cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cách mạng Philippines
Sự cai trị của người Tây Ban Nha của Philippines chính thức kết thúc với Hiệp ước Paris năm 1898, cũng đã chấm dứt Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ. Trong hiệp ước, Tây Ban Nha đã nhượng quyền kiểm soát Philippines và các lãnh thổ khác sang Hoa Kỳ. Có một hòa bình không thoải mái xung quanh Manila, với lực lượng Mỹ kiểm soát thành phố và lực lượng Philippines yếu hơn xung quanh họ.
Yumtaax recticornis
Yumtaax recticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Passalidae. Loài này được Burmeister miêu tả khoa học năm 1847.
Cách mạng Philippines
Ngày 4 tháng 2 năm 1899, tại trận Manila, cuộc chiến nổ ra giữa quân đội Philippines và bắt đầu chiến tranh Philippine-Mỹ, Aguinaldo ngay lập tức ra lệnh "hòa bình và các mối quan hệ thân thiện với người Mỹ bị phá vỡ và Mỹ được coi như kẻ thù ". Vào tháng 6 năm 1899, Cộng hòa Philippines đầu tiên chính thức tuyên chiến với Hoa Kỳ.
Yumtaax recticornis
Tham khảo
Thể loại:Yumtaax
Cách mạng Philippines
Nền tảng cách mạng
Cách mạng Philippines trải qua một quá trình tích lũy lâu dài với sự nổi lên của chủ nghĩa dân tộc Philippines, dù khái niệm này tới nay vẫn được xem là khiếm khuyến. Sự nổi lên của chủ nghĩa dân tộc Philippines là chậm chạp nhưng không thể tránh khỏi. Bốn thế kỷ dưới ách thực dân Tây Ban Nha là sự khổ sở của hàng triệu con người. Thật không may, phát triển của chủ nghĩa dân tộc còn chậm do những khó khăn trong quan hệ kinh tế xã hội giữa các cộng đồng người Philippines. Cách mạng giải phóng dân tộc ở Philippines cuối thế kỷ 19 vẫn tích lũy những tiền đề nhất định.
Ý thức cách mạng
Trước khi bắt đầu cuộc Cách mạng Philippines, xã hội Philippines đơn thuần là chia thành phân loại xã hội được dựa trên tình trạng kinh tế. Có hai trường hợp trong phân loại này cao nhất là một thành viên của hoàng gia và người kia là quần chúng. Các thành viên hoàng gia bao gồm chủ nhà, giáo viên, cán bộ và cựu quan chức. Các thành viên của lớp này tạo thành tầng lớp quý tộc xã hội. Những người Tây Ban Nha thuộc về lớp này tiếp tục chia thành hai nhóm: peninsulares và creoles. Các peninsulares là người Tây Ban Nha sinh sống tại Philippines, hoặc họ đang sống trong các thuộc địa nhưng đã được sinh ra ở Tây Ban Nha. Các creoles hoặc criollo, là người Tây Ban Nha sinh ở các thuộc địa, các peninsulares coi mình là cấp trên của creoles. Mức thấp nhất trong hai lớp là quần chúng, hoặc Indios. Điều này bao gồm tất cả các thường dân nghèo, nông dân và người lao động. Không giống như các principalia, nơi các thành viên được hưởng cơ quan công sở và khuyến nghị từ các vua Tây Ban Nha, quần chúng chỉ được hưởng một vài quyền dân sự và đặc quyền. Các chức vụ chính trị cao nhất mà họ có thể giữ là gobernadorcillo (hạt trưởng), hoặc đang là điều hành viên thành phố. Các thành viên của tổ chức bí mật, Katipunan, nhóm kích hoạt cuộc cách mạng, bao gồm chủ yếu quần chúng. Sự thịnh vượng vật chất vào đầu thế kỷ 19 tạo ra một tầng lớp trung lưu giác ngộ ở Philippines, bao gồm cũng như các công việc phải làm nông dân, giáo viên, luật sư, bác sĩ, nhà văn, và nhân viên chính phủ. Nhiều người trong số họ đã có thể mua và đọc sách. Họ đã thảo luận các vấn đề chính trị và cải cách chính phủ, họ đã có thể gửi con đến các trường cao đẳng và đại học ở Manila và ở nước ngoài, đặc biệt ở Madrid. Các tiến bộ vật chất là do chủ yếu sự mở cửa Manila đối với thương mại thế giới. Từ tầng lớp trung lưu giác ngộ thuộc các trí thức hàng đầu của đất nước. Họ tự gọi mình là Ilustrados, có nghĩa là những người uyên bác, cũng như các trí thức chi nhánh của xã hội. Từ Ilustrados gia tăng các thành viên nổi bật của phong trào tuyên truyền, những người khuấy động ngọn lửa đầu tiên của cuộc cách mạng.
Chủ nghĩa tự do
Năm 1868, một cuộc cách mạng lật đổ chế độ quân chủ của Nữ hoàng Isabella II của Tây Ban Nha và đã được thay thế bằng một chính phủ dân sự và tự do do Francisco Serrano đứng đầu. Các năm tiếp theo,Serrano cử Carlos María de la Torre, một thành viên của quân đội Tây Ban Nha, để trở thành Toàn quyền Philippines. Người Philippines và Tây Ban Nha tự do ở trong nước chào đón anh ta với một bữa tiệc tại Malacañan Palace vào ngày 23 tháng 6 năm 1869. Vào đêm ngày 12 Tháng 7 năm 1869, các nhà lãnh đạo Philippines, linh mục và sinh viên tụ tập và hát de la Torre tại Malacañan Palace để thể hiện sự đánh giá cao và lòng biết ơn của họ đối với chính sách tự do của mình. Các serenade được dẫn dắt bởi các cư dân nổi tiếng của Manila, trong đó có Thống đốc dân sự của Manila José Cabezas de Herrera, José Burgos, Maximo Paterno, Manuel Genato, Joaquín Pardo de Tavera, angl Garchitorena, Andrés Nieto và Jacobo Zobel y Zangroniz.
Sự nổi lên của chủ nghĩa dân tộc Philippines
Vào năm 1776, thách thức lớn đầu tiên chế độ quân chủ trong thế kỷ này xảy ra trong các thuộc địa Mỹ. Trong khi cuộc Cách mạng Mỹ đã thành công, nó vẫn là một sự kiện trong một khu vực tương đối biệt lập. Tuy nhiên, cuộc cách mạng Pháp 1789, bắt đầu thay đổi cảnh quan chính trị của châu Âu nó đã kết thúc chế độ quân chủ tuyệt đối tại Pháp. Sức mạnh truyền từ vua đến người dân thông qua đại diện trong quốc hội. Người dân ở các nước châu Âu khác đã bắt đầu yêu cầu các đại diện cùng trong quốc hội. Tại Philippines, lây lan lý tưởng này trong các thuộc địa thông qua các tác phẩm của nhà văn Criollo như Luis Rodríguez Varela người tự gọi mình là "Conde Philippines" (Bá tước của Philippines). Đây là trường hợp đầu tiên một người bản địa tự gọi mình là một người Philippines hơn một chủ thể Tây Ban Nha. Với sự ổn định kinh tế và chính trị gia tăng tại Philippines, giai cấp trung lưu bắt đầu yêu cầu các nhà thờ ở Philippines bị quốc hữu hoá thông qua một quá trình được gọi là thế tục hóa. Trong quá trình này, sự kiểm soát của giáo xứ Philippines đã được thông qua từ các dòng tu làm linh mục thế tục, đặc biệt là các linh mục Philippines sinh. Các dòng tu hay tu sĩ, phản ứng và một cuộc đấu tranh chính trị giữa các tu sĩ và linh mục thế tục bắt đầu. Thế kỷ 19 cũng là một kỷ nguyên mới cho châu Âu. Giáo hội điện là tại một sự suy giảm và tu sĩ đã bắt đầu rót hơn đến Philippines, kết thúc hy vọng cho các tu sĩ bao giờ từ bỏ bài viết của họ.Với việc khai trương các kênh đào Suez, chuyến đi giữa Tây Ban Nha và Philippines đã được cắt ngắn. Hơn peninsulares (người Tây Ban Nha sinh ra ở Tây Ban Nha) đã bắt đầu đổ vào các thuộc địa và bắt đầu chiếm các vị trí chính phủ khác nhau theo truyền thống được tổ chức bởi các Criollo (người Tây Ban Nha sinh ra ở Philippines). Trong 300 năm cai trị của thực dân, Criollos đã quen với việc bán tự trị với tổng đốc là người Tây Ban Nha chỉ (peninsulares) ở các đảo. Các Criollos yêu cầu đại diện trong Cortes Tây Ban Nha, nơi họ có thể thể hiện agrievances của họ.Cùng với các vấn đề thế tục hóa đã dẫn đến sự nổi dậy Criollo.
