cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lịch sử Bangladesh
Người Châu Âu ở Bengal
Lịch sử dân tộc chủ nghĩa Ấn Độ xác định chính xác trận chiến ở Plassey là sự khởi đầu của một chủ nghĩa thực dân ngoại bang và bóc lột, kết thúc vào năm 1947. Nhưng quan điểm của Bangladesh là người dân Bengal đã từng phải chạy trốn các cơ quan hành chính do người nước ngoài điều hành trước khi chính quyền Anh trỗi dậy.y. Các nhà sử học Bangladesh cũng cho rằng chủ nghĩa thực dân vẫn tồn tại trong thời kỳ hậu thuộc địa khi khu vực này được bao gồm trong Pakistan. Trận Plassey không đánh dấu sự kết thúc của chế độ bản địa ở Bengal. Nó đánh dấu sự kết thúc của hệ thống Mughal.
quy tắc người Anh
thumb|200px|Chiến thắng của [[Robert Clive tại Bengal đánh dấu sự khởi đầu của sự thống trị của thực dân Anh ở Nam Á]] Mục tiêu của Anh là tăng năng suất của nền kinh tế Bengali. Họ đã thử nghiệm về nền hành chính và kinh tế của Bengal. Kết quả của một số thí nghiệm không phải lúc nào cũng thành công. Việc tăng thuế trong khí hậu không ổn định của Bengal là một tai họa. Việc đánh thuế không được nới lỏng ngay cả trong đợt hạn hán và lũ lụt năm 1769–1770. Cùng với việc khai thác không được kiểm soát, điều này đã gây ra nạn đói nghiêm trọng, trong đó người ta tin rằng 10 triệu cư dân của Bengal đã chết.
Việc cướp bóc ở Bengal đã trực tiếp góp phần vào Cách mạng công nghiệp ở Anh,  với số vốn tích lũy được từ Bengal được sử dụng để đầu tư vào các ngành công nghiệp của Anh như sản xuất hàng dệt trong cuộc Cách mạng Công nghiệp và làm tăng đáng kể sự giàu có của Anh, đồng thời dẫn đến deindustrialization ở Bengal.
Thảm họa đói kém khiến các quan chức Anh tìm kiếm các phương pháp khả thi để khai thác các nguồn tài nguyên của thuộc địa. Năm 1790, người Anh đưa ra "định cư lâu dài" và đưa nó thành luật 3 năm sau đó. Đó là một khuôn khổ cho việc đánh thuế đất. Hệ thống này là cốt lõi của hình thức chính quyền thuộc địa. Đó là một thỏa thuận giữa người Anh và người zamindars được trao quyền sở hữu đất một cách hiệu quả để đổi lấy việc nộp thuế kịp thời..
Trong khi người Hồi giáo bao gồm hầu hết các giai cấp địa chủ trong thời kỳ cai trị của Mughal, thì người theo đạo Hindu trở nên nổi bật trong thời kỳ cai trị thuộc địa. Trong khi địa chủ Hồi giáo và những người cư ngụ theo đạo Hindu đã tồn tại, miền đông Bengal đã chứng kiến sự hòa trộn giữa tôn giáo với giai cấp, với các địa chủ theo đạo Hindu chủ yếu là nông dân Hồi giáo. Các địa chủ theo đạo Hindu cũng nổi bật ở miền tây Bengal, nhưng hầu hết nông dân ở đó là người theo đạo Hindu. Yếu tố này sẽ trở nên quan trọng về mặt chính trị khi kết thúc chế độ thuộc địa.
Một thay đổi khác trong thời kỳ cai trị của Anh là hệ thống cắt xén tiền mặt. Trong thời kỳ thuộc địa, việc cắt xén tiền mặt được tổ chức và sản xuất cho các thị trường quốc tế. Nó có ý nghĩa quan trọng vì nó tạo ra mối liên kết giữa nền kinh tế vùng nông thôn Bengali với thị trường ở châu Á và châu Âu. Do thu hoạch tiền mặt, khu vực phía đông của Bangladesh hiện đại nổi lên như trung tâm trồng đay. Phần phía tây của Bangladesh hiện đại sản xuất lụa và đường. Các khu vực phía bắc sản xuất thuốc lá. Cây trồng gắn liền với các loại hình tổ chức đất đai cụ thể. Nông dân ở các khu vực phía đông bị thúc ép bởi nhu cầu tài chính theo hướng sản xuất thị trường. Tầng lớp thượng lưu nông thôn ở các khu vực phía tây và phía bắc được bảo vệ khỏi tác động tức thời của các yếu tố thị trường vì họ cung cấp tín dụng nông nghiệp.
Người Anh đã từ bỏ ngôn ngữ chính thức cũ, tiếng Ba Tư, vào những năm 1830 và các cơ sở giáo dục trung bình của Anh đã chuẩn bị một phần nhỏ của giới tinh hoa người Bengali cho các công việc trong các cấp chính phủ thấp hơn và trung bình. Người Hồi giáo tiếp thu những cải tiến của Anh chậm hơn và tụt hậu so với người Hindu về mặt giáo dục và thương mại. Người Hindu bao gồm hầu hết các sinh viên đại học. Có những thay đổi về sức khoẻ. Sự gia tăng dân số trong thời kỳ thuộc địa là do người dân có nhiều kiến thức hơn về vệ sinh và tăng khả năng tiếp cận bệnh viện và thuốc men. Giao thông trở nên ít phụ thuộc vào các con sông hơn với việc xây dựng cầu và đường sắt. Cải tiến trong giao tiếp hỗ trợ công nghệ. Bất chấp hình thức độc đoán của chính phủ, người Anh đã thử áp dụng các hệ thống dân chủ hạn chế trong giai đoạn sau của thời kỳ cai trị do những ràng buộc chính trị.
Một sự phát triển quan trọng dưới sự cai trị của người Anh là sự nổi lên của Calcutta về chính trị và văn hóa. Nó trở thành thủ đô thuộc địa của Ấn Độ. Từ năm 1757 đến năm 1931, Chính phủ Ấn Độ được đặt tại thành phố. Những người Bengal đầy khát vọng đã di cư đến Calcutta và được giáo dục và làm việc cho chính phủ. Họ được các nhà sử học gọi là "bhodrolok" và những người theo đạo Hindu đẳng cấp cao bao gồm hầu hết trong số họ. Các trung tâm cũ như Dhaka và Murshidabad suy giảm trong khi tầng lớp thương mại tập trung ở Calcutta.
Chế độ độc tài hoạt động liên minh với giới tinh hoa nông thôn dễ bị phản kháng và các cuộc nổi dậy thường xuyên xảy ra trong thời kỳ cai trị của Anh. Tuy nhiên, sự cai trị của người Anh ở Bengal không bị đe dọa vào nửa sau của những năm 1800. Bengal đã không tham gia vào cuộc nổi dậy năm 1857 gần như chấm dứt chính quyền của Anh trên các vùng đất rộng lớn của Ấn Độ. Trong khi có một cuộc nổi dậy của quân đội ở Chittagong, nó bị suy yếu vì địa chủ và nông dân không ủng hộ cuộc nổi dậy. Thay vào đó, những bất bình chính trị cũng không xoay quanh quyền lợi của nông dân và việc thương mại hóa nông nghiệp. Cuộc đấu tranh thường được đặc trưng bởi nông dân và tầng lớp trung lưu đối lập với địa chủ, doanh nhân phương Tây và chính quyền Anh. Nhiều chiến dịch cuối cùng đã kết thúc ngành công nghiệp chàm. Những người này được dẫn dắt bởi các nhà truyền giáo Hồi giáo có ảnh hưởng Wahhabi.
