thì hình vẽ trên mỗi quân bài lại mang phong cách tranh mộc bản (木本 mokuhan) của Nhật Bản nên có người đặt câu hỏi phải chăng tổ tôm xuất phát từ Nhật. Nguyên nhân có lẽ chỉ là do dưới thời Pháp thuộc, công ty A.Camoin & Cie của Pháp đã cho phát hành bộ bài tổ tôm với những hình trang trí lấy cảm hứng từ mĩ thuật Nhật Bản. Hình ảnh của bộ bài tổ tôm được giữ nguyên từ đó cho đến nay. Có nguồn thì lại phỏng đoán cho tổ tôm xuất phát từ Trung Hoa. Tuy nhiên cho đến nay rõ một điều là cả Nhật và Trung Hoa đều không dùng bộ bài này.
Những nhân vật trên quân bài đều trang phục như người Nhật thời Edo, tức trước cuộc cải cách của Nhật hoàng Minh Trị 1868. Trong các quân bài thì 18 quân vẽ hình người đàn ông (có tám người chân quấn xà-cạp kyahan), bốn hình phụ nữ và bốn hình trẻ em. Ngoài ra có vài quân vẽ những vật khác nhưng đều là mô hình thông dụng trong ngành hội họa Nhật: cá chép, trái đào, vọng lâu, tàu thuyền.
Quân bài
thumb|Cỗ bài Tổ tôm: ngang từ trên xuống là ba hàng Vạn, Sách, Văn. Dọc là 10 số từ nhất bên trái đến cửu và yêu tận cùng bên phải Bài Tổ tôm có 120 lá bài gọi là "quân", chia thành 3 "hàng" (còn gọi là "chất" hay "hoa") Vạn (萬), Sách (索) , Văn (文). Mỗi hàng có 9 bậc gọi là "số" từ nhất (一) đến cửu (九). Mỗi bậc có 4 quân, tổng cộng là 108 quân. Ngoài ra có số đặc biệt gọi là hàng yêu ("yêu đỏ" hay "yêu điều" vì có thêm dấu son đỏ trên mặt chữ) có tên gọi riêng là Ông lão (hay Ông cụ), Thang Thang và Chi Chi. Hàng yêu cũng 4 quân mỗi bậc tức là thêm 12 quân, cộng với 108 kể trên là 120 quân cả thảy.
Lá bài làm bằng bìa cứng, hẹp và dài, một mặt để trơn, mặt kia có hình và chữ. Bề ngang lá bài khoảng chiều ngang hai ngón tay. Bề dọc dài hơn ngón tay giữa.
Trên mỗi lá bài có hình vẽ ở khoảng giữa. Tên quân viết ở hai đầu ngược và xuôi bằng chữ Nho. Tên hàng Vạn, Văn, Sách nằm nhích bên trái. Tên số từ Nhất đến Cửu nằm bên phải. Cách nhận diện ba hàng Vạn, Văn, và Sách có thể tóm tắt là:
Dicranomyia luteiapicalis
Dicranomyia luteiapicalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tổ tôm
Quân bài
Các quân bát vạn, cửu vạn, bát sách, và cửu sách cũng có dấu son đỏ giống như hàng yêu. Vì có hình minh họa nên ai dù không biết chữ Nho cũng có thể nhận diện bằng hình.
Dicranomyia luteiapicalis
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Tổ tôm
Cách chơi
Muốn chơi tổ tôm phải có năm người (gọi là chân) ngồi trên chiếu để dễ quây thành vòng tròn. Ngồi bàn thì khó hơn vì bàn chỉ có bốn cạnh. Năm chân gọi chung là "làng".
Ván bài bắt đầu khi bắt cái. Người được cái rút ra hai quân từ sấp bài nọc. Một quân gọi là "bài bốc" đặt cùng với bài nọc nhưng quân này lật ngửa. Một quân người cái giữ trên tay. Vào thời điểm này thì người cái có 21 quân, sấp bài nọc có 18 quân và một quân bài bốc. Bốn chân còn lại mỗi người có 20 quân.