Cuộc nổi dậy Criollo
Trong cuối thế kỷ 18, Criollo (hoặc Insulares, "đảo", như họ được gọi địa phương) nhà văn đã bắt đầu truyền bá lý tưởng của cuộc Cách mạng Pháp ở Philippines. Đồng thời, một sắc lệnh hoàng gia đã ra lệnh thế tục hóa của nhà thờ Philippines và nhiều giáo xứ đã được chuyển cho các linh mục Philippines sinh. Nửa chừng trong quá trình này, nó đã bị hủy bỏ với sự trở lại của các tu sĩ Dòng Tên đến Philippines và các dòng tu học lại giáo xứ Philippines. Một ví dụ mà tức giận các Insulares là Phanxicô tiến của giáo xứ giàu nhất trong các hòn đảo đã được đặt dưới sự Philippines-sinh linh mục, đó là Antipolo. Trong những năm đầu thế kỷ 19, phụ Pedro Peláez và Mariano Gómez bắt đầu tổ chức các hoạt động đòi trả lại các kiểm soát của giáo xứ Philippines seculars Philippines. Cha Peláez, người Đức Tổng Giám mục của Nhà thờ chính tòa Hà Nội, đã chết trong một trận động đất trong khi Cha Gómez lui về cuộc sống riêng tư. Thế hệ tiếp theo của Insular hoạt động bao gồm Cha José Burgos, người tổ chức các cuộc biểu tình sinh viên trong các trường Đại học Santo Tomas. Trong mặt trận chính trị, các nhà hoạt động như Joaquín Pardo de Tavera và Jacobo Zobel. Tình trạng bất ổn leo thang thành một cuộc nổi dậy lớn khi Andres Novales, một Creole đội trưởng, tuyên bố sự độc lập của Philippines từ Tây Ban Nha và đăng quang mình Hoàng đế của Philippines vào năm 1823. Vào tháng 1 năm 1872, các cuộc xung đột của Insular cuộc nổi dậy đến khi các binh sĩ và công nhân của Arsenal Cavite của Pháo đài San Felipe nổi loạn. Họ được dẫn đầu bởi Trung sĩ Ferdinand La Madrid, Tây Ban Nha mestizo. Các binh sĩ đã nhầm pháo hoa trong Quiapo cho lễ Thánh Sebastian là tín hiệu cho một cuộc nổi dậy của quốc gia kế hoạch lâu dài. Chính quyền thực dân sử dụng vụ việc để lây lan một triều đại khủng bố và thanh lý lật đổ chính trị và con số nhà thờ. Trong số đó có linh mục Mariano Gómez, José Burgos, và Jacinto Zamora người đã được thực hiện thông qua các garrote trên 18 tháng 2 năm 1872. Họ đang nhớ trong lịch sử Philippines như Gomburza.
Công đoàn đoàn kết (La Solidaridad)
Công đoàn đoàn kết (La Solidaridad) là một tổ chức tạo ra ở Tây Ban Nha vào ngày 13 tháng 12 năm 1888. Bao gồm người Philipine bị đày vào năm 1872 và sinh viên theo học các trường đại học của châu Âu, tổ chức nhằm mục đích đấu tranh với Tây Ban Nha vì quyền lợi Philippines, và tuyên truyền một mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa các thuộc địa của Tây Ban Nha.
Thành viên sáng lập:
Mục tiêu và phương pháp: La Solidaridad được thành lập nhằm tính chất tuyên truyền đấu tranh chống ách thực dân. Vấn đề đầu tiên của La Solidaridad ra ngày 15 tháng 2 năm 1889, xuất bản hai tuần một lần, nó phục vụ như là cơ quan chính của phong trào cải cách trong 6 năm. Kinh phí hoạt động đến từ đến từ các tổ chức Tuyên truyền ở Philippines. Rizal lần đầu tiên chịu trách nhiệm xuất bản nhưng sau đó chuyển cho Graciano López Jaena. 25 tháng 3 năm 1889, La Solidaridad công bố thư tựa đề "Nguyện vọng của người Philippines", được viết bởi Hiệp hội Tây Ban Nha-Phiippine ở Madrid. Nó theo đuổi:
Trên 15 tháng 12 năm 1889, Marcelo H. del Pilar thay Graciano López Jaena như biên tập viên của La Solidaridad. Theo phương pháp biên tập của mình, mục đích của tờ báo mở rộng và thu hút sự chú ý vào các chính trị gia và thậm chí cả các bộ trưởng Tây Ban Nha. Sử dụng tuyên truyền, nó theo đuổi những mục tiêu cho:
"Chúng tôi biết rằng không có hi sinh ít để giành chiến thắng các quyền và sự tự do cho một dân tộc bị áp bức của chế độ nô lệ."
Phong trào tuyên truyền
Các phong trào Tuyên truyền là một tổ chức văn học và văn hóa được thành lập vào năm 1872 bởi những người Philippines định cư ở châu Âu. Bao gồm nhiều sinh viên theo học các trường đại học của châu Âu, tổ chức nhằm mục đích nâng cao nhận thức đấu tranh chống Tây Ban Nha với ách thuộc địa của nó ở Philippines. Thành viên nổi bật của nó bao gồm José Rizal, tác giả của Noli nhớ Tangere (tiểu thuyết) và El Filibusterismo, Graciano López Jaena, nhà xuất bản của La Solidaridad, cơ quan chính của phong trào, Mariano Ponce, thư ký của tổ chức và Marcelo H. del Pilar.
Mục tiêu và phương pháp:
Quyền đại diện và tham gia của người Philippines ở quốc hội Tây Ban Nha; Cơ hội bình đẳng cho người Philippines vào chính phủ; Công nhận của Philippines như một tỉnh của Tây Ban Nha; Thế tục hóa các giáo sĩ; Thế tục hóa giáo xứ Philippines; Hợp pháp hóa tiếng Tây Ban Nha và Philippines; Tạo ra một trường công lập hệ thống độc lập của các tu sĩ; Bãi bỏ các polo (dịch vụ lao động) và vandala (bắt buộc phải bán các sản phẩm địa phương cho chính phủ); Bảo đảm các quyền tự do cơ bản ngôn luận và hiệp hội; Công nhận các quyền con người
Cũng như công đoàn đoàn kết, Phong trào tuyên truyền nhấn mạnh đấu tranh hòa bình thông qua báo chí đòi thực thi các cải cách xã hội. Và cũng vì thế mà thất bại, nhưng chí ít đã gây tiếng vang và tác động sâu sắc đối với nhận thức nhân dân Philippin.
