cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xã Perry, Quận Jackson, Iowa
Xã Perry (Perry Township) là một xã thuộc quận Jackson, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 768 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Jackson, Iowa
Acaena torilicarpa
Acaena torilicarpa là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Bitter mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Liên kết ngoài
Thể loại:Acaena Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1910
Bão Goni (2020)
nhỏ Bão Goni, biết đến ở Philippines với tên gọi Bão Rolly, hay cơn bão số 10 ở Việt Nam, là cơn bão thứ 19 được đặt tên, cơn bão cuồng phong thứ 9 và siêu bão thứ hai của mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2020, Goni bắt nguồn từ một áp thấp nhiệt đới ở phía tây nam đảo Guam vào ngày 26 tháng 10. Sau đó áp thấp mạnh lên thành Bão nhiệt đới Goni vào ngày 27 tháng 10. Goni tăng cấp rất nhanh trên khu vực Biển Philippines, trở thành siêu bão cấp 5. Goni tiếp tục giữ cường độ cấp 5 trong hơn một ngày, trước khi đổ bộ vào đảo Catanduanes với sức gió duy trì trong 1 phút đạt 315 km/h (195 mph) và áp suất tâm tối thiểu ở mức 905 hPa (mbar; 26.72 inHg). Đây là xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất được quan sát trên toàn thế giới của năm 2020 và là một trong những xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất từng được ghi nhận.
Cơn bão đã gây ra lũ quét nghiêm trọng tại Legazpi, đồng thời kích hoạt các hiện tượng lahar tại ngọn núi lửa Mayon. Điện đã bị mất trên diện rộng, nhiều đường dây truyền tải điện đã bị hư hại tại Vùng Bicol. Tại đây, hơn 390.000 người phải rời nhà cửa, 30 người chết và 3 người còn mất tích. Một vấn đề nữa đó là tình hình đại dịch COVID-19 tại các khu sơ tán đang trở nên đáng lo ngại.Tổng cộng cơn bão đã ảnh hưởng 30 triệu người trên đường đi của mình.
Lịch sử khí tượng
Vào lúc 20:50 UTC ngày 31 tháng 10, Goni đổ bộ lên khu vực đất liền Bato, Catanduanes, Philippines với cường độ cao nhất, cấp 5 siêu bão. Tính theo sức gió duy trì trong 1 phút, đây là xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất khi đổ bộ đất liền trên toàn thế giới với vận tốc gió 315 km/h. Goni còn tiếp tục đổ bộ vào Tiwi, Albay lúc 23:20 UTC và San Narciso, Quezon lúc 04:00 UTC ngày 1 tháng 11. Goni sau đó tiếp tục đổ bộ đất liền Philippines lần thứ tư tại Lobo, Batangas lúc 09:30 UTC. Do tương tác với đất liền, cộng thêm gió đứt được tăng cường, Goni nhanh chóng yếu đi thành bão nhiệt đới khi đi vào Biển Tây Philippines. Trước khi ra khỏi vùng giám sát bão của Philippines, Goni mạnh lên đôi chút nhưng không thể phát triển thêm do điều kiện không thuận lợi.Sau đó hệ thống yếu thành áp thấp nhiệt trước khi mạnh lại thành,bão sau đó di chuyển chậm lại tan trên ven bờ biển Việt Nam tàn dư của nó tiếp tục đi về phía tây trước khi tan hoàn toàn.
Phillipines
Hội đồng Xử lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên Tai (RDRRMC) vùng Bicol đã ban hành lệnh cấm tàu thuyền hoạt động từ ngày 29 tháng 10. Cảnh sát biển Philippines ngừng cấp phép đi lại với các tàu vận tải tại Đảo Polillo. Vào ngày 30 tháng 10, lúc 8:00 PHT (0:00 UTC), nhà chức trách tỉnh Quezon đặt mức cảnh báo trong khu vực lên mức báo động đỏ, yêu cầu các đội vận hành, giám sát túc trực mọi lúc, sẵn sàng ứng phó khi bão đổ bộ. Cùng thời điểm đó, tỉnh Camarines Norte bắt đầu sơ tán 35.000 gia đình, khoảng 159.000 người khỏi các khu vực có rủi ro cao, bao gồm các ngôi làng ven biển tại thủ phủ Daet. Cùng ngày, NDRRMC nâng mức báo động đỏ trên toàn quốc để chuẩn bị cho bão.
Viện Nghiên cứu Y học Nhiệt đới, một trong những phòng xét nghiệm COVID-19 lớn nhất cả nước, thông báo tạm ngừng hoạt động vào ngày 1 và 2 tháng 11 để giảm thiệt hại tới cơ sở vật chất. Khi bão gần tiến vào lãnh thổ, Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines đã đưa ra khuyến cáo về khả năng nhiễm lahar tại các sông và khu vực thoát nước gần Núi Pinatubo, Núi lửa Mayon, và Núi lửa Taal.
Sáng ngày 31 tháng 10, PAGASA nâng cảnh báo bão lên mức 3 cho toàn vùng Catanduanes, cùng với khu vực đông bắc của hai tỉnh Albay và Camarines Sur vài giờ sau. Chính quyền địa phương tại Camarines Sur bắt đầu công tác sơ tán cưỡng chế, dự kiến phải di dời được 20.000 hộ trước 12 giờ trưa. Tới thời điểm 12 giờ trưa, chính quyền Camarines Norte đã sơ tán 6.645 người từ 75 ngôi làng trong tổng số 159.000 người dự kiến. Số lương thực trị giá 8,3 triệu peso, cùng với 26,42 triệu peso các vật dụng thiết yếu và 3 triệu peso tại các quỹ chờ sẵn đã được Bộ Phúc lợi và Phát triển Xã hội chuẩn bị tại Vùng Bicol cùng với các tổ chức hỗ trợ tại địa phương. Các khu sơ tán tại Aurora cũng đã được chuẩn bị, một số trường học được dùng làm nơi trú ẩn. Tại Vùng đô thị Manila, các thị trưởng đã bắt đầu công tác chuẩn bị riêng trước bão, như ngừng các công trường xây dựng và yêu cầu dỡ bỏ lều bạt và các kiến trúc ngoài trời khác. Văn phòng Xử lý và Giảm thiếu Rủi ro Thiên tai tại Manila đã chuẩn bị thuyền cứu hộ để đề phòng sử dụng cho công tác cứu hộ.
Tới buổi tối, PAGASA lần đầu tiên trong năm nâng cảnh báo bão lên mức 4 tại vùng Catanduanes, khu vực phía đông của Camarines Sur, và sau đó vài giờ là vùng phía bắc tỉnh Albay. Tới cuối ngày, gần 1 triệu người đã được đưa đi sơ tán: 749.000 người tại Albay và 200.000 người tại Camarines Sur. Cảng vụ Hàng không Quốc tế Manila thông báo Sân bay quốc tế Ninoy Aquino sẽ tạm thời đóng cửa trong 24 giờ, bắt đầu từ 10:00 ngày hôm sau. Nhiều cảng phải đóng cửa khiến 1.300 hành khánh bị kẹt tại Bicol và Đông Visayas. Tới sáng sớm ngày 1 tháng 11, PAGASA đã nâng cảnh báo lên mức 5 tại Catanduanes, Camarines Norte, và khu vực phía đông của Camarines Sur.
