cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thể loại văn học
Thể loại
Trong quá trình sáng tác, các nhà văn thường sử dụng những phương pháp chiếm lĩnh đời sống khác nhau, thể hiện những quan hệ thẩm mỹ khác nhau đối với hiện thực, có những cách thức xây dựng hình tượng khác nhau. Các phương thức ấy ứng với những hình thức hoạt động nhận thức khác nhau của con người – hoặc trầm tư, chiêm nghiệm, hoặc qua biến cố liên tục, hoặc qua xung đột,… làm cho tác phẩm văn học bao giờ cũng có sự thống nhất quy định lẫn nhau về các loại đề tài, cảm hứng, hình thức nhân vật, hình thức kết cấu và hình thức lời văn. Ví dụ : nhân vật kịch, kết cấu kịch, hành động kịch với lời văn kịch ; hoặc nhân vật trữ tình, kết cấu thơ trữ tình với lời thơ, luật thơ,… Người ta có thể tập hợp thành từng nhóm những tác phẩm văn học giống nhau về phương thức miêu tả và hình thức tồn tại chỉnh thể ấy. Đó là cơ sở khách quan của sự tồn tại thể loại văn học và cũng là điểm xuất phát để xây dựng nguyên tắc phân chia thể loại văn học.
Thể loại văn học trong bản chất phản ánh những khuynh hướng phát triển vững bền, vĩnh hằng của văn học, và các thể loại văn học tồn tại để gìn giữ, đổi mới thường xuyên các khuynh hướng ấy. Do đó mà thể loại văn học luôn luôn vừa mới, vừa cũ, vừa biến đổi, vừa ổn định.
Lí luận văn học dựa vào các yếu tố ổn định mà chia tác phẩm văn học thành các loại và các thể (hoặc thể loại, thể tài). Loại rộng hơn thể, thể nằm trong loại. Bất kì tác phẩm nào cũng thuộc một loại nhất định và quan trọng hơn là có một hình thức thểnào đó. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng có ba loại : tự sự, trữ tình và kịch.
Mỗi loại trên bao gồm một số thể. Ví dụ : loại tự sự có tiểu thuyết, truyện ngắn, truyện vừa, anh hùng ca, ngụ ngôn,… loại kịch có bi kịch, hài kịch, chính kịch,… Thể loại là dạng thức tồn tại chỉnh thể của tác phẩm. Cùng một loại nhưng các thể khác nhau rất sâu sắc. Ngoài đặc trưng của loại, các thể còn phân biệt nhau bởi hình thức lời văn (thơ và văn xuôi), dung lượng (truyện dài, truyện ngắn,…), loại nội dung cảm hứng (bi kịch, hài kịch, thơ trào phúng, thơ ca ngợi,…).
Một số nhà nghiên cứu còn đề xuất cách chia thể theo loại đề tài, chủ đề, chẳng hạn : thơ tình, thơ điền viên, truyện lịch sử, truyện tâm lí xã hội, truyện phong tục,… Điều này cho thấy thể loại văn học là sự thống nhất giữa một loại nội dung và một dạng hình thức văn bản và phương thức chiếm lĩnh đời sống. Các thể loại văn học “''là một phạm trù lịch sử. Nó chỉ xuất hiện vào một giai đoạn phát triển nhất định của văn học và sau đó biến đổi và được thay thế.''” (D. Li-kha-chốp), vì vậy khi tiếp cận với các thể loại văn học cần tính đến thời đại lịch sử của văn học và những biến đổi, thay thế của chúng.nhỏ|284x284px| Bức tượng của William Shakespeare Cũng như có nhiều loại tranh khác nhau: phong cảnh, tĩnh vật, chân dung; có nhiều loại tác phẩm văn học khác nhau. Những loại này có xu hướng chia sẻ đặc điểm cụ thể. Thể loại mô tả những tác phẩm chia sẻ quy ước cụ thể.
Thể loại thường được chia thành các tiểu thể. Văn học được chia thành ba hình thức cổ điển của Hy Lạp cổ đại, thơ ca, kịch và văn xuôi. Thơ sau đó có thể được chia thành các thể loại trữ tình, sử thi và kịch thơ. Lời bài hát bao gồm tất cả các hình thức thơ ngắn hơn, ví dụ, bài hát, ode, ballad, elegy, sonnet. Thơ kịch có thể bao gồm hài kịch, bi kịch, melodrama và hỗn hợp như bi hài kịch.
Sự phân chia tiêu chuẩn của kịch thành bi kịch và hài kịch xuất phát từ kịch Hy Lạp. Việc phân tích cú pháp này thành các tiểu thể có thể tiếp tục: hài kịch có các tiểu thể riêng của nó, ví dụ, hài kịch về cách cư xử, hài tình cảm, hài kịch khôi hài và hài kịch châm biếm.
Thông thường, các tiêu chí được sử dụng để phân chia các tác phẩm thành các thể loại không nhất quán và có thể thay đổi liên tục và là đối tượng của tranh luận, thay đổi và thách thức của cả tác giả và nhà phê bình. Tuy nhiên, ngay cả một thuật ngữ rất lỏng lẻo như tiểu thuyết ("văn học được tạo ra từ trí tưởng tượng, không được trình bày như thực tế, mặc dù nó có thể dựa trên một câu chuyện hoặc tình huống có thật") không được áp dụng phổ biến cho tất cả các văn học giả tưởng, nhưng thay vào đó thường bị hạn chế việc sử dụng cho tiểu thuyết, truyện ngắn và tiểu thuyết, nhưng không phải truyện ngụ ngôn, và cũng thường là một văn bản văn xuôi.
Tiểu thuyết hư cấu kéo dài những câu chuyện bao gồm một lượng đáng kể phi hư cấu. Nó có thể là kể lại một câu chuyện có thật chỉ với những cái tên được thay đổi. Một cách khác, bán hư cấu cũng có thể liên quan đến các sự kiện hư cấu với một nhân vật nửa hư cấu, chẳng hạn như Jerry Seinfeld.
Thể loại có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với các kỹ thuật văn học, nhưng, mặc dù chỉ được xác định một cách lỏng lẻo, chúng không giống nhau; ví dụ là nhại lại, câu chuyện khung, tác phẩm viết hạn chế, dòng ý thức.
Tham khảo
Thể loại:Thể loại văn học
Medvezhegorsky (huyện)
Huyện Medvezhegorsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Cộng hòa Karelia, Nga. Huyện có diện tích 13827 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 42400 người. Trung tâm của huyện đóng ở Medvezhegorsk.
Helichrysum miconiifolium
Helichrysum miconiifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Barlinek
Barlinek là một thị trấn thuộc huyện Myśliborski, tỉnh Zachodniopomorskie ở tây-bắc Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 14085 người và mật độ 803 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Zachodniopomorskie Thể loại:Myśliborski
Yukarıemirler, Çubuk
Yukarıemirler là một xã thuộc huyện Çubuk, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 86 người.
Cyclosorus anopterus
Cyclosorus anopterus là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1941. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941 Thể loại:Unresolved names
Cyclosorus anopterus
Kiribati
Kiribati (phiên âm: Ki-ri-bát, ), tên chính thức là Cộng hòa Kiribati (tiếng Gilbert: Ribaberiki Kiribati),, là một quốc đảo có khí hậu nhiệt đới nằm ở vùng trung tâm Thái Bình Dương. Nước này có tổng cộng 32 đảo san hô vòng và một đảo san hô cao, trải trên một diện tích khoảng 3,5 triệu kilomet vuông, rải rác quanh đường xích đạo, và giáp với Đường đổi ngày Quốc tế về phía đông.
