cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hsinbyushin
Đầu đời
Hsinbyushin tên khai sinh là Maung Ywa (MY မောင်ရွ), sinh ngày 12 tháng 9 năm 1736 ở Moksobo, một làng lớn trong thung lũng sông Mu nằm cách Ava 97 km về hướng tây bắc. Là con của Aung Zeya và Yun San. Cha Hsinbyushin là Aung Zeya làm hương trưởng một làng có vài trăm hộ, và là thành viên một vọng tộc đã góp phần cai quản thung lũng Mu qua hàng chục năm. Gia đình Aung Zeya còn có liên hệ máu mủ và hôn nhân với nhiều vọng tộc khác trong thung lũng. Aung Zeya tự xưng là hậu duệ của một tướng kỵ binh thế kỷ 15 và của hoàng tộc Pagan.
Ywa sinh trưởng dưới thời vua Mahadhammaraza Dipadi nhà Toungoo. Bấy giờ nhà Toungoo suy yếu, quân Manipuri thừa cơ kéo vào cướp phá khu vực giữa Chindwin và Irrawaddy. Các cuộc cướp phá đã diễn ra liên tục thời thập niên 1720 và ngày càng lấn sâu vào vùng Thượng Miến. Làng của Ywa nằm ngay trên đường tiến của quân Manipuri, nên chịu rất nhiều thiệt hại. Triều đình Miến Điện không đánh nổi nước Manipur, làm dân Miến phải bất lực nhìn "bọn giặc cướp" đốt phá làng mạc, cướp bóc chùa tháp và bắt nhiều người về nước họ. Năm 1740, người Mon tách ra tự trị ở Hạ Miến, lập ra vương quốc Hanthawaddy trung hưng. Chính quyền trung ương Toungoo hoàn toàn bất lực. Ngày 23 tháng 3 năm 1752, các quân của Hanthawaddy tiến chiếm Ava, đánh đổ hoàn toàn triều Toungoo.
Giúp cha đánh dẹp, thống nhất Miến (1752–1760)
Ngày 29 tháng 2 năm 1752, 3 tuần trước khi Ava thất thủ, Aung Zeya xưng vương, tức vua Alaungpaya, lập ra triều Konbaung đối kháng với Hanthawaddy. Nhà Konbaung chỉ là một trong nhiều lực lượng chống cự Hathawaddy ở Thượng Miến (các phe nhóm này phần nhiều là người thiểu số Bamar và Shan). Alaungpaya được hào kiệt nam nữ khắp 46 làng trong thung lũng Mu hưởng ứng; những người này quyết chí rửa nhục cho đất nước một thời vinh quang của họ. Ywa khi đó 15 tuổi, theo cha ra trận rất hăng hái. Ông được phong hiệu Thado Minsaw, nhanh chóng tỏ ra là người con giỏi nhất của Alaungpaya và là một tướng quân trí dũng.
Tháng 12 năm 1753, quân Konbaung đã chặn được đà tiến của địch. Quân Hanthawaddy lui về cố đô Ava. Alaungpaya sai Ywa phản công chiếm lại Ava. Ngày 3 tháng 1 năm 1754, Ywa cất quân đánh lớn, quân Hanthawaddy đại bại. Vua Alaungpaya rất mừng, phong Ywa làm trấn thủ Ava (thành phố bấy giờ đã bị quân Hanthawaddy phá sạch trơn).
3 tháng sau, quân Hanthawaddy đưa một lực lượng cực mạnh trở lại Ava. Quân Konbaung do Hsinbyushin và anh là Naungdawgyi chỉ huy thua một trận lớn ở quận Myingyan ngày nay. Hsinbyushin lui về chống giữ Ava. Quân Hanthawaddy lại bao vây thành phố. Các cánh quân khác của Hanthawaddy đánh lên thung lũng Mu, đất căn bản của nhà Konbaung, nhưng bị thua luôn. Tháng 4 năm 1754, Hsinbyushin đánh bại quân Hanthawaddy, giải phóng Ava, rồi truy kích xuống tận Minbu. Vua Alaungpaya ban cho Hsinbyushin một thái ấp ở Myedu. Từ đây ông có danh hiệu Vương tước Myedu.
Trong nửa sau thập niên 1750, Hsinbyushin luôn là một tướng quan trọng trong chiến dịch thống nhất Miến Điện của Alaungpaya. Đến năm 1759, cha con Alaungpaya đã thống nhất toàn bộ Miến Điện (và Manipur), đánh đuổi quân Pháp và Anh tiếp tay cho Hanthawaddy. Năm 1759-1760, Alaungpaya thân chinh đánh Xiêm La. Hsinbyushin làm phó tướng, cùng vua đánh tan các tuyến phòng ngự của quân Xiêm và áp sát chân thành Ayutthaya vào tháng 4 năm 1760. Nhưng không lâu sau, Alaungpaya mắc bệnh tràng nhạc, các quân Miến Điện phải rút lui vội vã khỏi Ayutthaya. Hsinbyushin luôn hầu hạ bên kiệu của vua cha và có mặt bên gường Alaungpaya khi Alaungpaya chết gần làng Martaban (Mottama).
Trữ quân (1760–1763)
Alaungpaya mất, con trưởng là Naungdawgyi lên thay. Trước đây Alaungpaya có sáu con trai với người vợ đầu; nhà vua đã dặn 6 người này phải theo tuần tự mà kế ngôi. Khi Alaungpaya hấp hối, Hsinbyushin hứa sẽ nghe lời dặn của cha. Nhưng ngay sau khi Alaungpaya chết, Hsinbyushin đã vận động tướng sĩ ủng hộ ông tranh ngôi với Naungdawgyi. Nhưng ông không dụ được nhiều người về phe, và đành bỏ cuộc. Naungdawgyi nghe lời bà thái hậu, thứ lỗi cho Hsinbyushin, vì lúc này tự quân đang bận đương đầu với các cuộc nổi dậy của Minkhaung Nawrahta (một tướng giỏi luôn có mối quan hệ không hợp với Naungdawgyi, từng chỉ huy hậu quân trong chiến dịch Xiêm) và Thado Theinkhathu (em Alaungpaya và là phó vương Toungoo).
Hsinbyushin trở thành trữ quân theo lời dặn của cha. Trong thời gian này, vua anh Naungdawgyi dồn sức đánh dẹp các nhóm nổi dậy nói trên, nhưng Hsinbyushin chỉ đứng ngoài cuộc. Naungdawgyi đã dập tắt được các cuộc nổi dậy vào tháng 1 năm 1762, rồi tái chiếm Lan Na vào tháng 1 năm 1763. Từ đó quyền lực của Naungdawgyi được củng cố, và Hsinbyushin xem chừng phải yên vị ở ngôi Trữ quân một thời gian dài. Nhưng vào tháng 11 năm 1763, Naungdawgyi chết đột ngột ở tuổi 29. Hsinbyushin, 27 tuổi và đầy tham vọng, lên kế ngôi.
