cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mẫu thần
Hiện diện
Tại Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam khá phổ biến ở cả miền Bắc, miền Trung, miền Nam và có nguồn gốc lịch sử và xã hội sâu xa Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam là một tín ngưỡng bản địa cùng với những ảnh hưởng ngoại lai từ đạo giáo, tín ngưỡng lấy việc tôn thờ Mẫu (Mẹ) làm thần tượng với các quyền năng sinh sôi, bảo trợ và che chở cho con người. Tín ngưỡng mà ở đó đã được giới tính hoá mang khuôn hình của người Mẹ, là nơi mà ở đó người phụ nữ Việt Nam đã gửi gắm những ước vọng giải thoát của mình khỏi những thành kiến, ràng buộc của xã hội Nho giáo phong kiến. . Những vị nữ thần với vai trò của Thánh mẫu có thể kể đến như là Mẫu Âu Cơ, Liễu Hạnh, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải, Cô Đôi Thượng Ngàn, Thiên Y A Na (Po Nagar), Bà Ngũ Hành (Ngũ Hành nương nương), Tứ vị Thánh nương, Bà Thủy Long, Bà Chúa Động, Bà Tổ Cô và những Mẫu thần được thờ phụng như Bà Chúa Xứ, Bà Đen, Bà Chúa Ngọc, đồng thời còn kết hợp với tín ngưỡng của người Hoa như thờ Bà Thiên Hậu, Tây Vương Mẫu, Diêu Trì địa mẫu, kết hợp với Phật giáo gọi là Phật Mẫu như Phật Mẫu Chuẩn Đề, Phật Mẫu Man Nương, Phật Bà Quan Âm (mẹ Quan Âm).
Tham khảo
300px|nhỏ|phải|Bà chúa địa mẫu ở chùa Long Thạnh
Liên kết ngoài
Thể loại:Thần thánh Thể loại:Thần thoại so sánh Thể loại:Nữ thần Mẹ Thể loại:Nguyên mẫu thần thoại Thể loại:Thuật ngữ tôn giáo
Astragalus leucocephalus
Astragalus leucocephalus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Bunge miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
L
Canis latrans mearnsi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Hesperella
Hesperella là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1995 bởi Medvedev.
Tham khảo
Thể loại:Alticini
Lindeniopiper lindenii
Lindeniopiper lindenii là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được (Miq.) Trel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lindeniopiper Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Canis latrans microdon
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Sikorsky Cypher
Sikorsky Cypher và Cypher II là những loại phương tiện bay không người lái được phát triển bởi hãng Sikorsky Aircraft. Chúng là máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng sử dụng hai rotor đối diện được bao bọc trong một tấm màng tròn để đẩy.
Cypher
Sau chuyến bay tự do ban đầu vào năm 1993, nguyên mẫu Cypher đã được sử dụng trong các cuộc thử nghiệm và trình diễn trong hầu hết những năm 1990, cuối cùng dẫn đến một thiết kế thế hệ tiếp theo, Cypher II, một đối thủ trong cuộc thi VT-UAV của Hải quân Mỹ.
Nguyên mẫu duy nhất cất cánh lần đầu tiên vào tháng 4 năm 1992 và bay không giới hạn vào năm 1993. Kể từ đó, hơn 550 chuyến bay trình diễn đã được thực hiện dành cho chính phủ Mỹ. Cypher có thể mang gói cảm biến trên các thanh chống phía trên thân tàu hoặc có thể vận chuyển tải trọng nặng tới 50 lb (23 kg).
Cypher II
Hai nguyên mẫu Cypher II đã được chế tạo cho Thủy quân lục chiến Mỹ, gọi đó là "Chiến binh Rồng". Cypher II có kích thước tương tự người tiền nhiệm của nó, nhưng có một cánh quạt đẩy thêm vào rotor và có thể được trang bị cánh cho các nhiệm vụ trinh sát tầm xa. Trong hình thể có cánh này, Cypher II có tầm bắn trên 185 km (115 dặm) và tốc độ tối đa 230 km/h (145 mph). Không rõ liệu Cypher sẽ đi vào sản xuất hay không.
Tham khảo
Bài viết này chứa tài liệu ban đầu được lấy từ bài viết trên web Unmanned Aerial Vehicles của Greg Goebel, tồn tại trong Public Domain.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đĩa bay Cypher Thể loại:Máy bay trực thăng quân sự Mỹ Thể loại:Phương tiện bay không người lái Mỹ Thể loại:Máy bay trực thăng động cơ Wankel Thể loại:Máy bay đầu tiên bay vào năm 1992 Thể loại:Máy bay trinh sát quân sự Mỹ thập niên 1990 Thể loại:Trực thăng quân sự Hoa Kỳ Thể loại:Phương tiện bay không người lái Hoa Kỳ
Phoradendron poeppigii
Phoradendron poeppigii là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được (Tiegh.) Kuijt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phoradendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1961
Xã Caribou, Quận Kittson, Minnesota
Xã Caribou (Caribou Township) là một xã thuộc quận Kittson, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 48 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Minnesota Thể loại:Quận Kittson, Minnesota
Cordyla
Cordyla là một chi rau đậu thuộc họ Fabaceae. Nó gồm các loài:
Thalera magnata
Thalera magnata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thalera
Macropiper latifolium
Macropiper latifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được (L. f.) Miq. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Macropiper
Habronestes hunti
Habronestes hunti là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Klasea erucifolia
Klasea erucifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (L.) Greuter & Wagenitz mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Habronestes hunti
Loài này thuộc chi Habronestes. Habronestes hunti được Barbara C. Baehr miêu tả năm 2003.
Klasea erucifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Klasea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Polypodium adfine
Polypodium adfine là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1828. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Kallasettihalli, Tarikere
Kallasettihalli là một làng thuộc tehsil Tarikere, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Polypodium adfine
Liên kết ngoài
Thể loại:Polypodium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1828 Thể loại:Unresolved names
Habronestes hunti
Tham khảo
biologie|2011|10|21}}
Kallasettihalli, Tarikere
Tham khảo
Thể loại:Chikmagalur (huyện)
Polypodium adfine
Liên kết ngoài
Polypodium adfine
Elbeyli, İznik
Elbeyli là một xã thuộc huyện İznik, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 2.688 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ
Dioscorea insignis
Dioscorea insignis là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được C.V.Morton & B.G.Schub. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Persea longipes
Persea longipes là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Schltdl.) Meisn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Bơ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864
Sabicea johnstonii
Sabicea johnstonii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được K.Schum. ex Wernham miêu tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sabicea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914
Oldfield Thomas
Michael Rogers Oldfield Thomas, FRS FZS (21 tháng 2 năm 1858 – 16 tháng 6 năm 1929) là một nhà động vật học người Anh.
Thomas làm việc tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên về động vật có vú, mô tả khoảng 2.000 loài và phân loài mới lần đầu tiên. Ông đã được bổ nhiệm vào văn phòng của Thư ký Viện bảo tàng vào năm 1876, sau đó chuyển sang Bộ phận Động vật (Zoological Department) năm 1878. Năm 1891, Thomas kết hôn với Mary Kane, con gái của Ngài Andrew Clark, người thừa kế một gia tài nhỏ, điều đó đã cho ông đủ tài chính để thuê các nhà sưu tầm động vật có vú và trưng bày mẫu vật của họ ở bảo tàng. Ông cũng đã tự mình làm việc tại thực địa tại tây Âu và nam Mỹ. Vợ ông cũng có chung niềm ưa thích lịch sử tự nhiên với ông, và đã cùng ông đồng hành trong những chuyến đi sưu tầm. Vào năm 1896 khi William Henry Flower lên quản lý bộ phận, ông đã thuê Richard Lydekker để sắp xếp lại các cuộc triển lãm, cho phép Thomas tập trung vào những mẫu vật mới. Chính thức nghỉ hưu khỏi viện bảo tàng vào năm 1923, ông tiếp tục làm việc không ngừng nghỉ. Ông chết bởi một phát súng do ông tự bắt vào mình khi đang ngồi trên bàn làm việc của mình tại bảo tàng vào năm 1929 ở tuổi 71, khoảng một năm sau cái chết của vợ ông, "một đòn giáng nặng nề mà ông không bao giờ có thể hồi phục được".