Cái tên Kiribati là phát âm địa phương của từ "Gilberts", xuất phát từ đảo chính của nước này là Quần đảo Gilbert. Kiribati giành được độc lập từ Anh Quốc vào năm 1979. Nước này là một thành viên thuộc Khối Thịnh vượng chung Anh, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới, và trở thành thành viên đầy đủ của Liên hiệp Quốc vào năm 1999.
Nguồn gốc tên gọi
Kiribati được đặt tên là Quần đảo Gilbert sau khi thuyền trưởng người Anh Thomas Gilbert, phát hiện ra quần đảo vào năm 1788. Cái tên hiện tại, Kiribati, là một phiên bản của chữ "Gilberts", xuất phát từ các tên cũ "Quần đảo Gilbert" do người châu Âu đặt. Mặc dù tên của Quần đảo Gilbert theo tiếng Gilbert bản địa chính thức là Tungaru, chính phủ mới đã chọn cái tên "Kiribati", là sự diễn đạt theo tiếng Gilbert của quần đảo "Gilbert", bao gồm luôn cả các quần đảo khác thuộc nước này vốn chưa bao giờ được coi là một phần của quần đảo Gilbert.
Thuở ban đầu
Vùng đất hiện nay được gọi với cái tên Kiribati, trước kia là nơi sinh sống của người Micronesia nói cùng tiếng Ocean vào khoảng thời gian giữa năm 3000 trước công nguyên và 1300 sau công nguyên. Khu vực này không bị cô lập về mặt địa lý; những cư dân ngoại bang đến từ Tonga, Samoa, và Fiji sau đó đã đến và du nhập các khía cạnh văn hóa Polynesia và Melanesia. Các cuộc hôn phối giữa những chủng tộc khác nhau đã làm lu mờ những khác biệt về văn hóa và đạt được một mức độ đồng nhất quan trọng ở nơi này.
Thời kỳ thuộc địa
Quần đảo được các tàu Anh và Hoa Kỳ phát hiện lần đầu tiên vào cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX. Chuỗi đảo chính được đặt tên Quần đảo Gilbert vào năm 1820 bởi một Đô đốc người Nga, Adam von Krusenstern, và thuyền trưởng người Pháp Louis Duperrey, theo tên một thuyền trưởng người Anh là Thomas Gilbert, người vốn trước đó đã băng qua quần đảo vào năm 1788 khi đang đi từ Úc sang Trung Quốc.
nhỏ|250px|Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ tấn công một [[boong ke của Nhật trong Trận Tarawa vào tháng 11 năm 1943.]] Từ đầu thế kỷ XIX, các tàu đánh cá voi, thương mại và kẻ buôn nộ lệ phương Tây đã ghé thăm hòn đảo mang theo cả các căn bệnh lạ và súng ống. Những người định cư người Anh đặt chân lên đảo lần đầu tiên vào năm 1837. Năm 1892 quần đảo Gilbert đồng ý trở thành xứ bảo hộ của Anh Quốc cùng với Quần đảo Ellice gần đó. Những khu vực này được quản lý bởi Cao ủy Tây Thái Bình Dương đặt trụ sở chính tại Fiji. Cùng với nhau các lãnh thổ này trở thành Thuộc địa trực thuộc Anh (crown colony) của Quần đảo Gilbert và Ellice vào năm 1916. Kiritimati (Đảo Christmas) trở thành một phần của thuộc địa 1919 và Quần đảo Phoenix được thêm vào năm 1937.
Đảo san hô Tarawa và các đảo khác của nhóm đảo Gilbert bị chiếm đóng bởi quân Nhật trong suốt Thế chiến II. Tarawa là một trong những khu vực diễn ra các trận đánh đẫm máu nhất của trong lịch sử Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ. Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ đổ bộ lên Tawara vào thánh 11, 1943; theo sau đó Trận Tarawa diễn ra tại thủ đô cũ của Kiribati là Betio trên đảo san hô Tarawa.
Một số quần đảo của Kiribati, đặc biệt là các đảo xa như Quần đảo Line, trước đây được Hoa Kỳ và Anh Quốc dùng làm nơi thử nghiệm vũ khí hạt nhân bao gồm cả bom khinh khí vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960.
Độc lập tới hiện tại
Quần đảo Gilbert và Ellice giành được quyền tự trị vào năm 1971, và tách ra vào năm 1975 rồi được trao quyền tự quản bởi Anh Quốc. Năm 1978, Quần đảo Ellice trở thành quốc gia độc lập là Tuvalu. Trong khi Quần đảo Gilbert được độc lập cùng với Kiribati vào ngày 12 tháng 7 năm 1979. Mặc dù cái tên theo tiếng Gilbert bản địa của Quần đảo Gilbert chính thức là "Tungaru", nhà nước mới vẫn chọn tên "Kiribati", là sự diễn tả theo tiếng Gilbert của từ "Gilbert", được mang nghĩa bao hàm cả các lãnh thổ cựu thuộc địa là Banaba, Quần đảo Line,và Quần đảo Phoenix, vốn chưa bao giờ được coi là một phần của chuỗi đảo Gilbert. Theo Hiệp ước Tarawa, được ký kết một thời gian ngắn sau khi độc lập và thông qua vào năm 1983, Hoa Kỳ hủy bỏ tất cả các tuyên bố chủ quyền đối với các đảo rải rác không có người ở thuộc Quần đảo Phoenix Islands và Quần đảo Line là một phần lãnh thổ của Kiribati.
Quá tải dân số đã đang là một vấn đề cấp thiết ở Kiribati. Năm 1988, nước này công bố rằng 4.700 cư dân của nhóm đảo chính sẽ phải tái định cư trên các đảo ít dân hơn. Chính trị gia Teburoro Tito được bầu làm tổng thống năm 1994. Theo sau đó là đạo luật năm 1995 quyết định di chuyển đường đổi ngày quốc tế xa về phía đông để nhóm Quần đảo Line sử dụng cùng thời gian với phần còn lại của đất nước. Đạo luật này đã hiện thức lời hứa của Tổng thống Tito trong chiến dịch tranh cử, dự định sẽ cho phép mọi công việc của quốc gia sẽ đực thực hiện trong cùng thời điểm. Việc này cũng tạo điều kiện cho Kiribati trở thành quốc gia đầu tiên chứng kiến buổi bình minh đầu tiên của thiên niên kỷ thức ba, một sự kiện quan trọng cho ngành du lịch nước này. Tito tái đắc cử vào năm 1998. Kiribati có được tư cách thành viên Liên Hợp Quốc năm 1999.
Năm 2002 Kiribati thông qua một đạo luật gây tranh cãi cho phép chính phủ đóng cửa báo chí. Đạo luật này được thực hiện sau khi tờ báo không điều hành bởi chính phủ đầu tiên của Kiribati được thành lập. Tổng thống Tito tái đắc cử vào năm 2003, nhưng sau đó đã buộc phải rời khỏi chức vụ vào tháng 3 năm 2003 thông qua một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm và thay thế bởi Hội đồng Nhà nước. Chính khách Anote Tong thuộc đảo đối lập Boutokaan Te Koaua được bầu để thay thế Tito vào tháng 7 năm 2003. Ông này tái đắc cử vào năm 2007.
Mùa hè năm 2008, nhà chức trách Kiribati đã yêu cầu Australia và New Zealand chấp nhận các cư dân Kiribati như là những người tị nạn thường trú. Kiribati được xem là quốc gia đầu tiên mà tất cả lãnh thổ đất liền sẽ biến mất do vấn đề biến đổi khí hậu toàn cầu. Tháng 6, 2008, tổng thống Kiribati Anote Tong đã nói rằng đất nước đã chạm đến "điểm không thể quay ngược lại"; ông còn phát biểu: "Để lên kế hoạch cho một ngày mà bạn không còn một đất nước thật sự đau đớn nhưng tôi nghĩ chúng ta nên phải làm điều đó."