Người cái đánh quân bài đầu tiên vào "cửa" bên phải của mình theo thứ tự ngược chiều kim đồng hồ. Người kế gọi là "tay dưới" có hai lựa chọn để đạt được phu. Nếu "ăn" tức là nhận quân bài của tay trên thì phải đánh ra bên cửa phải một quân lẻ cho người kế tiếp tay dưới. Nếu không ăn thì có thể bốc một quân từ sấp bài nọc.
Phu
Một phu phải có ít nhất ba quân theo luật nhất định để thành một bộ. Chưa tròn một phu thì gọi là "lưng", phải chờ quân.
Nhà cái đi trước, hạ bài xuống chiếu rồi bốc một quân từ sấp bài nọc. Khi bài nọc hết thì xong một ván. Có khi ván đó không có ai "ù" thì ván đó gọi là "hòa".
Xếp bài
Khi chơi tổ tôm bài hạ xuống chiếu có quy tắc để dễ kiểm điểm khi tính điểm. Phu bí phải xếp trên cùng. Phu dọc phải xếp dưới và đặt dọc. Có thiên khai thì phải trình làng. Khàn thì đặt úp, đến khi ù thì lật lên.
Tính điểm
Nhiều ván tổ tôm gom lại là một hội. Mỗi ván tính điểm rồi cộng lại.
Tổ tôm bí tứ
Tổ tôm bốn người chơi thì gọi là bí tứ.
Tổ tôm điếm
Bài ù phải có lưng các lá còn lại nằm trong các bí trừ các lá yêu
Tài bàn
Tài bàn gồm ba người chơi, đánh như tổ tôm tuy nhiên trong tài bàn không bị bó buộc nhiều về cách ăn, cách đánh (như ăn một đánh hai thì được phép hoặc đánh phu dưới chiếu...). Một bài ù được trong tài bàn phải đủ ít nhất 9 lưng, tùy bài có khàn hay không có khàn thì quy ra cước, trong tài bàn chỉ có 3 cước ù là ù xuông, ù tài bàn và ù sửu bàn.
Trong tài bàn người ta quy định một số cây gọi là "tài"
Các cây tài này cùng với các cây "yêu" một phỗng được 2 lưng, một khàn thì có 6 lưng, một chiếu hoặc thiên khai có 12 lưng. Các cây còn lại 1 phỗng có 1 lưng, 1 khàn có 3 lưng, và chiếu hoặc thiên khai có 6 lưng. Ngoài ra các phu tính 1 lưng như của Tổ tôm như nhị vạn nhị sách bát văn, thang thang ông lão cửu sách...
Thông thường ù sửu bàn có cước to hơn ù tài bàn.
Cách tính cước tùy người chơi.
Đánh chắn
Xem mục Chắn
Trong văn học
Do Tổ tôm khá khó nên người xưa có câu ca dao đề cao Tổ tôm, nó thể hiện trình độ và cái oai phong của bậc quân tử:
Nhà thơ Nguyễn Khuyến có nhắc đến Tổ tôm trong bài Tự trào:
Prosopocoilus fuscocinctus
Prosopocoilus fuscocinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1973.
Tham khảo
Thể loại:Prosopocoilus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1973
Tổ tôm
Trong văn học
Riêng nhà thơ Nguyễn Công Trứ đã viết cả một bài thơ, câu nào cũng có tên một quân bài Tổ tôm, theo tương truyền là để khất nợ:
Trong tác phẩm Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn cũng có nêu lên chi tiết: "Ấy đó, quan phụ mẫu cùng với nha lại, đương vui cuộc tổ tôm ở trong đình ấy, ngài mà còn dở ván bài thì dẫu trời long đất lở, đê vỡ, dân trôi, ngài cũng thây kệ."
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài lá Thể loại:Trò chơi dân gian Việt Nam Thể loại:Tết Thể loại:Trò chơi Việt Nam
Stachys peruviana
Stachys peruviana là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Dombey ex Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1834
Odontoschisma grosseverrucosum
Odontoschisma grosseverrucosum là một loài rêu trong họ Cephaloziaceae. Loài này được Stephani mô tả khoa học đầu tiên..
