cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
B. Dalton
Software Etc.
phải|nhỏ|200x200px|Logo của Software Etc. khi được B. Dalton tung ra vào năm 1985 Năm 1985, B. Dalton mở công ty phần mềm đầu tiên, chuyên bán sách máy tính, tạp chí và sản phẩm phần mềm. Software Etc. ban đầu bắt đầu hoạt động tại các hiệu sách B. Dalton nhưng bị tách ra vào năm 1987 và bắt đầu tập trung vào các cửa hàng độc lập. Năm 1994, Software Etc. được hợp nhất thành công với đối thủ cạnh tranh Babbage's. Năm 1996, NeoStar Retail Group Inc., khi đó là chủ sở hữu của Software Etc. và Babbage's, đã đệ đơn xin phá sản theo điều 11 và ra bán cả hai chuỗi cửa hàng. Đến tháng 11, NeoStar không tìm được người mua và thông báo rằng tất cả 707 cửa hàng thuộc sở hữu của công ty sẽ đóng cửa trong năm tới. Đến ngày 26 tháng 11, kế hoạch đóng cửa các cửa hàng bị tạm dừng vì tài sản của NeoStar đã được bán cho một nhóm nhà đầu tư do nhà bán lẻ Leonard Riggio đứng đầu. Năm 1999, Babbage's Etc. mới được thành lập đã ra mắt chuỗi GameStop và được bán cho Barnes & Noble. Việc mua bán đã tái hợp chuỗi Software Etc. với công ty mẹ ban đầu của nó, B. Dalton. Barnes & Noble mua Funco, Inc. vào năm 2000 và sáp nhập Babbage's Etc. để trở thành công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Funco. Funco đổi tên thành GameStop, Inc. và độc lập khỏi Barnes & Noble vào năm 2004. Kể từ đó, GameStop đã loại bỏ dần tên Software Etc. khỏi các cửa hàng của mình.
Trong văn hoá đại chúng
Một cửa hàng B. Dalton xuất hiện tại Southfields Mall trong bộ phim Wonder Woman 1984 vào năm 2020.
Ghi chú
<references group="lower-alpha" />
Chú thích
Thể loại:Công ty thành lập năm 1966 Thể loại:Khởi đầu năm 1966 ở Hoa Kỳ Thể loại:Chấm dứt năm 2013 Thể loại:Hoa Kỳ năm 2013 Thể loại:Nhà sách Thể loại:Minnesota Thể loại:Công ty bán lẻ Mỹ
Sông Geum
Sông Geum nằm tại phía tây Hàn Quốc. Dòng sông khởi nguồn từ Jangsu-eup thuộc tỉnh Jeolla Bắc. Sông chảy về phía bắc qua địa phận hai tỉnh Jeolla Bắc và Chungcheong Bắc rồi sau đó đổi hướng tại vùng lân cận Đại đô thị Daejeon và chảy về phía tây nam sang tỉnh Chungcheong Nam trước khi đổ vào Hoàng Hải gần thành phố Gunsan.
Dòng sông có chiều dài 401 km, và là sông dài thứ ba tại Hàn Quốc. Diện tích lưu vực sông Geum là 9859 km2. Phần thượng nguồn của sông chảy chậm qua các phần của dãy núi Noryeong với đặc trưng là dòng chảy khúc khuỷu. Ở trung du và hạ du, dòng sông dần dần ít uốn lượn hơn.
Các chi lưu của sông Geum gồm có Gap-cheon, Yugu-cheon, Miho-cheon, Unsan-cheon, Seokseong-cheon, và Nonsan-cheon [cheon nghĩa là "xuyên" (sông)]. Một số vùng đồng bằng phù sa nhỏ bao gồm cả đồng bằng Honam và Nonsan được hình thành bởi dòng chảy của sông Geum cùng các chi lưu của nó.
Lịch sử và văn hóa
Trong khu vực huyện Buyeo, sông được gọi với tên Baengma-gang (Bạch Mã giang). Nhiều thầ thoại liên hệ vương quốc cổ Bách Tế với Baengma. Sông Baengma là chủ đề của một bài hát truyền thống sin minyo được nhiều người dân Hàn Quốc biết đến là Kkumkkuneun Baengma-gang (꿈꾸는 백마강, "Giấc mộng Baengma-gang").
Sông Geum cùng các chi lưu là trung gian của việc tiếp xúc văn hóa thời tiền sử thời kỳ đồ gốm Vô Văn (Mumun) và đến thời Tam Quốc Triều Tiên, sông có chức năng là một tuyến giao thương bắt đầu từ bờ biển phía tây và thâm nhập sâu vào vùng nội địa của bán đảo. Một thời kỳ đồ đồng hưng thịnh đã tồn tại ở khu vực này từ khoảng 850 TCN- 100 CN. Các bằng chứng khảo cổ đã chứng minh rằng một vài trong số các xã hội liên hợp đầu tiên ở miền nam Triều Tiên đã hưng thịnh trong một thời gian ngắn tại các thung lũng tạo bởi các chi lưu của sông.
Bồn địa sông Geum bao gồm các khu vực của một số thủ lĩnh Mã Hàn, và tạo thành trung tâm ban đầu của vương quốc Bách Tế như Ungjin (475-525 CN) và Sabi (525-660 CN), chúng nằm dọc theo phần có tên Baengma của sông.
Kinh tế
Các đập được xây tại trung lưu và thượng lưu của sông Geum để cung cấp nước một cách thuận lợi cho nông nghiệp và công nghiệp. Chúng gồm có đập Daecheong và đập Yongdam. Đại đô thị Daejeon cùng các nông trại và các ngành công nghiệp của tỉnh of Chungcheong Nam phụ thuộc rất nhiều vào sông Geum cùng các chi lưu.
Các đồng bằng phù sa tạo thành bởi sông Geum và các chi lưu là những nơi sản xuất nông nghiệp quan trọng tại Hàn Quốc.
Tham khảo
G G G G
Đỗ Xuân Tuyên
Đỗ Xuân Tuyên (sinh năm 1966) là chính trị gia người Việt Nam. Ông hiện là Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế, Bí thư Đảng ủy Bộ Y tế, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế.
Tiểu sử
Đỗ Xuân Tuyên sinh năm 1966.
Ông từng tốt nghiệp Học viện Quân y Việt Nam.
Đỗ Xuân Tuyên từng là Phó Giám đốc Trung tâm y tế Thành phố Hưng Yên, Giám đốc Trung tâm y tế Thành phố Hưng Yên; Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hưng Yên; Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hưng Yên.
Ngày 29 tháng 6 năm 2016, tại kỳ họp thứ nhất Hội đồng nhân dân tỉnh Hưng Yên khóa 16, ông Đỗ Xuân Tuyên, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hưng Yên đã được bầu làm Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Hưng Yên nhiệm kỳ 2016-2021.
Ngày 09 tháng 12 năm 2019, tại Quyết định 1771/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa điều động, bổ nhiệm ông Đỗ Xuân Tuyên, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Hưng Yên, giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016 - 2021.
Ngày 14/4/2020, tại Bộ Y tế, Đảng ủy Bộ đã tổ chức Lễ Công bố Quyết định chuẩn y Bí thư Đảng ủy Bộ Y tế nhiệm kỳ 2015 - 2020 đối với ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế.
Ngày 07 tháng 6 năm 2022, tại Quyết định 686/QĐ-TTg, Phó Thủ tướng Thường trự Chính phủ Phạm Bình Minh quyết định giao ông Đỗ Xuân Tuyên, Phó Bí thư Ban cán sự Đảng, Bí thư Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Y tế phụ trách điều hành hoạt động của Bộ Y tế cho đến khi có quyết định nhân sự Bộ trưởng Bộ Y tế.