Đã có những phong trào cải cách Ấn Độ giáo nổi bật vào đầu những năm 1800 nhưng không có phong trào Hồi giáo tương đương. Một sự khác biệt với quy tắc này là phong trào Faraizi mà Haji Shariatullah bắt đầu vào năm 1828. Đây là một phong trào Hồi giáo bảo thủ dựa trên hệ tư tưởng Wahhabi. Nó phản đối việc tôn vinh các vị thánh và sự đàn áp của địa chủ và những người buôn bán chàm. Shariatullah coi Ấn Độ như một đứa con cưng và do đó tin rằng các lễ hội và những lời cầu nguyện vào thứ Sáu nên chấm dứt. Người thừa kế của ông, Dudu Mia, đã mở rộng phong trào và tuyên bố rằng địa chủ không có quyền sở hữu đất vĩnh viễn. Phong trào Faraizi cuối cùng đã kết thúc sau khi ông qua đời.
Titu Mir dẫn đầu một chiến dịch Wahhabi khác cùng lúc với phong trào Faraizi. Phong trào này diễn ra bạo lực và phản đối sự hiện diện của người Anh. Ông mất năm 1831 trong một cuộc đối đầu với người Anh. Hai năm sau, những người theo ông ủng hộ những người nông dân da chàm trong cuộc đụng độ chống lại chủ đồn điền châu Âu và địa chủ Ấn Độ giáo. Cuộc phản đối cuối cùng đã bị tắt tiếng vào năm 1860 khi nông dân được đảm bảo an ninh hơn. Nhưng không phải tất cả các cuộc nổi dậy ở nông thôn đều lấy cảm hứng từ tôn giáo.
Vào cuối những năm 1800, các bộ phận của tầng lớp thượng lưu và nông dân trở nên có mối liên hệ chính trị với nhau. Mối liên kết này đã trở thành một nguyên mẫu quan trọng của các chiến dịch sau này ở Bengal. Phong trào đòi quyền tự quyết đã tham gia các phong trào cộng sản và dân tộc chủ nghĩa, một số phong trào liên kết với các tổ chức toàn Ấn Độ.
Phục hưng Bengal
Phục hưng Bengal đề cập đến một phong trào cải cách xã hội trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 ở Bengal. Sử gia Nitish Sengupta mô tả nó diễn ra từ Raja Ram Mohan Roy (1775–1833) đến Rabindranath Tagore (1861–1941). Sự nở hoa này ở Bengal của các nhà cải cách tôn giáo và xã hội, học giả và nhà văn được sử gia David Kopf mô tả là "một trong những giai đoạn sáng tạo nhất trong lịch sử Ấn Độ". Người dân Bangladesh cũng rất tự hào về nhà thơ dân tộc của họ Kazi Nazrul Islam. Ông được mọi người nhớ đến với tiếng nói tích cực chống lại sự áp bức của giới cầm quyền Anh trong thế kỷ 20. Ông đã bị bỏ tù vì đã viết bài thơ nổi tiếng nhất của mình là "Bidrohee".
Phân vùng của Bengal, 1905
thumb|left|[[Lord Curzon là người đứng sau Partition of Bengal năm 1905 đã tạo ra ranh giới chính trị cho Bangladesh hiện đại.]] Quyết định có hiệu lực Phân vùng Bengal được công bố vào tháng 7 năm 1905 bởi Phó vương Ấn Độ, Lãnh chúa Curzon. Sự phân chia diễn ra vào ngày 16 tháng 10 năm 1905 và tách các khu vực phía đông phần lớn là người Hồi giáo khỏi các khu vực phía tây phần lớn theo đạo Hindu. Tỉnh Bengal trước đây được chia thành hai tỉnh mới "Bengal" (bao gồm phía Tây Bengal cũng như tỉnh của Bihar và Orissa) và Đông Bengal và Assam với Dacca là thủ phủ của cái sau. Sự phân chia được thúc đẩy vì lý do hành chính: về mặt địa lý, Bengal rộng lớn như Pháp và dân số đông hơn đáng kể. Curzon tuyên bố khu vực phía đông bị bỏ quên và bị quản lý dưới quyền. Bằng cách chia tách tỉnh, một nền hành chính được cải thiện có thể được thiết lập ở phía đông, nơi sau đó, người dân sẽ được hưởng lợi từ các trường học mới và cơ hội việc làm. Những người theo đạo Hindu ở Tây Bengal, những người thống trị hoạt động kinh doanh và đời sống nông thôn của Bengal phàn nàn rằng sự phân chia sẽ khiến họ trở thành thiểu số trong một tỉnh sẽ kết hợp với tỉnh Bihar và Orissa. Người Ấn Độ đã phẫn nộ trước những gì họ công nhận là chính sách "chia để trị".
Người Anh coi những người Hồi giáo tích cực về mặt chính trị là những người ủng hộ họ và sự phân chia đã tạo ra một tỉnh do người Hồi giáo thống trị. Người Hồi giáo trên toàn cầu đã phản ứng với sự phân chia với sự tán thành. Người theo đạo Hindu đã tố cáo nó. Vách ngăn làm nổi bật lỗ hổng trong sự thống nhất chính trị của các thành viên của các tôn giáo khác nhau ở Bengal. Những người theo đạo Hindu và đạo Hồi đã trở thành những nhóm chính trị riêng biệt. Điều này là do một số lý do. Người Hồi giáo chiếm đa số ở tỉnh miền đông mớie. Người Hồi giáo dự đoán sự nghiệp trong chính quyền của tỉnh. Lý do thứ hai là sự nhiệt tình ban đầu của một số người Hồi giáo Bengali đối với cuộc biểu tình chống lại sự phân chia đã giảm đi vì văn hóa của cuộc biểu tình. Người bhodrolok chủ yếu theo đạo Hindu đã dẫn đầu chiến dịch chống phân chia và kết nối nó với chủ nghĩa phục hưng của đạo Hindu. Họ đồng nhất quê hương với Kali và chọn Bande Mataram làm quốc ca, điều mà người Hồi giáo phản đối. Lý do thứ ba là người Hồi giáo ở Bengal tự nhận mình là thành viên của một cộng đồng. Người Anh đã đề cao tôn giáo như một cơ sở để xác định chính trị. Điều này thật khó khăn vì người Hồi giáo ở Bengal không coi mình là một cộng đồng riêng biệt. Sự thống nhất của người Hồi giáo đã bị cản trở bởi những khác biệt nội bộ đáng kể. Hầu hết người Hồi giáo Bengali đều là thành viên của một cộng đồng Bengali đa dạng về tôn giáo hơn là một cộng đồng Hồi giáo, cho đến cuối những năm 1800.
Đạo Hồi mà họ thực hành đã có một nền tảng quan trọng trong văn hóa của vùng nông thôn Bengali. Những người Hồi giáo ưu tú tự nhận mình là người ashraf (người gốc nước ngoài) và tìm cách sao chép văn hóa Hồi giáo Bắc Ấn Độ và họ coi mình là những người bảo vệ đạo Hồi thực sự ở Bengal. Đối với họ, đạo Hồi được thực hành bởi nông dân và thợ thủ công địa phương đã bị ô nhiễm bởi các hiệp hội phi Hồi giáo. Trong khi một số lượng lớn người Hồi giáo được dạy dỗ tốt vẫn do dự trong việc chấp nhận những người nông dân thực hành văn hóa Bengali, ý tưởng về một cộng đồng Hồi giáo duy nhất đã xuất hiện ngay trước khi phân chia.. Các vấn đề kinh tế làm gia tăng xung đột Hindu-Hồi giáo ở Bengal. Những người Hồi giáo chiếm đóng bắt đầu đòi hỏi quyền của họ chống lại tầng lớp chủ yếu là người theo đạo Hindu và cho vay tiền. Những người Hồi giáo thuộc tầng lớp trung lưu đã không thể đạt được các mục tiêu chính trị của họ vì thái độ khinh thường của giới thượng lưu Hindu. Người theo đạo Hindu và đạo Hồi xung đột ở Comilla và Mymensingh vào năm 1906 và 1907. Bạo lực đã nâng cao bản sắc tôn giáo và ủng hộ sự rập khuôn. Giới thượng lưu Ấn Độ giáo coi những người Hồi giáo nông thôn là tay sai của Anh và thấp kém hơn. Đối với người Hồi giáo, người theo đạo Hindu là những kẻ lợi dụng xảo quyệt. Người Anh đã đảo ngược sự phân chia vào năm 1911 và tuyên bố họ sẽ chuyển thủ đô của Ấn Độ đến Delhi. New Delhi được khánh thành sau hai thập kỷ xây dựng vào năm 1931.
