cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Commelina triangulispatha
Commelina triangulispatha là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được Mildbr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Hyposidra albibasis
Hyposidra albibasis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposidra
Baranisobas sinetuber
Liên kết ngoài
Thể loại:Baranisobas
Avenionia roberti
Avenionia roberti là một loài ốc nước ngọt cỡ nhỏ có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước trong họ Hydrobiidae.
Distribution and conservation status
Loài này có ở:
Tham khảo
Thể loại:Avenionia
Téterchen
Téterchen là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Boulay-Moselle, tổng Boulay-Moselle. Tọa độ địa lý của xã là 49° 13' vĩ độ bắc, 06° 33' kinh độ đông. Téterchen nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 220 mét và điểm cao nhất là 372 mét. Xã có diện tích 8,75 km², dân số vào thời điểm 1999 là 608 người; mật độ dân số là 69 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Xã của Moselle
Commersonia perkinsiana
Commersonia perkinsiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Guymer mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Commersonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Lưu Quần
Lưu Quần (sinh ngày 19 tháng 6 năm 1925) là một cựu vận động viên đua xe đạp người Việt Nam. Cùng với 7 vận động viên khác, ông đã đại diện Việt Nam dự Thế vận hội mùa hè 1952 ở Helsinki, Phần Lan. Tại đây ông đã tham gia thi đấu nội dung xe đạp đường trường cá nhân nam và về đích với thành tích 5 giờ 24 phút 34 giây, xếp thứ 47/154 vận động viên. Đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam có mặt tại Thế Vận hội.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1925 Thể loại:Vận động viên Thế vận hội Mùa hè của Việt Nam Thể loại:Vận động viên Việt Nam tham gia Thế vận hội Thể loại:Nhân vật có thể còn sống
Carter Lake, Iowa
Carter Lake là một thành phố thuộc quận Pottawattamie, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 3785 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Iowa Thể loại:Quận Pottawattamie, Iowa
Assita Toure
Assita Toure (sinh ngày 24 tháng 11 năm 1992) là một vận động viên bơi lội người Bờ Biển Ngà. Cô được sinh ra ở Treichville. Cô đã tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012 tại London.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1992
Tomar do Geru
Tomar do Geru là một đô thị thuộc bang Sergipe, Brasil. Đô thị này có diện tích 287,66 km², dân số năm 2007 là 12884 người, mật độ 44,79 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Sergipe
Croitana croites
Croitana croites là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó là loài đặc hữu của miền tây plateau and the north-west and south-west bờ biển của Tây Úc.
Sải cánh dài khoảng 25 mm.
Ấu trùng ăn Austrostipa elegantissima, Austrostipa platychaeta and Austrostipa flavescens. They construct a shelter made from rolled leaves of its host plant ở đó nó rests during the day. Pupation takes place in this shelter.
Liên kết ngoài
C C C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1874
Tornike Kvitiya
Tornike Gelayevich Kvitiya (Торнике Гелаевич Квития; sinh ngày 17 tháng 4 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá người Nga thi đấu cho FC Kolomna.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh có màn ra mắt tại Giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia Nga cho FC Kolomna vào ngày 28 tháng 7 năm 2016 trong trận đấu với SFC CRFSO Smolensk.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nga Thể loại:Hậu vệ bóng đá
Akören, Arguvan
Akören là một xã thuộc huyện Arguvan, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 109 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Malatya
Sông Thương
Sông Thương hay sông Nhật Đức (xưa còn gọi là sông Nam Bình, sông Lạng Giang, sông Long Nhỡn) là một phụ lưu của sông Thái Bình, là một sông lớn chảy qua các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang, Hải Dương.
Dòng chảy
Trên địa phận tỉnh Bắc Giang, sông Thương chảy qua các huyện Lạng Giang, Yên Thế, Tân Yên, Thành phố Bắc Giang và huyện Yên Dũng.
- Sông Trung là chi lưu lớn nhất của sông Thương, bắt nguồn từ thung lũng Đình Cả thuộc vùng núi phía đông nam huyện Võ Nhai tỉnh Thái Nguyên. Sông có chiều dài 35 km, diện tích lưu vưc 1270 km2 (tính đến chỗ hợp lưu tại khu vực cầu Na Hoa, xã Hồ Sơn, huyện Hữu Lũng).
- Sông Sỏi chảy từ huyện Yên Thế (Bắc Giang), chúng hợp lưu tại nơi tiếp giáp của ba huyện Yên Thế, Tân Yên và Lạng Giang.
- Sông Máng là một sông nhân tạo tại Việt Nam, sông được hình thành từ thời Pháp thuộc và có chiều dài 52 km, sông Máng nối với sông Cầu tại khu vực gần thác Huống (đập Huống) tại khu vực trung tâm tỉnh Thái Nguyên và nối với sông Thương tại Bến Thôn thuộc khu vực tây bắc tỉnh Bắc Giang.
- Sông Sim [ngòi sim] bắt nguồn từ Thái Nguyên chảy qua các huyện hiệp hòa và huyện Việt Yên đến xã Đa Mai thì hợp lưu với dòng sông Thương nước sông Thương vốn trong xanh nay có dòng nước đục thêm vào thành ra sông có hai dòng chảy song song, một bên trong, một bên đục. Do đó hiện tượng này có thể nhìn thấy được tới thành phố Bắc Giang.
- Sông Hóa dài 47 km, lưu vực 385 km2. Đoạn trung lưu hầu hết nằm trong lòng hồ Cấm Sơn, một hồ nổi tiếng của huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang.
Giá trị vận tải được trên 64 km, từ Phả Lại, tỉnh Hải Dương đến thị trấn Bố Hạ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
Các loại tàu thuyền có tải trọng 200-250 tấn, xà lan 250-300 tấn tham gia vận tải đường sông từ Phả Lại-Bến Tuần (huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang dài 49 km), từ Bến Tuần - Bố Hạ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang các loại thuyền nhỏ có tải trọng từ 50-70 tấn tham gia vận tải được trong 2 mùa (đoạn Bến Tuần - Bố Hạ dòng sông hẹp có nhiều bãi bồi).
Thời phong kiến khi quan, quân lên trấn ải biên thùy Lạng Sơn thì gia quyến của họ được phép tiễn đưa đến con sông này, người đi xa, kẻ ở lại chia tay nhau ở đây thật là thương cảm lên từ đó người con sông nay được gọi là Sông Thương.
Sông Thương trong văn học và âm nhạc
nhỏ|300px|Sông Thương, đoạn qua Thành phố Bắc Giang 300px|nhỏ|phải|Phù điêu trận sông Sách ở Đền thờ Đức Thánh Trần, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Sông Sách là một đoạn của sông Thương chảy qua Vạn Kiếp Hay Là:
Sông Thương nước chảy đôi dòng
Bên Trong bên đục em trông bên nào
Liên kết ngoài
Thương Thương Thương Thương
Calcahualco
Calcahualco là một đô thị thuộc bang Veracruz, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 12466 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Veracruz Thể loại:Khu dân cư ở Veracruz
Talita Te Flan
Talita Marie Te Flan (sinh ngày 2 tháng 6 năm 1995) là một vận động viên bơi lội sinh ra ở Ý, thi đấu quốc tế cho Bờ biển Ngà. Cô đã tham gia cuộc thi tự do 800 mét nữ tại Thế vận hội mùa hè 2016.
Sự nghiệp
Te Flan được sinh ra từ một người mẹ Ý và một người cha Ivorian vào năm 1995. Cô đã tham gia các cuộc thi bơi lội ở Ý, đến cấp quốc gia. Đại diện cho Bờ Biển Ngà, cô tham gia cuộc thi tự do 800 mét nữ tại Giải vô địch thể thao dưới nước thế giới 2015 ở Kazan, Nga. Cô đã hoàn thành 39 trong số 44 đối thủ cạnh tranh trong nóng.