Liên kết ngoài
Thể loại:Odontoschisma
Andrés Eloy Blanco (khu tự quản)
Andrés Eloy Blanco là một khu tự quản thuộc bang Barinas, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Andrés Eloy Blanco đóng tại El Cantón. Khự tự quản Andrés Eloy Blanco có diện tích 1493 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 15359 người.
Tham khảo
Thể loại:Bang Barinas Thể loại:Khu tự quản Venezuela
Hoytville, Ohio
Hoytville là một làng thuộc quận Wood, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 303 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tiểu bang Ohio Thể loại:Làng ở quận Wood, Ohio
Lacistema aggregatum
Lacistema aggregatum là một loài thực vật có hoa trong họ Lacistemataceae. Loài này được (P.J.Bergius) Rusby mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lacistema Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Blatnice pod Svatým Antonínkem
Blatnice pod Svatým Antonínkem là một làng thuộc huyện Hodonín, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Crepidomanes hainanense
Crepidomanes hainanense là một loài thực vật có mạch trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crepidomanes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Alan Parker
Sir Alan William Parker (sinh ngày 14 tháng 2 năm 1944 - mất ngày 31 tháng 7 năm 2020) là một nhà làm phim người Anh. Sự nghiệp ban đầu của Parker, bắt đầu ở tuổi thiếu niên, được dùng làm copywriter và giám đốc quảng cáo trên truyền hình. Sau khoảng mười năm quay quảng cáo, nhiều trong số các tác phẩm này đã giành được giải thưởng cho sự sáng tạo, ông bắt đầu chuyển qua viết kịch bản và đạo diễn phim.
Parker được chú ý vì có một loạt các phong cách làm phim và làm việc trong các thể loại khác nhau. Ông đã chỉ đạo các vở nhạc kịch, bao gồm Bugsy Malone (1976), Fame (1980), Pink Floyd - The Wall (1982), The Commitments (1991) và Evita (1996); các bộ phim truyền hình chuyện có thật, bao gồm Midnight Express (1978), Mississippi Burning (1988), Come See the Paradise (1990) và Angela's Ashes (1999); phim truyền hình gia đình, bao gồm Shoot the Moon (1982), và các phim thriller và kinh dị bao gồm Angel Heart (1987) và The Life of David Gale (2003).
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1944 Thể loại:Mất năm 2020 Thể loại:Người Islington Thể loại:Nhà biên kịch Anh Thể loại:Đạo diễn phim Anh Thể loại:Người giành giải BAFTA cho Đạo diễn xuất sắc nhất Thể loại:Người đoạt giải BAFTA
1522
Năm 1522 (số La Mã:MDXXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Mất
Thể loại:Năm 1522
Dicranomyia luteipennis
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Andrés Mata (khu tự quản)
Andrés Mata là một khu tự quản thuộc bang Sucre, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Andrés Mata đóng tại San José de Aerocuar. Khự tự quản Andrés Mata có diện tích 454 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 19647 người.
Tham khảo
Thể loại:Bang Sucre Thể loại:Khu tự quản Venezuela
BlackBerry Classic
BlackBerry Classic, hay được biết đến ban đầu với cái tên BlackBerry Q20, là điện thoại thông minh có màn hình cảm ứng được tích hợp với bàn phím QWERTY hoặc AZERTY có nút bấm vật lý được phát triển bởi hãng BlackBerry, trước đây gọi là RIM (Research In Motion). BlackBerry Classic được công bố lần đầu vào ngày 17 tháng 12 năm 2014 và chạy hệ điều hành BlackBerry 10. Về hình thức đặc biệt là thiết kế của nó tương tự cảm giác như BlackBerry Q10 và đặc biệt cứ như là BlackBerry Bold 9900 và các dòng điện thoại liên quan ở chỗ chúng được tích hợp bàn di chuột quang có thể điều chỉnh được và có thể được sử dụng làm phương thức điều hướng chính thay vì với màn hình cảm ứng của thiết bị.