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1858 Thể loại:Mất năm 1929 Thể loại:Hội viên Hội Hoàng gia Thể loại:Nhà động vật học với tên viết tắt
Celerena flavotogata
Tham khảo
Thể loại:Celerena
Trác Vinh Thái
Trác Vinh Thái (sinh ngày 22 tháng 1 năm 1959) là chính trị gia người Đài Loan. Ông hiện là Chủ tịch Đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan. Ông phục vụ trong Hội đồng thành phố Đài Bắc từ năm 1990 đến năm 1998, khi ông lần đầu tiên được bầu vào Viện Lập pháp. Ông vẫn là nhà lập pháp cho đến năm 2004, khi ông được bổ nhiệm làm Phó Tổng Thư ký Phủ Tổng thống trong chính quyền Trần Thủy Biển. Trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2008 của Tạ Trường Đình, Trác Vinh Thái đảm nhiệm vị trí Tổng Thư ký Đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan. Ông trở lại công vụ năm 2017, với tư cách là Tổng Thư ký Hành chính viện dưới quyền Thủ tướng Lại Thanh Đức. Năm 2019, Trác Vinh Thái kế nhiệm Thái Anh Văn làm lãnh đạo Đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan.
Giáo dục
Trác Vinh Thái sinh ra ở Đài Bắc, Đài Loan. Ông lấy bằng cử nhân luật tại Đại học quốc lập Trung Hưng.
Sự nghiệp chính trị
Trác Vinh Thái là thành viên Hội đồng thành phố Đài Bắc từ năm 1990 đến năm 1998. Sau hai nhiệm kỳ là ủy viên hội đồng thành phố, ông được bầu vào Viện Lập pháp năm 1998 và năm 2001. Ông từ chức Ủy viên Viện Lập pháp tháng 5 năm 2004, kế nhiệm Trần Triết Nam làm Phó Tổng Thư ký Phủ Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc dưới nhiệm kỳ của Trần Thủy Biển. Ông được bổ nhiệm làm người phát ngôn của Hành chính viện vào tháng 1 năm 2005. Tháng 1 năm 2006, ông lại tiếp tục đảm nhiệm chức vụ trước đây là Phó Tổng Thư ký Phủ Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc. Trác Vinh Thái được bổ nhiệm làm Tổng Thư ký Đảng Dân chủ Tiến bộ vào tháng 10 năm 2007. Ngay sau cuộc tổng tuyển cử vào tháng 1 năm 2008, thay thế cho Trác Vinh Thái ở cương vị Tổng Thư ký Đảng Dân chủ Tiến bộ là Lý Ứng Nguyên.
Tháng 9 năm 2017, ông được bổ nhiệm làm Tổng Thư ký Hành chính viện và nhậm chức cùng với lễ nhậm chức của nội các Thủ tướng Lại Thanh Đức.
Tháng 12 năm 2018, Trác Vinh Thái tuyên bố ý định tranh cử chức Chủ tịch Đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan bị bỏ trống do sự từ chức của Thái Anh Văn sau thất bại nặng nề trong các cuộc bầu cử địa phương năm 2018. Cuộc bầu cử lãnh đạo được tổ chức vào ngày 6 tháng 1 năm 2019. Đảng Dân chủ Tiến bộ báo cáo rằng tỷ lệ cử tri đi bầu là 16,9%. Trác Vinh Thái giành được 24.699 lá phiếu ủng hộ, tương đương 72,6%. Ông nhậm chức ngày 9 tháng 1 năm 2018, khi kết quả bầu cử chính thức được công bố.
Tham khảo
Thể loại:Chủ tịch Dân chủ Tiến bộ Đảng
Canis latrans ochropus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Chelidonium cyaneum
Chelidonium cyaneum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Chelidonium
Canis latrans peninsulae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Hesperella lopatini
Tham khảo
Thể loại:Hesperella
Canis latrans texensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Phoradendron polygynum
Phoradendron polygynum là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được (H.Karst.) Eichler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phoradendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
Tiêu Thái hậu (nhà Đường)
Tích Khánh Tiêu Thái hậu (chữ Hán: 積慶蕭太后, ? - 1 tháng 6, năm 847 ), còn được gọi là Trinh Hiến hoàng hậu (貞獻皇后), là một phi tần của Đường Mục Tông Lý Hằng, và là mẹ của Đường Văn Tông Lý Ngang trong lịch sử Trung Quốc.
Tiểu sử
Tích Khánh Thái hậu Tiêu thị nguyên quán huyện Mân, nay là Phúc Châu, Phúc Kiến. Tiêu thị trở thành phi thiếp của Đường Mục Tông khi ông còn là Kiến An vương. Khi bà rời quê, cha mẹ bà đã qua đời, còn lại một người em trai sống ở quê.
Năm Nguyên Hòa thứ 4 (809), Tiêu thị hạ sinh Lý Ngang, tức Đường Văn Tông sau này. Năm Trường Khánh nguyên niên (821), lúc này Mục Tông đã đăng cơ, con trai bà là Lý Ngang được phong làm Giang vương (江王). Tuy nhiên, không rõ địa vị phi tần của bà trong hậu cung. Theo lý, bà có lẽ sẽ trở thành [Giang Vương thái phi] do con trai được phong tước Vương, song đến nay vẫn không có tài liệu nào chắc chắn vấn đề này.
Hiển quý
Năm Bảo Lịch thứ 2 (826), mùa xuân, Đường Kính Tông Lý Đam bị ám sát. Hoạn quan Lưu Khắc Minh (劉克明) muốn khống chế triều đình và đưa con trai của Đường Hiến Tông là Giáng vương Lý Ngộ (李悟) làm Hoàng đế.
Ngày 10 tháng 1 cùng năm, Khắc Minh giả di chiếu, đưa Giáng vương ra gặp chư tể tướng. Bọn Khắc Minh lại bố trí tay chân nắm giữ cung điện, mưu trừ các hoạn quan khác. Nhóm hoạn quan gồm Xu mật sứ Vương Thủ Trừng (王守澄), Trung úy Lương Thủ Khiêm (梁守謙), Ngụy Tòng Gián (魏從簡) nghe tin có biến động, bèn tập hợp binh lính tiến vào cung diệt tặc, đồng thời cho đón Giang vương Lý Ngang vào cung. Cuối cùng, quân Thần Sách của Vương Thủ Trừng và quân Phi Long giết chết hết bọn loạn đảng Lưu Khắc Minh, Giáng vương Ngộ cũng chết trong loạn quân. Ngày 13 tháng 1, Giang vương Lý Ngang chính thức lên ngôi, trở thành Đường Văn Tông.
.
