cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jane Fonda
Phát hành sách
left|thumb|165px|Jane Fonda tại một buổi ký tặng sách, 2005 Ngày 5 tháng 4 năm 2005, Random House phát hành cuốn tự truyện của Fonda mang tên My Life So Far. Trong cuốn tự truyện này, bà miêu tả cuộc sống của mình là ba cuộc hành trình dài, trong đó mốc thứ ba mang tên "act" là thời điểm quan trọng nhất. Vì nó gắn liền với đời sống Kito giáo, những quan điểm sống mà bà sẽ ghi nhớ suốt cuộc đời này.
Tự truyển của Fonda đón nhận khá tốt từ các nhà phê bình. Tờ Washington miêu tả nó "thú vị và sống động như cuộc đời của Jane Fonda", tờ The New York Times nhận xét cuốn sách như:"achingly poignant".
Vào tháng 1/2009, Fonda thành lập một trong Blog kể về những cảm xúc khi bà quay trở lại sân khấu Roadway, các bài viết gồm nhiều mục khác nhau.Từ lớp học Pilates từng khiến bà sợ hãi, đến những phấn khích về vở kịch mới mà bà tham gia. Bà cũng có một tài khoản Twitter và một Fanpage Facebook. Năm 2011, bà xuất bản cuốn sách Prime Time: Love, health, sex, fitness, friendship, spirit—making the most of all of your life, cuốn sách cung cấp những câu chuyện về cuộc sống riêng tư của bà, hoặc từ những người khác, làm thế nào để sống tốt hơn trong những năm bà gọi là "quan trọng" từ 45 - 50 tuổi, và đặc biệt là độ tuổi 60 và cao hơn nữa.
Đời sống riêng tư
thumb|Fonda và Turner tại thảm đỏ giải Emmy Awards năm 1992 Fonda kết hôn với vị hôn phu đầu tiên, đạo diễn người Pháp Roger Vadim, vào ngày 14 tháng 8 năm 1965, tại khách sạn Dunes Hotel, Las Vegas. Cả hai có một người con gái tên Vanessa, sinh ngày 28 tháng 9 năm 1968 tại Paris, Pháp và tên của cô gái được đặt theo diễn viên - nhà hoạt động Vanessa Redgrave.
Vào ngày 19 tháng 1 năm 1973, chỉ ba ngày sau khi ly hôn Roger Vadim ở Santo Domingo, Fonda kết hôn với hôn phu thứ 2 là Tom Hayden tại một bữa tiệc tư gia ở Laurel Canyon. Con trai của họ,  Troy O'Donovan Garity, sinh ngày 7 tháng 7 năm 1973 tại Los Angeles. Fonda và Hayden muốn tên của cậu con trai mang một cái tên " vừa Việt Nam vừa Mỹ" nên đặt là "Troy" tiếng Việt là "Trỗi". Hayden chọn tên đệm là "O'Donovan" giống với tên cuộc cách mạng Jeremiah O'Donovan Rossa.
Năm 1982, Fonda và Hayden nhận nuôi một đứa trẻ gốc phi và đặt tên là Mary Luana Williams (được gọi là Lulu). Fonda và Hayden đã ly hôn vào ngày 10 tháng 6 năm 1990 tại Santa Monica.
Fonda kết hôn với ông trùm ngành truyền thông Ted Turner, người sáng lập ra CNN vào ngày 21 tháng 12 năm 1991, tại một trang trại gần Capps, Florida. Cặp đôi ly dị vào ngày 22 tháng 5 năm 2001 tại Atlanta, Georgia.
Fonda lúc nhỏ là người vô thần, nhưng chuyển sang đạo Thiên Chúa giáo vào đầu những năm 2000. Được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vú, Fonda đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ khối u trong tháng 11 năm 2010, và đã hồi phục.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ nhà văn Mỹ Thể loại:Nữ ca sĩ Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên đến từ New York Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất Thể loại:Tín hữu Kitô giáo Mỹ Thể loại:Sinh năm 1937 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Mỹ gốc Hà Lan Thể loại:Người khỏi bệnh ung thư vú Thể loại:Nhà hoạt động phản đối Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Người Mỹ theo chủ nghĩa nữ giới Thể loại:Người Mỹ gốc Anh Thể loại:Người Mỹ gốc Pháp Thể loại:Người Mỹ gốc Ý Thể loại:Người Mỹ gốc Na Uy Thể loại:Người Mỹ gốc Scotland Thể loại:Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất Thể loại:Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất Thể loại:Người Mỹ gốc Đức Thể loại:Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Abutilon hirsutum
Abutilon hirsutum là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Vell.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cối xay Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Phelipara estanleyi
Phelipara estanleyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Phelipara
Hexatoma vulpes
Hexatoma vulpes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Çaltı, İliç
Çaltı là một xã thuộc huyện İliç, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 404 người.
Catephia sospita
Catephia sospita là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catephia
Dipoena cartagena
Dipoena cartagena là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Dipoena. Dipoena cartagena được miêu tả năm 1973 bởi Sedgwick.
Tham khảo
Thể loại:Dipoena
Hội đồng Liên bang (Nga)
Hội đồng Liên bang (Совет Федерации; Sovet Federatsii) theo Hiến pháp năm 1993 là thượng viện của Quốc hội Liên bang. Bao gồm 85 chủ thể Liên bang-22 nước Cộng hòa, 46 tỉnh, 9 vùng, 1 tỉnh tự trị, 4 khu tự trị, 3 thành phố Liên bang-đề cử 2 nghị sĩ cho Hội đồng Liên bang, tổng số nghị sĩ là 170. Điều 95 Hiến pháp quy định mỗi chủ thể cử 2 đại diện: 1 bên hành pháp và 1 bên lập pháp cho cơ quan quyền lực nhà nước.
Hội đồng Liên bang là cơ quan đại diện lợi ích chung của các chủ thể Liên bang. Là tổ chức hợp nhất tất cả các chủ thể. Hội đồng Liên bang thể hiện sự bình đẳng lợi ích của Liên bang và chủ thể nhặm thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển đất nước.
Hội đồng Liên bang được hình thành phi đảng phái. Các nghị sĩ không thuộc phe phái hay Đảng phái nào. .
Hội đồng tổ chức phiên họp tại Tòa nhà chính trên phố Bolshaya Dmitrovka, Moskva, trước đây là trụ sở của Ủy ban Xây dựng Nhà nước Liên Xô (Gosstroy). Các phiên họp được tổ chức từ ngay 25/1-15/7, và từ ngày 16/9-31/12. Phiên họp được tổ chức công khai, nhưng một số trường hợp đặc biệt Hội đồng sẽ nhóm họp kín. Địa điểm họp có thể được thay đổi nếu Hội đồng đồng ý.
Chủ tịch Hội đồng Liên bang có quyền lực thứ 3 sau Tổng thống và Thủ tướng. Là người kế vị chức vụ Tổng thống thứ 2 sau Thủ tướng.
Nghị sĩ được miễn trừ trong nhiệm kỳ của mình. Không thể bị tạm giam, bắt giữ, khám xét trừ khi bị bắt quả tang hay được cơ quan Tư pháp ra quyết định dựa theo Luật Liên bang.