Phần cứng
BlackBerry Classic có màn hình cảm ứng tới 3.5-inch IPS LCD, Dual-core 1.5 GHz Krait Qualcomm Snapdragon S4 Plus processor của hãng. Ngoài ra với 2 GB RAM và 16 GB ở bộ nhớ thiết bị mà có thể mở rộng lên tới 256 GB nhờ thẻ nhớ thêm microSD. Điện thoại có dung lượng pin khoảng 2515 mAh Li-Ion cùng với 8 MP camera với đèn LED và camera trước với độ phân giải 2 MP được tích hợp có chức năng lấy nét tự động. Ngoài ra, có ba phiên bản trên thị trường gồm Đen, Trắng và Xanh.
Phần mềm
BlackBerry Classic được ra mắt với hệ điều hành BlackBerry OS 10.3.1 và có thể nâng cấp lên tới phiên phản 10.3.3.
Tiếp nhận
BlackBerry Classic nhận được phản hồi khá tích cực từ các nhà phê bình, với xếp hạng trung bình là 7/10. Techradar cho điểm 3,5 / 5, đánh giá cao tốc độ của trình duyệt web và dịch vụ nhắn tin, nhưng cũng bày tỏ sự thất vọng về việc thiếu ứng dụng và trọng lượng vật lý của điện thoại.
Andrena nigricula
Andrena nigricula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge & Bouseman mô tả khoa học năm 1977.
BlackBerry Classic
Bán hàng
Vào tháng 3 năm 2015, công ty tài chính Morgan Stanley đã đưa ra một báo cáo tuyên bố cả BlackBerry Passport và phiên bản BlackBerry Classic đều "không bán được" và chỉ 8.000 chiếc từ cả hai dòng máy đã được bán trong báo cáo tài chính vào quý đó. Theo tờ báo The Guardian, doanh số chung chỉ đạt 793 triệu đô la, thấp hơn kỳ vọng 927 triệu đô la của BlackBerry.
Andrena nigricula
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1977
BlackBerry Classic
Bán hàng
Vào ngày 5 tháng 7 năm 2016, BlackBerry tuyên bố sẽ ngừng sản xuất hàng loạt các mẫu Classic trên toàn cầu. Điều này đã làm dấy lên suy đoán rằng Classic là chiếc BlackBerry cuối cùng có bàn phím vật lý và với hệ điều hành BlackBerry 10. Tuy nhiên, vào ngày 26 tháng 7 năm 2016, công ty đã gợi ý rằng một mẫu máy khác sẽ có bàn phím truyền thống sẽ "sắp ra mắt". Trước đây, COO Marty Beard đã tiết lộ những tin đồn về sự kết thúc của BlackBerry 10.
Liên kết ngoài
Thể loại:Điện thoại di động được giới thiệu năm 2014 Thể loại:Điện thoại di động BlackBerry
Aulonothroscus grouvellei
Aulonothroscus grouvellei là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
Thể loại:Aulonothroscus
Thuật toán
phải|nhỏ|[[Lưu đồ thuật toán (thuật toán Euclid) để tính ước số chung lớn nhất (ưcln) của hai số a và b ở các vị trí có tên A và B. Thuật toán tiến hành bằng các phép trừ liên tiếp trong hai vòng lặp: NẾU phép thử B ≥ A cho kết quả "đúng" (chính xác hơn, số b ở vị trí B lớn hơn hoặc bằng số a ở vị trí A) thì thuật toán chỉ định B ← B - A (nghĩa là số b - a thay thế b cũ). Tương tự, IF A> B, THEN A ← A - B. Quá trình kết thúc khi (nội dung của) B bằng 0, tạo ra ưcln trong A. (Thuật toán bắt nguồn từ Scott 2009: 13; các ký hiệu và kiểu vẽ từ Tausworthe 1977).]] Trong toán học và khoa học máy tính, một thuật toán, còn gọi là giải thuật, là một tập hợp hữu hạn các hướng dẫn được xác định rõ ràng, có thể thực hiện được bằng máy tính, thường để giải quyết một lớp vấn đề hoặc để thực hiện một phép tính. Các thuật toán luôn rõ ràng và được sử dụng chỉ rõ việc thực hiện các phép tính, xử lý dữ liệu, suy luận tự động và các tác vụ khác.
