cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mũ cánh chuồn
Lịch sử
thumb|Sim Hwanji - vị quan [[Triều Tiên đội mũ ô sa]] Mũ cánh chuồn trong sử sách nguyên thủy là mũ phốc đầu (幞頭), một biến thể của loại khăn chít trên đầu, hai đầu khăn bỏ rủ hai bên tai. Mũ này du nhập vào Việt Nam từ Trung Hoa vào thời nhà Tiền Lê. Thời nhà Hậu Lê thì triều đình chỉ định dùng mũ cánh chuồn, lúc bấy giờ gọi là mũ ô sa là một phần phẩm phục cho các quan. Tùy phẩm cấp mà dùng mũ trơn hay đính thêm những trang sức bằng quý kim có tính cách trang trí nhưng cũng là cách phân biệt phẩm trật. Mũ cánh chuồn được dùng cho đến hết thời nhà Nguyễn tại Việt Nam với tên gọi là mũ Phốc đầu. Sử sách nhà Nguyễn phân biệt mũ Phốc đầu thành hai loại: Loại thứ nhất dáng tròn dành cho quan văn, loại thứ hai dáng vuông dành cho quan võ. cả hai loại đều được đan bằng Mã vĩ (lông đuôi ngựa). tùy theo phẩm trật mà sẽ có thêm các trang sức mũ khác nhau như: Giao long, bác sơn, như ý, hoa,..
Liên kết ngoài
Thể loại:Trang phục Việt Nam Thể loại:Nhà Minh
Gymnocichla nudiceps
Gymnocichla nudiceps là một loài chim trong họ Thamnophilidae. Chúng được tìm thấy ở Belize, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua, và Panama.
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1850
Lịch Thái Lan
Ở Thái Lan, có hai loại hệ thống lịch được sử dụng cùng nhau. Dương lịch Thái Lan, dựa trên lịch Gregorius, được sử dụng chính thức và các mục đính thường ngày. Việc sử dụng dương lịch được Vua Chulalongkorn (Rama V) giới thiệu vào năm 1889 để thay thế cho âm lịch trong các văn bản chính thức. Nguyên gốc là bắt đầu năm mới vào ngày 1 tháng 4, và được chuyển sang ngày 1 tháng 1 vào năm 1941, để ngày và tháng tương ứng chính xác với lịch Gregoria. Việc đánh số năm theo Phật lịch, được giới thiệu vào năm 1913 để thay thế cho thời đại Rattanakosin, thời đại này thay cho thời đại trước đó Chulasakarat năm 1889. Năm trong thời đại Phật giáo ở Thái Lan trước năm trong Công lịch là 543 năm do đó năm CN tương ứng với  trong Phật lịch.
Âm lịch gồm mười hai hoặc mười ba tháng trong một năm với 15 ngày trăng dần tròn và 14 hoặc 15 trăng dần khuyết trong một tháng, tạo thành một năm có 354, 355 hoặc 384 ngày. Các năm thường được đánh dấu bằng con vật như âm lịch Trung Quốc, mặc dù có một vài ngày được sử dụng để tính Năm mới.
Lịch
right|200px|.
Tuần
Tên ngày trong tuần được đặt theo bảy tên đầu trong chín Cửu Diệu (Ấn Độ); ví dụ, mặt trời, mặt trăng và năm hành tinh cổ đại. Ghi chú: Màu sắc được xem là điềm lành cho ngày trong tuần.
Người Thái đại diện các thiên thể dưới hình thức các vị thần như dưới đây:
Kızılcık, Simav
Kızılcık là một xã thuộc huyện Simav, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 289 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Kütahya
Suzuki Sosaku
Suzuki Sōsaku (鈴木 宗作) là một vị đại tướng trong quân đội Đế quốc Nhật Bản tham gia Thế chiến II.
Tiểu sử
Sinh ra ở tỉnh Aichi, Suzuki tốt nghiệp khóa 24 Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) vào năm 1912. Sau khi tốt nghiêp khóa 31 Đại học Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1921, ông được gửi tới Đức làm việc từ năm 1922- 1925. năm 1927, ông được thăng chức Đại úy, vào năm sau ông chuyển tới Bộ Nội vụ Quân đội.
Năm sau, ông thăng chức thiếu tướng và được đề cử làm tham mưu trưởng Phương diện quân Trung tâm Trung Quốc, ông phục vụ trong phương diện quân này cho đến năm 1939.
Sau khi làm việc ở Bộ Tổng Tham mưu Lục quân Đế quốc Nhật Bản, Suzuki được thăng trung tướng vào tháng 3 năm 1941, và trở lại Tập đoàn quân 25 dưới quyền tướng Tomoyuki Yamashita trong tháng 11.
Tập đoàn quân 25 tham gia trong chiến dịch Singapore-Malaysia từ ngày 8 tháng 12 năm 1941 đến ngày 5 tháng 2 năm 1942, trong giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh Thái Bình Dương.
Từ năm 1943- 1944, Suzuki được bổ nhiệm làm chỉ huy Tập đoàn quân 35, tru sở chính ở Cebu, nhiệm vụ bảo vệ miền nam Philippin.
Từ ngày 20 tháng 10 năm 1944, quân Mĩ đổ bộ vào Leyte, Suzuki gửi 45.000 quân để đương đầu các lực lượng Đồng Minh, tuy nhiên, với uy thế trên đất liền và trên không, các đơn vị Đồng Minh đã đẩy lùi lực lượng Đế quốc Nhật Bản vào cuối tháng 12. Ngày 25 tháng 12 năm 1944, ông nhân được lệnh rút càng nhiều càng tốt quân để bảo vệ các hòn đảo khác ở niềm nam Philippin. Ngày 24 tháng 3 năm 1945, ông thoát khỏi thành phố Cebu khi lính Mĩ và Philippin đổ bộ lên Cebu ngày 26 tháng 3 năm 1945, ông rút lui vào các ngọn đồi và cố gắng trở thành Mindanao. Thuyền của ông bị tấn công bằng máy bay và ông đã bị giết vào tháng 4 năm 1945. Ông được truy phong đại tướng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Aichi Thể loại:Đại tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản
The Quarrymen
The Quarrymen (hay còn được viết thành The Quarry Men) là nhóm nhạc skiffle và rock and roll của Anh, được thành lập bởi John Lennon vào năm 1956 tại Liverpool và sau này trở thành The Beatles vào năm 1960. Vốn được cấu trúc từ Lennon và một vài người bạn thân, tên ban nhạc được lấy theo tên của trường trung học Quarry Bank, nơi mà họ theo học. Mẹ của Lennon, bà Julia, là người dạy cậu chơi banjo và chỉ cho cậu và Eric Griffiths cách lên dây đàn guitar theo kiểu banjo và một số hợp âm cùng ca khúc đơn giản đầu tiên.