Việt Nam
Chiều ngày 31 tháng 10, Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai ra công điện khẩn đề nghị các tỉnh tiếp tục thực hiện công điện của Thủ tướng về các biện pháp ứng phó với bão. Sáng ngày 1 tháng 11, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phát đi công điện hỏa tốc số 05/CĐ-UBND, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh triển khai thực hiện ngay các công việc nhằm ứng phó với bão Goni, giao Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cùng các đơn vị liên quan cấm cửa tất cả các phương tiện ra khơi, bao gồm tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn và ngược lại ngay khi vùng biển Quảng Ngãi có gió mạnh từ cấp 6 trở lên, đồng thời chỉ đạo các địa phương trong địa bàn tổ chức phương án ứng phó, di dân, hướng dẫn người dân thu hoạch mùa màng. Tại Bình Định, cơ quan chức nặng đã thực hiện biện pháp sơ tán 50.000 tàu cá đang hoạt động trong khu vực vào nơi tránh trú bão an toàn.
Tác động
thumb|Siêu bão Goni trước khi đổ bộ vào Bato, Catanduanes
Philippines
Vào hồi 20:50 UTC ngày 31 tháng 10 năm 2020 (4:50 giờ địa phương), Goni đổ bộ lên đảo Catanduanes với vùng mây giông dày đặc cùng sức gió mạnh khủng khiếp. Đến 8:00 sáng cùng ngày (0:00 UTC), toàn bộ vùng Bicol bị mất điện, 10 hợp tác xã tiêu dùng điện báo mất điện do trụ điện bị đổ, đường dây bị hư hỏng. Hai trung tâm sơ tán bị tốc mái do ảnh hưởng của sức gió. Tại Legazpi, lũ quét chôn vùi nhiều ngôi làng. Các con đường bị phá huỷ bởi núi đá lở từ núi và bùn chảy từ núi lửa Mayon. Cầu Basud, cây cầu kết nối quận đầu tiên và quận thứ hai của Albay cũng bị phá hủy do bùn chảy. Hãng hàng không dân dụng Philippines cho biết sân bay Naga bị tàn phá nghiêm trọng, trong khi sân bay Virac, sân bay duy nhất hoạt động tại Catanduanes thì mất liên lạc. Cuối ngày hôm đó, các quan chức tỉnh Cavite tuyên bố nơi này đang trong tình trạng thiên tai do ảnh hưởng của bão Goni.
Kỷ lục
JTWC ước tính sức gió duy trì trong 1 phút của Goni khi đổ bộ vào đất liền là 315 km/h, cao nhất trong số các xoáy thuận nhiệt đới từng đổ bộ trên toàn thế giới, và ngang hàng với tốc độ gió đỉnh cao của Bão Haiyan và Bão Meranti, với độ ước tính đáng tin cậy cao nhất tại Đông Bán Cầu.
Hình ảnh
200px|nhỏ|phải|Ngày 29 tháng 10 200px|nhỏ|phải|Ngày 30 tháng 10 200px|nhỏ|phải|Ngày 31 tháng 10 200px|nhỏ|phải|Ngày 4 tháng 11 200px|nhỏ|phải|Ngày 5 tháng 11
Liên kết ngoài
Xem tình hình trực tiếp về bão tại earth.nullschool.net
Thể loại:Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2020 Thể loại:Bão tại Philippines Thể loại:Bão tại Việt Nam
Tokaj
Tham khảo
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén Thể loại:Thành phố của Hungary
Muratlı, Sürmene
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Trabzon
Brachychiton chillagoensis
Brachychiton chillagoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Guymer mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Brachychiton Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Thoris acuta
Thoris acuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Thoris
Fusus fusconodosus
Fusus fusconodosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.
Tham khảo
fusconodosus
Herval
Herval là một đô thị thuộc bang Rio Grande do Sul, Brasil. Đô thị này có diện tích 1758,412 km², dân số năm 2007 là 6873 người, mật độ 3,91 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Rio Grande do Sul
Nậm Khắt
Xã Nậm Khắt có diện tích 118,76 km², dân số năm 2019 là 5.436 người, mật độ dân số đạt 46 người/km².
Paspalum molle
Paspalum molle là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Poir. mô tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paspalum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1804
Fujiwara no Kanemichi
Fujiwara no Kanemichi (藤原 兼通, 925 – 20 tháng 12 năm 977), còn được biết đến là Horikawa-dono hay Tōtōmi-kō, là một cận thần, chính khách và chính trị gia Nhật Bản trong thời kỳ Heian
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 925 Thể loại:Mất năm 977
Luperina vittata
Liên kết ngoài
Thể loại:Luperina
Agrypnus nodicollis
Agrypnus nodicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.
Tham khảo
Thể loại:Agrypnus
Micrathena zilchi
Micrathena zilchi là một loài nhện trong họ Araneidae.
Danthonia domingensis
Danthonia domingensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Hack. & Pilg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
Thể loại:Danthonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Micrathena zilchi
Tham khảo
Thể loại:Micrathena
Chrysoscota flavostrigata
Chrysoscota flavostrigata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chrysoscota
Chi Ngà voi
Chi Ngà voi (danh pháp khoa học: Anodendron) là một chi thực vật thuộc họ La bố ma (Apocynaceae).
Danh sách loài
Bao gồm các loài:
Stenocereus stellatus
Liên kết ngoài
Thể loại:Stenocereus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Hút mật họng đen
Hút mật họng đen (tên khoa học Cinnyris asiaticus) là một loài chim trong họ Nectariniidae. . Loài chim này có mặt ở Việt Nam.
Tham khảo
A Thể loại:Chim Bhutan Thể loại:Chim Pakistan Thể loại:Chim Nepal Thể loại:Chim Bangladesh Thể loại:Chim Việt Nam Thể loại:Động vật được mô tả năm 1790 I M Thể loại:Chim Ấn Độ
Calathea caquetensis
Calathea caquetensis là một loài thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Loài này được S.Suárez & Galeano mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2000
Cordylospasta
Cordylospasta là một chi bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1875 bởi G. Horn.
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Eupomphini
Hydrelia aggerata
Hydrelia aggerata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Anodendron rhinosporum
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Sri Lanka Thể loại:Chi Ngà voi
Hydrelia aggerata
Liên kết ngoài
Thể loại:Hydrelia
Tokod
Tokod là một làng thuộc hạt Komárom-Esztergom, Hungary. Làng này có diện tích 14,91 km², dân số năm 2010 là 4243 người, mật độ 285 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Komárom-Esztergom Thể loại:Làng của Hungary
Fusus frondosus
Fusus frondosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.
Tham khảo
frondosus
Aonla, Uttar Pradesh
Aonla là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Bareilly thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý
Aonla có vị trí Nó có độ cao trung bình là 167 mét (547 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Aonla có dân số 45.263 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Aonla có tỷ lệ 41% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 48%, và tỷ lệ cho phái nữ là 34%. Tại Aonla, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh
Đèo Phiêng Ban
Đèo Phiêng Ban là đèo trên quốc lộ 37 ở vùng đất xã Phiêng Ban huyện Bắc Yên tỉnh Sơn La, Việt Nam.
Vị trí
Đèo Phiêng Ban trên quốc lộ 37 ở ranh giới giữa thị trấn Bắc Yên 21.24644°N, 104.4326°W và xã Phiêng Ban.
Đoạn quốc lộ 37 ở đây được nâng cấp từ đường tỉnh 113.