Phong trào Pakistan
thumb|[[A. K. Fazlul Huq, Thủ hiến của United Bengal, người đã chuyển Lahore Resolution và sau đó trở thành Thống đốc của Đông Pakistan.]] Dhaka là nơi diễn ra cuộc họp của các nhà lãnh đạo Hồi giáo vào cuối năm 1906. Họ đã tạo ra một đảng cho người Hồi giáo và tuyên bố trung thành với người Anh, tin rằng người Anh có thể bảo vệ tốt nhất lợi ích của người Hồi giáo.. Cuối những năm 1800 đã chứng kiến sự ra đời của một hệ thống bầu cử dựa trên nhượng quyền thương mại hạn chế. Sau đó, nhượng quyền thương mại đã được mở rộng để tăng số lượng người bình chọn. Tuy nhiên, nhượng quyền thương mại toàn cầu không bao giờ thành hiện thực nhưng giới lãnh đạo Hồi giáo đã đảm bảo một hệ thống bỏ phiếu riêng cho người Hồi giáo vào năm 1909. Trong Hiệp ước Lucknow năm 1916, Liên đoàn Hồi giáo và Đại hội Quốc gia Ấn Độ chấp nhận cả các khu vực bầu cử riêng biệt và tỷ trọng cấp tỉnh cho thiểu số. Điều này đã làm giảm số ghế của người Hồi giáo Bengali xuống còn bốn mươi phần trăm ở một tỉnh đa số theo đạo Hồi. Liên đoàn Hồi giáo lấy làm tiếc về quyết định này.
Cho đến năm 1920, các cuộc bầu cử diễn ra trên cơ sở phi đảng phái. Khi ứng cử viên của đảng được giới thiệu, các ứng cử viên độc lập vẫn duy trì tầm quan trọng của họ. Họ đã giành được một phần ba số ghế ở Bengal trong cuộc bầu cử năm 1937. Quốc hội đã là ứng cử viên chính cho các ghế chung trong khi Liên đoàn Hồi giáo cạnh tranh với Đảng Krishak Praja (KPP) của Fazlul Huq cho các ghế Hồi giáo. Cuộc bầu cử năm 1937 cho thấy không đảng nào có thể tự thành lập một bộ. Đảng Krishak Praja thành lập một bộ với Liên đoàn Hồi giáo. Liên đoàn không thể thắng ba tỉnh Hồi giáo khác. Các thủ tướng Hồi giáo không phải là thành viên của Quốc hội đã đồng ý ủng hộ Liên đoàn trên toàn quốc ngay cả khi họ sẽ giữ quyền kiểm soát các vấn đề cấp tỉnh của họ. Fazlul Huq là thành viên của cả KPP và Liên đoàn Hồi giáo.
Các bộ của Quốc hội đã từ chức để phản đối lời tuyên chiến chống lại Đức của phó vương, Lord Linlithgow, mà ông đã làm như vậy mà không xin ý kiến của chính quyền các tỉnh. Các chính phủ Hồi giáo ở Punjab, Bengal và Sindh đã không từ chức. Nhưng một rạn nứt đã xuất hiện giữa Fazlul Huq và Liên đoàn khi phó vương thành lập một hội đồng cố vấn, do đó bộ của Huq sụp đổ. Theo Fazlul Huq, người đã từ chức đảng, Liên đoàn Hồi giáo đại diện cho lợi ích của các tỉnh thiểu số Hồi giáo hơn là các tỉnh Hồi giáo. Fazlul Huq đã nâng cao Nghị quyết Lahore vào năm 1940, trước khi từ chức. Nghị quyết đã sử dụng từ "các quốc gia" để chỉ ra rằng một Pakistan thống nhất không phải là mục tiêu của nghị quyết này.
Fazlul Huq đã tái tạo chính phủ của mình, lần này không có Liên đoàn Hồi giáo, vào cuối năm 1941. Các thành viên của Liên đoàn Hồi giáo do Khawaja Nazimuddin và Suhrawardy lãnh đạo đã vận động chống lại Fazlul Huq. Huq từ chức năm 1943 dưới áp lực của thống đốc. Ngày 24 tháng 4 năm 1943 Nazimuddin khánh thành chức vụ riêng của mình theo lời mời của thống đốc. Chức vụ của Nazimuddin được cả phó vương, Lord Wavell và thống đốc coi là không thuận lợi. Đặc biệt, Phó vương đã bị xáo trộn bởi phản ứng của Nazimuddin đối với nạn đói. Bengal trải qua một nạn đói lớn trong chiến tranh thế giới thứ hai. Khoảng 3 triệu rưỡi người chết, chủ yếu ở vùng nông thôn phía đông Bengal.
Vào năm 1946, chính phủ Anh đã gửi một phái đoàn, cuối cùng đã nâng cao một kế hoạch cho một Ấn Độ thống nhất. Đề án đã đóng gói một liên minh lỏng lẻo. Một điểm quan trọng đối với Bengal là duy trì sự thống nhất của nó theo kế hoạch. Kế hoạch đã được Jinnah đồng ý nhưng Nehru đã phủ nhận nó. Liên đoàn Hồi giáo tuyên bố Ngày Hành động Trực tiếp vào ngày 16 tháng 8. Bạo loạn diễn ra ở Calcutta và nhiều người chết. Bhodrolok quyết định rằng chia cắt Bengal sẽ tốt hơn là chấp nhận sự cai trị của người Hồi giáo. Liên đoàn Hồi giáo không muốn Bengal bị chia cắt và muốn nó được bao gồm đầy đủ ở Pakistan. Tuy nhiên, Đại hội yêu cầu phân vùng tỉnh. Một số nhà lãnh đạo của Liên đoàn Hồi giáo và Quốc hội bắt đầu ủng hộ một Bengal Thống nhất độc lập. Trong khi một số chính trị gia như Jinnah và Gandhi ủng hộ ý tưởng này, Quốc hội quốc gia đã bác bỏ nó để ủng hộ phân vùng. Đông Bengal sẽ gia nhập Pakistan trong khi Tây Bengal sẽ gia nhập Ấn Độ. Hầu hết quận Sylhet chủ yếu là người Hồi giáo của Assam đã chọn tiếng Bengal trong một cuộc điều tra. Phần còn lại gia nhập Ấn Độ với Assam.
Thời kỳ Pakistan
Bengal đã trở thành một phần của một thí nghiệm trạng thái độc đáo. Pakistan dựa trên chủ nghĩa dân tộc tôn giáo, không kế thừa các thể chế của Ấn Độ thuộc Anh và các vùng lãnh thổ của nó bị ngắt kết nối với nhau. Trong khi cánh phía tây lớn hơn, 55 phần trăm người Pakistan sống ở Bengal. Một sự rạn nứt phát triển do vấn đề ngôn ngữ quốc gia.
Phong trào ngôn ngữ Bengali
thumb|250px|Cuộc diễu hành được tổ chức vào ngày 21 tháng 2 năm 1952 tại [[Dhaka]] Phong trào Ngôn ngữ Bengali là một nỗ lực chính trị ở Bangladesh (khi đó được gọi là Đông Pakistan), ủng hộ việc công nhận ngôn ngữ Bengali là ngôn ngữ chính thức của Pakistan. Sự công nhận như vậy sẽ cho phép tiếng Bengali được sử dụng trong các công việc của chính phủ. Nó được dẫn dắt bởi Mufti Nadimul Quamar Ahmed.