Vào tháng 5 năm 2016, Te Flan đã tham gia Giải vô địch bơi lội châu Phi 2016 tại Dakar, Sénégal. Cô kết thúc cuộc gặp gỡ với tư cách là vận động viên huy chương nhất. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2016)">cần dẫn nguồn  ] Te Flan đã ra mắt Olympic tại Thế vận hội Mùa hè 2016, nơi cô thi đấu trong sự kiện 800 mét nữ. Cô đã hoàn thành cuối cùng của hai mươi bảy người mới bắt đầu, nhưng thời gian 9: 07,21 của cô đã thiết lập một kỷ lục quốc gia mới.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1995
Mitsukurina
Tham khảo
Thể loại:Mitsukurina Thể loại:Chi cá nhám thu đơn loài
Danh sách quận ở Hàn Quốc
Tham khảo
Thể loại:Phân cấp hành chính Hàn Quốc Thể loại:Quận của Hàn Quốc
Crocomela albolineata
Crocomela albolineata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crocomela
Malthodes robustipygus
Malthodes robustipygus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Malthodes
Anostirus nubilosus
Anostirus nubilosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wurst & Schimmel miêu tả khoa học năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Anostirus
Mecolaesthus tabay
Mecolaesthus tabay là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở Venezuela.
Tham khảo
Thể loại:Mecolaesthus Thể loại:Loài đặc hữu của Venezuela
Croitana aestiva
The Desert Sand-skipper (Croitana aestiva) là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó là loài đặc hữu của Bắc Úc.
Sải cánh dài khoảng 20 mm.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1979
Tên gọi loài vật
Tổng quan
Nói chung, tên gọi loài vật thường là tên thông thường hay là tên thông dụng hoặc tên thường gọi (common name) của một loài vật, còn được gọi là tên địa phương (vernacular name, local name), tên thông tục (colloquial name), là những cái tên phổ biến, thông dụng (Popular name) và dựa trên ngôn ngữ bình thường của cuộc sống hàng ngày những kiểu tên gọi này thường trái ngược với tên khoa học (Danh pháp khoa học), những tên gọi thông thường đôi khi được sử dụng thường xuyên, nhưng không phải lúc nào cũng như vậy, những tên gọi khoa học được định danh là Danh pháp chỉ tới một hệ thống các tên gọi hay thuật ngữ, các quy tắc hay quy ước được sử dụng để tạo ra các tên gọi của một giống loài.
Đôi khi, các tên phổ biến cũng được đặt ra nhất là trong lĩnh vực chọn giống, lai tạo giống hoặc trong việc mua bán, mậu dịch các vật nuôi dành cho các bên quan tâm như ngư dân, nông dân, thương gia để có thể đề cập đến một con vật cụ thể mà không cần phải có khả năng ghi nhớ hoặc phát âm tên khoa học Latin hóa. Việc lập một danh sách "chính thức" của các tên phổ biến cũng có thể là một nỗ lực để chuẩn hóa việc sử dụng các tên chung, đôi khi có thể thay đổi rất nhiều giữa các khu vực của một quốc gia, cũng như giữa một quốc gia này với quốc gia kia, ngay cả khi cùng một ngôn ngữ được nói ở cả hai nơi
Ở Việt Nam, theo quy định tại Điều 29 Luật Chăn nuôi thì nguyên tắc đặt tên dòng, giống vật nuôi mới phải đảm bảo rằng mỗi dòng, giống vật nuôi mới chỉ được đặt một tên phù hợp bằng tiếng Việt, việc đặt tên dòng, giống vật nuôi mới phải bảo đảm không thuộc trường hợp gây ra sự trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên dòng, giống vật nuôi đã được công nhận, tên gọi chỉ bao gồm chữ số, tên gọi vi phạm truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục, trùng với cách đọc hoặc cách viết tên của lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân và tên gọi sử dụng tên của cơ quan, tổ chức. Đối với các giống ngoại nhập, để thuận tiện cho người nông dân, các giống có tên nước ngoài thường được phát âm trực tiếp bằng tiếng Việt, một số tên gọi được Việt hóa thành tên tiếng Việt.
Con trâu
Con trâu còn được gọi với nhiều tên khác nhau trong tiếng Việt: trâu, tru, sửu, ngưu, ngâu, nghé (trâu con). Theo học giả An Chi, về mặt từ nguyên học, trâu là một từ Việt gốc Hán bắt nguồn ở từ ghi bằng chữ (犓) âm Hán Việt là tru vì thiết âm của nó là trắc ngu thiết (測隅切) là Tr[ắc] + [ng]u = tru. Hán ngữ đại tự điển ghi cho chữ tru (犓) hai nghĩa: "dụng thảo liệu uy ngưu dương" (用草科喂牛羊), nghĩa là "nuôi trâu bò, dê cừu bằng cỏ" và "phiếm chỉ ngưu dương" (泛指牛羊) nghĩa là "chỉ trâu bò, dê cừu nói chung". Cũng theo tác giả, tiếng Việt đã dùng tru (犓) để chỉ riêng con trâu và âm tru của từ trâu vẫn tồn tại cho đến ngày nay trong tiếng Nghệ Tĩnh thì tru là một từ Hán Việt vẫn còn tồn tại trong tiếng Nghệ Tĩnh, mà trâu là hình thức Hán Việt-Việt hóa trong tiếng Việt văn học và tiếng Việt. Tuy nhiên, chữ (犓) âm Hán Việt là xu, chứ không phải tru. Con trâu theo chữ Nôm của Viện Hán Nôm Việt Nam ghi là 𤛠. Trâu là một từ Việt không phải gốc Môn-Khmer hay Malayo-Polynesian.
Cầm tinh năm Sửu là con trâu, chữ Hán viết là 牛 (ngưu), nhiều ý kiến cho rằng nghĩa của chữ 牛 (ngưu) trong Hán tự không phải là trâu, mà là bò và 牛 (ngưu) là hình thức giản lược của 黃牛 (hoàng ngưu) là con bò, còn trâu, chữ Hán viết đầy đủ là 水牛 (thủy ngưu). Nguồn gốc chữ 牛(ngưu) như sau: Hán-Việt từ điển của Đào Duy Anh: "牛 ngưu: con bò. Ta nhận lầm chữ 牛 là con trâu. Hán ngữ đại từ điển: "Ngưu: Động vật có vú, họ bò, thân mình to lớn, đầu có hai sừng, cuối chân có guốc, chót đuôi nhọn hoặc có lông dài; ăn cỏ, nhai lại, sức lực khỏe, có thể cày ruộng hoặc kéo xe; thịt, sữa, có thể ăn; sừng, da, xương có thể làm đồ dùng. Thường thấy ở Trung Quốc, thì có bò, trâu, bò Tây Tạng. Có sự lầm tưởng rằng ngưu hay ngâu là trâu nhưng ngưu là bò, có ý kiến rằng bò là hoàng ngưu và trâu là hắc ngưu nhưng có nhiều con bò có lông đen, bò vá đen-trắng hay trắng-nâu và bò có lông trắng toát. Người Trung Hoa gọi trâu là thủy ngưu. Người Anh gọi là Water buffalo hay water ox và gọi trâu là Indian buffalo.