Trị quốc
Ngày 28 tháng 11 năm 1763, Hsinbyushin lên ngôi Quốc vương. Ngày 16 tháng 5 năm 1764, ông cử hành lễ đăng quang, xưng vương hiệu là Thiri Thuriya Dhamma Razadhipati Hsinbyushin. Sau này, ngày 3 tháng 1 năm 1768 ông đổi hiệu thành Thiri Thuriya Dhamma Mahadhammaraza Razadhipati MY သီရိသူရိယဓမ္မမဟာဓမ္မရာဇရာဇဓိပတိ.
Hành chính
Quyết định đầu tiên của vua Hsinbyushin là xây lại thành phố hoang tàn Ava và định đô ở đây. Ngày 27 tháng 11 năm 1764, ông ra chiếu dời đô từ Sagaing về Ava. Ông khôi phục kinh thành Ava và đặt tên các cổng thành theo tên các nước bị Alaungpaya chinh phạt. Tên các cổng phía đông: Chiang Mai, Martaban, Mogaung; các cổng phía nam: Kaingma, Hanthawaddy, Myede, Onbaung (Thibaw); các cổng phía tây, Gandalarit, Sandapuri (Viêng Chăn), Kenghung; các cổng phía Bắc: Tenasserim và Yodaya (Xiêm). Ông chính thức đóng đô ở Ava vào tháng 4 năm 1765, sau khi trở về từ chiến dịch Manipuri.
Văn hóa
Hsinbyushin đã cử sứ sang Varanasi (Ấn Độ), vời 9 vị bà la môn làm mưu sĩ cho ông. Năm 1765 Hsinbyushin sai quốc sư Maungdaung cộng tác với 9 vị này dịch sách Vyākaraṇa, một cổ thư tiếng Phạn viết về văn phạm, y dược, thiên văn học, tình dục học,... Năm 1771, ông lại sai đại thần Manu Wannana Kyawhtin soạn bộ sách luật Manusarashwemin dhammathat dựa trên sách luật các đời trước. Bộ sách này được viết bằng tiếng Miến Điện và Nam Phạn. Trong việc biên soạn, Manu Wannana có sự giúp đỡ của quốc sư Taungdwin cùng một số tỳ-kheo thông thái khác. Năm 1774, nhà vua sai trùng tu chùa Shwedagon, nâng độ cao của chùa lên mức hiện tại; ông còn dát thêm vàng cho chùa và xây một ngọn chóp nạm ngọc để thay thế ngọn chóp cũ bị đổ do động đất năm 1769.
Không những là một nhà chinh phạt lớn, Hsinbyushin còn say mê thơ phú. Thứ phi của ông là Ma Htwe cũng là một thi sĩ nổi danh. Letwe Thondara, một thư ký hội đồng Hluttaw, đã có thời bị Hsinbyushin lưu đày ra đồi Meza (nay thuộc huyện Katha). Thondara đã sáng tác bài thơ Meza Taung-Che, mô tả nỗi buồn cô độc của mình, làm nhà vua cảm động và phục chức.
Manipur (1764–1765)
Sau khi lên ngôi, Hsinbyushin lập tức lên kế hoạch đánh Xiêm La, hoàn tất sự nghiệp chinh phạt dang dở của vua cha Alaungpaya. Tháng 11 năm 1764, Hsinbyushin đã tổ chức 2 cánh quân, 1 cánh đóng tại Kengtung (bang Shan), cánh kia đóng tại Martaban trên hướng nam, ráo riết chuẩn bị đánh Xiêm. Trong lúc Hsinbyushin đang bận rộn với kế hoạch chinh phạt Xiêm, xứ Manipur - một chư hầu của Miến từ năm 1758 - nổi loạn. Hsynbyushin không triệu hồi 2 cánh quân đánh Xiêm về dẹp loạn. Tháng 12 năm 1764, nhà vua ngự giá thân chinh đánh Manipur. Quân Miến Điện cả phá quân Manipur và chiếm thủ đô Imphal. Vua Manipur phải lánh nạn. Hsinbyushin bắt hàng trăm người Manipur, rồi đem quân về tân đô Ava vào tháng 4 năm 1765.
Ai Lao (1765)
Để tạo nền tảng chắc chắn cho việc chinh phục Xiêm, Hsinbyushin quyết định cô lập nước này, bằng cách thôn tính các tiểu vương quốc Ai Lao ở sườn phía bắc và đông của Xiêm. Tháng 1 năm 1765, ông sai tướng Ne Myo Thihapate đem 2 vạn quân tinh nhuệ từ Chiang Mai kéo vào đánh phá Ai Lao. Xứ Vạn Tượng không đánh đã hàng, chịu xưng thần với vua Miến. Nhưng xứ Luang Prabang lại cho quân đánh trả. Tháng 3 năm 1765, Thihapate thúc quân chiếm Luang Prabang, từ đây người Miến có thể uy hiếp toàn bộ vùng biên giới phía bắc của Xiêm.
Xiêm La (1765–1767)
thumb|right|Ayutthaya đổ nát.
Sau khi chinh phục Ai Lao, Thihapate đem quân về Lan Na. Trên hướng nam, cánh quân của Maha Nawrahta cũng đã tập kết ở thị trấn Tavoy (Dawei) trên biên ải Xiêm-Miến. Tháng 8 năm 1765, cánh quân của phía bắc của Thihapate xuất hành trước. Quân Thihapate vượt thung lũng Chao Phraya tiến vào Xiêm, họ hành quân khá chật vật do gặp mưa lớn và sự kháng cự mạnh của các tù trưởng Xiêm. Đến giữa tháng 10 năm 1765, khi mùa mưa hết, Maha Nawrahta mới dẫn cánh quân phía nam vượt Tenasserim, hình thế thế gọng kìm bao vây Xiêm La. Ngày 20 tháng 1 năm 1766, quan quân Miến đánh tới ngoại ô Ayutthaya. Quốc đô Xiêm bị vây đánh dữ dội suốt 14 tháng. Ngày 7 tháng 4 năm 1767, quân Miến đánh tan quân Xiêm và phá hủy toàn bộ Ayutthaya, bắt cả vương tộc Xiêm cùng nhiều nghệ nhân tài hoa.
Nhưng Hsinbyushin không giữ thành quả được lâu. Cuối năm 1767, ông triệu phần lớn binh lực từ Xiêm về đánh quân Thanh ở phía bắc. Chớp lấy thời cơ, người Xiêm phát động khởi nghĩa, đến năm 1770 chiếm lại hầu hết đất đai của họ (trừ Tenasserim).