Matricaria subpolaris
Matricaria subpolaris là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Pobed.) Holub mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
Điều 102 Hiến pháp Liên bang Nga quy định, Hội đồng Liên bang có quyền lực:
Matricaria subpolaris
Liên kết ngoài
Thể loại:Matricaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
b) Phê duyệt Nghị định của Tổng thống Liên bang Nga về tình trạng khẩn cấp hoặc tình trạng thiết quân luật;
c) Quyết định khả năng sử dụng các lực lượng vũ trang của Liên bang Nga bên ngoài lãnh thổ của Liên bang Nga;
g) Bổ nhiệm Tổng thống Liên bang Nga thông qua các cuộc bầu cử;
An Khê
An Khê là một thị xã nằm ở phía đông của tỉnh Gia Lai, Việt Nam.
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
d) Miễn nhiệm Tổng thống Liên bang Nga luận tội sau khi đề cử ứng viên kế vị Tổng thống của Duma Quốc gia (quyết định phải được 2/3 đồng ý);
e) Bổ nhiệm các thẩm phán Tòa án Hiến pháp, Tòa án tối cao, Tòa án tối cao Trọng tài của Liên bang Nga (được Tổng thống Liên bang đề cử);
Leioproctus providus
Leioproctus providus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
g) Bổ nhiệm, miễn nhiệm Tổng Công tố viên của Liên bang Nga (cũng do tổng thống đề cử);
An Khê
Địa lý
Thị xã An Khê nằm ở phía đông của tỉnh Gia Lai, có vị trí địa lý:
Magangué
Magangué là một khu tự quản thuộc tỉnh Bolívar, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Magangué đóng tại Magangué Khu tự quản Magangué có diện tích 1100 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Magangué có dân số 102155 người.
An Khê
Địa lý
Đường đến An Khê tương đối thuận lợi, có quốc lộ 19 nối vùng duyên hải miền Trung với Tây Nguyên và đông bắc Campuchia; tỉnh lộ 669, 674 nối An Khê với các huyện phía đông của tỉnh... với các trục đường huyết mạch qua thị xã đã tạo cho An Khê có được vị thế để trở thành đô thị trung tâm, đầu mối giao lưu kinh tế - văn hóa xã hội của tỉnh.
Magangué
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Bolívar Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Leioproctus providus
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
h) Bổ nhiệm, miễn nhiệm Phó Chánh Văn phòng Kiểm toán và một nửa kiểm toán viên.
An Khê
Địa lý
Thị xã An Khê nằm trên quốc lộ 19 từ Cảng Quy Nhơn (thành phố Quy Nhơn, Bình Định) đi thành phố Pleiku; cách Pleiku 90 km, cách Quy Nhơn 79 km, nằm giữa 2 ngọn đèo An Khê (giáp huyện Tây Sơn, Bình Định) và Mang Yang (giáp huyện Mang Yang, Gia Lai).
Thị xã An Khê có diện tích 200,65 km², dân số là 67.711 người (tính đến năm 2021), mật độ dân số đạt 407 người/km².
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
Trong lĩnh vực Luật pháp, Hội đồng Liên bang tham gia xây dựng với vai trò phụ thuộc vào Duma Quốc gia. Bất kỳ dự thảo luật nào cũng được Duma thông qua rồi mới đệ trình lên Hội đồng Liên bang.
An Khê
Khí hậu
An Khê nằm ở sườn phía đông của dãy Trường Sơn, trên bậc thềm chuyển tiếp giữa Cao nguyên và miền duyên hải Trung bộ, nên có khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, chia hai mùa: mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau. Nhiệt độ trung bình năm 23°C, độ ẩm trung bình 81%, lượng mua trung bình năm từ 1.200mm - 1.750mm; tốc độ gió trung bình 3,5m/s, hướng gió chính là đông bắc - tây nam.
Mauves
Mauves  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
An Khê
Hành chính
Thị xã An Khê có 11 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: An Bình, An Phú, An Phước, An Tân, Ngô Mây, Tây Sơn và 5 xã: Cửu An, Song An, Thành An, Tú An, Xuân An.
Lịch sử
An Khê vốn là thị trấn huyện lỵ huyện Tân An, tỉnh Kon Tum thời Pháp thuộc.
Thời Việt Nam Cộng hòa, ban đầu là quận lỵ quận Tân An, tỉnh Pleiku.
Ngày 13 tháng 3 năm 1959, An Khê trở thành quận lỵ quận An Túc (là quận Tân An cũ) và được nhập vào tỉnh Bình Định.
Từ 1976 đến nay
Thời kỳ 1976 - 1991, An Khê là huyện lỵ huyện An Khê, thuộc tỉnh Gia Lai - Kon Tum, sau đó thuộc tỉnh Gia Lai.
Huyện An Khê ban đầu bao gồm 22 xã: Chơ Long, Cư An, Cửu An, Đắk Song, Đông, Hà Tam, K’rong, Lơ Ku, Nam, Nghĩa An, Phú An Cư, Sơ Pai, Sơn Lang, Song An, Sró, Tân An, Tú An, Ya Hội, Ya Ma, Yang Bắc, Yang Nam và Yang Trung.
Ngày 2 tháng 3 năm 1979, Hội đồng chính phủ ban hành Quyết định 77-CP. Theo đó:
Ngày 29 tháng 10 năm 1983, chia xã Nam thành 3 xã: Kông Pla, Kông Lơng Khơng và Tơ Tung.
Ngày 28 tháng 12 năm 1984, tách 9 xã: Sơn Lang, Sơ Pai, K'rong, Tơ Tung, Kông Lơng Khơng, Kong Pla, Đông, Nghĩa An và Lơ Ku để thành lập huyện Kbang.
Mauves
Tham khảo
Thể loại:Xã của Ardèche
An Khê
Từ 1976 đến nay
Huyện An Khê còn lại thị trấn An Khê và 17 xã: Cư An, Cửu An, Song An, Tân An, Hà Tam, Tú An, Phú An, Ya Hội, Yang Bắc, Yang Nam, Yang Trung, An Trung, Chư Krey, Chơ Long, Sró, Đắk Song, Ya Ma.
Ngày 30 tháng 5 năm 1988, tách 8 xã: An Trung, Chư Long, Chư Krey, Đắk Song, Sró, Ya Ma, Yang Nam và Yang Trung để thành lập huyện Kông Chro.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Gia Lai được tái lập, huyện An Khê thuộc tỉnh Gia Lai.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 25-CP. Theo đó:
Cuối năm 2002, huyện An Khê có 12 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm thị trấn An Khê và 11 xã: Tú An, Cửu An, Song An, Thành An, Phú An, Tân An, Cư An, Ya Hội, Yang Bắc, An Thành, Hà Tam.
Sau khi thành lập, thị xã An Khê có 19.912,10 ha diện tích tự nhiên và 62.600 người với 8 đơn vị hành chính trực thuộc, 4 phường và 4 xã.
Ngày 19 tháng 1 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 02/NĐ-CP. Theo đó:
Thị xã An Khê có 6 phường và 5 xã như hiện nay.