Khi nhà nước Pakistan được hình thành vào năm 1947, hai khu vực của nó, Đông Pakistan (còn gọi là Đông Bengal) và Tây Pakistan, bị chia cắt theo các đường văn hóa, địa lý và ngôn ngữ. Vào ngày 23 tháng 2 năm 1948, Chính phủ Pakistan đã phong Urdu làm ngôn ngữ quốc gia duy nhất, làm dấy lên các cuộc biểu tình rộng rãi trong đa số nói tiếng Bengali ở Đông Pakistan. Đối mặt với căng thẳng giáo phái gia tăng và sự bất bình của quần chúng đối với luật mới, chính phủ đã cấm các cuộc họp và biểu tình công khai. Các sinh viên của Đại học Dhaka và các nhà hoạt động chính trị khác đã bất chấp luật pháp và tổ chức một cuộc biểu tình vào ngày 21 tháng 2 năm 1952. Phong trào lên đến đỉnh điểm khi cảnh sát nổ súng vào học sinh ngày hôm đó. Những cái chết gây ra tình trạng bất ổn dân sự lan rộng do Liên đoàn Hồi giáo Awami lãnh đạo, sau đó được đổi tên thành Liên đoàn Awami. Sau nhiều năm xung đột, chính quyền trung ương đã đồng ý và cấp quy chế chính thức cho ngôn ngữ Bengali vào năm 1956. Vào ngày 17 tháng 11 năm 1999, UNESCO tuyên bố ngày 21 tháng 2 Ngày tiếng mẹ đẻ quốc tế để cả thế giới kỷ niệm, để tưởng nhớ Phong trào ngôn ngữ và quyền ngôn ngữ dân tộc của mọi người trên khắp thế giới.
Chính trị: 1954–1971
thumb|left|Nội các Đông Bengal, 1954 thumb|Sheikh Mujibur Rahman Các sự kiện năm 1952 khiến người dân Đông Pakistan từ bỏ Liên đoàn Hồi giáo. Trong cuộc bầu cử cấp tỉnh năm 1954 ở Đông Pakistan, Liên đoàn chỉ chiếm được 7 trong số 390 ghế. Mặt trận Thống nhất đã thắng trong các cuộc bầu cử. Cho đến năm 1956, khi bang tuyên bố rằng cả tiếng Bengali và tiếng Urdu sẽ là ngôn ngữ của bang, phong trào ngôn ngữ tiếp tục.
Sự khác biệt lớn bắt đầu phát triển giữa hai cánh của Pakistan. Mặc dù phương Tây chiếm thiểu số trong tổng dân số Pakistan, nhưng nó lại có tỷ trọng lớn nhất trong phân bổ doanh thu, phát triển công nghiệp, cải cách nông nghiệp và các dự án phát triển dân dụng. Các dịch vụ quân sự và dân sự của Pakistan bị chi phối bởi Punjabis. Bengalis đã được người Anh chỉ định là một chủng tộc "không có võ". Người Bengali tham gia quân đội rất thấp. Người Anh ưu tiên tuyển mộ người Hồi giáo Punjabi. Punjabis thống trị quân đội mà Pakistan kế thừa từ quân đội Ấn Độ thuộc Anh. Bởi vì người Bengal không có truyền thống nghĩa vụ quân sự trong gia đình của họ, rất khó để tuyển dụng các sĩ quan Bengali.
Vào giữa những năm 1960, giới tinh hoa Đông Pakistan kết luận rằng việc bảo vệ lợi ích của họ nằm trong quyền tự chủ. Abdul Momen Khan, người từng là thống đốc trong giai đoạn 1962-1968, đã đàn áp phe đối lập và kiểm duyệt phương tiện truyền thông. Chế độ này trở nên không được ưa chuộng hơn trong năm 1965, năm xảy ra chiến tranh giữa Ấn Độ và Pakistan. Lòng yêu nước dâng cao ở Đông Pakistan trong cuộc chiến tranh chống lại Ấn Độ, nhưng đây là một trong những trường hợp đoàn kết dân tộc cuối cùng. Người Đông Pakistan cảm thấy họ không được quân đội bảo vệ khỏi một cuộc xâm lược của Ấn Độ có thể xảy ra.
Năm 1966, Sheikh Mujibur Rahman, lãnh đạo Liên đoàn Awami, tuyên bố kế hoạch 6 điểm mang tên  Hiến chương về sự sống còn của chúng ta  tại một hội nghị toàn quốc của các đảng chính trị đối lập ở Lahore, trong đó anh ta yêu cầu tự chính phủ và quyền tự chủ đáng kể về chính trị, kinh tế và quốc phòng cho Đông Pakistan trong một liên bang Pakistan với chính quyền trung ương yếu kém. Điều này dẫn đến Phong trào sáu điểm lịch sử. Sáu điểm cho một liên minh là cực đoan hơn so với những lời kêu gọi tự chủ trước đây.
Đầu năm 1968, Vụ án Âm mưu Agartala được đệ trình chống lại Mujib với cáo buộc rằng bị cáo âm mưu ly khai Đông Pakistan với viện trợ của Ấn Độ. Chính phủ cho rằng điều này sẽ làm tổn hại đến sự nổi tiếng của Mujib. Nhưng các cuộc biểu tình phổ biến đã khiến chính phủ bãi bỏ vụ việc.
Một phong trào ở Tây Pakistan nhằm loại bỏ Ayub Khan đã lan sang Đông Pakistan, nơi nó áp dụng hàm ý dân tộc chủ nghĩa của người Bengali. Ayub Khan từ chức vào tháng 3 năm 1969 và vị trí của ông do General Yahya Khan đảm nhận. Yahya cố gắng hòa giải các chính trị gia. Ông tuyên bố rằng các cuộc bầu cử sẽ được tổ chức vào năm 1970 và tổ chức chính trị sẽ được phép. Ông tuyên bố rằng vị trí của mình là tạm thời và công việc của ông là điều hành các cuộc bầu cử cho một quốc hội, người sẽ được giao nhiệm vụ tạo ra một hiến pháp mới. Anh ấy đã kết thúc One Unit Scheme và cho phép đại diện phổ biến, do đó cho phép Đông Pakistan 162 trong số 300 ghế. Yahya đã tạo ra một trật tự khung pháp lý (LFO) để làm kim chỉ nam cho hội đồng. Nó quy định các nguyên tắc như chủ nghĩa liên bang của nhà nước, tính tối cao của đạo Hồi, quyền tự trị của tỉnh với các điều khoản đủ để chính phủ liên bang thực hiện nhiệm vụ của mình và bảo vệ sự toàn vẹn của đất nước. Điểm thứ hai xung đột với điểm của Mujib. Yahya nhấn mạnh rằng một hiến pháp sẽ không được chấp nhận nếu nó không tuân theo LFO. Đảng của Mujib đã soạn thảo hiến pháp của riêng mình dựa trên sáu điểm.
Phong trào độc lập
Liên minh Awami đã chiếm được 160 trong số 162 ghế của Đông Pakistan trong cuộc tổng tuyển cử ở Pakistan năm 1970. Nurul Amin đã giành được một trong những ghế còn lại. Đảng Nhân dân Pakistan, do Zulfikar Ali Bhutto lãnh đạo, đã giành được đa số ghế ở Tây Pakistan. Yahya đã tổ chức các cuộc đàm phán giữa Bhutto và Mujib để đi đến thống nhất về hình thức của hiến pháp tương lai. Mujib khẳng định đa số và ý định xây dựng hiến pháp dựa trên sáu điểm của mình. Lập luận của Bhutto là có hai phần lớn. Cuộc đàm phán thất bại. Mujib từ chối yêu cầu của Bhutto về việc chia sẻ quyền lực. Bhutto đã tẩy chay kỳ họp Quốc hội ngày 3 tháng 3 và đe dọa các chính trị gia Tây Pakistan khác tham gia. Bhutto yêu cầu Yahya trì hoãn kỳ họp Quốc hội. Vào ngày 1 tháng 3, các cuộc biểu tình và đối đầu đã nổ ra khi Yahya làm điều này.