Đánh quân Thanh xâm lược (1765–1769)
Vào thập niên 1730, một số tù trưởng biên giới Thanh-Miến, vốn trước đây thường dâng lễ cống cho cả Miến Điện lẫn Mãn Thanh, hoàn toàn thần phục Đại Thanh. Khoảng năm 1758-59, vua Miến Alaungpaya sai tướng thần đánh lên biên giới, phục hồi quyền kiểm soát các phiên thuộc. Ban đầu Thanh đình chủ trương "dùng man di trị man di", chỉ dùng dân quân địa phương người Thái, Shan mà chiếm lại đất; nhưng đến năm 1765 vua Càn Long xuống lệnh cho quân chính quy xâm lược Miến Điện. Tháng 12 năm 1765, đương lúc đại quân Miến hành quân đánh Ayutthaya, quân Thanh tràn vào đất Miến. Hsinbyushin ra lệnh các cánh quân chủ lực tiếp tục đánh Xiêm, không cho chuyển lên biên giới phía bắc. Sự sắp xếp của Hsinbyushin thoạt đầu có vẻ ổn thoả: các đơn vị Miến còn lại trên đất mình đã phá được quân Thanh, sau đó truy kích tới tận quận Phổ Nhĩ, rồi thắng luôn 1 trận cuối ở đây. thumb|300px|Bản đồ cuộc chiến tranh Thanh-Miến lần thứ ba (1767–1768)
Năm 1766, quân Thanh do tổng đốc Dương Ứng Cừ chỉ huy sang xâm lược lần hai. Hsinbyushin lập mưu nhử địch tiến sâu vào đất Miến để bao vây tiêu diệt. Ông sai đại tướng Balamindin bỏ Bhamo, lui về chốt giữ Kaungton, cách Bhamo vài dặm trên dòng Irrawaddy. Quân Thanh dễ dàng chiếm Bhamo, tiếp đó vây đánh Kaungton. Balamindin phòng ngự chắc chắn, bẻ gãy nhiều đợt tấn công liên tiếp của quân Thanh. Thế quân Thanh ngày càng suy nhược. Chớp lấy thời cơ, đại quân Miến chia làm hai cánh phản công tiêu diệt hoàn toàn quân Thanh. Dương Ứng Cừ bị Càn Long ép phải tự sát.
Sau hai lần thất bại, Thanh đình không thể nào hiểu được một nước "di địch" như Miến Điện lại có thể chống cự "thiên triều" Đại Thanh. Càn Long thấy quân Lục Doanh người Hán đánh không thiện chiến, bèn quyết tung quân Mãn Châu ra trận. Tháng 11 năm 1767, vua Thanh sai tổng đốc Vân Nam Minh Thụy đem 5 vạn quân do lực lượng Bát kỳ tinh nhuệ làm tiên phong đánh Miến Điện. Tháng 12, đại quân Thanh nhanh chóng tiến sâu vào đất Miến, đánh bại quân Miến hai trận lớn ở đèo Goteik và Hsenwi. Hsinbyushin phải gọi quân từ Xiêm về nước. Sau khi đánh vỡ đại quân Miến, Minh Thụy xua quân tiến lên, đánh chiếm hết thị trấn này đến thị trấn khác và đến được Singu trên bờ sông Irrawaddy, chỉ cách Ava có 30 dặm về phía bắc vào đầu năm 1768.
Tại Ava, Hsinbyushin tỏ ra không khiếp sợ trước viễn cảnh 3 vạn quân Thanh đã đến trước cửa. Triều đình giục ông rút lui, nhưng nhà vua đáp lại một cách khinh miệt, rằng ông và các con khác của Alaungpaya sẽ đánh lại quân Thanh dù có phải đơn độc chiến đấu. Thay vì cố thủ kinh đô, Hsinbyushin bình tĩnh đưa một đạo quân thiết lập vị trí tiền tiêu ngoài Singu, bản thân ông cũng dẫn binh sĩ lên tuyến đầu chiến tuyến. Quân Miến được tăng viện đã hăng hái phản công, liên tiếp đánh bại quân Thanh, đỉnh điểm là trận Maymyo vây diệt hoàn toàn lực lượng Bát kỳ. Bản thân Minh Thụy bị thương nặng và tự sát. Chỉ có một nhóm nhỏ quân Thanh chạy thoát về nước.
Sau ba lần giao tranh, Miến Điện cử sứ đi cầu hòa nhưng Càn Long dứt khoát không thỏa hiệp. Miến Điện phải chuẩn bị chống lại một cuộc xâm lược toàn diện. Bấy giờ Hsinbyushin đã đưa hầu hết số quân từ Xiêm về nước, tạo điều kiện cho người Xiêm khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo của Taksin lấy lại được nước. Phiên bang Manipur cũng lại nổi dậy vào giữa năm 1768, nhưng Hsinbyushin không còn cách nào khác ngoài việc tập trung bảo vệ sự tồn tại của vương quốc Miến.
Tháng 10 năm 1769, Càn Long sai Phó Hằng dẫn 6 vạn quân vào Miến Điện. Các cánh quân thủy bộ Miến chống đánh dữ dội. Quân Thanh bị ghìm chân trên biên giới. Tháng 12, đại quân Miến phản công rất mạnh, vây kín quân Thanh ở hành lang Kaungton-Shwenyaungbin. Quân Thanh chết, bị thương đến 2 vạn người; các tướng Thanh muốn xin nghị hòa. Tướng Miến Maha Thiha Thura nghĩ việc một đạo quân Thanh nữa bị tiêu diệt sẽ khiến Thanh đình càng quyết tâm chinh phục Miến, gỡ nhục "thiên triều". Thiha Thura không đợi lệnh Hsinbyushin, ký hòa ước cho phép người Thanh về nước, dù tất cả quân Thanh đều bị tước khí giới. Vua cả hai nước đều không chấp nhận hòa ước này. Hsinbyushin rất tức giận và xé bỏ tờ hòa ước.
Giai đoạn 1770–1774
Thói ngạo nghễ của các trấn thủ Miến Điện còn gây nên một cuộc nổi dậy khác ở Lan Na. Mọi chuyện bắt đầu từ khi Hsinbyushin cử Thado Mindin làm trấn thủ Chiang Mai. Thado Mindin khinh suất các thổ tù (saophas) và nhân dân Lan Na, khiến họ cực kỳ căm ghét. Tính hà khắc và hẹp hòi của Thado thậm chí còn làm tướng Ne Myo Thihapate, đóng ở Chiang Mai từ năm 1773, phải bất mãn. Khi thổ tù Kawila bị Thado truy bức, Thihapate đã che giấu cho Kawila. Sau, triều đình Miến đình chỉ đánh Xiêm, mới triệu hồi cánh quân của Thihapate về. Kawila và các thổ tù khác không còn chỗ nương náu bèn lánh sang Xiêm và dấy binh đánh Miến. Cuộc nổi dậy diễn ra khoảng 1774-1775. Ngày 15 tháng 1 năm 1775, Kawila dẫn quân Xiêm vào chiếm Chiang Mai, chấm dứt 200 năm Miến Điện đô hộ Chiang Mai.