Chính trị
nhỏ|phải|220px|Tòa nhà Quốc hội Kiribati. nhỏ|phải|220px|Nơi ở của Tổng thống. Hiến pháp Kiribati được công bố vào ngày 12 tháng 7 năm 1979, cung cấp những nền tảng cho các cuộc bầu cử tự do và công bằng. Nhánh hành pháp bao gồm một tổng thống (te Beretitenti), một phó tổng thống và một nội các (tổng thống là trưởng nội các đồng thời là thành viên quốc hội). Theo hiến pháp, tổng thống được chỉ định từ các nhà lập pháp được bầu và tại nhiệm trong một nhiệm kỳ tối đa 4 năm. Nội các bao gồm tổng thốong, phó tổng thống và 10 bộ trưởng (được bổ nhiệm bởi tổng thống) đều là Dân biểu Hạ viện.
Nhánh lập pháp theo thể chế đơn viện là Maneaba Ni Maungatabu (Viện Dân biểu). Viện có các thành viên được bầu, bao gồm cả đại diện ủy trị theo hiến pháp từ người Banaban ở Fiji, ngoài ra còn có một viên chưởng lý, người có nhiệm vụ là một thành viên ex-officio. Các nhà lập pháp tại nhiệm theo một nhiệm kỳ 4 năm.
Những quy định trong hiến pháp về việc thực thi luật pháp ở Kiribati tương tự với các cựu thuộc địa của Anh, theo đó tòa án độc lập trước sự can thiệp của chính phủ. Nhánh tòa án bao gồm Tòa án Tối cao (ở Betio) và Tòa Thượng thẩm. Thẩm phán do Tổng thống chỉ định.
Kiribati có các đảng chính trị chính thức nhưng tổ chức thì không quy củ. Các nhóm chính trị đối lập có xu hướng thống nhất quan điểm về một vấn đề đặc biệt. Ngày chỉ còn có các đảng được công nhận là Đảng Boutokaan te Koaua, Đảng Maneaban te Mauri, Đảng Maurin Kiribati và Đảng Tabomoa. Quyền phổ thông đầu phiếu là vào tuổi 18.
Các nhóm đảo
Kiribati chính thức được chia thành các địa hạt kể từ khi quốc gia này được độc lập. Nước này hiện được chia thành ba nhóm đảo không có chức năng quản lý hành chính, bao gồm một nhóm đảo hợp nhất từ Quần đảo Line và Quần đảo Phoenix (thủ phủ đặt tại London, Christmas). Mỗi đảo có người sinh sống có một hội đồng riêng (ba hội đồng ở Tarawa: Betio, Nam-Tarawa, Bắc-Tarawa; hai hội đồng ở Tabiteuea). Ba địa hạt ban đầu là:
Các nhóm đảo bao gồm:
Bốn trong các địa hạt đầu tiên (bao gồm Tarawa) nằm trong Quần đảo Gilbert, nơi sinh sống của phần lớn dân số nước này. Năm đảo thuộc Quần đảo Line là không có người sinh sống bao gồm (Đảo Malden, Đảo Starbuck, Đảo Caroline, Đảo Vostok và Đảo Flint). Phần lớn Quần đảo Phoenix không có người sinh sống ngoại trừ Đảo Kanton. Đảo Banaba hiện có số cư dân ít ỏi sinh sống rải rác. Luôn có một đại diện không qua bầu cử của đảo này tại đảo Rabi ở Fiji. Mỗi một đảo trong số 21 hòn đảo có người sinh sống có một hội đồng địa phương có nhiệm vụ giải quyết các công việc hằng ngày. Đảo san hô Tarawa có ba hội đồng: Hội đồng Thị trấn Betio, Hội đồng Thành phố Te Inainano (cho phần còn lại của Nam Tarawa) và Hội đồng Eutan Tarawa (cho Bắc Tarawa).
Quan hệ đối ngoại
Kiribati được chấp nhận làm thành viên thứ 186 của Liên Hợp Quốc vào tháng 9 năm 1999.
Quan hệ trong khu vực
Kiribati duy trì các mối quan hệ gần gũi với phần lớn các quốc gia và đặc biệt là các quốc gia láng giềng ở Thái Bình Dương, Nhật Bản, Australia và New Zealand, vốn là những nhà viện trợ chính của nước này. Đài Loan và Nhật Bản cũng mua quyền đánh cá có thời hạn tại các vùng biển của Kiribati.
Vào tháng 11 năm 1999 Cơ quan Phát triển Không gian Quốc gia Nhật đã thông báo kế hoạch thuê đất trên đảo Christmas của Kiritimati trong vòng 20, nhằm mục đích xây dựng một sân bay vũ trụ. Theo đó, phía Nhật sẽ trả US$840.000 mỗi năm và chịu mọi chi phí cho sự phá huỷ môi trường và đường sá. Ngoài ra một trạm tiếp sóng cũng sẽ hoạt động tại Kiritimati và một sân bay bị bỏ hoang trên đảo sẽ được dùng lam đường băng cho các chuyến trở về của tàu con thoi có tên HOPE-X. Tuy nhiên chương trình HOPE-X, cuối cùng lại bị huỷ bỏ vào năm 2003.
Mối quan hệ với Hoa Kỳ
Đoàn Hoà Binh Hoa Kỳ, một trong Các cơ quan độc lập của chính phủ liên bang Hoa Kỳ, thông báo kế hoạch rút khỏi Kiribati vào tháng 11 năm 2008 sau 35 năm phục vụ tại quốc gia này. Michael Koffman, Giám đốc của Đoàn Hoà Binh Mỹ tại Kiribati, trích dẫn lý do chính khiến họ rời đi là dịch vụ hàng không nội địa nước này thất thường và thường xuyên bị huỷ.
Kiribati và vấn đề Thay đổi Khí hậu
Năm 2009, Tổng thống Tong tham dự Climate Vulnerable Forum (V11) tại Maldives, cùng với 10 quốc gia khác dễ bị ảnh hưởng từ biến đối khí hậu, và ký kết tuyên bố đảo Bandos vào ngày 10 tháng 11 năm 2009, cam kết đưa ra sự lãnh đạo đúng hướng và bắt đầu thực hiện nền kinh tế xanh bằng các giảm lượng khí thải. Tháng 11 năm 2010, Kiribati sẽ là nơi diễn ra Hội nghị biến đổi khí hậu Tarawa (TCCC), nhằm mục đích hỗ trợ sáng kiến của Tổng thống Kiribati tổ chức một diễn đàn tham khảo ý kiến giữa các quốc gia dễ bị ảnh hưởng của vấn đề biến đổi khí hậu với các đối tác của họ trong tầm nhìn tạo ra một môi trường thuận lợi cho đàm phán đa phương dưới sự bảo trợ của UNFCCC. Hội nghị này là sự kiện theo sau Diễn đàn Biến đổi Khí hậu. Dựa trên các kinh nghiệm từ COP, TCCC dự kiến sẽ đề cử một kế hoạch hành động có nhiều sự tham khảo đóng góp ý kiến, bởi các đối tác quan trọng giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển. Hội nghị này sẽ là cuộc vận động chính và sự kiện xây dựng chính trong mối quan hệ giữa các đối tác trong mối quan hệ toàn cầu và khu vực Thái Bình Dương về vấn đề thay đổi khí hậu. Ngoài ra, mục tiêu của hội nghị sẽ là một phần trong tiến trình thương thảo trong khu vực và toàn cầu diễn ra trong năm 2010. Mục tiêu cuối cùng của hội nghị là giảm số lượng và độ khác biết trong quan điểm giữa các bên trong tiến trình COP, tìm ra các yếu tố tương đồng giữa các bên tham gia và do đó hỗ trợ Kiribati và các bên tham gia vào COP16 diễn ra ở Cancun, México, từ 29 tháng 11 đến 10 tháng 12 năm 2010.