Kinh tế - xã hội
Xã Song An là một xã vùng ba có nền kinh tế phát triển sau 5 phường. Hoạt động kinh tế chủ yếu ở đây là nông nghiệp với các vùng chuyên canh cây mía và mì, ngô, chăn nuôi gia súc.
An Khê - Tây Sơn Thượng Đạo là cái nôi của cuộc khởi nghĩa nông dân Tây Sơn “Thủ đô của Thủ đô”, (theo cách gọi của Giáo sư – Tiến sĩ Sử học Nguyễn Quang Ngọc), gắn liền với tên tuổi người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ và triều đại Tây Sơn phát triển tiến bộ gần 250 năm trước. Trải qua hàng trăm năm nhưng những dấu ấn của cuộc khởi nghĩa nông dân Tây Sơn vẫn còn khá đậm nét trên vùng đất An Khê – Tây Sơn Thượng đạo với Quần thể 6  cụm và 18 di tích lịch sử - văn hóa như: An Khê Đình, An Khê Trường, Gò Chợ; Miếu Xà, Cây Ké, Cây Cầy; Hòn Bình, Hòn Nhược, Hòn Tào, Gò Kho, Xóm Ké …đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1991 và còn nhiều di tích có giá trị khác gắn với cuộc khởi nghĩa nông dân Tây Sơn.
An Khê cũng là nơi định cư sớm nhất của người Việt trên vùng đất Tây Nguyên, nhờ vậy ở An Khê có rất nhiều thiết chế tín ngưỡng Đình, Miếu khá đông đặc (36 công trình tín ngưỡng có lịch sử hàng trăm năm và nhiều thiết chế được triều đình nhà Nguyễn ban Sắc phong từ thời vua Tự Đức đến thời Vua Bảo Đại) do người dân tự lập ra để thờ thần linh và những vị có công lớn trong vùng, theo ý niệm để thần linh phù hộ dân làng được mưa thuận gió hòa, xóm làng yên ổn và là nơi tụ họp của dân làng… Ngoài ra, An Khê còn có trên 19 công trình tôn giáo như Chùa, Tịnh xá, Nhà thờ, Tu viện,... hệ thống kiến trúc nhà cổ trên 100 năm tuổi, có ngôi chùa cổ An Bình có tuổi gần 300 năm.
Việc các Nhà khảo cổ học khai quật và phát hiện các di chỉ sơ kỳ Đá Cũ ở Rộc Tưng, xã Xuân An và Gò Đá, phường An Bình thị xã An Khê có niên đại hơn 80 vạn đến 1 triệu năm trước khẳng định rằng An Khê là một trong những cái nôi của nhân loại, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích khảo cổ cấp quốc gia năm 2020.
Hội đồng Liên bang (Nga)
Quyền hạn
Hội đồng Liên bang không có quyền sửa đổi hay thay đổi dự thảo luật của Duma, chỉ có quyền thông qua hoặc bác bỏ. Dự thảo Luật Liên bang được thông qua khi hơn 1/2 số phiếu Hội đồng Liên bang tán thành hoặc trong vòng 14 ngày Hội đồng không được xem xét bởi Hội đồng. Nếu dự thảo không được thông qua 2 viện sẽ tổ chức Ủy ban hòa giải với nhiệm vụ thỏa hiệp giữa 2 viện. Với dự thảo Hiến pháp, 2/3 thành viên Hội đồng tán thành thì dự thảo mới được thông qua.Sau khi thỏa hiệp cả hai viện sẽ bỏ phiếu lần nữa. Quyền phủ quyết của Hội đồng bị áp đảo bởi 2/3 số nghị viên Duma chấp thuận.
Phiên họp
Nghị sĩ thượng viện sẽ tham dự phiên họp của Hội đồng Liên bang. Trước phiên họp nếu thượng nghị sĩ không tham dự được phải đưa lý do cho Chủ tịch Hội đồng Liên bang chấp thuận.
Lịch sử
Năm 1993 khủng hoảng Hiến pháp Nga nổ ra giữa Tổng thống Boris Yeltsin và Đại hội Đại biểu Nhân dân Liên bang Nga,Xô viết Tối cao Nga. Đại hội Đại biểu Nhân dân không đồng ý với cách điều hành Chính phủ của Yeltsin, điều hành kinh tế và sửa đổi thay thế Hiến pháp 1978 vẫn còn hiệu lực. Vào ngày 21/9/1993 Yeltsin ra nghị định yêu cầu giải tán Đại hội Đại biểu Nhân dân thay bằng 1 cơ quan lập pháp mới, gia tăng quyền hạn của Tổng thống. Trong cuộc xung đột Yeltsin được quân đội ủng hộ đã thắng thế. Hiến pháp mới ra đời thay cho Hiến pháp 1978, giải tán Đại hội Đại biểu Nhân dân thay bằng 2 cơ quan lập pháp là Hội đồng Liên bang và Duma Quốc gia.
Hội đồng Liên bang đã có 4 giai đoạn cải cách:
Giai đoạn thứ nhất (1994-1996)
Cuộc bầu cử Hội đồng đầu tiên diễn ra ngày 12/12/1993 đồng thời bầu cử Duma Quốc gia và trưng cầu dân ý về bản dự thảo Hiến pháp mới.Thành viên Hội đồng Liên bang do các nhân dân chủ thể bầu ra, mỗi chủ thể lựa chọn 2 ứng viên đa số lựa chọn vào Hội đồng Liên bang. Hội đồng tổ chức phiên họp đầu và cuối ngày 11/1/1994-15/1/1996
Giai đoạn thứ hai (1996-2001)
Năm 1995 cải cách Hội đồng Liên bang 2 ứng viên đề cử vào Hội đồng Liên bang của các chủ thể là Chủ tịch cơ quan lập pháp chủ thể và thống đốc (hay người đứng đầu hành pháp) của chủ thể. Hội đồng tổ chức phiên họp đầu và cuối ngày 23/1/1996-26/12/2001.
Giai đoạn thứ ba (2002-2012)
Do bất cập về sự lạm dụng quyền lực của thống đốc (hay người đứng đầu hành pháp) được miễn trừ truy tố pháp luật, Tổng thống Putin đã đề xuất cải cách Hội đồng. Người đứng đầu 2 cơ quan hành pháp và lập pháp của chủ thể không được ứng cử vào Hội đồng. Thay vào đó bằng 2 ứng viên độc lập hơn do người đứng đầu 2 ngạch hành pháp và lập pháp đề cử, thành viên của Hội đồng sẽ thay đổi theo sự thay đổi nhân sự cấp cao từ các chủ thể liên bang. Hội đồng Liên bang lần thứ 3 được hình thành ngày 1/1/2002 đến tháng 12/2012.
Giai đoạn thứ tư (2012-nay)
Ứng viên Thượng viện là người có đủ 3 điều kiện:
Ứng viên từ cơ quan lập pháp có thể là đại biểu cơ quan lập pháp hoặc được đề cử bởi người đứng đầu, nhóm đại biểu. Quyết định được thông qua đa số
Columba junoniae
Columba junoniae là một loài chim trong họ Columbidae.