Đoạn này từ Ngã ba Gia Phù 21.19677°N, 104.60273°W xã Gia Phù huyện Phù Yên qua thị trấn Bắc Yên, Tạ Khoa,... đến đèo Chiềng Đông 21.13874°N, 104.20016°W trên quốc lộ 6 ở xã Cò Nòi huyện Mai Sơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giao thông Sơn La
Micrepeira albomaculata
Micrepeira albomaculata là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Micrepeira. Micrepeira albomaculata được Ehrenfried Schenkel-Haas miêu tả năm 1953.
Ormanseven, Sürmene
Ormanseven là một thị trấn thuộc huyện Sürmene, tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.709 người.
Micrepeira albomaculata
Tham khảo
Thể loại:Micrepeira
Ormanseven, Sürmene
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Trabzon
Xã Perry, Quận Plymouth, Iowa
Xã Perry (Perry Township) là một xã thuộc quận Plymouth, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.124 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Plymouth, Iowa
Delairea odorata
Tham khảo
Thể loại:Delairea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844 Thể loại:Thực vật Nam Phi Thể loại:Thực vật xâm hại Thể loại:Loài thực vật xâm lấn Hoa Kỳ
Schoenoplectus heterochaetus
Schoenoplectus heterochaetus là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (Chase) Soják miêu tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schoenoplectus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927 Thể loại:Thực vật Bắc Mỹ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Poikilacanthus harleyi
Poikilacanthus harleyi là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Wassh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích
Thể loại:Poikilacanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Nam Kim
Nam Kim là một xã thuộc huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Địa Lý
Phía Tây giáp xã Khánh Sơn, Bắc và Đông giáp xã Trung Phúc Cường, Nam giáp với xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.
Nam Kim nổi tiếng với trái chanh, đặc biệt thơm. trái rất to. Có giá trị kinh tế khá lớn. Từ đầu năm 2020 một phần xóm 6 (tên cũ Yên Mạ) sát nhập cùng xóm 7 để thành lập xóm 9.
Chính Trị
Ngày 10/6 Đảng bộ Xã Nam Kim( Nam Đàn) đã tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ XXII Nhiệm kỳ 2020 – 2025. Đ/c Nguyễn Lâm Sơn – Phó bí thư TT Huyện ủy- chủ tịch HĐND huyện, Đ/c Vương Hồng Thái, UVBTV, trưởng ban tuyên giao huyện uỷ về dự và chỉ đạo Đại hội. Là xã vùng lũ năm nam của huyện Nam Đàn, hàng năm phải gánh chịu thiên tai bão lũ, làm ảnh hưởng tới sản xuất và đời sống của người dân. Tuy nhiên bằng sự đoàn kết, nỗ lực phấn đấu của cả hệ thống chính trị, cán bộ, Đảng viên và nhân dân tạo sức mạnh để thực hiện và giành thắng lợi khá toàn diện trên các lĩnh vực. Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 8,9%; tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh qua từng năm (đến năm 2020 giảm xuống còn (1,7%); giảm 3,23% so với đầu nhiệm kỳ. Thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 42 triệu đồng /người/năm. Cơ sở hạ tầng tiếp tục được đầu tư xây dựng; bộ mặt nông thôn ngày càng được đổi mới; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tiếp tục được giữ vững; thực hiện xây dựng NTM đến nay toàn xã đã vận động được 1123 hộ hiến trên 10 ngàn M2 đất, 637 hộ hiến 25.960m2 tường rào mở rộng đường giao thông, đóng góp xây dựng 36Km đường cứng... Hệ thống chính trị vững mạnh và hoạt động ngày càng hiệu quả, chính sách xã hội được đảm bảo.
Cách mạng Haiti
Cách mạng Haiti (1791-1804) là một cuộc nổi dậy của nô lệ trong thuộc địa Pháp Saint-Domingue, mà đỉnh cao là loại bỏ chế độ nô lệ ở đó và thành lập nước Cộng hòa Haiti. Cách mạng Haiti là cuộc nổi dậy của nô lệ duy nhất dẫn đến việc thành lập một nhà nước. Hơn nữa, nó thường được coi là nô lệ nổi loạn thành công nhất đã xảy ra và như là một thời điểm xác định trong lịch sử của cả châu Âu và châu Mỹ. Cuộc nổi dậy bắt đầu với một cuộc nổi loạn của nô lệ da đen châu Phi vào tháng 4 năm 1791. Nó đã kết thúc vào tháng 10 năm 1803 với sự thất bại của Pháp trong trận Vertières. Haiti đã trở thành một quốc gia độc lập vào ngày 01 tháng 1 năm 1804, với Jean-Jacques Dessalines được một hội đồng các tướng lĩnh bầu chọn kế tục chức toàn quyền. Ông ta ra lệnh thảm sát thiểu số người da trắng Haiti vào năm 1804, dẫn đến cái chết của 3.000 đến 5.000 người, giữa tháng 2 và tháng 4 năm 1804. Mặc dù một chính phủ độc lập đã được tạo ra ở Haiti, xã hội của đất nước tiếp tục bị ảnh hưởng sâu sắc bởi các mô hình được thiết lập dưới sự cai trị của thực dân Pháp.
USS Dortch (DD-670)
USS Dortch (DD-670) là một tàu khu trục lớp Fletcher được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Đại tá Hải quân Isaac Foote Dortch (1883-1932), người được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Hải quân trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Nó đã hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, ngừng hoạt động một thời gian ngắn, rồi tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Triều Tiên và sau đó. Con tàu được chuyển cho Argentina năm 1961 và hoạt động như là chiếc ARA Espora (D-21) cho đến khi bị tháo dỡ năm 1977. Dortch được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm một Ngôi sao Chiến trận nữa trong Chiến tranh Triều Tiên.
Thiết kế và chế tạo
Dortch được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Federal Shipbuilding and Drydock Company ở Kearny, New Jersey vào ngày 2 tháng 3 năm 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 20 tháng 6 năm 1943; được đỡ đầu bởi cô M.C. Dortch, con gái Đại tá Dortch; và nhập biên chế vào ngày 7 tháng 8 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của Trung tá Hải quân R.C. Young.
Thế Chiến II
Trong tháng 10 và tháng 11 năm 1943, Dortch lên đường đi Trinidad, Tây Ấn thuộc Anh, nơi nó phục vụ như tàu hộ tống và canh phòng máy bay cho USS Langley (CVL-27), trong chuyến đi chạy thử máy huấn luyện của chiếc tàu sân bay. Chiếc tàu khu trục khởi hành từ Norfolk, Virginia vào ngày 3 tháng 12 trong thành phần hộ tống cho chiếc tàu sân bay USS Intrepid (CV-11) vừa mới được nhập biên chế, và đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 28 tháng 12.
Dortch phục vụ trong thành phần hộ tống cho Lực lượng Đặc nhiệm 58, lực lượng tàu sân bay nhanh trong chiến dịch chiếm đóng quần đảo Marshall bắt đầu từ ngày 29 tháng 1 năm 1944. Nó tham gia cuộc không kích lên Truk vào các ngày 16 và 17 tháng 2, rồi lên quần đảo Mariana vào ngày 23 tháng 2, trước khi lên đường cùng đội đặc nhiệm để hỗ trợ trên không cho cuộc Đổ bộ lên Emirau vào tháng 3. Cuối tháng đó, nó gia nhập trở lại Lực lượng Đặc nhiệm 58 cho các cuộc không kích lên Palau, Yap, Ulithi và Woleai từ ngày 30 tháng 3 đến ngày 1 tháng 4; hỗ trợ cho chiến dịch Hollandia tại New Guinea vào các ngày 21 và 22 tháng 4, rồi lặp lại cuộc không kích lên Truk từ ngày 29 tháng 4 đến ngày 1 tháng 5.