Tự hoàng đế thần danh ngôn: Cổ tiên triết vương chi hữu thiên hạ dã, tất dĩ hiếu kính phụng vu thượng, từ huệ tiếp vu hạ, cực thành ý dĩ hậu nhân luân, tư do cận dĩ cập viễn, cố tự gia nhi hình quốc. Dĩ thần phụng nghiêm từ chi huấn, thừa giáo phủ chi nhân, nhi trường nhạc thượng úc kỳ hồng danh, nội triều vị sùng vu chính vị, tắc suất thổ thần tử, cần cần khẩn khẩn, duyên cảnh xí chủng, hạt dĩ tắc kỳ tâm hồ!
Thị dụng đặc cử di chương, thức tuân cựu điển, kê thủ tái bái, cẩn thượng Mục Tông Duệ Văn Huệ Hiếu hoàng đế phi tôn hào, viết Hoàng thái hậu.
Phục duy dữ thiên hợp đức, nghĩa thân tích khánh, duẫn li âm giáo, chi tu nội tắc. Quảng lục cung chi giáo, tham thập loạn chi công, di thần bảo hòa, hoằng phúc vạn hữu.
Theo vai vế, Văn Tông là em của Kính Tông, do đó mẹ của Kính Tông là Vương Thái hậu không tôn làm Thái hoàng thái hậu, mà lấy niên hiệu Bảo Lịch để làm tôn hiệu, gọi Bảo Lịch Thái hậu (寶曆太后). Lúc đó, Quách Thái hoàng thái hậu có địa vị cao nhất nên được bố trí ở Hưng Khánh cung (興慶宮), Vương Thái hậu ở Nghĩa An điện (義安殿), còn Tiêu Thái hậu sống ở trong Đại nội, đương thời xưng gọi [Tam cung Thái hậu; 三宮太后]. Đường Văn Tông vốn tính hiếu thuận, phụng sự Tam cung đều như nhau. Mỗi khi các nơi tiến công kì trân dị vật thì trước đưa đến tông miếu, tiếp đó dâng đến Tam cung còn dư thừa mới để tự mình chi dùng.
Truy tìm em trai
Được hiển quý, Tiêu Thái hậu nhớ đến người thân là đứa em trai duy nhất, bà bèn thỉnh cầu Văn Tông. Sau khi nghe đến, Văn Tông lệnh cho Tiết độ sứ Phúc Kiến tìm kiếm người em trai đã thất lạc của bà, nhưng không tìm ra. Tình cờ, một công nhân làm trà là Tiêu Hồng (蕭洪), tìm kiếm người chị thất lạc của mình. Một thương nhân Triệu Chuẩn (趙縝) đã giới thiệu Tiêu Hồng với con rể Từ phu nhân là Lữ Chương (呂璋). Từ phu nhân không xác minh được nên dẫn Tiêu Hồng đến gặp Tiêu Thái hậu. Văn Tông tin Tiêu Hồng là cậu mình, cho vào hàng quốc thích làm việc ở cung Thái tử. Tiêu Hồng sau đó trở thành Thống lĩnh cấm quân, sau đó nữa thành Tiết độ sứ Hà Dương (河陽), sau đó chuyển sang Phu Phường (鄜坊)
Tuy nhiên, một thời gian sau, quan đại thần Lý Huấn (李訓) cho rằng Tiêu Hồng không phải em trai của Thái Hậu. Lo lắng, Tiêu Hồng tìm cách lấy lòng em trai Lý Huấn là Lý Trọng Nguyên (李仲京). Lúc đó, một vài hoạn quan Thần Sách quân (神策軍) được gửi đến để phục vụ Tiết độ sứ, ban đầu được trả phí đi đường, nhưng sau đó lại đòi trả gấp ba sau khi đến. Một trong số Tiết độ sứ tiền nhiệm của Phu Phường là người trong Thần Sách quân, nhưng đã chết trước khi Tiêu hoàn trả chi phí. Chủ nợ không hài lòng, muốn Tiêu Hồng chi trả cho người tiền nhiệm, Tiêu khước từ. Khi chủ nợ thử đòi con trai người tiền nhiệm, Tiêu bảo người con đó tìm Lý Huấn can thiệp. Lý Huấn ra lệnh cho người con trên từ chối trả nợ. Sau khi Lý Huấn bị giết trong Sự biến Cam Lộ, hoạn quan quyền lực Cừu Sĩ Lương (仇士良) trở nên hiềm khích với Tiêu Hồng.
Trong khi đó, em trai thật sự của Tiêu thái hậu vẫn còn ở Phúc Châu. Tiêu Bổn (蕭本), một người họ hàng, thông qua bàn luận xác định được là thành viên trong gia đình họ Tiêu. Tiêu Bổn trình báo với Cừu, kết tội Tiêu Hồng giả mạo làm em trai Thái hậu. Năm Khai Thành nguyên niên (836), Tiêu Hồng bị lưu đày đến Hoan Châu (驩州), nhưng trước khi đi thì bị ban chết. Đường Văn Tông tin rằng Tiêu Bổn thật sự là cậu mình, cho vào hàng quốc thích, làm việc trong cung của Thái tử Lý Vĩnh.
Năm Khai Thành thứ 2 (837), Phúc Châu xuất hiện một người tên Tiêu Hoằng (蕭弘), cho rằng mới thật sự là em trai Tiêu thái hậu. Văn Tông lệnh cho Ngự sử đài (御史台) điều tra sự thật. Hơn một năm sau, điều tra kết luận Tiêu Hoằng bịa đặt, lừa dối. Văn Tông đuổi về nhưng không trừng phạt. Năm thứ 4 (839), Lưu Tòng Gián (劉從諫), Tiết độ sứ của Chiêu Nghĩa (昭義), đệ trình xác nhận lại thân thế Tiêu Hoằng, cho rằng cuộc điều tra trước đó có sự mua chuộc của Tả Thần Sách quân (左神策軍) ủng hộ Tiêu Bổn. Lần này, Văn Tông lệnh cho cả Hình Bộ (刑部) và Đại Lý Tự (大理寺) thẩm tra sự thật. Thời gian sau, cả ba cơ quan thẩm tra đều kết luận Tiêu Bổn lẫn Tiêu Hoằng đều không phải em trai của Tiêu Thái hậu. Tiêu Bổn bị lưu đày đến Ái Châu (愛州). Tiêu Hoằng bị đày đến Đam Châu (儋州). Em trai thật sự của Thái hậu vẫn lưu lạc ở Phúc Châu và không giờ tìm được nữa
Cuối đời
Năm Khai Thành thứ 5 (840), Đường Văn Tông băng hà, không có hậu duệ. Theo thứ tự thừa kế, em trai Văn Tông là Đường Vũ Tông Lý Viêm nối ngôi. Vào lúc này, Tiêu Thái hậu được chuyển đến sống tại Tích Khánh điện (積慶殿), vì thế bà có phong hiệu là Tích Khánh thái hậu (積慶太后). Bà sống qua 6 năm dưới triều Đường Vũ Tông, chứng kiến một em trai khác của Mục Tông là Đường Tuyên Tông lên ngôi.
Năm Đại Trung nguyên niên (847), ngày 1 tháng 6, Tích Khánh điện Hoàng thái hậu Tiêu thị qua đời, không rõ bao nhiêu tuổi. Theo chuẩn của một Thái hậu, bà được truy phong thụy hiệu là Trinh Hiến hoàng hậu (貞獻皇后). Nhưng sử sách không ghi rõ nơi mà bà an táng, có lẽ cũng là một khuôn viên trong Quang lăng (光陵) - lăng mộ của Mục Tông.
Chú thích
Thể loại:Người họ Tiêu tại Trung Quốc Thể loại:Hoàng thái hậu nhà Đường Thể loại:Ngày sinh không rõ Thể loại:Người Phúc Kiến Thể loại:Mất năm 847 Thể loại:Sinh thế kỷ 8
Astragalus leucocladus
Astragalus leucocladus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Bunge miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
L
Persea macrantha
Persea macrantha là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Nees) Kosterm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1962.