Không chỉ mất quyền kiểm soát các tướng ngoài biên, năm 1774, Hsinbyushin lâm bạo bệnh. Đây chính là căn bệnh tràng nhạc đã lấy đi mạng sống của vua cha Alaungpaya và vua anh Naungdawgyi trước đây. Từ đó, trong cung đầy rẫy những thị phi và âm mưu chiếm quyền thừa kế. Các tướng vốn đã hành xử chuyên quyền từ năm 1773, khi Hsinbyushin còn khỏe. Đến lúc ông ốm, họ càng hý hửng rằng ông sẽ chết sớm và càng hành động tùy tiện hơn, thường xuyên bất tuân lệnh vua (trong vài năm trước đó thì đây là việc không thể tưởng tượng được). Vị vua hùng dũng, quyết đoán một thời cũng mắc tật đa nghi. Ô6ng chỉ tin tưởng mỗi viên tướng người Pháp Pierre de Milard và đôi khi gọi de Milard vào ngủ chung để bảo vệ ông khỏi bị những kẻ đòi thừa kế hành thích. Chứng đa nghi của Hsinbyushin càng trầm trọng vào tháng 12 năm 1774, khi ông xử tử vua Hanthawaddy cuối cùng là Binnya Dala, bị giam giữ từ tháng 5 năm 1757. Dù tiên vương Alaungpaya đã tha chết Binnaya Dala, Hsinbyushin giết Binnaya Dala vì ông nghe tin quân nổi dậy Mon từng có ý giải cứu Binnaya Dala và lập làm vua.
Giai đoạn chinh phạt thứ hai (1775-1776)
Sau nững chiến thắng của Xiêm ở Chiang Mai, tháng 10 năm 1775, Hsinbyushin sai Maha Thiha Thura làm đốc tướng đánh Xiêm. Ông tin cậy vị công thần già của cuộc chiến chống Thanh này vì đây là cha vợ thái tử Singu. Maha Thiha Thura là tay tướng giỏi, nhưng gặp nhiều trở ngại trong việc chiêu tập binh mã vì các tướng Miến thường xuyên phớt lờ thượng lệnh và hành xử thô bạo với dân làm dân bất mãn. Chưa hết, xứ Manipur lại dấy binh năm 1775. Vua cũ Manipur bị Miến Điện đuổi chạy từ năm 1770, giờ quay trở lại lật đổ vua bù nhìn của Miến. Thành ra Hsinbyushin không thể dồn quân đánh Xiêm, phải điều một bộ phận sang đánh Manipuri.
Cuộc chinh phạt Xiêm được hoãn lại tới mùa mưa năm 1775. 2 cánh quân Miến tổng cộng 35000 người tiến vào địa giới Xiêm. Tháng 11 năm 1775, cánh quân chủ lực của đốc tướng Maha Thiha Thura tràn vào Xiêm theo con đường phía nam từ Martaban; cùng lúc tướng Ne Myo Thihapate dẫn cánh quân phụ từ Chiang Saen ở bắc Lan Na tiến sang. Ngay từ đầu cuộc chinh phạt đã gặp nhiều vấn đề. Nếu như năm 1765, Miến Điện phải dùng tới ít nhất 5 vạn binh mới đánh được Xiêm, thì năm 1775 binh Miến chỉ có 35000. Chưa kể thực lực của Xiêm năm 1775 mạnh hơn nhiều so với năm 1765. Thêm vào đó, bộ chỉ huy Miến Điện hết sức hỗn loạn. Vua Hsinbyushin đang trên giường bệnh, các tướng không còn e sợ nữa nên thường xuyên bất đồng nhau và hành động tự tác. Phó tướng cánh quân chủ lực là Zeya Kyaw không ưa Maha Thiha Thura nên tự ý thu quân về nước, để lại viên đốc tướng với một đội quân mà sức chiến đấu bị suy giảm đáng kể trên chiến trường Xiêm. Zeya Kyaw về Xiêm không hề bị phạt. Đây là điều không thể tưởng tượng được chỉ trong vài năm trước, khi mà vua còn minh mẫn.
Hai tướng Maha Thiha Thura và Ne Myo Thihapate vẫn chấp hành mệnh lệnh đánh sâu vào Xiêm, đánh bại các đội quân mạnh của Xiêm dọc theo đường tiến. Thihapate thu hồi được Chiang Mai còn Maha Thiha Thura mở thông đường xuống các tỉnh Phitsanulok và Sukhothai ở miền trung Xiêm. Nhưng không lâu sau, đội quân nhỏ nhoi của Miến đụng phải hàng phòng ngự rắn chắc của Xiêm trước Bangkok. Người Miến đánh mãi không được. Đến đầu mùa mưa (tháng 6) năm 1776, vua Xiêm Taksin và tướng Chakri đã bẻ gãy được đà tiến công của người Miến; quân Miến đành chôn chân vô vọng trên đất Xiêm.
Ngày 10 tháng 6 năm 1776, Hsinbyushin chết, hưởng dương 39 tuổi. Maha Thiha Thura lập tức thu quân về Ava để phò giúp con rể mình là Singu lên kế ngôi được êm xuôi. Ne Myo Thihapate cũng rút quân lui khỏi Chiang Mai về Chiang Saen. Từ đây, người Miến không bao giờ chiếm lại được Chiang Mai nữa. Sau này họ còn mất vùng còn lại của Lan Na (Chaing Saen) khoảng năm 1785–1786 sau khi vua Bodawpaya bị bại ở Xiêm.
Manipur, Cachar, Jaintia (1775–1776)
Như đã nêu trên, năm 1775 Manipur lại dấy binh chống Miến. Hsinbyushin sai quân đi đánh, đuổi vua Manipur chạy vào các xứ Cachar và Jaintia. Kỳ này Hsinbyushin không buông tha, ông lệnh cho quân sĩ rượt sâu vào hai xứ này để bắt cho kỳ được vua Manipur. Năm 1776 Hsinbyushin chết. Sau đó quân Miến vẫn tiếp tục đánh Cachar và Jaintia (nay thuộc Bắc Ấn). Vua Cachar thua trận xin thần phục nhưng quân Miến vẫn không đạt mục tiêu bắt vua Manipur. Để có được sự thần phục của Cachar và Jaintia, quân Miến phải trả giá rất đắt: rất nhiều người chết và bị thương.
Saïda El Mehdi
Saïda El Mehdi (sinh ngày 21 tháng 9 năm 1981) là một vận động viên chạy cự ly trung bình người Ma-rốc, chuyên về cự ly 800 và 1500 mét.
Hsinbyushin
Tổng quát
Hsinbyushin chết khi mới 39 tuổi. Nhà vua có 20 vợ và 41 con.
Saïda El Mehdi
Năm 2004, cô đã giành được huy chương vàng 800 m và huy chương bạc 1500 m tại Giải vô địch châu Phi năm 2004 về điền kinh và cô là 1500 m huy chương đồng tại Đại hội Thể thao Pan Arab 2004. Năm sau, cô đã giành được huy chương trong cả hai sự kiện tại Jeux de la Francophonie năm 2005.
Hsinbyushin
Tổng quát
Sinh thời Hsinbyushin lập con trưởng là Singu làm thái tử, việc đó mâu thuẫn với di huấn của Alaungpaya rằng 6 người con ông này phải tuần tự kế ngôi. Lúc Hsinbyushin chết, huynh trưởng ông đã mất trước đó nhưng 4 em trai ông đều còn sống. Tuy nhiên, Singu được Maha Thiha Thura chống lưng đã lên ngôi khá êm thấm. Nhà vua mới liền ra sức thanh trừng các đối thủ tiềm ẩn có thể tranh ngôi với mình.