Vụ án "Chuyến bay giải cứu"
Ngày 11.7.2023, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội mở phiên toà xét xử vụ án “Chuyến bay giải cứu”. Người bị cáo buộc nhận hối lộ nhiều nhất là ông Phạm Trung Kiên, cựu thư ký của Thứ trưởng Bộ y tế Đỗ Xuân Tuyên. Cáo trạng cho thấy ông Kiên đã có 253 lần nhận hối lộ với số tiền lên tới 42,6 tỷ đồng trong vòng 11 tháng. Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên là người được Bộ Y tế phân công xem xét, "phê duyệt hoặc không phê duyệt các chuyến bay giải cứu theo đề xuất của Bộ Ngoại giao". Nhà báo Trương Huy San đặt câu hỏi: “Bạn nghĩ, 253 lần đưa hối lộ ấy là cho thư ký hay cho thứ trưởng?”
Ngày 17-7, viện kiểm sát đề nghị tử hình đối với bị cáo Phạm Trung Kiên và cho rằng cần kiến nghị, điều tra làm rõ hành vi của Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên để xử lý trong giai đoạn hai của vụ án.
Tham khảo
Thể loại:Người họ Đỗ tại Việt Nam Thể loại:Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Hưng Yên Thể loại:Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2016–2021 Thể loại:Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam
Prometheus (vệ tinh)
Prometheus là một vệ tinh rìa trong của Sao Thổ. Nó được khám phá vào năm 1980 (vào lúc nào đó trước ngày 25 tháng 10) từ những bức ảnh chụp bởi tàu vũ trụ Voyager 1, và được đặt ký hiệu tạm thời là S/1980 S 27.
Vào cuối năm 1985 nó được chính thức đặt tên theo vị thần Prometheus, một Titan trong thần thoại Hy Lạp. Nó cũng được đặt ký hiệu là Saturn XVI (16). Phát âm của  Prometheus là, <small title="English pronunciation respelling">prə-MEE-thee-əs ; tiếng Hy Lạp: Προμηθεύς.
Prometheus có hình dáng rất dài, với thông số xấp xỉ 136 x 79 x 59 km. Nó có rất nhiều chóp nhọn và vùng trũng và có thể thấy nhiều hố va chạm có đường kính vào khoảng 20 km, nhưng nó bị va chạm ít hơn so với các vệ tinh gần đó là Pandora, Epimetheus và Janus. Với mật độ rất thấp và suất phản chiếu khá cao, có vẻ như có khả năng Prometheus là một thiên thể phủ băng hết sức xốp. Tuy nhiên có rất nhiều sự không chắc chắn trong những giá trị này, nên điều này vẫn còn cần phải được xác nhận trong tương lai.
Tương tác với vành F và các vệ tinh khác
Prometheus là một vệ tinh vành đai cho rìa bên trong của Vành F hẹp của Sao Thổ. Vệ tinh Pandora có quỹ đạo chỉ ngoai bên ngoài Vành F, và trước đây cũng được coi là vệ tinh vành đai rìa ngoài của Vành F; tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng chỉ duy nhất vệ tinh Prometheus đóng góp cho sự giam hãm của Vành F.
Các bức ảnh từ tàu vũ trụ Cassini cho thấy rằng trường trọng lực của vệ tinh Prometheus tạo ra những chỗ vặn xoắn trong Vành F vì nó "ăn trộm" vật chất từ nó. Quỹ đạo của vệ tinh Prometheus có vẻ lộn xộn, vì là kết quả của một chuỗi gồm 4 cộng hưởng chuyển động đều 121:118 với vệ tinh Pandora. Những biến đổi đáng kể nhất trong quỹ đạo của chúng xảy ra xấp xhir mỗi 6,2 năm, khi cận điểm quỹ đạo của Pandora xếp thẳng hàng với viễn điểm quỹ đạo của vệ tinh Prometheus và các vệ tinh lại gần trong khoảng 1400 km. Bản thân vệ tinh Prometheus cũng là một thiên thể gây nhiễu loạn quan trọng của Atlas, vệ tinh mà nó có cộng hưởng kinh độ trung bình 53:54.
Tham khảo
Trích dẫn
Nguồn
Liên kết ngoài
<indicator name="spoken-icon">20x20px |link=File:Prometheus (moon).ogg | |Listen to this article
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1980 Thể loại:Vệ tinh của Sao Thổ Thể loại:Prometheus Thể loại:Được phát hiện bởi Stewart A. Collins Thể loại:Được phát hiện bởi D. Carlson
Someone to Call My Lover
"Someone to Call My Lover" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Janet Jackson nằm trong album phòng thu thứ 7 của cô, All for You (2001). Sáng tác và sản xuất bởi Jackson cùng bộ đôi Jimmy Jam & Terry Lewis, nó được phát hành như là đĩa đơn thứ hai trích từ album vào ngày 26 tháng 6 năm 2001 bởi Virgin Records.
"Someone to Call My Lover" nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình, trong đó họ gọi đây một trong những ca khúc nổi bật trong album. Bài hát cũng đạt được thành công trên các bảng xếp hạng, đạt vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, và lọt vào top 10 ở Canada và top 20 ở Úc và Vương quốc Anh. Video âm nhạc của bài hát do Francis Lawrence làm đạo diễn, với bối cảnh là một máy hát tự động. Ngoài ra, một video cho bản remix "So So Def" cũng được phát hành. Jackson chỉ biểu diễn "Someone to Call My Lover" duy nhất trong chuyến lưu diễn All for You Tour. Nó nhận được một đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất.
Dai Nippon Butoku Kai
Dai Nippon Butoku Kai (大日本武徳会) là một tổ chức về võ thuật ban đầu được thành lập năm 1895 tại Kyoto. Sau khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai, DNBK đã thay đổi trạng thái của mình từ tổ chức công sang tổ chức tư nhân. Việc tuyển sinh giảm đáng kể từ hàng triệu môn sinh xuống vài trăm người, nó và mất quyền quản lý tất cả các tổ chức võ thuật ở Nhật Bản. Năm 1946, do có liên quan tới quân đội Nhật Bản trong thời chiến, toà án Đồng minh GHQ đã giải thể DNBK. Trong những năm tiếp theo, hơn 1.300 nhà lãnh đạo và quan chức của DNBK đã bị thanh trừng—bị tẩy chay, mất việc làm và bị cấm đảm nhận bất kỳ vị trí nào của chính phủ. Năm 1953, DNBK đã được tái thành lập với một tầm nhìn triết học mới về bảo tồn những đức tính và truyền thống võ thuật lừng lẫy lâu đời.