Địa lý
phải|nhỏ|300px|Bản đồ Kiribati. Kiribati có khoảng 32 đảo san hô vòng và một đảo biệt lập (Banaba), trải dài ở cả hai bán cầu đông và tây. Các nhóm đảo gồm:
nhỏ|phải|250px|Con kênh nằm giữa mặt tây của đảo Long và đảo Nake thuộc [[Đảo san hô vòng Caroline.]] Banaba (hay Đảo Đại Dương) là một đảo tạo bởi san hô có nguồn tài nguyên phosphate phong phú, nhưng hầu như đã bị khai thác trước khi được độc lập. Phần lãnh thổ còn lại của Kiribati bao gồm chủ yếu là các đảo cát và đá ngầm nhỏ hay các đảo san hô chỉ nằm trên mặt nước biển vài met.
Lớp đất trồng ở Kiribati mỏng và chứa nhiều calci gây nhiều trở ngại cho hoạt động nông nghiệp. Đảo Kiritimati (Đảo Giáng sinh) thuộc Quần đảo Line là đảo san hô vòng lớn nhất thế giới. Do sự kiện định lại Đường đổi ngày quốc tế vào năm 1995, Kiribati hiện tại là quốc gia nằm về xa phía cực đông nhất của thế giới, và là quốc gia đầu tiên bước vào năm 2000 tại Đảo Caroline, vốn không phải ngẫu nhiên đã được đổi tên thành Đảo Thiên niên kỷ.
Theo Chương trình Môi trường Khu vực Nam Thái Bình Dương, hai đảo nhỏ không người ở của Kiribati là Tebua Tarawa và Abanuea, đã biến mất dưới làn nước vào năm 1999. Hòn đảo Tepuka Savilivili (Tuvalu; không phải là tên theo tiếng Gilbert) đã không còn cây dưa nào sinh sống do sự nhiễm mặn của nước biển. Ủy ban Liên chính phủ về Thay đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc dự đoán mực nước biển sẽ dâng lên khoảng nửa met (20 in) vào năm 2100 do vấn đề ấm lên toàn cầu và đây là việc không thể tránh khỏi. Do đó, gần như trong vòng một thế kỷ những vùng đất trồng trọt được của nước này sẽ trở thành nạn nhân của nạn xâm nhập mặn và phần lớn sẽ bị nhận chìm dưới mực nước biển.
Tuy nhiên, mực nước biển dâng lên không có nghĩa là Kiribati sẽ biến mất. Paul Kench tại Viện Đại học Auckland ở New Zealand và Arthur Webb tại Ủy ban Ứng dụng khoa học Địa chất ở Fiji công bố một nghiên cứu vào năm 2010 về sự đáp ứng với sự dâng nước biển của các đảo san hô ở trung tâm Thái Bình Dương. Kiribati được đề cập đến trong nghiên cứu, Webb và Kench phát hiện ra rằng ba hòn đảo có dân cư sinh sống chủ yếu của Kiribati là Betio, Bairiki và Nanikai - có diện tích tăng 30 phần trăm (36 hecta), 16,3 phần trăm (5,8 hecta) và 12,5 phần trăm (0,8 hecta), respectively.
Kiribati là quốc gia duy nhất trên thế giới nằm ở cả hai bên kinh tuyến 180 của Trái Đất.
Kinh tế
nhỏ|phải|250px|Một nhà kho của Bosj ở Kiribati. Kiribati là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Nước này chỉ có một vài nguồn tài nguyên tự nhiên. Trong khi đó, nguồn tài nguyên phosphat trên đảo Banaba lại bị khai thác cạn kiệt trước khi nước này được độc lập. Cùi dừa khô và cá hiện tại là hai mặt hàng sản xuất và xuất khẩu chính. Du lịch đóng góp hơn một phần năm Tổng sản phẩm nội địa của đất nước. Kiribati được xem là một trong các quốc gia kém phát triển nhất trên thế giới.
Viện trợ nước ngoài, chủ yếu đến từ Australia, New Zealand và Nhật Bản, là một nguồn hỗ trợ quan trọng, không thay đổi trong những năm gần đây, chiếm khoảng từ 25% đến 50% GDP. Nông nghiệp chiếm 12,4% GDP và sử dụng 71% lực lượng lao động; công nghiệp 0,9% GDP và sử dụng 1,9% lực lượng lao động; thương mại 18,5% GDP và sử dụng 4,1% of lực lượng lao động; thương nghiệp 5,7% GDP và sử dụng 1,4% lực lượng lao động; và công nghiệp dịch vụ 5,7% GDP và sử dụng 1,4% lực lượng lao động. Các đối tác thương mại chính là Australia, Hoa Kỳ, Pháp, Nhật Bản, Hong Kong và Đức.
Năm 1956 Kiribati thành lập quỹ quản lý tài sản để làm cơ sở dự trữ tài sản quốc gia thu được từ nguồn khai thác phosphat. Năm 2008, Quỹ Dự trữ Cân bằng Thu nhập đã đạt lượng tài sản lên đến 400 triệu dollar.
Cán cân thanh toán
Trong khi các mặt hàng xuất khẩu của Kiribati lại bị hạn chế thêm vào nhu cầu to lớn của việc nhập khẩu khiến thâm thụt ngân sách lớn của nước này trong cán cân thanh toán thương mại hàng hoá. Tuy nhiên, nước này có vài nguồn thu nhập từ bên ngoài khác như phí cấp giấy phép đánh cá, thu nhập từ đầu tư, kiều hối và viện trợ nước ngoài. Những nguồn này thường lớn hơn lượng thâm thụt thương mại. Kết quản là cán cân thanh toán của Kiribati luôn thặng dư trong phần lớn khoảng thời gian thập kỷ vừa qua. Các dự trữ tài chính quốc tế còn khoảng 300 triệu dollar Hoa Kỳ kể từ năm 2001.
Nhân khẩu
Người bản địa ở Kiribati được gọi là I-Kiribati. Từ Kiribati là phát âm địa phương của từ Gilbert và tên gốc của thuộc địa Anh là Quần đảo Gilbert. Phát âm của cư dân bản địa của tên này được chấp thuận khi nước này giành được độc lập vào năm 1979.
Về mặt dân tộc học I-Kiribati là những người Micronesia. Bằng chứng khảo cổ học gần đây chỉ ra rằng những người Austronesian ban đầu đã định cư trên các hòn đảo hàng ngàn năm trước đây. Vào khoảng thế kỷ XIV, những người Fijia và Tonga chiếm lấy các hòn đảo thuộc Kiribati và do đó làm phức tạp hơn nguồn gốc sắc tộc tại đây; những người có nguồn gốc Polynesian đã phân hoá thành nhiều kiểu hành khác nhau. Kết hôn giữa những nhóm sắc tộc trong quá khứ đã dẫn đến sự đồng nhất trong trang phục và văn hoá của các cư dân.
Người bản địa Kiribati nói một ngôn ngữ châu Đại Dương được gọi là "tiếng Gilbert". Mặc dù tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức, nhưng nó không được sử dụng phổ biến bên ngoài thủ đô Tarawa. Nhiều khả năng là tiếng Anh được sử dụng trộn lẫn với tiếng Gilbert. Các thế hệ người I-Kiribati lớn tuổi có xu hướng sử dụng các phiên bản phức tạp của ngôn ngữ pha trộn này.