Các ngôn ngữ trong họ Ấn Âu có nhiều từ riêng chỉ con trâu, bò, bò rừng. Trong tiếng Anh có từ Buffalo là con trâu (tiếng Pháp: buffle) và cow là con bò (tiếng Pháp là vache). Tiếng Trung dùng từ kép thủy ngưu (水牛) để chỉ con trâu, còn con bò là mẫu ngưu (母牛) hay hoàng ngưu (黄牛) và hoả ngưu (火牛) cũng dùng để chỉ loài bò. Con bò đực (tiếng Anh là bull, tiếng Pháp là taureau) thì gọi là công ngưu (公牛) hay ngưu (牛), bò cái thì gọi là tần ngưu. Có loài Lựu ngưu (瘤牛) là loại bò có cục bướu (bò u, zebu). Bò Tây Tạng có lông và đuôi rất dài (yak) gọi là mao ngưu (犛牛) hay ly ngưu. Con Tê hay con tê giác (rhinoceros) gọi là tê ngưu hay tây ngưu hay tây ngu (犀牛) có da dầy và sừng mọc ở mũi. Còn loại bò Mỹ nhiều lông (bison) gọi là dã ngưu (野牛). Ly ngưu là con bò tót, còn gọi là con mao tê, con min (nghĩa là con trâu rừng), là một giống bò hoang, bò rừng, sức rất khỏe, đuôi rất dài, ngày xưa người ta dùng làm ngù cờ. Do đó, từ ngưu có thể là bò và cũng có thể là trâu, nghĩa chung của ngưu chỉ trâu bò dẫn đến cách dùng mơ hồ của cụm từ Sửu Ngưu (丑牛) trong văn hoá Trung Quốc.
Nếu thiên về nguồn gốc Trung Hoa của các từ ngữ dùng để cách gọi tên trâu/ngưu/ngâu theo đó, ngưu vừa là trâu, vừa là bò, để phân biệt thì bò là hoàng ngưu, trâu là thủy ngưu, bò Tây Tạng là mao ngưu, tê là tê ngưu. Tuy nhiên, trong Hán cổ, ngưu là trâu vì ngưu manh là con mòng trâu; ngưu điệt là con đỉa trâu; ngưu đầu mã diện là đầu trâu mặt ngựa; đối ngưu đàn cầm là đàn gãy tai trâu. Danh từ đó được ghi bằng chữ 牛, âm Hán Việt là ngưu, mà ngâu là một biến thể xưa hơn, còn thấy được trong mưa ngâu, vợ chồng Ngâu là nguyên từ của danh từ trâu trong tiếng Việt nên trâu là một từ Việt gốc Hán bắt nguồn từ chữ/từ 牛, dấu nối giữa trâu và ngưu 牛 chính là chữ mà âm Hán Việt hiện đại là sưu, có nghĩa là khỏi bệnh, là một hình thanh tự mà nghĩa phù là nạch còn thanh phù là ngưu, trâu cũng là một từ Việt gốc Hán bắt nguồn từ chữ/từ 牛 mà âm Hán Việt hiện đại là ngưu còn cái dấu nối giữa trâu và ngưu (ngâu) là chữ sưu.
Về từ nguyên trâu/sửu/ngưu/ngâu, có thể tóm lược quan điểm nguồn gốc Việt Nam thì Ngưu hay ngâu là tiếng Hán Việt, nghĩa là bò (cow, ox, bull), giọng Bắc Kinh là niú viết bằng bộ ngưu 牛 thứ 93 trong 214 bộ thủ cổ điển. Trâu được truy xuất trong klu/tlu (trâu, tiếng Mường), tru (giọng Ninh Bình, Thanh Hóa), tơla (Bahna), krapư (Brâu), krobây/khây (Khme), krâu (Wa), trâu còn được phiên âm là *klâu trong An Nam Dịch Ngữ hay dạng tlâu trong tự điển Việt Bồ La nên có sự tương quan phụ âm đầu s-kl/tl–tr của Sửu - *klu/*tlu - trâu khi xác lập nguồn gốc Việt Nam của con trâu .Trong một thứ tiếng Môn-Khmer là tiếng Khmer thì trâu là krobây là một từ mà thứ tiếng này đã mượn của một thứ tiếng Malayo-Polynesian là tiếng Mã Lai. Trong tiếng Mã Lai thì trâu là kerbau (còn tiếng Tagalog ở Philippines là kalabáw), từ kalabáw cũng đã đi vào tiếng Tây Ban Nha thành Carabao, tiếng Anh cũng mượn theo mà ghi. Kerbau là một từ Mã Lai gốc Sanskrit, bắt nguồn ở danh từ karabha (với biến thể kalabha), có nghĩa là "voi con".
Tê giác
Tê giác (Rhinoceros hay Rhino) là một cách gọi dành cho con tê, tên trong tiếng Hán là tê ngưu (犀牛), tê giác (犀角) có nghĩa là sừng (của con) tê, không dùng để chỉ đích thân con vật (là con tê), trước đây người ta gọi con vật này là tây hay là con tê, sau này từ tê/tây thành "tê giác". Trong một thời gian dài, cả trong Nam lẫn ngoài Bắc đều gọi tê giác là tây, sau đó, tây đã chuyển thành tê, người Nam vẫn tiếp tục giữ âm tây còn ngoài Bắc thì đã chọn tê, nhưng không ở đâu gọi con vật đó là "tây giác" hoặc "tê giác" vì tê giác/tây giác là sừng (của con) tê, mà trong Nam còn gọi là u tây. Một số còn dùng thuật ngữ chỉ tê giác là giống trâu Tây Tạng hay Tây ngưu chuyên sống dưới chân những ngọn núi cao ở phía Tây Trung Quốc có khí hậu ẩm thấp, rừng cây thưa thớt. Loài thú giống trâu này được gọi là Tây ngưu (Seaigan) hay Tây ngu hoặc Tê ngưu. Chúng rất hung dữ và mạnh mẽ như voi, thân hình to lớn, cao tới 2 thước, dài khoảng 3 thước rưỡi, nặng từ 2 tới 3 tấn. Khác với trâu, Tây ngưu chỉ có một sừng ngay trên sống mũi dài từ 60 đến 70 phân. Tây ngưu là giống đa tình cũng như con người; những con đực thường húc nhau để giành con cái, và chúng cũng đánh ghen với nhau khi con cái lăng nhăng với con đực khác.
Có 3 loại Tây ngưu: giống có một sừng, lông màu đen gọi là "Hắc Tây ngưu", giống có hai sừng, lông trắng gọi là "Bạch Tây ngưu", còn một giống nữa chỉ sống trên đỉnh núi, không bao giờ xuống triền núi, chân núi hay thung lũng, gọi là "Sơn Tây ngưu". Da Tây ngưu rất dày, dai như gân và cứng như sắt, vũ khí rất khó xuyên thủng. Sau khi hạ được Tây ngưu, người ta chỉ cắt lấy sừng và mấy miếng da nách" và lấy da nó mà làm áo giáp, gọi là tê giáp (犀甲), số lượng tê giáp được dùng thời xưa thì không ít trong "Câu Tiễn phạt Ngô ngoại truyện" trong Ngô Việt Xuân Thu chép rằng binh lính của Ngô Phù Sai mặc tê giáp có đến mấy vạn người, kể cả tê giáp làm bằng da trâu (thủy ngưu) nên danh ngữ tê giáp cũng còn được dùng theo hoán dụ để chỉ quân đội.
