cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gia Lộc (thị trấn)
Lịch sử
Ngày 24 tháng 2 năm 1979, huyện Gia Lộc sáp nhập với huyện Tứ Kỳ thành huyện Tứ Lộc. Huyện lỵ huyện Tứ Lộc đặt tại xã Nghĩa Hưng, vốn là huyện lỵ huyện Gia Lộc cũ.
Ngày 28 tháng 6 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 56-CP về việc thành lập thị trấn Gia Lộc, thị trấn huyện lỵ huyện Tứ Lộc trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Nghĩa Hưng và thôn Phương Điếm thuộc xã Phương Hưng.
Ngày 27 tháng 1 năm 1996, huyện Tứ Lộc được chia lại thành hai huyện Gia Lộc và Tứ Kỳ, thị trấn Gia Lộc trở thành huyện lỵ huyện Gia Lộc.
Đến năm 2018, thị trấn Gia Lộc có diện tích 5,48 km², dân số là 15.291 người, mật độ dân số đạt 2.790 người/km². Xã Phương Hưng có diện tích 2,19 km², dân số là 3.016 người, mật độ dân số đạt 1.377 người/km².
Xem thêm
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam
Valenciennes FC
Câu lạc bộ bóng đá Valenciennes (thường được gọi là Valenciennes hoặc USVA) là một câu lạc bộ bóng đá Pháp có trụ sở tại Valenciennes. Câu lạc bộ được thành lập vào năm 1913. Valenciennes thi đấu các trận đấu trên sân nhà của mình tại Stade du Hainaut được xây dựng gần đây nằm trong thành phố.
Valenciennes được thành lập dưới tên Union Sportive de Valenciennes Anzin (USVA). Câu lạc bộ đã dành hơn 80 năm chơi dưới tên đó trước khi chuyển sang tên hiện tại. Valenciennes đã dành một khoảng thời gian bằng nhau khi chơi ở Ligue 1 và Ligue 2 - đã chơi 40 mùa ở giải hạng nhất và 36 mùa ở giải hạng hai. Câu lạc bộ chưa bao giờ giành được chiến thắng giải hạng nhất, nhưng đã vô địch Ligue 2 trong hai lần. Valenciennes cũng đã chiến thắng tại Championnat National và Championnat de France năm 2005 và 1998. Năm 1951, câu lạc bộ xuất hiện lần đầu tiên và duy nhất trong trận chung kết Coupe de France.
Lịch sử
Trong mùa khai mạc của Division 2, Valenciennes kết thúc ở vị trí thứ 7 trong nhóm. Trong mùa giải tiếp theo, bảng đấu đã được chuyển đổi thành một bảng duy nhất và kết quả là Valenciennes ở vị trí thứ 2 giành được suất thăng hạng lên Division 1. Trong giai đoạn này, câu lạc bộ đáng chú ý được dẫn dắt bởi các cầu thủ nước ngoài như người Anh Peter O'Dowd và George Gibson và những tiền đạo gốc Đức Édouard Waggi và Ignace Kowalczyk. Trong mùa giải đầu tiên của câu lạc bộ ở Division 1, Valenciennes đã hoàn thành vị trí thứ 15 rơi trở lại Division 2. Câu lạc bộ đã hoàn thành ngang nhau về số điểm với Red Star Olympique, nhưng do có ít chiến thắng hơn và hiệu số bàn thắng ít hơn, Valenciennes đã xuống hạng. Sau khi bị xuống hạng, câu lạc bộ đã mang đến một vị chủ tịch mới - Turbot. Ngay sau khi đến, Turbot đã cho ra mắt một số cầu thủ quốc tế của câu lạc bộ và mang theo những người như Ernest Libérati để thay thế họ. Quá trình chuyển đổi là một thành công với việc câu lạc bộ kiếm được suất thăng hạng trở lại Division 1 vào năm 1937. Tuy nhiên, Valenciennes trở lại trong Division 1 tương đương với lần đầu tiên. Câu lạc bộ kết thúc ở vị trí cuối cùng trong mùa giải 1937-38 và xuống hạng 2. Do Chiến tranh thế giới thứ hai, Valenciennes trở lại trạng thái nghiệp dư và trải qua ba trong sáu mùa giải chơi bóng đá nghiệp dư thời chiến.
Sau chiến tranh, Valenciennes trở lại thi đấu chuyên nghiệp một lần nữa và trở lại trong Division 2. Câu lạc bộ đã dành một thập kỷ ở Division 2 trước khi được thăng hạng Division 1 trước mùa giải 1956. Dưới thời huấn luyện viên Charles Demeillez, năm 1951, Valenciennes lọt vào trận chung kết Coupe de France. Trong trận chung kết, câu lạc bộ phải đối mặt với Strasbourg và bị hạ bệ 3-0 tại Stade Olympique Yves-du-Manoir ở Colombes. Trong câu lạc bộ trở lại Division 1, Valenciennes kết thúc ở nửa sau của bảng trong ba mùa liên tiếp. Vào năm 1959, Valenciennes lọt vào trận chung kết của Coupe Drago, nhưng bị Lens đánh bại 3-2 trong hiệp phụ của trận đấu tại sân vận động Parc des Princes. Trong mùa giải 1959-60, Valenciennes có thành tích kết thúc tốt nhất ở giải hạng 1 sau khi đứng thứ 8 trên BXH. Tuy nhiên, huấn luyện viên Robert Domergue đã không thể giữ được sự nhất quán khi Valenciennes kết thúc thứ 19 trong mùa giải tiếp theo. Valenciennes, hiện đang được dẫn dắt bởi các cầu thủ trẻ Bolec Kocik và Serge Masnaghetti, đã thăng hạng trở lại Division 1 sau một mùa giải và trải qua chín năm chơi ở Division 1. Trong thời gian hoạt động, Domergue đã dẫn dắt câu lạc bộ đạt thành tích cao nhất từ trước đến nay trong giải hạng nhất khi câu lạc bộ kết thúc thứ 3 trong các mùa giải trở lại vào năm 1965 và 1966. Sau mùa giải 1966, Domergue rời câu lạc bộ và anh được thay thế bởi Gaby Robert. Cả Robert và người kế nhiệm Louis Provelli đều không thể phù hợp với sự nhất quán của Domergue và ông trở lại câu lạc bộ vào năm 1970. Trong mùa giải đầu tiên của câu lạc bộ, Domergue đã dẫn dắt câu lạc bộ xuống hạng năm 1971, đưa câu lạc bộ trở lại Division 1 vào năm 1972, và huấn luyện câu lạc bộ để xuống hạng một lần nữa vào năm 1973. Anh ra đi sau mùa giải và được thay thế bởi Jean-Pierre Destrumelle.
Copa Colsanitas 2021 - Đôi
Zoe Hives và Astra Sharma là đương kim vô địch, nhưng Hives chọn không tham dự. Sharma đánh cặp với Aliona Bolsova, nhưng thua ở vòng bán kết trước Elixane Lechemia và Ingrid Neel.