Kitô giáo là tôn giáo chính ở nước này, vốn đã được giới thiệu bởi các nhà truyền giáo vào thế kỷ XIX. Phần lớn dân số là theo Công giáo La Mã, mặc dù một phần không nhỏ là theo Hội chúng tự trị Tin lành. Nhiều giáo phái Tin lành khác, bao gồm Thuyết Phúc Âm cũng hiện diện ở Kiribati. Tôn giáo Bahá'í Faith cũng tồn tại ở Kiribati, cùng với Nhân chứng Jehovah và Giáo hội của Chúa Giêsu Kitô của các vị thánh ngày cuối (Giáo hội Mặc Môn), có khoảng 11.511 tín đồ vào cuối năm 2005.
Phát triển con người
Phần lớn người dân Kiribati sống trong các ngôi làng với dân số dao động trong khoảng từ 50 đến 3.000 trên các đảo xa. Nhà của họ chủ yếu làm bằng các vật liệu lấy từ cây dừa và dứa dại. Nạn hạn hán thường xuyên cản trở việc thiếp lập nền nông nghiệp quy mô lớn, do phần lớn cư dân chuyển sang mưu sinh nhờ vào biển cả. Phần lớn họ đánh cá nhờ các phương tiện thô sơ là thuyền chèo. Các đồn điền sản xuất cơm dừa đóng vai trò là nguồn công việc thứ hai. Trong những năm gần đây, một số lượng lớn cư dân đã chuyển đến sống trong các khu vực đô thị của thủ đôl Tarawa.
Y tế
Dân số Kiribati có kỳ vọng tuổi thọ là 60 năm (57 cho nam, và 63 cho nữ), tỉ lệ tử vong trẻ sơ sinh là 54 mỗi 1.000 ca sinh. Bệnh lao đang hiện diện tại Kiribati. Chi tiêu chính phủ dành cho y tế là 268 dollar Mỹ mỗi người vào năm 2006. Trog khoảng thời gian 1990-2007, số bác sĩ là 23 mỗi 100.000 người. Kể từ khi có sự giúp đỡ của các bác sĩ Cuba, tỉ lệ tử vong sơ sinh đã giảm đáng kể.
Giáo dục
Giáo dục tiểu học là bắt buộc và miễn phí trong vòng sáu năm đầu tiên, và hiện tại được kéo dài lên chín năm. Các trường nhà thờ đang dần dần được sáp nhập vào hệ thống trường tiểu học của chính phủ. Các bậc giáo dục cao hơn đang được mở rộng; các sinh viên có thể tìm kiếm sự đào tạo kỹ thuật, sư phạm hay hàng hải từ các quốc gia khác. Đa số quyết định đi đến Fiji, và thường phấn đấu để được hoàn tất đào tạo y khoa để được gửi đi học ở Cuba.
Giao thông
Bắt đầu từ tháng 1 năm 2009, Kiribati có hai hãng hàng không nội địa: Air Kiribati và Coral Sun Airways. Cả hai hãng đề đặt trụ sở tại Sân bay Quốc tế Bonriki ở Tarawa và chỉ thực hiện các chuyến bay đến các nơi dọc Quần đảo Gilbert.
Cả hai Quần đảo Phoenix và Line đều không có các chuyến bay chuyên chở nội địa. Hãng chuyên chở quốc gia Air Pacific của Fiji thực hiện các chuyến bay quốc tế đến Kiribati từ sân bay chính của Fiji là sân bay quốc tế Nadi. Hãng hành không quốc gia Our Airline của Nauru, cũng thực hiện các chuyến bay chuyển tiếp hằng tuần đến Kiribati từ sân bay quốc tế Nadi, cũng như sân bay quốc tế Nauru, nối Honiara, thủ đô Quần đảo Solomon, và xa hơn đến Brisbane, Australia.
Khiêu vũ
nhỏ|phải|200px|Một điệu nhảy chào mừng Sự độc đáo của khiêu vũ Kiribati khi so sánh với các thể loại khác trên các đảo Thái Bình Dương là nó nhấn mạnh lên cánh tay dang rộng của vũ công và sự di chuyển bất ngờ của đầu giống như cử động của chim muông. Chim Frigate trên lá cờ của Kiribati có liên quan đến kiểu khiêu vũ giống chim của Kiribati. Phần lớn các điệu múa là trong tư thế đứng hay ngồi với cử động giới hạn và chao đảo. Cười trong khi khiêu vũ được xem là thô tục trong ngôn ngữ khiêu vũ của Kiribati. Điều này là do nguồn gốc của điệu vũ không được chỉ là một hình thức giải trí mà là một hình thức kể chuyện và hiển thị một trong những vẻ đẹp, kỹ năng và độ bền của các vũ công.
Các khía cạnh khác
Edward Carlyon Eliot, Ủy viên Cư dân Quần đảo Gilbert & Ellice (hiện tại Kiribati & Tuvalu) trong thời kỳ thuộc địa, từ năm 1913 đến 1920 đã miêu tả thời kỳ này ở Kiribati trong cuốn sách "Broken Atoms" (tập hồi ký tự truyện) Pub. G. Bles, London, 1938.
Sir Arthur Grimble viết về khoảng thời gian làm việc của ông ở thuộc địa Anh ở Kiribati (sau là Quần đảo Gilbert) từ năm 1914 đến 1932 trong hai cuốn sách A Pattern of Islands (1952) và Return to the Islands (1957). Ông cũng nghiên cứu về văn hoá người Gilbert.
Tập hồi ký gần đây của J. Maarten Troost về kinh nghiệm trêne Đảo san hô Tarawa được ghi lại trong cuốn sách The Sex Lives of Cannibals (2004).
Liên kết ngoài
Thể loại:Cộng hòa Thịnh vượng chung Thể loại:Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh Thể loại:Quốc gia Micronesia Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh Thể loại:Đảo quốc Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Khởi đầu năm 1979 ở châu Đại Dương Thể loại:Nước kém phát triển Thể loại:Địa điểm trong Thế chiến thứ hai
Pleurothallis platypetala
Pleurothallis platypetala là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & R.Escobar miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Bệnh TGE
Bệnh TGE (Transmissible Gastroenteritis), còn gọi là bệnh viêm dạ dày ruột truyền nhiễm, là một bệnh truyền nhiễm Coronavirus gây ra trên lợn.
Đặc điểm dịch tễ
Khi xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng – mũi, virút nhân lên ở niêm mạc của ruột non lợn, sự nhân lên này làm phá hủy lớp nhung mao ruột, làm cho lợn bị rối loạn hấp thu cấp tính, tiêu chảy dữ dội, mất nhiều nước, chất điện giải và chết nhanh.
Bệnh sảy ra trên mọi lứa tuổi lợn, nhưng cảm thụ mạnh nhất và tử vong cao nhất là lợn con theo mẹ từ 1-2 tuần đầu.
Triệu chứng
Lợn con theo mẹ mắc bệnh lười bú, lạnh nên nằm tụm lại bên lợn mẹ, tiêu chảy kèm với ói mửa, phân rất lỏng, tanh, màu vàng có sữa không tiêu, khát nhiều nước, lợn gầy sút rất nhanh trong vài ngày. Lợn con mắc bệnh tỷ lệ tử vong rất cao, hầu hết lợn dưới 7 ngày tuổi sẽ chết sau 2-7 ngày; heo trên 3 tuần tuổi sẽ sống sót nhưng bị còi cọc.
Ở lợn sau cai sữa và lợn thịt, tỷ lệ bệnh và chết thấp, triệu chứng không rõ rệt, chỉ tiêu chảy, ăn ít, chậm lớn.
Lợn nái mắc bệnh có biểu hiện thường không rõ ràng, lợn nái cho sữa có thể sốt, ói mửa, mất sữa, gầy sút.
Khi mổ khám lợn bệnh, trong dạ dày chứa sữa không tiêu, có thể xuất huyết hoặc xung huyết niêm mạc dạ dày hầu hết là vùng hạ vị; viêm ruột, ruột non căng phồng, chứa nhiều chất lỏng màu vàng có nhiều bọt và sữa không tiêu đóng cục, thành ruột rất mỏng do bất dưỡng nhung mao ruột đặc biệt là không tràng và hồi tràng.