Trâu Tây Tạng là con tê hay là con Tê/tây là một cái tên có từ thời Bắc thuộc và sau này là "tê giác". Chữ tây trong tây ngưu là 犀 còn chữ tây trong Tây Tạng là 西; hai chữ, nghĩa khác nhau. Việc phân thành ba giống trong đó có giống "Sơn tây ngưu" là một khái niệm mơ hồ, mặc dù nó có được nhắc đến trong tác phẩm Bản thảo cương mục của Lý Thời Trân. Cách phiên âm tây ngưu thành "seaigan" đã nhầm chữ cái cuối cùng của hình thức phiên âm từ "u" thành "n" mà phải là seaigau vì phải là gau thì mới ứng được với ngưu (牛). Hình thức phiên âm này chỉ có thể là một thổ ngữ của tiếng Hán ở miền Đông Nam Trung Quốc vì các phương ngữ khác không còn "g", có nhiều khả năng là tiếng Triều Châu (còn giữ được "g"). Hai chữ Hán có hình thức phiên âm thành "seaigan" chính là 犀牛 mà Triều Châu âm tự điển của Đạt Phủ và Trương Liên Hàng phiên âm là sai¹ghu5 nhưng hình thức phiên âm sẽ là xīniú (Tây ngưu).
Con khỉ
Khỉ (Monkey/Ape) có rất nhiều tên gọi khác nhau, nhiều người có thói quen gọi bất cứ sinh vật nào thuộc họ linh trưởng là khỉ nhưng Không phải khỉ nào cũng là khỉ (Monkey/Ape). Loài khỉ (Monkey) chỉ là nhóm chiếm phần lớn trong họ này, nhóm còn lại là vượn nhân hình (Ape) với đại diện là các loài như tinh tinh, đười ươi, khỉ đột. Đặc điểm dễ phân biệt nhất giữa khỉ và vượn, đó là hầu hết khỉ có đuôi, còn vượn không có đuôi, trí thông minh của vượn lớn cũng vượt trội so với khỉ. Loài khỉ trông giống như người, nhất là loài linh trưởng không đuôi có thân xác to bằng người đươc người Âu châu gọi khỉ là "dạng người loại nhỏ" (Lesser apes), gọi khỉ đột là "dạng người loại lớn" (Great apes), trong tiếng Pháp, từ Singe bao gồm cả "vượn" và "khỉ", còn người Việt gọi khỉ đột, đười ươi, hắc tinh tinh là "Dã nhân" (Người rừng).
Trong ngôn ngữ bình dân thì một số loài giống khỉ không đuôi như tinh tinh hay vượn (Gibbon) thường được gọi là khỉ dù các nhà sinh học không xếp chúng vào các loài khỉ. Nguồn gốc của từ "Monkey" là không rõ ràng, có thể xuất phát từ từ "Moneke" (lấy theo tên của con trai của Martin Ape trong một câu chuyện về động vật thời trung cổ), nó cũng có liên quan đến người lùn (tiếng Hà Lan là "Manneken") còn tiếng Phạn là khỉ có nghĩa là Markata (dịch âm là Ca-tra). Người ta phân biệt giữa khỉ (Monkey), vượn (Gibbon) và vượn lớn như khỉ đột hay đười ươi (Ape) tuy chúng cùng chủng tộc nhưng khỉ thân nhỏ và có đuôi, vượn giống khỉ nhưng có tay dài cả thước, còn khỉ đột thân lớn hơn khỉ và không có đuôi, khỉ rất dễ dàng phân biệt với vượn vì khỉ có đuôi, vượn thì không.
Trong tiếng Việt có 11 từ được dùng để chỉ khỉ: hầu, khỉ, khởi, khẹc, khọn, tườu, nỡm, bù dù, đười ươi, vượn (Viên) và nghề, những tên gọi này gợi lên ấn tượng về thói láu táu, nghịch ngợm, phá phách và phét lác của chúng. Trong cuộc sống hằng ngày, những lời mắng liên quan đến khỉ xuất hiện khá nhiều, nhưng hầu hết mang một sắc thái nhẹ nhàng. Trong ngôn ngữ Việt, khỉ còn được gọi là con tườu (tiều), con voọc (có lẽ từ tiếng Mường), con bú dù, con nỡm, ngoài danh từ "khỉ", phương ngữ Nam Bộ còn có hai danh từ khác nữa dùng để chỉ loài động vật này là "khọn" và "mai", chừng 70 năm trước Gia Định đã có nghe dùng từ "mai" để chỉ loài khỉ, "mai" tiếng địa phương có nghĩa là "khỉ", hang Mai tức là "hang của loài khỉ".
Một cái tên khác nữa dùng để gọi loài khỉ tại Nam Bộ là "khọn" (Con khọn, "Làm tuồng mặt con khọn", Làm con khọn ý là Làm chẳng nên tích sự gì) và Làm mặt khỉ, tiếng mắng đứa hay làm mặt vúc vắc, nhăn nhíu khó coi. Trong phương ngữ Nam Bộ, "khọn" đã trở thành một từ cổ. Trong từ tổ đẳng lập "khỉ khọn" dùng để chỉ tính nghịch ngợm của thiếu nhi, thiếu niên, mà tiếng Nam có hai từ riêng là "khọn" và "mai", dùng để chỉ khỉ mà nói chung người miền Bắc không hay. Miền Bắc cũng có hai từ riêng dùng để chỉ loài động vật này là "tườu" và "bú dù" thường là tiếng dùng để chửi mắng. Còn điểm chung của cả hai miền Nam, Bắc là dùng từ "khỉ" để diễn tả cái ý "không ra gì" (trò khỉ) nhưng miền Nam thì có nhiều cách ghép đôi hơn như "khỉ cùi", "khỉ khô", "khỉ mốc".
Người Quảng Đông khi họ dùng ba tiếng "mạ lấu chính" 馬驑精/đọc theo âm Hán Việt là "mã lưu tinh") để chỉ những đứa trẻ tinh nghịch, trong tiếng Quảng Đông thì "mạ lấu" (馬驑/mã lưu) là khỉ vì người Quảng Đông không dùng hai tiếng "hầu tử" (猴子/hóuzi). Trong tiếng Hán Việt phát âm chệch từ khỉ thành "khởi", ngày nay ta nói khởi nghĩa, khởi hành, nhưng các từ điển xưa ghi là khỉ hành, khỉ nghĩa. Theo học giả An Chi, từ nguyên của các từ Việt gốc Hán thì nguyên từ (etymon) của "khỉ" đó là chữ/từ "quỷ" (蛫) trong tiếng Hán nghĩa là "viên loại" (猿类) nghĩa là "loài vượn" . Đây là một hình thanh tự mà nghĩa phù là "khuyển" (犭) còn thanh phù là "nguy" (危), phụ âm đầu thì Q[w] của "quỷ", Ng[w] của "nguy" và Kh của "khỉ" đều là những âm cuối lưỡi cho nên mối tương quan về từ nguyên của chúng với nhau
Mão/mẹo
Đối với người Trung Hoa thì ứng với chi Mẹo (Mão) là con thỏ chứ không phải con mèo. Những tộc người nói các ngôn ngữ Tày-Thái chịu ảnh hưởng văn hóa của người Trung Hoa từ xa xưa cũng đã theo họ mà xem con vật ứng với chi Mẹo là con thỏ. Trong ngôn ngữ hàng ngày và ngôn ngữ văn học của tiếng Lào, con thỏ gọi là ka tài, ứng với chi Mẹo, thì con vật đó lại không được gọi là ka tài mà lại được gọi là thó, và pi thó là năm con Thỏ (pi là năm). Trong tiếng Xiêm, con thỏ gọi là kra tài nhưng năm con thỏ thì cũng là pi thó như trong tiếng Lào (Đây là hai ngôn ngữ đồng tộc Tày-Thái). Thó của tiếng Lào và tiếng Xiêm bắt nguồn ở một từ tiếng Hán ghi bằng chữ 兔 mà âm Hán Việt xưa là thỏ còn âm nay là thố hoặc có thể từ thó của tiếng Lào bắt nguồn từ thỏ trong tiếng Việt. Các ngôn ngữ Miêu-Dao cũng có chịu ảnh hưởng của tiếng Hán, trong tiếng Dao ở Việt Nam thì tên của chi Mẹo là Mão và ứng với chi này cũng là con thỏ mà tiếng Dao gọi là thù, là một từ Dao bắt nguồn từ tiếng Hán.