Ban nhạc skiffle của Lennon có một thời gian ngắn mang tên The Blackjacks song lúc đó chưa có được bất kể buổi trình diễn nào. Có vài tài liệu cho rằng chính Lennon là người đổi tên nhóm, song có tài liệu khác lại cho rằng Pete Shotton mới là người gợi ý ra tên này. The Quarrymen thường chơi tại các buổi tiệc, các buổi dạ hội hay chiếu phim của trường, và trở thành nhóm skiffle nghiệp dư có tiếng trước khi Paul McCartney gia nhập nhóm vào tháng 10 năm 1957. George Harrison vào nhóm sau đó vào khoảng đầu năm 1958 theo lời giới thiệu từ McCartney cho dù Lennon ban đầu đã kịch liệt phản đối do e ngại rằng Harrison (lúc đó mới 14 tuổi) còn quá nhỏ. Cả Paul lẫn George đều là học sinh từ trường nam sinh danh giá của thành phố Liverpool.
Ban nhạc tiến hành thu những bản thu thử đầu tiên vào năm 1958 với việc hát lại ca khúc của Buddy Holly là "That'll Be the Day", cùng với đó là bài "In Spite of All the Danger" sáng tác bởi McCartney và Harrison. Tới năm 1960, ban nhạc trải qua nhiều lần đổi tên. Sau khi Lennon tuyển người bạn học cùng trường nghệ thuật là Stuart Sutcliffe vào nhóm, họ quyết định lấy tên là Silver Beetles và vài tên liên quan khác, trước khi cuối cùng chọn The Beatles là tên gọi chính thức vào tháng 8 cùng năm khi họ lần đầu được mời tới diễn ở Hamburg, Đức.
Vào năm 1997, 5 thành viên đầu tiên của nhóm (trừ Lennon đã qua đời) đã tái hợp để trình diễn kỷ niệm nhân dịp 40 năm cuộc gặp lịch sử giữa McCartney và Lennon. Ban nhạc quyết định tiếp tục chơi nhạc, và kể từ năm 1998, họ vẫn đi trình diễn trên khắp thế giới. Griffiths qua đời vào năm 2005, còn Shotton hiện nay không còn theo diễn nữa vì lý do sức khỏe. Tới năm 2011, 3 thành viên còn lại vẫn tiếp tục các tour diễn của mình dưới tên The Quarrymen.
Liên kết ngoài
Thể loại:The Beatles Thể loại:Ban nhạc Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Ban nhạc rock Anh Thể loại:Nghệ sĩ của Apple Records Thể loại:Ban nhạc thập niên 1950 Thể loại:Ban nhạc thập niên 1990 Thể loại:Ban nhạc thập niên 2000 Thể loại:Ban nhạc thập niên 2010 Thể loại:Khởi đầu năm 1956 ở Anh Thể loại:Lịch sử The Beatles
Neoctenus comosus
Neoctenus comosus là một loài nhện trong họ Trechaleidae.
Loài này thuộc chi Neoctenus. Neoctenus comosus được Eugène Simon miêu tả năm 1897.
Ventforet Kofu
Ventforet Kofu (ヴァンフォーレ甲府) là một câu lạc bộ bóng đá Nhật Bản đến từ Kofu. Họ đang thi đấu tại J2 League.
Từ "Ventforet" là từ ghép từ hai từ tiếng Pháp Vent ("Gió") và Forêt ("Rừng"). Xuất phát từ dòng chữ Fū-rin-ka-zan (風林火山）nổi tiếng của Shingen Takeda, một daimyo xuất chúng ở Kofu trong thời kỳ Sengoku, xuất hiện trên là cờ chiến tranh của ông. Dòng chữ này có ý nghĩa là Nhanh như gió, tĩnh lặng như rừng cây, dữ dội như lửa và vững chãi như núi.
Lịch sử
Kofu Club (1965–1994)
Câu lạc bộ được thành lập năm 1965 khi câu lạc bộ của cựu học sinh Trường Trung học Dai-ichi Kofu có tên là là Kakujo Club bắt đầu chiêu mộ các học sinh tốt nghiệp của các trường trung học khác với ý muốn thăng hạng Japan Soccer League.
Ventforet Kofu (1995–nay)
Câu lạc bộ lấy tên mới Ventforet Kofu năm 1995 và gia nhập J. League Hạng 2 năm 1999 khi nó được thành lập. Họ tồn tại qua thời điểm khó khăn từ năm 1999 đến năm 2001, trong thời gian đó họ phải chịu đựng những rắc rối về tài chính cũng như kết quả thi đấu khó khăn với 25 trận thua. Họ kết thúc mùa giải ở vị trí cuối cùng trong 3 mùa giải liên tiếp và được mệnh danh là "Hành lý quá cước của J2".
Kết thúc mùa 2010 câu lạc bộ lên hạng một lần nữa, nhưng dù cố gắng hết sức câu lạc bộ xuống hạng mùa 2011. Tuy thế, họ nhanh chóng trở lại và lên hạng, lần này là vô địch, sau 36 mùa giải cố gắng giành danh hiệu này.
Năm 2022, mặc dù chỉ thi đấu tại J2, nhưng đội đã đánh bại hàng loạt cái tên lớn tại J1 ở Cúp Hoàng đế 2022 (trừ vòng 2 gặp Đại học quốc tế Thái Bình Dương, còn lại từ vòng 3 họ toàn gặp các đội J1) để lên ngôi vô địch, qua đó có vé dự vòng bảng AFC Champions League 2023-24 mặc dù vẫn đang thi đấu ở giải hạng hai.
Đội hình hiện tại
Tính tới 20 tháng Giêng 2015.
Liên kết ngoài
Thể loại:Câu lạc bộ J.League Thể loại:Câu lạc bộ Japan Soccer League Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Ventforet Kofu Thể loại:Câu lạc bộ Japan Football League (1992–98)
Chủ tịch Ủy ban châu Âu
Chủ tịch Ủy ban Châu Âu là người đứng đầu Ủy ban Châu Âu, cơ quan hành pháp của Liên minh Châu Âu. Chủ tịch của Ủy ban lãnh đạo một nội các của Ủy viên, được gọi là trường đại học, chịu trách nhiệm chung trước Nghị viện châu Âu. Chủ tịch được trao quyền phân bổ các danh mục đầu tư trong số đó, cải tổ hoặc bãi nhiệm các Ủy viên khi cần thiết. Trường chỉ đạo cơ quan dân sự của Ủy ban, đưa ra chương trình nghị sự chính sách và xác định các đề xuất lập pháp mà nó đưa ra (Ủy ban là cơ quan duy nhất có thể đề xuất luật pháp EU).
Bài viết được thành lập vào năm 1958. Mỗi Chủ tịch mới được Hội đồng châu Âu đề cử và chính thức được bầu bởi Nghị viện châu Âu, với nhiệm kỳ năm năm. Kể từ năm 2019, Chủ tịch hiện tại là Jean-Claude Juncker, nhậm chức vào ngày 1 tháng 11 năm 2014. Ông là thành viên của Đảng Nhân dân châu Âu (EPP) và là cựu Thủ tướng Luxembourg. Juncker là Chủ tịch thứ 12 và Phó Chủ tịch đầu tiên của ông là Frans Timmermans.