Thành lập trường phái ban đầu của quân đội
Cơ sở ban đầu của Dai Nippon Butoku Kai được thành lập với tư cách một tổ chức tư nhân vào năm 1895 ở Kyoto. Vào những năm 1930, một sự chiếm hữu võ thuật có hệ thống của nhà nước được tiến hành, được thúc đẩy trong sự thành công của chiến tranh Nga-Nhật, và trở nên mạnh mẽ hơn vào những năm 1942-1945 trong giai đoạn "quân sự hóa" (sengika) của Nhật Bản. Điều này dẫn đến việc một số lượng "chính sách chưa từng có nhằm mục đích làm cho giáo dục chiến đấu võ thuật hiệu quả và theo tư tưởng phù hợp với chính sách của chính phủ theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan" đã được cho phép có hiệu lực. Điều này đã lôi kéo mọi tổ chức về budo dưới sự kiểm soát của nhà nước mà đề xuất của "Hội đồng thảo luận về sức mạnh thể chất quốc gia" do Bộ Y tế và Phúc lợi tài trợ đề nghị một "tổ chức hoàn toàn bao quát bên ngoài chính phủ" được thành lập giữa năm bộ của Kōseishō (Y tế và Phúc lợi), Mombushō (Giáo dục), Rikugunshō (Quân đội), Kaigunshō (Hải quân) và Naimushō (Nội vụ) thúc đẩy budō trong các trường học, các tổ chức cộng đồng và các hội nhóm. Đây là một cách hiệu quả để mở rộng phạm vi tiếp cận và sự rộng rãi trong việc tuyên truyền có hại do chính quyền theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan đưa vào cộng đồng, cộng thêm việc cho phép một con đường rõ ràng để truyền bá vào cộng đồng thông qua các chương trình budō; đặc biệt đáng chú ý là những nỗ lực nhắm vào trẻ em và trường học rõ ràng bởi số tiền tài trợ mà nó nhận được, được phân bổ bởi ngân sách quốc gia vào thời điểm đó.
Lời phản hồi có nội dung: "Chúng tôi đã đạt được một sự đồng thuận để tái cấu trúc Dai-Nippon Butokukai, một tổ chức xã hội đã đăng ký đã góp phần vào sự tiến bộ của budō trong nhiều năm, và kết hợp nó vào các cơ quan của chính phủ." Điều này cho phép tài trợ công được chi cho một dự án lớn hơn trên toàn quốc.
Sau khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai, Tướng Douglas MacArthur từ Toà án tối cao của quân Đồng Minh đã ban hành một chỉ thị để giải tán bất kỳ tổ chức nào tuyên truyền liên quan đến quân sự hoặc theo chủ nghĩa dân tộc. Việc giải tán được thực hiện theo sắc lệnh "Loại bỏ và loại trừ cá nhân không mong muốn ở văn phòng công", đã đưa ra một chỉ thị thanh trừng trong SCAPIN9 548 (Loại bỏ những nhà dân tộc cực đoan), ghi rõ: "các tổ chức xã hội và cơ sở học viện có tư tưởng theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan hoặc có tính xã hội hoá, chính trị hoá, chuyên nghiệp hoá và thương mại hoá quân sự sẽ bị giải tán và cấm hoạt động."
Sắc lệnh này được đi kèm với SCAPIN 550 (Loại bỏ và loại trừ cá nhân không mong muốn ở văn phòng công) tuyên bố rằng: "Những người là những cá nhân tích cực theo chủ nghĩa quân phiệt và chủ nghĩa dân tộc chủ chiến sẽ bị loại bỏ và loại trừ khỏi văn phòng công và ở bất kỳ vị trí nào thuộc trách nhiệm cá nhân công khai hoặc trọng yếu."
Trong một bản ghi nhớ đề xuất với Chánh văn phòng chính phủ, nó cũng tuyên bố: "Việc giải thể Dai Nippon Butokukai theo lệnh cho Chính phủ Hoàng gia Nhật Bản được khuyến nghị theo quy định của SCAPIN 548 đoạn I-f với lý do đây là một tổ chức 'cung cấp việc đào tạo quân sự hoặc bán quân sự' và dung dưỡng cho 'sự kéo dài của chủ nghĩa quân phiệt' hoặc một tinh thần võ thuật ở Nhật Bản."
Tái thành lập DNBK
Năm 1953, tổ chức Dai Nippon Butoku Kai ngày nay, một tổ chức hoàn toàn khác so với nguyên gốc, được thành lập với tầm nhìn triết học mới về bảo tồn các bộ môn võ thuật và truyền thống võ thuật cổ điển có từ lâu đời. Mặc dù nó được công nhận là tổ chức chính thức với chính phủ Nhật Bản vào năm 1953, việc cấp trạng thái này đã bị từ chối cho đến năm 2012, vì nó bị phản đối bởi nhiều tổ chức (như Liên đoàn Kendo Nhật Bản và Liên đoàn Judo Nhật Bản) đã thừa kế các nhiệm vụ và hoạt động của DNBK. Thành viên hiện tại của tổ chức hiện chỉ còn vài nghìn, và nó cũng không có các phòng đào tạo chính thức (butokuden) ở mỗi quận như nguyên gốc. Trong khi nó được chính phủ công nhận là một tổ chức chính thức, tương tự như các tổ chức khác, nó không còn gắn trực tiếp với bất kỳ văn phòng chính phủ nào như Bộ Thể thao hoặc Bộ Giáo dục. Như vậy, tổ chức hiện tại không có danh tiếng, sự tôn trọng và quyền lực giống như ở Nhật Bản như trước đây. DNBK hiện tại vẫn nhằm mục đích phục hồi các nền văn hóa võ thuật cổ điển, hỗ trợ nghiên cứu, hướng dẫn và cung cấp dịch vụ, thúc đẩy hòa bình và hòa hợp và hoà bình quốc tế, và sự tiến bộ lớn hơn của nhân loại thông qua giáo dục về Budo.
Chi nhánh chính thức đầu tiên của tổ chức bên ngoài Nhật Bản được thành lập tại Virginia, Hoa Kỳ vào năm 1985, một đơn vị khác được thành lập ở khu vực bờ đông nước Mỹ. Năm 1974, DNBK chính thức thành lập Phòng Quốc tế dưới sự lãnh đạo của Richard Kim giám sát tất cả các thành viên quốc tế. Năm 2011, DNBK có đại diện chính thức và điều phối viên tại Canada, Anh, Ý, Bỉ, Bồ Đào Nha, Israel, Hungary, Nga, Đức, Tây Ban Nha, Malta, Pháp, Úc, Rumani, Thụy Sĩ, Armenia, Chile, Thụy Sĩ, Hy Lạp, Gibraltar, Áo và Nepal. Tại Hoa Kỳ, DNBK có văn phòng tại California, Hawaii, khu vực Trung tây Hoa Kỳ, Boston, Arizona và Florida.
Tham khảo
Thể loại:Đế quốc Nhật Bản Thể loại:Văn hóa Nhật Bản Thể loại:Tổ chức võ thuật Thể loại:Kiếm thuật Nhật Bản Kendo Thể loại:Tổ chức thể thao thành lập năm 1895 Thể loại:Thành lập năm 1895 tại Nhật Bản Thể loại:Tổ chức về kendo
Thị tứ (định hướng)
Thị tứ có thể chỉ:
Andes
Dãy Andes (Quechua: Anti(s)) là dãy núi dài nhất thế giới, gồm một chuỗi núi liên tục chạy dọc theo bờ tây lục địa Nam Mỹ. Dãy Andes dài hơn 7000 km, và có chỗ rộng đến 500 km (khoảng từ 18° đến 20° vĩ độ nam). Dãy Andes có chiều cao trung bình khoảng 6000 m.
Dãy Andes về cơ bản bao gồm 2 dãy núi lớn: Cordillera Oriental và dãy Cordillera Occidental, cách nhau bởi một bình nguyên hẹp thấp hơn. Xen vào đó là các dãy núi nhỏ tách ra ra từ hai bên hông của hai dãy núi lớn.