Tổ chức La Liga Filipina
La Liga Filipina (tiếng Anh: The Philippine League) là một tổ chức tiến bộ được tạo ra bởi Tiến sĩ José Rizal nhà Doroteo Ongjunco tại Ilaya Street, Tondo, Manila ở Philippines vào năm 1892. Tổ chức bắt nguồn từ La Solidaridad và các phong trào tuyên truyền. Mục đích của La Liga Filipina là xây dựng một nhóm mới tìm cách tham gia vận động đến những người trực tiếp trong phong trào cải cách.
Thành viên
Lãnh đạo Lãnh đạo khi Rizal lưu vong Các thành viên khác
Mục tiêu và phương pháp:
Mục đích hỗ trợ lẫn nhau và giúp đỡ xã hội phân phát quỹ học bổng và trợ giúp pháp lý, cho vay vốn và lập hợp tác xã, tổ chức trở thành đe dọa cho chính quyền Tây Ban Nha và họ lệnh bắt Rizal ngày 6 tháng 7 năm 1892 ở Dapitan. Trong thời gian sống lưu vong của Rizal, Tổ chức đã không hoạt động, thông qua những nỗ lực của Domingo Franco và Andres Bonifacio, nó được tổ chức lại. Tổ chức quyết định tuyên bố hỗ trợ cho La Solidaridad và các cải cách nó ủng hộ, gây quỹ cho các tờ báo, và trang trải chi phí cho các đại biểu ủng hộ cải cách cho đất nước trước chính quyền Tây Ban Nha. Cuối cùng, sau khi một số tình trạng lộn xộn trong sự lãnh đạo của nhóm, Hội đồng tối cao giải thể. Các thành viên Liga chia thành hai nhóm: phe bảo thủ đã thành lập Cuerpo de Compromisarios cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ La Solidaridad trong khi các gốc tự do Bonifacio cống hiến mình cho một tổ chức xã hội mới và bí mật là Katipunan.
Tổ chức Katipunan
Tổ chức Katipunan bị chi phối bởi Hội đồng tối cao (Tagalog: Kataastaasang Sanggunian). Hội đồng tối cao đầu tiên của Katipunan được thành lập khoảng tháng 8 năm 1892, một tháng sau khi thành lập tổ chức chính trị xã hội này. Hội đồng tối cao đã được lãnh đạo bởi một tổng thống được bầu (Pangulo), tiếp theo là thư ký/thư ký (Kalihim), thủ quỹ (Tagaingat-Yaman) và tài chính (Tagausig). Hội đồng tối cao cũng đã có hội đồng của riêng nó (Kasanguni), số khác nhau thông qua các nhiệm kỳ tổng thống. Để phân biệt từ Chủ tịch thấp hơn hoặc Hội đồng (bên dưới) Chủ tịch Hội đồng tối cao được gọi là Chủ tịch Tối cao (Tagalog: Kataastaasang Pangulo; Tây Ban Nha: Supremo Presidente). Ban đầu, Hội đồng tối cao đã được lãnh đạo bởi Deodato Arellano, và sau là các quan chức:
Vào tháng 2 năm 1893, Hội đồng tối cao được tổ chức lại, với Román Basa là Chủ tịch Tối cao và Bonifacio đứng đầu tài chính. Vào tháng 1 năm 1895, Bonifacio đảm nhận Chủ tịch Tối cao Katipunan. Ở sự bùng nổ của cuộc cách mạng năm 1896, Hội đồng được tiếp tục tổ chức lại thành một hệ thống mà Katipunan coi là một chính hãng chính quyền cách mạng, trên thực tế và hợp pháp.
Tại mỗi tỉnh, nơi có các thành viên Katipunan, một Hội đồng tỉnh được gọi là Sangguniang Bayan được thành lập và trong mỗi thị trấn là một hội đồng tổ chức phổ biến được gọi là Sangguniang Balangay. Mỗi Bayan và Balangay đã thiết lập cấp bậc riêng bầu Pangulo (phó chủ tịch); Pangalawang Kalihim (Phó Bí thư); mga kasanguni (hội đồng); Mabalasig; Taliba (bảo vệ); Maniningil (thu / kiểm toán); Tagapamahala ng Basahan ng Bayan (giám sát của Thư viện nhân dân); Tagapangasiwa (quản trị); Manunulat (thư ký); Tagatulong sa Pagsulat (trợ lý thư ký); Tagalaan (cai ngục) và Tagalibot (patroller). Mỗi Balangay đã có cơ hội để mở rộng lĩnh vực riêng của họ về ảnh hưởng, thông qua hệ thống tam giác trong để nâng cao tình trạng của họ Sangguniang Bayan. Trong bốn năm, Katipunan liên tục tuyển thành viên mới. Vào thời điểm phát hiện tổ chức này, James Le Roy (Mỹ) ước tính sức mạnh của Katipunan là 100.000 đến 400.000 thành viên. Teodoro Agoncillo tính rằng các thành viên đã tăng lên khoảng 30.000 người năm 1896.
Mục tiêu và phương pháp:
Sự nổi lên của Katipunan đánh dấu sự kết thúc của chiến dịch cải cách từ Tây Ban Nha bằng một chiến dịch hòa bình. Phong trào tuyên truyền do Rizal, del Pilar, Jaena và những người khác đã thất bại trong sứ mệnh của mình, vì vậy, Bonifacio bắt đầu phong trào vũ trang giành độc lập.
Cách mạng ở Cavite
Trong khi đó tại Cavite, Nghĩa quân Katipuneros dưới sự chỉ huy của Emilio Aguinaldo, thị trưởng thành phố Cavite El Viejo (Kawit hiện đại) và Mariano Álvarez-một kỹ sư, lập kế hoạch quốc phòng và hậu cần cho cách mạng tại Cavite. Chiến thắng đầu tiên của anh là trong trận Imus 1 tháng 9 năm 1896 với sự trợ giúp của Jose Tagle đánh bại các lực lượng Tây Ban Nha dưới quyền Tướng Ernesto Aguirre. Các nhà cách mạng Cavite, đặc biệt Aguinaldo, đã giành được uy tín trong việc đánh bại quân đội Tây Ban Nha trong trận đánh trong khi quân nổi dậy khác như Bonifacio và Llanera đã tham gia vào chiến tranh du kích. Aguinaldo, nói cho hội đồng cầm quyền Magdalo một tuyên ngôn tuyên bố một chính phủ lâm thời và mang tính cách mạng sau thành công ban đầu của mình - mặc sự tồn tại của chính phủ Bonifacio. Các Katipunan tại Cavite được chia thành hai hội đồng: Magdiwang (do Alvarez) và Magdalo (do Baldomero Aguinaldo, anh em họ của Emilio). Lúc đầu hai Hội đồng hợp tác với nhau trong chiến trường, như trong các trận đánh của Binakayan và Dalahican.
Tuy nhiên, sự ganh đua giữa chỉ huy và lãnh thổ nhanh chóng phát triển và họ từ chối hợp tác và hỗ trợ nhau trong trận chiến. Không lâu trước khi các vấn đề của lãnh đạo được tranh luận. Phe Magdiwang nhận Bonifacio là lãnh đạo tối cao, là người đứng đầu của Katipunan. Phe Magdalo kích động cho Emilio Aguinaldo đứng đầu của phong trào vì những thành công của mình trong chiến trường so với những thất bại của Bonifacio. Trong khi đó, quân đội Tây Ban Nha, bây giờ dưới sự chỉ huy của Thống đốc mới Camilo de Polavieja bắt đầu tổng phản công.