Danh sách
Dưới đây là danh sách các chủ tịch Ủy ban châu Âu từ khi thành lập Ủy ban này ngày 1 tháng 1 năm 1958. Tính tới nay đã có 12 chủ tịch liên tục kế nhiệm nhau:
Ghi chú:  [<font style="background-color:#FFE8E8">     ] Cánh tả (ví dụ: Đảng Xã hội châu Âu) - [<font style="background-color:#FFFFDD">     ] Đảng Tự do (ví dụ: ELDR) - [<font style="background-color:#DDEEFF">     ] Cánh hữu leaning (ví dụ: CD/EPP)
Ghi chú
Thể loại:Chính trị châu Âu Thể loại:Liên minh châu Âu Âu
Presiden Komisi Eropa Старшыня Еўрапейскай камісіі Předseda Evropské komise Präsident der Europäischen Kommission President of the European Commission Presidente de la Comisión Europea Président de la Commission européenne Predsjednik Europske komisije ევროკომისიის პრეზიდენტი President vun der Europäescher Kommissioun Az Európai Bizottság elnökeinek listája xmf:ევროკომისიაშ პრეზიდენტი Voorzitter van de Europese Commissie 欧州委員会委員長 Presidents de la Comission Europèa Przewodniczący Komisji Europejskiej Presidente da Comissão Europeia Председатель Европейской комиссии Euroopan komission puheenjohtaja Europeiska kommissionens ordförande
Ptericoptus intermedius
Ptericoptus intermedius là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ptericoptus
Harpograptis
Harpograptis là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.
Tham khảo
Thể loại:Cosmopterigidae
Exerodonta
Exerodonta là một chi động vật lưỡng cư trong họ Nhái bén, thuộc bộ Anura. Chi này có 11 loài và 64% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.
Distichophyllum griffithii
Distichophyllum griffithii là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được (Mitt.) Paris mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Liên kết ngoài
Thể loại:Distichophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Heliopepla rex
Heliopepla rex là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heliopepla
Styringomyia melanopinax melanopinax
Styringomyia melanopinax là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Styringomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Erigone simillima
Loài này thuộc chi Erigone. Erigone simillima được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1886.
Tham khảo
Thể loại:Erigone
Erigone simillima
Bão số 13 năm 2013
Bão số 13 năm 2013 (theo cách gọi của Việt Nam), được biết đến ở Philippines với cái tên Áp thấp nhiệt đới Wilma, số hiệu JTWC là 30W, là một cơn bão nhiệt đới yếu nhưng tồn tại lâu ngày, đi từ ngoài khơi quần đảo Palau đến gần khu vực Yemen. Hình thành ở phía đông của Palau vào ngày 1, áp thấp nhiệt đới đi qua Philippines vào ngày 4 và đi vào Biển Đông vào ngày hôm sau. Áp thấp này không gia tăng cường độ và đổ bộ vào khu vực Nam Trung Bộ và Nam Bộ của Việt Nam vào ngày mùng 6 và tới Vịnh Thái Lan vào ngày 07 tháng 11.
Ngày 08 tháng 11, áp thấp đi qua bán đảo Mã Lai vào vịnh Bengal. Là một vùng áp suất thấp, sau đó nó đã gia tăng cường độ vào ngày 13. Nó đổ bộ vào miền Nam Ấn Độ vào ngày 16, trước khi nó suy yếu thành một vùng áp thấp, và sau đó đi vào biển Ả Rập vào ngày hôm sau.
Cơn bão này được công nhận là xoáy thuận nhiệt đới có đường đi dài nhất thế giới và tồn tại lâu nhất năm 2013. Bão làm 16 người chết tại Ấn Độ. Ở Việt Nam, do nhiều tờ báo lớn, các công điện phòng chống của các tỉnh phía Nam, các trang web uy tín đã dùng từ Bão số 13 cho cơn áp thấp này, nên ngày 9 tháng 11 năm 2013, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn nước này quyết định công nhận áp thấp này là bão và đặt số hiệu "Cơn bão số 13".
Lịch sử khí tượng
nhỏ|trái|242x242px|Quỹ đạo của bão số 13, cơn áp suất thấp có đường đi dài nhất năm 2013. Cuối ngày 30 tháng 10, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) phát hiện một khu vực áp suất thấp đã hình thành gần đảo Chuuk. Vào ngày 1 tháng 11, một vùng thấp ở phía đông nam của Yap đã hình thành trong khu vực áp suất thấp đó, và JMA đã nâng cấp hệ thống thành áp thấp nhiệt đới ở phía đông Palau vào cuối ngày. Tuy nhiên, cơ quan này sớm hạ bậc nó chỉ còn là một vùng thấp chỉ sáu giờ sau đó, vì hệ thống vẫn chưa được tổ chức một cách chặt chẽ do vùng đối lưu bị hạn chế ở sườn phía tây của nó. Hai ngày sau, JMA lại nâng cấp nó thành một áp thấp nhiệt đới ở gần khu vực Palau vào đầu mùng 3. Trung tâm Cảnh báo bão Liên hợp (JTWC) đã ban hành cảnh báo đầu tiên cho áp thấp nhiệt đới này.
Chỉ ba giờ sau, hệ thống được JTWC nâng cấp lên một áp thấp nhiệt đới và được đặt số hiệu là 30W, và họ dự báo nó sẽ trở thành một cơn bão cấp 1 ở Biển Đông. Trong bản báo cáo cuối năm, JTWC chỉ ra rằng 30W đã trở thành một áp thấp nhiệt đới vào mùng 2. Vùng thấp bắt đầu di chuyển và một phần hoàn lưu của nó đã bị đứt nhưng được tổng hợp bởi các đối lưu sâu bị cắt về phía tây. Tại thời điểm đó, áp thấp nhiệt đới bị chi phối bởi rìa phía nam của áp cao cận nhiệt đới ở phía bắc, và độ đứt gió thẳng đứng là từ yếu đến trung bình, nhưng được bù lại bởi dòng chảy ra xuyên tâm và một phần phát triển về phía cực. Cuối ngày 3 tháng 11, Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) chính thức công nhận nó là một áp thấp nhiệt đới và đặt cho nó tên địa phương là Wilma.
Philippines
nhỏ|phải|188px|Áp thấp nhiệt đới Wilma khi đang tiếp cận miền Trung Philippines Là một áp thấp nhiệt đới yếu, Wilma không gây tử vong ở Philippines, nhưng nó làm hư hỏng nhà cửa và mang lũ lụt. Tại Bohol, 83 ngôi nhà và một cây cầu gỗ đã bị hư hỏng, cũng như một số thị trấn bị ngập chìm trong nước. Áp thấp cũng gây ra lũ lụt ở Palawan, dẫn đến 146 gia đình ở đây phải đi sơ tán. Hai cây cầu bị sập do lũ lụt, và thêm hai cầu chính của tỉnh này không thể lưu thông được. Khi Wilma đổ bộ, 4355 hành khách đã bị mắc kẹt tại cảng biển Visayas, hơn nữa đã làm 352 hành khách đã bị mắc kẹt tại Manila. Ba ngày sau khi bão số 13 đổ bộ Philippines, cơn bão Haiyan (ở Philippines là bão Yolanda) đã đổ bộ vào khu vực đó và trở thành cơn bão khủng khiếp nhất trong lịch sử hiện đại của quốc đảo này.