Sau khi tháp tùng các tàu sân bay hộ tống đi đến Trân Châu Cảng, Dortch gia nhập trở lại Lực lượng Đặc nhiệm 58 cho chiến dịch chiếm đóng Saipan, và đã hộ tống các tàu sân bay hạm đội trong Trận chiến biển Philippine. Trong quá trình chiếm đóng Guam, nó tuần tra về phía Tây hòn đảo và phục vụ như tàu canh phòng máy bay và dẫn đường máy bay chiến đấu, cũng như bảo vệ cho tàu sân bay khi chúng hỗ trợ trên không cho binh lính trên bờ.
Dortch sau đó tham gia các cuộc không kích của Đệ Ngũ hạm đội xuống quần đảo Bonin vào các ngày 4 và 5 tháng 8, rồi tiếp tục hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lên Peleliu thuộc quần đảo Palau vào ngày 15 tháng 9. Chiếc tàu khu trục tiếp tục hỗ trợ cho các tàu sân bay trong các đợt không kích xuống Nansei Shoto, Đài Loan, Luzon và dọc theo bờ biển phía Nam Trung Quốc để vô hiệu hóa các căn cứ Nhật Bản nhằm chuẩn bị cho chiến dịch nhằm tái chiếm Philippines. Nó đã hộ tống cho các tàu sân bay trong các hoạt động không kích chống lại hạm đội Nhật Bản trong khuôn khổ trận Hải chiến vịnh Leyte vào các ngày 24-25 tháng 10.
Vào ngày 10 tháng 2 năm 1945, Dortch lên đường trong thành phần trinh sát cho Lực lượng Đặc nhiệm 58 trong đợt không kích lên khu vực vịnh Tokyo trong các ngày 16 và 17 tháng 2. Sang ngày hôm sau, nó cùng tàu khu trục USS Clarence K. Bronson (DD-668) tấn công và gây hư hại nặng cho một tàu canh phòng Nhật Bản, nơi chiếc tàu khu trục chịu đựng 14 thương vong. Đến ngày 19 tháng 2, nó có mặt ngoài khơi Iwo Jima cho cuộc tấn công đổ bộ lên đảo này, và tiếp tục tuần tra ngoài khơi hòn đảo vào ban ngày và bảo vệ các tàu vận chuyển vào ban đêm. Nó tham gia cùng các tàu sân bay trong cuộc không kích xuống Tokyo vào ngày 25 tháng 2, cùng các phi vụ trinh sát hình ảnh xuống Okinawa vào ngày 1 tháng 3. Quay trở lại nhiệm vụ tại Iwo Jima, nó lên đường vào ngày 29 tháng 3 để đại tu tại vùng bờ Tây, về đến San Francisco vào ngày 21 tháng 4.
1951 -1957
Được cho nhập biên chế trở lại vào ngày 4 tháng 5 năm 1951, Dortch được phân về Hạm đội Đại Tây Dương, và đã hoạt động từ cảng nhà mới Newport, Rhode Island dọc theo vùng bờ Đông và vùng biển Caribe. Vào tháng 8 năm 1952, nó lên đường tham gia cuộc tập trận Chiến dịch Mainbrace của Khối NATO ngoài khơi Na Uy và Đan Mạch, quay trở về vào ngày 9 tháng 10. Đến ngày 27 tháng 4 năm 1953, nó lên đường đi sang khu vực Tây Thái Bình Dương, và đã hoạt động cùng Lực lượng Đặc nhiệm 77 ngoài khơi Triều Tiên cho đến tháng 10. Con tàu tiếp tục hành trình về phía Tây, hoàn tất chuyến đi vòng quanh thế giới, về đến Newport vào tháng 12. Trong giai đoạn 1954-1955 và 1957, nó phục vụ cùng Đệ Lục hạm đội tại Địa Trung Hải; và đã tuần tra ngoài khơi dải Gaza nơi tình hình vẫn tiếp tục căng thẳng sau vụ Khủng hoảng Kênh đào Suez trong lượt phục vụ thứ hai. Nó tiếp tục các hoạt động thường lệ dọc theo vùng bờ Đông và vùng biển Caribe cho đến khi lại được cho xuất biên chế và đưa về lực lượng dự bị vào ngày 13 tháng 12 năm 1957.
ARA Espora (D-21)
thumb|ARA Espora (D-21) vào năm [[1962.]] Con tàu được chuyển cho Argentina mượn vào ngày 16 tháng 8 năm 1961, và phục vụ cùng Hải quân Argentine như là chiếc ARA Espora (D-21). Tên của Dortch được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 1 tháng 9 năm 1975. Espora ngừng hoạt động và bị tháo dỡ vào năm 1977.
Phần thưởng
Dortch được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm một Ngôi sao Chiến trận trong Chiến tranh Triều Tiên.
Oliver & Company
Oliver và những người bạn (Oliver & Company) là một bộ phim hoạt hình ca nhạc hài-chính kịch vào năm 1988 sản xuất bởi Walt Disney Feature Animation và phát hành ngày 18 tháng 11 năm 1988 bởi Walt Disney Pictures. Bộ phim đứng thứ 27 trong loạt hoạt hình cổ điển Walt Disney, bộ phim lấy cảm hứng từ tiểu thuyết kinh điển Oliver Twist của Charles Dickens, mà đã được chuyển thể nhiều lần thành phim và kịch. Trong phim, Oliver là một chú mèo con vô gia cư kết thân với bầy chó hoang trên đường phố. Bên cạnh một số thay đổi khác, bối cảnh của bộ phim được chuyển từ Luân Đôn thế kỷ 19 đến cuối thập niên 1980 tại thành phố New York, tốp của Fagin gồm chó (một trong số đó là Dodger), và Sykes là một kẻ cho vay nặng lãi.
Oliver và những người bạn bắt đầu sản xuất vào khoảng năm 1987 dưới cái tên Oliver and the Dodger. Bộ phim được tái phát hành lại Hoa Kỳ, Canada, và Vương quốc Anh ngày 29 tháng 3 năm 1996. Phim được phát hành bản video sau đó trong cùng năm, và một lần nữa ngày 2002 và 2009 trên DVD. Bộ phim được phát hành bản Đĩa Blu-ray ngày năm 2013, kỷ niệm 25 năm ngày nó được ra mắt.
Nội dung
Trên đại lộ thứ 5, có một chú bé mèo mồ côi tên là Oliver bị bỏ lại sau khi một chú mèo con khác cũng bị bỏ lạc giống cô được người qua đường nhận nuôi. Lang thang trên đường một mình cùng hy vọng sẽ tìm được ai đó nhận nuôi mình, Oliver đã gặp một chú chó lai đang ung dung đi tên là Dodger, là người đã nài nỉ Oliver ăn cắp cây hot dog từ chiếc xe bán hot dog gần đó. Sau khi lấy được, Dodger đã phóng đi mất mà không chia phần thưởng đó cho Oliver. Oliver đã quyết định đi theo Dodger đi đến một con con thuyền cũ bỏ hoang, là nơi Dodger chia sẻ đồ ăn cùng với những chú chó lang thang khác gồm có: Chihuahua Tito, Great Dane Einstein, Saluki Rita, và chó bò Anh Francis. Oliver đã lẻn vào trong và bị phát hiện. Sau vài phút bối rối, thì cậu bé được chào đón nồng nhiệt. Người chủ thuyền và cũng là một tên móc túi tên là Fagin, đang có một số nợi với Sykes, một gã đại lý đóng tàu ác hiểm và cho vay nặng lãi cùng hai con chó dữ của mình là Roscoe và Desoto. Sykes đã ra quyết định cho Fagin phải trả lại số tiền mà anh đã mượn trong vòng ba ngày cùng với những đe dọa về bạo lực mà anh sẽ phải lãnh nếu không trả.