Bầu cử Tejeros
31 tháng 12, một hội đồng được triệu tập trong Imus để giải quyết tình trạng lãnh đạo. Các Magdalo khẳng định về việc thành lập chính quyền cách mạng để thay thế cho Katipunan và tiếp tục cuộc đấu tranh. Mặt khác, các Magdiwang ủng hộ việc giữ lại Katipunan, cho rằng nó đã là một chính phủ của riêng mình. Vào ngày 22 tháng 3 năm 1897, một cuộc họp khác đã được tổ chức trong Tejeros. Nó kêu gọi cuộc bầu cử cán bộ cho các chính quyền cách mạng, cần một mặt trận thống nhất chống lại một cuộc tấn công của đối phương chính thức chống lại phe Magdalo. Phe Magdiwang liên minh với Bonifacio chuẩn bị và tổ chức cuộc bầu cử. Bonifacio chủ trì cuộc bầu cử và kêu gọi kết quả bầu cử phải được tôn trọng. Khi bầu cử kết thúc, Bonifacio mất lãnh đạo chuyển cho Aguinaldo. Bonifacio cuối cùng mất ở các vị trí khác cho các thành viên của phe Magdiwang. Thay vào đó, ông được bầu làm Giám đốc Nội vụ nhưng bị thẩm vấn bởi một Magdalo, Daniel Tirona. Bonifacio thấy bị xúc phạm tuyên bố vô giá trị cuộc bầu cử và tức giận.
Chia rẽ giữa Bonifacio và Aguinaldo
Bonifacio và sĩ quan của ông tạo ra Hiệp định quân sự NAIC, thành lập một chính phủ đối thủ của chính phủ mới được thành lập của Aguinaldo. Nó bác bỏ cuộc bầu cử ở Tejeros và khẳng định Bonifacio là nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng. Nó đã ra lệnh nhập ngũ bắt buộc những người đàn ông Philippines cho quân đội của Bonifacio. Thỏa thuận cuối cùng gọi một cuộc đảo chính chống lại chính phủ được thành lập. Khi một thị trấn trong Cavite từ chối cung cấp quy định, Bonifacio ra lệnh đốt cháy. Khi Aguinaldo xem tài liệu và báo cáo về lạm dụng, ông đã ra lệnh bắt giữ Bonifacio và binh lính của Bonifacio. Đại tá Agapito Benzon gặp Bonifacio ở Limbon và tấn công anh ta vào ngày hôm sau.Bonifacio, và anh trai Procopio bị thương, trong khi em trai Ciriaco của họ bị giết. Họ đã được đưa tới NAIC để hầu tòa. Các Consejo de Guerra (Hội đồng chiến tranh) kết án Andrés và Procopio chết ngày 10 tháng 5 năm 1897 vì xúi giục nổi loạn và phản quốc. Aguinaldo thì giảm xuống hình phạt trục xuất, nhưng đã rút quyết định của mình sau áp lực từ Pio Del Pilar và các viên chức khác của cuộc cách mạng. Vào ngày 10, Lazaro Makapagal, theo lệnh Tổng đốc Mariano Noriel, thực hiện giết các anh em Bonifacio ở chân núi Buntis, gần Maragondon.
Cộng hòa Biak-na-Bato và thất bại tạm thời của các mạng
Tăng cường thêm tân binh từ Tây Ban Nha, quân đội chính phủ đã tái chiếm một số thị trấn ở Cavite. Như lập luận của Apolinario Mabini và những người khác, sự nối tiếp của thất bại cho quân nổi dậy cũng có thể là do hậu quả của cái chết Bonifacio. Mabini đã viết: “Thảm kịch này bóp chết sự nhiệt tình đối với sự nghiệp cách mạng, và đẩy nhanh sự thất bại của các cuộc nổi dậy Cavite, bởi vì nhiều người từ Manila, Laguna và Batangas, những người đã chiến đấu cho Cavite đã mất tinh thần”. Aguinaldo và người của ông rút lui về phía bắc, từ một thị trấn tiếp theo, cho đến khi cuối cùng định cư ở Biak-na-Bato, trong thành phố San Miguel de Mayumo, Bulacan. Tại đây họ tạo ra những gì được gọi là Cộng hòa Biak-na-Bato, với một hiến pháp được soạn thảo bởi Isabelo Artacho và Felix Ferrer và dựa vào Hiến pháp Cuba. Tổng đốc Fernando Primo de Rivera tuyên bố: “Tôi có thể đến Biak-na-Bato. kết thúc cuộc nổi dậy nhưng tôi muốn hòa bình với những người cách mạng”. Một luật sư tên là Pedro Paterno tình nguyện như đàm phán giữa hai bên. Trong bốn tháng, ông đi lại giữa Manila và Biak-na-Bato. Công việc khó khăn của ông cuối cùng đã có kết quả khi, 14 tháng 12 - 15 tháng 12 năm 1897, Hiệp ước Biak-na-Bato đã được ký kết. Tạo thành từ ba tài liệu, các chương trình sau:
Phù hợp với các điều khoản đầu tiên, Aguinaldo và hai mươi lăm quan chức cấp cao khác của cuộc cách mạng đã bị trục xuất đến Hồng Kông với $ 400,000 (peso Mexico) trong túi của họ. Phần còn lại của những người đàn ông có $ 200,000 (peso Mexico) và phần thứ ba không bao giờ nhận được. Ân xá chung không bao giờ được công bố vì những cuộc đụng độ lẻ tẻ vẫn tiếp tục.
Cộng hòa Kakarong sụp đổ
Không phải tất cả các tướng cách mạng tuân thủ hiệp ước. Tổng đốc Francisco Macabulos, thành lập một Ủy ban Chấp hành Trung ương để phục vụ như là chính phủ lâm thời cho đến khi ổn định hoàn toàn. Xung đột vũ trang trở lại, lần này đến từ hầu hết các tỉnh ở Philippines. Chính quyền thực dân, mặt khác, tiếp tục bắt giữ và tra tấn những người bị tình nghi cướp bóc. Hiệp ước Biak-na-Bato không báo hiệu sự kết thúc của cuộc cách mạng. Aguinaldo và người của ông đã bị thuyết phục rằng người Tây Ban Nha sẽ không bao giờ cung cấp cho phần còn lại của số tiền như một điều kiện đầu hàng. Hơn nữa, họ tin rằng Tây Ban Nha không giữ lời hứa trên lời hứa của ân xá. Những người yêu nước Philippines nhắc lại cam kết của mình cho độc lập hoàn toàn. Họ mua hàng nhiều hơn vũ khí và đạn dược để sẵn sàng cho các cuộc nổi dậy mới.