Việt Nam
Bão số 13 đi vào đất liền các tỉnh Khánh Hòa - Bình Thuận, suy yếu luôn thành vùng thấp. Tuy nhiên trong tối ngày 06 tháng 11, bão số 13 vẫn gây gió mạnh cấp 5-7 cho các tỉnh từ Phú Yên đến Bình Thuận. Hoàn lưu sau bão kết hợp không khí lạnh đã gây ra một đợt mưa lớn cho các tỉnh Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Mưa lớn do bão đã gây lũ khá lớn trên các sông từ Quảng Bình đến Khánh Hòa và Bắc Tây Nguyên, với lượng phổ biến từ 50–200 mm, có nơi lớn hơn như Khe Sanh (Quảng Trị) 516mm, A Lưới (Thừa Thiên Huế) 780mm, Khâm Đức (Quảng Nam) 525mm. Lũ trên các sông từ Quảng Bình đến Khánh Hoà và Bắc Tây Nguyên lên mức báo động 2, 3.
Mặc dù không gây ra thiệt hại đáng kể nào tại Việt Nam, nhưng nó cũng khiến cho hàng loạt trường học, các công sở ở Thành phố Hồ Chí Minh phải đóng cửa vào ngày 6 tháng 11 để đối phó với "cơn bão" này. Mưa lớn cũng đã gây ngập lụt nhiều quận, huyện ở Thành phố Hồ Chí Minh, khiến giao thông gần như tê liệt. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai, bão số 13 và mưa lớn sau bão đã gây thiệt hại khoảng 34 tỷ đồng (tương đương khoảng 1,5 triệu đô la Mỹ).
Ấn Độ
nhỏ|trái|190px|Bão số 13 ở gần [[Sri Lanka vào ngày 15 tháng 11]] Cơn bão số 13 có số hiệu ở Ấn Độ là Áp thấp nhiệt đới yếu BOB 05, đã mang mưa lớn và làm 16 người chết ở Tamil Nadu. Hai người đã bị chết đuối do lũ lụt, và một người phụ nữ đã bị chết do một bức tường sụp đổ đè lên. Hàng trăm cây cối bị bật gốc, và nhiều đồn điền chuối bị hư hại ở Nagapattinam do gió mạnh. Những cơn mưa cũng mang lại nguồn nước dồi dào cho các hồ chứa trong tiểu bang đó để cung cấp nước uống cho người dân. Ở Sirkali, bão làm mất điện ở hầu hết các quận, huyện, và mái của một tòa nhà ở một ngôi trường đã bị gió mạnh thổi ra. Một khu chợ cá gần Tharangambadi cũng bị hư hại do gió mạnh. Hơn 10.000 ngư dân không dám ra biển do nước biển dâng và triều cường ở nhiều nơi.
Tranh cãi về số hiệu "Bão số 13"
nhỏ|phải|200px|Bão số 13 đi vào biển Đông, trên khu vực phía Đông Bắc quần đảo Trường Sa ngày 05 tháng 11 năm 2013 Trong các văn bản phòng chống đã ban hành trước đó, các tờ báo lớn, trang web uy tín đã sử dụng từ "Bão số 13" để gọi cho cơn áp thấp này. Tuy nhiên, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Việt Nam không hề sử dụng tên gọi "Bão số 13" để gọi cho cơn áp thấp này cho đến bản tin cuối cùng. Thực tế, theo tài liệu chính thức của cơ quan này phát hành năm 2014 cũng không đánh số là cơn bão số 13 cho áp thấp này mà chỉ ký hiệu "áp thấp nhiệt đới tháng 11", còn cơn bão số 13 được đánh số cho siêu bão Haiyan ngay sau đó.
Tuy vậy, do các văn bản đã ban hành về áp thấp nhiệt đới này gọi nó là "bão số 13", ngày 9 tháng 11 năm 2013, ông Lê Thanh Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Việt Nam đã chính thức thông báo Trung tâm này đã công nhận cơn áp thấp này là bão số 13 để tránh hiểu lầm và làm cho dễ thuộc, dễ nhớ, phân biệt với bão Haiyan ngay sau đó.
Đã có những tranh cãi nhỏ trong chuyện đánh số siêu bão Haiyan là 13 hay 14. Đợt áp thấp trước siêu bão Haiyan, trong các bản tin dự báo đều dự báo có khả năng thành bão số 13.
Trên thực tế, khoảng cách từ áp thấp nhiệt đới này với mốc báo bão rất gần nhau. Trong các công điện văn bản trước đây, áp thấp nhiệt đới này đã được gọi là bão 13. Thế nên siêu bão Haiyan được đánh số 14 để không gây hiểu lầm, dễ nhớ.
Và trong văn bản chính thức của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ngày 13 tháng 11 năm 2013, áp thấp nhiệt đới này cũng được tính là một cơn bão, được đánh số hiệu "Cơn bão số 13". Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Việt Nam cũng đã sử dụng ký hiệu "Cơn bão số 14" cho siêu bão Haiyan.
Tham khảo
Thể loại:Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2013 Thể loại:Mùa bão Bắc Ấn Độ Dương 2013 Thể loại:Bão tại Philippines Thể loại:Bão tại Việt Nam Thể loại:Bão tại Ấn Độ Thể loại:Bão không chính thức Thể loại:Philippines năm 2013 Thể loại:Việt Nam năm 2013
Baccharis tarmensis
Baccharis tarmensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Cuatrec. mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Liên kết ngoài
Thể loại:Baccharis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967
Lipotriches generosa
Lipotriches generosa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1875.
Gentianella florida
Gentianella florida là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được (Griseb.) Holub mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Lipotriches generosa
Tham khảo
Thể loại:Lipotriches Thể loại:Động vật được mô tả năm 1875
Gentianella florida
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967
Syzygium kriegeri
Syzygium kriegeri là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Guillaumin) J.W.Dawson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
K Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Ophrestia unicostata
Ophrestia unicostata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (F.J.Herm.) Verdc. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ophrestia
1215 Boyer
1215 Boyer (1932 BA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 1 năm 1932 bởi Alfred Schmitt ở Algiers.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1932
Hedroxena
Hedroxena là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.
Tham khảo
Thể loại:Cosmopterigidae
Forchhammeria macrocarpa
Liên kết ngoài
Thể loại:Forchhammeria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1919
Kumagai Masahiko
Masahiko Kumagai (sinh ngày 23 tháng 11 năm 1975) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Masahiko Kumagai đã từng chơi cho Kashiwa Reysol, Sagawa Express Tokyo và Roasso Kumamoto.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1975 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Neoctenus eximius
Neoctenus eximius là một loài nhện trong họ Trechaleidae.
Loài này thuộc chi Neoctenus. Neoctenus eximius được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1938.