Dioscorea intermedia
Dioscorea intermedia là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Liên kết ngoài
I Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864
Elmalı, İznik
Elmalı là một xã thuộc huyện İznik, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 373 người.
Canis latrans thamnos
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Habronestes jankae
Habronestes jankae là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Tham khảo
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Habronestes
Manekia incurva
Manekia incurva là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được (Sieber ex Schult.) T. Arias, Callejas & Bornst. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Manekia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Canis latrans umpquensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Thalera major
Liên kết ngoài
Thể loại:Thalera
Chelidonium flavovirens
Chelidonium flavovirens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Chelidonium
Celerena fulvastra
Celerena fulvastra là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Celerena
Canis latrans vigilis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Xã Carimona, Quận Fillmore, Minnesota
Xã Carimona (Carimona Township) là một xã thuộc quận Fillmore, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 296 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Minnesota Thể loại:Quận Fillmore, Minnesota
Hesperella maruyamai
Hesperella maruyamai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 2005.
Tham khảo
Thể loại:Hesperella
Sabicea klugii
Sabicea klugii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sabicea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Cửu Đỉnh (nhà Nguyễn)
Cửu Đỉnh của Nhà Nguyễn (tiếng Hán: 阮朝九鼎) là chín cái đỉnh bằng đồng, đặt ở trước sân Thế miếu trong Hoàng thành Huế. Cửu Đỉnh được vua Minh Mạng ra lệnh đúc vào mùa đông năm 1835 và khánh thành vào ngày 1 tháng 3 năm 1837.
Lấy ý tưởng từ Cửu đỉnh của nhà Hạ ở Trung Quốc, vua Minh Mạng ban chỉ dụ cho Nội các vào tháng 10 âm lịch năm Ất Mùi (1835), ra lệnh cho Nội các cùng bộ Công đôn đốc công việc đúc Cửu Đỉnh. Tháng 5 âm lịch năm Bính Thân (1836), phần thô của chín đỉnh đúc xong. Nhưng phải mất gần 8 tháng sau, Cửu Đỉnh mới được chính thức hoàn thành. Buổi đại lễ diễn ra vào ngày 1 tháng 3 năm 1837 để đặt đỉnh ở sân Thế Miếu dưới sự chủ trì của vua Minh Mạng. Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương rồi chiến tranh Việt Nam, theo đó là suy thoái của thời kỳ bao cấp (1975 - 1991), Cửu Đỉnh vẫn không dời chuyển và còn nguyên vẹn tới ngày nay.
Khởi công
Đỉnh là thứ trọng khí được đúc bằng kim loại, thường có hai quai (tai) và ba chân, nguyên nghĩa là đồ để nấu ăn thời xa xưa. Nhưng đỉnh cũng là tượng pháp để tượng trưng cho quyền lực thống trị của nhà nước quân chủ. .
Trước thời vua Minh Mạng, các chúa và vua Nhà Nguyễn đã cho đúc nhiều vạc đồng để xác định quyền uy của triều đại. Đỉnh kì thực chính là vạc nhưng mặt khác, đỉnh có ý nghĩa thiêng liêng tôn kính hơn. Theo quan niệm Dịch học, quẻ Đỉnh (鼎卦) gồm quẻ Ly (離卦) ở trên và quẻ Tốn (巽卦) ở dưới, mà tự quẻ Ly đã có đức thông minh, sáng suốt, quẻ Tốn có đức vui, thuận. Vậy quẻ Đỉnh có đủ đức sáng suốt, vui thuận, đắc trung, cương nhu ứng viện nhau để làm việc đời, hanh thông, rất tốt. Do đó theo truyền thuyết, khi Hạ Vũ trị thủy, chia chín châu, đúc cửu đỉnh đặt ở kinh đô nhà Hạ. Thành Thang diệt Hạ Kiệt, lấy cửu đỉnh của nhà Hạ mang về kinh đô nhà Thương. Chu Vũ Vương diệt Trụ Vương, lại dời cửu đỉnh về Lạc Ấp. Với ý nghĩa ấy của cửu đỉnh, tháng 10 âm lịch năm 1835, vua Minh Mạng xuống dụ chỉ cho Nội các, sai đúc cửu đỉnh riêng cho triều đại của mình, triều Nguyễn. Dụ chỉ như sau:
Đỉnh là để tỏ ra ngôi vị đã đúng, danh mệnh đã tụ lại. Thực là đồ quý trọng ở nhà tôn miếu. Xưa các minh vương đời Tam đại lấy kim loại do các quan mục bá chín châu dâng cống, đúc chín cái đỉnh để làm vật báu truyền lại đời sau. Quy chế điển lễ ấy thực to lớn lắm ! Trẫm kính nối nghiệp trước, vâng theo đường lối rõ ràng. Nay muốn phỏng theo đời xưa, đúc chín cái đỉnh để ở nhà Thế miếu... Đó là để tỏ ý mong rằng muôn năm bền vững, dõi truyền đời sau. Chuẩn cho quan phần việc theo đúng kiểu mẫu mới định mà đúc.
Thiết kế và chế tạo
Sử sách không ghi rõ về quá trình thiết kế, vẽ kiểu Cửu Đỉnh nên rất khó để xác định xem hình dáng của Cửu Đỉnh bây giờ có phải được giữ nguyên như thiết kế ban đầu hay đã bị sửa đổi trong quá trình chế tạo. Nhìn chung, cả chín chiếc đỉnh đều có dáng chung giống nhau: bầu tròn, cổ thắt, miệng loe, trên miệng có hai quai, dưới bầu có ba chân. Ở phần cổ đỉnh, bên phải ghi năm đúc đều là "Minh Mạng thập lục niên Ất Mùi" tức là năm 1835. Nhưng mỗi đỉnh cũng có nét riêng. Cũng là quai đỉnh hình chữ U úp, nhưng góc đáy của nó ở các Cao đỉnh, Nhân đỉnh, Dụ đỉnh và Huyền đỉnh thì vuông góc, còn ở các đỉnh khác lại uốn cong. Mặt quai thì tùy đỉnh mà bện thừng, cong vỏ măng, cong lòng máng, phẳng bẹt hay có gờ, triện hoặc để trơn. Phần lớn cổ các đỉnh có hình lòng máng, nhưng ở Cao đỉnh, Dụ đỉnh lại để thẳng. Vành miệng của Thuần đỉnh, Dụ đỉnh và Huyền đỉnh đều cong nửa vỏ măng, còn ở các đỉnh khác thì thẳng đứng với gờ vuông. Vai nhiều đỉnh có gờ đơn hoặc gờ kép, nhưng một số đỉnh để trơn. Đáy bầu đỉnh phần lớn cong một phần của khối cầu, nhưng ở một số đỉnh khác lại bằng và hơi lõm lên. Chỉ có chân Dụ đỉnh là được tạo đáy thẳng hơi chếch, còn ở các đỉnh khác đều công dạng chân quỳ. Các mảng hình được chạm trên bàu của đỉnh, mỗi đỉnh có 18 mảng hình. .
nhỏ|300px|phải|Hình vẽ Cửu Đỉnh triều Nguyễn trên tập san Bulletin des amis du vieux Hué (BAVH, tạm dịch: "Những người bạn của Cố đô Huế") năm 1914
Nguyên liệu đúc Cửu Đỉnh do triều đình cung cấp, gồm hai nguyên liệu chính là đồng và kẽm, có thể thêm chì, thiếc… lấy từ trong kho hoặc các phế khí hay những vật phẩm bằng đồng không cần dùng nữa. Tổng khối lượng đồng để đúc chín đỉnh là 22473 kg nhưng cũng có tài liệu ghi số liệu là 22088 kg.
nhỏ|300px|phải|Chín đỉnh đồng trước sân [[Hiển Lâm Các]] nhỏ|300px|phải|Cao đỉnh và Thế Miếu
Quá trình chế tạo Cửu Đỉnh gồm nhiều khâu, cơ bản là các công đoạn kỹ thuật như làm khuôn, nấu đồng và đúc đỉnh.