Dãy Cordillera de la Costa là trường hợp điển hình, xuất phát từ cực nam của châu Mĩ và chạy theo hướng bắc-nam, song song với bờ biển. Miền nam rặng núi này bị biển lấn vào, tạo ra một số hải đảo. Khi nhập vào đất liền thì Cordillera de la Costa tạo nên ranh giới phía tây của thung lũng lớn của Chile. Về phía bắc, dãy núi duyên hải này tiếp tục bằng một số dãy núi nhỏ, có khi chỉ là rặng đồi lẻ dọc theo bờ Thái Bình Dương cho đến tận Venezuela, tạo ra một thung lũng dài dọc suốt sườn tây của dãy Cordillera Occidental.
Dãy Andes trải dài qua 7 quốc gia: Argentina, Bolivia, Chile, Colombia, Ecuador, Peru và Venezuela. Trong số đó một vài quốc gia được mệnh danh là "Những xứ Andes".
Dãy Andes là dãy núi cao nhất bên ngoài châu Á với đỉnh cao nhất Aconcagua cao đến 6.962 m trên mực nước biển. Đỉnh núi Chimborazo (núi lửa) thuộc Ecuador là cao điểm trên mặt đất xa nhất nếu tính từ trung tâm địa cầu vì vị trí của núi ở trên đai "phình" xích đạo. Dãy Andes không cao như Himalaya nhưng dài gấp đôi Himalaya.
Địa lý
nhỏ|Ảnh hàng không khu vực Aconcagua. nhỏ|Côn de Ảita, [[Salta (tỉnh)|Salta (Argentina).]] Andes có thể được chia thành 3 khu vực:
Ở phần phía bắc Andes, dãy núi tách biệt Sierra Nevada de Santa Marta thường được xem là một phần của Andes. Dải phía đông này thuộc Colombia là dải duy nhất kéo dài đến Venezuela. Dải Andes rộng khoảng 200 km trên suốt chiều dài của nó, trừ đoạn qua Bolivi có bề rộng lên đến 640 km. Các đảo của Hà Lan trong vùng Caribe như Aruba, Bonaire, và Curaçao, từ lâu đã được cho là các đỉnh bị nhấn chìm của đầu múc phía bắc của dải Andes, nhưng các nghiên cứu địa chất hiện tại chỉ ra rằng các cấu trúc đơn giản như vậy không phù hợp với rãnh kiến tạo phức tạp giữa hai mảng Nam Mỹ và Carribe.
Địa chất
nhỏ|phải|Mảng Nacaz và mảng Nam Cực (bên trái) bị hút chìm dưới mảng Nam Mỹ (bên phải) Andes là một đai tạo núi hình thành trong Đại Trung Sinh – Đệ Tam dọc theo vành đai lửa Thái Bình Dương. Andes là kết quả của quá trình kiến tạo khi vỏ đại dương của mảng Nazca và Nam Cực bị hút chìm bên dưới mảng Nam Mỹ. Về phía đông, dải Andes có ranh giới với các bồn trầm tích như Orinoco, Amazon Basin, Madre de Dios và Gran Chaco, các cấu trúc này chia cách Andes với các khiên nền cổ ở phía đông Nam Mỹ. Ở phía nam, Andes có ranh giới với thềm Patagonia trước đây. Ở phía tây, Andes kết thúc tại Thái Bình Dương, mặc dù rãnh Peru-Chile có thể được xem là giới hạn tận cùng phía tây của nó. Về mặt địa lý, Andes được xem là có ranh giới phía tây của nó là các vùng đất thấp ven biển và các địa hình ít phân dị.
Kiến tạo sơn
Rìa phía tây của mảng Nam Mỹ từng là nơi có nhiều giai đoạn kiến tạo sơn tiền Andes ít nhất là trong Proterozoic muộn và Paleozoic sớm, trong khi một số địa hình thềm và các vi tiểu lục địa đã va chạm nhau và bị tách ra cùng với các nền cổ của miền đông Nam Mỹ, sau đó phần Nam Mỹ thuộc Gondwana.
Sự hình thành dải Andes hiện đại đã bắt đầu bằng các sự kiện trong kỷ Trias khi siêu lục địa Pangea bắt đầu tan vỡ và sự trôi dạt bắt đầu diễn ra. Các sự kiện này vẫn tiếp tục trong kỷ Jura. Trong suốt kỷ Creta Andes bắt đầu đã hình thành nên hình dạng ngày nay do hoạt động nâng kiến tạo, hình thành đứt gãy và uốn nếp trên các đá trầm tích và đá biến chất của các khiên nền cổ ở phía đông. Sự nâng lên của Andes diễn ra không liên tục và các khu vực khác nhau chịu lực kiến tạo khác nhau, có tốc độ nâng và bóc mòn khác nhau.
Các lực kiến tạo trên đới hút chìm dọc theo toàn bộ bờ biển phía tây của Nam Mỹ nơi mảng Nazca và một phần của mảng Nam Cực đang trượt bên dưới mảng Nam Mỹ và quá trình kiến tạo núi này vẫn đang tiếp diễn nên gây ra nhiều trận động đất lớn nhỏ và hoạt động núi lửa ngày nay. Ở đầu tận cùng phía nam, một đứt gãy biến dạng chia cách Tierra del Fuego với mảng nhỏ hơn là mảng Scotia.
Hoạt động núi lửa
nhỏ|phải|Các cung núi lửa của Andes(màu vàng) Hoạt động núi lửa tại Andes là kết quả của sự hút chìm của mảng Nazca và mảng Nam Cực bên dưới mảng Nam Mỹ. Dải Andes có nhiều núi lửa đang hoạt động, gồm 4 khu vực tách biệt nhau xem kẽ với các khu vực không có hoạt động núi lửa. Các núi lửa ở đây đa dạng về phương thức hoạt động, sản phẩm và hình thái. Ngoài việc có sự khác biệt về các đới núi lửa còn có những khác biệt đáng kể bên trong đới và thậm chí giữa các núi lửa lân cận. Mặc dù có vị trí kiểu núi lửa calc-alkalic và núi lửa ở vị trí hút chìm, đai núi lửa Andes có môi trường núi lửa kiến tạo hình thành trên phạm vi rộng lớn như hệ thống rift và các đới căng giãn, đứt gãy chuyển dạng, hút chìm của các sống núi giữa đại dương và các dãi núi lửa dưới đáy biển ngăn cách với một dải lớn trên bề dày của vỏ Trái Đất và các đường đi lên của mácma, và mức độ đồng hóa của vỏ Trái Đất khác nhau.
Tích tụ quặng và đá evaporit
Dải núi Andes sở hữu các mỏ quặng và muối và một số mỏ nằm ở phía đông của đai uốn nếp có vai trò như các bẫy có thể khai thác hydrocarbon thương mại. Về phía đất liền của sa mạc Atacama, một đới khoáng hóa đồng porphyr lớn nhất đã làm cho Chile và Peru trở thành các nhà sản xuất đồng lớn thứ nhất và thứ 2 trên thế giới. Đồng porphyr ở các sườn phía tây của Andes sinh ra từ nhiệt dịch trong quá trình nguội lạnh mácma xâm nhập hoặc núi lửa. Khoáng hóa porphyr tiếp tục được hỗ trợ bởi khí hậu khô làm cho chúng nằm ngoài các hoạt động phân bố của nước khí quyển. Khí hậu khô ở miền trung-tây Andes cũng dẫn đến sự hình thành các tích tụ muối natri nitrat trên phạm vi rộng mà đã và đang được khai thác rộng rãi cho đến khi con người phát hiện ra nitrat tổng hợp. Một kết quả khác do khí hậu khô là các hồ khô Atacama và Uyuni, hồ thứ nhất là một nguồn cung cấp lithi lớn nhất ngày nay và hồ thứ 2 là nguồn dự trữ kim loại này lớn nhất trên thế giới. Hoạt động mácma xâm nhập Mesozoic sớm và Neogene ở Bolivias Cordillera Central đã hình thành các vành khoáng thiếc ở Bolivia cũng như mỏ thiếc nổi tiếng thế giới Cerro Rico de Potosí mà hiện nay đã cạn kiệt.