Fagin và nhóm chó lang thang bây giờ đã có thêm Oliver, đã xuống đường vào sáng hôm sau để ăn cắp vặt và dùng nó để cầm cố lấy tiền. Cả bọn đã cùng diễn một vở kịch, những chú chó quyết định sẽ dừng một chiếc xe limousine sang trọng của gia đình Foxworth giàu có. Nhưng lại thất bại và cô gái của nhà Foxworth tên là Jenny thấy Oliver và ôm cậu bé vào lòng, vì nhờ có Oliver sẽ giúp cô bé không còn buồn nữa vì bố mẹ cứ đi nghỉ mát suốt. Oliver tự nhiên thong thả trong nhà của Jenny, khiến chú chó săn vịt hống hách do được nuống chiều của nhà Foxworth thấy kinh tởm. Dodger cùng những chú có khác quyết định sẽ mang Oliver ra khỏi ngồi nhà đó và đưa cậu bé trở lại thuyền. Fagin sau đó đã nhìn thấy chiếc vòng cổ mới của Oliver sau khi được gia đình giàu có nhận nuôi và nảy ra ý định sẽ giữ Oliver lại để đồi tiền chuộc. Và lá thư nặc danh đó đã đến tay Jenny.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim với các sự vật được nhân hoá Thể loại:Phim của Walt Disney Animation Studios Thể loại:Phim của Walt Disney Pictures Thể loại:Phim hài thập niên 1980 Thể loại:Phim hoạt hình Mỹ Thể loại:Phim thiếu nhi Mỹ Thể loại:Phim hài ca nhạc Mỹ Thể loại:Phim hài-chính kịch Mỹ Thể loại:Phim ca nhạc hoạt hình Thể loại:Phim về chó Thể loại:Phim về mèo Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1980
Jien
Jien (慈円) là một nhà sư, sử gia và nhà thơ người Nhật Bản.
Tiểu sử
Từ Viên sinh ra trong gia tộc Fujiwara quyền thế, ông là con trai của Fujiwara no Tadamichi. Ông đi tu theo phái Thiên Thai tông từ nhỏ, ban đầu lấy pháp danh Dokaie, sau đổi thành Jien. Ông sau này lên đến cấp bậc Daisōjō (大僧正), cấp bậc lãnh đạo của Thiên thai tông.
Ông bắt đầu nghiên cứu và viết về lịch sử Nhật Bản, với mục đích "khai sáng cho những người không hiểu nổi sự thăng trầm của kiếp người". Kiệt tác của cuộc đời Jien, Gukanshō (愚管抄) được ông hoàn thành vào khoảng năm 1220 với cái tên mang ý nghĩa vô cùng khiêm nhường: "những ghi chép nhanh của kẻ khờ dại". Trong tác phẩm này, Jien cố gắng phân tích các sự thật trong lịch sử Nhật Bản. Gukanshō có cái nhìn bi quan về thế cuộc ở thời điểm mạt pháp (theo giáo lý nhà Phật) mà ông đang sống, thời đại bắt đầu phong kiến, và cho rằng đây là thời kỳ tôn giáo suy vi và nền văn hoá sụp đổ. Quan điểm này vẫn thường được giữ cho đến ngày nay. Jien cho rằng cần thay đổi hệ thống phong kiến và bảo vệ quyền lực của chính quyền Mạc phủ.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1155 Thể loại:Mất năm 1225 Thể loại:Nhà sư Nhật Bản Thể loại:Người thời Heian Thể loại:Người thời Kamakura Thể loại:Nhà thơ Nhật Bản
Cúp bóng đá Nam Mỹ 2021 (vòng đấu loại trực tiếp)
Vòng đấu loại trực tiếp của Cúp bóng đá Nam Mỹ 2021 sẽ bắt đầu vào ngày 2 tháng 7 năm 2021 với tứ kết và kết thúc vào ngày 10 tháng 7 năm 2021 với chung kết.
Ban đầu, vòng đấu loại trực tiếp dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 4 đến ngày 12 tháng 7 năm 2020. Tuy nhiên, vào ngày 17 tháng 3 năm 2020, giải đấu đã bị hoãn lại cho đến năm 2021 do đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ.
Vào ngày 20 tháng 5 năm 2021, Colombia đã bị loại khỏi tư cách đồng chủ nhà trong bối cảnh các cuộc biểu tình đang diễn ra chống lại Tổng thống Colombia Iván Duque.
Tất cả thời gian của trận đấu được liệt kê là BRT (UTC−3).
Thể thức
Trong vòng đấu loại trực tiếp, nếu một trận đấu là trận hòa sau khi 90 phút:
Các đội tuyển vượt qua vòng bảng
Bốn đội tuyển đứng đầu từ 2 bảng sẽ vượt qua vòng bảng cho vòng đấu loại trực tiếp.
Nhánh đấu
<section begin=Sơ đồ /><section end=Sơ đồ />
Peru vs Paraguay
<section begin=QF1 /><section end=QF1 />
Brasil vs Chile
<section begin=QF2 /><section end=QF2 />
Uruguay vs Colombia
<section begin=QF3 /><section end=QF3 />
Argentina vs Ecuador
<section begin=QF4 /><section end=QF4 />
Brasil vs Peru
<section begin=SF1 /><section end=SF1 />
Argentina vs Colombia
<section begin=SF2 /><section end=SF2 />
Play-off tranh hạng ba
<section begin=TPP /><section end=TPP />
Liên kết ngoài
Vòng đấu loại trực tiếp
ATX Open 2023
ATX Open 2023 là một giải quần vợt nữ chuyên nghiệp thi đấu trên mặt sân cứng ngoài trời và là một phần của WTA 250 trong WTA Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại The Westwood Country Club ở Austin, Hoa Kỳ, từ ngày 27 tháng 2 đến ngày 5 tháng 3 năm 2023. WTA Tour lần đầu tiên trở lại Texas sau 11 năm.
Vận động viên khác
Đặc cách:
Bảo toàn thứ hạng:
Vượt qua vòng loại:
Liên kết ngoài
ATX Austin Texas Open ATX Open Thể loại:ATX Open
Giải vô địch bóng ném nữ thế giới
Giải vô địch bóng ném nữ thế giới (tiếng Anh: World Women's Handball Championship) là một giải tranh chức vô địch dành cho các đội tuyển bóng ném nữ các nước. Giải này do Liên đoàn bóng ném thế giới tổ chức, mỗi 2 năm một lần. Giải được tổ chức lần đầu năm 1957.
Tham khảo
Thể loại:Bóng ném
Gildo Vilanculos
Gildo Lourenço Vilanculos (sinh ngày 31 tháng 1 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Mozambique hiện đang thi đấu cho Marítimo ở vị trí Tiền đạo
Sự nghiệp bóng đá
Gildo Vilanculos bắt đầu sự nghiệp bóng đá tại câu lạc bộ Mozambique Ferroviário.