Cúp Algarve
Cúp Algarve (Algarve Cup) là một giải giao hữu bóng đá nữ quốc tế được tổ chức hàng năm bởi Liên đoàn bóng đá Bồ Đào Nha (FPF) tại vùng Algarve của Bồ Đào Nha kể từ năm 1994. Đây được coi là một trong những giải đấu uy tín và tồn tại lâu nhất của giới bóng đá nữ.
Bệnh TGE
Điều trị
Bệnh do virut gây ra nên chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc kiểm soát vệ sinh và chữa trị triệu chứng trên lợn sẽ giới hạn thiệt hại. Khi lợn mắc bệnh, cần tăng cường tác dụng của hệ miễn dịch không đặc hiệu để phòng và trị bệnh; tích cực cung cấp những loại nước có chất điện giải như AT110-ELECTROLYTES, cung cấp nước sinh lý mặn hay ngọt bằng đường phúc mạc; dùng kháng sinh để ngăn ngừa và giảm bệnh thứ phát.
Cúp Algarve
Hoa Kỳ là đội tuyển thành công nhất tại giải đấu với 10 chức vô địch kể từ năm 2000. Tiếp đến là Na Uy với 4 chức vô địch trong giai đoạn đầu của giải đấu. Thụy Điển và Đức cùng có 3 chức vô địch, còn Trung Quốc có 2 lần vô địch.
Giải được diễn ra đồng thời với Cúp Síp, một giải giao hữu bóng đá nữ quốc tế khác.
Bệnh TGE
Chú thích
Thể loại:Bệnh vật nuôi Thể loại:Bệnh truyền nhiễm
Cúp Algarve
Thể thức
nhỏ|[[Sân vận động Algarve là một trong các sân vận động được sử dụng tại giải đấu.]] Từ 2002 tới 2014 có 12 đội được mời tham dự giải, trong đó 8 đội hàng đầu tranh chức vô địch. Các đội được chia thành 3 bảng 4 đội — A, B và C. Bảng C được thêm vào từ năm 2002 để tạo cơ hội cho các đội trình độ thấp hơn cơ hội thi đấu ở trình độ cao. Các đội sẽ thi đấu vòng tròn một lượt với các đối thủ trong cùng bảng. Sau đó vòng phân hạng được diễn ra như sau:
Vào năm 2015, các đội bảng C được quyền thi đấu trận chung kết diễn ra giữa hai đội đầu bảng xuất sắc nhất. Nếu các đội bằng điểm, các vị trí sẽ được xác định dựa trên các tiêu chí theo thứ tự ưu tiên sau:
Các trận phân hạng diễn ra như sau:
Liên kết ngoài
A Thể loại:Khởi đầu năm 1994 Thể loại:Thể thao Albufeira Thể loại:Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Bồ Đào Nha Thể loại:Giải đấu giao hữu bóng đá nữ quốc tế Thể loại:Thể thao Algarve Thể loại:Sự kiện thể thao tháng 2
Pouteria orkor
Pouteria orkor là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được Vink mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pouteria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Phiale aschnae
Phiale aschnae là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Phiale. Phiale aschnae được Makhan miêu tả năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Phiale
Anidrytus cardisoma
Anidrytus cardisoma là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Strohecker miêu tả khoa học năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Anidrytus
Stichotomus
Stichotomus là một chi bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1863 bởi Candèze.
Các loài
Chi này có các loài:
Heteropelma hirsutum
Heteropelma hirsutum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Phyllia triangularia
Liên kết ngoài
Thể loại:Phyllia
Ricardo Job Estévão
Ricardo Job Estévão (sinh ngày 22 tháng 8 năm 1987 ở Moxico, Angola), hay Job, là một tiền vệ bóng đá người Angola, thi đấu cho Petro Atlético ở Girabola.
Plagiochila yoshinagana
Plagiochila yoshinagana là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Stephani mô tả khoa học đầu tiên.
Ricardo Job Estévão
Sự nghiệp
Job hiện tại thi đấu cho Petro Atlético in the capital Luanda kể từ năm 2008, he has previously thi đấu cho Atlético Sport Aviação.
Plagiochila yoshinagana
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Plagiochila Thể loại:Unresolved names
Ricardo Job Estévão
Sự nghiệp quốc tế
Job has 16 caps for the national team và has scored one goal as well. He was called in the squad for the Cúp bóng đá châu Phi 2010.
Dodonaea serratifolia
Dodonaea serratifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được McGill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Ricardo Job Estévão
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1984 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật thể thao từ Luanda Thể loại:Cầu thủ bóng đá Angola Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Angola Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2010 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Atlético Sport Aviação Thể loại:Cầu thủ bóng đá Atlético Petróleos de Luanda Thể loại:Cầu thủ bóng đá Girabola Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Phi 2011 Thể loại:Người Moxico Thể loại:Tiền vệ bóng đá
Dodonaea serratifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Dodonaea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1975
Vu Khiêm
nhỏ|phải|200px|Vu Khiêm nhỏ|200px|Miếu thờ Vu Khiêm ở [[Hàng Châu]] Vu Khiêm (tiếng Trung: 于謙, 1398-1457), tự: Đình Ích, hiệu: Tiết Am, thụy: Trung Túc, là một vị đại quan của nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc. Ông làm quan tới thiếu bảo nên còn gọi là Vu thiếu bảo. Ông nổi tiếng vì tinh thần cương quyết tử thủ bảo vệ đất nước, có công lãnh đạo quân dân thành Bắc Kinh phòng thủ chống lại cuộc xâm chiếm của Mông Cổ vào năm 1449.
Ông là 1 trong 41 vị công thần được thờ tại Đế vương miếu (历代帝王庙) được nhà Minh, nhà Thanh xây dựng, trong đó thờ những vị quan văn, võ tướng được đánh giá là tài năng và tận trung nhất qua các triều đại.
Tiểu sử
Tháng tám âm lịch năm Chính Thống thứ 14 (1449), đội quân do đích thân Minh Anh Tông chỉ huy bị quân Mông Cổ do Esen Tayisi (Dã Tiên) chỉ huy đánh bại tại trận Thổ Mộc. Quân Mông Cổ đã tiến đến cách kinh đô Bắc Kinh 80 km, nhưng Vu Khiêm, khi đó là Binh bộ thượng thư, đã nắm quyền chỉ huy quân đội đẩy lui được cuộc tấn công và đưa Thanh vương Chu Kỳ Ngọc (tức Minh Đại Tông) lên ngôi hoàng đế Trung Hoa.
Năm Cảnh Thái thứ nhất (1450), Dã Tiên thỉnh cầu nghị hòa, đồng ý trao trả Minh Anh Tông. Tháng tám âm lịch, Anh Tông hồi cung và bị an trí tại Nam cung, xưng là thượng hoàng. Thời gian này, tại khu vực Mân-Chiết có các cuộc nổi dậy của nông dân do Đặng Mậu Thất, Diệp Tông Lưu chỉ huy, tại Quảng Đông có khởi nghĩa của Hoàng Túc Dưỡng, tại Hồ Quảng (nay là Hồ Bắc, Hồ Nam), Quảng Tây, Quý Châu có các cuộc nổi dậy của các dân tộc thiểu số (Dao, Đồng, Miêu), tất cả đều bị Vu Khiêm trấn áp.