Khí hậu và thủy văn
nhỏ|Trung Andes Khí hậu ở Andes thay đổi lớn tùy theo độ vĩ độ, độ cao và khoảng cách đến biển. Nhiệt độ, áp suất khí quyển và độ ẩm giảm ở những độ cao lớn hơn. Đoạn phía nam đặc trưng bởi mưa và lạnh, trung Andes thì khô. Trong khi đó bắc Andes thì đặc trưng bởi mưa và ấm với nhiệt độ trung bình 18 C ở Colombia. Khí hậu có thể thay đổi đáng kể trong một khoảng cách ngắn. Rừng mưa tồn tại chỉ cách khu vực đỉnh Cotopaxi bị tuyết bao phủ chỉ vào dặm. Các núi chịu ảnh hưởng lớn về nhiệt độ của các khu vực xung quanh. Đường ranh tuyết phụ thuộc vào vị trí, nó nằm ở độ cao giữa 4.500 và 4.800 m (14.800–15.800 ft) ở khu vực thuộc Ecuadoria, Colombia, Venezuela, và bắc Peru, đến độ cao 4.800–5.200 m (15.800–17.060 ft) ở các khu vực khô hơn thuộc miền nam Nam Peru đến miền nam Nam Chile khoảng 30° Nam, sau đó giảm xuống 4500 m thuộc Aconcagua ở 32°Nam, 2000 m ở 40°Nam, 500 m ở 50°Nam, và chỉ 300 m thuộc Tierra del Fuego ở 55°Nam; từ 50°Nam, nhiều sông băng lớn hơn trải dài xuống mực nước biển.
Andes thuộc Chile và Argentina có thể được chia thành 2 khu vực khí hậu và các vùng sông băng; Andes khô và Andes ướt. Vì Andes khô kéo dài từ các vĩ độ thuộc sa mạc Atacama đến khu vực thuộc sông Maule, giáng thủy rải rác và có sự dao động mạnh về nhiệt độ. Đường cân bằng có thể dao động mạnh theo các chu kỳ ngắn, để lại toàn bộ sông băng trong khu vực bị tan chảy hoặc trong khu vực đóng băng.
Ở vùng cao của Andes thuộc trung Chile và tỉnh Mendoza, các sông băng đá lớn hơn và phổ biến hơn sông băng thường; điều này là do chúng tiếp xúc nhiều với bức xạ mặt trời.
Mặc dù giáng thủy tăng theo độ cao, cũng có khu vực bán khô cằn ở độ cao gần 7000 m nằm chót vót trên các đỉnh của Andes. Khí hậu thảo nguyên khô này được xem là điển hình của khí hậu cận nhiệt đới ở vĩ độ 32-34°N. Dù vậy ở cacd9a11y thung lũng không phát triển cây thân gỗ mà chỉ có các cây bụi lùn. Các sông băng lớn như sông băng Plomo và Horcones thậm chí không đạt đến chiều dài 10 km và có bề dày không đáng kể. Tuy nhiên, trong thời kỳ băng hà cách đây 20.000 năm, các sông băng từng dài hơn gấm 10 lần hiện tại. Ở phía đông của đoạn núi Andes thuộc Mendozina, chúng chảy xuống đến cao độ 2060 m và ở phía tây đến cao độ 1220 m. Các khối núi Cerro Aconcagua (6962 m), Cerro Tupungato (6550 m) và Nevado Juncal (6110 m) nằm cách xa nhau hàng chục km và được liên kết với nhau bởi các mạng sông băng. Mạng nhánh của mạng sông băng, như các hợp phần của thung lũng sông băng, đã kéo dài 112.5 km, dày hơn 1020 m, và kéo dài theo chiều thẳng đứng 5150 m. Đường ranh sông băng (climatic glacier snowline) hiện đã bị hạ thấp từ 4600 m xuống 3200 m vào thời gian băng hà.
Hệ thực vật
Andes cắt qua nhiều khu vực sinh thái thực vật và tự nhiên kéo dài từ Venezuela thuộc Caribbe đến khu vực Cape Horn lạnh, gió và ẩm ướt băng qua sa mạc cực kỳ khô hạn. Rừng mưa bao bọc nhiều khu vực của miền bắc Andes nhưng hiện tại đã suy giảm, đặc biệt ở Chocó và các thung lũng nội Andes ở Colombia. Phần đối diện trực tiếp của các sườn Andes ẩm là các sườn Andes tương đối khô ở hầu hết miền tây của Peru, Chile và Argentina. Dọc theo một số Interandean Valles, chúng đặc trưng bởi các rừng cây rụng lá, cây bụi và xeric, kéo dài đến tận cùng trong các sườn núi gần sa mạc Atacama không có sự sống.
Có khoảng 30.000 loài thực vật có mạch sống trong Andes với gần phân nửa là loài đặc hữu của vùng này, vượt lên trên bất kỳ điểm nóng đa dạng sinh học khác. Loài cây nhỏ Cinchona pubescens là nguồn cung cấp quinine, một chất được dùng để điều trị bệnh sốt rét, được tìm thấy khắp nơi ở Andes kéo dài đến tận phía nam của Bolivia. Các loài nông sản quan trọng khác có xuất xứ từ Andes như là thuốc lá và khoai tây. Các rừng cây Polylepis ở độ cao lớn được tìm thấy ở một số khu vực của Andes thuộc Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia và Chile. Các cây này, địa phương gọi là Queñua, Yagual và nhiều tên khác, có thể được tìm thấy ở các cao độ 4500 m trên mực nước biển. Vẫn là điều chưa rõ ràng rằng liệu sự phân bố loang lổ của những rừng cây này là tự nhiên hay là kết quả của quá trình phá rừng bắt đầu trong suốt thời kỳ Inca. Bất kể điều đó, sự phá rừng trong thời kỳ hiện đã tăng tốc, và các loài cây này hiện được xem là có nguy cơ tuyệt chủng cao, với khoảng ít nhất là 10% các loại rừng cây gỗ nguyên thủy còn tồn tại.
Hệ động vật
nhỏ|Chim trống [[Rupicola peruvianus, một loài được tìm thấy ở các rừng Andes ẩm.]] nhỏ|Đàn [[lạc đà Alpaca trên sườn núi Ausangate.]]
Hệ động vật của Andes rất phong phú với khoảng 3.500 loài trong đó gần 2/3 là loài đặc hữu, đặc biệt Andes là môi trường sống quan trọng nhất của các loài lưỡng cư trên thế giới. Andes có gần 600 loài thú (13% là đặc hữu), hơn 1.700 loài chim (khoảng 1/3 là đặc hữu), hơn 600 loài bò sát (khoảng 45% là đặc hữu), và khoảng 400 loài cá (khoảng 1/3 là đặc hữu).