Vào ngày 10 tháng 1 năm 2017, Gildo ký bản hợp đồng 4,5 năm cùng với Marítimo.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Người Beira, Mozambique Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Mozambique Thể loại:Cầu thủ bóng đá Clube Ferroviário da Beira Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Mozambique Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá C.S. Marítimo Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Thành cổ Baku
Thành cổ Baku hay Nội thành Baku (İçərişəhər) là vùng lõi lịch sử của Baku, thủ đô của Azerbaijan. Đây là phần cổ kính nhất của Baku, được bao quanh bởi những bức tường dễ dàng phòng thủ. Năm 2007, khu vực thành cổ có dân số khoảng 3000 người. Trong tháng 12 năm 2000, thành cổ của Baku bao gồm cả cung điện Shirvanshah và tháp Maiden, đã trở thành địa điểm đầu tiên của Azerbaijan được UNESCO công nhận là di sản thế giới.
Lịch sử
Trong thời kỳ Trung Cổ của Baku, một số di tích chẳng hạn như tháp giáo đường Synyg Gala (thế kỷ 11), các bức tường và tháp pháo đài (thế kỷ 11-12), háp Maiden, nhà tắm Hajji Gayyib và quán trọ lữ hành Multani (thế kỷ 15), cung điện của Shirvanshah (thế kỷ 15-16), nhà tắm Gasimbey và quán trọ lữ hành Bukhara (thế kỷ 16) đã được xây dựng.
Năm 1806, khi Baku bị Đế quốc Nga chiếm đóng trong Chiến tranh Nga-Ba Tư (1804–13), thành cổ có 500 hộ gia đình và 707 cửa hàng, hầu hết đều là người dân tộc Tat. Từ năm 1807 đến năm 1811, các đoạn tường thành được sửa chữa và các công sự được mở rộng thêm. Thành phố có hai cổng là Salyan và Shemakha. Thành phố được bảo vệ bởi hàng chục khẩu đại bác đặt trên các bức tường. Cảng được mở cửa trở lại để giao thương và năm 1809, một văn phòng hải quan được thành lập.
Chính trong thời kỳ này, Baku bắt đầu phát triển vươn ra ngoài các bức tường thành, và các khu dân cư mới xuất hiện. Do đó, các thuật ngữ nội thành và ngoại thành đã được sử dụng để chỉ hai phần trong và ngoài bức tường thành. Với sự xuất hiện của người Nga, diện mạo kiến ​​trúc truyền thống của thành cổ đã thay đổi. Nhiều tòa nhà châu Âu được xây dựng trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, sử dụng các phong cách kiến trúc như Baroque và Gothic.
Năm 1865, một phần của bức tường thành nhìn ra biển đã bị phá bỏ, những viên đá được bán và sử dụng cho việc xây dựng một số tòa nhà ở ngoại thành. Số tiền thu được từ việc mua bán này (44.000 rúp) được dùng vào việc xây dựng Đại lộ Baku. Năm 1867, các đài phun nước đầu tiên của Baku xuất hiện ở trên đại lộ. Trong thời kỳ này, hai cổng nữa đã được mở thêm, một trong số đó là cổng Taghiyev nổi tiếng (1877). Việc mở các cửa và đường dốc tiếp tục diễn ra tốt đẹp vào thời Xô Viết. Nhà thờ Đức Mẹ Đồng Trinh Armenia được xây dựng dưới sự cai trị của Ba Tư từ năm 1797 đến năm 1799 nằm ở phía nam của tháp Maiden đã bị phá bỏ vào năm 1992.
Di sản thế giới
Trong tháng 12 năm 2000, thành cổ của Baku với cung điện Shirvanshah và tháp Maiden đã trở thành địa điểm đầu tiên ở Azerbaijan được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Đến năm 2003, di sản này bị đưa vào danh sách di sản thế giới bị đe dọa do thiệt hại bởi trận động đất Baku năm 2000 và công tác bảo tồn kém cộng với những nỗ lực trùng tu mơ hồ. Năm 2009, ủy ban Di sản thế giới đã ca ngợi Azerbaijan vì những nỗ lực bảo tồn thành cổ có tường bao quanh của Baku và đưa nó ra khỏi danh sách bị đe dọa.
Liên kết ngoài
Baku Baku Baku Baku Thể loại:Khởi đầu thế kỷ 7 ở Azerbaijan
Agrypnus nodieri
Agrypnus nodieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1934.
Nậm Lành
Xã Nậm Lành có diện tích 78,78 km², dân số năm 2019 là 3.881 người, mật độ dân số đạt 49 người/km².
Calathea cardenasii
Liên kết ngoài
Thể loại:Calathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
Micrepeira fowleri
Micrepeira fowleri là một loài nhện trong họ Araneidae.
Tham khảo
Thể loại:Micrepeira
Paspalum monostachyum
Paspalum monostachyum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Vasey ex Chapm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1883.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paspalum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883
Psephellus boissieri
Psephellus boissieri là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Sosn.) Sosn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Liên kết ngoài
Thể loại:Psephellus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948
Hoắc Quang
Hoắc Quang (chữ Hán: 霍光, bính âm: Zimeng, 130 TCN (?) - 21 tháng 4, 68 TCN), biểu tự Tử Mạnh (子孟), nguyên là người huyện Bình Dương, quận Hà Đông ; là chính trị gia, đại thần phụ chính dưới thời nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.
Dù gia tộc họ Hoắc về sau phạm vào đại tội, nhưng công lao nhiếp chính 20 năm của ông đối với nhà Hán vẫn rất được tán dương. Trong lịch sử Trung Hoa, Hoắc Quang cùng với Y Doãn thời nhà Thương được xưng tụng là hai đại thần nhiếp chính phế lập vua nhưng được ca ngợi, gọi là 「Y Hoắc chi sự; 伊霍之事」.
Thân thế
Thân thế của Hoắc Quang rất phức tạp, có liên quan với nhà họ Vệ của Đại danh tướng Vệ Thanh. Cha của Hoắc Quang là Hoắc Trọng Nhụ (霍仲孺), nguyên là một Huyện lại của huyện Bình Dương, thuộc quận Hà Đông (河東郡平暘縣, nay là khu vực Lâm Phần, tỉnh Sơn Tây). Hoắc Trọng Nhụ vào khoảng năm 141 TCN, khi đến kinh đô Trường An đã tư thông với con gái của Bình Dương hầu Tào Thọ - chú dượng của Hán Vũ Đế Lưu Triệt, tên gọi là Vệ Thiếu Nhi, sinh ra Hoắc Khứ Bệnh (vào năm 141 TCN), Vệ Thiếu Nhi vốn là con riêng của vợ Tào Thọ là Vệ Ẩu, đồng thời là chị của Hoàng hậu của Vũ Đế là Vệ Tử Phu. Sau đó, Trọng Phụ trở về Bình Dương và không còn qua lại với Thiếu Nhi nữa, sau đó ông có vợ và sinh Hoắc Quang ở huyện Bình Dương. Ông được sinh ra khoảng niên hiệu Nguyên Quang triều Hán Vũ Đế, không rõ chính xác là năm nào. Xét quan hệ, ông là em cùng cha khác mẹ với Hoắc Khứ Bệnh. Sách Hán thư ghi chép rằng Hoắc Quang tính tình trầm tĩnh, người cao to da trắng, lông mi thưa đẹp, râu đẹp, được coi là mĩ nam tử đương thời.