Saïda El Mehdi
Cô đã bị đình chỉ hai năm sau khi thất bại trong cuộc kiểm tra doping tại Cuộc họp SEAT ở Paris vào tháng 2 năm 2009. Sau khi thử nghiệm dương tính với stanozolol steroid, cô đã bị cấm thi đấu cho đến ngày 29 tháng 4 năm 2011
Hsinbyushin
Tổng quát
Hsinbyushin là người có tài cầm quân, song sự đam mê chinh chiến của ông đã gây tác hại rất lớn cho Miến Điện. Năm 1766-1767, ông vừa đánh Xiêm vừa đánh Thanh, tạo cho quân Thanh ép sát thủ đô Ava, xém tí nữa thì Miến Điện mất nước. Hsinbyushin có nhận ra đây là sai lầm. Sau này, nhà Thanh đã thua nhưng còn căm tức, cho dàn quân dày đặc ở Vân Nam trong vòng 1 thập kỷ để hăm dọa. Hsinbyushin cũng ra sức phong bị, không đi đánh đâu nữa dù sự bị động của Miến giúp Xiêm quật khởi mạnh mẽ dưới tay vua Taksin, thành một nguy cơ tiềm ẩn đối với Miến từ phía Đông.
Saïda El Mehdi
Liên kết ngoài
Saïda El Mehdi
Hsinbyushin
Tổng quát
Hsinbyushin thường chiếm được đất nhưng không giữ được lâu. Ông và triều đình Miến không thể quản lý chặt chẽ các vùng bị chiếm. Dù phải tốn bao xương máu để chinh phạt Ayutthaya, người Miến phải giữ được quốc đô Xiêm có vài tháng thì phải rút về chống quân xâm lược Thanh. Một thủ lĩnh tài ba của Xiêm là Taksin thừa dịp hưng binh đánh Miến, giải phóng hầu hết vương quốc Xiêm năm 1770. Miến Điện chỉ còn giữ Tenasserim. Thêm vào đó, Hsinbyushin liên tục ném quân vào Manipur, Cachar và Jaintia nhưng không bình định được lâu dài. Các vua xứ Cachar và Jaintia chỉ thần phục ông trên danh nghĩa. Dân Manipur dù nhiều lần thua nhưng sau khi Hsinbyushin chết, họ lại bật dậy và đến năm 1782 thì giành được độc lập. Thêm vào đó, quân đội Miến lại đánh Xiêm khoảng năm 1775–1776, cũng đánh vào sâu trong đất Xiêm nhưng chẳng giữ được thành quả. Hai năm sau khi Hsinbyushin chết 91778), Ai Lao mất về tay Xiêm. Người Xiêm đặt Vientiane làm chư hầu còn Luang Prabang chịu liên minh với Xiêm.
Saïda El Mehdi
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1981
Eugnamptus giganteus
Eugnamptus giganteus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Legalov miêu tả khoa học năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Eugnamptus
Hsinbyushin
Tổng quát
Thói dùng binh của Hsinbyushin còn đưa tới một hậu quả khác cũng tai hại không kém đó là sự xuất hiện của văn hóa độc tài quân sự trong giới tướng lĩnh. Từ thập niên 1770 và đặc biệt là sau khi Hsinbyushin bệnh không dậy được, các tướng tá và trấn thủ người Miến ngày càng cư xử chuyên quyền, độc đoán, đẩy sự căm tức của các dân tộc trong vương quốc. Quân sĩ Mon nổi dậy năm 1773 bị dập tắt nhưng dân Chiang Mai năm 1774-74 thành công. Những lần đánh dẹp bạo loạn, cộng với các cuộc chinh phạt không dứt của Hsinbyushin khiến vương quốc khánh kiệt, nhân dân mệt mỏi nên vui mừng đón nhận chính sách hiếu hòa của vua mới Singu.
Di sản
Hsinbyushin là một trong những vua nổi tiếng nhất của Miến Điện, được ca ngợi vì những chiến tích đánh Xiêm và Thanh. Chiến thắng 4 lần xâm lược của quân Thanh dưới thời Hsinbyushin được xem là thắng lợi quân sự vẻ vang nhất trong lịch sử Miến. Chiến thắng Xiêm La năm 1767 có lẽ đứng hạng nhì. Sử gia Victor Lieberman viết: "Những thắng lợi gần như cùng lúc trước Xiêm (1767) và Trung Quốc (1765–1769) bộc lộ một hào khí thật sự mãnh liệt đến kinh ngạc chưa từng có từ thời Bayinnaung." Còn sử gia Harvey thì viết Hsinbyushin không chỉ duy trì mà còn che khuất truyền thống quân sự huy hoàng của Alaungpaya.
Các cuộc chiến của Hsinbyushin đã để lại nhiều di sản tới ngày nay bao gồm việc định hình biên giới Trung-Miến, Thái-Miến, và quan hệ Thái-Miến hiện đại. Chiến thắng của Miến đánh quân Thanh đã đặt nền tảng cho sự hình thành của biên giới Trung-Miến ngày nay. Vùng lãnh thổ rộng lớn từ bang Kachin ngày nay tới bang Shan hướng bắc và đông đến nay vẫn thuộc về Miến, đó là nhờ Hsinbyushin chặn được sự xâm lược của Thanh. Thứ hai, cuộc chinh phục Xiêm 1765-1767 dù về lâu dài không thành công nhưng cũng thu được Tenasserim vào bản đồ miến tới ngày nay. Người Xiêm đã cai quản vùng ven biển suốt 5 thế kỷ trước thời Hsinbyushin. Mất Tenassarim, họ tiếc nuối nên nhiều lần thúc quân sang cố giành lại nhưng chưa bao giờ được. Tuy nhiên, thời Hsinbyushin chứng kiến Miến Điện mất Lan Na sau 2 thế kỷ đô hộ. Nếu Hsinbyushin sống lâu hơn, có lẽ ông cũng không thể chiếm lại vùng này vì trên thực tế, em ông là vua Bodawpaya là một nhà quân sự có tài nhưng nhiều lần đánh Lan Na vẫn không lấy lại được
Một di sản quan trọng khác đó là sự thù địch lâu dài của dân Thái đối với dân Miến. Dù Miến với Xiêm đã đụng độ rất nhiều lần trước thời Hsinbyushin, mối thù này thực sự bắt đầu từ khi nhà vua tàn phá đô thành Ayutthaya không chút thương xót vào năm 1767. Một sử thần Xiêm đã viết: "Vua Hanthawaddy (Bayinnaung) dùng binh giống như một quân vương nhưng vua Ava (Hsinbyushin) thì giống một tên cướp". Các cuộc chiến Xiêm-Miến thời trung đại được tiến hành giữa các vua hơn là giữa hai dân tộc, nhưng cũng đủ làm dấy nên cảm giác ghét Miến trong tâm thức người Thái. Sự thù tức này được biểu lộ qua việc chính phủ Thái Lan thực hiện chính sách "vùng đệm", tạo nên nương náu cho các nhóm dân tộc thiểu số chống Miến dọc theo biên giới, thậm chí có khi còn tích cực ủng hộ và "tài trợ" các nhóm này. Các sắc dân Shan, Mon và Karen không thể chống phá chính phủ Miến lâu dài nếu không có chính phủ Thái ủng hộ, dù là ngầm hay công khai.