Valenciennes FC
Lịch sử
Sau khi trải qua những năm đầu thập niên 1970 lơ lửng giữa Division 1 và Division 2, Destrumelle đã dẫn dắt câu lạc bộ trở lại Division 1 cho mùa giải 1975-76. Huấn luyện viên có phần lớn tài năng trong câu lạc bộ, nổi bật nhất là Bruno Metsu, Bruno Zaremba, Dominique Dropsy, và Didier Six và giữ câu lạc bộ trụ hạng trong Division 1 cho toàn bộ mùa giải, tuy nhiên, sau khi kết thúc ở vị trí thứ 18 năm 1979, Dustremelle đã bị sa thải và được thay thế bằng sự kết hợp của Erwin Wilczek và Bolek Tomowski. Dưới bộ đôi này, Valenciennes tồn tại ở Division 1 cho đến mùa giải 1983. Câu lạc bộ, sau đó, đã dành thập kỷ tiếp theo để chơi ở Division 2 dưới năm huấn luyện viên khác nhau, khiến những người ủng hộ dần dần trở nên tách rời với câu lạc bộ. phải|nhỏ|210x210px| Valenciennes FC gặp [[Borussia Dortmund năm 2011 ]] Từ năm 1988-1991, Valenciennes đã cải thiện đáng kể dưới thời huấn luyện viên Georges Peyroche. Peyroche rời câu lạc bộ vào năm 1991 và Francis Smerecki được chỉ định làm người thay thế. Trong mùa giải đầu tiên của Smerecki, ông đã dẫn dắt câu lạc bộ trở lại Division 1. Trong mùa giải đầu tiên của câu lạc bộ trở lại, Valenciennes đã dính vào một vụ bê bối hối lộ làm mất hiệu quả câu lạc bộ trong thập kỷ tiếp theo. Các vụ bê bối, trong đó liên quan đến Marseille tiền vệ Jean-Jacques Eydelie và tổng giám đốc của câu lạc bộ dưới quyền Chủ tịch câu lạc bộ Bernard Tapie hối lộ cầu thủ Valenciennes Christophe Robert, Jacques Glassmann, và Jorge Burruchaga, đã trở thành tiêu đề tin tức chủ yếu là do Marseille là câu lạc bộ nổi tiếng nhất trong Quốc gia. Người ta đã khẳng định rằng tiền hối lộ được thực hiện để các cầu thủ Valenciennes "dễ dàng" với các cầu thủ của Marseille với câu lạc bộ sau đó phải chơi trong trận Chung kết UEFA Champions League năm 1993 với câu lạc bộ Milan của Ý chỉ vài ngày sau đó. Marseille đánh bại Valenciennes 1-0 và tiếp tục đánh bại Milan để trở thành câu lạc bộ đầu tiên của Pháp giành chiến thắng trong giải đấu cấp châu Âu. Sau khi âm mưu bị phát hiện, Robert thừa nhận đã nhận hối lộ, Burruchaga thừa nhận ban đầu đồng ý với nó, nhưng sau đó đã đổi ý, trong khi Glassmann nói rằng ông không bao giờ đồng ý với thỏa thuận này. Các báo cáo sau đó về vụ bê bối đã hoàn toàn làm mờ hình ảnh của Valenciennes và một số cầu thủ rời câu lạc bộ trong bối cảnh bối rối và suy đoán rằng họ cũng tham gia vào âm mưu này. Với câu lạc bộ hiện đang chơi ở Ligue 2, Valenciennes đã không thể đối phó với thiệt hại thấm nhuần do vụ bê bối và kết thúc vị trí cuối cùng trong giải đấu, do đó rơi xuống giải hạng ba lần đầu tiên trong những năm tồn tại của câu lạc bộ. Hai mùa sau, câu lạc bộ đã xuống hạng thứ tư do vấn đề tài chính. Trước mùa giải 1996-97, câu lạc bộ rơi vào tình trạng nghiệp dư sau khi nộp đơn xin phá sản.
Copa Colsanitas 2021 - Đôi
Lechemia và Neel là nhà vô địch, đánh bại Mihaela Buzărnescu và Anna-Lena Friedsam trong trận chung kết, 6–3, 6–4. Đây là danh hiệu đôi WTA Tour đầu tiên của Lechemia và Neel.
Valenciennes FC
Lịch sử
Vào ngày 1 tháng 4 năm 1996, câu lạc bộ được đổi tên thành Câu lạc bộ bóng đá Valenciennes và kết thúc ở vị trí thứ năm trong mùa giải khai mạc dưới tên mới. Trong mùa giải tiếp theo, bộ phận thứ tư được đổi tên thành Championnat de France amateur và Valenciennes trở thành nhà vô địch khai mạc của giải đấu. Trong bảy mùa giải tiếp theo, Valenciennes đã chơi ở Championnat National, ngoại trừ một mùa trở lại trong CFA. Trong mùa giải 2004-05, câu lạc bộ đã giành chiến thắng tại National và trở lại giải hạng hai, bây giờ được gọi là Ligue 2. Đáng ngạc nhiên, sau một mùa giải, Valenciennes được thăng hạng trở lại giải đấu cao nhất, bây giờ được gọi là Ligue 1, dưới sự lãnh đạo của Antoine Kombouaré. Sau tám năm ở Ligue 1, câu lạc bộ đã xuống hạng hai vào năm 2014. Vì sự xuống hạng này, VAFC đã gặp phải vấn đề tài chính và chứng kiến sự trở lại với công việc kinh doanh của cựu bộ trưởng Jean-Louis Borloo. Ông đã cứu câu lạc bộ tránh khỏi giáng hạng xuống giải hạng tư.
Copa Colsanitas 2021 - Đôi
Hạt giống
• # Arantxa Rus / Tamara Zidanšek (Tứ kết)
Valenciennes FC
Cầu thủ đáng chú ý
Dưới đây là những cựu cầu thủ đáng chú ý đã từng đại diện cho Valenciennes trong giải quốc nội và thi đấu quốc tế kể từ khi câu lạc bộ thành lập năm 1913.
Copa Colsanitas 2021 - Đôi
Hạt giống
• # 🇦🇺 Arina Rodionova / Rosalie van der Hoek (Bán kết)
Valenciennes FC
Cầu thủ đáng chú ý
Về danh sách đầy đủ cầu thủ bóng đá Valenciennes, xem Thể loại:Cầu thủ bóng đá Valenciennes FC.
Copa Colsanitas 2021 - Đôi
Hạt giống
• # 🇷🇴 Mihaela Buzărnescu / 🇩🇪 Anna-Lena Friedsam (Chung kết)
Valenciennes FC
Liên kết ngoài
Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Pháp
Copa Colsanitas 2021 - Đôi
Hạt giống
• # 🇬🇧 Naomi Broady / 🇨🇳 Zheng Saisai (Vòng 1)
Liên kết ngoài
Copa Colsanitas - Đôi Đôi 2021
Nguyễn Văn Hùng (vận động viên)
Nguyễn Văn Hùng (sinh ngày 5 tháng 5 năm 1980) là một cựu võ sĩ Taekwondo và hiện là vận động viên bóng rổ Việt Nam, quê Thanh Sơn, Nghi Sơn, Thanh Hóa. Anh từng 5 lần liên tiếp giành chức vô địch SEA Games, Huy chương bạc ASIAD Busan 2002. Vì những thành tích của mình anh đã được nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2006.
Ngoại hình
Cao 195 cm.
Thi đấu Taekwondo
Anh đại diện Việt Nam tham dự Thế vận hội Mùa hè 2008 Bắc Kinh ở môn Taekwondo hạng cân trên 80 kg. Tuy nhiên, anh đã thi đấu không thành công khi thua và bị loại ngay trong trận đấu đầu tiên.
Thi đấu bóng rổ
Sau khi giải nghệ thi đấu Taekwondo, anh có một thời gian làm huấn luyện viên Taekwondo. Năm 2015, anh tái xuất ở môn bóng rổ và chơi cho đội bóng rổ Saigon Heat. Đến năm 2017, anh chuyển sang chơi cho đội bóng rổ Thăng Long Warriors thi đấu tại Giải bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam 2017.
Anh là một thành viên của Đội tuyển bóng rổ quốc gia Việt Nam thi đấu môn bóng rổ tại SEA Games 2017 tổ chức ở Malaysia. Kết thúc vòng đấu bảng, đội bóng rổ Việt Nam xếp thứ 3 tại Bảng B, sau các đội Indonesia và Singapore. Tại trận tranh vị trí thứ 5, đội bóng rổ Việt Nam thua Malaysia và kết thúc giải đấu ở vị trí thứ 6.