Trong tiếng Hán thì Mão 卯 có nghĩa là "thỏ" vì thỏ chỉ là sinh tiếu 生肖, nghĩa là con vật cầm tinh của chi Mão. Chữ 兔 (thỏ) viết giống chữ 免 (miễn), chỉ có thêm một nét để chỉ cái đuôi. Hai chữ 兔 (thỏ) và 免 (miễn) không khác biệt trong văn tự cổ thời Xuân Thu theo cuốn Ngữ lâm thú thoại nên chữ miễn một dạng cổ của chữ mãn trong tiếng Việt cổ đã có nghĩa là con mèo, hai chữ bị dùng lẫn lộn về mặt tự dạng, nhưng về mặt tự dạng còn về mặt từ vựng thì thố (thỏ) 兔 và miễn 免 là hai từ riêng biệt và độc lập. Thuật ngữ miễn có thể được ghi bằng tự dạng của chữ thố (thỏ) 兔 nhưng được đọc thành miễn với nghĩa "truất bỏ", "tha cho khỏi", cũng như từ thố có thể được ghi bằng tự dạng của chữ miễn 免 nhưng nó được đọc thành thố với nghĩa "thỏ", nghĩa của từ mãn (là mèo) trong tiếng Việt là từ miễn 免 của tiếng Hán, trong khi miễn 免 không chỉ động vật. Chữ miễn 免 này chỉ có thể dùng thay cho miễn 勉 là cố gắng, nổ lực và miễn 娩 là đẻ con. Sự chuyển đổi từ con thỏ của chi "mão" Trung Quốc sang con mèo của chi "mão" Việt Nam là do chữ viết và sự biến đổi về ngữ âm. Chữ "Thố 兔 " (Thỏ) gần giống với chữ "miễn 免,.
Con chuột
Trong tiếng Trung Hoa, chuột được gọi là "Thử" (鼠) và chỉ có chuột và hổ mới được gọi tên một cách kính cẩn bằng cách gắn thêm từ "lão" phía trước là lão thử tức cụ chuột và lão hổ tức cụ hổ. Cách nói "chim chuột" chỉ kết quả của một sự dịch nghĩa từ các thành tố của một địa danh Trung Hoa là Điểu Thử Đồng Huyệt (chim chuột cùng hang) cũng gọi tắt là Điểu Thử (chim chuột) không hàm ý về trống mái nhưng, nhiều người thường giải thích "chim chuột" là chuyện ve vãn, tán tỉnh gái trai trong quan hệ tình cảm.
Tiếng Việt hiện đại có nhiều từ được dùng để gọi tên loài chuột như chuột, thử, tý với hàng loạt tổ hợp từ phái sinh từ chuột chù, chuột cống, chuột nhà, chuột đồng, chuột khuy, chuột bạch, chuột nhắt, chuột chũi. Từ Chuột theo học giả An Chi được cho là một từ Việt gốc Hán mà âm Hán Việt là đột, chữ đột là một loài chuột "giống như chuột nhà mà nhỏ, lông màu vàng, đuôi ngắn, lông đuôi xù ra". Tiếng Hán gọi chuột là thử do đó tên chuột/tý có nguồn gốc Trung Hoa. Chuột/tý có thể thành lập tương quan ngữ âm giữa Tý/Tử (子) và chút *chuột, mà tiếng Việt còn duy trì nhiều liên hệ như huyết thống cũng như các vết tích Hán cổ hỗ trợ cho khả năng Tý/tử (子) là một dạng ký âm của một tiếng nước ngoài, người Hán không hiểu Tý/Tử từng là tên gọi loài chuột khi nhập vào tiếng Hán cổ.
Một dạng âm cổ phục nguyên của Tý/Tử là gần với âm *chơkh (chơc) tiếng Việt hiện đại; tiếng Khmer dùng dạng *ju:t (chuột) để chỉ chi Tý/Tử và chuột, còn tiếng Môn (chăk là chắt) và dạng tuch (Khmer) là chút. Tý hay Tử 子 đọc là Chốt hay Chút. Từ khi Chốt đổi thành Tý, người Việt xưa sợ mất âm của mình nên đọc ghép vào thành Tý Chút = Chốt = Chột = Nhỏ. Chốt đọc hoán vị thành Chuột là do tính cận âm Chốt-Chột-Chuột. Chữ Tý hay Chốt có chữ giáp cốt gần giống với chữ Tỵ là rắn, nên khi dùng chữ Tỵ thay chữ Đà rồi người dùng ngay chữ Tỵ đổi thanh nặng sang sắc thành Tý, ở đây chỉ đổi âm chữ không đổi chữ và nghĩa do đó Tý có mối quan hệ với thử, chuột, tử, đột, chốt, chuột.
Loài hổ
Trong số các tên gọi tên được dùng phổ biến và tồn tại trên văn bản, các vùng nhiều nhất là Hổ. Người phương Đông gọi Hổ bằng nhiều tên hơn người Phương Tây. Trong hệ ngôn ngữ châu Âu, từ hổ bắt nguồn bằng từ tigre vốn được vay mượn từ tiếng Hy Lạp tigris, bản thân từ này lại vay mượn từ tiếng Ba Tư trong từ Anh-Mỹ thì hổ cái (tigress) lần đầu tiên được ghi lại năm 1611 và thuật ngữ Mắt hổ (yellowish-brown quartz) được ghi lại năm 1891. Thuật ngữ tiếng Anh thông dụng chỉ về hổ là Tiger và chỉ về hổ cái là Tigeress, trong tiếng Pháp thì hổ còn gọi là Tigris, tiếng Tây Ban Nha thì hổ được gọi là El Tigre.
Ở châu Á, người Tungus một dân tộc ở vùng Tây Bá Lợi Á gọi giống hổ Mãn Châu bằng tên gọi với ý nghĩa tôn xưng là Ông hay Ông già, còn người Udege và người Nanai ở vùng Viễn Đông Nga gọi hổ Mãn Châu bằng tên gọi Amba với ý nghĩa sùng kính, người Mãn Châu gọi tên hổ với ý nghĩa là Vua (Hu Lin) Người Mông Cổ gọi hổ là Ba-lưa (Бар) đây là từ gốc của danh hiệu Ba Đồ (Баатар) và Ba Đồ Lỗ (Baturu) của người Mãn Châu. Ở Trung Quốc, người Trung Quốc hay gọi hổ là Lão hổ. Ở Mã Lai, hổ Mã Lai cũng được người Mã Lai đặt cho nhiều loại tên hiệu, đáng chú ý có Pak Belang có nghĩa là Chú có sọc hay Bác có sọc. Ở Indonesia, người ta gọi hổ là Harimau, người Thái Lan gọi hổ là Seua. Người Thái ở Việt Nam gọi hổ là Tu xưa, Xưa cả, Xưa cản tao, người Mường thì gọi là Tu khán, người M'Nông gọi hổ là Rơnong, người Êđê gọi là Êman, người Hà Nhì ở Lai Châu gọi hổ là Khà dừ, người Khơ Mú gọi hổ là Rvai, người La Hủ gọi hổ là Hủ và tên của dân tộc này được đặt theo tên của con hổ, người Tà Ôi gọi hổ là Avó.