Tham khảo
Thể loại:Columba Thể loại:Động vật được mô tả năm 1916 Thể loại:Chim Quần đảo Canaria
Hội đồng Liên bang (Nga)
Phương tiện truyền thông
Hội đồng Liên bang và Duma Quốc gia có chung truyền thông:
Tham khảo
Thể loại:Thượng viện Nga Thể loại:Thượng viện quốc gia Thể loại:Chính phủ Nga
An Khê
Kinh tế - xã hội
Thị xã An Khê có hệ thống lễ hội phong phú mang tính đặc sắc riêng của vùng đất Tây Sơn Thượng đạo như: Lễ kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa; Lễ cúng Khai Sơn (mùng 10 tháng Giêng); Lễ cúng Quý Xuân (mùng 10 tháng 2 âm lịch); Lễ cúng Quý Thu (rằm tháng 8 âm lịch); Lễ kỷ niệm ngày mất Hoàng đế Quang Trung (28 tháng 7 âm lịch) và một số lễ hội truyền thống khác của đồng bào dân tộc Bahnar,... An Khê nằm giữa Gia Lai và Bình Định là cầu nối giữa Tây Nguyên với vùng duyên hải Nam trung Bộ Với quốc lộ 19, một trong những tuyến đường huyết mạch của tỉnh Gia Lai đang ngày càng được nâng cấp để trở thành những tuyến đường tốt nhất.
Di tích khảo cổ Rộc Tưng - Gò Đá
nhỏ|Di tích Rộc Tưng - Gò Đá tại thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai nhỏ|Vị trí của Di tích khảo cổ Rộc Tưng - Gò Đá nhìn từ trên cao Di chỉ đồ đá cũ An Khê (thị xã An Khê) được phát hiện năm 2014, là hệ thống nhiều điểm di tích phân bố khắp thung lũng An Khê trong bán kính hơn 3 km quanh lòng hồ công trình thủy điện. nhỏ|Sơ đồ các địa điểm thuộc di chỉ đồ đá cũ An Khê Năm 2015, di tích Gò Đá (phường An Bình) được Viện Khảo cổ học (Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp với Viện Khảo cổ - Dân tộc học Novosibirsk (Viện Hàn lâm khoa học CHLB Nga) và Sở VH-TT-DL tỉnh Gia Lai khai quật lần đầu tiên diện tích 20m² ở vị trí cao khoảng 40m so với lòng sông Ba. Quá trình khai quật Gò Đá, các nhà khảo cổ học khảo sát phát hiện hơn 20 địa điểm đá cũ. nhỏ|Rìu tay được tìm thấy ở Di tích Rộc Tưng 3 nhỏ|Mảnh tước được khai quật tại Rộc Tưng nhỏ|Thiên thạch được tìm thấy ở hố 2, Rộc Tưng 1 Từ năm 2015 đến 2019, các nhà khảo cổ khai quật 4 vị trí gồm Rộc Tưng 1, Rộc Tưng 4, Rộc Tưng 7 và Gò Đá, thu hàng nghìn di vật đá gồm công cụ chặt, công cụ ghè một mặt, mảnh tước, hạch đá, thiên thạch... Hầu hết công cụ ở đây được làm bằng đá quartz; tiêu biểu là loại công cụ chặt làm từ các viên cuội to thô, những mũi nhọn lớn làm từ hạch đá quartz, nạo làm từ mảnh tước nhỏ. Mảnh tước được khai quật tại Rộc Tưng. Hiện bảo tàng Tây Sơn Thượng Đạo lưu giữ hơn 4.000 hiện vật, trưng bày trên 200 di vật. Thiên thạch được tìm thấy ở hố 2, Rộc Tưng 1. Quá trình khai quật ở địa tầng di vật, các nhà khoa học thu được hàng trăm mảnh tektitle (thiên thạch) - một di chỉ đồ đá cũ nổi tiếng trong ngành khảo cổ học Hạch đá (nguyên liệu để người nguyên thủy dùng để chế tác công cụ lao động) được tìm thấy ở di tích Rộc Tưng, đang trưng bày tại Bảo tàng Tây Sơn Thượng Đạo (thị xã An Khê).
Kết quả khai quật phát hiện các sưu tập công cụ đá của người nguyên thủy niên đại khoảng 800.000 năm, trong đó có các công cụ rìu tay ghè hai mặt thuộc dạng rất quý hiếm ở khu vực Đông Nam Á và Đông Á.
Những phát hiện Đá cũ đã đưa An Khê vào một trong 10 điểm có di tích Đá cũ của loài người giai đoạn người đứng thẳng. Việc này góp thêm tư liệu nghiên cứu lịch sử hình thành con người và văn hoá đầu tiên của nhân loại.
Hàng nghìn "công cụ đá" của người nguyên thủy có niên đại khoảng 800.000 năm được trưng bày tại Bảo tàng Tây Sơn Thượng Đạo (thị xã An Khê). nhỏ|Phòng trưng bày tại Bảo tàng Tây Sơn Thượng Đạo Phía sau là bức tranh mô phỏng 5 bước tiến hoá của loài người. Dấu tích người cổ tìm thấy tại di chỉ An Khê nằm ở giai đoạn người đứng thẳng (Homo erectus), tổ tiên trực tiếp của người hiện đại (Homo sapiens).
Hệ thống di tích sơ kỳ Đá cũ An Khê đã được Hội đồng biên soạn Bộ lịch sử quốc gia đưa vào chính sử với giá trị là nơi xuất hiện người nguyên thủy sớm nhất ở Việt Nam.
Di tích Rộc Tưng 4 được ví là "công xưởng" chế tác đồ đá, chứng tỏ vùng đất này từng là nơi cư trú của cộng đồng người giai đoạn đứng thẳng. Vị trí này được được phát hiện năm 2015 và khai quật 3 lần với hàng nghìn hiện vật đá (công cụ chặt, mũi nhọn, công cụ ghè hết một mặt, hạch đá, đá có vết gia công, mảnh tước) và mảnh thiên thạch.
Ngày 29 tháng 12 năm 2022, thừa lệnh Thủ tướng Chính phủ, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký quyết định công nhận Di tích quốc gia đặc biệt đối với di tích khảo cổ Rộc Tưng - Gò Đá ở thị xã An Khê (tỉnh Gia Lai) và bộ rìu tay ở di tích này được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Vừa qua tỉnh Gia Lai đề xuất khai quật mở rộng thêm 16 địa điểm và thực hiện công trình nghiên cứu, bảo tồn di tích đá cũ An Khê để có câu trả lời thuyết phục về tổ tiên loài người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị Việt Nam loại IV
Cassipourea nialatou
Cassipourea nialatou là một loài thực vật có hoa trong họ Rhizophoraceae. Loài này được Aubrév. & Pellegr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cassipourea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Suzuki Tamotsu
Suzuki Tamotsu (鈴木 保, sinh ngày 29 tháng 4 năm 1947) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Suzuki Tamotsu đã dẫn dắt Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ 1989-1996, 1999.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1947 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Ga Hoeryong
Ga Hoeryong là ga tàu điện ngầm trên Tàu điện ngầm Seoul tuyến 1. Từ tháng 6 năm 2012 nó trở thành ga vận chuyển đến Tuyến U. Nó nằm trong thành phố Uijeongbu.