Cửu Đỉnh đúc xong vào tháng 5 âm lịch năm 1836. Vua Minh Mạng xuống lệnh chọn thợ khéo chạm khắc các hình trang trí chạm nổi vào mỗi đỉnh. Nhân đó, nhà vua thưởng cho người Đốc biện và binh lính trông coi một tháng tiền lương, thợ và người làm thưởng chung cho 300 quan tiền. Đồng thời, vua cũng sai bộ Lễ sắm sửa lễ vật tạ ơn thần linh giúp đỡ cho việc đúc Cửu Đỉnh được thành công. Tuy vậy, công việc gắn hình chạm nổi mất khá nhiều thời gian. Việc gì đến cũng phải đến, 8 tháng sau, vào mùa xuân năm 1837, Cửu Đỉnh chính thức hoàn thành.
Khánh thành
Đại lễ khánh thành và đặt Cửu Đỉnh diễn ra vào ngày 1 tháng 3 năm 1837 tức ngày quý mão tháng giêng âm lịch năm Đinh Dậu, niên hiệu Minh Mạng thứ 18. Đích thân hoàng đế Minh Mạng đứng ra chủ trì buổi lễ. Chín chiếc đỉnh lần lượt được đặt ở sân của Thế Miếu, sát với Hiển Lâm Các, dưới chân mỗi đỉnh đều kê bằng tảng đá.
Bắt đầu buổi lễ, nhà vua cùng quần thần đến miếu tế cáo. Lễ xong, nhà vua dụ bảo các quan rằng: Trẫm xem xét đời xưa, đúc đỉnh theo hình các vật, nhưng đồ cổ [truyền lại] còn ít, những người biên chép ghi lại có chỗ không đúng, chép ra toàn là [hình dạng] của vạc nấu ăn, còn như đỉnh cao lớn và nặng, thì không những gần đây không có mà đến đời Tam đại cũng ít nghe thấy. Nay bắt chước người xưa mà lấy ý thêm bớt, đúc thành chín đỉnh to, sừng sững đứng cao, nguy nga kiên cố, không chút sứt mẻ, đáng làm của báu, con con cháu cháu, giữ mãi không bao giờ hết. Vậy thông dụ cho 31 trực tỉnh và thành Trấn Tây đều được biết. .
Ngày hôm sau, vua Minh Mạng thiết triều ở điện Thái Hòa, quần thần đều cúi lạy chúc mừng. Nhà vua ban yến cho các quan văn võ từ ngũ phẩm trở lên, đồng thời xuống lệnh thưởng hậu cho các viên giám tu, đốc biện và các thợ đúc Cửu Đỉnh. Quan lại trấn thủ ở các tỉnh đều dâng biểu chúc mừng.
Trải qua hơn 170 năm biến động, Cửu Đỉnh vẫn không hề thay đổi vị trí, còn lại nguyên vẹn cho tới ngày nay.
Vị trí
Cửu Đỉnh đặt ở trước Hiển Lâm Các theo một hàng ngang, đối diện với Thế Miếu, phía nam hoàng thành Huế. Cao đỉnh được đặt ở trên đường thần đạo chạy từ Miếu Môn qua Hiển Lâm Các đến gian giữa của Thế Miếu - nơi đặt án và khám thờ vua Gia Long. Cao đỉnh kê ở chính giữa trong số Cửu Đỉnh và là đỉnh duy nhất được nhích về phía trước 3 mét với hàm ý tôn vinh vị vua sáng lập triều đại.
Lấy Cao đỉnh làm chuẩn, bên trái lần lượt là Nhân đỉnh, Anh đỉnh, Thuần đỉnh, Dụ đỉnh; bên phải lần lượt là Chương đỉnh, Nghị đỉnh, Tuyên đỉnh, Huyền đỉnh. Nhân đỉnh đối diện với án thờ vua Minh Mạng, Chương đỉnh dối diện với án thờ vua Thiệu Trị, Anh đỉnh đối diện với án thờ vua Tự Đức, Nghị đỉnh đối diện với án thờ vua Kiến Phúc, Thuần đỉnh đối diện với án thờ vua Đồng Khánh, Tuyên đỉnh đối diện với án thờ vua Khải Định, Dụ đỉnh đối diện với án thờ vua Hàm Nghi, Huyền đỉnh đối diện với án thờ vua Duy Tân.
Họa tiết
Tháng 10 âm lịch năm 1835, khi ban chỉ dụ sai đúc Cửu Đỉnh, vua Minh Mạng cũng căn dặn bộ Công rằng: Nay đúc đỉnh, khắc các hình tượng sông, núi và mọi vật cũng không cần phải khắc đủ cả, duy phải khắc rõ tên, hiệu và xứ sở để tiện nhận xét. Đó là cái ý người xưa vẽ hình mọi vật.
Tổng cộng có 153 tấm họa tiết chạm nổi tinh xảo trên bàu của tất cả chín chiếc đỉnh, mỗi đỉnh gồm 17 tấm, chia làm ba tầng, mỗi tầng có sáu hình xen kẽ với 6 mảng trống, trong đó tầng trên và tầng dưới bố trí lệch đi một khoảng so với tầng giữa. Mảng hình chính ở mặt trước thuộc tầng giữa được khắc tên đỉnh với lối chữ chân phương, từng nét mạch lạc, khối chữ vuông vức. Có thể thống kê các hình chạm nổi trên Cửu Đỉnh như sau:
Có thể thấy, các hình chạm nổi trên Cửu Đỉnh được sắp xếp theo trật tự trang trí chặt chẽ. Nhìn chung tầng giữa tập trung những hình quan trọng nhất: lấy tên đỉnh làm nội dung trang trí chính, đối lại phía sau là các mô hình thể hiện vũ trụ như các tinh cầu hay các biểu tượng thiên nhiên mạnh mẽ và thần bí, hai bên trên đỉnh là hình các núi cao hùng vĩ, trập trùng và đối lại bên kia là biển cả mênh mông hay cửa sông rộng mở, rồi tiếp theo cả hai bên là những con sông lớn của Việt Nam.
Tầng trên và tầng dưới không có hình ở hai phía trước và sau, mà dàn sang hai bên nhưng vẫn mang tính đăng đối. Ở tầng trên, thứ tự từ trước ra sau là những cây to quý (riêng ở Cao đỉnh thay bằng hình rồng, ở Anh đỉnh là ve sầu và ở Tuyên đỉnh là tổ yến) đối xứng với những cây ăn quả lưu niên. Tiếp theo là hình những con chim đẹp, quý hiếm (riêng ở Nghị đỉnh thay bằng hình con sâu dừa) đối xứng với cây lương thực. Cuối cùng là những loài hoa đăng đối với ngũ cốc.