Lạc đà Vicuña và lạc đà Guanaco có thể tìm thấy chúng sống ở Altiplano, trong khi các loài đã được thuần hóa có quan hệ họ hàng gần với chúng là Llama và Alpaca được chăn thả theo địa phương ở dạng đàn và được nuôi để lấy thịt và len. Các loài chinchilla sống về đêm, hai trong số các loài bị đe dọa tuyệt chủng trong bộ Gặm nhấm, sống ở các khu vực núi cao của Andes. Thần ưng Andes, loài chim lớn nhất ở Tây Bán Cầu, có mặt khắp Andes nhưng nhìn chung có mật độ rất thấp. Các loài động vật khác được tìm thấy ở các môi trường tương đối mở của các vùng cao thuộc Andes như hươu nai Hippocamelus, báo sư tử, cáo trong chi Pseudalopex, và đối với chim, một số loài tinamou (đặc biệt là chi Nothoprocta), Andean Goose, Giant Coot, flamingo (có quan hệ mật thiết với các hồ siêu mặn), Lesser Rhea, Andean Flicker, Diademed Sandpiper-plover, Geositta, Phrygilus và Diuca.
Hồ Titicaca là nơi sinh sống của nhiều loài đặc hữu, trong số đó chim lặn rollandia microptera và ếch telmatobius culeus bị đe dọa cao nhất. Một vài loài chim ruồi, nổi trội như Oreotrochilus, có thể bắt gặp ở các độ cao hơn 4000 m, nhưng sự đa dạng sinh học cao hơn có thể được tìm thấy ở các độ cao thấp hơn, đặc biệt trong các khu rừng Andes ẩm ("cloud forest") phát triển trên các sườn núi thuộc Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia và xa về miền đông bắc Argentina. Các loại rừng này rất phong phú về hệ động-thực vật, mặc dù một vài loài thú lớn tồn tại, trừ các loài lợn vòi núi, gấu mặt ngắn Andes và khỉ đuôi vàng Oreonax flavicauda bị đe dọa tuyệt chủng.
Chim ở các khu rừng Andes ẩm gồm Andigena, Trogonidae và Rupicola peruvianus, trong khi các đàn chim nhiều loài chiếm chủ yếu là Thraupidae và Furnariidae thường xuất hiện - trái ngược với một số loài chim biết hót như các loài có cơ quan phát ra âm thanh đặc trưng là hồng tước, Rhinocryptidae và chim trèo cây.
Nhiều loài như Cinclodes aricomae và Leptasthenura xenothoraxl có quan hệ với Polylepis cũng bị đe dọa tuyệt chủng.
Các đỉnh núi thuộc dãy Andes
Dưới đây là một số đỉnh núi chủ yếu của dãy Andes đi qua các quốc gia:
Argentina
nhỏ|phải|[[Cerro Tronador, Argentina]]
Giữa Argentina và Chile
nhỏ|phải|[[Torres del Paine, Chile]] nhỏ|phải|[[Llullaillaco, Chile/Argentina]]
Liên kết ngoài
Thể loại:Dãy núi Nam Mỹ Thể loại:Vùng của Nam Mỹ Thể loại:Andes
Setagrotis radiatus
Setagrotis radiatus là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Setagrotis
Epectaptera umbrescens
Epectaptera umbrescens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epectaptera
Dipropus collaris
Dipropus collaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.
Tham khảo
Thể loại:Dipropus
Airplane (định hướng)
Airplane là nghĩa tiếng Việt của máy bay
Airplane cũng có thể là
Saussurea tibetica
Saussurea tibetica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được C.Winkl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Lobocleta lanceolata
Lobocleta lanceolata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lobocleta
Ngũ căn
Ngũ căn (zh. wǔgēn 五根, ja. gokon, sa. pañcendriya, bo. dbang po lnga དབང་པོ་ལྔ་) được phân thành hai như sau:
Năm căn lành nầy được xếp vào trong 37 phẩm trợ đạo.
Haeromys minahassae
Haeromys minahassae là một loài động vật có vú trong họ Chuột, bộ Gặm nhấm. Loài này được Thomas mô tả năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Haeromys Thể loại:Động vật được mô tả năm 1896 Thể loại:Động vật có vú Indonesia
Giải BAFTA lần thứ 54
Giải BAFTA lần thứ 54 được trao bởi Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh Quốc năm 2001 để tôn vinh những bộ phim xuất sắc nhất năm 2000.
Gladiator của Ridley Scott đoạt giải Phim hay nhất trong khi Lý An giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất cho Ngọa hổ tàng long. Billy Elliot được chọn là Phim Anh hay nhất năm 2000, còn diễn viên chính của phim, Jamie Bell, đoạt giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất. Julia Roberts đoạt giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất với vai diễn trong Erin Brockovich, Benicio del Toro đoạt giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất cho phim Traffic, còn Julie Walters được giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cho phim Billy Elliot.
Chiến thắng và đề cử
thumb|right|150px|[[Lý An (đạo diễn)|Lý An, Đạo diễn xuất sắc nhất]] thumb|right|150px|[[Jamie Bell, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất]] thumb|right|150px|[[Julia Roberts, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất]] thumb|right|150px|[[Benicio del Toro, Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất]] thumb|right|150px|[[Julie Walters, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất]] thumb|right|150px|[[Cameron Crowe, Kịch bản gốc xuất sắc nhất]] thumb|right|150px|[[Stephen Gaghan, Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất]]
Tham khảo
054 BAFTA Thể loại:Điện ảnh Vương quốc Liên hiệp Anh năm 2001 Thể loại:Sự kiện tháng 2 năm 2001 ở Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Luân Đôn năm 2001
Propebela cancellatus
Propebela cancellatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.
Tham khảo
Thể loại:Propebela Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842
Cremastus nasutor
Cremastus nasutor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae. Loài này được Aubert miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cremastus
Papaver glaucum
Papaver glaucum là một loài thực vật có hoa trong họ Anh túc. Loài này được Boiss. & Hausskn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Anh túc Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1867
Pitcairnia virginalis
Pitcairnia virginalis là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Utley & Burt-Utley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pitcairnia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991 Thể loại:Thực vật México
Luehea seemannii
Luehea seemannii là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Triana & Planch mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Liên kết ngoài
Thể loại:Luehea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1862
Cordia dubiosa
Cordia dubiosa là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1826.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cordia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1826
Chrysopidia holzeli
Chrysopidia holzeli là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được X.-x. Wang & C.-k. Yang miêu tả năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Chrysopidia
6500 Kodaira
Liên kết ngoài
Thể loại:Được phát hiện bởi Kin Endate Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1993
Lepechinia rufocampii
Tham khảo
Thể loại:Lepechinia Thể loại:Thực vật đặc hữu Ecuador Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Afşar, Sarıgöl
Afşar là một xã thuộc huyện Sarıgöl, tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.03 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Manisa
Misumena bicolor
Misumena bicolor là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Misumena. Misumena bicolor được Eugène Simon miêu tả năm 1875.
Tham khảo
Thể loại:Misumena
Yeongsan
Yeongsan là dòng sông nằm ở tây nam Hàn Quốc. Sông có chiều dài 115,5 km, với diện tích lưu vực 3.371 km². Sông Yeongsan khởi nguồn từ đỉnh Yongchubong (龍湫峰:560 m) tại Yong-myeon, Damyang, tỉnh Jeolla Nam. Sông chảy qua Damyang, Naju, Yeongam cùng các khu vực khác rồi đổ vào Hoàng Hải tại Mokpo qua một bãi ngầm cửa sông.
Liên kết ngoài
Y Y
Adenia refracta
Liên kết ngoài
Thể loại:Adenia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1892
Thất giác chi
Thất giác chi (pi. sattabojjhanga, zh. qījuézhī 七覺支, ja. shichikakushi, sa. saptabodhyangāni, bo. byang chub yan lag bdun བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་) là bảy bồ-đề phần, là nhóm thứ sáu trong ba mươi bảy Bồ-đề phần (sa. bodhipākṣikadharma).