Tham khảo
Thể loại:Neoctenus
Dahme, Teltow-Fläming
nhỏ|trái|Tòa thị chính và Bưu điện Dahme (cũng viết: Dahme/Mark) là một thị xã ở huyện Teltow-Fläming của bang Brandenburg, Đức. Đô thị Dahme, Teltow-Flaming có diện tích 162,02 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 5678 người. Đô thị này nằm bên sông Dahme, 30 km về phía đông nam Luckenwalde, và 38 km về phía tây Lübbenau.
Kiçir, Simav
Kiçir là một xã thuộc huyện Simav, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 322 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Kütahya
Radějovice, Strakonice
Radějovice là một làng thuộc huyện Strakonice, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Strakonice Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Tô pô đại số
Tôpô đại số là một nhánh của toán học sử dụng các công cụ của đại số để nghiên cứu các không gian tôpô.
Phương pháp bất biến đại số
Mục đích là xem xét các không gian tôpô và phân loại chúng. Ngày nay, phương pháp cơ bản của tô pô đại số là nghiên cứu các không gian thông qua các bất biến đại số bằng cách ánh xạ chúng thành các đối tượng đại số, ví dụ các nhóm, sau đó xem xét cấu trúc các đối tượng đó để suy ra tính chất đồng phôi của các không gian. Điều này cho phép chuyển các phát biểu về không gian tô pô thành các phát biểu về nhóm làm cho bài toán trở nên dễ chứng minh hơn.
Theo hướng này có hai phương pháp chính là thông qua các nhóm cơ bản, hay tổng quát hơn là lý thuyết đồng luân, và thông qua các nhóm đồng điều và đối đồng điều. Nhóm cơ bản cho ta những thông tin cơ bản về cấu trúc của không gian tôpô, nhưng chúng thường là không Abel và khó để làm việc.
Các kết quả của lý thuyết đồng điều
Một số kết quả suy ra trực tiếp khi làm việc với các nhóm Abel hữu hạn sinh. Hạng tự do của nhóm đồng điều thứ n của phức đơn hình bằng số Betti thứ n, do đó ta có thể sử dụng nhóm đồng điều của phức đơn hình để tính đặc trưng Euler-Poincaré của nó. Một ví dụ khác là nhóm đối đồng điều nguyên chiều cao nhất của một đa tạp đóng cho biết tính định hướng được của đa tạp đó: nhóm này hoặc đẳng cấu với nhóm các số nguyên hoặc bằng 0, tương ứng với việc đa tạp định hướng được hay không. Vì vậy các nhóm đồng điều của không gian tôpô chứa rất nhiều thông tin không gian đó.
Ngoài đồng điều đơn hình chỉ định nghĩa cho các phức đơn hình, người ta còn sử dụng cấu trúc khả vi của đa tạp trơn qua đối đồng điều de Rham, đối đồng điều Čech hoặc đối đồng điều bó để nghiên cứu tính giải được của phương trình vi phân xác định trên đa tạp. De Rham đã chỉ ra rằng tất những hướng tiếp cận này có quan hệ với nhau, và với một đa tạp định hướng, đóng, các số Betti định nghĩa trong đồng điều đơn hình cũng bằng các số Betti định nghĩa trong đối đồng điều de Rham.
Quan hệ với lý thuyết phạm trù
Nói chung, tất cả các xây dựng trong tôpô đại số đều có tính chất hàm tử. Các nhóm cơ bản, đồng điều, đối đồng điều không chỉ là các bất biến (theo nghĩa hai không gian tôpô đồng phôi thì có các nhóm liên kết đẳng cấu) của không gian tôpô nền, một ánh xạ liên tục giữa các không gian còn cảm sinh một đồng cấu giữa các nhóm liên kết. Những đồng cấu này có thể dùng để chỉ ra sự không tồn tại (hoặc sâu sắc hơn, chỉ ra sự tồn tại) của các ánh xạ.
Ứng dụng của tôpô đại số
Các ứng dụng cổ điển của tôpô đại số:
Liên kết ngoài
Thể loại:Đại số trừu tượng
Erigone sinensis
Erigone sinensis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Erigone. Erigone sinensis được Ehrenfried Schenkel-Haas miêu tả năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Erigone
Styringomyia mitra
Styringomyia mitra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Styringomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Neoctenus finneganae
Neoctenus finneganae là một loài nhện trong họ Trechaleidae.
Loài này thuộc chi Neoctenus. Neoctenus finneganae được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1948.
Tham khảo
Thể loại:Neoctenus
Dao động
nhỏ|phải|200px Dao động là sự lặp đi lặp lại nhiều lần một trạng thái của một vật nào đó. Trong cơ học, dao động là chuyển động có giới hạn trong không gian, lặp đi lặp lại nhiều lần quanh vị trí cân bằng. Dao động cơ học là một biến thiên liên tục giữa động năng và thế năng
Một ví dụ về dao động cơ học là con lắc đồng hồ. Vị trí cân bằng trong ví dụ này là khi con lắc đứng im không chạy.
Dao động dọc
Lực làm cho lò xo giãn ra
Lực làm cho Lò xo trở về vị trí cân bằng
Ở trạng thái cân bằng
Dao động ngang
Lực làm cho lò xo giãn ra
Distichophyllum heterophyllum
Distichophyllum heterophyllum là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được (Wilson ex Mitt.) Paris mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Dao động
Dao động ngang
Lực làm cho Lò xo trở về vị trí cân bằng
Distichophyllum heterophyllum
Liên kết ngoài
Thể loại:Distichophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Ozarba scorpio
Ozarba scorpio là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Dao động
Dao động ngang
Ở trạng thái cân bằng frame|Hai con lắc có cùng chu kỳ cố định trên một chuỗi tạo ra cặp dao động ghép. Các dao động xen kẽ giữa hai.
Ozarba scorpio
Liên kết ngoài
Thể loại:Ozarba
Dao động
Phương trình dao động tổng quát
Mọi Dao động đều có thể biểu diễn bằng một phương trình Sóng dao động vi phân bậc hai có nghiệm là hàm số Sóng sin như sau
Dao động tắt dần - điều hoà- cưỡng bức
Dao động có biên độ giảm dần theo thời gian được gọi là dao động tắt dần. Nguyên nhân làm tắt dần dao động là do lực ma sát và lực cản của môi trường.
Dao động được duy trì bằng cách giữ cho biên độ dao động không đổi mà không làm thay đổi chu kỳ dao động riêng được gọi là dao động duy trì
Dao động chịu tác dụng của ngoại lực cưỡng bức tuần hoàn được gọi là dao động cưỡng bức. Dao động cường bức có biên độ không đổi và có tần số bằng tần số của lực cưỡng bức.
Tham khảo
* Thể loại:Chuyển động sóng
Habenaria barnesii
Habenaria barnesii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Summerh. ex C.E.C.Fisch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
1216 Askania
1216 Askania (1932 BL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 1 năm 1932 bởi Karl Wilhelm Reinmuth ở Heidelberg.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1932
Grevillea angulata
Grevillea angulata là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được R.Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grevillea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830
Ptericoptus meridionalis
Ptericoptus meridionalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ptericoptus
Lipotriches geophila
Lipotriches geophila là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1930.