Tầng dưới đăng đối hai nửa từ trước ra sau là cặp đôi gồm những cây gỗ lớn và cây gia vị với loài thủy hải sản và cây quý (riêng ở Nghị đỉnh thay bằng cặp chim uyên ương). Tiếp đến là những loài hải vật nhỏ đăng đối với thuyền bè, xe cộ (riêng ở Anh đỉnh thay bằng lá cờ). Sau cùng là các linh thú đăng đối với các kiểu vũ khí chiến trận.
nhỏ|300px|phải|Hiển Lâm các và Cửu Đỉnh triều Nguyễn trước sân Thế Miếu (tranh của BAVH 1914)
Nghệ nhân khi thể hiện hình chạm trên Cửu đỉnh đã không phụ thuộc vào trạng thái tự nhiên của vật thể, cũng như tỷ lệ kích thước của chúng, mà họ sáng tạo bằng sự sắp xếp lại cho vừa một mảng diện tích tương đương nhau trên bàu của đỉnh. Vì thế có những vật thể thu nhỏ nhiều, nhưng lại có những vật thể thu lại không đáng kể; có hình rất khái quát, nhưng lại có hình khá chi tiết, hình nào cũng được nhìn rất động với những chi tiết đặc thù. Có thể xem 153 hình chạm khắc trên Cửu Đỉnh như một bộ "Dư địa chí," bộ bách khoa thư về nước Việt Nam đầu thế kỷ XIX bằng phương pháp tạo hình; tuy không đầy đủ nhưng điển hình, đúng như yêu cầu của vua Minh Mạng: "Nay đúc đỉnh, khắc các hình tượng sông, núi và mọi vật cũng không cần phải khắc đủ cả, duy phải khắc rõ tên, hiệu và xứ sở để tiện nhận xét". nhỏ|phải|300px|Họa tiết chim hạc trên Anh đỉnh
Ý nghĩa
Với chức năng là trọng khí đặt ở trước sân tông miếu của Nhà Nguyễn, là báu vật tượng trưng cho đế nghiệp muôn năm vững bền của triều Nguyễn, tên gọi của mỗi đỉnh đang mang hàm ý của Minh Mạng: là thụy hiệu của các vua triều Nguyễn. Chẳng hạn như Cao đỉnh chính là thụy hiệu của vua Gia Long, Nhân đỉnh là thụy hiệu của chính vua Minh Mạng, Chương đỉnh là thụy hiệu của vua Thiệu Trị, Anh đỉnh là thụy hiệu của vua Tự Đức, Nghị đỉnh là thụy hiệu vua Kiến Phúc, Thuần đình là thụy hiệu của vua Đồng Khánh, Tuyên đỉnh là thụy hiệu của vua Khải Định. Tất nhiên các vua Dục Đức, Hiệp Hòa bị Tôn Thất Thuyết phế truất và giết chết; vua Hàm Nghi lãnh đạo phong trào Cần Vương chống Pháp; hai cha con vua Thành Thái, Duy Tân bị người Pháp phế truất và lưu đày; vua Bảo Đại thoái vị...đều không được đặt tên miếu hiệu và thụy hiệu. Do đó, tên của Dụ đỉnh và Huyền đỉnh không trở thành thụy hiệu của bất kì vị vua nào triều Nguyễn.
Cửu Đỉnh gắn liền với con số 9, một con số thiêng liêng theo quan niệm phương Đông, tượng trưng cho Trời, cho sự hoàn thiện tuyệt đối, cho quyền uy và sức mạnh của người đứng đầu thiên hạ. Dễ hiểu tại sao số 9 là tư tưởng chủ đạo vua Minh Mạng trong việc đúc Cửu Đỉnh cho triều đại mình: tất cả các loại cảnh vật đều được chọn lọc và sắp xếp theo số 9. 9 vì tinh tú và hiện tượng thiên nhiên trong vũ trụ là Mặt Trời, Mặt Trăng, Gió, Sét, Mây, Mưa, Ngũ tinh, Bắc Đẩu, Nam Đẩu; 9 ngọn núi lớn là Thiên Tôn, Ngự Bình, Thương Sơn, Hồng Lĩnh, Tản Viên, Duệ Sơn, Đại Lãnh, Hải Vân, Đèo Ngang; 9 sông lớn là Bến Nghé, sông Hương, sông Gianh, sông Mã, sông Lô, Bạch Đằng, Thạch Hãn, sông Lam, sông Hồng; chín con sông đào và sông khác là kênh Vĩnh Tế, sông Vĩnh Điện, sông Lợi Nông, sông Vệ, sông Phổ Lợi, sông Thao, sông Cửu An, sông Ngân Hà. Rồi 9 loài chim, 9 loài cây lương thực, chín loại rau củ, 9 loài hoa, chín loại cây lấy quả, chín loại dược liệu quý, chín loại cây thân gỗ, chín loại vũ khí chiến trận, chín loại thuyền bè, xe cộ, cờ. Tất cả những số 9 ấy hòa quyện với nhau tạo nên một bức tranh thiên nhiên sông núi đất trời Việt Nam hoành tráng.
nhỏ|trái|300px|Họa tiết Hải Vân quan chạm nổi trên Dụ đỉnh
Chính vì thế, con số 9 ở đây là số nhiều, đầy đủ nhất đến mức hoàn tất, để rồi sang con số 10 sẽ trở lại từ đầu theo một chu kỳ mới. Qua đó, Minh Mạng thể hiện ước muốn trường tồn của quốc gia Đại Nam và uy quyền của triều Nguyễn mãi vững bền đến nhiều đời con cháu ông sau này. Nhưng chỉ đến đời Bảo Đại - người cháu 6 đời của Minh Mạng, Nhà Nguyễn đã chính thức sụp đổ, kéo theo sự cáo chung của nền quân chủ Việt Nam.
Giá trị
Cửu Đỉnh có thể coi là một cuộc triển lãm những tác phẩm mỹ thuật rất tinh tế của những nghệ nhân tài hoa, là biểu tượng cho sự giàu đẹp, thống nhất của đất nước Đại Nam và ước mơ triều đại mãi vững bền, hùng mạnh. Tất cả 162 mảng hình trên Cửu Đỉnh là 162 bức chạm độc lập, hoàn chỉnh, là sự kết hợp điêu luyện giữa nghệ thuật đúc và chạm nổi đồ đồng của Việt Nam, giữa văn hoá dân gian và văn hoá bác học, là bách khoa thư về thiên nhiên, cuộc sống con người Việt Nam hồi nửa đầu thế kỷ XIX. Cửu Đỉnh là di sản văn hóa quý hiếm, có giá trị nhiều mặt của văn hóa Huế nói riêng, Việt Nam nói chung.
Thư mục
Thể loại:Hoàng thành Huế Thể loại:Điêu khắc Việt Nam Thể loại:Bảo vật quốc gia của Việt Nam
Phoradendron ptarianum
Phoradendron ptarianum là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được Steyerm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phoradendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1951
Kallathipura, Tarikere
Kallathipura là một làng thuộc tehsil Tarikere, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Chikmagalur (huyện)
Persea maguirei
Persea maguirei là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được L.E.Kopp miêu tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Bơ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Hiến Thánh Từ Liệt Hoàng hậu
Hiến Thánh Từ Liệt Hoàng hậu (chữ Hán: 憲聖慈烈皇后, 18 tháng 9, 1115 - 19 tháng 12, 1197), còn gọi là Thọ Thánh Hoàng thái hậu (壽聖皇太后), là Hoàng hậu thứ hai của Tống Cao Tông Triệu Cấu.
Coronilla
thumb|right|300px|Coronilla scorpioides thumb|right|300px|Coronilla minima Chi Coronilla có các loài cây thân thảo và cây bụi Cựu thế giới.