Trong truyền thống Phật giáo Phát triển, Thất giác chi (saptabodhyangāni) có thứ tự như sau:
Trong truyền thống Phật giáo Theravada, Thất giác chi (sattabojjhanga) có thứ tự như sau:
Gọi là giác chi vì nó đưa người tu tập đến giác ngộ.
Tương Ưng Bộ Kinh tập V (Sđd., 1982, tr. 64) giải thích về các giác chi như sau:
- Cái gì là chánh niệm đối với nội pháp và ngoại pháp, cái ấy gọi là Niệm giác chi.
- Cái gì là quan sát, là quyết trạch, tư sát với trí tuệ, đối với các nội pháp và ngoại pháp, cái ấy là Trạch pháp giác chi.
- Cái gì là thân tinh tấn, là tâm tinh tấn, cái ấy là Tinh tấn giác chi.
- Cái gì là hỷ có tâm, có tứ và hỷ không có tầm, không có tứ, cái ấy là Hỷ giác chi.
- Cái gì là thân khinh an và tâm khinh an, cái ấy gọi là Khinh an giác chi.
- Cái gì là định có tầm, có tứ và định không tầm, không tứ, cái ấy là Định giác chi.
- Cái gì là xả đối với nội pháp, xả đối với ngoại pháp, cái ấy là Xả giác chi.
Tu Tập Thất Giác Chi
Bảy giác chi trên luôn luôn cần được tu tập, y cứ vào giới, an trú trên giới, nghĩa là tu tập Bảy giác chi theo với viễn ly,ly tham và từ bỏ. (Theo Tương Ưng V, Sđd., 64).
Điều mà hành giả cần biết là Thất giác chi được tu tập theo thứ lớp, cũng có thể tu tập độc lập từng chi phần.
Do thân và tâm sống viễn ly, Niệm giác chi tu tập để đi đến thành tựu. Hành giả trú chánh niệm như vậy, với trí tuệ tư sát, quyết trạch, thành tựu được quán sát pháp ấy. Tại đây, Trạch pháp giác chi bắt đầu phát sinh trong vị ấy. Trong khi tu tập Trạch pháp giác chi, trong khi với trí tuệ quyết trạch, tư sát pháp ấy, thì tinh tấn bắt đầu phát khởi. Trong khi hành giả tinh cần tu tập tinh tấn giác chi hướng đến viên mãn thì Hỷ giác chi bắt đầu phát khởi. Trong khi tu tập Hỷ giác chi, Hỷ giác chi đi đến viên mãn thì hành giả có thân khinh an và tâm khinh an, Khinh an giác chi phát khởi. Trong khi tu tập Khinh an giác chi đi đến viên mãn, thì hành giả có lạc, có lạc tâm sinh, tâm trở nên định tỉnh, Định giác chi bắt đầu phát khởi. Trong khi tu tập Định giác chi đi đến viên mãn, hành giả khéo trú xả nhìn sự vật, Xả giác chi bắt đầu phát khởi. Nhờ tu tập Xả, xả giác chi đi đến viên mãn. (Theo Tương Ưng V, Sđd., tr. 69-70).
Một lần Tôn giả Upavàna bảo: "Vị Tỷ-kheo chỉ bắt đầu Niệm giác chi biết được tâm mình khéo giải thoát, thụy miên hôn trầm được khéo nhổ sạch, trạo hối trong mình được khéo điều phục, tinh tấn bắt đầu khởi, lấy giác chi ấy làm đối tượng, vị Tỷ-kheo dụng tâm tác ý, giác chi ấy không thối thất". (Sđd., tr. 69-70)
Thorigné-sur-Dué
Thorigné-sur-Dué là một xã trong tỉnh Sarthe ở tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 19,3 km2, dân số năm 2006 là 1589 người.
Thất giác chi
Về sự tu tập riêng từng giác chi, Thế Tôn dạy:
"Ở đây, đối với vị Tỷ-kheo tu tập Niệm giác chi liên hệ đến viễn ly, ly tham, đoạn diệt, hướng đến từ bỏ, quảng đại, vô lượng, không sân, khát ái được đoạn tận. Do khát ái được đoạn tận nên nghiệp được đoạn tận. Do nghiệp đoạn tận nên khổ được đoạn tận". (Tương Ưng V. Sđd., 68, 69-70).
Tương tự đối với sáu giác chi còn lại.
Điểm đặc biệt của pháp môn tu tập Thất giác chi liên hệ đến ly tham, từ bỏ... là chỉ cần tu tập một giác chi cũng có thể đi đến kết quả thấy biết như thật, giải thoát lậu hoặc khổ đau.
Tượng Lĩnh, Kim Bảng
Tượng Lĩnh là một xã thuộc huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, Việt Nam.
Địa lý
Xã Tượng Lĩnh có diện tích 8,07 km², dân số năm 1999 là 6 241 người, mật độ dân số đạt 773 người/km².
Thất giác chi
Chỉ có Niệm giác chi là giác chi đặc biệt mà hành giả có thể vận dụng tu tập trong bất cứ điều kiện tâm lý nào. Điểm tu tập này vừa nói lên rằng Niệm giác chi là một trong những pháp môn tu tập phổ biến phù hợp với nhiều căn cơ trong mọi thời.
Tượng Lĩnh, Kim Bảng
Hành chính
Xã Tượng Lĩnh được chia thành 4 thôn: Lưu Phúc Mỹ, Phù Đê, Quang Thừa, Thọ Cầu Ấp.
Thất giác chi
Nếu pháp môn tu tập trái với căn cơ thì có thể không đem lại kết quả, có khi còn gây thêm tác hại nữa. Thế Tôn đã ví trường hợp tâm lý thụ động mà tu tập Xả, Khinh an và Định giác chi như là nhen lên một ngọn lửa bằng cỏ ướt, củi ướt ở giữa mưa gió; và ví trường hợp tâm lý dao động mà tu tập Hỷ, Tinh tấn và Trạch pháp giác chi, như là dập tắt một ngọn lửa đang bốc cháy bằng cách ném thêm vào cỏ khô, củi khô và thổi hơi vào. (Theo Tương Ưng V, Sđd., 90-91)
Tượng Lĩnh, Kim Bảng
Lịch sử
Ngày 17 tháng 3 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Nam ban hành Nghị quyết số 15/NQ-HĐND về việc:
Thất giác chi
Một điểm đặc biệt nữa của Thất giác chi là pháp môn này có thể tu tập cùng với Tứ vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả). Khi tu tập mỗi giác chi liên hệ với tan rã, đoạn diệt, từ bỏ, hành giả có thể trú tưởng bất tịnh hay tịnh trong tất cả các pháp (dù pháp ấy là tịnh hay bất tịnh), hoặc trú xả, chánh niệm tỉnh giác đối với tất cả pháp. Nếu tu tập Thất giác chi cùng với Từ tâm, thì hành giả sẽ đạt được từ tâm giải thoát, trú vào đệ Tứ Thiền sắc giới là cao nhất (đây thuộc về tâm giải thoát, khác với tuệ giải thoát). Nếu tu tập Thất giác chi cùng với Bi tâm, thì hành giả trú vào Không vô biên xứ là cao nhất (đây chỉ nói đến tâm giải thoát). Nếu tu tập Thất giác chi cùng với Hỷ tâm, thì hành giả sẽ đạt tới Thức vô biên xứ là cao nhất (đây chỉ đề cập tâm giải thoát). Nếu tu tập Thất giác chi cùng với Xả tâm thì hành giả sẽ đạt tới Vô sở hữu xứ là cao nhất (đây chỉ đề cập tâm giải thoát). (Theo Tương Ưng V, Sđd., tr. 123-125).