Trong chữ Hán, chữ hổ (唬) nghĩa là dọa nạt, có bộ khẩu đứng trước chữ hổ để tượng hình cho việc nghe tiếng hổ gầm, tạo ra sự khủng khiếp và trong tiếng Việt từ hùng hổ hay hùng hùng hổ hổ cũng có thể xuất phát từ ý nghĩa này. Trong dân gian Việt Nam, với những đẳng cấp và những giai cấp khác nhau, người ta còn gọi hổ là: Cọp, Hùm, hoặc những danh xưng mang tên Ông như ông Hổ, ông Cọp, ông Hùm, ông Kễnh, ông Hầm, ông Ba Mươi, ông Khái, bà um... trong đó người ta thường gọi con hổ với cách gọi rất trân trọng là ông Hổ, ông Ba Mươi Trong các loài thú dữ, chưa có loại thú nào được con người sợ hãi, thờ cúng, kỵ húy nhiều bằng con cọp, quan điểm nhiều người không dám gọi thẳng tên, một số người già không dám kêu đích danh con hổ mà chỉ dám gọi chệch đi ông kễnh, ông ba mươi hay ông hùm vì sợ Ngài giận.
Cái nhìn dân gian Việt về con cọp thể hiện trong cách gọi tên, thể hiện qua những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, những câu chuyện cổ tích, ngụ ngôn. Ngoài tên Cọp, là Hổ, tiếng Hán Việt là Dần, hổ còn có tên là Khái, là Kễnh, Ba Cụt (cọp ba chân), Ba Ngoe (cọp ba móng), Ông Chằng hay Ông Kẹ, Ông Dài, Ông Thầy (cọp thành tinh), Ông ba bị. Dựa vào tiếng gầm của, hổ còn có tên gọi là Hầm, là Hùm, dựa vào sắc màu của da còn gọi là Gấm, là Mun. Ở Nam Bộ cò gọi cọp là Ông Cả vì sợ cọp quấy phá, lập miếu thờ, tôn cọp lên hàng Hương Cả là chức cao nhất trong Ban Hội Tề của làng xã Nam Bộ trước đó, người dân ở một số vùng thuộc Quảng Trị (như làng Thủy Ba) còn gọi hổ bằng tiếng địa phương là coọc có nghĩa là cọp. Người Việt gọi là hổ, cọp, hùm, kễnh, khái (miền Trung), Thầy, Hạm, (miền Nam) và các tên ẩn dụ như chúa sơn lâm, Mãnh chúa rừng xanh, chúa tể rừng xanh, ông cả cọp, ông ba mươi, ông thầy.
Hổ từ lâu đã được người dân Việt Nam xem là chúa tể của núi rừng, với sức mạnh vô biên kết hợp hài hòa với vẻ đẹp hình thể uyển chuyển và sự mềm mại, khéo léo. Chính vì vậy người dân vẫn gọi loại vật này bằng những đại từ nhân xưng thể hiện sự kính trọng: "Ngài", "Ông" hay "Cậu". Một quan niệm phổ biến nơi dân gian Nam bộ là người ta phân biệt hổ ra hai loại "cọp" và "hạm". Cọp là loại hổ trên trán nó có chữ "Nhâm" đó là "hổ thần", không bao giờ ăn thịt người, hổ thần được thờ là bạch hổ (cọp trắng). Còn Hạm là từ dùng để chỉ những con hổ ăn thịt người, đó là thứ cọp đã thành ma quỷ, thành tinh. Trong tâm niệm người dân quá sợ cọp nên dân Cà Mau không khi nào dám gọi thẳng là con cọp hay con hổ mà phải cung kính gọi là "ông Thầy", "ông Hổ", hoặc "hai Cọp", "khái", hoặc "Hương quản cọp".
Ở Miền Đông Nam Bộ, những danh xưng cao nhất được dành cho hổ như Sơn quân chi thần, Sơn quân chúa xứ, Sơn quân mãnh hổ, Sơn lâm chúa tể, Sơn lâm chúa xứ, Sơn lâm đại tướng quân, Sơn quân chúa động, Chúa xứ sơn lâm, Mãnh Hổ, Thần Hổ, Ông, ông Thầy, ông Cả, Ngài, ông Ba Mươi, Hương quản. Ở các làng quê Nam Bộ, thường có tập tục cử cọp giữ chức Hương cả của làng, Có nơi như Bến Tre, dân làng gọi hổ với chức Đại hương cả. Nguyên nhân do tương quan lực lượng giữa con người và tự nhiên vào buổi đầu, nên dù có diệt cọp nhưng những người dân đi khai phá vẫn phải tôn thờ nó vì hổ tượng trưng cho sức mạnh của tự nhiên mà cư dân buổi đầu phải đối đầu, điều đó giải thích một tập tục thờ hổ phổ biến trong buổi đầu đi khai phá khi con người phải thừa nhận những sức mạnh của tự nhiên, mà cọp là một đại diện tiêu biểu.
Sở dĩ hổ thường gọi nhiều tên như thế vì con người rất sợ loài thú hung dữ này khi họ phải lên rừng núi để khai thác gỗ, đốn củi, đốt than, khai thác trầm kỳ, mây, tre, cây thuốc, lấy mật ong... hay nhà ở gần núi, nên thời xưa, không những con người lập miếu thờ cọp, gọi cọp là Sơn Thần, Sơn Quân Chúa Sơn Lâm mà còn kỵ húy, kiêng kỵ tên chính thức nên gọi tránh đi và bao giờ cũng có chữ Ông, chữ Ngài đứng trước để tỏ ý tôn trọng hay thành kính. Hoặc là hổ nhiều khi vồ cả người cho nên người dân xưa, đặc biệt là dân vùng sơn cước thường sợ, tôn sùng hổ, khi đi rừng không dám nhắc đến hổ, hoặc nói trại tên đi. Ở vùng Sơn La, đồng bào dân tộc ở đây họ rất sợ hổ và họ gọi là ''ông hổ', chứ không dám gọi là con hổ.
Về vị trí của hổ trong rừng, người ta còn gọi hổ bằng Chúa sơn lâm, sau đó được nhấn mạnh thêm là Chúa tể sơn lâm hoặc Chủ tể Sơn lâm hay Chúa tể rừng xanh, Mãnh chúa rừng xanh, Chúa tể núi rừng, Sơn Quân, Sơn Thần, Vua hổ, Vua cọp..., có thể nói, trong họ hàng nhà mèo thì có lẽ hổ là con thú được nhắc đến nhiều nhất với danh hiệu Chúa sơn lâm. Ở Ấn Độ và người Phương Tây hay dùng thuật ngữ Hổ Hoàng gia hay Chúa sơn lâm (Tigre Royale/Royal Tiger) để chỉ về hổ Bengal. Hổ Mãn Châu còn được mệnh danh là Chúa tể của rừng Taiga. Người ta cũng dùng những thuật ngữ gọi về hổ như con hổ, con cọp nhưng đây chỉ là những từ ngữ mang tính mô tả chứ không có ý miệt thị như những thuật ngữ kiểu như (đồ) con chó, (đồ) con lợn, (như) con bò, (như) trâu, (như) con dê già Và cũng chính sự dữ tợn nguy hiểm của hổ mà nhiều người gọi hổ bằng danh xưng Ông. Trong tiếng Trung Hoa, chỉ có chuột và hổ mới được gọi tên một cách kính cẩn bằng cách gắn thêm từ "lão" phía trước: lão thử (cụ chuột) và lão hổ.
Con lợn
Trong Tiếng Việt, con lợn còn được gọi với nhiều tên khác như heo, ỉn, trư, hợi, con trong tiếng Anh quen thuộc với từ "pig" dùng để chỉ con lợn nhưng trong Tiếng Anh cũng có những danh từ khác để chỉ con vật này, tuỳ vào giống lợn đực/cái, độ lớn hay tính chất nuôi để làm gì mà ta có những từ vựng khác nhau để chỉ con lợn.