Năm Cảnh Thái thứ tám (1457), tướng quân Thạch Hanh cùng phó đô ngự sử Từ Hữu Trinh và hoạn quan Tào Cát Tường, nhân khi Cảnh Đế bệnh nặng, đã phát binh làm đảo chính, đưa Anh Tông quay lại ngai vàng, sử Trung Quốc gọi là Đoạt môn chi biến, bắt giam Vu Khiêm cùng đại học sĩ Vương Văn. Sau khi Minh Anh Tông phục vị, ông bị buộc tội phản nghịch và chịu án tử hình. Ông được đô đốc đồng tri Trần Quỳ thu di hài chôn cất. Hơn năm sau, cải táng đưa về chân núi Tam Đài Sơn, gần Tây Hồ, Hàng Châu. Con trai ông là Vu Miện bị sung vào quân đội, đày ra Long Môn, Sơn Tây. Vợ của ông là Từ thị bị đày ra Sơn Hải Quan. Đầu niên hiệu Thành Hóa (1464-1487), Vu Miện được xá tội đã kêu oan, đích thân Minh Hiến Tông thẩm lý nhưng tới tận năm Hoằng Trị thứ 2 (1489) thì Minh Hiếu Tông mới minh oan cho ông, truy tặng đặc tiến quang lộc đại phu, trụ quốc, thái phó, thụy Túc Mẫn. Đến niên hiệu Vạn Lịch, Minh Thần Tông cải thụy hiệu thành Trung Túc.
Tác phẩm
Tác phẩm có:
Ghi chú
Thể loại:Sinh năm 1398 Thể loại:Mất năm 1457 Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Minh Thể loại:Tiến sĩ nhà Minh
Aydınlı, Eşme
Aydınlı là một xã thuộc huyện Eşme, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 84 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak
Solidago delicatula
Solidago delicatula là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Small miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Solidago Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Bán đảo Valdés
Bán đảo Valdés (Península Valdés) là một bán đảo nằm ở bờ biển Patagonia, tiếp giáp với Đại Tây Dương thuộc Biedma, Chubut, Argentina. Với diện tích 3625 km2 (không bao gồm eo đất Carlos Ameghino nối với đất liền), đây là một khu bảo tồn thiên nhiên đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1999.
Địa lý
Khu vực dân cư lớn nhất nằm gần bán đảo là thị trấn Puerto Madryn còn trên bán đảo chỉ có duy nhất một khu định cư nhỏ có tên là Puerto Pirámides. Ngoài ra còn có một số khu vực đất phân mảnh là trang trại nuôi cừu.
Hầu hết bán đảo này là một khu vực cằn cỗi với một số hồ muối. Lớn nhất trong số đó là một hồ nước nằm ở độ cao âm 40 mét so với mực nước biển.
Động vật
Khu vực bờ biển của bán đảo Valdés là môi trường sống tự nhiên và có ý nghĩa bảo tồn cực kỳ quan trọng của một số loài động vật có vú biển gồm Sư tử biển Nam Mỹ, Hải tượng, Hải cẩu lông mao Nam Mỹ. Khu vực vịnh Nuevo và San José là nơi có thể bắt gặp Cá voi trơn phương nam. Đây là hai khu vực biển được bảo vệ nằm giữa bán đảo với Patagonia. Những con Cá voi sừng tấm đến đây vào giữa tháng 5 đến tháng 12 để giao phối và đẻ con bởi nước ở trong vịnh yên tĩnh và ấm hơn so với ngoài biển. Ngoài khơi và khu vực biển mở là nơi có mặt loài Cá voi sát thủ. Chúng đến đây để săn bắt những con Hải cẩu và Sư tử biển.
Khu vực trên bán đảo là nơi sinh sống của Đà điểu Nam Mỹ, Lạc đà Guanaco, Mara Patagonia. Bán đảo có sự đa dạng đáng kinh ngạc của các loài chim gồm 181 loài chim, trong đó có 66 loài chim di cư bao gồm cả loài Bồ câu Nam Cực.
Khí hậu
Bán đảo là nơi có khí hậu bán khô cằn. Đây là kiểu khí hậu đặc trưng của miền bắc Patagonia biến đổi nhờ sự tương tác của tuần hoàn khí quyển và đại dương liền kề. Bán đảo nằm giữa vành đai nhiệt đới áp cao (30oNam) và vùng áp suất thấp địa cực (nằm giữa 60o–70oNam), kết quả là những cơn gió chủ yếu tới từ hướng tây. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 10,6 C, dao động từ 8 C cho đến nhiệt độ cao nhất vào mùa hè là 18 C. Mùa đông, nhiệt độ dao động từ 0 to 15 C với hiện tượng sương giá phổ biến, trung bình từ 12-20 ngày trong một mùa. Nhiệt độ mùa hè dao động từ 15 to 35 C.
Liên kết ngoài
Valdés Valdés Valdés Valdés
Phaeophlebosia trifurcata
Phaeophlebosia trifurcata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phaeophlebosia
Haworthia angustifolia
Haworthia angustifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Haw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Liên kết ngoài
Thể loại:Haworthia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1825 Thể loại:Thực vật Nam Phi
14313 Dodaira
14313 Dodaira (1976 UZ7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1976 bởi H. Kosai và K. Hurukawa ở Trạm Kiso thuộc Đài thiên văn Tokyo.
Tênd after the Dodaira station. It was dedicated in 1962 with a 0.91-m reflector và 0.50-m Schmidt telescope as a branch station of the Tokyo Astronomical Observatory in Saitama prefecture, và its operation was terminated in Mar. 2000. It was located where the borders of Tokigawa, Ogawamachi và Higashichichibu meet.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Hiroki Kosai Thể loại:Được phát hiện bởi Kiichiro Hurukawa Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1976
Xã Blue, Quận Jackson, Missouri
Xã Blue (Blue Township) là một xã thuộc quận Jackson, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 160.322 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Missouri Thể loại:Quận Jackson, Missouri
Viéthorey
Viéthorey là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Doubs
Dương Công Trừng
Dương Công Trừng (?-1783) là tướng của chúa Nguyễn Phúc Ánh trong lịch sử Việt Nam. Do thường lập được công, lại có tính kiêu dũng, nên ông còn được người đời gọi là Hổ tướng họ Dương.
Sự nghiệp
Dương Công Trừng là người Long Xuyên (nay là Cà Mau) thuộc trấn Hà Tiên.
Tháng 7 năm Đinh Dậu (1771), quân Tây Sơn kéo đến đánh Ba Vát (nay thuộc Bến Tre), đánh Hương Đôi , ông cùng với chưởng cơ Tống Phước Hòa đều chống ngăn được.
Thế nhưng trước sức mạnh của quân Tây Sơn, tháng 9 năm đó, quân Nguyễn đại bại ở Long Xuyên, Định Vương bị bắt sống rồi bị giết chết, Dương Công Trừng bèn chạy theo phò Nguyễn Phúc Ánh, là cháu của Định vương.
Năm Mậu Tuất (1778), Nguyễn Phúc Ánh mới 17 tuổi được các tướng tôn làm Đại nguyên súy Nhiếp quốc chính. Sau đó, vị chúa trẻ này cử ông giữ chức cai cơ.
Hay được, Dương Công Trừng (lúc ấy đang giữ trọng trách ở bộ chỉ huy thủy quân Gia Định), liền cùng với các tướng lĩnh khác bố trí sẵn hơn 400 chiến thuyền để kình chống lại. Tuy nhiên, với tài dùng binh của hai thủ lĩnh nhà Tây Sơn, sau một thủy ác liệt ở sông Ngã Bảy, lực lượng thủy quân của chúa Nguyễn đã bị đánh tan, khiến các tướng sĩ (trong đó có Dương Công Trừng) bỏ chạy tán loạn, còn chúa Nguyễn thì chạy về Ba Giồng (nay thuộc Tiền Giang) rồi lánh ra đảo Phú Quốc.