Sách tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1736 Thể loại:Mất năm 1776 Thể loại:Vua Myanmar Thể loại:Triều Konbaung
Hypercompe flavopunctata
Hypercompe flavopunctata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypercompe
Dusona diversicolor
Dusona diversicolor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dusona
Dichochrysa aegyptiacus
Dichochrysa aegyptiacus là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Navás miêu tả năm 1915.
Tham khảo
Thể loại:Dichochrysa
Nonagria agrapta
Nonagria agrapta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nonagria
Arzal
Arzal (Arzhal trong tiếng Bretagne) là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 23,44 km², dân số năm 1999 là 917 người. Khu vực này có độ cao từ 0-62 mét trên mực nước biển. Cư dân của Arzal danh xưng trong tiếng Pháp là Arzalais.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Morbihan
Limonius kuschei
Limonius kuschei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1932.
Tham khảo
Thể loại:Limonius
Achaea albicilia
Achaea albicilia là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Ghana và Sierra Leone.
Ấu trùng ăn xoài.
Chú thích
Thể loại:Achaea (bướm đêm) Thể loại:Động vật Gambia
Allium permixtum
Allium permixtum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Guss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Tetri Bazar
Tetri Bazar là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Siddharthnagar thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Indigofera guatimalensis
Indigofera guatimalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Moc., Sessé & Cerv. ex Prain & Baker f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Tetri Bazar
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tetri Bazar có dân số 21.915 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Tetri Bazar có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Tetri Bazar, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Eupatorium luchuense
Eupatorium luchuense là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Nakai mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Mần tưới Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Calypogeia muelleriana
Calypogeia muelleriana là một loài rêu tản trong họ Calypogeiaceae. Loài này được (Schiffner) K. Müller miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calypogeia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Varronia inermis
Varronia inermis là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được (Mill.) Borhidi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Varronia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Myrmecophantes panopaeoides
Myrmecophantes panopaeoides là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Myrmecophantes
Xã Letterkenny, Quận Franklin, Pennsylvania
Xã Letterkenny (Letterkenny Township) là một xã thuộc quận Franklin, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.318 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Pennsylvania Thể loại:Quận Franklin, Pennsylvania
Phascum trichophyllum
Phascum trichophyllum là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Wallr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phascum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1840
Passiflora trifoliata
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1799
Scoliosorus ensiformis
Scoliosorus ensiformis là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Hook. T. Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1857.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scoliosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1857
Biển Somov
right|thumb|350px|Tên biển Somov và các tên khác được đề xuất ở [[Nam Đại Dương]]
Biển Somov (Море Сомова, More Somova) là tên được đề xuất cho một phần biển ở Nam Đại Dương. Biển nằm ở phần bắc và cực đông tiểu lục địa Nam Cực, phía bắc của bờ biển Oates, Victoria Land, và của bờ George V, nằm giữa 150° và 170° Đông. Phía tây biển là biển D'Urville. Phía đông Cape Adare, tại 170°14' Đông, là biển Ross.
Tham khảo
Thể loại:Biển Nam Đại Dương Thể loại:Vùng Nam Cực
Eugnamptus gracilipes
Tham khảo
Thể loại:Eugnamptus
Hypercompe fuscescens
Hypercompe fuscescens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypercompe
8113 Matsue
8113 Matsue (1996 HD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1996 bởi R. H. McNaught và H. Abe ở Yatsuka.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1996
Michal Faško
Michal Faško (sinh ngày 24 tháng 8 năm 1994) là một tiền vệ bóng đá người Slovakia thi đấu cho câu lạc bộ Thụy Sĩ Grasshoppers.
Sự nghiệp
Faško có màn ra mắt cho FK Dukla Banská Bystrica as 16-year-old, against FC Spartak Trnava vào ngày 14 tháng 5 năm 2011.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1994 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Slovakia Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá FK Dukla Banská Bystrica Thể loại:Cầu thủ bóng đá MFK Ružomberok Thể loại:Cầu thủ bóng đá Slovak Super Liga
Dusona doonensis
Dusona doonensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dusona
Limonius lanchesteri
Tham khảo
Thể loại:Limonius Thể loại:Động vật được mô tả năm 1941
Clavus enna
Clavus enna là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.
Tham khảo
Thể loại:Clavus Thể loại:Drillia
Penstemon pinifolius
Penstemon pinifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Mã đề. Loài này được Greene mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Hasantepe, Nusaybin
Hasantepe là một xã thuộc huyện Nusaybin, tỉnh Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 430 người.
Penstemon pinifolius
Liên kết ngoài
Thể loại:Penstemon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1881
Hasantepe, Nusaybin
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Mardin
Storthoptera tripuncta
Storthoptera tripuncta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Storthoptera
Mallada albofacialis
Mallada albofacialis là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Winterton miêu tả năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Mallada
Bruno Henrique de Sousa
Bruno Henrique de Sousa (sinh ngày 25 tháng 10 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Brasil đang chơi ở vị trí tiền đạo.
Sự nghiệp
Sau đó, anh có thời gian chơi bóng ở nhiều quốc gia như Thái Lan, Bồ Đào Nha và Moldova trước khi đến Việt Nam khoác áo tân binh V.League 1 Hồng Lĩnh Hà Tĩnh tại mùa giải 2020. Mùa giải đầu tiên thi đấu ở Việt Nam, Henrique có 21 lần ra sân và ghi được 11 bàn thắng tính trên mọi đấu trường.
Ngày 28 tháng 12 năm 2020, Bruno Henrique chuyển sang thi đấu cho Sông Lam Nghệ An theo bản hợp đồng có thời hạn một năm cùng điều khoản tuỳ chọn gia hạn. Anh chính thức ra mắt đội bóng xứ Nghệ trong trận thua 0–1 trên sân của Sài Gòn vào ngày 30 tháng 1 năm 2021. Ngày 18 tháng 3, anh ghi bàn thắng duy nhất trong trận đấu gặp Than Quảng Ninh giúp đội nhà có chiến thắng đầu tiên của mùa giải. Trước khi mùa giải 2021 bị hủy do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, anh có 10 lần ra sân và ghi được 1 bàn thắng cho Sông Lam Nghệ An.
Tháng 7 năm 2022, Bruno gia nhập Hoàng Anh Gia Lai thi đấu ở giai đoạn 2 V.League 2022. Anh ra mắt đội bóng Phố Núi khi vào sân thay người trong trận đấu làm khách trên sân của Sài Gòn ngày 5 tháng 8. Bàn thắng đầu tiên của anh đến ở trận thua 1–2 trước Hà Nội vào ngày 14 tháng 8. Kết thúc mùa giải, anh có 3 bàn thắng sau 11 trận ra sân và không được HAGL gia hạn hợp đồng.