Những người cánh tả ở Đông Pakistan gây áp lực buộc Mujib phải ngay lập tức tuyên bố độc lập. Chính phủ Tây Pakistan đã triển khai binh sĩ để ngăn chặn khả năng như vậy. Mujib đã chọn một phương án trung dung bằng cách bắt đầu phong trào bất hợp tác. Phong trào đã thành công, đóng băng bộ máy chính phủ và trao quyền chỉ huy hiệu quả cho Mujib đối với Đông Pakistan. Mujib tuyên bố rằng người Đông Pakistan sẽ đấu tranh cho độc lập nhưng ông đồng thời cố gắng đạt được một giải pháp trong một nước Pakistan thống nhất.
Yahya Khan đến Dhaka vào giữa tháng 3 như một nỗ lực cuối cùng để đạt được giải pháp. Bhutto tham gia cùng anh ta. Tuy nhiên, ba bên không thể đi đến thống nhất về việc chuyển giao quyền lực. Yahya sẵn sàng chấp nhận Six Points và yêu cầu của nó về quyền tự trị và cũng đồng ý để Mujib trở thành thủ tướng. Tuy nhiên, đối với Bhutto, đây là sự phản bội đối với Đông Pakistan. Vào ngày 23 tháng 3, Liên đoàn Awami nói với Yahya rằng ông sẽ ban hành quyền tự trị khu vực trong vòng 2 ngày nếu không Đông Pakistan sẽ trở thành vô pháp. Trong khi các cuộc đàm phán vẫn đang được tiến hành, Yahya đã chọn một giải pháp quân sự cho vấn đề này. Vào đêm 25 tháng 3, Yahya bí mật quay trở lại Tây Pakistan và chỉ huy quân đội tấn công các thành viên cốt cán của chiến dịch tự trị.
Vào ngày 3 tháng 3, thủ lĩnh sinh viên Shahjahan Siraj đã đọc 'Sadhinotar Ishtehar' (Tuyên ngôn Độc lập) tại Paltan Maidan trước mặt Mujib tại một cuộc tụ tập công khai dưới sự chỉ đạo của Swadhin Bangla Biplobi Parishad.
Vào ngày 7 tháng 3, đã có một cuộc tụ tập công khai ở Suhrawardy Udyan để nghe thông tin cập nhật về phong trào đang diễn ra từ Sheikh Mujib, người lãnh đạo phong trào. Mặc dù ông tránh đề cập trực tiếp đến nền độc lập, vì các cuộc đàm phán vẫn đang được tiến hành, ông cảnh báo người nghe của mình chuẩn bị cho bất kỳ cuộc chiến tranh sắp xảy ra. bài phát biểu được coi là thời điểm quan trọng trong Chiến tranh Giải phóng, và được nhớ đến với cụm từ,
Tuyên ngôn độc lập chính thức
thumb|left|200px|Hình minh họa cho thấy các đơn vị quân đội và chuyển quân trong chiến tranh. Vào đầu giờ ngày 26 tháng 3 năm 1971, một cuộc đàn áp quân sự của quân đội Pakistan bắt đầu. Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman bị bắt và các nhà lãnh đạo chính trị phân tán, phần lớn chạy sang Ấn Độ láng giềng, nơi họ tổ chức một chính phủ lâm thời. Trước khi bị Quân đội Pakistan bắt giữ, Sheikh Mujibur Rahman đã chuyển một bức thư viết tay trong đó có Tuyên ngôn Độc lập Bangladesh. Ghi chú này đã được lưu hành rộng rãi và được truyền đi bởi thiết bị phát không dây East Pakistan Rifles lúc bấy giờ. Báo chí thế giới đưa tin từ cuối tháng 3 năm 1971 cũng chắc chắn rằng việc Bangabandhu tuyên bố độc lập của Bangladesh đã được đưa tin rộng rãi trên toàn thế giới. Thiếu tá sĩ quan quân đội Bengali Ziaur Rahman đã chiếm được Đài phát thanh Kalurghat tại Chittagong và đọc tuyên bố độc lập của Bangladesh trong các giờ tối ngày 27 tháng 3.
''Đây là Swadhin Bangla Betar Kendra. Tôi, Thiếu tá Ziaur Rahman, theo chỉ đạo của Bangobondhu Mujibur Rahman, xin tuyên bố rằng Cộng hòa Nhân dân Độc lập Bangladesh đã được thành lập. Theo chỉ đạo của ông ấy, tôi đã nhận quyền chỉ huy với tư cách là Thủ trưởng tạm thời của nước Cộng hòa. Nhân danh Sheikh Mujibur Rahman, tôi kêu gọi tất cả người dân Bengal vươn lên chống lại cuộc tấn công của Quân đội Tây Pakistan. Chúng ta sẽ chiến đấu đến cùng để giải phóng đất mẹ. Chiến thắng, bởi Ân điển của Allah, là của chúng ta. Joy Bangla.''
Chính phủ lâm thời của Cộng hòa Nhân dân Bangladesh được thành lập vào ngày 10 tháng 4 tại Meherpur (sau đó được đổi tên thành Mujibnagar, một thị trấn tiếp giáp với biên giới Ấn Độ). Sheikh Mujibur Rahman được công bố là Nguyên thủ quốc gia. Tajuddin Ahmed trở thành Thủ tướng, Syed Nazrul Islam trở thành quyền tổng thống và Khondaker Mostaq Ahmed Bộ trưởng Ngoại giao. Tại đó, kế hoạch chiến tranh đã được phác thảo với các lực lượng vũ trang Bangladesh được thành lập và đặt tên là "Muktifoujo". Sau đó các lực lượng này được đặt tên là "Muktibahini" (các chiến binh tự do). M. A. G. Osmani được bổ nhiệm làm Tổng chỉ huy Lực lượng Vũ trang.
Vì mục đích quân sự, Bangladesh được chia thành 11 khu vực dưới sự chỉ huy của 11 khu vực. Ngoài các lĩnh vực này, sau này trong chiến tranh, ba lực lượng đặc biệt đã được thành lập: Lực lượng Z, Lực lượng S và Lực lượng K. Tên của ba lực lượng này bắt nguồn từ các chữ cái đầu của tên chỉ huy. Việc đào tạo và hầu hết vũ khí và đạn dược do chính phủ Meherpur được Ấn Độ hỗ trợ. Khi giao tranh gia tăng giữa Quân đội Pakistan và người Bengali Mukti Bahini, ước tính có khoảng 10 triệu người Bengal, chủ yếu là người theo đạo Hindu, đã tìm nơi ẩn náu tại các bang Assam, Tripura và Tây Bengal của Ấn Độ.
Các chiến binh tự do đã không thể đánh bại quân đội. Quân đội Pakistan đã thành lập các nhóm dân sự và bán quân sự để vô hiệu hóa các chiến binh tự do. Họ tuyển mộ Biharis và Bengalis, những người không ủng hộ việc chia cắt Đông Pakistan.