Là một phương pháp hiệu quả, một thuật toán có thể được biểu diễn trong một khoảng không gian và thời gian hữu hạn, và bằng một ngôn ngữ hình thức được xác định rõ ràng để tính toán một hàm số. Bắt đầu từ trạng thái ban đầu và đầu vào ban đầu (có thể trống), các hướng dẫn mô tả một phép tính, khi được thực thi, sẽ tiến hành qua một số hữu hạn các trạng thái kế tiếp được xác định rõ, cuối cùng tạo ra "đầu ra" và chấm dứt ở trạng thái kết thúc cuối cùng. Sự chuyển đổi từ trạng thái này sang trạng thái tiếp theo không nhất thiết phải mang tính xác định; một số thuật toán, được gọi là thuật toán ngẫu nhiên, kết hợp đầu vào ngẫu nhiên.
Khái niệm thuật toán đã tồn tại từ thời cổ đại. Các thuật toán số học, chẳng hạn như thuật toán chia, được sử dụng bởi các nhà toán học Babylon cổ đại vào khoảng 2500 TCN và các nhà toán học Ai Cập vào khoảng 1550 TCN. Các nhà toán học Hy Lạp sau đó đã sử dụng các thuật toán trong sàng Eratosthenes để tìm số nguyên tố, và thuật toán Euclide để tìm ước chung lớn nhất của hai số. Các nhà toán học Ả Rập như al-Kindi vào thế kỷ thứ 9 đã sử dụng các thuật toán mật mã để phá mã, dựa trên phân tích tần số.
Bản thân từ thuật toán (algorithm) từ bắt nguồn từ nhà toán học thế kỷ thứ 9 Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī, tên ông được Latinh hóa thành Algoritmi. Việc chính thức hóa một phần những gì sẽ trở thành khái niệm thuật toán hiện đại bắt đầu với nỗ lực giải Entscheidungsproblem (vấn đề quyết định) do David Hilbert đặt ra vào năm 1928. Các công thức hóa sau này được đóng khung như những nỗ lực để xác định " khả năng tính toán hiệu quả " hoặc "phương pháp hiệu quả". Những công thức hóa đó bao gồm các hàm đệ quy Gödel - Herbrand - Kleene của các năm 1930, 1934 và 1935, phép tính lambda của Alonzo Church năm 1936, Công thức 1 của Emil Post năm 1936 và các máy Turing của Alan Turing năm 1936–37 và 1939.
Định nghĩa không chính thức
Một định nghĩa không chính thức có thể là "một tập hợp các quy tắc xác định chính xác một chuỗi hoạt động", mà sẽ bao gồm tất cả các chương trình máy tính (bao gồm cả các chương trình không thực hiện phép tính số) và (ví dụ) bất kỳ thủ tục hành chính quy định nào hoặc công thức nấu ăn.
Nói chung, một chương trình chỉ là một thuật toán nếu cuối cùng nó dừng lại - mặc dù các vòng lặp vô hạn đôi khi có thể chấp nhận được.
Một ví dụ nguyên mẫu của một thuật toán là thuật toán Euclid, được sử dụng để xác định ước chung lớn nhất của hai số nguyên; một ví dụ được mô tả bằng lưu đồ ở trên và là ví dụ trong phần sau.