Chú thích
Thể loại:Động vật Thể loại:Danh sách động vật
Rhesala punctilinea
Rhesala punctilinea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhesala
Barichneumon absolutus
Barichneumon absolutus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barichneumon
Frederica Planta
Frederica Planta hoặc Frideica Planta (10 tháng 11 năm 1750 – 2 tháng 2 năm 1778) là gia sư và giáo viên tiếng Anh cho các người con của George III và Vương hậu Charlotte thuộc Vương quốc Anh. Cô là con gái của mục sư Andreas Planta, phụ tá thủ thư tại Bảo tàng Anh, và là em gái của thủ thư Joseph Planta. Sau khi Frederica Planta đột ngột qua đời, người em gái Margaret Planta, được gọi là Peggy, kế nhiệm làm giáo viên cho những người con hoàng gia.
Đầu đời và gia đình
Planta sinh ngày 10 tháng 11 năm 1750, khi cha cô Andreas Planta (1717–1773), ban đầu là mục sư cải cách người Thụy Sĩ, làm việc tại cung điện Ansbach của Charles William Frederick, Bá tước xứ Brandenburg-Ansbach và cũng từng dạy toán học tại Gymnasium Carolinum. Mẹ cô là Margarete Scartazzini de Bolgiani đến từ Bondo. Tên cá nhân của Planta là Frederica, không điển hình cho vùng xuất xứ Val Bregaglia của mẹ cô, mà là đặc trưng hơn cho vùng Brandenburg, có thể được chọn để vinh danh người chủ của cha cô và gia đình. Cô có vài chị gái và một anh trai, Joseph Planta (1744–1827), sau này là thủ thư chính của Bảo tàng Anh. Năm 1752, cha cô chuyển đến Luân Đôn trở thành mục sư của giáo đoàn Cải cách Đức tại Nhà nguyện Savoy ở Luân Đôn, nơi đây ông trở thành phụ tá thủ thư tại Bảo tàng Anh vào năm 1758. Sau năm 1761, ông dạy tiếng Ý cho Vương hậu Charlotte.
Công việc tại cung điện
Vào tháng 7 năm 1771, Planta được thuê làm gia sư tại cung điện của George III và Vương hậu Charlotte, dưới quyền nữ gia sư chính Lady Charlotte Finch. Lúc đầu hoàng gia muốn thuê người chị gái là Elizabeth Planta, nhưng bà từ chối vì muốn tiếp tục làm việc cho Mary Eleanor Bowes. Trước đây, Frederica từng làm gia sư cho Lady Hoskyns và chỉ được nhường việc sau khi có sự can thiệp của đích thân Vương hậu, bất chấp sự phản đối của chủ nhân trước đó. Planta thông thạo bảy ngôn ngữ bao gồm tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp, được chỉ thị dạy tiếng Anh cho những đứa trẻ trước, sau đó mới đến các ngôn ngữ khác, cũng như đọc, chữ viết và nền tảng tất cả các môn học. Cô được mô tả là "một tín đồ Cơ Đốc giáo sùng đạo nhất" và sống gần Hoàng gia tại Cung điện Kew. Vương hậu Charlotte quan tâm đến lý thuyết và thực hành giáo dục, bà là người sớm ủng hộ giáo dục thông qua việc chơi đùa. Planta đã làm theo nguyện vọng của Vương hậu, "chiếm được lòng thương yêu của bọn trẻ bằng cách khiến việc học của chúng chơi đùa nhiều nhất có thể", như cô đã viết trong một bức thư. Đối với giáo dục về lịch sử nước Anh, cô thiết kế những tấm thiệp mà các đứa trẻ phải sắp xếp theo đúng thứ tự và coi đây là một công cụ giảng dạy thành công, áp dụng cùng với các câu chuyện. Mức lương Planta là £100 một năm; từ năm 1773, cô nhận thêm £50 cho thực phẩm, trà, sô-cô-la, cà phê và đường. Người chị Elizabeth coi điều kiện làm việc và mức lương của Frederica là "hết sức tầm thường".
Qua đời
Planta qua đời ngày 2 tháng 2 năm 1778 vì một "căn bệnh tình cờ". Giống như cha mình, cô được chôn cất tại St George's, Bloomsbury. Người em gái Margaret Planta (gọi là "Peggy") kế nhiệm làm gia sư và giáo viên tiếng Anh tại cung điện.
Nguồn
Thể loại:Sinh năm 1750 Thể loại:Mất năm 1778
Phú Xuân, thành phố Thái Bình
Phú Xuân là một xã thuộc thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Xã có diện tích 5,92 km², dân số năm 2007 là 8.232 người, mật độ dân số đạt 1.391 người/km².
Dân số Phú Xuân rất trẻ, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi xã đang trong quá trình tiến lên thành phường Phú Xuân
Thunbergia affinis
Thunbergia affinis là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được S.Moore miêu tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Chú thích
Thể loại:Thunbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Thunbergia affinis
Anthology 1
Anthology 1 là album tuyển tập của The Beatles, được phát hành bởi Apple Records vào tháng 11 năm 1995. Đây là album đầu tiên trong tuyển tập bộ 3 Anthology, cùng với sau đó là Anthology 2 và Anthology 3, được gọi với tên chung là The Beatles Anthology. Album cũng bao gồm cả ca khúc "Free as a Bird" – bản thu đầu tiên của The Beatles sau 25 năm kể từ tan rã. Album cũng đứng đầu tại Billboard 200, đạt chứng chỉ 8x Bạch kim theo RIAA. Anthology 1 được tải theo định dạng kỹ thuật số từ iTunes Store kể từ ngày 14 tháng 6 năm 2011.
Danh sách ca khúc
Tất cả các ca khúc đều được sáng tác bởi Lennon-McCartney, các sáng tác khác được chú thích bên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Album của The Beatles Thể loại:Album sản xuất bởi George Martin Thể loại:Album năm 1995 Thể loại:Album quán quân Billboard 200 Thể loại:Album biên tập phát hành sau khi mất Thể loại:Album thu âm tại Abbey Road Studios
Thành phố đô thị Milano
Thành phố đô thị Milano (Città Metropolitana di Milano) thuộc vùng Lombardia tại Ý. Thủ phủ là thành phố Milano. Nó thay thế tỉnh Milano và bao gồm thành phố Milano cùng 133 khu tự quản (comuni) khác. Nó được thành lập theo cải cách chính quyền địa phương và hoạt động từ năm 2015. Đứng đầu thành phố đô thị Milano là thị trưởng vùng đô thị (Sindaco metropolitano) và hội đồng vùng đô thị (Consiglio metropolitano). Thành phố đô thị Milano có diện tích 1.575 km² với hơn 3 triệu dân. Về phía bắc của Thành phố đô thị Milano là tỉnh Varese và tỉnh Monza và Brianza, ở phía đông là tỉnh Bergamo, ở phía đông nam là tỉnh Cremona và tỉnh Lodi, phía tây nam là tỉnh Pavia và phía tây là tỉnh Novara (Piemonte). Nó cũng bao gồm khu tự quản San Colombano al Lambro nằm lọt giữa hai tỉnh Lodi và Pavia.
Tham khảo
Milano Milano
Thị trường in 3D
nhỏ|[[Chụp ảnh tự sướng 3D|Ảnh tự sướng 3D theo tỷ lệ 1:20 do Shapeways in bằng cách sử dụng in thạch cao ]] Thị trường in 3D là trang web nơi người dùng mua, bán và chia sẻ tự do các tệp in 3D kỹ thuật số để sử dụng trên máy in 3D. Thị trường in ấn 3D đã nổi lên với phân khúc phát triển nhanh chóng của máy in 3D của người tiêu dùng. Hiện tại, các thị trường in 3D hiện tại là số ít và mô hình kinh doanh của họ vẫn không mang lại lợi nhuận.