Năm 121 TCN, người anh khác mẹ Hoắc Khứ Bệnh được cử làm Phiêu kị tướng quân, dẫn quân đánh Hung Nô, đi ngang qua huyện Bình Dương gặp lại cha là Hoắc Trọng Nhụ và nhận lại nhau, đó cũng là lần đầu Hoắc Quang gặp được anh mình. Cùng năm đó, Hoắc Khứ Bệnh đưa Hoắc Quang về kinh đô Trường An và tiến cử lên Hán Vũ Đế. Do sự tiến cử của anh, Hoắc Quang tuy mới khoảng 10 tuổi cũng đã được phong làm Lang quân rồi Tào quan và Thị trung. Sau khi Hoắc Khứ Bệnh qua đời (117 TCN), Hoắc Quang tiếp tục được Hán Vũ Đế trọng dụng, được thăng làm Phụng Xa Đô úy, rồi Quang Lộc đại phu.
Năm 91 TCN, Hán Vũ đế nghe lời sàm tấu của Giang Sung, hại con mình là Lệ Thái tử Lưu Cứ và lập người con út do Câu Dặc phu nhân sinh là Lưu Phất Lăng làm Thái tử và giao cho Hoắc Quang phụ tá. Sang năm 89 TCN, ông cùng với Kim Nhật Đê và Thượng Quan Kiệt tham gia lật đổ âm mưu tạo phản của Trung bộc xạ Hà La và người em là Trọng Hợp hầu, do đó ba người đều được phong hầu, trong đó Hoắc Quang được làm Bác Lục hầu (博陆侯).
Hai năm sau (87 TCN), Hán Vũ Đế lâm bệnh, bèn phong cho Hoắc Quang làm Tư Mã Đại tướng quân, cùng ba đại thần khác là Kim Nhật Đê, Thượng Quan Kiệt, Tang Hoằng Dương làm phụ chính giúp đỡ cho Phất Lăng khi đó chỉ mới 8 tuổi, trong đó Hoắc Quang nắm quyền lớn nhất, gọi là quyền Bỉnh chính (秉政). Sau khi Vũ đế qua đời, Phất Lăng lên nối ngôi, tức Hán Chiêu Đế. Tuy nhiên, việc này bị sử gia Lã Tư đời sau nghi ngờ trong Trung Quốc thông sử vì Hoắc Quang vốn chỉ là thị vệ trong cung, không thể được tín nhiệm đến vậy, còn Kim Nhật Đê là người Hung Nô, mà Hán Vũ Đế theo lý lẽ không thể giao việc phụ chính cho người Hung Nô được.
Mâu thuẫn với cha con Thượng Quan
nhỏ|phải|180px|Hán Chiêu Đế Lưu Phất Lăng. Trong số các vị phụ chính đại thần của Hán Chiêu Đế, thì Hoắc Quang là người có uy tín và quyền lực nhất, đứng đầu tất thảy. Trong vòng 6 năm từ 87 TCN đến 81 TCN, khi Chiêu Đế chưa thể tự mình quyết đoán việc nước, Hoắc Quang nắm quyền điều hành triều chính, đất nước vẫn được yên định. Do nắm quyền lực quá lớn dù không phải một mình ông được phó thác, đã tạo nên sự ghen ghét của một thế lực phụ chính khác là nhà Thượng Quan.
Con trai của đại thần phụ chính Thượng Quan Kiệt là Thượng Quan An lấy con gái trưởng của Hoắc Quang làm vợ, nhưng hai nhà vẫn xảy ra mâu thuẫn. Năm 85 TCN, đại thần phụ chính còn lại là Kim Nhật Đê qua đời, chỉ còn Hoắc Quang và Thượng Quan Kiệt nắm quyền. Về phần Thượng Quan An và Hoắc thị, hai người cũng sinh được một người con gái, Kiệt nhờ Ngạc Ấp công chúa (chị Chiêu Đế) đưa con gái vào làm Hoàng hậu, do đó thế lực họ Thượng Quan mạnh lên, lấn át Hoắc Quang.
Việc đưa Thượng Quan thị vào cung lúc đầu cũng bị Hoắc Quang phản đối, từ đó hiềm khích giữa ông và cha con Thượng Quan bắt đầu. Ngạc Ấp công chúa muốn cho người tình của mình làm quan, việc này được gia tộc họ Thượng Quan ủng hộ (do Ngạc Ấp công chúa trước đã giúp Thượng Quan thị vào cung làm hoàng hậu), xin Chiêu Đế phong cho người này tước Liệt hầu và chức Quang Lộc đại phu, Hoắc Quang phản đối, cho rằng không thể phong chức cho người ngoài, nên việc này không thành. Sau đó, ông còn bác bỏ đề nghị phong chức tước cho gia tộc Thượng Quan, làm mâu thuẫn của hai bên ngày càng trầm trọng và bắt đầu kết oán với nhau. Để chống lại Hoắc Quang, cha con Thượng Quan Kiệt cùng Ngạc Ấp công chúa và đại thần Tang Hoằng Dương liên kết với người con lớn của Hán Vũ Đế là Yên Lạt vương Lưu Đán, bàn mưu cùng nhau giết Hoắc Quang và đưa Lưu Đán lên làm Thiên tử.
Năm 81 TCN, cha con Thượng Quan giả danh Yên Lạt vương, nhân lúc Hoắc Quang kiểm tra cấm binh rồi điều một viên hiệu úy đến phủ tướng quân nhậm chức, dâng thư lên cho Chiêu Đế nói Hoắc Quang có ý tạo phản. Nhưng Chiêu Đế, khi ấy mới 14 tuổi, cho rằng Hoắc Quang muốn tạo phản không cần tới tên hiệu úy, và việc này nếu Yên Lạt vương có biết thì trong một ngày cũng không thể đưa tin tới triều nhanh vậy được. Sau đó Chiêu Đế giải tội cho Hoắc Quang và cho bắt kẻ đưa thư (vốn là người của cha con Thượng Quan) để tìm kẻ vu cáo ông. Cha con Thượng Quan hoảng sợ, vội xin không điều tra nữa.
Năm 80 TCN, cha con Thượng Quan và Ngạc Ấp công chúa liên kết với Lưu Đán tạo phản, nhưng kế hoạch bị tiết lộ, Lưu Đán và Ngạc Ấp công chúa đều bị bắt tự vẫn, còn nhà Thượng Quan và Tang Hoằng Dương bị tru di. Sau sự kiện này, Hoắc Quang giao trả quyền hành lại cho Chiêu Đế, tuy nhiên ông vẫn giúp đỡ Chiêu Đế đắc lực. Hoắc Quang đã đề xuất nhiều chính sách quan trọng như đại xá thiên hạ, cổ vũ nông nghiệp, quay trở lại chính sách hòa thân để hòa hoãn với Hung Nô nhằm khôi phục lại nền kinh tế đất nước sau những năm chinh chiến liên tục của Vũ Đế. Nhờ thế đất nước trở lại thái bình. Giai đoạn hưng thịnh này còn kéo dài đến thời Hán Tuyên Đế về sau và được gọi là Chiêu Tuyên trung hưng, quốc lực nhà Hán được khôi phục như thời Văn Cảnh sau nhiều năm binh đao thời Hán Vũ Đế.