đưa ra một định nghĩa không chính thức cho thuật toán như sau:
"Tập hợp vô hạn liệt kê được" là tập hợp mà các phần tử của nó có thể được song ánh tương ứng 1-1 với các số nguyên. Vì vậy, Boolos và Jeffrey đang nói rằng một thuật toán ngụ ý hướng dẫn cho một quá trình "tạo" các số nguyên đầu ra từ một số nguyên "đầu vào" tùy ý hoặc các số nguyên, theo lý thuyết, có thể lớn tùy ý. Ví dụ: một thuật toán có thể là một phương trình đại số chẳng hạn như y = m + n (tức là hai "biến đầu vào" tùy ý m và n tạo ra đầu ra y), nhưng các nỗ lực của các tác giả khác nhau để xác định khái niệm cho thấy rằng từ đó ngụ ý nhiều hơn thế này, một cái gì đó theo thứ tự của (cho ví dụ bổ sung):
sản xuất ra, trong một thời gian "hợp lý", đầu ra-số nguyên y tại một nơi được chỉ định và với định dạng được chỉ định.
Hình thức hóa
Các thuật toán rất cần thiết cho cách máy tính xử lý dữ liệu. Nhiều chương trình máy tính chứa các thuật toán trình bày chi tiết các hướng dẫn cụ thể mà máy tính phải thực hiện — theo một thứ tự cụ thể — để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể, chẳng hạn như tính tiền lương của nhân viên hoặc in phiếu điểm của học sinh. Vì vậy, một thuật toán có thể được coi là bất kỳ chuỗi hoạt động nào có thể được mô phỏng bởi một hệ thống hoàn chỉnh Turing. Các tác giả khẳng định luận điểm này bao gồm Minsky (1967), Savage (1987) và Gurevich (2000):
Máy Turing có thể xác định các quy trình tính toán không kết thúc. Các định nghĩa không chính thức của thuật toán thường yêu cầu thuật toán luôn kết thúc. Yêu cầu này làm cho nhiệm vụ quyết định xem một thủ tục chính thức có phải là một thuật toán không trong trường hợp chung - do một định lý chính của lý thuyết tính toán được gọi là bài toán dừng.
Thông thường, khi một thuật toán được liên kết với xử lý thông tin, dữ liệu có thể được đọc từ nguồn đầu vào, được ghi vào thiết bị đầu ra và được lưu trữ để xử lý thêm. Dữ liệu được lưu trữ được coi là một phần của trạng thái bên trong của thực thể thực hiện thuật toán. Trong thực tế, trạng thái được lưu trữ trong một hoặc nhiều cấu trúc dữ liệu.
Đối với một số quá trình tính toán này, thuật toán phải được xác định chặt chẽ: được chỉ định theo cách nó áp dụng trong mọi trường hợp có thể phát sinh. Điều này có nghĩa là mọi bước có điều kiện phải được xử lý một cách có hệ thống, theo từng trường hợp cụ thể; các tiêu chí cho từng trường hợp phải rõ ràng (và có thể tính toán được).
Bởi vì một thuật toán là một danh sách chính xác của các bước chính xác, thứ tự tính toán luôn quan trọng đối với hoạt động của thuật toán. Các hướng dẫn thường được giả định là được liệt kê rõ ràng và được mô tả là bắt đầu "từ trên cùng" và đi "xuống dưới cùng" —một ý tưởng được mô tả chính thức hơn bằng luồng kiểm soát.
Cho đến nay, cuộc thảo luận về việc chính thức hóa một thuật toán đã giả định các tiền đề của lập trình mệnh lệnh. Đây là quan niệm phổ biến nhất - một quan niệm cố gắng mô tả một nhiệm vụ bằng các phương tiện "máy móc", rời rạc. Duy nhất cho quan niệm về các thuật toán chính thức hóa này là phép toán gán, đặt giá trị của một biến. Nó bắt nguồn từ trực giác của " bộ nhớ " như một bàn di chuột. Dưới đây là một ví dụ về sự phân công như vậy.
Đối với một số quan niệm thay thế về những gì tạo thành một thuật toán, hãy xem lập trình hàm và lập trình logic.