Hiến Thánh Từ Liệt Hoàng hậu
Bà là người đức cao vọng trọng, phò tá Tống Cao Tông trong thời kì khó khăn, muôn phần được tín nhiệm. Tuy không phải là sinh mẫu của Tống Hiếu Tông nhưng bà vẫn được tôn trọng và kính cẩn. Theo đó, các đời Tống Quang Tông và Tống Ninh Tông bà trở thành trưởng bối tối cao trong hậu cung Nam Tống mặc dù trên thực tế, bà không có quan hệ ruột thịt đối với các vị Hoàng đế này. Bà cùng với Hiếu Chiêu Thượng Quan Hoàng hậu của Hán Chiêu Đế là hai Hoàng hậu đối với các Hoàng đế tại vị không hề có quan hệ máu mủ mà chỉ là trên danh nghĩa nhưng lại giữ ngôi vị cao quý cung phụng nhất.
Đèo Lý Hòa
Đèo Lý Hòa nằm trên Quốc lộ 1 ở vùng đất huyện Bố Trạch tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
Coronilla
Các loài Coronilla bị một số ấu trùng của vài loài Lepidoptera ăn bao gồm ấu trùng loài Coleophora coronillae (chỉ ăn Coronilla varia) và Coleophora vicinella.
Đèo Lý Hòa
Đèo vượt núi Lê Đệ, ở vùng đất giáp ranh các xã Hải Trạch, Thanh Trạch và Phú Trạch huyện Bố Trạch. Đèo ở cách tỉnh lỵ Quảng Bình chừng 23 km về phía bắc. Đường đèo không quá hiểm trở, nhưng là nơi ngắm cảnh biển thuận lợi.
Hiến Thánh Từ Liệt Hoàng hậu
Tiểu sử
Khi Tống Cao Tông lên ngôi tại Lâm An, Nam Tống còn sơ khai, truy binh của nhà Kim còn hăm he, bà luôn mặc quân phục, trang bị binh khí, luôn sát cánh bên Tống Cao Tông không rời. Bà tuy không thành thạo thi thư, nhưng tính người thông tuệ, lại sảng khoái. Nhà Kim nam tiến, Tống Cao Tông phải đi thuyền từ Định Hải (Trấn Hải, Chiết Giang) đến Xương Quốc (Phổ Đà, Chiết Giang). Khi thuyền đang đi, có con cá nhảy lên đầu thuyền, có vẻ vui mừng, bà buột miệng nói: "Thử chu nhân bạch ngư chi tường dã", tức sự tích Chu Vũ vương hưng khởi phạt nhà Thương. Tống Cao Tông nghe thế đại hỉ, phong bà làm Hòa Nghĩ Quận phu nhân (和义郡夫人).
Habronestes jocquei
Habronestes jocquei là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Đèo Lý Hòa
Tên đèo đặt theo làng Lý Hòa cách đỉnh đèo cỡ 3 km về phía nam. Làng Lý Hòa hình thành từ năm 1705. Tên làng được đặt cho nhiều đối tượng như sông Lý Hòa, sông đổ ra cửa Lý Hòa, và cầu Lý Hòa trên Quốc lộ 1.
Habronestes jocquei
Loài này thuộc chi Habronestes. Habronestes jocquei được Barbara C. Baehr miêu tả năm 2003.
Đèo Lý Hòa
Phía bắc đèo là làng Đá Nhảy, nay đã hình thành khu du lịch với bãi Đá Nhảy nổi tiếng cho lữ khách dừng chân trên hành trình Bắc Nam.
Coronilla
Liên kết ngoài
Thể loại:Loteae
Habronestes jocquei
Tham khảo
Thể loại:Habronestes
Hiến Thánh Từ Liệt Hoàng hậu
Hoàng hậu Nam Tống
Năm Thiệu Hưng thứ 12 (1142), tháng 8, mẹ của Tống Cao Tông là Hiển Nhân Hoàng thái hậu được nhà Kim trao trả, ngự ở Từ Ninh cung (慈寧宮). Ngô Quý phi với thân phận cao nhất đón tiếp Thái hậu chu đáo, rất được yêu mến. Cũng lúc đó, tin tức về cái chết của Hiến Tiết Hoàng hậu Hình thị truyền tới Lâm An, khiến cho Tống Cao Tông đau khổ cùng cực. Ngô Quý phi hiểu lòng phu quân, lập tức định hôn hai người cháu là Ngô Tuân (吳珣) và Ngô Cư (吳琚) cho 2 nữ nhân trong họ của Hình hoàng hậu để an ủi vong linh bà.
Tể tướng Tần Cối dâng sớ tâu lập Kế hậu, Hoàng thái hậu ngỏ ý sách lập Ngô Quý phi. Năm Thiệu Hưng thứ 13 (1143), Ngô Quý phi được chính thức sách phong làm Hoàng hậu.
Bấy giờ, con trai duy nhất của Tống Cao Tông là Hoàng tử Triệu Phu qua đời. Trong hậu cung, Trương Hiền phi nhận nuôi dưỡng Triệu Bá Tông (赵伯琮), dòng dõi con cháu của Tống Thái Tổ. Khi Ngô hoàng hậu còn là Tài nhân đã nhận tông thất Triệu Cừ (赵璩) làm con của mình. Sau khi Trương Hiền phi bệnh mất, Triệu Bá Tông được Ngô hoàng hậu nuôi dưỡng, đối với hai người con nuôi, Ngô hoàng hậu tích cực nuôi dưỡng, không thiên vị ai cả.
Tống Cao Tông phong Triệu Bá Tông làm Phổ An Quận vương (普安郡王) còn Triệu Cừ làm Ân Bình Quận vương (恩平郡王). Triệu Bá Tông tính tình cung kiệm, thích đọc sách, Ngô hoàng hậu khuyên Tống Cao Tông lập làm Hoàng tử. Tống Cao Tông chấp thuận, sách phong Triệu Bá Tông làm Kiến vương (建王), đổi tên thành Triệu Thận (赵昚). Triệu Cừ nhận mệnh đến ở tại Thiệu Hưng.
Thái thượng Hoàng hậu
Năm Thiệu Hưng thứ 32 (1162), Tống Cao Tông nhượng vị, Triệu Thận nối ngôi, tức Tống Hiếu Tông. Tống Cao Tông được tôn làm Thái thượng hoàng còn Ngô hoàng hậu trở thành Thái thượng hoàng hậu, cùng ngự ở Đức Thọ cung (德寿宫).
Không lâu sau, Tống Hiếu Tông tôn bà thành Thọ Thánh Thái thượng hoàng hậu (壽聖太上皇后). Sau nhiều lần dâng tôn hiệu, toàn xưng Thọ Thánh Tề Minh Quảng Từ Bị Đức Thái thượng hoàng hậu (壽聖齊明廣慈備德太上皇后).
Hoàng thái hậu
Năm Thuần Hi thứ 14 (1187), Tống Cao Tông băng hà, di chiếu cải xưng Ngô hoàng hậu trở thành Hoàng thái hậu. Tống Hiếu Tông làm lễ nghênh đón Ngô Thái hậu về Đại nội nhưng Ngô Thái hậu nhất quyết ở lại Đức Thọ cung, chỉ đổi tên thành Từ Phúc điện (慈福殿).