Trận Kakarong de Sili
Trong cuộc Cách mạng Philippines, Pandi, Bulacan đóng một vai trò quan trọng và lịch sử trong cuộc đấu tranh cho độc lập của Philippines, Pandi được lịch sử biết đến nơi mà các cuộc cách mạng đẫm máu nhất trong Bulacan đã diễn ra, nơi hơn 3.000 nghĩa quân Katipunero hi sinh. Trận Kakarong de Sili đã diễn ra vào 1 tháng 1 năm 1897 gần Pandi, Bulacan. Cộng hòa Kakarong, có trụ sở tại pháo đài nhỏ ở Pandi, bị tấn công bởi một lực lượng khổng lồ quân Tây Ban Nha. Vào cuối cuộc chiến, Tổng đốc Eusebio Roque tiến hành bao vây cộng hòa này cũng là khu vực đông đảo còn lại của quân khởi nghĩa sau các thất bại. Ngày 1 tháng 1 năm 1897, một lực lượng 600 quân Tây Ban Nha đến pháo đài, dẫn đầu là chỉ huy José Olaguer Feliu. Họ bao vây pháo đài và tấn công dữ dội. Cuối cùng, các bức tường bị phá vỡ và những người bảo vệ hi sinh, những người còn lại bị buộc phải rút lui sâu vào pháo đài. Sau khi phá các bức tường, họ bắt đầu đốt cháy các khu định cư, khu sửa chữa vũ khí và các cửa hàng. Các nghĩa quân Katipuneros còn lại có bị thảm sát. Gregorio del Pilar, một trung úy tại thời điểm đó đã bị thương và ông cùng phần còn lại nghĩa quân rút về gần Barangay Manatal. Canuto Villanueva đã trốn thoát và rút lui vào nơi khác, nhưng Maestrong Sebio và phần còn lại quân của ông bị bắt và bị giam cầm bởi người Tây Ban Nha. Cuối cùng, Bulacan đã trở thành một trung tâm của cuộc nổi loạn và chiến thuật du kích đã bắt đầu được sử dụng bởi quân nổi dậy ở đó. Chỉ huy Olaguer Feliu đã phá nát 6 công sự, 7 khẩu súng, một nhà máy sản xuất đạn dược và một số lượng lớn vũ khí. Quân đội Tây Ban Nha chỉ có một sĩ quan và 23 binh sĩ chết. Những người bị thương là 1 sĩ quan và 75 binh sĩ. Lịch sử và các nhà nghiên cứu, cũng như hồ sơ của Ủy ban Lịch sử Quốc gia, nói rằng Cộng hòa Kakarong là chính quyền cách mạng đầu tiên và thực sự thành lập tổ chức trong nước để lật đổ người Tây Ban Nha hơn sự kiện nổi tiếng Cộng hòa Malolos và Cộng hòa Biak-na-Bato. Theo hồ sơ có sẵn bao gồm tiểu sử của Tổng đốc Gregorio del Pilar mang tên "Life and Death of a Boy " được viết bởi Teodoro Kalaw, cựu giám đốc của Thư viện Quốc gia Philippines, một pháo đài được xây dựng tại 'Kakarong de Sili "đó là như một thành phố thu nhỏ. Nó có đường phố, một lực lượng cảnh sát độc lập, một nhà máy sản xuất của falconets, bolos và cửa hàng sửa chữa cho súng trường và hộp đạn. Kakarong "đã có một bộ hoàn chỉnh các quan chức: với Canuto Villanueva như là tối cao trưởng và 'Maestrong Sebio'- Eusebio Roque như chỉ huy chung của quân đội. Pháo đài bị tấn công và phá hủy hoàn toàn vào tháng 1 năm 1897 bởi một lực lượng Tây Ban Nha lớn do đốc Tổng Olaguer-Feliu chỉ huy. Ước 3.000 nghĩa quân Katipuneros đã thiệt mạng trong trận cuối cùng của cộng hòa Kakarong.
Chiến tranh Mỹ – Tây Ban Nha
Cuộc chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ bắt đầu 25 tháng 4 và kết thúc 12 tháng 8 trong năm 1898 giữa Tây Ban Nha và Mỹ, là cuộc chiến tranh giành thuộc địa do Mỹ phát động nhằm chiếm thuộc địa của Tây Ban Nha, đế quốc yếu mà họ chọn. Kết quả của cuộc cách mạng Philippine đã kích động khả năng Mỹ đánh giá thấp năng lực quân đội Tây Ban Nha cũng như trù tính rằng sau cuộc cách mạng đổ máu người Philippine sẽ quay sang ủng hộ họ. Và hơn hết thảy vì những lợi ích thuộc địa là quá hấp dẫn trong đó có Philippine. Trong cuối những năm 1890, dư luận Mỹ đã được kích động tuyên truyền chống Tây Ban Nha dẫn đầu bởi các nhà báo như Joseph Pulitzer và William Hearst chỉ trích chính quyền Tây Ban Nha ở Cuba. Sau vụ đắm tàu bí ẩn của tàu chiến Mỹ Maine trong cảng Havana, áp lực chính trị từ Đảng Dân chủ và công nghiệp nhất định đẩy chính quyền của đảng Cộng hòa Tổng thống William McKinley vào một cuộc chiến tranh ông đã muốn tránh. [ 9 ] thỏa hiệp đã được tìm kiếm bởi người Tây Ban Nha, nhưng bị từ chối bởi Hoa Kỳ, một tối hậu thư gửi đến Tây Ban Nha yêu cầu chấm dứt kiểm soát Cuba. Đầu tiên Madrid, sau đó Washington, chính thức tuyên bố chiến tranh. Mặc dù vấn đề chính là độc lập của Cuba, chiến tranh mười tuần đã diễn ra trong cả hai vùng Caribê và Thái Bình Dương. Sức mạnh hải quân Mỹ đã chứng minh quyết định, cho phép các lực lượng viễn chinh Hoa Kỳ cập bến ở Cuba chống lại một đơn vị đồn trú Tây Ban Nha và tấn công nổi dậy trên toàn quốc Cuba, lực lượng Cuba, Philippines, và Mỹ chiến thắng mặc dù có hiệu suất tốt của một số đơn vị bộ binh Tây Ban Nha như trận San Juan Hill. Hai hạm đội Tây Ban Nha đã lỗi thời chìm trong vịnh Santiago de Cuba và vịnh Manila.
Kết quả là năm 1898, Hiệp ước Paris, đàm phán về các điều khoản có lợi cho Mỹ, cho phép kiểm soát tạm thời của Mỹ ở Cuba, nhượng quyền thực dân không xác định trên Puerto Rico, Guam và Philippine từ Tây Ban Nha. Sự thất bại và sụp đổ của Đế chế Tây Ban Nha là một cú sốc sâu sắc đến tâm lý quốc gia của Tây Ban Nha, và gây một đánh giá lại triết học và nghệ thuật xuyên suốt của xã hội Tây Ban Nha. Mỹ đã đạt được một số tài sản hòn đảo trải rộng khắp thế giới và thành công bành trướng.
Tuyên ngôn độc lập
Tuyên ngôn Độc lập của Philippines đã được công bố vào ngày 12 tháng 6 năm 1898 tại Cavite II el Viejo (ngày nay Kawit, Cavite), Philippines. Đã được đọc trước công chúng, lực lượng cách mạng Philippines dưới quyền Tướng Emilio Aguinaldo tuyên bố chủ quyền và độc lập của quần đảo Philippine từ sự cai trị thuộc địa của Tây Ban Nha. Độc lập đã được công bố trên ngày 12 tháng 6 năm 1898 ở Cavite quê nhà của Emilio Aguinaldo khoảng 30 km về phía nam Manila. Sự kiện này chứng kiến Quốc Cờ của Philippines lần đầu tiên, lá cờ được thiết kế tại Hồng Kông bởi Marcela Agoncillo, Lorenza Agoncillo, và Delfina Herboza, và bài quốc ca được gọi là Lupang Hinirang, sáng tác bởi Julián Felipe và Francisco de San Malabon.
Đạo luật của Tuyên ngôn Độc lập đã được chuẩn bị, được viết và đọc bằng Ambrosio Rianzares Bautista tiếng Tây Ban Nha. Tuyên bố này có chữ ký của 98 người, trong đó có một sĩ quan quân đội Mỹ, người đã chứng kiến việc công bố. Việc công bố này Philippines được độc lập, tuy nhiên, từ ngày 1 tháng 8, khi nhiều thị trấn đã được tổ chức theo các quy tắc của Chính phủ Aguinaldo.
Sự ra đời của Cộng hòa Philippine đầu tiên
Cộng hòa Philippines đầu tiên (tiếng Tây Ban Nha: República Filipina, tiếng Tagalog: Republika ng Pilipinas), thường được gọi là Đệ nhất cộng hòa Philippine hay Cộng hòa Malolos là một thời gian ngắn của chính quyền cách mạng ở Philippines. Nó được chính thức thành lập với việc công bố Hiến pháp Malolos ngày 23 tháng 1 năm 1899 ở Malolos, Bulacan, và sụp đổ với sự đầu hàng của Emilio Aguinaldo với lực lượng Mỹ vào ngày 23 tháng 3 năm 1901 tại Palanan, Isabela.