Chú thích
Thể loại:Huân chương Lao động Thể loại:Người Thanh Hóa Thể loại:Vận động viên Taekwondo Việt Nam Thể loại:Vận động viên Việt Nam tham gia Thế vận hội Thể loại:Cầu thủ bóng rổ Saigon Heat
Asura anila
Asura anila là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asura
Takasugi Shinsaku
Takasugi Shinsaku (高杉 晋作) là một samurai từ phiên Chōshū có đóng góp đáng kể cho công cuộc Minh Trị Duy tân. Ông từng sử dụng một số bí danh để che giấu các hoạt động lật đổ Mạc phủ Tokugawa.
Thuở hàn vi
thumb|Takasugi Shinsaku lúc đang tập luyện đấu kiếm mặc áo giáp Takasugi Shinsaku chào đời tại thị trấn dưới chân thành Hagi, thủ phủ của phiên Chōshū (nay là tỉnh Yamaguchi) là trưởng nam của Takasugi Kochuta, một samurai hạng trung trong phiên và mẹ là bà Michi (道). Ông còn có ba người em gái tên là Tomo (智), Sachi (幸) và Mei (明). Ông mắc bệnh đậu mùa khi mới 10 tuổi, nhưng may mắn thay đã khỏi bệnh.
Takasugi nhập học Shoka Sonjuku, trường tư thục nổi tiếng của Yoshida Shōin. Takasugi đã cống hiến hết mình cho việc hiện đại hóa quân đội của Chōshū, và trở thành học trò cưng của Yoshida. Năm 1858, ông vào học tại Shōheikō (một trường quân sự dưới quyền kiểm soát trực tiếp của Tướng quân tại Edo). Khi Shōin bị bắt trong Cuộc thanh trừng Ansei năm 1859, Takasugi đã đến thăm thầy mình trong tù. Shōin sau đó bị hành quyết vào ngày 21 tháng 11 năm 1859. Tháng 12 năm 1859, ông trở về nhà theo lệnh của phiên chủ.
Tháng 1 năm 1860, Takasugi kết hôn với Inoue Masa, con gái thứ hai của gia thần và quan phụng hành xứ Yamaguchi là Inoue Heiemon, một người bạn thân của cha mình. Masa được cho là phụ nữ xinh đẹp nhất xứ Suō và Nagato. Cuộc hôn nhân của họ là do cha mẹ Takasugi sắp đặt, với hy vọng ông sẽ nguôi ngoai về cái chết của thầy mình vào năm 1859 và ổn định cuộc sống gia đình với tân nương.
Kinh nghiệm nước ngoài
Takasugi, dù tuổi còn trẻ, lại là một nhân tố có ảnh hưởng đối với Chōshū khi là một trong những người ủng hộ cực đoan nhất chính sách bế quan tỏa cảng và tôn vương nhương di ở Nhật Bản. Takasugi còn bị Mạc phủ tình nghi có liên quan đến vụ tập kích công sứ quán Anh ở Edo vào ngày 31 tháng 1 năm 1863.
Bất chấp chính sách cô lập quốc gia của Nhật Bản vào thời Edo, năm 1862 Takasugi được lệnh của phiên bí mật đến Thượng Hải, Trung Quốc để điều tra tình hình và sức mạnh của các cường quốc phương Tây. Chuyến thăm của Takasugi trùng hợp với Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc, và ông đã bị sốc trước ảnh hưởng của chủ nghĩa đế quốc châu Âu ngay cả đối với thiên triều. Takasugi trở về nước thuyết phục phiên chủ rằng Nhật Bản phải tự củng cố để tránh bị các cường quốc phương Tây đô hộ, hoặc chịu số phận tương tự như nhà Thanh bên Trung Quốc. Điều này trùng hợp với phong trào Tôn vương Nhương di, đang phát triển, thu hút một số phần tử cực đoan trong tầng lớp võ sĩ và công khanh trong triều, và những ý tưởng của Takasugi sẵn sàng được ủng hộ ở Chōshū và các xứ khác của Nhật Bản.
Sự hình thành của Shotai và Kiheitai
thumb|Takasugi Shinsaku cho thành lập Chōshū [[Kiheitai, đội này đã chiến đấu chống lại Mạc phủ trong cuộc chinh phạt Chōshū lần thứ hai và Chiến tranh Boshin.]] Takasugi khởi nguồn cho ý tưởng cách mạng về lực lượng dân quân phụ trợ phi chính quy (shotai, chư đội). Dưới chế độ phong kiến, chỉ có tầng lớp samurai mới được phép sở hữu vũ khí. Takasugi xúc tiến việc chiêu mộ thường dân vào các đơn vị bán quân sự mới, có tính xã hội cao. Ở những đơn vị này, việc chiêu mộ hay thăng chức đều không phụ thuộc (ít nhất là trên lý thuyết), vào địa vị xã hội. Nông dân, thương gia, thợ mộc và thậm chí cả đô vật sumo và các tu sĩ Phật giáo đều được nhập ngũ, mặc dù samurai vẫn chiếm đa số trong hầu hết các Shotai. Takasugi thấy rõ rằng việc tận dụng sự giàu có về tài chính của các thương gia và nông dân trung lưu có thể làm tăng sức mạnh quân sự của phiên mà không làm suy yếu tài chính trong phiên. Vì các nhà lãnh đạo của Chōshū không thể - và chưa có ý định - thay đổi cấu trúc xã hội của phiên, việc sử dụng hạn chế nông dân và thường dân đã cho phép họ thành lập một kiểu quân đội mới mà không làm ảnh hưởng đến xã hội truyền thống.
Năm 1863, Takasugi tự mình thành lập một đơn vị Shotai đặc biệt dưới sự chỉ huy trực tiếp của ông gọi là Kiheitai (Kỳ binh đội),gồm 300 binh sĩ (khoảng một nửa trong số đó là samurai). Tuy nhiên, do truyền bá tư tưởng Tôn vương Nhương di, Takasugi đã bị chính quyền của phiên bắt giam, sau một cuộc đảo chính chống Chōshū ở Kyoto vào mùa hè năm 1863 đe dọa sẽ gây nguy hiểm cho vai trò lãnh đạo của Chōshū trong nền chính trị quốc gia.
Khủng hoảng nội bộ và rắc rối bên ngoài
thumb|Kunimatsu Mitani (trái), môn đệ của Takasugi Shinsaku (giữa), và [[Itō Hirobumi (phải)]] Tuy nhiên, Chōshū sớm không còn lựa chọn nào khác ngoài việc mời gọi Takasugi một lần nữa. Sau khi Chōshū nã pháo vào tàu chiến phương Tây ở eo biển Shimonoseki vào ngày 25 tháng 6 năm 1863, hạm đội hải quân Anh, Pháp, Hà Lan và Mỹ đã bắn phá Shimonoseki, cảng chính của phiên Chōshū vào mùa hè năm sau, nơi mà sau này được gọi là vụ Pháo kích Shimonoseki. Tiếp theo là cuộc đổ bộ của lính thủy đánh bộ Pháp. Trận giao tranh của họ với các đơn vị Chōshū cho thấy sự thua kém của quân đội Nhật Bản truyền thống trước quân đội phương Tây, và thuyết phục các nhà lãnh đạo trong phiên về sự cần thiết tuyệt đối của một cuộc cải tổ quân đội toàn diện. Chính quyền phiên Chōshū đã triệu tậpTakasugi không chỉ thực hiện cuộc cải cách này với tư cách là 'Trưởng quan Quân sự vụ', mà ông - chỉ mới 25 tuổi - còn được giao trách nhiệm đàm phán hòa bình với bốn cường quốc phương Tây.