Nhưng khi Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ vùa rút đại quân về Quy Nhơn, để tướng Đỗ Nhàn Trập ở lại giữ Gia Định, thì lập tức tình hình ở đây biến đổi nhanh chóng. Tại Long Hồ, sau khi tướng Hồ Văn Lân chiếm lại được vùng đất này, liền hội quân với Dương Công Trừng, Nguyễn Văn Úy cùng tiến đánh quân Tây Sơn, đuổi tướng Đỗ Nhàn Trập cùng quan quân chạy về Quy Nhơn.
Tháng 2 năm Quý Mão (1783), Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ lại cất binh từ Quy Nhơn tiến vào Gia Định. Cuộc ác chiến đầu tiên xảy ra tại cửa Cần Giờ. Sau khi phá tan phòng tuyến kiên cố của chúa Nguyễn, Nguyễn Huệ liền chia quân làm hai đạo: Đạo thứ nhất tiến đánh đồn Vàm Cỏ (Thảo Câu) do tư khấu Nguyễn Văn Kim chỉ huy. Đạo thứ hai tiến đánh đồn Cá Trê (Ngư Giác) do tướng Lê Văn Kế chỉ huy. Đối lại, Dương Công Trừng và Tôn Thất Mân (tên thật Nguyễn Phước Mân) đã chuẩn bị sẵn một trận hỏa công. Nhưng vì tướng chỉ huy làm theo lời dặn của Nguyễn Huệ là phải đợi cho đến khi thủy triều đang lên và gió thuận chiều mới đánh, vì thế khi xung trận các bè lửa thay vì thiêu cháy các chiến thuyền Tây Sơn, lại trôi ngược và thêu rụi tất cả đoàn thuyền binh của chúa Nguyễn. .
Sau đó, theo sách Hoàng Việt hưng long chí thì:
Bị bắt giam, Dương Công Trừng giả bộ trá hàng để được tha, nhưng không lâu sau nhân khi quân canh sơ hở, ông cùng cai cơ Nguyễn Văn Nhơn đoạt lấy ba chiến thuyền chèo ra biển. Ra đến ngoài khơi thì ông gặp đội thuyền của quân Nguyễn do Lê Thượng và Nguyễn Tân chỉ huy. Sau khi bàn bạc, các ông dốc hết lực lượng đến đánh úp và chiếm được đồn quân Tây Sơn ở Long Xuyên.
Được tin vui, nhưng chúa Nguyễn biết không thể giữ được, liền sai Phan Văn Nhơn đến bảo Dương Công Trừng hãy rút hết binh thuyền ra hải đảo, nhưng lệnh chưa tới nơi thì thái bảo nhà Tây Sơn là Phạm Văn Tham đã dẫn quân từ Sài Gòn đến đánh. Hai viên chỉ huy quân Nguyễn là Lê Thượng và Nguyễn Thái đều tử trận, còn điều khiển Dương Công Trừng lại bị quân Tây Sơn bắt sống.
Thái bảo Tham kết tội Dương Công Trừng là phản tặc, ông cãi lại là chỉ trá hàng, rồi còn lớn tiếng thóa mạ Nguyễn Nhạc và các tướng lĩnh Tây Sơn khác. Việc tâu lên, Nguyễn Nhạc cho lệnh chém chết. Đó là năm Quý Mão (1783).
Thông tin thêm
Trước đây, ở khu vực Chợ Lớn có con đường mang tên Dương Công Trừng, nhưng sau năm 1975 ngành chức năng đã cho thay bằng một cái tên khác. Nay là đường Nguyễn Thị Nhỏ, thuộc địa bàn Quận 5, Quận 6, Quận 11 và quận Tân Bình.
Cầu Phú An (còn gọi là cầu Dầu, dài 45m, rộng 3,3m) nằm trên đường Ngô Tất Tố, bắc qua rạch Văn Thánh, thuộc quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước năm 1975, cầu này có tên là Dương Công Trừng.
Sách tham khảo
Thể loại:Người Cà Mau Thể loại:Võ tướng chúa Nguyễn
Nón núi lửa
nhỏ| [[Núi lửa Mayon ở Philippines có nón núi lửa đối xứng. ]] Nón núi lửa (chữ Anh: Volcanic cone) là gò núi do vật chất phun ra của núi lửa tích tụ và chất đống ở chung quang miệng phun ra mà hình thành. Bởi vì tính chất của vật chất phun ra, nhiều hay ít không giống nhau và sự khác biệt của phương thức phun bắn ra, nón núi lửa có sẵn nhiều loại hình thái và cấu tạo. Lấy vật chất tổ hợp thành mà phân chia: nón bã núi lửa do có vật mạt vụn núi lửa tạo thành; nón dung nham hoặc gọi là gò dung nham do dung nham tạo thành; nón hỗn hợp do hỗn hợp của vật mạt vụn và dung nham tạo thành. Lấy hình thái mà phân chia thì có các nón núi lửa như hình khiên, hình dạng vòm cao và hình dạng chuông. Nón núi lửa hình dạng nón tròn được biết là hình thù nón núi lửa tiêu chuẩn. Nón núi lửa có thể vì nguyên do núi lửa bạo phát mãnh liệt và nhận được phong hoá bóc mòn mà huỷ hoại một mạch đến dần dần mất hẳn.
Đèn hơi natri
nhỏ|230x230px|Đèn hơi natri, thường thấy trên các đèn cao áp chiếu sáng đường phố Đèn hơi natri là đèn cao áp dùng hơi natri ở trạng thái ion hóa để tạo ra ánh sáng. Có hai loại đèn: đèn áp suất thấp, và đèn áp suất cao. Đèn áp suất thấp có hiệu suất cao nhưng do chỉ có thể tạo ra ánh sáng vàng nên chỉ được sử dụng để chiếu sáng công cộng như đèn cao áp. Đèn hơi áp suất cao có phổ ánh sáng rộng hơn đèn hơi áp suất thấp nhưng vẫn ít hơn các loại đèn khác. Đèn hơi áp suất thấp chỉ cho ánh sáng đơn sắc vàng nên làm giảm khả năng phân biệt màu sắc vào buổi tối.
Nón núi lửa
Giới thiệu giản lược
Nón núi lửa là một chủng loại của địa mạo dung nham.
Đèn hơi natri
Hiệu ứng đặc biệt cho phim
nhỏ|Mô-đun đèn 35 W LPS/SOX nhỏ|Mô-đun đèn 35 W LPS/SOX khi hoạt động nhỏ|Phổ sáng của đèn natri áp suất thấp. 90% năng lượng để phát ra ánh sáng vàng. Đèn natri áp suất thấp (LPS) có ống đèn làm bằng thủy tinh borosilicate bên trong có chứa natri rắn, một lượng nhỏ hỗn hợp khí neon và agon để khởi động quá trình phóng điện. Ống đèn có thể ở dạng ống dài (đen SLI) hoặc hình chữ U. Khi đèn mới được bật đèn phát ra ánh sáng mờ màu đỏ/hồng do quá trình làm nóng natri; sau một vài phút natri hóa hơi thì đèn mới hoạt động và phát ra ánh sáng màu vàng. Đèn hầu như chỉ phát ra ánh sáng đơn sắc màu vàng có bước sóng khoảng 589.3 nm do vậy rất khó để phân biệt màu sắc của vật thể được chiếu sáng.
Ống đèn LPS được bao bởi một lớp chân không, nhằm mục đích cách nhiệt từ đó làm tăng hiệu suất đèn. Đèn LPS đời cũ có lớp chân không có thể tháo ra được (đèn SO). Đèn có lớp chân không cố định (SOI) được phát triển nhằm tăng hiệu quả cách nhiệt. Cải tiến sau này người ta phủ thêm một lớp phản xạ hồng ngoại làm bằng oxide thiếc-indi (SOX).