Đầu hàng và hậu quả của Pakistan
thumb| [[Người đầu hàng của Pakistan diễn ra vào ngày 16 tháng 12 năm 1971 tại Trường đua Ramna ở Dhaka, đánh dấu sự giải phóng của Bangladesh.]] Vào ngày 16 tháng 12 năm 1971, Trung tướng A. AK Niazi, CO của lực lượng Quân đội Pakistan đóng tại Đông Pakistan, đã ký Instrument of Surrender và quốc gia  Bangla Desh  (" Quốc gia Bengal ") cuối cùng được thành lập vào ngày hôm sau. Vào thời điểm đầu hàng, chỉ có một số quốc gia cung cấp công nhận ngoại giao cho quốc gia mới. Hơn 90.000 quân Pakistan đã đầu hàng các lực lượng Ấn Độ khiến nước này trở thành cuộc đầu hàng lớn nhất kể từ Thế chiến II. Quốc gia mới đổi tên thành Bangladesh vào ngày 11 tháng 1 năm 1972 và trở thành một nền dân chủ nghị viện theo hiến pháp. Ngay sau đó vào ngày 19 tháng 3, Bangladesh đã ký một hiệp ước hữu nghị với Ấn Độ. Bangladesh đã tìm cách kết nạp vào LHQ với hầu hết các phiếu ủng hộ, nhưng Trung Quốc đã phủ quyết điều này vì Pakistan là đồng minh quan trọng của họ. Hoa Kỳ, cũng là đồng minh quan trọng của Pakistan, là một trong những quốc gia cuối cùng công nhận Bangladesh. Để đảm bảo quá trình chuyển đổi suôn sẻ, vào năm 1972, Thỏa thuận Simla đã được ký kết giữa Ấn Độ và Pakistan. Hiệp ước đảm bảo rằng Pakistan công nhận nền độc lập của Bangladesh để đổi lấy sự trở lại của những người PoW Pakistan. Ấn Độ đối xử với tất cả các PoW theo đúng Công ước Geneva, quy tắc 1925. Nó đã phát hành hơn 93.000 PoW Pakistan trong năm tháng.
Hơn nữa, như một cử chỉ thiện chí, gần 200 binh sĩ bị truy lùng tội ác chiến tranh bởi người Bengal cũng đã được Ấn Độ ân xá. Thỏa thuận cũng cho lại nhiều hơn 13000 km² đất mà quân đội Ấn Độ đã chiếm được ở Tây Pakistan trong chiến tranh, mặc dù Ấn Độ vẫn giữ được một số khu vực chiến lược; đáng chú ý nhất là Kargil (đến lượt nó lại trở thành tâm điểm cho một cuộc chiến giữa hai quốc gia vào năm 1999).
Số nạn nhân thực sự trong chiến tranh vẫn chưa được chắc chắn. và ước tính số người thiệt mạng dao động từ ước tính của Bangladesh là 3 triệu người đến ước tính của Pakistan là 26.000 người. Theo một nguồn tin, 1,7 triệu người đã chết. Một số lượng lớn phụ nữ đã bị cưỡng hiếp bởi người Pakistan, Bengali và Biharis. Chính phủ đã phong tặng họ một danh hiệu danh dự là birangina ("những nữ anh hùng dũng cảm") nhưng sau đó họ phải chịu sự phân biệt đối xử.
Bên cạnh tù nhân chiến tranh Pakistan, vẫn có những người cộng tác ở Bangladesh. Năm 1973, chính phủ Bangladesh tuyên bố ân xá cho họ để đổi lấy sự công nhận của Pakistan. Nhu cầu rằng đây là những cộng tác viên đã được thử lại vào những năm 1990. Cũng có một số lượng lớn người Hồi giáo không phải là người Bengali những người chủ yếu ủng hộ Pakistan. Đám đông người Bengali, những người xác định họ là "Bihari", đã giết họ trước chiến tranh và Biharis đã hỗ trợ quân đội Pakistan trong thời gian đó. Hàng ngàn người đã phải hứng chịu một cuộc diệt chủng và ít nhất một triệu người bị mất nhà cửa.
Chính phủ lâm thời
Chính phủ lâm thời của Bangladesh là chính phủ đầu tiên của đất nước. Chính phủ Lâm thời được thành lập tại Mujibnagar vào ngày 17 tháng 4 năm 1971. Chính phủ ra tuyên ngôn độc lập và soạn thảo hiến pháp lâm thời, tuyên bố "Bình đẳng, Nhân phẩm và Công bằng Xã hội" là các nguyên tắc cơ bản của nó. Thủ tướng của nó là Tajuddin Ahmad và tham mưu trưởng quân đội là M A G Osmani. Các thành viên nội các quan trọng khác bao gồm Syed Nazrul Islam và Muhammad Mansur Ali. Nó bao gồm Dịch vụ dân sự Bangladesh mới được thành lập với các thành viên đào ngũ của Cơ quan dân sự Pakistan. Nó cũng có một đoàn ngoại giao nổi bật, dẫn đầu bởi Abu Sayeed Chowdhury, Humayun Rashid Choudhury và Rehman Sobhan cùng những người khác. Lực lượng Bangladesh bao gồm mười một chỉ huy khu vực, trong đó những nhân vật nổi bật có Ziaur Rahman, Khaled Mosharraf và K M Shafiullah.
Nước láng giềng Ấn Độ đã hỗ trợ về ngoại giao, kinh tế và quân sự cho Chính phủ lâm thời. Thủ đô của chính phủ lưu vong là Calcutta. Quân đội Ấn Độ đã can thiệp vào hai tuần cuối cùng của cuộc chiến vào tháng 12 năm 1971, đảm bảo cho Pakistan đầu hàng.
Sheikh Mujib quản lý
Cánh tả Liên đoàn Awami, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 1970 ở Pakistan, đã thành lập chính phủ đầu tiên sau độc lập ở Bangladesh. Lãnh đạo Liên đoàn Awami Sheikh Mujibur Rahman trở thành Thủ tướng Bangladesh thứ 2 vào ngày 12 tháng 1 năm 1972 và được nhiều người coi là anh hùng độc lập của quốc gia và người cha sáng lập. Xây dựng quốc gia dưới chế độ của ông dựa trên các nguyên tắc dân tộc chủ nghĩa thế tục của người Bengali. Bản gốc Hiến pháp của Bangladesh do Tiến sĩ Kamal Hossain soạn thảo, đã đặt ra cấu trúc của một cộng hòa nghị viện dân chủ tự do với những ảnh hưởng xã hội chủ nghĩa vào năm 1972.
Trên trường quốc tế, Rahman và người đồng cấp Ấn Độ Indira Gandhi đã ký Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Hòa bình Ấn Độ-Bangladesh kéo dài 25 năm. Bangladesh tham gia Tổ chức Hội nghị Hồi giáo, Khối thịnh vượng chung của các quốc gia và Phong trào Không liên kết. Rahman được mời đến Washington DC và Moscow để hội đàm với các nhà lãnh đạo Mỹ và [Liên Xô]. Trong Thỏa thuận Delhi năm 1974, Bangladesh, Ấn Độ và Pakistan cam kết làm việc vì sự ổn định và hòa bình của khu vực. Thỏa thuận này đã mở đường cho việc trao trả các quan chức Bengali đang thực tập và gia đình của họ bị mắc kẹt ở Pakistan, cũng như thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Dhaka và Islamabad. Nhật Bản trở thành nhà cung cấp viện trợ lớn cho đất nước mới. Mặc dù Israel là một trong những quốc gia sớm công nhận Bangladesh, chính phủ ở Dhaka đã ủng hộ mạnh mẽ Ai Cập trong Chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1973. Đổi lại, Ai Cập tặng cho quân đội Bangladesh 44 xe tăng. Nhiều quốc gia Đông Âu, đặc biệt là Nam Tư, Đông Đức và Ba Lan, có quan hệ tuyệt vời với Bangladesh. Liên Xô cung cấp một số phi đội máy bay MiG-21 cho Không quân Bangladesh.
Trong nước, chế độ của Rahman ngày càng trở nên độc tài. Có một cuộc nổi dậy của phe xã hội chủ nghĩa cấp tiến Jashod, cũng như sự kích động của các lực lượng ủng hộ doanh nghiệp và bảo thủ, những người cảm thấy Liên đoàn Awami đã không công bằng khi chỉ dành công lao cho cuộc đấu tranh giải phóng. Rahman đã áp đặt tình trạng khẩn cấp kéo dài 3 tháng vào năm 1974 để dập tắt các cuộc biểu tình. Anh ta thành lập Jatiya Rakkhi Bahini, bị buộc tội vi phạm nhân quyền. Jatiya Rakkhi Bahini cũng bị nhiều người trong Quân đội Bangladesh không tin tưởng.