Bị suy yếu bởi trận pháo kích của các cường quốc phương Tây, Chōshū không thể chống chọi với một cuộc thảo phạt do Mạc phủ tiến hành vào mùa thu năm 1864 để trả đũa cho những nỗ lực trước đó của Chōshū nhằm chiếm quyền kiểm soát Kyoto. Lúc đầu, phe bảo thủ ủng hộ hòa giải với Mạc phủ để gìn giữ lãnh địa, chiếm ưu thế trong nền chính trị Chōshū, và Takasugi và một số đồng hương của ông phải rời khỏi phiên trấn để tránh bị bắt giam. Takasugi, chỉ với khoảng một chục thân hữu, bao gồm các nhà lãnh đạo chính trị tương lai như Yamagata Aritomo, Itō Hirobumi và Inoue Kaoru, tập hợp tại Kokura ở Kyūshū và chuẩn bị tiến công phe bảo thủ ở Chōshū. Cuộc nội chiến Chōshū sau đó bắt đầu vào ngày 13 tháng 1 năm 1865.
Takasugi đóng một vai trò quan trọng trong cuộc nội chiến này và lực lượng dân quân Kiheitai của ông đã chứng tỏ ưu thế của mình so với đội quân samurai kiểu cũ. Nhờ hàng loạt cuộc tấn công chớp nhoáng và sự hỗ trợ của Katsura Kogorō, Takasugi đã giành được chiến thắng vào tháng 3 năm 1865. Ông trở thành một trong những trung gian chính về chính sách của phiên Chōshū và tiếp tục đóng vai trò là chuyên gia của phiên về khoa học quân sự phương Tây, cống hiến nỗ lực của mình cho việc nhập khẩu vũ khí và nuôi quân. Những cải cách này đã được chứng minh là thành công khi Chōshū chiến thắng trên bốn mặt trận trước cuộc chinh phạt Chōshū lần thứ hai của Mạc phủ vào năm 1866, với chính Kiheitai đã đảm bảo chiến thắng trên hai mặt trận. Những nỗ lực của Takasugi đã khiến một ‘tiểu quốc vũ trang’ quy mô nhỏ thoát khỏi Chōshū, mang lại cho nó sức mạnh quân sự không tương xứng với quy mô tương đối nhỏ. Nhờ chiến thắng trước quân Tokugawa, Mạc phủ bị mất uy tín về sức mạnh quân sự và các phiên trấn đối địch truyền thống đã quyết định kết đồng minh với Chōshū trong các trận chiến tiếp theo dẫn đến cuộc Minh Trị Duy tân và sự kết thúc của Mạc phủ Tokugawa.
Cái chết
thumb|Mộ của Takasugi Shinsaku Takasugi đã không sống đủ lâu để chứng kiến thành công này. Ông qua đời vì bệnh lao tại dinh thự của viên phán quan tên là Hayashi Sankuro ở Shimonoseki tháng 5 năm 1867, trong khi được chăm sóc bởi tình nhân cũ O-Uno và người vợ là Masa. Đội Kiheitai của ông được người bảo hộ là Yamagata Aritomo tiếp quản. Chỉ một năm sau, giấc mơ lật đổ Mạc phủ Tokugawa của Takasugi, vốn được thể hiện rõ ràng trong cách biểu đạt thay thế của ông là Tōgyō (Đi về phía Đông) - được hoàn tất qua cuộc Minh Trị Duy tân.
Kiheitai bị giải tán vào năm 1868, sự thành công của đơn vị hỗn hợp về mặt xã hội được trang bị vũ khí và chiến thuật phương Tây đã để lại ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, và đối với chế độ quân dịch bắt buộc sau này ở Nhật Bản.
Di sản
Takasugi Shinsaku, nhân vật trung tâm của thời kỳ đầu của Minh Trị Duy tân, nổi tiếng với tài năng quân sự cũng như kỹ năng làm chính trị gia. Tuy vậy, vì qua đời ở tuổi 28, Takasugi không thể trở thành một trong những nhà lãnh đạo nổi tiếng của Nhật Bản dưới thời Minh Trị. Tại quê hương của mình - thị trấn lâu đài Hagi, Yamaguchi ở phía tây nam Nhật Bản - ông vẫn được tưởng nhớ như một vị anh hùng thần bí và đầy nghị lực, người đã nỗ lực hết mình để mở ra con đường hiện đại hóa, phương Tây hóa và cải cách, không chỉ trong các vấn đề quân sự mà còn các vấn đề chính trị và xã hội.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1839 Thể loại:Mất năm 1867 Thể loại:Samurai Thể loại:Gia thần Mōri Thể loại:Người Yamaguchi Thể loại:Người phiên Chōshū Thể loại:Minh Trị Duy Tân Thể loại:Nhà cách mạng Nhật Bản Thể loại:Người Nhật được thần thánh hóa Thể loại:Tử vong do bệnh lao thế kỷ 19 Thể loại:Tử vong do bệnh lao ở Nhật Bản Thể loại:Mất thế kỷ 19 do bệnh lao
Mendes Pimentel
Mendes Pimentel là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 303,412 km², dân số năm 2007 là 6431 người, mật độ 18,3 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Bão Wilma
Bão Wilma là xoáy thuận nhiệt đới có cường độ mạnh nhất từng được ghi nhận ở lưu vực Đại Tây Dương và là xoáy thuận nhiệt đới có cường độ mạnh thứ hai được ghi nhận ở Tây Bán cầu, sau bão Patricia vào năm 2015. Một phần của mùa bão Đại Tây Dương năm 2005 đã phá kỷ lục, bao gồm ba trong số mười cơn bão Đại Tây Dương dữ dội nhất từ ​​trước đến nay về áp suất khí quyển (cùng với số 4 Rita và số 7 Katrina), Wilma là cơn bão thứ hai mươi hai, cơn bão thứ mười ba, cơn bão lớn thứ sáu, cơn bão thứ tư cấp 5 và có sức tàn phá nặng nề thứ hai mùa bão. Một áp thấp nhiệt đới hình thành trên vùng biển Caribe gần Jamaica vào ngày 15 tháng 10, đi theo hướng Tây và mạnh lên thành một cơn bão nhiệt đới hai ngày sau đó, đột ngột chuyển hướng về phía Nam và được đặt tên là Wilma. Wilma tiếp tục mạnh lên, và cuối cùng trở thành một cơn bão vào ngày 18 tháng 10. Ngay sau đó, cường độ bùng nổ xảy ra và chỉ trong 24 giờ, Wilma trở thành cơn bão cấp 5 với tốc độ gió 185 dặm/giờ (298 km/h).
Vùng Caribe
Vài ngày trong giai đoạn hình thành, bão Wilma đã gây mưa rất lớn ở Haiti. Cơn bão gây ra lũ lụ t và lở đất, giết chết 12 người. Tổng thiệt hại $500.000 (2005USD)
Bão Wilma đã giết chết 1 người ở Jamaica, gây ngập lụt vùng trũng thấp và lở đất gây tắc đường.
Mexico
Bão Wilma gây mưa xối xả ở bán đảo Yucatan. Gió giật ở Cancún là mạnh nhất từng được ghi nhận ở Mexico. Bão đã giết 8 người ở Mexico, trong đó 1 ở bán đảo Yucatan, 7 ở Quintana Roo. Wilma đã làm hư hại ít nhất 28.980 ngôi nhà ở Mexico, và phá hủy hoặc làm hư hại nghiêm trọng 110 khách sạn chỉ riêng ở Cancún. Trong thành phố, khoảng 300.000 người đã bị mất nhà cửa. Mực nước ở Cancún đạt đến tầng thứ ba của một số tòa nhà do sóng từ 5 đến 8 m (16 đến 26 ft), cùng với triều cường. Khoảng 300 người đến từ Vương quốc Anh đã phải sơ tán khi nơi trú ẩn của họ bị ngập ở Cancún, trong khi những người Mỹ bị chính phủ của họ bỏ lại. Bão cũng gây ra thiệt hại đáng kể ở Cozumel và Isla Mujeres. Khoảng 300.000 người bị mất điện trên khắp Mexico. Cơn bão cũng đã làm hư hại 473 trường học.