Việc thành lập nước Cộng hòa Philippines là đỉnh điểm của cuộc Cách mạng Philippines chống lại quyền lực Tây Ban Nha. Vào ngày 12 tháng 6 năm 1898, tại Cavite, tuyên ngôn Philippines độc lập đã được công bố và đã được đọc. Hành động đã được chuẩn bị và viết bằng tiếng Tây Ban Nha bởi Ambrosio Rianzares Bautista. Hội Malolos được triệu tập vào ngày 15 tháng 9, và tạo nên Hiến pháp Malolos. Đó là hiến pháp đã được công bố vào ngày 22 tháng 1 năm 1899, chuyển chính phủ được gọi là Đệ nhất Cộng hòa Philippines, với Aguinaldo là chủ tịch Trong khi đó, 10 tháng 12 năm 1898, các Hiệp ước Paris đã được ký kết, kết thúc chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ. Điều 3 của hiệp ước chuyển giao Philippines từ Tây Ban Nha đến Hoa Kỳ. Cộng hòa Philippine non trẻ chuẩn bị đương đầu với tên Đế quốc mới là Mỹ nước đã hất cẳng thực dân thống trị cũ Tây Ban Nha. Cuộc chiến tranh những năm sau đó sẽ bắt đầu với rất nhiều hi sinh cho nhân dân Philippine. Chiến tranh Philippines-Mỹ sau đó đã xảy ra. Aguinaldo đã bị bắt bởi lực lượng Mỹ 23 tháng 3 năm 1901 và đã chấp nhận thẩm quyền của Hoa Kỳ ở Philippines và cam kết lòng trung thành của mình cho chính phủ Mỹ. 19 tháng 3, ông đã đưa ra một Tuyên bố đầu hàng chính thức với Mỹ, nói với những người theo ông hạ vũ khí của họ và bỏ cuộc chiến, Đệ nhất Cộng hòa chấm dứt. Sau đó, Mỹ tiếp tục việc chiếm đóng các đảo theo quy định của Hiệp ước Paris. Philippines mất chủ quyền cho đến năm 1946, khi độc lập chính thức được cấp bởi Hiệp ước Manila. Trong gần 50 năm, nhân dân Philippine không ngừng chiến đấu chống lại ách thống trị tàn bạo của Mỹ không kém ách thống trị của Tây Ban Nha, máu của các chiến sĩ đã không dừng đổ xuống và chiến tranh thế giới II là bước ngoặt cho toàn bộ số phận của họ.
Czarnolas, West Pomeranian Voivodeship
Czarnolas là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Darłowo, thuộc hạt Sławno, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 10 km phía nam Darłowo, 18 km phía tây Sławno và 158 km    về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Khu định cư có dân số 3 người.
Vaunoise
Vaunoise là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1-9 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Orne
Synchiropus postulus
Synchiropus postulus là một loài cá biển thuộc chi Cá đàn lia gai (Synchiropus) trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1963.
Phân bố và môi trường sống
S. postulus có phạm vi phân bố ở Tây Ấn Độ Dương. Loài cá này được tìm thấy dọc theo bờ biển Đông Phi, từ Tanzania trải dài đến vịnh Sodwana, Nam Phi (bao gồm cả đảo Aldabra). Chúng sống trong các hồ thủy triều và vùng biển gần bờ, độ sâu khoảng 12 m trở lại.
Mô tả
Mẫu vật lớn nhất của S. postulus có chiều dài cơ thể được ghi nhận là 2,6 cm.
Số gai ở vây lưng: 4; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8.
Chú thích
P Thể loại:Cá Ấn Độ Dương Thể loại:Cá Tanzania Thể loại:Cá Mozambique Thể loại:Cá Nam Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 1963
Adicella agastya
Adicella agastya là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Adicella
Cylindrarcturus elongatus
Cylindrarcturus elongatus là một loài chân đều trong họ Antarcturidae. Loài này được Schultz miêu tả khoa học năm 1981.
Monolepta nigeriae
Monolepta nigeriae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1940.
Tham khảo
Thể loại:Monolepta
Ayegui
Ayegui là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 9,58 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 1568 người.
Đô thị Ayegui nằm ở độ cao 489 m trên mực nước biển.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị ở Navarre
Duyên kiếp
Duyên kiếp là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Mega GS do Chu Thiện và Hồng Phú Vinh làm đạo diễn. Phim được chuyển thể từ vở cải lương cùng tên của soạn giả Hoàng Song Việt. Phim phát sóng vào lúc 20h00 từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần bắt đầu từ ngày 6 tháng 8 năm 2022 và kết thúc vào ngày 17 tháng 9 năm 2022 trên kênh THVL1.
Nội dung
Duyên kiếp xoay quanh hai chị em Lan (Oanh Kiều), Huệ (Trương Mỹ Nhân) và hai người chủ tớ Thành (Huỳnh Đông), Hai Lương (Bạch Công Khanh). Huệ và Lan cùng sinh ra lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo, con gái của một tá điền. Cả hai xinh đẹp, giỏi giang nhất vùng, lại hiếu thảo nên được nhiều trai làng để ý. Tiếng lành vang xa, người người nghe tin đều tỏ lòng mến mộ, dù nhà hai cô nghèo nhất vùng.
Diễn viên
Cùng một số diễn viên khác....
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2022 Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh THVL1
Martintella lestes
Martintella lestes là một loài ruồi trong họ Asilidae. Martintella lestes được Williston miêu tả năm 1901.
Tham khảo
Thể loại:Martintella
Adocetus buprestoides
Adocetus buprestoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cebrionidae. Loài này được Scudder miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
biologie|2011|12|10}}
Thể loại:Adocetus
Valframbert
Valframbert là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 147 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Orne
Adicella aglae
Tham khảo
Thể loại:Adicella
Văn hóa Trung Quốc
300px|nhỏ|phải|Kiến trúc kiểu Trung Hoa. 300px|nhỏ|phải|Ẩm thực kiểu Trung Hoa. 300px|nhỏ|phải|Hán phục (áo [[Sườn xám).]] Văn hóa Trung Quốc (chữ Hán giản thể: 中华文化; chữ Hán phồn thể: 中華文化; Hán-Việt:Trung Hoa văn hoá;pinyin: Zhōnghuá wénhuà) là một trong những nền văn hóa lâu đời và phong phú nhất trên thế giới. Các vùng mà văn hóa Trung Quốc thống trị trải dài trên một khu vực địa lý rộng lớn ở miền Đông châu Á với các phong tục và truyền thống rất nhiều điểm khác nhau giữa các thị trấn, thành phố và tỉnh. Văn hóa Trung Quốc đã lan truyền và ảnh hưởng mạnh mẽ đến các dân tộc, quốc gia lân cận như Việt Nam, Triều Tiên và Nhật Bản.
Điều kiện tự nhiên
Lãnh thổ Trung Quốc thời cổ đại nhỏ hơn nhiều lần hiện nay. Địa hình Trung Quốc rất đa dạng và phong phú, phía Tây có nhiều núi và cao nguyên, khí hậu khô hanh, phía đông có các bình nguyên châu thổ phì nhiêu, thuận lợi cho việc làm nông nghiệp.
Dân tộc
Trung Quốc có nhiều dân tộc nhưng đông nhất là người Hoa-Hạ. Người Hoa ngày nay tự cho tổ tiên họ gốc sinh sống ở ven núi Hoa thuộc tỉnh Thiểm Tây và sông Hạ thuộc tỉnh Hồ Bắc ngày nay. (Dân núi Hoa sông Hạ).