Anthemis iranica
Anthemis iranica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Parsa mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anthemis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Việt quất bụi thấp
Việt quất bụi thấp hay Việt quất bụi, Việt quất đất bạc màu (tên khoa học: Vaccinium angustifolium), là một loài cây thuộc chi Việt quất có nguồn gốc từ miền trung Canada và Đông Bắc Hoa Kỳ, ranh giới sinh sống của chúng nằm ở bang Virginia Tây ở phía Nam và vùng Ngũ Đại Hồ, bang Minnesota, Manitoba ở phía Tây.
Đặc điểm
Việt quất là một cây bụi rụng lá cao 35 phân, có một số cây có thể cao 60 phân. Lá cây rộng bản hay có hình dạng êlíp; màu xanh lục pha xanh lam và bóng nhoáng vào mùa hè, đến mùa thu chuyển sang màu tím. Chồi cây có màu đỏ nâu ở phần cuống. Hoa hình chuông, màu trắng, dài chừng 5 ly.
Quả mọng, nhỏ, màu từ xanh đậm đến đen, có mùi thơm nhẹ, chín giữa mùa hạ, được con người và nhiều loại động vật ưa thích. Thậm chí khả năng sinh sản của loài gấu đen hoang dã phụ thuộc vào việc việt quất được mùa hay không. Việt quất bụi thấp sinh trưởng tốt nhất trong khu vực có nhiều cây hoặc trong khu vực trống trải, có đất chua và tiêu nước tốt. Ở một số nơi gần như chỉ có việt quất mọc trên nguyên cả một khoảng đất rộng lớn mà không có loài thực vật khác.
Phân bổ
Loài Việt quất bụi thấp thực vật bản địa cũng được trồng ở bang Maine, bang Massachusetts trong các khu vưởn nhỏ. Nó là cây ăn quả biểu tượng cho bang Maine.
Sản xuất
nhỏ|phải|250px|Một công nhân đang điều khiển xe khai thác quả việt quất tại một vườn việt quất ở [[New Brunswick, Canada]]
Vào năm 2006, sản lượng việt quất ở bang Quebec đã đạt tới 70 triệu pound. Trong đó, 55 triệu được sản xuất từ các vườn việt quất và 15 triệu còn lại là việt quất hoang dại khai thác trong rừng. Phần lớn số việt quất này - chừng 67,5 triệu pound - đã được tung ra thị trường, đặc biệt dưới dạng quả đông lạnh.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật Đông Hoa Kỳ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1789
Kovářská
Kovářská là một làng thuộc huyện Chomutov, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Chomutov Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Niphadophylax
Niphadophylax là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Olethreutini
Acontius
Acontius là một chi nhện trong họ Cyrtaucheniidae.
Các loài
Các loài thuộc chi bao gồm:
Tham khảo
Thể loại:Cyrtaucheniidae
Hexatoma walayarensis
Hexatoma walayarensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Nam Tarawa
Tarawa Nam (South Tarawa) là thủ đô chính thức của Cộng hòa Kiribati trên đảo san hô Tarawa. Trung tâm dân số của Tarawa Nam bao gồm tất cả các hòn đảo nhỏ giữa Bairiki (về phía tây) đến Temaiku và Bonriki về phía đông. Tất cả các hòn đảo nhỏ nằm tách biệt một lần được tham gia bằng các cầu nối, tạo thành một hòn dài trên các rạn san hô dọc theo bờ phía nam của phá Tarawa. Ngoài ra còn có một đường đắp cao tương đối mới Đường nối Nhật Bản kết nối Tarawa Nam đến Betio bên ngoài Tarawa Nam. Tarawa Nam nằm ở toạ độ 1 ° 19 ' vĩ Bắc, 172 ° 58' kinh Đông (1,31667, 172,9667).
Tham khảo
Thể loại:Tarawa Thể loại:Thủ đô châu Đại Dương  Thể loại:Khu dân cư ở Kiribati
Belvisia platyrhynchos
Belvisia platyrhynchos là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (Kunze) Copel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Tham khảo
Thể loại:Belvisia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1947
Rabu
Rabu '( ربعو, cũng đánh vần Rabho) là một ngôi làng Syria nằm trong phó huyện Masyaf ở huyện Masyaf, nằm ở phía tây Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Rabu có dân số 2.288 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Rabu' là trang web của cổ Assyria thị trấn pháo đài của Aribna, một phần của Lubama. Đó là nơi hoàng đế Assyria Ashurnasirpal I ở lại khi khu vực Lukuti bị tàn phá.
Ngôi mộ của một vị thánh được tôn kính rộng rãi ở khu vực Masyaf nằm ở Rabu'. Theo văn hóa dân gian địa phương, "chỉ một người đàn ông có lương tâm trong sáng" mới có thể đi qua lối vào của nó.
Extrakunia dimorpha
Extrakunia dimorpha là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Extrakunia
Thượng lưu
Thượng lưu có thể là:
Çilesiz, İliç
Çilesiz là một xã thuộc huyện İliç, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 261 người.
Mars, Ardèche
Mars là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Ardèche
East Prospect, Pennsylvania
East Prospect là một thị trấn thuộc quận York, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 905 người.
Xem thêm
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận York, Pennsylvania
Dipoena cathedralis
Dipoena cathedralis là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Dipoena. Dipoena cathedralis được Herbert Walter Levi miêu tả năm 1953.
Tham khảo
Thể loại:Dipoena
Leioproctus proximus
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1935
Dierama plowesii
Dierama plowesii là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Hilliard miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Mimosa filipes
Mimosa filipes là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Mart. miêu tả khoa học đầu tiên.
Dierama plowesii
Liên kết ngoài
Thể loại:Dierama Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Mimosa filipes
Liên kết ngoài
F
Anthemis ismelia
Anthemis ismelia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Lojac. mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anthemis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Phelipara flavovittata
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1964 Thể loại:Phelipara
Ohashi Hiroshi
Ohashi Hiroshi (大橋 浩司, sinh ngày 27 tháng 10 năm 1959) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1959 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Hexatoma weberi
Hexatoma weberi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Oestropa
Oestropa là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.
Hexatoma weberi
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Oestropa
Tham khảo
Thể loại:Olethreutini
Catephia squamosa
Catephia squamosa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catephia Thể loại:Côn trùng Cameroon
Kovčín
Kovčín là một làng thuộc huyện Klatovy, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Klatovy Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Mariac
Mariac  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Cassipourea nodosa
Cassipourea nodosa là một loài thực vật có hoa trong họ Rhizophoraceae. Loài này được Alston mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cassipourea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922
Chùa Cảnh Huống
Chùa Cảnh Huống (Tên chùa có nghĩa là Chùa cảnh đẹp) là một ngôi chùa ở thôn Đồn Sơn, xã Yên Đức, thị xã Đông Triều, Quảng Ninh, Việt Nam. Đây là một ngôi chùa cổ có từ thời nhà Trần (Thế kỷ thứ XII – XIV). Chùa gắn liền với sự tích vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo nhân dân chống quân xâm lược giành chiến thắng lần thứ 2 tại sông Bạch Đằng đã về lập chùa trụ trì tại đây và khắc thơ trên vách núi.