Ngập lụt làm hư hại các ngôi nhà ở các vùng trũng ở phía đông bang Yucatán. Đường cao tốc chính nối Cancún và Mérida, Yucatán không thể đi qua sau cơn bão do lũ lụt. Trên khắp Mexico, Wilma đã phá hủy 490 km 2 (190 dặm vuông) hoa màu, phần lớn là ở bang Yucatán. Trên khắp bán đảo Yucatán, cơn bão đã đánh sập khoảng 1000000 acre cây cối.
Florida
Ở Florida, bão Wilma di chuyển nhanh chóng khắp tiểu bang khiến lượng mưa chủ yếu chỉ là 76 đến 178 mm, một vài nơi ghi nhận lượng mưa dưới 50 mm. Lượng mưa đat đỉnh là 337 mm ở Trung tâm Vũ trụ Kenedy
Các bang khác
Diện mưa từ cơn bão Wilma đã mở rộng lên bờ biển phía đông của Hoa Kỳ từ Florida đến Virginia. Lượng mưa đạt tới 76mm ở Outer Banks, Bắc Carolina. Sức gió cực đại là 106km/giờ được ghi nhận ở Đài quan sát khí tượng Blue Hill ở Milton
Bahamas và Bermuda
Sau khi rời khỏi Florida, bão Wilma đi qua phía bắc của Tây Bắc Bahamas. Một chiếc phao ở ngoài khơi West End thuộc Grand Bahama đã ghi nhận sức gió duy trì là 152km/giờ và giật đến 183km/giờ
Ở Bermuda, bão Wilma tạo ra gió giật với vận tốc 81km/giờ.
Leucodon alpinus
Leucodon alpinus là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được H. Akiyama mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Xã Martinton, Quận Iroquois, Illinois
Xã Martinton (Martinton Township) là một xã thuộc quận Iroquois, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 943 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Iroquois, Illinois
Senna peralteana
Senna peralteana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Kunth) H.S.Irwin & Barneby miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Senna
Trochosa ruricoloides
Trochosa ruricoloides là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Trochosa. Trochosa ruricoloides được Ehrenfried Schenkel-Haas miêu tả năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Trochosa
Cotula vulgaris
Cotula vulgaris là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Levyns mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Bistuvalli, Jagalur
Bistuvalli là một làng thuộc tehsil Jagalur, huyện Davanagere, bang Karnataka, Ấn Độ.
Cotula vulgaris
Liên kết ngoài
Thể loại:Cotula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Bistuvalli, Jagalur
Tham khảo
Thể loại:Davanagere (huyện)
Ian Wilmut
Ian Wilmut (sinh 7 tháng 7 năm 1944) là nhà khoa học người Anh. Ông chính là người đứng đầu trong việc nhân bản vô tính con cừu Dolly nổi tiếng, giúp con người có thêm phương pháp để bảo vệ các gene quý.
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 1944 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Dòng hóa Thể loại:Nhà phát minh Anh Thể loại:Hội viên Hội Hoàng gia Thể loại:Nhà phát minh Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Người Warwickshire
Letis arpi
Letis arpi là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Letis
Hopea pachycarpa
Hopea pachycarpa là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Brunei, Indonesia, và Malaysia.
Tham khảo
P Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Nomada sicula
Nomada sicula là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1974.
Gia Lộc (phường)
Gia Lộc là một phường thuộc thị xã Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.
Địa lý
Phường Gia Lộc nằm gần trung tâm thị xã Trảng Bàng, có vị trí địa lý: Phường Gia Lộc có diện tích 27,25 km², dân số năm 2019 là 17.390 người, mật độ dân số đạt 638 người/km².
Hành chính
Phường Gia Lộc được chia thành 5 khu phố: Gia Lâm, Gia Tân, Lộc Khê, Lộc Trát, Tân Lộc.
Lịch sử
Năm 2019, xã Gia Lộc có diện tích 30,25 km², dân số là 20.354 người, mật độ dân số đạt 673 người/km².
Sau khi thành lập, phường Gia Lộc có diện tích 27,25 km², dân số là 17.390 người.
Pagliara
Pagliara là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Ý|Italia, có vị trí cách khoảng 180 km về phía đông của Palermo vào khoảng 25 km về phía tây nam của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.223 người và diện tích là 14,6 km².
Đô thị Pagliara có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Rocchenere and Locadi.
Pagliara giáp các đô thị: Furci Siculo, Mandanici, Roccalumera, Santa Lucia del Mela.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Messina Thể loại:Đô thị Thành phố trung tâm Messina
Jammu và Kashmir (bang)
Jammu and Kashmir (thường được rút ngắn thành 'J&K') là một bang miền Bắc Ấn Độ, với phần lớn lãnh thổ nằm trong dãy Himalaya. Bang này tiếp giáp với Himachal Pradesh và Punjab về phía nam. Jammu và Kashmir có biên giới quốc tế với Trung Quốc về phía bắc và đông, Đường Kiểm soát phân tách nó với các lãnh thổ Azad Kashmir và Gilgit-Baltistan do Pakistan kiểm soát về phía tây và tây bắc. Bang có quyền tự quản đặc biệt theo Điều 370 trong hiến pháp Ấn Độ.
Là một phần của hoàng quốc Jammu và Kashmir trước kia, đây hiện là một nơi tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan. Những huyện miền tây của hoàng quốc, gọi là Azad Kashmir và các lãnh thổ miền bắc tên Gilgit-Baltistan đã nằm dưới quyền kiểm soát của Pakistan từ năm 1947. Vùng Aksai Chin ở phía đông, giáp với Tây Tạng, đã do Trung Quốc kiểm soát từ năm 1962.
Stethoperma candezei
Stethoperma candezei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Jammu và Kashmir (bang)
Jammu và Kashmir bao gồm ba vùng: Jammu, thung lũng Kashmir và Ladakh. Srinagar là thủ phủ mùa hè, còn Jammu là thủ phủ mùa đông. Jammu và Kashmir là bang duy nhất của Ấn Độ mà tín đồ Hồi giáo chiếm đa số. Thung lũng Kashmir nổi tiếng bởi khung cảnh núi non xinh đẹp, trong khi những ngôn đền tại Jammu lại thu hút hàng chục nghìn người hành hương Ấn Độ giáo mỗi năm. Ladakh, còn có biệt danh "Tiểu Tây Tạng", nổi danh vì cảnh quang hoang sơ và văn hóa Phật giáo.
Stethoperma candezei
Tham khảo
Thể loại:Stethoperma
Jammu và Kashmir (bang)
Chú thích
Thể loại:Bang và lãnh thổ liên bang của Ấn Độ  Thể loại:Lịch sử Cộng hòa Ấn Độ Thể loại:Bắc Ấn Độ Thể loại:Lãnh thổ tranh chấp tại châu Á Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Pakistan Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Kashmir Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Urdu
5421 Ulanova
5421 Ulanova (1982 TD2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1982 bởi Karachkina, L. G. và Zhuravleva, L. V. ở Nauchnyj.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1982
Plutoni
Plutoni là một nguyên tố hóa học hiếm, có tính phóng xạ cao với ký hiệu hóa học Pu và số nguyên tử 94. Nó là một kim loại thuộc nhóm actini với bề ngoài màu trắng bạc và bị xỉn khi tiếp xúc với không khí, tạo thành một lớp phủ mờ khi bị oxy hóa. Nguyên tố này thông thường biểu hiện (exhibit) 6 dạng thù hình (allotrope) và bốn trạng thái oxy hóa. Nó phản ứng với cacbon, halogen, nitơ và silicon. Khi tiếp xúc với không khí ẩm, nó tạo thành các oxide và hydride làm thể tích các mẫu giãn nở lên đến 70%, hay nói cách khác là nó bong ra thành dạng bột có thể tự bốc cháy. Nó cũng là một chất độc phóng xạ mà tích tụ trong tủy xương. Những đặc tính này và các tính chất khác khiến cho việc xử lý plutoni trở nên nguy hiểm.