Diễn đạt thuật toán
Các thuật toán có thể được thể hiện bằng nhiều loại ký hiệu, bao gồm ngôn ngữ tự nhiên, mã giả, lưu đồ, biểu đồ drakon, ngôn ngữ lập trình hoặc bảng điều khiển (được xử lý bởi trình thông dịch). Các biểu thức ngôn ngữ tự nhiên của các thuật toán có xu hướng dài dòng và mơ hồ, và hiếm khi được sử dụng cho các thuật toán phức tạp hoặc kỹ thuật. Mã giả, lưu đồ, biểu đồ drakon và bảng điều khiển là những cách có cấu trúc để thể hiện các thuật toán tránh nhiều sự mơ hồ thường gặp trong các câu lệnh dựa trên ngôn ngữ tự nhiên. Các ngôn ngữ lập trình chủ yếu nhằm mục đích thể hiện các thuật toán dưới dạng có thể được thực thi bởi máy tính, nhưng cũng thường được sử dụng như một cách để định nghĩa hoặc tài liệu hóa các thuật toán.
Có thể có nhiều cách biểu diễn khác nhau và người ta có thể thể hiện một chương trình máy Turing nhất định dưới dạng một chuỗi các bảng máy (xem máy trạng thái hữu hạn, bảng chuyển đổi trạng thái và bảng điều khiển để biết thêm), dưới dạng lưu đồ và biểu đồ drakon (xem biểu đồ trạng thái để biết thêm), hoặc như một dạng mã máy thô sơ hoặc mã lắp ráp được gọi là "bộ tứ" (xem máy Turing để biết thêm).
Các đại diện của thuật toán có thể được phân loại thành ba cấp độ được chấp nhận của mô tả máy Turing, như sau:
Thiết kế
Thiết kế thuật toán đề cập đến một phương pháp hoặc một quy trình toán học để giải quyết vấn đề và các thuật toán kỹ thuật. Việc thiết kế các thuật toán là một phần của nhiều lý thuyết giải pháp nghiên cứu hoạt động, chẳng hạn như lập trình động và chia để trị. Các kỹ thuật thiết kế và triển khai các thiết kế thuật toán còn được gọi là các mẫu thiết kế thuật toán, với các ví dụ bao gồm mẫu phương pháp mẫu và mẫu trang trí.
Một trong những khía cạnh quan trọng nhất của thiết kế thuật toán nằm ở việc tạo ra thuật toán có thời gian chạy hiệu quả, còn được gọi là Big O của nó.
Các bước điển hình trong quá trình phát triển thuật toán:
Thuật toán máy tính
phải|nhỏ|319x319px|Các ví dụ về lưu đồ về [[Định lý chương trình có cấu trúc|cấu trúc Böhm-Jacopini chính tắc: SEQUENCE (hình chữ nhật xuống trang), WHILE-DO và IF-THEN-ELSE. Ba cấu trúc được tạo bởi GOTO có điều kiện nguyên thủy (hình thoi), GOTO không điều kiện (hình chữ nhật), các toán tử gán khác nhau (hình chữ nhật) và HALT (hình chữ nhật). Việc lồng các cấu trúc này vào bên trong các khối gán dẫn đến các sơ đồ phức tạp (xem Tausworthe 1977: 100, 114).]] Trong các hệ thống máy tính, thuật toán về cơ bản là một ví dụ của logic được viết trong phần mềm bởi các nhà phát triển phần mềm, để có hiệu quả đối với (các) máy tính "đích" nhằm tạo ra đầu ra từ đầu vào (có thể là rỗng) nhất định. Một thuật toán tối ưu, thậm chí chạy trong phần cứng cũ, sẽ tạo ra kết quả nhanh hơn thuật toán không tối ưu (độ phức tạp thời gian cao hơn) cho cùng mục đích, chạy trong phần cứng hiệu quả hơn; đó là lý do tại sao các thuật toán, như phần cứng máy tính, được coi là công nghệ.
Chương trình "thanh lịch" (nhỏ gọn), chương trình "tốt" (nhanh): Khái niệm "đơn giản và thanh lịch" xuất hiện không chính thức ở Knuth và chính xác là ở Chaitin:
Chaitin mở đầu cho định nghĩa của mình bằng: "Tôi sẽ cho bạn thấy rằng bạn không thể chứng minh rằng một chương trình là 'thanh lịch —chẳng hạn như một bằng chứng sẽ giải quyết được bài toán tạm dừng (ibid).