Trải qua thời gian chiến tranh chùa đã bị tàn phá nhiều lần. Lần trùng tu lớn nhất là vào thời Lê năm 1664. Chùa từng được sử dụng làm căn cứ địa Cách mạng thời chống pháp, nơi nuôi dưỡng thương binh thời chống Mỹ. Chùa nằm trong khung cảnh núi non hữu tình và có diện tích là 36.000m² gồm 3 gian nhà thờ. Bà con thường đến đây để cúng bái, cầu những điều tốt đẹp đến với gia đình, người thân của mình, cầu cho mưa thuận, gió hòa, cho mùa mang bội thu…
Bên phải chùa một mái là đền thờ tổ, được sửa lại năm 1987. Bên trong: thờ tấm bia ghi tên 8 vị thủy tổ có công khai lập làng Tiếp theo bên cạnh nhà thờ là bàn cờ Tiên dưới một tảng đá lớn tạo thành mái che rộng, bên trong khắc một bàn cờ trên phiến đá. Tục truyền có hai vị tiên ông thường xuống đây chơi cờ, sau này trở thành chỗ chơi cờ của các cụ trong làng.
Năm 1993, quần thể danh thắng, di tích chùa Cảnh Huống, Hang 73 đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.
Liên kết ngoài
Du lịch văn hoá: Nhìn từ mô hình ở Yên Đức
C
Çöpler, İliç
Çöpler là một xã thuộc huyện İliç, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 246 người.
Dipoena chathami
Dipoena chathami là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Tham khảo
Thể loại:Dipoena
Fuerte Olimpo
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở Paraguay
Leioproctus pruinosus
Leioproctus pruinosus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1989.
Tham khảo
Thể loại:Leioproctus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1989
Goniopteris sagittata
Goniopteris sagittata là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Sw.) Pic. Serm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Goniopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Bồ câu vàng lục châu Phi
Bồ câu vàng lục châu Phi, tên khoa học Columba arquatrix, là một loài chim trong họ Columbidae.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1808 Thể loại:Chim châu Phi Hạ Sahara
Mahates
Mahates là một khu tự quản thuộc tỉnh Bolívar, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Mahates đóng tại Mahates Khu tự quản Mahates có diện tích 476 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Mahates có dân số 18412 người.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Bolívar Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Bàn Sơn (Thiên Tân)
Bàn Sơn là một ngọn núi nằm ở huyện Kế Châu, thành phố Thiên Tân, Trung Quốc. Nó nằm cách trung tâm thành phố Thiên Tân khoảng 120 km và cách thủ đô Bắc Kinh 90 km. Khu vực ngọn núi có diện tích 20 kilômét vuông, điểm cao nhất đạt 858 mét so với mực nước biển.
Liên kết ngoài
Thể loại:Núi Thiên Tân Thể loại:Thắng cảnh loại AAAAA
Aneta Zając
Aneta Zając (sinh ngày 19 tháng 4 năm 1982 tại Warsaw) là một diễn viên người Ba Lan.
Cô tốt nghiệp Trường Điện ảnh, Truyền hình và Sân khấu Quốc gia Leon Schiller (Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi) ở Łódź vào năm 2006.
Năm 2008, cô tham gia chương trình giải trí Polsat show Jak oni śpiewają mùa 3, phiên bản Ba Lan của chương trình Soapstar Superstar, và chiến thắng ở vị trí thứ năm.
Năm 2014, Aneta Zając là một trong số những thí sinh của cuộc thi Taniec z gwiazdami mùa thứ 14. Đây là phiên bản Ba Lan của chương trình Dancing with the Stars. Cô đã chiến thắng cuộc thi, giành được "Kryształowa Kula" và 100.000 złoty.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1982 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Ba Lan Thể loại:Nữ diễn viên sân khấu Ba Lan
Hexatoma wiedemanni
Hexatoma wiedemanni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Hexatoma Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Matricaria szowitzii
Matricaria szowitzii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (DC.) Rauschert mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Matricaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Extrakunia fallax
Extrakunia fallax là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Extrakunia
Uapaca silvestris
Uapaca silvestris là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Leandri miêu tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Liên kết ngoài
Thể loại:Uapaca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1957
Phelipara indica
Tham khảo
Thể loại:Phelipara
Ancylotrypa
Ancylotrypa là một chi nhện trong họ Cyrtaucheniidae.
Các loài
Het geslacht kent de volgende soorten:
Tham khảo
Thể loại:Cyrtaucheniidae
Kozárov
Kozárov là một làng thuộc huyện Blansko, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Blansko Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
East Rochester, Pennsylvania
East Rochester là một thị trấn thuộc quận Beaver, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 567 người.
Xem thêm
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận Beaver, Pennsylvania
Biến thể Omicron SARS-CoV-2
thumb|Biến thể Omicron và các biến thể chính khác hoặc các biến thể trước đó của SARS-CoV-2 được mô tả trong một cây được chia tỷ lệ tỏa tròn theo khoảng cách di truyền, có nguồn gốc từ NextStrain vào năm 2021 vào ngày 01 tháng 12
Biến thể Omicron là một biến thể của SARS-CoV-2, virus gây bệnh COVID-19. Biến thể lần đầu tiên được báo cáo cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từ Nam Phi vào ngày 24 tháng 11 năm 2021. Vào ngày 26 tháng 11 năm 2021, WHO đã chỉ định đây là một biến thể cần quan tâm và đặt tên nó theo Omicron, chữ cái thứ 15 trong bảng chữ cái Hy Lạp.
Biến thể có một số lượng lớn đột biến bất thường, (xem ) một số đột biến mới và một số đột biến ảnh hưởng đến protein đột biến được sử dụng cho hầu hết các mục tiêu vắc-xin tại thời điểm phát hiện ra nó. Mức độ thay đổi này đã dẫn đến những lo ngại về khả năng lây truyền, trốn tránh hệ thống miễn dịch và kháng vắc-xin. Do đó, biến thể này nhanh chóng được coi là "cần quan tâm", và một số quốc gia đã đưa ra các biện pháp hạn chế đi lại để hạn chế hoặc làm chậm sự lan truyền quốc tế của nó.
Biến thể mới được phát hiện lần đầu tiên vào ngày 22 tháng 11 năm 2021 trong các phòng thí nghiệm ở Botswana và Nam Phi dựa trên các mẫu thu thập được từ ngày 11 đến ngày 16 tháng 11; mẫu đầu tiên được biết đến được thu thập ở Nam Phi vào ngày 8 tháng 11. Ở các lục địa khác, những trường hợp đầu tiên được biết đến là một người đến Hồng Kông từ Nam Phi qua Qatar vào ngày 11 tháng 11 và một người khác đến Bỉ từ Ai Cập qua Thổ Nhĩ Kỳ vào cùng ngày. , biến thể đã được xác nhận ở hơn 100 quốc gia, và ở tất cả các lục địa ngoại trừ Nam Cực. Các Tổ chức Y tế Thế giới ước tính rằng vào giữa tháng 12, Omicron khả năng là trong hầu hết các nước trên thế giới, cho dù họ đã phát hiện nó hay không.