Gia Lương, Gia Lộc
Gia Lương là một xã thuộc huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.
Plutoni
Đồng vị quan trọng nhất của plutoni là plutoni-239, với chu kỳ bán rã 24.100 năm. Plutoni-239 là đồng vị có ích nhất trong các vũ khí hạt nhân. Plutoni-239 và plutoni-241 có khả năng phân hạch, có nghĩa là các nguyên tử của nó có thể tách ra bằng cách bắn phá bởi neutron nhiệt chuyển động chậm giải phóng năng lượng, tia gamma và nhiều neutron hơn. Các neutron này sau đó có thể duy trì phản ứng hạt nhân dây chuyền, được ứng dụng trong các vũ khí hạt nhân và lò phản ứng hạt nhân.
Plutoni-238 có chu kỳ bán rã 88 năm và phát ra các hạt anpha. Nó là một nguồn cung cấp nhiệt trong các máy phát điện hạt nhân, một loại động cơ cung cấp điện cho tàu không gian cỡ nhỏ. Plutoni-240 có tỷ lệ phân hạch tự phát cao, làm tăng thông lượng neutron của bất kỳ mẫu nào. Sự có mặt của plutoni-249 hạn chế khả năng sử dụng của các mẫu trong vũ khí hạt nhân hoặc nhiên liệu hạt nhân, và xác định cấp của nó. Các đồng vị của plutoni đắt và khó tách, vì thế các đồng vị riên biệt thường được sản xuất trong các lò phản ứng chuyên dụng.
Plutoni được một nhóm nghiên cứu đứng đầu là Glenn T. Seaborg và Edwin McMillan tổng hợp đầu tiên năm 1940 tại Đại học California, Berkeley bằng cách bắn phá urani-238 bởi hạt nhân deuteron. McMillan đặt tên nguyên tố mới theo tên Pluto (Sao Diêm Vương), và Seaborg đề nghị ký hiệu nó là Pu. Sau đó, một lượng nhỏ plutoni ở dạng vết cũng được phát hiện trong tự nhiên. Việc tạo ra plutoni được sử dụng với lượng lớn lần đầu tiên trong phần chính của dự án Manhattan suốt chiến tranh thế giới thứ 2, để tạo ra bom nguyên tử đầu tiên. Vụ thử hạt nhân đầu tiên, "Trinity" (tháng 7 năm 1945), và bom nguyên tử lần thứ 2 được sử dụng để phá hủy thành phố (Nagasaki, Nhật Bản tháng 8 năm 1945), "Fat Man", cả hai lõi đều dùng plutoni-239. Các nghiên cứu thí nghiệm ảnh hưởng của plutoni đối với con người đã được tiến hành mà không có sự đồng ý trước, và một số tai nạn (criticality accident), gây chết người đã xảy ra trong và sau chiến tranh. Chất thải plutoni từ các nhà máy điện hạt nhân và từ việc giải trừ vũ khí hạt nhân được tạo ra trong suốt thời kỳ chiến tranh lạnh là những mối nguy hiểm cho môi trường. Các nguồn khác của plutoni trong môi trường như bụi phóng xạ từ các vụ thử hạt nhân trên mặt đất (hiện nay đã bị cấm).
Tính chất vật lý
trái|nhỏ|Tỷ trọng của plutoni theo nhiệt độ
Plutoni có màu trắng bạc sáng ban đầu nhìn thì rất giống niken, nhưng nó bị oxy hóa rất nhanh trong không khí làm chuyển sang màu xám tối, mặc dù đôi khi cũng gặp màu lục xanh oliu và lục vàng. Ở nhiệt độ phòng, plutoni có dạng thu hình α (anpha). Hình dạng cấu trúc phổ biến nhất của nguyên tố này giòn và cứng giống như gang xám trừ khi nó ở dạng hợp kim với các kim loại khác làm cho nó mềm và dễ uốn/dát. Không giống với hầu hết kim loại khác, nó không dẫn nhiệt và dẫn điện tốt. Plutoni có điểm nóng chảy thấp (640 °C) và có điểm sôi cao bất thường (3,327 °C).
Phát xạ hạt alpha giải phóng hạt nhân heli năng lượng cao là cách phát xạ phổ biến của plutoni. 5 kg lõi của vũ khí hạt nhân đặc trưng chứa khoảng 12,5 × 1024 nguyên tử. Với chu kỳ bán rã 24.100 năm, khoảng 11,5 × 1012 trong số nguyên tử trên phân rã mỗi giây phát ra 5,157 MeV hạt anpha bằng với 9,68 W. Nhiệt sinh ra từ việc bắt giữ các hạt này làm chúng ta có cảm giác ấm khi chạm tay vào.
Điện trở suất của plutoni ở nhiệt độ phòng là rất cao so với mặt bằng chu của các kim loại, và giá trị này sẽ cao hơn ở nhiệt độ thấp hơn, đó là điều bất thường đối với một kim loại. Xu hướng này tiếp tục khi nhiệt độ giảm xuốn 100 K, dưới mức này điện trở suất giảm nhanh chóng đối với các nguyên chất (chưa bị oxy hóa). Sau đó điện trở suất bắt đầu tăng theo thời gian ở khoảng 20 K do sự phá hủy bức xạ, với tốc độ được quyết định bởi thành phần đồng vị của mẫu.
Do tự chiếu xạ, một mẫu plutoni sẽ mỏi diễn ra trong hầu hết cấu trúc tinh thể của nó, tức là sự sắp xếp có thứ tự của các nguyên tử của nó bị phá vở do phóng xạ theo thời gian. Tự chiếu xạ cũng có thể dẫn đến việc tôi làm chống lại một vài hiệu ứng mỏi khi nhiệt độ tăng trên 100 K.
Không giống hầu hết các kim loại khác, plutoni tăng tỷ trọng khoảng 2,5% khi nó nóng chảy, nhưng tỷ trọng của kim loại lỏng thì thể hiện sự suy giảm tuyến tính theo nhiệt độ. Gần điểm nóng chảy, plutoni lỏng cũng có độ nhớt và ứng suất mặt rất cao so với các kim loại khác.
Thù hình
nhỏ|Plutoni có 6 dạng thù hình: anpha (α), beta (β), gamma (γ), delta (δ), delta phẩy (δ'), & epsilon (ε) |alt=A graph showing change in atomic volume with increasing temperature upon sequential phase transitions between alpha, beta, gamma, delta, delta' and epsilon phases Plutoni bình thường có 6 dạng thù hình và một dạng thứ 7 (zeta, ζ) ở nhiệt độ trong dãi áp suất giới hạn. Các dạng thù hình khác nhau về hình dạng sắp xếp của nguyên tố có điểm rất giống nhau là nội năng nhưng có tỉ trọng và cấu trúc tinh thể thay đổi đáng kể. Điều này làm cho plutoni rất nhạy cảm với những thay đổi về nhiệt độ, áp suất hoặc và điều đó làm cho thể tích thay đổi đặc trưng sau khi chuyển pha từ dạng thù hình này sang sang khác. Tỷ trọng của các thù hình khác nhau thay đổi từ 16,00 g/cm³ đến 19,86 g/cm³.
Việc tồn tại các dạng thù hình này làm cho việc gia công plutoni trở nên rất khó, vì nó thay đổi trạng thái một cách dễ dàng. Ví dụ dạng α tồn tại ở nhiệt độ phòng trong plutoni chưa được gia công. Nó có đặc điểm gia công tương tự như gang nhưng biến đổi thành dạng β có tính dẻo và dễ uốn ở nhiệt độ cao hơn một chút. Các nguyên nhân dẫn đến sự phức tạp về các pha thì chưa được hiểu một cách toàn vẹn. Dạng α có cấu trúc tinh thể đơn tà có tính đối xứng thấp, có tính giòn, bền, nén được, và dẫn suất kém.