Trung Quốc ngày nay có 56 dân tộc, và 5 dân tộc có dân số đông nhất là Hán (~1,2 tỉ), Choang (16,1 triệu), Mãn (10,6 triệu), Hồi (9,8 triệu), H'Mông (8,9 triệu).
Lịch sử
Con người đã sinh sống ở đất Trung Quốc cách đây hàng triệu năm. Dấu tích người vượn ở hang Hoa Hạ - Bình Nhưỡng (gần Bắc Kinh) có niên đại cách đây hơn 500.000 năm. Cách ngày nay khoảng hơn 5000 năm, xã hội nguyên thủy ở Trung Quốc bước vào giai đoạn tan rã, xã hội có giai cấp, nhà nước ra đời.
Giai đoạn đầu, lịch sử Trung Quốc chưa được ghi chép chính xác mà chỉ được chuyển tải bằng truyền thuyết. Theo truyền thuyết, các vua đầu tiên của Trung Quốc là ở thời kỳ Tam Hoàng Ngũ Đế (Phục Hy, Nữ Oa, Thần Nông và Hoàng đế, Cao Dương đế, Cốc đế, Nghiêu đế, Thuấn đế). Theo các nhà nghiên cứu, thực ra đây là giai đoạn cuối cùng của thời kỳ công xã nguyên thủy.
Nền văn minh Trung Hoa cổ gắn liền với vùng lục địa Đông Á rộng lớn. Cách đây khoảng 50 vạn năm, ở vùng Chu Khẩu Điếm (về phía Tây Nam thành phố Bắc Kinh ngày nay) đã có con người sinh sống, được gọi là người vượn Bắc Kinh (Peking Man). Đó chính là những bầy đoàn người nguyên thủy dùng cành cây gậy gộc và các công cụ đá thô sơ để săn bắt, hái lượm và tự vệ. Người vượn Bắc Kinh đã biết dùng lửa.
Thời kỳ sơ khởi
nhỏ|phải|170px|Bảo tàng Hoa Hạ - Bình Nhưỡng Trải qua hàng chục vạn năm, những cư dân nguyên thủy vùng này đã phát triển và ngày một đông đúc. Họ đã hình thành các bộ lạc lớn và bành trướng lãnh thổ, biết chăn nuôi và trồng trọt và cư trú trên một vùng rộng lớn của lục địa châu Á. Trên vùng đồng bằng rộng lớn Hoa Bắc, tổ tiên xưa của người Trung Hoa sống thành những làng xóm ven sông, trong những túp lều tường đất, mái tranh. Tôn giáo-nghệ thuật cũng bắt đầu hình thành từ những cụm cư dân này. Các nhà khảo cổ học khám phá và xác định hai nền văn hóa là Ngưỡng Thiều thuộc Hà Nam và Long Sơn thuộc Sơn Đông Trung Quốc cách ngày nay vào khoảng từ 5.000-7.000 năm. Những di vật tìm thấy ở hai nền văn hóa này, bên cạnh các dụng cụ sản xuất, sinh hoạt còn có các sản phẩm gốm được làm từ một loại đất mà đồ gốm có màu đen và có các hoa văn hình học, hình động thực vật... được tạo dáng thanh thoát và có độ bền chắc.
Thời kỳ văn minh sông Hoàng Hà
Theo truyền thuyết, vào khoảng từ 4.500 đến 5.000 năm trước đây, vùng phía Tây và Tây Bắc Trung Quốc, dọc theo thượng nguồn của con sông Hoàng Hà có một quần thể dân cư sinh sống và đã đạt được một trình độ văn hóa khá cao, Văn minh sông Hoàng Hà hay văn minh Hoa Hạ. Những cư dân này sống định cư dưới chân núi Hoa nên tiếng Trung Quốc gọi là Hoa Hạ (người sống ở núi Hoa sông Hạ). Cũng theo truyền thuyết, người Hoa Hạ đã có nhiều thành tựu trong các lĩnh vực văn hóa và xã hội.
Văn minh Hoàng Hà theo các nhà sử học và khảo cổ học, được xem là bắt đầu từ khoảng 2.500 TCN đến 1.066 TCN, và được chia thành các giai đoạn sau:
Thời kỳ dựng nước
nhỏ|phải|170px|Vạn Lý Trường Thành bắt đầu được xây dựng từ trước khi [[Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc]]
Thời kỳ này bắt đầu bởi sự sụp đổ của nhà Thương và bắt đầu kỷ nguyên của nhà Chu (1.066 TCN – 221 TCN) bao gồm nhà Tây Chu (1.066 TCN – 771 TCN) và nhà Đông Chu hay còn được gọi là thời Xuân Thu và Chiến Quốc và kết thúc chiến tranh giữa các tiểu vương quốc bằng sự bắt đầu triều đại nhà Tần thống nhất Trung Hoa vào năm 221 TCN. Sau đó, nhà Hán thống nhất Trung Quốc thành lập vương triều Hán tồn tại gần 400 năm.
Chữ viết
Đời nhà Thương, người Trung Hoa đã có chữ Giáp cốt được viết trên mai rùa, xương thú, được gọi là Giáp cốt văn. Qua quá trình biến đổi, từ Giáp cốt văn hình thành nên Thạch cổ văn, Kim văn. Tới thời Tần, sau khi thống nhất Trung Quốc, chữ viết cũng được thống nhất trong khuôn hình vuông được gọi là chữ Tiểu triện.
Văn học
Kinh Thi là tập thơ cổ nhất ở Trung Quốc do nhiều tác giả sáng tác thời Xuân-Thu, được Khổng Tử sưu tập và chỉnh lý. Kinh Thi gồm có 3 phần: Phong, Nhã, Tụng,
Tới thời Minh – Thanh, tiểu thuyết lại rất phát triển với các tác phẩm tiêu biểu như: Tam quốc diễn nghĩa (La Quán Trung), Thủy hử (Thi Nại Am), Tây du ký (Ngô Thừa Ân), Nho lâm ngoại sử (Ngô Kính Tử), Hồng lâu mộng (Tào Tuyết Cần),... Trong đó, Hồng lâu mộng được đánh giá là tiểu thuyết có giá trị nhất.
Sử học
Người Trung Hoa thời cổ rất có ý thức về biên soạn sử. Nhiều nước thời Xuân Thu đã đặt các quan chép sử. Trên cơ sở quyển sử nước Lỗ, Khổng Tử đã biên soạn ra sách Xuân Thu.
Tới thời Hán, Tư Mã Thiên là một nhà viết sử lớn đã để lại Sử ký, chép lại lịch sử Trung Quốc gần 3000 năm, từ thời Hoàng Đế đến thời Hán Vũ Đế.
Tới thời Đông Hán, có các tác phẩm Hán thư của Ban Cố, Tam quốc chí của Trần Thọ, Hậu Hán thư của Phạm Diệp.
Tới thời Minh và Thanh, các bộ sử như Minh sử, Tứ khố toàn thư là những di sản văn hoá đồ sộ của Trung Quốc.
Toán học
Người Trung Hoa đã sử dụng hệ đếm thập phân từ rất sớm. Thời Tây Hán đã xuất hiện cuốn Chu bễ toán kinh, trong sách đã có nói đến quan niệm về phân số, về quan hệ giữa 3 cạnh trong một tam giác vuông.
Thời Đông Hán, đã có cuốn Cửu chương toán thuật, trong sách này đã nói đến khai căn bậc 2, căn bậc 3, phương trình bậc 1, đã có cả khái niệm số âm, số dương.
Thời Nam – Bắc triều có một nhà toán học nổi tiếng là Tổ Xung Chi, ông đã tìm ra số Pi xấp xỉ 3,14159265, đây là một con số cực kì chính xác so với thế giới hồi đó.