Danh pháp
Vào ngày 26 tháng 11, Nhóm cố vấn kỹ thuật của WHO về sự tiến hóa của virus SARS-CoV-2 đã tuyên bố dòng PANGO B.1.1.529 là một biến thể cần quan tâm và chỉ định nó bằng chữ cái Hy Lạp là Omicron. WHO đã bỏ qua Nu và Xi, chữ cái đứng trước trong bảng chữ cái Hy Lạp, để tránh nhầm lẫn với từ tiếng Anh "New" (mới) và họ Xi trong tiếng Trung Quốc. Tổ chức Y tế Thế giới bảo lưu chỉ định Omicron cho "các biến thể cần quan tâm".
Các GISAID dự án đã giao cho nó trở thành nhánh nhận dạng GR/484A và Nextstrain dự án đã giao cho nó trở thành nhánh định 21K.
Đột biến
Biến thể có một số lượng lớn các đột biến, trong đó có một số đột biến đang được quan tâm. 32 đột biến ảnh hưởng đến protein là những mục tiêu kháng nguyên chính của các kháng thể tạo ra do nhiễm trùng và của nhiều loại vắc-xin được sử dụng rộng rãi. Nhiều đột biến trong số đó đã không được quan sát thấy ở các chủng khác. Biến thể này được đặc trưng bởi 30 amino acid thay đổi, ba đoạn cắt nhỏ và một phần chèn nhỏ trong protein đột biến so với virus ban đầu, trong đó có 15 phần nằm trong vùng liên kết thụ thể (phần gốc 319-541). Biến thể cũng mang một số thay đổi và xóa bỏ ở các vùng gen khác. Đáng chú ý, biến thể có ba đột biến tại vị trí phân cắt furin (furin cleavage site). Vị trí phân cắt furin làm tăng khả năng lây nhiễm SARS-CoV-2. Các đột biến theo vùng gen như sau:
Phản ứng với đột biến
Các WHO là có liên quan nghiêm túc rằng số lượng lớn các đột biến có thể làm giảm khả năng miễn dịch ở những người đã bị nhiễm bệnh trước đó và ở những người được tiêm phòng. Ngoài ra, biến thể omicron có thể bị nhiễm nhiều hơn các biến thể khác. Những tác động này sẽ xảy ra hay sẽ xảy ra đến đâu vẫn chưa được biết vào cuối tháng 11 năm 2021. Các dịch vụ y tế có thể bị quá tải, đặc biệt là ở các quốc gia có tỷ lệ tiêm chủng thấp, điều này có thể làm tăng tỷ lệ tử vong và tỷ lệ mắc bệnh. Các quốc gia được khuyến khích tăng cường tiêm chủng COVID.
Giáo sư Paul Morgan, nhà miễn dịch học tại Đại học Cardiff khuyên bạn nên tiêm phòng, Morgan nói, "Tôi nghĩ rằng việc suy giảm khả năng miễn dịch thay vì mất hoàn toàn [khả năng miễn dịch] là kết quả có thể xảy ra nhất. Virus không thể mất mọi biểu mô đơn lẻ trên bề mặt của nó, bởi vì nếu nó làm vậy, protein tăng đột biến đó sẽ không thể hoạt động được nữa. Vì vậy, trong khi một số kháng thể và dòng tế bào T được tạo ra để chống lại các phiên bản trước đó của vi rút hoặc chống lại vắc-xin có thể không hiệu quả, thì vẫn có những kháng thể khác vẫn có hiệu quả. (...) Nếu một nửa, hoặc hai phần ba, hoặc bất cứ thứ gì, phản ứng miễn dịch không có hiệu quả, và bạn chỉ còn lại một nửa còn lại, thì càng tăng cường càng tốt."
Triệu chứng
Không có triệu chứng bất thường nào liên quan đến biến thể và cũng như các biến thể khác, một số cá nhân không có triệu chứng.
Marcols-les-Eaux
Marcols-les-Eaux  là một commune in the Ardèche department of southeastern Pháp.
Biến thể Omicron SARS-CoV-2
Triệu chứng
Tiến sĩ Angelique Coetzee, chủ tịch Hiệp hội Y khoa Nam Phi, cho biết lần đầu tiên bà gặp biến thể này ở những bệnh nhân mệt mỏi, đau nhức nhưng không ho hoặc thay đổi khứu giác hoặc vị giác.
Marcols-les-Eaux
Tham khảo
Marcolsleseaux
Biến thể Omicron SARS-CoV-2
Triệu chứng
Fergus Walsh viết, "Nam Phi có dân số trẻ và điều đáng khích lệ là các bác sĩ ở đó đang báo cáo rằng Omicron đang gây ra các triệu chứng nhẹ mà không tăng số người nhập viện. Nhưng chúng ta cần xem điều gì sẽ xảy ra khi biến thể này chuyển sang các nhóm tuổi lớn hơn, dễ bị Covid nhất." Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới trong một bản cập nhật về biến thể đã tuyên bố "Dữ liệu sơ bộ cho thấy tỷ lệ nhập viện ngày càng tăng ở Nam Phi", ngay cả khi người ta chưa xác định được rằng đó là do biến thể cụ thể này.
Phòng ngừa
Cũng như các biến thể khác, WHO khuyến cáo mọi người tiếp tục giữ không gian kín thông thoáng, tránh tập trung đông người và tiếp xúc gần, đeo khẩu trang vừa vặn, vệ sinh tay thường xuyên và tiêm phòng.
Vào ngày 26 tháng 11, BioNTech cho biết họ sẽ biết liệu vắc-xin hiện tại có hiệu quả với biến thể trong vòng hai tuần hay không và vắc-xin cập nhật có thể được giao trong 100 ngày nếu cần thiết. AstraZeneca, Moderna và Johnson & Johnson cũng đang nghiên cứu tác động của biến thể đối với hiệu quả của vắc-xin của họ. Cùng ngày, Novavax tuyên bố rằng họ đang phát triển một loại vắc xin cập nhật cho biến thể Omicron, mà công ty dự kiến ​​sẽ sẵn sàng để thử nghiệm và sản xuất trong vòng vài tuần. Vào ngày 29 tháng 11, Sinovaccho biết họ có thể nhanh chóng sản xuất hàng loạt một loại vắc xin bất hoạt chống lại biến thể và họ đang theo dõi các nghiên cứu và thu thập mẫu của biến thể để xác định xem có cần một loại vắc xin mới hay không. Viện Gamaleya nói rằng Sputnik Light phải có hiệu quả đối với biến thể, rằng nó sẽ bắt đầu thích ứng với Sputnik V và một phiên bản sửa đổi có thể sẵn sàng để sản xuất hàng loạt sau 45 ngày.
Vào ngày 29 tháng 11, WHO cho biết các trường hợp mắc và nhiễm trùng dự kiến ​​sẽ xảy ra trong số những người được tiêm chủng, mặc dù với một tỷ lệ nhỏ và có thể dự đoán được.