Thái hoàng thái hậu
Năm Thiệu Hi thứ 4 (1193), Thọ Thánh Hoàng thái hậu thọ 80 tuổi. Tống Quang Tông dâng sách vàng, tôn hiệu thành Thọ Thánh Long Từ Bị Phúc Hoàng thái hậu (壽聖隆慈备福皇太后). Năm thứ 5 (1194), mùa xuân, Tống Quang Tông suất quần thần làm lễ Khánh thọ, Gia vương Triệu Khoáng (赵扩) làm trắc theo hầu, dâng lên Thọ Thánh Long Từ Bị Phúc Hoàng thái hậu lễ vật và biểu mừng. Mùa hạ năm đó, Tống Hiếu Tông băng hà, Thọ Thánh Long Từ Bị Phúc Hoàng thái hậu trở thành Thái hoàng thái hậu, lúc này bà đã 81 tuổi.
Tháng 9 năm đó, Tống Quang Tông lâm trọng bệnh, không thể chủ trì tang sự cho Tống Hiếu Tông, tể tướng thỉnh ý Ngô Thái hoàng thái hậu đứng ra chủ trì tang sự nhưng bà từ chối. Sở dĩ có trường hợp này là vì cố sự Đường Túc Tông khi xưa, không thể không có người chủ trì. Do kiến nghị ngày một nhiều và trọng điểm là lời tâu của Khu mật xứ Triệu Nhữ Ngu (赵汝愚), Ngô Thái hoàng thái hậu đành chấp thuận ý kiến chủ trì "Thùy liêm thính chánh" tại Tử cung của Tống Hiếu Tông, tuyên theo Tống Quang Tông chỉ ý, lập Gia vương Triệu Khoáng lên ngôi tức Tống Ninh Tông. Sự việc sau khi xong, Ngô Thái hoàng thái hậu liền quy chánh, bỏ việc thùy liêm còn Tống Quang Tông thì lui về làm Thái thượng hoàng.
Năm Khánh Nguyên thứ nhất (1195), Ngô Thái hoàng Thái hậu được Tống Ninh Tông tôn hiệu Quang Hựu Thái hoàng thái hậu (光祐太皇太后), dâng ngự ở Trùng Hoa cung (重华宫). Vì Tống Quang Tông trở thành Thái thượng hoàng nên Tống Ninh Tông không thể tôn Quang Hựu Thái hoàng Thái hậu làm Thái Thái hoàng thái hậu.
Năm Khánh Nguyên thứ 3 (1197), ngày 2 tháng 11 (âm lịch), Quang Hựu Thái hoàng thái hậu giá băng, thọ 84 tuổi. Thụy hiệu đầy đủ là Hiến Thánh Từ Liệt Hoàng hậu (憲聖慈烈皇后), an táng tại Vĩnh Tư lăng (永思陵).
Chú thích
Thể loại:Hoàng hậu nhà Tống Thể loại:Thái thượng hoàng hậu nhà Tống Thể loại:Hoàng thái hậu nhà Tống Thể loại:Sinh năm 1115 Thể loại:Mất năm 1197
Dioscorea ionophylla
Dioscorea ionophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được Uline ex R.Knuth mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Astragalus leucolobus
Astragalus leucolobus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được M.E.Jones miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật California
Canis lupus lupus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Canis lupus albus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Roverchiara
Roverchiara là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 90 km về phía tây của Venice và khoảng 30 km về phía đông nam của Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.685 người và diện tích là 19,8 km².
Đô thị Roverchiara có các frazione (đơn vị trực thuộc) Roverchiaretta.
Roverchiara giáp các đô thị: Albaredo d'Adige, Angiari, Bonavigo, Isola Rizza, Ronco all'Adige và San Pietro di Morubio.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Verona Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Veneto
Thalera moskovita
Liên kết ngoài
Thể loại:Thalera
Tor2web
Tor2web (phát âm là "Tor to Web") là một dự án phần mềm cho phép truy cập web chìm bằng trình duyệt bình thường mà không cần kết nối với mạng Tor để truy cập. Phần mềm proxy này được tạo ra bởi Aaron Swartz và Virgil Griffith.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phần mềm tự do
Göllüce, İznik
Göllüce là một xã thuộc huyện İznik, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.164 người.
Manekia naranjoana
Manekia naranjoana là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được (C. DC.) Callejas mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Liên kết ngoài
Thể loại:Manekia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2004
Polypodium adhaerens
Polypodium adhaerens là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Wall. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polypodium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830 Thể loại:Unresolved names
Polypodium adhaerens
Celerena griseofusa
Celerena griseofusa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Celerena
Coronilla glauca
Coronilla glauca (đồng danh: C. valentina subsp. glauca) là loài cây bụi thường xanh có hoa màu vàng. Linnaeus đã quan sát và thấy rằng ban ngày hoa của loài này tỏa hương rất mạnh nhưng buổi tối gần như không có mùi hương. Đây là loài bản địa của vùng Địa Trung Hải.
Tham khảo
European Garden Flora, Vol. IV.
Người Banjar
Người Banjar (tiếng Banjar: Urang Banjar, chữ Jawi: اورڠ بنجر) là một nhóm dân tộc bản địa cư trú ở Nam Kalimantan, Indonesia.
Người Banjar nói tiếng Banjar là ngôn ngữ thuộc phân nhóm ngôn ngữ Malay của nhóm ngôn ngữ Malay-Sumbawa, ngữ tộc Malay-Polynesia thuộc ngữ hệ Austronesia, với ước tính hơn 5,7 triệu người nói.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Indonesia Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Singapore Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Malaysia Thể loại:Kalimantan Thể loại:Nam Kalimantan Thể loại:Cộng đồng người Hồi giáo Indonesia
Vernonia newbouldii
Vernonia newbouldii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Beentje & Mesfin mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vernonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Canis lupus alces
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Yoshino Akira
Yoshino Akira (吉野 彰), sinh 30 tháng 1 năm 1948, là một Nhà hóa học người Nhật. Ông là thành viên của Tập đoàn Asahi Kasei và giáo sư của Đại học Meijo. Ông là người phát minh ra pin lithium-ion (LIB) thường được sử dụng trong điện thoại di động và máy tính xách tay. Ông đã được trao Giải Nobel Hóa học năm 2019 cùng với John B. Goodenough và M. Stanley Whittingham
Tuổi thơ và giáo dục ban đầu
Yoshino được sinh ra ở Suita vào ngày 30 tháng 1 năm 1948. Ông có bằng Cử nhân (1970) và bằng Thạc sĩ Kỹ thuật (năm 1972) tại Đại học Kyoto và lấy bằng Tiến sĩ Kỹ thuật tại Đại học Osaka (Luận án Tiến sĩ).
Phát minh ra pin thứ cấp lithi-ion
Năm 1981 Akira Yoshino bắt đầu nghiên cứu về pin sạc bằng polyacetylene. Polyacetylene là polymer điện dẫn được phát hiện bởi Hideki Shirakawa, người sau này (năm 2000) sẽ được trao Giải Nobel về hóa học vì phát hiện này.
Năm 1983 Yoshino chế tạo một pin nguyên mẫu có thể sạc sử dụng lithium cobalt oxit (LiCoO2 (phát minh vào năm 1979 bởi Godshall et al. tại Đại học Stanford,  và John Goodenough và Koichi Mizushima tại Đại học Oxford) như cathode và polyacetylene làm cực dương. Nguyên mẫu này, trong đó vật liệu cực dương không chứa lithi và các ion lithi di chuyển từ cực âm LiCoO2 vào cực dương trong quá trình sạc, là tiền thân trực tiếp của pin lithi-ion hiện đại (LIB).
Tham khảo
Thể loại:Người Nhật đoạt giải Nobel Thể loại:Người đoạt giải Nobel Hóa học Thể loại:Nhà hóa học Nhật Bản Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1948
Phoradendron pteroneuron
Phoradendron pteroneuron là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được Eichler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phoradendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
Klasea flavescens
Klasea flavescens là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (L.) Holub mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Klasea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977