Thiên văn học
Từ đời nhà Thương, người Trung Hoa đã vẽ được bản đồ sao có tới 800 vì sao. Họ đã xác định được chu kỳ chuyển động gần đúng của 120 vì sao. Từ đó họ đặt ra lịch Can Chi. Thế kỷ IV TCN, Can Đức đã ghi chép về hiện tượng vết đen trên Mặt Trời. Thế kỷ II, Trương Hành đã chế ra dụng cụ để dự báo động đất.
Năm 1230, Quách Thủ Kính (đời Nguyên) đã soạn ra cuốn Thụ thời lịch, xác định một năm có 365,2425 ngày. Đây là một con số rất chính xác so với các nhà thiên văn châu Âu thế kỷ XIII.
Hội họa
Hội họa Trung Quốc có lịch sử 5000 - 6000 năm với các loại hình: bạch hoạ, bản hoạ, bích hoạ. Đặc biệt là nghệ thuật vẽ tranh thủy mạc, có ảnh hưởng nhiều tới các nước ở Châu Á. Cuốn Lục pháp luận của Tạ Hách đã tổng kết những kinh nghiệm hội họa từ đời Hán đến đời Tùy.
Điêu khắc
Trung Quốc cũng phân thành các ngành riêng như: Ngọc điêu, thạch điêu, mộc điêu. Những tác phẩm nổi tiếng như cặp tượng Tần ngẫu đời Tần, tượng Lạc sơn đại Phật đời Tây Hán (pho tượng cao nhất thế giới), tượng Phật nghìn mắt nghìn tay.
Kiến trúc
Công trình nổi tiếng thế giới như: Vạn Lý Trường Thành (dài 6700 km), Thành Trường An, Cố cung, Tử cấm thành ở Bắc Kinh.
Triết học, tư tưởng
Thời Xuân Thu - Chiến Quốc, ở Trung Quốc đã xuất hiện rất nhiều những nhà tư tưởng đưa ra những lý thuyết để tổ chức xã hội và giải thích các vấn đề của cuộc sống (Bách gia tranh minh).
Thuyết Âm dương, Bát quái, Ngũ hành, Âm dương gia: -Âm dương, bát quái, ngũ hành, là những thuyết mà người Trung Quốc đã nêu ra từ thời cổ đại để giải thích thế giới. Họ cho rằng trong vũ trụ luôn tồn tại hai loại khí không nhìn thấy được xâm nhập vào trong mọi vật là âm và dương (lưỡng nghi).
-Bát quái là 8 yếu tố tạo thành thế giới: Càn (trời), Khôn (đất), Chấn (sấm), Tốn (gió), Khảm (nước), Ly (lửa), Cấn (núi), Đoài (hồ). Trong Bát quái, hai quẻ Càn, Khôn là quan trọng nhất.
-Ngũ hành là: Kim, Mộc, Thủy, Hoả, Thổ. Đó là 5 nguyên tố tạo thành vạn vật. Các vật khác nhau là do sự pha trộn, tỉ lệ khác nhau do tạo hoá sinh ra. Sau này, những người theo thuyết Âm dương gia đã kết hợp thuyết Âm dương với Ngũ hành rồi vận dụng nó để giả thích các biến động của lịch sử xã hội.
Nho giáo
Đại biểu cho phái Nho gia là Khổng Tử. Nho gia đề cao chữ nhân, chủ trương lễ trị, phản đối pháp trị. Nho gia đề cao Tam cương, Ngũ thường, cùng với tư tưởng Chính danh định phận và đề cao tư tưởng Thiên mệnh. Giá trị quan trọng nhất trong tư tưởng của Khổng Tử là về giáo dục. Ông chủ trương dạy học cho tất cả mọi người.
Tới thời Hán Vũ Đế (140-87 TCN), chấp nhận đề nghị của Đổng Trọng Thư, Hán Vũ Đế đã ra lệnh "bãi truất bách gia, độc tôn Nho thuật", Nho gia đã được đề cao một cách tuyệt đối và nâng lên thành Nho giáo.
Đạo giáo
Đạo gia là Lão Tử và Trang Tử. Hai ông đã thể hiện tư tưởng của mình qua hai tác phẩm Đạo đức kinh và Nam Hoa kinh. Theo Lão Tử, "Đạo" là cơ sở đầu tiên của vũ trụ, có trước cả trời đất, nằm trong trời đất. Quy luật biến hoá tự thân của mỗi sự vật ông gọi là "Đức". Lão Tử cho rằng mọi vật sinh thành, phát triển và suy vong đều có mối liên hệ với nhau.
Tới thời Trang Tử, tư tưởng của phái Đạo gia mang nặng tính buông xuôi, xa lánh cuộc đời. Họ cho rằng mọi hoạt động của con người đều không thể cưỡng lại "đạo trời", từ đó sinh tư tưởng an phận, lánh đời.
Phái Đạo giáo sinh ra sau này khác hẳn Đạo gia, mặc dù có phái trong Đạo giáo tôn Lão Tử làm "Thái thượng lão quân". Hạt nhân cơ bản của Đạo giáo là tư tưởng thần tiên. Đạo giáo cho rằng sống là một việc sung sướng nên họ trọng sinh, lạc sinh.
Pháp gia
Ngược hẳn với phái Nho gia, phái Pháp gia chủ trương "pháp trị", coi nhẹ "lễ trị". Tiêu biểu cho phái Pháp gia là Hàn Phi Tử, một kẻ sĩ thời Tần Thủy Hoàng.
Theo Hàn Phi Tử, trị nước chỉ cần pháp luật nghiêm minh, rõ ràng, dễ hiểu với mọi người, không cần lễ nghĩa. Ông cho rằng trị nước cần nhất 3 điều:
Pháp: đó là phải định ra được pháp luật nghiêm minh, rõ ràng, dễ hiểu, công bằng với mọi người, không phân biệt đó là quý tộc hay dân đen.
Thế: Muốn thực thi pháp luật thì các bậc quân vương phải nắm vững quyền thế, không chia sẻ cho kẻ khác.
Thuật: đó là thuật dùng người. Thuật có 3 mặt: bổ nhiệm, khảo hạch và thưởng phạt. Thuật bổ nhiệm là khi chọn quan lại chỉ căn cứ vào tài năng và lòng trung thành, không cần dòng dõi, đức hạnh. Khảo hạch là phải kiểm tra công việc thường xuyên. Thưởng phạt thì chủ trương "ai có công thì thưởng, ai có tội thì trừng phạt thật nặng, bất kể là quý tộc hay dân đen", trọng thưởng, trọng phạt.
Mặc gia
Người đề xướng là Mặc Tử (Khoảng giữa thế kỷ V TCN đến giữa thế kỷ IV TCN). Hạt nhân quan điểm của Mặc gia là nhân và nghĩa. Mặc Tử còn là người chủ trương " thủ thực hư danh" (lấy thực đặt tên). Quan điểm của phái Mặc gia đầy thiện chí nhưng cũng không ít ảo tưởng. Từ đời Tần, Hán trở về sau, ảnh hưởng của phái Mặc gia hầu như không còn đáng kể.
Trang phục
Các tầng lớp khác nhau trong xã hội vào những thời kỳ khác nhau theo những xu hướng phục trang khác nhau, màu vàng thường được dành riêng cho hoàng đế. Lịch sử phục trang Trung Quốc trải hàng trăm năm với những cải cách đa dạng và đầy màu sắc nhất. Trong triều đại nhà Thanh, triều đại huy hoàng cuối cùng của Trung Quốc, đã xảy ra những thay đổi về trang phục đột ngột và ấn tượng, quần áo của thời đại trước nhà Thanh được gọi là Hán phục hoặc trang phục Trung Hoa truyền thống nhà Hán. Nhiều biểu tượng như phượng hoàng được sử dụng cho mục đích trang trí cũng như kinh tế.