Plutoni ở dạng δ thường hình thành ở nhiệt độ từ 310 °C đến 452 °C, nhưng nó ổn định ở nhiệt độ phòng khi ở dạng hợp kim với một lượng nhỏ galli, nhôm, hay cesi, làm tăng khả năng làm việc và làm cho có thể hàn nó được. Dạng delta có các tính chất kim loại đặc trưng hơn, và tương đối bền và dễ uốn như nhôm. Trong vũ khí phân hạch, sóng sóc nổ được dùng để nén lõi plutoni cũng gây ra sự chuyển dạng từ pha delta thông thường sang pha anpha đặc hơn, có ý nghĩa ứng dụng để đạt đến mức siêu tới hạn. Pha ε là dạng thù hình rắn ở nhiệt độ cao nhất, thể hiện tính tự khuếch tán nguyên tử cao bất thường so với các nguyên tố khác.
Phân hạch hạt nhân
trái|150px|nhỏ|A ring of [[weapons-grade 99.96% pure electrorefined plutonium, enough for one bomb core. The ring weighs 5.3 kg, is ca. 11 cm in diameter and its shape helps with criticality safety.|alt=A rusty metal cylinder]]
Plutoni là một nguyên tố có các electron ngoài cùng thuộc lớp 5f đây là ranh giới chuyển tiếp giữa giới hạn mà các electron của nó có thể có liên kết hoặc không có liên kết với một nguyên tử riêng biệt; nó được xem là một trong số những nguyên tử phức tạp nhất. Đây là kim loại actini có tính phóng xạ, đặc biệt là đồng vị plutoni-239 là một trong 3 đồng vị phân hạch nguyên thủy (hai đồng vị còn lại là urani-233 và urani-235); plutoni-241 cũng có khả năng phân hạch cao. Xét về khả năng phân hạch, một đồng vị hạt nhân nguyên tử phải có khả năng tách đôi khi bị tác động bởi neutron chuyển động chậm, và giải phóng đủ lượng neutron cần thiết để duy trì phản ứng dây chuyền.
Plutoni-239 có hệ số sinh neutron (k) lớn hơn 1, do đó nếu kim loại có đủ khối lượng và yếu tố hình học thích hợp (như khối cầu nén), nó có thể đạt đến khối lượng tới hạn. Trong quá trình phân hạch, một phần năng lượng lên kết được giải phóng ở dạng nhiệt, điện từ và động năng mal; một kg plutoni-239 có thể tạo ra một vụ nổ tương đương với 20.000 tấn thuốc nổ TNT. Do tạo ra nguồn năng lượng khổng lồ nên plutoni-239 được ứng dụng làm vũ khí hạt nhân và được dùng trong lò phản ứng.
Việc có mặt đồng vị plutoni-240 trong mẫu sẽ làm giới hạn khả năng của bom hạt nhân, vì plutoni-240 có tốc độ phân hạch tự phát tương đối cao (~440 phân hạch một giây/1 gram sinh ra hơn 1.000 neutron/giây/gram ) nên sẽ làm tăng mức neutron ban đầu và làm tăng nguy cơ đạt đến trang thái siêu tới hạn cực nhanh mà chưa đạt đến trạng thái tối đa của một chuỗi phản ứng dây chuyền cần thiết. Plutoni được xác định đạt cấp vũ khí, cấp nhiên liệu hay cấp năng lượng lò phản ứng tùy thuộc vào phần trăm plutoni-240 có trong đó. Plutoni cấp vũ khí chứa ít hơn 7% plutoni-240, còn cấp nhiên liệu thì chứa từ 7% đến dưới 19%, và cấp năng lượng lò phản ứng thì chứa từ 19% plutoni-240 trở lên. Plutoni siêu cấp chứ đồng vị plutoni-240 ít hơn 4% thì được dùng trong các vũ khí đặt trên các tàu và tàu ngầm của hải quân Hoa Kỳ do nó có độ phóng xạ thấp hơn. Đồng vị plutoni-238 không thể phân hạch nhưng có thể trải qua quá trình phân hạch một cách dễ dàng bằng cách dùng neutron nhanh và nó phát ra hạt anpha.
Các đồng vị
Có 20 đồng vị phóng xạ của plutoni đã được nhận biết. Các đồng vị sống lâu nhất là plutoni-244 có chu kỳ bán rã 80,8 triệu năm, plutoni-242 là 373.300 năm, và plutoni-239 là 24.110 năm. Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 7.000 năm. Nguyên tố này cũng có 8 đồng phân hạt nhân, mặc dù không có đồng phân nào ổn định và tất cả có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 1 giây.
Các đồng vị của plutoni có số khối nằm trong khoảng từ 228 đến 247. Các cơ chế phân rã ban đầu của các đồng vị có số khối thấp hơn đồng vị bền nhất plutoni-244, là phân hạch tự phát, phát ra hạt anpha và hầu hết tạo thành các đồng vị urani (92 proton) và neptuni (93 proton). Cơ chế phân rã ban đầu đối với các đồng vị có số khối cao hơn đồng vị plutoni-244 là phát ra hạt beta và hầu hết tạo thành các đồng vị americi (95 proton). Plutoni-241 là đồng vị mẹ của chuỗi phân rã neptuni phân rã tạo ra americi-241 và hạt β hoặc electron.
Neutron từ sự phân hạch urani-235 được bắt giữ bởi hạt nhân urani-238 để tạo ra urani-239; qua một phân rã beta sẽ biến đổi một neutron thành proton để tạo ra Np-239 (chu kỳ bán rã 2,36 ngày) và qua một phân rã beta khác để tạo ra plutoni-239. Những người làm việc cho dự án Tube Alloys đã dự đoán trên lý thuyết phản ứng nào năm 1940.
Plutoni-238 được tổng hợp từ việc bắn phá urani-238 bằng các hạt nhân deuteron theo phản ứng sau:
Trong quá trình này, hạt nhân Deuteri đụng vào urani-238 sinh ra 2 neutron và neptuni-238, đến lượt nó neptuni-238 phân rã tự phát bằng cách phát ra các hạt beta âm để tạo thành plutoni-238.
Nhiệt phân rã và đặc điểm phân hạch
Các đồng vị plutoni trải qua phân rã phóng xạ sinh ra nhiệt phân rã. Các đồng vị khác nhau sinh ra những lượng nhiệt khác nhau theo khối lượng của chúng. Nhiệt phân rã thường được tính theo đơn vị watt/kilogram, hay milliwatt/gram.
Americi-241, sản phẩm phân rã của plutoni-241, có chu kỳ bán rã 430 năm, 1,2 phân hạch tự phát/1 gram/1 giây, và nhiệt phân rã là 114 watt/kg. Khi phân rã nó phát ra các tia gamma có khả năng đâm xuyên mạnh. Sự có mặt của nó trong plutoni, xác định theo hàm lượng ban đầu của plutoni-241, được xem là làm tăng nguy hiểm phơi nhiễm phóng xạ đối với các cấu túc xung quanh và con người.
Các hợp chất
nhỏ|phải|300px|Các trạng thái oxy hóa của plutoni trong dung dịch|alt=Five liuids in glass bottles: violet, label Pu(III); dark brown, label Pu(IV)HClO4; light purple, label Pu(V); light brown, label Pu(VI); dark green, label Pu(VII). Ở nhiệt độ phòng, plutoni nguyên chất có màu bạc nhưng sẽ chuyển sang màu xỉn khi bị oxy hóa. Plutoni có 4 trạng thái oxy hóa phổ biến trong dung dịch gốc nước và một dạng hiềm gặp hơn gồm:
Màu sắc của các dung dịch plutoni tùy thuộc vào trạng thái oxy hóa và anion acid tự nhiên. Anion acid ảnh hưởng đến cấp độ tạp phức - cách mà cách nguyên tử liên kết với một nguyên tử trung tâm của các đồng vị plutoni.