Mô hình
Thị trường tiêu thụ máy in 3D đã phát triển rất nhiều trong vài năm qua. Theo Credit Suisse, mức tăng trưởng năm 2013 là 100% so với năm 2012. Máy in 3D của người tiêu dùng cho phép các hộ gia đình sản xuất hàng hóa tại nhà. Vì hầu hết mọi người không phải là chuyên gia CAD, họ phải sử dụng thiết kế của bên thứ ba. Thị trường in 3D là nguồn thiết kế in 3D lớn nhất và người ta tin rằng họ sẽ thống trị trên thị trường các đối tượng in 3D.
Cách thị trường in 3D hoạt động
Thị trường in 3D là sự kết hợp của các trang web chia sẻ tệp, có hoặc không có khả năng thương mại điện tử được tích hợp sẵn. Nhà thiết kế tải lên các tệp phù hợp để in 3D trong khi những người dùng khác mua hoặc tải xuống miễn phí các tệp đã tải lên để in. Các thị trường tạo thuận lợi cho việc quản lý tài khoản, cơ sở hạ tầng, tài nguyên máy chủ và đảm bảo thanh toán an toàn các khoản thanh toán (thương mại điện tử). Một số thị trường cũng cung cấp các dịch vụ bổ sung như in 3D theo yêu cầu, vị trí của các cửa hàng in 3D thương mại, phần mềm liên quan để hiển thị mô hình và xem các mục linh hoạt bằng cách sử dụng các gói như Sketchfab. Các định dạng tệp có thể in 3D được sử dụng rộng rãi nhất là stl, wrl và vrml.
Các loại hình thị trường in 3D
Có nhiều loại thị trường in 3D khác nhau. Một số người trong số họ thích Thingiverse được dành riêng để chia sẻ miễn phí các tệp có thể in 3D. Những người khác, như Shapeways cung cấp một dịch vụ in ấn 3D cho các đối tượng đã được cung cấp để bán bởi các nhà thiết kế. MyMiniFactory cung cấp sự kết hợp của hai loại này: hoạt động chính của họ là chia sẻ miễn phí hoặc các tệp có thể in 3D, chúng cũng cung cấp các dịch vụ in theo yêu cầu và thiết kế theo yêu cầu. Một thể loại khác là các trang web được minh họa bởi Threeding và 3DPrintWise. Chúng cung cấp trao đổi miễn phí và thương mại các tệp in 3D kỹ thuật số để sử dụng trên máy in 3D nhưng không trực tiếp bao gồm các dịch vụ in 3D. Tuy nhiên, các thị trường này cung cấp khả năng tích hợp vào cơ sở dữ liệu của máy in 3D do các bên thứ ba cung cấp như MakeXYZ và 3D Hubs. Hai tài nguyên sau này chứa hai dịch vụ vị trí địa lý cho hàng nghìn máy in 3D đã đăng ký. Hai nhà sản xuất máy in 3D cá nhân lớn nhất Makerbot (một phần của Stratasys, Ltd) và Cubify (công ty con của  3D Systems) cung cấp kho lưu trữ tệp riêng của họ để chia sẻ, tương ứng Thingiverse và Cubify Store. Đối với nhu cầu in 3D chuyên nghiệp, có các nền tảng cung cấp giao diện đấu giá kiểu đấu giá ngược, hệ thống thanh toán ký quỹ tích hợp và nhiều tính năng được thiết kế riêng cho các giao dịch B2B.
Ví dụ về thị trường in 3D
Shapeways là một thị trường in 3D có trụ sở tại New York và một nhà cung cấp dịch vụ in 3D theo yêu cầu. Nhà thiết kế tải lên tệp thiết kế và người dùng có thể đặt hàng bằng Shapeways để sản xuất mặt hàng 3D, sử dụng máy in công nghiệp, từ nhiều loại vật liệu khác nhau bao gồm kim loại, nhựa và đồ gốm.
3DLT là một nền tảng cho việc in ấn 3D như một dịch vụ thông qua đó các nhà bán lẻ cung cấp các sản phẩm in 3D trực tuyến và tại cửa hàng. Người dùng thiết kế 3DLT và tải lên các tệp có thể in 3D và 3DLT đã làm việc để in và bán các sản phẩm này cho đến khi nó ngừng hoạt động vào năm 2015.
Thingiverse cung cấp chia sẻ miễn phí các thiết kế kỹ thuật số do người dùng tạo để in 3D. Trang web được sở hữu bởi Makerbot (một công ty con của Stratasys). Nhiều dự án kỹ thuật sử dụng Thingiverse như một kho lưu trữ để đổi mới và phổ biến các tài liệu nguồn cho công chúng.
MyMiniFactory cung cấp khả năng chia sẻ miễn phí các tệp có thể in 3D đã được thử nghiệm trước đó trên máy in 3D. Trang web là tài sản của iMakr và cũng cung cấp dịch vụ phát trực tuyến miễn phí  cho các nhà thiết kế 3D. Họ cũng cung cấp các dịch vụ in theo yêu cầu và thiết kế theo yêu cầu.
Mối quan ngại về bản quyền
Luật sở hữu trí tuệ (IP) hiện tại ở các nước phát triển không quy định rõ ràng việc in 3D. Điều này tạo ra nhiều câu hỏi về tình trạng IP của các thị trường in 3D. Một số nhà phân tích dự đoán rằng các thị trường in 3D sẽ là "Napster tiếp theo". Hầu hết các thị trường vẫn bảo thủ về chủ đề này. Hầu hết các thị trường in 3D lớn cũng có các thủ tục khiếu nại bản quyền. Việc phát triển thêm in 3D và nhiều thị trường mới để chia sẻ tệp có thể sẽ khiến bản quyền trở thành vấn đề quan trọng trong đó.
Tham khảo
Thể loại:Chợ trực tuyến Thể loại:Trang web in 3D
Quận Dallas, Alabama
Quận Dallas là một quận thuộc tiểu bang Alabama, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng tại Selma. Quận có diện tích 2572 km2, dân số theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000 là 43.945 người.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Alabama
Psychrogeton pseuderigeron
Psychrogeton pseuderigeron là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Novopokr. ex Nevski miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Psychrogeton
Commelina tricarinata
Commelina tricarinata là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được Stanley mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
(16773) 1996 VO1
(16773) 1996 VO1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 6 tháng 11 năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1996 Thể loại:Được phát hiện bởi Takeshi Urata Thể loại:Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Teting-sur-Nied
Tham khảo
Thể loại:Xã của Moselle
Scleria sphacelata
Scleria sphacelata là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được F.Muell. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scleria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1875
Falniowskia neglectissima
Falniowskia neglectissima là một loài ốc nước ngọt có nắp, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm trong họ Hydrobiidae, the snouted ốc nước ngọt.
Phân bố
Loài này thường gặp ở miền nam Ba Lan và Slovakia.
Môi trường sống
Loài ốc này thường sống ở các con suối.
Tham khảo
Thể loại:Falniowskia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1989 Thể loại:Hydrobiidae
Hyposidra albifera
Hyposidra albifera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposidra
Eremurus brachystemon
Eremurus brachystemon là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được Vved. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1946.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eremurus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1946
Malthodes rolciki
Malthodes rolciki là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Svihla miêu tả khoa học năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Malthodes
Tragocephala suturalis
Tragocephala suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Tragocephala
Anostirus parumcostatus
Anostirus parumcostatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Buysson miêu tả khoa học năm 1894.
Tham khảo
Thể loại:Anostirus
Armutlu, Arguvan
Armutlu là một xã thuộc huyện Arguvan, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 90 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Malatya