Tham khảo
Thể loại:Lipotriches Thể loại:Động vật được mô tả năm 1930
Bùn đỏ
nhỏ|Một ao bùn đỏ gần [[Arvida, Quebec.]] Bùn đỏ là một sản phẩm chất thải của công nghệ Bayer, phương pháp chủ yếu được áp dụng trong quá trình tinh luyện bauxite để sản xuất nhôm. Bùn đỏ là một hỗn hợp các tạp chất rắn và kim loại, và là một trong những vấn đề về chất thải quan trọng nhất của ngành luyện nhôm. Màu đỏ là do hiện nay sắt bị oxy hóa, có thể chiếm đến 60% khối lượng của bùn đỏ.
Bùn đỏ không thể dễ dàng xử lý. Trong hầu hết các quốc gia mà bùn đỏ được tạo ra, nó được bơm vào ao bùn đỏ. Những "ao" chỉ đơn giản là khu vực đầy bùn đỏ. Bùn đỏ là một vấn đề vì nó chiếm diện tích và khu vực đất này không thể dùng cho xây dựng hay làm trang trại ngay khi nó đã khô.
Do quá trình sản xuất bùn có độ pH cao từ 10 đến 13. Một số phương pháp được sử dụng để giảm độ pH cấp để giảm tác động đến môi trường. Người ta đang nghiên cứu để sử dụng thích hợp bùn đỏ cho ứng dụng khác.
Trong tháng 10 năm 2010, khoảng một triệu mét khối bùn đỏ từ một nhà máy alumina ở Hungary đã xả vào các vùng nông thôn xung quanh, làm chết bốn người và làm ô nhiễm một vùng rộng lớn.
Vấn đề môi trường
Trong cách xử lý truyền thống, bùn đỏ được bơm và để khô tự nhiên vào trong một khu vực khu trú quặng đuôi, được ngăn cách với xung quanh bởi các đập có phủ lớp đất sét. Đập được thiết kế và xây dựng khác nhau theo thời gian với sự ảnh hưởng của những tiến bộ trong công nghệ xây dựng Tuy vậy, việc có mặt một khu vực chứa quặng đuôi như vậy gây ra nhiều nguy cơ đối với môi trường xung quanh (việc quặng đuôi tiếp xúc trực tiếp với môi trường không khí nên phát tán rất xa) và gây khó khăn cho công tác phục hồi môi trường khi mỏ đã kết thúc vận hành (theo quy định của nhiều nước, khu vực này phải được phủ đất và trồng lại cây khi mỏ kết thúc vận hành; nhưng do bùn đỏ có nhiều kim loại nặng rất khó để phủ cây trên khu vực này); đã dẫn đến thay đổi trong thiết kế theo đó các đập được xây dựng theo công nghệ phủ kép, ngoài hai lớp đất sét kẹp bên ngoài còn có phủ lớp vải địa kỹ thuật chống thấm ở giữa; và sự có mặt của hồ thải quặng đuôi có liên thông với hệ thống thủy văn xung quanh; trong đó việc thiết kế đập có tính toán đến số liệu thủy văn và khí hậu để sao cho nước mặt được chứng minh là sẽ chỉ gồm toàn nước mưa (quặng đuôi sẽ chìm xuống dưới đáy hồ) thoát ra ngoài vào thủy vực xung quanh theo cửa tràn và vị trí đặt khu vực thải bùn đỏ cũng được nghiên cứu sao cho được đặt trền nền khu vực có lớp đất sét để tránh ảnh hưởng đến nước ngầm và cũng được lót đáy bằng lớp vải địa kỹ thuật chống thấm.
Theo phương thức này vừa có thể gia tăng công suất chứa của khu vực quặng đuôi vừa giảm ảnh hưởng đến môi trường xung quanh so với phương thức truyền thống Tuy nhiên, cách làm này không phải là không vấp phải sự phản đối. Có quan điểm phản đối bất cứ sự khu trú quặng đuôi nào nhất là đối với loại chất thải có chứa nhiều kim loại, dù đã được phủ nước theo cách xử lý mới nhưng vẫn gây ô nhiễm ra môi trường thủy văn xung quanh qua nước thoát theo cửa tràn; hơn nữa đập càng lớn và vị trí càng cao thì tiềm tàng nguy cơ xảy ra sự cố môi trường do vỡ đập càng lớn (khi đó toàn bộ bùn đỏ sẽ tràn ra lưu vực sông) nhất là khi tính toán lượng mưa không chính xác hay trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu (gây gia tăng lượng mưa trong tương lai trong khi số liệu đã quan trắc là ở quá khứ) hay do lý giải rằng các công ty mỏ không quan tâm đến việc đến việc xây dựng mô hình toán học để chứng minh nước tràn sẽ chỉ là nước mưa.
Ngoài phương pháp hồ đập thải quặng đuôi, còn có các phương pháp làm khô quặng đuôi cũng được chứng minh là giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. . Ví dụ, như phương pháp làm đặc cứng bùn đỏ bằng cách bổ sung muối amoni có các axit béo thay thế ở vị trí thứ tư. Cũng có những đề xuất xử lý bùn đỏ thành những bánh cứng có hàm lượng alumina và các chất độc hại thấp hơn cho phép để đổ thải ra môi trường thân thiện hơn.
Gần đây, trước vấn nạn môi trường của việc khu trú bùn đỏ ngay cả khi đã phủ nước sử dụng công nghệ xây đập và lót đáy kép sử dụng vải địa kỹ thuật, đã có những công trình chứng minh là nếu xử lý bùn đỏ bằng axít clohydric (HCl) sẽ giúp giảm khả năng hấp thu kim loại nặng của bùn đỏ. Hay có nghiên cứu của Virotec International Ltd. (Australia) xem xét việc xử lý bùn đỏ bằng nước biển để chuyển hóa các muối kiềm hòa tan (như hydroxide natri) sang thành các dạng khoáng ít hòa tan hơn (như các hydroxide, các cacbonat và các hydrocacbonat của Ca và Mg) và đồng thời hạ độ pH của bùn đỏ xuống <9. Với các thương phẩm của công nghệ trên có mặt trên thị trường, có tác giả đã tiến hành một kiểm nghiệm khả năng chảy thấm (leaching) theo quy định của luật pháp Italia và ba thử nghiệm về khả năng độc tố với môi trường sinh thái (Microtox™ test, ASTM microalgae toxicity test và sea urchin embryo toxicity test). Nghiên cứu này trên cơ sở tham chiếu đến quy định luật pháp của Italia cũng cho thấy bùn đỏ có khả năng hấp thu kim loại nặng cao khi sử dụng các sản phẩm trên và sau đó ở độ pH thấp hơn khả năng thải kim loại nặng là thấp. Như vậy, việc sử dụng các thương phẩm theo công nghệ này có thể giúp xử lý bùn đỏ và đồng thời cho phép tái sử dụng nước thải đi cùng với bùn đỏ (đóng góp vào việc sử dụng nước tuần hoàn).