Plutoni kim loại được tạo ra từ phản ứng của plutoni tetrafluoride với bari, calci hoặc lithi ở 1200 °C. Nó phản ứng với các acid, oxy, và hơi nước nhưng không phản ứng với kiềm, và dễ dàng hòa tan trong các acid clohydric, hydroiodic và perchloric. Kim loại nóng chảy phải được cất giữ trong môi trường chân không hoặc khí trơ để ngăn phản ứng với không khí. Ở 135 °C kim loại plutoni sẽ bốc cháy trong không khí và sẽ nổ nếu có mặt cacbon tetrachlorua.
Với lớp áo này, kim có khả năng tự bốc cháy, vì thế kim loại plutoni thường được vận chuyển trong môi trường trơ và không như nitơ hay argon. Oxy là chậm các hiệu ứng của các chất ẩm và đóng vai trò như chất thụ động.
Nồi được dùng để chứa plutoni cần chịu được các tính chất khử mạnh của nó. Các kim loại chịu lửa như tantalum và tungsten cùng với các oxide bền hơn như boride, carbide, nitride và silicide có thể chịu được các tính chất này. Quá trình nóng chảy trong electric arc furnace có thể được dùng để tạo ra các thỏi nhỏ kim loại mà không cần dùng nồi nấu.
Cerium được dùng làm chất có tính chất hóa học giống plutoni để làm vật dụng chứa, chiết tách và các công nghệ khác.
Tạo hợp kim
Plutoni có thể tạo một số hợp kim và các hợp chất trung giann với hầu hết các kim loại khác, ngoại trừ các kim loại kiềm như lithi, natri, kali, và rubidi; và các kim loại kiềm thổ như magiê, calci, stronti, và bari; và kim loại đất hiếm như europi và ytterbi. Ngoài ra, các kim loại có thể gia công như crôm, molybden, niobi, tantali, và tungsten có thể hòa tan trong dung dịch plutoni, nhưng không hòa tan hoặc hòa tan rất ít trong plutoni rắn. Galli, nhôm, americi, scandi và ceri có thể ổn định hóa đồng phân δ của plutoni ở nhiệt độ phòng. Silic, indi, kẽm và zirconi cho phép tạo thành đồng phân δ khi làm lạnh nhanh. Một lượng lớn hafni, holmi và thali cũng cho phép duy trì pha δ ở nhiệt độ phòng. Neptuni là nguyên tố duy nhất có thể ổn định pha α ở nhiệt độ cao hơn.
Các hợp kim plutoni có thể được tạo ra bằng cách cho kim loại cần thiết vào plutoni nóng chảy. Nếu kim loại tạo hợp kim đủ tính khử, plutoni có thể được cho vào ở dạng oxide hay halide. Các hợp kim gali-plutoni pha δ và nhôm-plutoni được tạo ra bằng cách thêm plutoni(III) fluoride vào gali hoặc nhôm nóng chảy, đây là một điểm thuận lợi nhằm tránh việc tiếp xúc trực tiếp với kim loại plutoni có tính phản ứng cao.
Xuất hiện
Một lượng rất nhỏ dạng vết của ít nhất 2 đồng vị plutoni (plutoni-239 và 244) có thể được tìm thấy trong tự nhiên. Các vết của plutoni-239 chỉ chiếm khoảng vài ppt, và các sản phẩm phân rã của nó cũng được tìm thấy trong tự nhiên ở một số mỏ urani, như trong "lò phản ứng phân hạch tự nhiên" ở Oklo, Gabon. Tỷ lệ plutoni-239/urani ở urani Mỏ Cigar Lake dao động trong khoảng từ 2.4 × 10−12 đến 44 × 10−12. Thậm chí một lượng nhỏ hơn của plutoni-244 nguyên thủy có mặt trong tự nhiên do chúng có chu kỳ bán rã tương đối cao khoảng 80 triệu năm. Các hàm lượng vết của Pu-239 có nguồn gốc từ các kiểu sau: trong những trường hợp hiếm, U-238 trải qua phân hạch tự phát, và trong quá trình này, hạt nhân phát ra một hoặc hai neutron tự do cùng với động năng. Khi một trong các neutron này va chạm vào nguyên tử U-238 khác, nó bị thấp thụ tạo ra U-239. Với thời gian tồn tại khá ngắn, U-239 phân rã thành neptuni-239 (Np-239), và sau đó Np-239 phân rã thành Pu-239.
Vì đồng vị Pu-240 có thời gian tồn tại tương đối lâu có mặt trong chuỗi phân rã của plutoni-244, nó cũng có thể có mặt, mặc dù gấp 10.000 lần nhưng vẫn hiếm hơn. Cuối cùng, một lượng cực nhỏ plutoni-238 tham gia vào phân rã beta kép của urani-238 cực kì hiếm gặp, được tìm thấy trong các mẫu urnai tự nhiên.
Plutoni-239 là đồng vị dồi dào nhất của plutoni có khả năng dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân và trong lò phản ứng.
Phát hiện
Enrico Fermi và nhóm nhà khoa học của Đại học Rome đã thông báo rằng họ phát hiện ra nguyên tố thứ 94 năm 1934. Fermi gọi nguyên tố này là hesperium và đã đề cập đến nó trong Nobel Lecture của ông năm 1938. Thực sự, mẫu đó là một hỗn hợp gồm bari, krypton, và các nguyên tố khác, nhưng điều đó đã chưa được biết đến vào thời điểm đó do sự phân hạch hạt nhân chưa được phát hiện.
nhỏ|[[Glenn T. Seaborg và nhóm nghiên cứu của ông ở Berkeley là người đầu tiên tạo ra plutoni.|alt=Picture of an elderly man in a suit facing the left to the viewer.]] Plutoni (đặc biệt là plutoni-238) đã được tạo ra đầu tiên vào ngày 14 tháng 12 năm 14, 1940, và được xác định tính chất hóa học vào ngày 23 tháng 2 năm 1941, bởi Dr. Glenn T. Seaborg, Edwin M. McMillan, J. W. Kennedy, and A. C. Wahl khi họ dùng hạt nhân deuteron bắn phá urani trong máy gia tốc 60 in ở Đại học California, Berkeley. Trong thí nghiệm năm 1940, neptuni-238 đã được tạo ra một cách trực tiếp từ việc bắn phá nhưng bị phân rã phát ra tia beta 2 ngày sau đó, và tạo ra nguyên tố 94.
Một bài báo về việc phát hiện này đã được nhóm nghiên cứu gởi đến tạp chí Physical Review vào tháng 3 năm 1941. Bài báo đã được rút lại trước khi được đăng do họ phát hiện rằng một đồng vị của nguyên tố mới (plutoni-239) có thể trải qua sự phân hạch hạt nhân theo cách mà có thể dùng nó làm bom hạt nhân. Việc xuất bản đã được trì hoãn đến 1 năm sau khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ 2 do vấn đề an ninh.
Edwin McMillan trước đó đã đặt tên cho nguyên tố siêu urani đầu tiên theo tên hành tinh Neptune và đã đề xuất rằng nguyên tố 94 tiếp theo trong dãi này cần đặt theo tên hành tinh tiếp theo là Pluto. Seaborg ban đầu dự định đặt tên nguyên tố này là "plutium", nhưng sau đó ông nghĩ rằng nó nghe không hay bằng "plutonium." Ông chọn ký hiệu "Pu" như cách nói đùa, mà không cần chú ý vào bảng tuần hoàn. Các tên thay thế cũng đã được Seaborg và những người khác xét đến như "ultimium" hay "extremium" do các niềm tin sai lầm rằng họ đã tìm thấy nguyên tố có thể cuối cùng và nặng nhất trong bảng tuần hoàn.