Thế là, nếu tu tập Thất giác chi cùng với Tứ vô lượng tâm sẽ chắc chắn không rơi vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiên.
Kinh Trung Bộ I nói rằng, khi hành giả ở Vô sở hữu xứ thiên muốn băng qua Phi tưởng hi phi tưởng xứ để đến Diệt thọ tưởng định thì nên hành Tứ vô lượng tâm. Tại đây có một phần khác biệt với sự trình bày ở Tương Ưng V ở trên, nhưng điểm nhất quán quan trọng là nếu tu Tứ vô lượng tâm thì quyết định không rơi vào Phi tưởng phi phi tưởng. Chúng ta cũng có thể nhận định rằng các cảnh giới Thiền này là thuộc phần tâm giải thoát, nếu tại các cảnh giới này hành giả vận dụng Thiền quán để trực tiếp đoạn trừ các kiết sử, lậu hoặc, thì có thể vào thẳng Diệt thọ tưởng định và đắc Chánh trí, Giải thoát.
Ngoài kết quả trên, tu tập Thất giác chi được sung mãn thì sẽ được bảy kết quả, bảy lợi ích:
1. Ngay trong hiện tại có thể lập tức thành tựu Chánh trí.
2. Nếu không thể, thì khi lâm chung thành tựu được Chánh trí.
3. Nếu không được như thế, thì khi lâm chung đoạn tận được năm hạ phần kiết sử và chứng đắc Trung gian Bát-niết-bàn (Antaràparinibbàyi).
4. Nếu không được như thế thì khi lâm chung, sau khi đoạn tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Niết-bàn (Upahaccaparinibbàyi).
5. Nếu không như thế thì khi lâm chung, sau khi đoạn tận được năm hạ phần kiết sử, sẽ chứng Vô hành Niết-bàn (asankhàraparinibbàyi).
6. Nếu không như thế thì khi lâm chung, sau khi đoạn tận được năm hạ phần kiết sử, sẽ chứng Hữu hành Niết-bàn (Sankhàraparinibbàyi).
7. Nếu không như thế, thì khi lâm chung, sau khi đoạn tận năm hạ phần kiết sử, hành giả sẽ là bậc Thượng lưu (Uddhasoto), đạt được Sắc cứu cánh thiên.
(Theo Tương Ưng V, Sđd., tr. 71-72).
Một Nét Đặc Biệt nổi bật Của Thất Giác Chi.
(Kinh Tương Ưng Bộ V, tiểu mục về bệnh, tr. 82-83, bd. Thích Minh Châu, ghi rõ một số trường hợp Thất giác chi đã giúp các bậc Thánh vô lậu vượt qua được các cơn trọng bệnh, trong khi các pháp môn khác thì không).
Tôn giả Đại Ca-diếp (Mahà Kassapa) mắc trọng bệnh, đau đớn kịch liệt, khó có thể kham nhẫn. Thế Tôn đến thăm và nói tóm lược Thất giác chi, nghe xong Tôn giả liền lành hẳn bệnh.
Một hôm Thế Tôn lâm trọng bệnh, khi Tôn giả Đại Thuần-đà (Mahà Cunda) đến hầu Thế Tôn, Thế Tôn bảo Tôn giả nói về Thất giác chi cho Thế Tôn nghe. Tôn giả liền bắt đầu: "Một lần con đã nghe Thế Tôn dạy về Thất giác chi...". Nghe xong, Thế Tôn liền ra khỏi cơn trọng bệnh.
Kinh Tương Ưng không giải thích tại sao Thất giác chi lại có tác dụng trị lành bệnh một cách thần diệu như thế. Kinh cũng không nói rõ là tác dụng trị bệnh ấy có thể xảy đến với bậc Thánh hữu học hay xảy đến với bậc Tùy pháp hành, Tùy tín hành.
Nếu các tâm lý hỷ, xả, khinh an, định hay tinh tấn lực giúp cho bậc Thánh đi ra khỏi bệnh thì tại sao ở Tứ niệm xứ, Ngũ căn, Ngũ lực... không được đề cập đến đặc tính trị bệnh này? Có lẽ bậc Thánh vô học khi nghe Thất giác chi thì thân sắc sẽ phát khởi cảm giác khinh an đặc biệt khiến có thể đẩy lùi cơn bệnh chăng?
Nói tóm, Thất giác chi nếu được khéo tu tập thì sẽ chuyển biến được khổ đau sinh tử thành giải thoát, Niết-bàn ngay trong hiện tại, thiết lập các đạo tràng tu tập Thất giác chi ở giữa cuộc đời đầy mê vọng, khổ đau này hệt như là thiết lập các nhà máy than trắng để cho tỏa đầy ánh sáng giác ngộ và giải thoát. Tất cả những gì thuộc công việc chuyển hóa đều có mặt trong chúng ta. Tất cả đang chờ đợi sự giác tỉnh và quyết tâm của hành giả ngay từ hiện tại, trên đời này./.
Tham khảo
Thể loại:Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo Thể loại:Triết lý Phật giáo
Oneida, Illinois
Oneida là một thành phố thuộc quận Knox, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 700 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Illinois Thể loại:Quận Knox, Illinois
Talizat
Talizat là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Talizat
Guduganahalli, Krishnarajpet
Guduganahalli là một làng thuộc tehsil Krishnarajpet, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Târgu Mureș
Târgu Mureș là một thành phố România. Thành phố thuộc hạt Mureş. Đây là thành phố lớn thứ 16 quốc gia này. Thành phố Târgu Mureș có dân số 149.577 người (theo điều tra dân số năm 2002), diện tích km2. Thành phố có độ cao 330 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của România  Thể loại:Khu dân cư ở hạt Mureș
Mimasura albiceris
Liên kết ngoài
Thể loại:Mimasura
Santiago Yosondúa
Santiago Yosondúa là một đô thị thuộc bang Oaxaca, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 7197 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Oaxaca
Anomis erosa
Anomis erosa (tên tiếng Anh: Yellow Scallop Moth hoặc Abutilon Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở tây nam Bắc Mỹ. It is mostly a miền nam species, but migrants reach Manitoba, Quebec và Maine.
Sải cánh dài khoảng 27 mm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Anomis
Dipropus comosus
Dipropus comosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1839.
Tham khảo
Thể loại:Dipropus
Achyrospermum radicans
Achyrospermum radicans là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Gürke mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Liên kết ngoài
Thể loại:Achyrospermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1895
Achyrospermum radicans
Phát sóng tin tức
Phát sóng tin tức là phương tiện truyền thông phát sóng đa dạng các tin tức sự kiện cũng như những thông tin khác thông qua sóng truyền hình, phát thanh hoặc trên mạng Internet trong lĩnh vực báo phát thanh truyền hình. Nội dung thường được sản xuất cục bộ theo địa phương ở phòng phát thanh hay phòng biên tập trong trường quay truyền hình, hoặc do một mạng phát sóng thực hiện.
Đọc thêm
Thể loại:Báo phát thanh truyền hình Phát sóng Phát sóng Thể loại:Thuật ngữ truyền hình
Cordia dumosa
Cordia dumosa là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được Alain mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cordia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1956
Lepechinia paniculata
Lepechinia paniculata là một loài thực vật có hoa thuộc họ Lamiaceae. Loài này chỉ có ở Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Lepechinia Thể loại:Thực vật đặc hữu Ecuador Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Misumena bipunctata
Misumena bipunctata là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Misumena. Misumena bipunctata được William Joseph Rainbow miêu tả năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Misumena