Tháng 1 năm 1975, Sheikh Mujib đảm nhận chức vụ tổng thống với quyền hạn bất thường, giải tán hệ thống nghị viện và thành lập nhà nước một đảng. Nhiều đảng phái chính trị khác nhau đã được hợp nhất thành một đảng quốc gia hợp pháp duy nhất, Liên đoàn Bangladesh Krishak Sramik Awami, thường được biết đến với tên viết tắt BAKSAL. Hầu hết các tờ báo ở Bangladesh đều bị cấm, ngoại trừ bốn tờ nhật báo được quốc hữu hóa. Sheikh Mujib nhanh chóng mất đi sự ủng hộ của hầu hết các nhóm xã hội ở Bangladesh. Sự thất bại trong các chính sách kinh tế của ông khiến người dân xa lánh. Từ "Người cha của dân tộc", vào năm 1975, ông đã rơi xuống thứ mà nhà báo Anthony Mascarenhas mô tả là "người đàn ông bị ghét nhất ở Bangladesh".
Vào ngày 15 tháng 8 năm 1975, một nhóm quân nổi dậy ám sát Sheikh Mujib và hầu hết gia đình của ông ta tại tư dinh của ông ta ở Dhaka.
Thiết quân luật đầu tiên và chính quyền Zia
thumb|Tổng thống [[Ziaur Rahman với Nữ hoàng Juliana và Công chúa Beatrix của Hà Lan vào năm 1979]] Các nhà lãnh đạo cuộc đảo chính đã cài đặt Phó Tổng thống Khondaker Mostaq Ahmad làm người kế nhiệm Sheikh Mujib. Là một người bảo thủ trung thành, Ahmad ban hành thiết quân luật và bỏ tù nhiều thân tín nổi tiếng của Sheikh Mujib, bao gồm cả Thủ tướng đầu tiên của Bangladesh Tajuddin Ahmad. các thủ lĩnh bị bỏ tù bị hành quyết vào ngày 3 tháng 11 năm 1975. Ahmad đã cải tổ lại ban lãnh đạo của Lực lượng vũ trang Bangladesh, mở đường cho chế độ độc tài quân sự trong tương lai của đất nước.
Một cuộc phản đảo chính do Chuẩn tướng Khaled Mosharraf lãnh đạo đã lật đổ Ahmad khỏi vị trí tổng thống vào ngày 6 tháng 11 năm 1975. Chánh án, Abu Sadat Mohammad Sayem, được bổ nhiệm làm tổng thống. Mosharraf đã bị giết bởi quân đội xã hội chủ nghĩa phản bội do Abu Taher lãnh đạo vào ngày 7 tháng 11 năm 1975. Tư lệnh quân đội, Trung tướng Ziaur Rahman, nổi lên là nhân vật quyền lực nhất của đất nước vào năm 1976. Ông từng là phó ban hành pháp thiết quân luật dưới thời Tổng thống Sayem.
Trong bối cảnh không gian bị thay đổi đáng kể, Bangladesh lo sợ một cuộc xâm lược từ Ấn Độ do Liên Xô hậu thuẫn, vì chính phủ mới ở Dhaka đã nhận được sự công nhận từ Pakistan, Saudi Arabia và Trung Quốc. Theo hồ sơ giải mật của Hoa Kỳ, Bangladesh đã nhận được sự đảm bảo từ Hoa Kỳ về sự ủng hộ của phương Tây đối với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình. Tranh chấp về chia sẻ nước sông Hằng, do Ấn Độ xây dựng Farakka Barrage, khiến Bangladesh phải tìm kiếm sự can thiệp của Liên Hợp Quốc vào năm 1976. Tranh chấp được giải quyết thông qua một thỏa thuận song phương trong 1977.
Trung tướng Ziaur Rahman (thường được gọi là Zia) đảm nhận chức vụ tổng thống từ Justice Sayem vào ngày 21 tháng 4 năm 1977. Zia thành lập Đảng Quốc gia Bangladesh (BNP). Các cuộc bầu cử Quốc hội được tổ chức vào năm 1979, trong đó BNP đã giành được đa số khủng khiếp và Liên đoàn Awami trở thành đảng đối lập chính.
Tổng thống Zia đã khôi phục thị trường tự do, xác định lại chủ nghĩa xã hội là "công bằng kinh tế và xã hội" trong hiến pháp và xây dựng chính sách đối ngoại nhấn mạnh sự đoàn kết với các nước đa số Hồi giáo và hợp tác khu vực ở Nam Á. Bangladesh đã đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế và công nghiệp nhanh chóng dưới thời Zia làm tổng thống. Chính phủ đã xây dựng khu chế xuất đầu tiên của đất nước. Nó vận hành một chương trình lương thực phổ biến cho công việc, đảo ngược việc tập thể hóa các trang trại và thúc đẩy phát triển khu vực tư nhân.
Zia phải đối mặt với 21 âm mưu đảo chính chống lại chính phủ của mình, bao gồm cả một cuộc đảo chính của không quân. Đồng minh một thời của ông, Đại tá Abu Taher đã bị xét xử vì tội phản quốc và bị xử tử. Những số phận tương tự đã gặp phải bởi nhiều đối thủ được coi là của ông trong lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, âm mưu đảo chính cuối cùng dẫn đến ám sát năm 1981 của ông. Zia đã bị giết bởi quân đội trung thành với Thiếu tướng Abul Manzoor, những người đã xông vào dinh thự chính thức của ông ở Chittagong vào ngày 30 tháng 5 năm 1981. Cuộc binh biến sau đó bị quân đội Trung tướng Hussain Muhammad Ershad đàn áp.
Quản trị Sattar
Zia được kế nhiệm bởi Phó Tổng thống Abdus Sattar. Tổng thống Sattar đã nhận được một nhiệm vụ phổ biến trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1981, bất chấp những cáo buộc gian lận phiếu bầu của đối thủ của ông Kamal Hossain. Nhiệm kỳ tổng thống của Sattar được đánh dấu bằng cuộc đấu đá nội bộ trong BNP cầm quyền, khiến nội các buộc phải cải tổ và Phó chủ tịch Mirza Nurul Huda phải từ chức. Một hội đồng an ninh quốc gia được thành lập trong bối cảnh bạo lực Hồi giáo chống người Bengali ở Đông Bắc Ấn Độ và Miến Điện. Sattar cũng gặp nhiều vấn đề về sức khỏe do tuổi già.
Đảo chính Bangladesh năm 1982 đã phế truất Tổng thống Sattar và chính phủ dân sự của ông. Quân đội Bangladesh cho rằng tình trạng thiếu lương thực, tham nhũng và quản lý kinh tế yếu kém là những lý do đằng sau cuộc đảo chính.
Thiết quân luật thứ hai và chính quyền Ershad
thumb|Tổng thống [[Hussain Muhammad Ershad]] thumb|[[Noor Hossain, một người biểu tình ủng hộ dân chủ bị lực lượng an ninh của Tổng thống Ershad bắn chết]] Sattar bị thay thế bởi chánh án A. F. M. Ahsanuddin Chowdhury. Trung tướng Hussain Muhammad Ershad tuyên bố thiết quân luật và trở thành Giám đốc điều hành luật thiết quân luật. Ông tự bổ nhiệm mình làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và các tư lệnh hải quân và không quân làm phó ban hành pháp thiết quân luật. Ershad hướng chính sách đối ngoại của Bangladesh nhiều hơn tới khối chống Liên Xô.
Năm 1983, Ershad đảm nhận chức vụ tổng thống. Sự đàn áp chính trị diễn ra đầy rẫy dưới chế độ thiết quân luật của Ershad. Tuy nhiên, chính phủ đã thực hiện một loạt các cải cách hành chính, đặc biệt là về phân quyền. Mười tám quận của đất nước được chia thành sáu mươi bốn quận. Hệ thống upazila cũng được tạo ra.