Haruri, Khanapur
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Senecio esleri
Senecio esleri là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được C.J.Webb miêu tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Quararibea wurdackii
Quararibea wurdackii là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được A.Robyns miêu tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Senecio esleri
Tham khảo
E Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Quararibea wurdackii
Liên kết ngoài
Thể loại:Quararibea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968
Quararibea wurdackii
Myrmecophantes valens
Myrmecophantes valens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Myrmecophantes
Varronia microcephala
Varronia microcephala là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được (Willd.) Borhidi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Varronia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Eugnamptus gracilis
Eugnamptus gracilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Voss miêu tả khoa học năm 1941.
Tham khảo
Thể loại:Eugnamptus
Allium peroninianum
Allium peroninianum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Azn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Limonius lanei
Tham khảo
Thể loại:Limonius
Scoliosorus mannianus
Scoliosorus mannianus là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Hook. E.H. Crane mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scoliosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Scoliosorus mannianus
Ophiusa mejanesi
Ophiusa mejanesi là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Senegal và Nam Phi.
Chú thích
Thể loại:Ophiusa Thể loại:Côn trùng Malawi Thể loại:Động vật Mauritanie Thể loại:Côn trùng Tây Phi Thể loại:Côn trùng Cộng hòa Dân chủ Congo Thể loại:Bướm đêm Châu Phi Thể loại:Động vật không xương sống bán đảo Ả Rập
Tezpur
Tezpur là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Sonitpur thuộc bang Assam, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tezpur có dân số 58.240 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Tezpur có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 79%. Tại Tezpur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Assam
Hypercompe galanthis
Hypercompe galanthis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypercompe
Phascum vernicosum
Phascum vernicosum là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Müll. Hal. ex G. Roth mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Biển D'Urville
thumb|Biển D'Urville ở Đông châu Nam Cực.|321x321px
Biển D'Urville là một biển ở Nam Đại Dương, phía bắc của bờ biển Adélie, Đông châu Nam Cực. Biển được đặt tên theo tên nhà khám phá và sĩ quan người Pháp Jules Dumont d'Urville. Khu vực biển, bao gồm Mertz Polynya, được đề xuất ở tọa độ 140-150°E từ bờ biển đến 60°S.
Liên kết ngoài
Thể loại:Biển Nam Đại Dương Thể loại:Vùng đất Adélie Thể loại:Vùng Nam Cực
Sân bay Mpanda
Sân bay Mpanda là một sân bay ở Mpanda, Tanzania.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Tanzania
Paradisanthus micranthus
Paradisanthus micranthus là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Barb.Rodr.) Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paradisanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1918
8114 Lafcadio
8114 Lafcadio (1996 HZ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 4 năm 1996 bởi H. Abe ở Yatsuka.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1996
Oldenlandia multiglomerulata
Oldenlandia multiglomerulata là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Pit. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Cunctochrysa albolineatus
Cunctochrysa albolineatus là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Killington miêu tả năm 1935.
Tham khảo
Thể loại:Cunctochrysa
Penstemon plagapineus
Penstemon plagapineus là một loài thực vật có hoa trong họ Mã đề. Loài này được Straw mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Penstemon
Arradon
Arradon (Aradon trong tiếng Bretagne) là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 18,49 km², dân số năm 1999 là 4719 người. Khu vực này có độ cao từ 0-61 mét trên mực nước biển.
The cư dân của Arradon trong tiếng Pháp gọi là Arradonnais.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Morbihan
Clavus ebur
Clavus ebur là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.
Tham khảo
Thể loại:Clavus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845
Dusona dositheae
Liên kết ngoài
Thể loại:Dusona
Tezu
Tezu là một thị trấn thống kê (census town) của quận Lohit thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý
Tezu có vị trí Nó có độ cao trung bình là 185 mét (606 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tezu có dân số 15.014 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Tezu có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Tezu, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản
Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (海上保安庁), gọi tắt là Hải bảo (海保: Kaiho), cũng được dịch trong tiếng Việt là Tuần duyên Nhật Bản hay Cảnh sát biển Nhật Bản, là lực lượng bảo vệ và thực hiện chức năng quản lý về an ninh, trật tự, an toàn và bảo đảm việc chấp hành pháp luật Nhật Bản.
Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản thuộc quản lý và điều hành của Quốc thổ giao thông tỉnh (Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch Nhật Bản)
Tóm tắt
Nhiệm vụ của Tuần duyên Nhật Bản là đảm bảo an ninh và trật tự trên biển, thông qua các công tác sau:
Lịch sử
Tuần duyên Nhật Bản được thành lập năm 1948. Hiện nay có khoảng 12.000 nhân viên, dưới sự lãnh đạo của Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch.
Tên tiếng Anh ban đầu của đội tuần duyên là Maritime Safety Agency of Japan (cơ quan an toàn hàng hải), năm 2000 mới đổi thành Japan Coast Guard (viết tắt là JCG).
Ngày 22-12-2001, JCG đã chặn một tàu mang cờ Trung Quốc tiến vào vùng đặc quyền kinh tế (viết tắt tiếng Anh: EEZ) của Nhật từ hải phận Triều Tiên; tàu này đã không hồi đáp mệnh lệnh nên JCG khai hỏa. Tàu kia thoát về EEZ của Trung Quốc thì chìm. JCG cứu vớt được thủy thủ và phát hiện trên con tàu đó một số vũ khí cùng những thiết bị gián điệp. Hiện chiếc tàu này đã đem về trưng bày tại bảo tàng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản ở Yokohama.
Tổ chức
Tổng số nhân viên của Lực lượng Tuần duyên Nhật Bản gồm có 12636 người (số người này gần bằng số lượng cảnh sát ở tỉnh Akechi) với ngân sách là 175 tỷ 400 triệu yên (năm tài khoá 2011)
Văn phòng nội bộ
Văn phòng nội bộ của Tuần duyên Nhật Bản gồm có 5 ban chính và 2 thanh tra trưởng.