Cũng có đề xuất sử dụng bùn đỏ làm phân bón tạo kiềm trên đất cát nhờ khả năng của bùn đỏ có độ pH cao và khả năng trung hòa axit lớn. Một nghiên cứu so sánh hiệu ứng tạo kiềm của bùn đỏ với phân bón tạo kiềm truyền thống là vôi (CaCO3) và NaOH cho thấy bùn đỏ chưa có khả năng cạnh tranh với CaCO3 để sử dụng làm chất tạo kiềm. Hơn nữa đối với mỗi một loại bùn đỏ khác nhau thì hiệu ứng tạo kiềm cũng khác nhau.
Như vậy tổng quan từ thực hành khai mỏ trên thế giới cho thấy vấn đề bùn đỏ vẫn là vấn đề nan giải và cùng với các vấn đề môi trường khác đặt ra cho việc khai mỏ bauxit lộ thiên (vấn đề bảo tồn lớp thổ nhưỡng, vấn đề tuần hoàn nước, vấn để ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, tác động xã hội đến cư dân bản địa, ảnh hưởng đến nước ngầm và nước mặt, ô nhiễm không khí do bụi, ô nhiễm tiếng ồn, mất cảnh quan, và vấn đề mà khai thác mỏ ở Việt Nam luôn bỏ quên là phục hồi môi trường) đặt ra vấn đề hiệu quả kinh tế vĩ mô của việc khai thác bô xít. Hơn thế, ngay cả khi cho phép khai thác, yêu cầu của pháp luật về phục hồi môi trường tại Việt Nam cũng cần phải được luật và quy định hóa, nhất là đối với khu vực hồ đập thải bùn đỏ: sẽ yêu cầu phải phủ đất và trồng lại cây (sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế của khai mỏ) hay chỉ đơn giản chấp nhận việc phủ nước như trong quá trình khai thác (sẽ không hoàn toàn phục hồi môi trường và giờ đây vấn đề ô nhiễm lưu vực sông sẽ không còn được các nhà môi trường mỏ của công ty khai thác quan tâm đến nữa nhưng hiệu quả hơn về mặt kinh tế). Việc hiểu quy định trong Luật Môi trường tại Việt Nam về khái niệm phục hồi môi trường hay hoàn nguyên môi trường theo nghĩa là phục hồi nguyên trạng như trước khi khai thác là hoàn toàn không thực tế với thực hành khai thác và môi trường mỏ. Tại nhiều nước như Australia việc xây hồ đập chứa quặng đuôi thải hoàn toàn không được hoan nghênh và các công ty phải vận chuyển bùn đỏ vào đổ ở sâu trong nội địa trên các sa mạc.
Tham khảo
Thể loại:Ô nhiễm môi trường Thể loại:Bùn đỏ Thể loại:Ô nhiễm nước Thể loại:Chất thải Thể loại:Ô nhiễm đất
Quercus subintegra
Quercus subintegra là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được (Engelm.) Trel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Tham khảo
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1917
Audio Video Bridging
Audio Video Bridging (tiếng Anh, viết tắt: AVB, Ethernet AVB) là tên chung của một bộ tiêu chuẩn kĩ thuật do nhóm tác vụ (task group) Audio Video Bridging trong nhóm làm việc (work group) ủy ban tiêu chuẩn IEEE 802.1 của viện Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) phát triển. Task group này đã đổi tên thành Time-Sensitive Networking vào tháng 11 năm 2012 để phản ánh phạm vi mở rộng của dự án.
Hiến chương của tổ chức này là "cung cấp các specification (bộ tài liệu chi tiết kĩ thuật) cho phép các dịch vụ streaming với latency (độ trễ) thấp được đồng bộ hóa thời gian thông qua các mạng IEEE 802". Các specification này gồm có: IEEE 802.1Qat và 802.1Qav là các phần bổ sung cho tài liệu IEEE 802.1Q cơ bản, quy định hoạt động của "Media Access Control (MAC) Bridges and Virtual Bridged Local Area Networks" (Các cầu nối Điều khiển Truy cập Media và các mạng khu vực cục bộ được bắc cầu ảo), do các thiết bị mạng gọi là các Ethernet switch (bộ chuyển mạch Ethernet) thực thi.
Nhằm bảo đảm khả năng tương tác giữa các thiết bị thực thi các tiêu chuẩn AVB, AVnu Alliance đã phát triển các chứng nhận thiết bị cho ô tô, người tiêu dùng, và các thị trường audio và video chuyên nghiệp.
Cơ bản
Các kết nối thiết bị audio và video (AV) trong lịch sử từng là analog một chiều, đơn-mục-đích và đơn-điểm-đến-đơn-điểm. Ngay cả các tiêu chuẩn AV kĩ thuật số cũng thường là đơn-điểm-đến-đơn-điểm và một chiều như S/PDIF cho audio và serial digital interface (SDI, giao diện kĩ thuật số tuần tự) cho video.
Mô hình kết nối này dẫn đến khối lượng cáp lớn đến mức khó hiểu, đặc biệt trong các ứng dụng tiêu dùng cao cấp và chuyên nghiệp.
thumb|400| Nối dây của một patch bay của một xe van phát sóng broadcast ở ngoài trời Những nỗ lực giải quyết các vấn đề này bao gồm các công nghệ mới như IEEE 1394 (còn gọi là FireWire), và các thích ứng của các công nghệ mạng máy tính tiêu chuẩn như Audio over Ethernet hoặc Audio over IP.
Các protocol ô tô, nhà, và nghề nghiệp chuyên biệt không tương thích với nhau.
Để làm các mạng tiêu chuẩn thích ứng có thể sử dụng công nghệ thương phẩm, nhưng việc điều khiển quality of service (chất lượng dịch vụ) chặt chẽ là không dễ.
=== Lợi ích === Một số lợi ích của các hệ thống AVB:
Yêu cầu
Các yêu cầu bao gồm việc đồng bộ hóa nhiều stream nhằm đảm bảo chúng được render chính xác đúng thời điểm; một ví dụ đơn giản cho điều này là lip synch. Các ứng dụng nghiêm ngặt hơn, ví dụ để giữ cho nhiều speaker (loa) kĩ thuật số đồng bộ chính xác trong một môi trường chuyên nghiệp, thì cần phải đồng bộ hóa trong 1μs.
Delay trong trường hợp xấu nhất (tính cả buffering đích và nguồn), phải thấp và xác định (deterministic). Ví dụ, delay cho phản hồi giao-diện-người-dùng người tiêu dùng là khoảng 50 ms, hoặc 2 ms với các buổi biểu diễn trực tiếp.
Các ứng dụng phải có khả năng dự trữ các tài nguyên mạng, đôi khi được gọi là admission control (điều khiển thu nhận). AVB cũng được xem xét để ứng dụng cho việc điều khiển trong công nghiệp.