Thuật toán so với hàm có thể tính toán bằng một thuật toán: Đối với một hàm đã cho, nhiều thuật toán có thể tồn tại. Điều này đúng, ngay cả khi không mở rộng tập lệnh có sẵn cho lập trình viên. Rogers nhận xét rằng “Điều quan trọng là phải phân biệt giữa khái niệm thuật toán, tức là thủ tục và khái niệm hàm có thể tính toán bằng thuật toán, tức là ánh xạ được tạo ra bởi thủ tục. Cùng một chức năng có thể có một số thuật toán khác nhau ".
Thật không may, có thể có sự cân bằng giữa tính tốt (tốc độ) và tính thanh lịch (tính nhỏ gọn) —một chương trình thanh lịch có thể cần nhiều bước để hoàn thành một phép tính hơn một chương trình kém thanh lịch hơn. Ví dụ sử dụng thuật toán Euclid xuất hiện bên dưới.
Máy tính, các mô hình tính toán: Máy tính (hay "máy tính" của con người ) là một loại máy bị hạn chế, một "thiết bị cơ khí xác định rời rạc" làm theo hướng dẫn của nó một cách mù quáng. Các mô hình sơ khai của Melzak và Lambek giảm khái niệm này thành bốn yếu tố: (i) các vị trí rời rạc, dễ phân biệt, (ii) các bộ đếm rời rạc, không thể phân biệt được (iii) một tác nhân, và (iv) một danh sách các hướng dẫn có hiệu quả so với khả năng của tác nhân.
Minsky mô tả một biến thể phù hợp hơn của mô hình "bàn tính" của Lambek trong "Các cơ sở rất đơn giản để tính toán " của ông. Máy của Minsky tiến hành tuần tự thông qua năm (hoặc sáu, tùy thuộc vào cách đếm) lệnh, trừ khi IF – THEN GOTO có điều kiện hoặc GOTO không điều kiện thay đổi luồng chương trình không theo trình tự. Bên cạnh HALT, máy của Minsky bao gồm ba hoạt động gán (thay thế, thay thế) : ZERO (ví dụ: nội dung của vị trí được thay thế bằng 0: L ← 0), SUCCESSOR (ví dụ: L ← L + 1) và DECREMENT (ví dụ: L ← L - 1). Hiếm khi một lập trình viên phải viết "mã" với một tập lệnh giới hạn như vậy. Nhưng Minsky cho thấy (Melzak và Lambek cũng vậy) rằng cỗ máy của anh ấy là Turing hoàn chỉnh với chỉ bốn loại lệnh chung: GOTO có điều kiện, GOTO vô điều kiện, gán / thay thế / thay thế và HALT. Tuy nhiên, một số hướng dẫn gán khác nhau (ví dụ: DECREMENT, INCREMENT và ZERO / CLEAR / EMPTY cho máy Minsky) cũng được yêu cầu đối với tính năng Turing-completeness; đặc điểm kỹ thuật chính xác của chúng phần nào tùy thuộc vào nhà thiết kế. GOTO vô điều kiện là một sự tiện lợi; nó có thể được xây dựng bằng cách khởi tạo một vị trí chuyên dụng bằng 0, ví dụ như lệnh "Z ← 0"; sau đó lệnh IF Z = 0 THEN GOTO xxx là vô điều kiện.
Mô phỏng thuật toán: ngôn ngữ máy tính (computor): Knuth khuyên người đọc rằng "cách tốt nhất để học một thuật toán là thử nó.. Lấy ngay giấy bút và làm việc với một ví dụ". Nhưng những gì về một mô phỏng hoặc thực hiện các điều thực tế? Lập trình viên phải dịch thuật toán sang ngôn ngữ mà trình mô phỏng / máy tính / trình biên dịch có thể thực thi một cách hiệu quả. Stone đưa ra một ví dụ về điều này: khi tính toán căn bậc hai, người tính toán phải biết cách lấy căn bậc hai. Nếu không, thì thuật toán, để có hiệu quả, phải cung cấp một bộ quy tắc để trích xuất căn bậc hai.