Cơ quan đào tạo, giáo dục
Cơ quan đào tạo, giáo dục của Tuần duyên Nhật Bản gồm 2 cơ quan chính
Phân vùng Tuần duyên Nhật Bản
Tuần duyên Nhật Bản được phân ra gồm 11 địa hạt. nhỏ|250px|Bản đồ phân chia vùng hoạt động của Tuần duyên Nhật Bản
Trang bị
! style="width: 15%; background: #aacccc;"|Hình ảnh ! style="width: 15%; background: #aacccc;"|Tên loại tàu ! style="width: 27%; background: #aacccc;"|Chủng loại ! style="width: 15%; background: #aacccc;"|Nước sản xuất ! style="width: 5%; background: #aacccc;"|Số lượng ! style="width: 23%; background: #aacccc;"|Ghi chú ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | Tàu tuần tra 130px|PL-03 PL-03
130px|PL-43 PL-43
130px|PL-62 PL-61
130px|PL-62 PL-62
Tham khảo
Thể loại:Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai Cảnh sát biển Nhật Bản Thể loại:Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản
Limonius lecontei
Tham khảo
Thể loại:Limonius
Eupatorium luxii
Eupatorium luxii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được B.L.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Mần tưới Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Calypogeia neesiana
Calypogeia neesiana là một loài rêu tản trong họ Calypogeiaceae. Loài này được (C. Massal. & Carestia) K. Müller miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calypogeia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Varronia paraguariensis
Varronia paraguariensis là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được (Chodat & Hassl.) Borhidi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Varronia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Eugnamptus hirtellus
Eugnamptus hirtellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Eugnamptus
İkiztepe, Nusaybin
İkiztepe là một xã thuộc huyện Nusaybin, tỉnh Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 527 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Mardin
Allium pervestitum
Allium pervestitum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Klokov mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950 Thể loại:Thực vật Ukraina Thể loại:Cây chịu mặn
Tiết Chi Khiêm
Tiết Chi Khiêm (sinh ngày 17 tháng 7 năm 1983), là ca sĩ kiêm sáng tác nhạc, nhà sản xuất thu âm người Trung Quốc. Năm 2005, anh tham gia chương trình My Show (cuộc thi hát toàn quốc) của đài truyền hình Phương Đông Thượng Hải. Sau khi lọt vào top 4 anh ký hợp đồng với công ty giải trí Thượng Đằng, chính thức ra mắt với tư cách là một ca sĩ. Năm 2006 Anh phát hành album đầu tiên mang tên [Tiết Chi Khiêm] trong đó bài «Tuyết Chân Thật» là tác phẩm tiêu biểu nhất, sau đó bài «Lá Phong Màu Vàng» cũng được mọi người đón nhận và khen ngợi. Nhưng một thời gian sau, do không nhận được sự quan tâm phát triển đúng hướng từ phía công ty quản lý, tên tuổi Tiết Chi Khiêm ngày càng mờ nhạt. Mười năm sau đó, đến giữa năm 2015, Tiết Chi Khiêm, với tư cách là một blogger chuyên viết truyện hài chế trên trang mạng xã hội Weibo, đã trở thành hiện tượng internet mới. Anh nhận được sự quan tâm lớn từ đông đảo quần chúng và lại được biết đến với thân phận là một ca sĩ chuyên nghiệp.
Tuổi thơ
Mẹ của Tiết Chi Khiêm năm 20 tuổi đã mắc phải căn bệnh thấp tim nghiêm trọng và phải trải qua một cuộc phẫu thuật lớn. Các bác sĩ nói rằng tuổi thọ của bà chỉ có thể kéo dài thêm 10 đến 15 năm và tình trạng sức khỏe hoàn toàn không phù hợp cho việc mang thai. Dù vậy cha của Tiết Chi Khiêm vẫn kiên trì muốn kết hôn với mẹ anh. Hôn lễ của họ được tổ chức vào năm 1982. Một năm sau, tức năm 1983, Tiết Chi Khiêm chào đời. Sức khỏe của mẹ anh sau đó liên tục chuyển biến xấu. Ngày 5 tháng 11 năm 1987, bà mất. Từ đó, Tiết Chi Khiêm chủ yếu được bà nội và bà ngoại nuôi lớn.
Năm 2002, sau khi tốt nghiệp cấp 3, bố Tiết Chi Khiêm cố gắng cho anh đi du học tại Thụy Sĩ, nên đã bán nhà, dùng tiền bán nhà 20 vạn tệ cho anh sang Thụy Sĩ, học ngành quản lý khách sạn. Trong thời gian anh về nước, vì ước mơ sự nghiệp âm nhạc của mình, anh đã quyết định bỏ học. Anh được đội tìm kiếm nhân tài của công ty âm nhạc phát hiện và ký hợp đồng với tư cách diễn viên. Trong thời gian làm diễn viên, Tiết Chi Khiêm tận dụng thời gian rảnh sáng tác bài hát trên guitar đồng thời tự trả chi phí thu âm bài hát của mình.
Sự nghiệp
Năm 2004, Tiết Chi Khiêm lần đầu tiên tham gia cuộc thi hát My Show, nhưng sau đó vì lý do cá nhân đã rút khỏi cuộc thi.
Năm 2005, anh lại một lần nữa tham gia thi đấu. Anh lọt vào top 4 toàn quốc, đồng thời đạt được giải thưởng Lyrca. Sau đó anh ký hợp đồng với công ty giải trí Thượng Đằng và chính thức ra mắt như một nghệ sĩ
Ngày 9 tháng 6 năm 2005, phát hành album đầu tiên mang tên «Tiết Chi Khiêm» 6 đầu nhạc và 5 lời bài hát đều do anh sáng tác. Anh đã đem tài năng sáng tác này triển khai trên ca khúc «Tuyết Chân Thật» một cách tinh tế và được quần chúng vô cùng đón nhận. Thành tích xếp hạng âm nhạc và lượt tải nhạc chuông bài «Tuyết Chân Thật» luôn nằm ở top đầu, liên tục trở thành cái tên quen thuộc của các BXH, lượt mua album vượt hơn 200,000 đĩa chỉ trong vòng 1 tháng ngắn ngủi, đạt thành tích lượng mua album và độ hot cao nhất trên các diễn đàn âm nhạc, là nam ca sĩ nội địa bán chạy nhất năm 2006.
Ngày 31 tháng 7 năm 2007 anh phát hành album solo thứ 2 mang tên «Em Sống Tốt Không». Chỉ trong một tháng, doanh số bán nhanh chóng đạt tới 15 vạn, đồng thời tác phẩm là bài hát Trung Quốc đứng đầu trong mọi bảng xếp hạng. Cùng năm đó, Tiết Chi Khiêm được mời với tư cách là nghệ sĩ đại diện cho nhạc Pop cùng với một số nghệ sĩ khác đến nước Nga tham gia chương trình giao lưu văn hóa Trung Quốc trọng điểm "Hành trình hữu nghị dọc sông Volga" do Bộ Văn Hóa Trung Quốc và Bộ Văn Hóa Điện ảnh Liên Bang Nga hợp tác tổ chức
Ngày 26 tháng 11 năm 2008, anh phát hành album solo thứ 3 «Từng Yêu Em Sâu Sắc », bài hát cùng tên «Từng Yêu Em Sâu Sắc » giành vị trí thứ nhất trong các bảng xếp hạng. Cũng năm đó Tiết Chi Khiêm vinh dự trúng cử cầm đuốc trong lễ rước đuốc Olympic tại tỉnh Hà Nam thành phố Trịnh Châu.
Ngày 21 tháng 9 năm 2009 anh phát hành single «Bài Hát Chưa Hoàn Chỉnh». Đây là sáng tác của Tiết Chi khiêm trong hơn 1 năm, nhưng anh không phát hành vì mãi mà không có lời hát phù hợp với ca khúc này, thế nên anh cứ đợi đến khi cho ra được lời bài hát khiến anh cảm động. Ngày 11 tháng 12 năm 2009 phát hành bài hát mới + album tuyển chọn «Bài Hát Dang Dở»
Năm 2010, Tiết Chi Khiêm bắt đầu hoạt động trong ngành điện ảnh và truyền hình, anh là diễn viên chính trong bộ phim điện ảnh «The University Days of a Dog».
Ngày 14 tháng 3 năm 2011, anh phát hành single «Cuối cùng em đã trở thành người phụ nữ của người ta», lời bài hát này được biên soạn bởi nhạc sĩ Thường Thạch Lỗi MV được quay bởi đạo diễn của Châu Kiệt Luân là Trân Ni Hoa.