Phế Xương Ấp vương, lập Tuyên Đế
Tháng 4 năm 74 TCN, Hán Chiêu Đế qua đời sau 13 năm cai trị, không có con nối dõi. Hoắc Quang lại chọn người cháu nội của Hán Vũ Đế, con trai Xương Ấp Ai vương là Lưu Hạ lên kế vị, nhưng Lưu Hạ lại là người dâm loạn vô đạo, khi về Tràng An làm vua đã mang theo 200 thủ hạ, đến khi lên ngôi lại ăn chơi sa đọa, làm nhiều việc thất đức, không lo việc triều chính, quan hệ với các cung nữ của Chiêu Đế, lấy xe của hoàng thái hậu cho nô tỳ dùng, khiến các phép tắc trong triều bị đảo lộn. Chỉ trong 27 ngày, Lưu Hạ đã làm tất cả 1127 việc xấu. Hoắc Quang thấy vậy muốn phế đi, bèn tâu lên Thượng Quan hoàng thái hậu (cũng là cháu ngoại ông) phế Lưu Hạ và đuổi về nước Xương Ấp.
Sau khi bỏ Lưu Hạ, Hoắc Quang thương nghị với các đại thần và cuối cùng quyết định chọn người cháu chắt của Hán Vũ Đế, cháu nội thái tử Lưu Cứ là Lưu Bệnh Dĩ lên làm vua, tức Hán Tuyên Đế. Tuyên Đế lên ngôi, Hoắc Quang được quyển "Bỉnh chính" như cũ. Tuy nắm quyền hành trong tay, song mọi việc trong triều ông đều giữ đúng phận bề tôi, bẩm lại với Tuyên Đế, vì thế được Tuyên Đế trọng vọng.
Ông muốn gả con gái mình là Hoắc Thành Quân cho Tuyên Đế, để từ đó gia tộc họ Hoắc lớn mạnh, trở thành thế lực ngoại thích mới trong triều. Triều thần bàn nhau lập Hoắc Thành Quân làm Hoàng hậu. Nhưng trong lúc đang bàn bạc việc này thì Hán Tuyên Đế ra chiếu chỉ yêu cầu tìm lại thanh gươm đã dùng thời kỳ thất thế, triều thần hiểu ý Tuyên Đế không quên người vợ đã kết tóc khi còn khó khăn, bèn cùng nhau xin lập Tiệp dư Hứa Bình Quân làm hoàng hậu và được chấp thuận. Việc này đụng chạm đến quyền lợi nhà họ Hoắc nên họ muốn trả thù.
Năm 71 TCN, Hoàng hậu Hứa Bình Quân lại mang thai. Vợ Hoắc Quang là Thị Hiển tìm cách câu kết với nữ thầy thuốc trong cung là Thuần Vu Diễn, xui Diễn cho độc vào thuốc để hại Hứa Hoàng hậu. Khi ấy Thuần Vu Diễn đang muốn cho chồng được Hoắc Quang thăng chức, nên nhận lời và dùng phụ tử cho hoàng hậu uống. Vì vậy Hứa Bình Quân bị trúng độc và mẹ con đều chết. Tuyên Đế không thể truy cứu chuyện này vì thế lực họ Hoắc còn lớn, đành ngậm bò hòn làm ngọt, lập Hoắc Thành Quân làm Hoàng hậu. Việc giết Hứa Hoàng hậu, cho dù có liên quan đến Hoắc Quang hay không thì cũng là một vết nhơ lớn trong cuộc đời của ông, dẫn đến kết cục bi thảm của họ Hoắc sau này.
Qua đời
Năm Địa Tiết thứ hai (68 TCN), tháng 3, ngày Canh Ngọ, Đại tướng quân Hoắc Quang lâm bệnh qua đời, thọ 63 tuổi, được truy tặng thụy hiệu là Tuyên Thành (宣成). Cùng năm tháng 5, Hán Tuyên Đế bắt đầu thân chính.
Hán Tuyên Đế và Thượng Quan Thái hậu (cũng là cháu ngoại Hoắc Quang) đều đến để khóc tang. Thi hài ông được an táng ở Mậu Lăng với nghi lễ cực kì long trọng. Con ông là Hoắc Vũ lên kế tập tước hầu còn người cháu, Hoắc Sơn được phong 3000 hộ để kế thừa hương hỏa cho Hoắc Khứ Bệnh. Gia tộc họ Hoắc được giữ nhiều chức vụ quan trọng như Phạm Minh (con rể Hoắc Quang) được phong làm Quang Lộc Huân, Trương Sóc (anh rể Hoắc Quang) được phong làm Thái thú Thục quận,... trở thành thế lực ngoại thích mới.
Tổng cộng, Hoắc Quang làm quan trong triều đình nhà Hán 53 năm (121 TCN-68 TCN), trải qua bốn đời vua: Hán Vũ Đế, Hán Chiêu Đế, Xương Ấp vương Lưu Hạ và Hán Tuyên Đế, đồng thời giữ tước Bác Lục hầu 19 năm (87 TCN-68 TCN).
Cả nhà bị diệt
Sau khi Hoắc Quang qua đời, con cháu ông được vào triều làm quan, thế lực ngày một lớn. Tuyên Đế cũng có ý định tiêu diệt để trừ hậu họa và trả thù cho Hứa Hoàng hậu, đã ra lệnh điều tra về cái chết của Hứa Hoàng hậu trước đây và triệt tiêu quyền lực của họ Hoắc, phong Hoắc Vũ làm Đại Tư mã nhưng không có thực quyền, Triệu Bình (con rể Hoắc Quang) cũng bị đoạt binh quyền. Ngoài ra, Tuyên Đế còn thay hết toàn bộ cấm quân trong cung Vị Ương và Trường Nhạc để đề phòng.
Gia tộc họ Hoắc lo sợ tìm cách trả thù, lên kế hoạch giết Lưu Thích, Thừa tướng Ngụy Tương và Xương Thành quân Hứa Quảng Hán (cha Hứa Hoàng hậu) và phế bỏ Tuyên đế để đưa Hoắc Sơn làm thiên tử. Tháng 7 năm 66 TCN, việc này bị lộ, Tuyên Đế ra lệnh bắt chém ngay Hoắc Ngẫu và bắt Hoắc Sơn, Hoắc Vân tự sát. Toàn bộ gia tộc họ Hoắc bị giết hại, chỉ còn người con rể của Hoắc Quang là Kim Thưởng do biết việc tố cáo nên được xá miễn. Hoàng hậu Hoắc Thành Quân bị phế, đày vào cung Chiêu Thái, đến năm 56 TCN thì tự sát. Tổng cộng, trong vụ án họ Hoắc, có tới hơn 1000 người bị liên lụy và bị sát hại. Còn thi thể Hoắc Quang bị chuyển sang Chu Liên.
Về sau dưới thời Hán Bình Đế, năm 2 công nguyên, để tưởng nhớ Hoắc Quang, Bình Đế đã phong cho người cháu chắt của em ông là Hoắc Dương làm Bác Lục hầu để lo việc tế tự cho ông.
Đánh giá
Sử gia Tư Mã Quang trong Tư trị thông giám viết vào đời Tống cho rằng việc diệt toàn bộ gia tộc công thần Hoắc Quang của Hán Tuyên Đế là quá tàn nhẫn đối với những đóng góp của ông cho nhà Hán.