Trong số các hành động chính của ông là tư nhân hóa nền kinh tế phần lớn thuộc sở hữu nhà nước (tới 70% công nghiệp thuộc sở hữu công) và khuyến khích đầu tư tư nhân vào các ngành công nghiệp nặng cùng với sản xuất nhẹ, nguyên liệu thô và báo chí. Các công ty nước ngoài cũng được mời đầu tư vào ngành công nghiệp Bangladesh, và các biện pháp bảo hộ cứng rắn đã được đưa ra để bảo vệ sản xuất. Tất cả các đảng phái chính trị và tổ chức công đoàn đều bị cấm vào thời điểm hiện tại, với án tử hình được áp dụng vì tội tham nhũng và kích động chính trị. Việc tiếp quản Ershad nhìn chung được coi là một bước phát triển tích cực, vì Bangladesh đang ở trong tình trạng kinh tế khó khăn nghiêm trọng. Đất nước đang phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng. Chính phủ cũng phải đối mặt với thâm hụt ngân sách nghiêm trọng lên tới 4 tỷ takas, và IMF đã tuyên bố rằng họ sẽ không cung cấp thêm bất kỳ khoản vay nào cho đến khi Bangladesh trả được một số khoản nợ hiện có. Trong phần lớn năm 1984, Ershad tìm kiếm sự tham gia của các đảng đối lập vào các cuộc bầu cử địa phương theo lệnh thiết quân luật. Tuy nhiên, việc phe đối lập từ chối tham gia đã buộc Ershad phải từ bỏ những kế hoạch này. Ershad tìm kiếm sự ủng hộ của công chúng đối với chế độ của mình trong một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc về sự lãnh đạo của ông trong tháng 3 năm 1985. Anh đã giành chiến thắng áp đảo, mặc dù tỷ lệ cử tri đi bầu là ít. Hai tháng sau, Ershad tổ chức bầu cử chủ tịch hội đồng địa phương. Các ứng cử viên ủng hộ chính phủ đã giành được đa số các chức vụ, thiết lập chương trình phân quyền đầy tham vọng của Tổng thống. Đời sống chính trị tiếp tục được tự do hóa vào đầu năm 1986, và các quyền chính trị bổ sung, bao gồm quyền tổ chức các cuộc mít tinh lớn của công chúng, được khôi phục. Đồng thời, Jatiya (Quốc gia), được thiết kế như một phương tiện chính trị của Ershad cho quá trình chuyển đổi từ thiết quân luật, được thành lập. Bất chấp sự tẩy chay của BNP, dẫn đầu bởi vợ góa của Tổng thống Zia, Begum Khaleda Zia, các cuộc bầu cử quốc hội đã được tổ chức theo lịch trình vào tháng 5 năm 1986. Đảng Jatiya đã giành được đa số khiêm tốn trong số 300 ghế được bầu trong Quốc hội. Sự tham gia của Liên đoàn Awami - do con gái của cố Tổng thống Mujib, Sheikh Hasina Wajed lãnh đạo - đã mang lại cho cuộc bầu cử một số tín nhiệm, bất chấp những cáo buộc phổ biến về việc bỏ phiếu bất thường.
Tuy nhiên, vào tháng 7 năm 1987, sau khi chính phủ vội vàng thông qua một dự luật lập pháp gây tranh cãi bao gồm sự đại diện của quân đội trong các hội đồng hành chính địa phương, phe đối lập đã bước ra khỏi Quốc hội. Việc thông qua dự luật đã giúp khơi dậy một phong trào đối lập nhanh chóng thu thập động lực, lần đầu tiên đoàn kết các đảng đối lập của Bangladesh. Chính phủ bắt đầu bắt giữ hàng loạt các nhà hoạt động đối lập theo Đạo luật Quyền hạn Đặc biệt năm 1974. Bất chấp những vụ bắt giữ này, các đảng đối lập vẫn tiếp tục tổ chức các cuộc tuần hành phản đối và đình công trên toàn quốc. Để ngăn chặn cuộc đình công kéo dài 72 giờ được lên kế hoạch vào ngày 29 tháng 11, Ershad đã ban bố tình trạng khẩn cấp vào ngày 27 tháng 11r. Nghị viện đã bị giải tán vào ngày 6 tháng 12, và các cuộc bầu cử mới dự kiến vào tháng 3 năm 1988.
Tất cả các đảng đối lập lớn đều từ chối các cuộc bầu cử chính phủ tham gia vào các cuộc thăm dò này, cho rằng chính phủ không có khả năng tổ chức các cuộc bầu cử tự do và công bằng. Bất chấp sự tẩy chay của phe đối lập, bầu cử quốc hội vẫn được tiến hành. Đảng cầm quyền Đảng Jatiya đã giành được 251 trong số 300 ghế. Nghị viện, trong khi vẫn bị phe đối lập coi là một cơ quan bất hợp pháp, đã tổ chức các phiên họp của mình theo lịch trình, và thông qua nhiều dự luật, bao gồm, vào tháng 6 năm 1988, điều thứ tám gây tranh cãi sửa đổi Hiến pháp, khiến Hồi giáo trở thành quốc giáo, trái ngược với bản chất thế tục ban đầu của Hiến pháp. Điều khoản thiết lập các băng ghế của Tòa án Tối cao ở các thành phố lớn bên ngoài Dhaka cũng đã được thông qua. Trong khi Hồi giáo vẫn là quốc giáo, Điều khoản phân cấp phân cấp Tòa án Tối cao đã bị Tòa án Tối cao bãi bỏ.
Đến năm 1989, tình hình chính trị đối nội trong nước dường như lắng xuống. Các cuộc bầu cử hội đồng địa phương thường được giới quan sát quốc tế cho là ít bạo lực hơn, tự do và công bằng hơn các cuộc bầu cử trước. Tuy nhiên, sự phản đối quyền cai trị của Ershad bắt đầu lấy lại động lực, leo thang vào cuối năm 1990 trong các cuộc tổng đình công thường xuyên, gia tăng các cuộc biểu tình trong khuôn viên trường, các cuộc mít tinh công khai và sự tan rã chung của luật pháp và trật tự.
Chính phủ chăm sóc đầu tiên (1990–1991)
Ershad từ chức dưới áp lực của quân đội và cộng đồng quốc tế, khi phong trào ủng hộ dân chủ do Khaleda Zia và Sheikh Hasina đứng đầu đã nhấn chìm toàn bộ đất nước và thu hút sự tham gia của tầng lớp trung lưu và thượng lưu.
Chánh án, Shahabuddin Ahmed, đã tuyên thệ nhậm chức quyền tổng thống và thành lập [[chính phủ người chăm sóc] đầu tiên của Bangladesh]. Ahmed đã quản thúc Ershad và tổ chức các cuộc bầu cử tự do và công bằng vào năm 1991.
Chính quyền Khaleda (1991–1996)
BNP trung hữu đã thắng tổng tuyển cử Bangladesh năm 1991 với 140 ghế, nhưng thiếu đa số nghị viện. Tuy nhiên, họ đã thành lập một chính phủ với sự hỗ trợ từ đảng Hồi giáo Jamaat-e-Islami, với Khaleda Zia, góa phụ của Ziaur Rahman, nhận chức thủ tướng. Chỉ có bốn đảng có hơn 10 thành viên được bầu vào Nghị viện năm 1991: BNP, do Thủ tướng Begum Khaleda Zia lãnh đạo; AL, do Sheikh Hasina lãnh đạo; Jamaat-I-Islami (JI), do Ghulam Azam lãnh đạo; và Đảng Jatiya (JP), do quyền chủ tịch Mizanur Rahman Choudhury lãnh đạo trong khi người sáng lập, cựu Tổng thống Ershad, đã phải thụ án tù vì tội tham nhũng. Khaleda Zia trở thành nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Bangladesh.