Tiêu chuẩn hóa IEEE
Vào tháng 7 năm 2004, IEEE 802.3 khởi lập một nhóm nghiên cứu residential Ethernet cho streaming A/V. Vào tháng 11 năm 2005, công việc chuyển đến working group IEEE 802.1, đảm nhiệm các tiêu chuẩn cross-network bridging. Cụ thể, nhóm mong muốn có một công nghệ có thể mở rộng từ các ứng dụng tiêu dùng rẻ tiền cho đến các tiêu chuẩn chuyên nghiệp.
Tóm lược Audio Video Bridging
thumb|400px|Hình 2 - Các kết nối AVB Mạng "Audio Video Bridging" (AVB) thực thi một tập hợp protocol do Task Group Audio/Video Bridging của IEEE 802.1 phát triển. AVB hoạt động bằng cách dành riêng một phần bandwidth Ethernet hiện có cho traffic AVB. Có bốn điểm khác biệt chủ yếu giữa kiến trúc được đề xuất và các kiến trúc 802 đang tồn tại: Những điểm này được thực thi bằng cách sử dụng phần mở rộng (khá nhỏ) của các bridge và các MAC tầng 2 tiêu chuẩn. Triết lí "thay đổi tối thiểu" này cho phép các thiết bị hỗ trợ AVB và các thiết bị không-hỗ-trợ-AVB giao tiếp được với nhau bằng cách dùng các frame 802 tiêu chuẩn. Tuy nhiên, như biểu thị ở Hình 2, chỉ các thiết bị hỗ trợ AVB mới có khả năng:
a) dự trữ một phần tài nguyên mạng thông qua việc sử dụng admission control và shaping traffic
b) gửi và nhận các frame dựa trên việc định giờ mới.
Các packet AVB được gửi đi đều đặn trong các slot đã được cấp phát. Vì bandwidth được dự trữ nên sẽ không có xung đột.
IEEE 802.1AS - đồng bộ hóa chính xác
Protocol được sử dụng trong việc duy trì đồng bộ hóa định giờ được xác định trong IEEE 802.1AS. Đây là một tập con của một tiêu chuẩn IEEE khác (IEEE 1588), bị ràng buộc rất chặt chẽ, và có phần mở rộng hỗ trợ IEEE 802.11 và các mạng "coordinated shared network" (CSN, mạng được chia sẻ và phối hợp) chung (ví dụ CSN bao gồm một số công nghệ không dây, cáp đồng trục và dây dẫn điện). IEEE 1588 được dùng trong các ứng dụng đo đạc, kiểm thử, và điều khiển công nghiệp.
Một domain định giờ mạng 802.1AS sẽ được tạo thành khi tất cả các thiết bị đều tuân theo các yêu cầu của tiêu chuẩn 802.1AS và giao tiếp với nhau bằng cách sử dụng protocol IEEE 802.1AS. Bên trong domain định giờ, có một thiết bị duy nhất được gọi là grandmaster. Thiết bị này cung cấp tín hiệu định giờ master. Còn tất cả các thiết bị khác sẽ đồng bộ hóa clock của chúng với grandmaster như biểu thị ở Hình 3.
Thiết bị giữ vai trò grandmaster có thể được lựa chọn một cách tự động hoặc được phân công đặc biệt (ví dụ, khi mạng được sử dụng trong một môi trường chuyên nghiệp cần "house clock" (audio), hoặc "genlock" (video), hoặc khi hệ thống phân cấp timing cần được xác định vì các lí do khác). Sau khi thiết lập liên kết vật lý, các thiết bị AVB thường trao đổi cho nhau thông tin khả năng (capability information). Nếu các thiết bị ngang hàng trên cùng một liên kết (link) có khả năng đồng bộ hóa mạng, thì chúng sẽ bắt đầu trao đổi các frame đồng bộ hóa clock. Nếu không, thì ranh giới sẽ được xác định cho domain định giờ AVB (như biểu thị ở Hình 2).
Các yêu cầu tagging tại nguồn stream và bridge
Các stream AVB bao gồm các frame 802. Các frame này có tagging ưu tiên và các hạn chế thông thường về định dạng và chiều dài. Tagging 802.1Q mặc định cho phân khúc thị trường cụ thể nên được chọn để tránh xung đột tiềm năng với cách dùng hiện tại của các tag ưu tiên 802.1Q trong phân khúc thị trường đó.
Shaping traffic tại nguồn stream
Các thiết bị endpoint cần phải truyền các frame cho một stream cụ thể một cách rất đều đặn dựa trên lớp traffic AVB và các thông số quality of service (QoS) cụ thể từng được sử dụng khi stream được mạng chấp nhận (xem mục Admission control bên dưới). Các quy định cụ thể đối với việc shaping traffic được mô tả trong specification IEEE 802.1Qav, và là một dạng đơn giản của "leaky bucket" (thùng rò rỉ) credit-based fair queuing (xếp hàng công bằng dựa trên credit) trong đó bandwidth được dự trữ cho một stream sẽ kiểm soát khoảng thời gian giữa các packet tạo nên stream đó.
thumb|400px|Hình 4 – Ví dụ shaping traffic Qav
Shaping traffic tại một bridge AVB
Cơ chế shaping traffic được các nguồn stream sử dụng cũng được các bridge AVB khai thác. Các frame AVB được chuyển tiếp với ưu tiên cao hơn traffic Best Effort (nỗ lực tốt nhất) (có nghĩa là, traffic stream AVB được dự trữ khi đi qua một bridge AVB sẽ được ưu tiên chuyển tiếp hơn so với traffic không được dự trữ) và phải tuân thủ các luật về shaping traffic (có thể chúng cần đợi cho đến khi có đủ credit).
Như đối với các nguồn stream, các luật về shaping traffic được áp dụng cho các bridge cũng yêu cầu các frame phải được phân phối rất đều đặn theo thời gian. Nhưng việc phân phối này chỉ dựa trên một lớp kết hợp hơn là trên mỗi stream. Điều này có nghĩa là tất cả traffic AVB đang được truyền đi từ một port cụ thể sẽ được phân phối đều đặn theo thời gian và sẽ được đo lường bằng cách sử dụng các tham số QoS của lớp đó; đây chính là tổng của các bandwidth của tất cả các reservation (đặt trước) dành cho một lớp AVB cụ thể và cho một port cụ thể, được tạo ra bởi quá trình admission control như được mô tả dưới đây, nhằm đạt được hiệu quả làm mịn (smoothing out) thời điểm phân phát (ngăn chặn các frames bị bó lại) trong suốt quá trình một stream lan truyền qua mạng. Việc bó lại bị hạn chế này sẽ mang lại ích lợi lớn trong việc đặt ra một giới hạn trên tương đối nhỏ về kích thước cho các buffer đầu ra AVB, các buffer này cần phải tồn tại ở tất cả các port đầu ra của một bridge. Việc bó lại bị hạn chế này cũng độc lập với số lượng bước nhảy (hop) trong đường dẫn. Kích thước buffer bị giới hạn này là một thuộc tính quan trọng. Thuộc tính này cho phép độ trễ bị giới hạn, và loại bỏ nghẽn mạng đối với các stream AV đã được chấp nhận trong mạng AVB, ngay cả khi traffic không được chấp nhận bị tắc.