Điều trị
Corticosteroid và thuốc chẹn thụ thể IL6 được biết là có hiệu quả để quản lý bệnh nhân bị COVID-19 nặng. Tác động đến hiệu quả của các phương pháp điều trị khác hiện đang được đánh giá.
Chẩn đoán
Các xét nghiệm PCR hiện tại có thể phát hiện ra biến thể. Một số phòng thí nghiệm đã chỉ ra rằng xét nghiệm PCR được sử dụng rộng rãi không phát hiện ra một trong ba gen mục tiêu. Tuy nhiên, cũng giống như với biến thể Alpha, sự phát hiện một phần này ("lỗi mục tiêu gen S") có thể đóng vai trò là điểm đánh dấu cho biến thể. Các xét nghiệm kháng nguyên nhanh có khả năng như không bị ảnh hưởng.
Đặc trưng
Vào ngày 26 tháng 11, ECDC đã viết rằng việc đánh giá khả năng trung hòa của huyết thanh dưỡng bệnh và của vắc-xin là cần thiết để đánh giá khả năng thoát miễn dịch, cho biết những dữ liệu này dự kiến ​​trong vòng hai đến ba tuần.
, không biết biến thể sẽ lây lan như thế nào trong những quần thể có mức độ miễn dịch cao, cũng không biết liệu biến thể Omicron gây ra nhiễm trùng COVID nhẹ hơn hay nặng hơn. "Các công ty dược phẩm cho biết họ có thể cập nhật vắc xin để phù hợp với biến thể Omicron trong khoảng 100 ngày nếu cần."
Biến thể Omicron có xu hướng "trú" tại hệ hô hấp trên (sâu trong mũi) nhiều hơn phổi
Dịch tễ học
Omicron là biến thể được xác định có khả năng dễ lây nhiễm cao hơn so với các biến thể khác của virus SARS-CoV-2.
Người ta ước tính biến thể này xuất hiện vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 năm 2021. Điều này thật đáng lo ngại, vì một trường hợp duy nhất kể từ đó dường như đã ảnh hưởng đến một tỷ lệ phần trăm đáng kể hành khách hàng không từ Nam Phi vào cuối tháng 11 năm 2021, những người trước đó đã từng bị được cho là tương đối không có COVID, do thử nghiệm, tiêm chủng hoặc phục hồi. Điều này cho thấy một sự tăng trưởng tuyệt đối lớn trong một thời gian ngắn. Phần lớn các mẫu Omicron là từ một chủng duy nhất khác nhau vào khoảng ngày 22 tháng 8 năm 2021, vẫn cho thấy tốc độ tăng trưởng nhanh trong thời gian suy giảm mạnh của biến thể Delta.
Dữ liệu giải trình tự cho thấy Omicron đã trở thành biến thể thống trị ở Nam Phi vào tháng 11 năm 2021, cùng tháng nơi nó được phát hiện lần đầu tiên tại quốc gia này. Những thay đổi về COVID-19 có thể phát hiện được trong các mẫu nước thải từ tỉnh Gauteng của Nam Phi đã được thấy sớm nhất là vào tuần 44 (1-7 tháng 11) năm 2021.
Ở Anh, tỷ lệ tăng trưởng logarit của các trường hợp không đạt mục tiêu gen S liên quan đến Omicron (SGTF) so với các trường hợp dương tính với gen S (SGTP) được ước tính là 0,41 mỗi ngày, đặc biệt cao. Hơn nữa, vào ngày 14 tháng 12, nó dường như đã trở thành dòng trội nhất. Không có giả định thay đổi hành vi để đáp ứng với biến thể, một triệu trường hợp lây nhiễm mỗi ngày tính đến ngày 24 tháng 12 được dự đoán trong thời gian nhân đôi 2,5 ngày. Ở Đan Mạch, tốc độ tăng trưởng gần như tương tự với thời gian tăng gấp đôi khoảng 2-3 ngày (với một số khác biệt về địa lý),  đạt khoảng 39% tổng số ca COVID-19 vào ngày 14 tháng 12. Thụy Sĩ không bị tụt lại xa và Đức cũng vậy. Ở Scotland, Omicron dường như trở thành biến thể phổ biến nhất vào ngày 17 tháng 12. Ở Ontario, nó đã trở thành đợt căng thẳng phổ biến nhất vào ngày 13 tháng 12. Tại Hoa Kỳ, biến thể dường như đã trở thành chủng phổ biến nhất vào ngày 13 tháng 12, phát triển với tốc độ 0,42 mỗi ngày. Đây là một ngày trước khi CDC công bố chủng này xuất hiện trong cuộc giám sát biến thể. Ở Bỉ, chủng này có thể trở nên phổ biến nhất vào khoảng ngày 25 tháng 12, và Hà Lan dường như cũng đi theo con đường tương tự. Các quốc gia khác có thể không có đủ thông tin kịp thời, vì họ có thể không sử dụng Thử nghiệm Thermo Fisher TaqPath hoặc tương đương cho các xét nghiệm PCR của họ để chỉ ra Omicron. Các nhà nghiên cứu khuyến nghị nên lấy mẫu ít nhất 5% mẫu bệnh nhân COVID-19 để phát hiện Omicron hoặc các biến thể mới nổi khác.
Dữ liệu về tình trạng SGTF của các trường hợp được lấy mẫu ở Nam Phi cho thấy mức tăng trưởng tương tự 21% mỗi ngày so với Delta, tạo ra số lượng sinh sản tăng lên 2,4. Omicron trở thành chủng vi khuẩn chiếm đa số ở Nam Phi vào khoảng ngày 10 tháng 11. Một phân tích khác cho thấy mức tăng trưởng 32% mỗi ngày ở Gauteng, Nam Phi, đã trở nên thống trị ở đó vào khoảng ngày 6 tháng 11.
Danh sách quốc gia
thumb|right|300px|Bản đồ các quốc gia có các trường hợp biến thể SARS-CoV-2 Omicron được xác nhận Cơ hội phát hiện một trường hợp đặc biệt phụ thuộc vào tỷ lệ giải trình tự của một quốc gia. Ví dụ, Nam Phi giải trình tự nhiều mẫu hơn bất kỳ quốc gia nào khác ở châu Phi, nhưng với tỷ lệ thấp hơn đáng kể so với hầu hết các quốc gia phương Tây. Hơn nữa, có thể mất đến hai tuần để trả về một chuỗi virus ở những nơi có khả năng kỹ thuật, do đó, số liệu thống kê chắc chắn về các trường hợp đã xác nhận sẽ làm trễ tình hình thực tế. Đan Mạch và Na Uy coi các trường hợp được tìm thấy bằng thử nghiệm qPCR biến thể của họ, tương đối nhanh và kiểm tra một số gen, đủ để tính nó là Omicron, trước khi giải trình tự đầy đủ.
Lịch sử
Một bài báo trên tạp chí Science vào tháng 12 năm 2021 cho thấy Omicron không phát triển từ bất kỳ biến thể nào khác của nốt nhạc, mà thay vào đó là trên một con đường khác biệt phân kỳ có lẽ vào giữa năm 2020. Bài báo giải thích ba lý thuyết có thể giải thích dòng dõi di truyền đáng ngạc nhiên này: