cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Linh Từ quốc mẫu
Phong ba nhập cung
Năm Kỷ Tỵ, Trị Bình Long Ứng năm thứ 5 (1209), xảy ra loạn Quách Bốc, Lý Cao Tông phải bỏ kinh thành, Lý Huệ Tông khi ấy còn là Hoàng thái tử đã chạy về miền Hải Ấp quê bà, nương nhờ cha bà là Trần Lý. Huệ Tông nhìn thấy Trần thị có nhan sắc nên rất thích, biết ý nên cha bà đã gả bà cho Thái tử, nhờ đó Trần Lý được trao cho tước "Minh tự" (明字), còn em vợ là Tô Trung Từ được ban làm chức "Điện tiền chỉ huy sứ" (殿前指揮使). Tuy là được Thái tử chủ ý "cưới về", nhưng tính chính danh của Trần thị không được công nhận, đó là lý do vì sao Ngô Sĩ Liên đã nói là "..trước lấy Lý Huệ Tông là bất chính", danh vị Thái tử phi của Trần thị do đó cũng không tồn tại. Trong cuộc hôn nhân này, Thái tử bên cạnh có tâm tư yêu thích Trần thị, đồng thời cũng là vì lôi kéo thế lực ở thôn Lưu Gia cho mình, mà hai người Trần Lý và Tô Trung Từ muốn nhân cơ hội giúp nhà Lý để phát triển thế lực nên gả Trần thị cho Thái tử, từ đó họ Trần mới có danh nghĩa để tập hợp lực lượng quân sự. Bên ngoài là tham gia dẹp Quách Bốc, nhưng bên trong thực chất là để xây dựng thế lực quân sự cho bản thân. Trong lần chiến dẹp loạn này, cha bà là Trần Lý bị thiệt mạng, quân đội họ Trần đều nằm trong tay Tô Trung Từ.
Năm sau, tức năm Canh Ngọ (1210), tháng 3 (âm lịch), mùa xuân, Lý Cao Tông được rước về kinh thành Thăng Long, không lâu sau thì bệnh nặng, muốn đón Hoàng thái tử về kinh. Cao Tông sai Thượng phẩm phụng ngự là Đỗ Quảng trực tiếp đến đón Thái tử, nhưng cậu của Trần thị là Tô Trung Từ vì sợ mình nhận chức tự ban của Thái tử sẽ bị luận tội, bèn giả mang quân bản bộ đi đánh quân phiến loạn ở Khoái Châu, nhân đó về Hải Ấp nắm lấy Thái tử đem về kinh sư mà gạt bỏ khỏi tay hai anh em Trần Tự Khánh và Trần Thừa, chính điều này đã khiến họ Tô và họ Trần có hiềm khích. Vì Thái tử bị cướp đi đột ngột, Trần phi cũng theo đó bị bỏ lại ở Hải Ấp. Đến tháng 10 (âm lịch) cùng năm, mùa đông, Lý Cao Tông qua đời lúc 38 tuổi. Thái tử lên ngôi, tức Lý Huệ Tông, lúc ấy mới 16 tuổi, Đàm hậu được tôn làm Hoàng thái hậu, được quyền "Đồng thính chính lệnh" (同聽政令). Lý Huệ Tông vừa lên ngôi thì sai người đem thuyền rồng đi đón Trần thị về kinh sư, nhưng anh trai bà là Trần Tự Khánh lại không cho vì vẫn đang loạn lạc.
Khi ấy, cậu của Trần thị là Tô Trung Từ trong triều nắm binh quyền thế lực, giết chết Thái úy phụ chính Đỗ Kính Tu. Các tướng Đỗ Quảng, Đỗ Thế Qui và Phí Lệ cùng nhau mưu lập đánh Trung Từ. Biết thế quân của mình nhỏ hơn liên quân của họ, Tô Trung Từ bèn lập mưu kế lừa gạt, vờ hòa hoãn với họ mà đang đêm tăng cường binh sĩ mưu trừ. Rồi ông cho tùy tướng Đào Phán bất ngờ ùa binh đánh lên diệt bọn Đỗ Quảng, Phí Lệ. Bọn họ xung phong tiến đánh quân của Đào Phán và chạy thoát được, Phán bèn đánh úp Đỗ Thế Qui, bắt được Qui, đem tùng xẻo ở giữa chợ trời. Lúc đó, Huệ Tông lại sai người đi đón Trần phi. Lần này thì Trần Tự Khánh đồng ý để bà về triều, sai hai tỳ tướng Phan Lân và Nguyễn Ngạnh cầm quân hộ tống. Khi quân hộ tống bà tới Thăng Long, đúng lúc Tô Trung Từ đang đánh nhau to với Đỗ Quảng. Trung Từ hợp binh với hai tướng Phan, Nguyễn phá tan quân của Quảng và bắt giết Quảng. Sau khi chiến sự qua đi, Trần thị nhập cung được phong Nguyên phi (元妃), Tô Trung Từ trở thành Thái úy phụ chính, Trần Tự Khánh trở thành "Chương Thành hầu" (彰誠侯).
Năm Tân Tỵ, tức Kiến Gia nguyên niên (1211), tháng 6 (âm lịch), Thái úy Tô Trung Từ bị giết hại tại Gia Lâm, kinh sư thế lực của họ Tô rối loạn. Huệ Tông nhân lúc ấy dùng cậu là Đàm Dĩ Mông làm Thái úy phụ chính. Hai lực lượng lớn nhất tranh quyền lúc đó là họ Trần bởi Trần Tự Khánh và họ Đoàn bởi Đoàn Thượng, người tại Hồng Châu. Lý Huệ Tông lo ngại ngoại thích nhà vợ họ Trần thế lực lớn, nên cùng ngoại thích nhà mẹ là cậu Đàm Dĩ Mông muốn dựa vào họ Đoàn. Khi ấy Trần Tự Khánh đánh to với Đoàn Thượng và Đoàn Văn Lôi ở ải Quảng Điểm bị thua trận. Sau khi chiến thắng, họ Đoàn thu nạp dân Khoái Châu, sai sứ giả vào chầu triều đình. Tháng 7 (âm lịch) cùng năm, mùa thu, nghe họ Đoàn gièm pha Trần Tự Khánh muốn phế lập, Lý Huệ Tông tức giận hạ chiếu cho các đạo binh đánh Trần Tự Khánh và giáng Trần Nguyên phi xuống làm Ngự nữ (御女). Lúc bấy giờ, Trần Tự Khánh dẫn quân đi đánh khắp nơi, thu phục được nhiều đất, vùng từ Lạng Châu đến núi Tam Trĩ hết thảy đều là đất của họ Trần. Tháng chạp cuối năm ấy, Tự Khánh kéo quân đến gần kinh sư, Thái hậu nghe tin ấy ý thì tỏ ra ghét Tự Khánh.
Lên làm Hoàng hậu
Năm Giáp Tuất, Kiến Gia năm thứ 4 (1214), tháng giêng, Đoàn Thượng phối hợp với quân triều đình đụng độ với Trần Tự Khánh. Tuy nhiên, lực lượng họ Trần mạnh hơn, có nhiều tướng giỏi hơn; trong khi đó quân nhà Lý do Lý Huệ Tông và Thái sư Đàm Dĩ Mông không có tài làm tướng chỉ huy nhanh chóng bị thua trận. Cánh quân Đoàn Thượng cử đi do Đoàn Cấm và Vũ Hốt chỉ huy bị bộ tướng của Tự Khánh là Nguyễn Nộn đánh bại. Giữa lúc đó, Lý Huệ Tông phải đưa Trần thị và Thái hậu bỏ chạy lên Từ Sơn, rồi lại lên Lạng Châu(tức Lạng Sơn), quân họ Đoàn rút khỏi kinh đô trở về Hồng Châu. Trần Tự Khánh cố thuyết phục Lý Huệ Tông trở về kinh không được, bèn lập một hoàng thân nhà Lý là Lý Nguyên vương lên ngôi. Sau hàng loạt biến cố khác, thế lực của Chương Thành hầu Trần Tự Khánh ngày càng mạnh hơn, buộc Lý Huệ Tông phải di tản từ Lạng Châu và rồi lại về huyện Bình Hợp. Cuối năm, Trần Tự Khánh dẫn binh đánh được Đinh Khả và Bùi Đô ở Đại Hoàng rồi chiếm luôn vùng đất này.
Năm Bính Tý, Kiến Gia năm thứ 6 (1216), mùa xuân, sự kiện liên quan đến Trần thị đã khiến lịch sử họ Lý và họ Trần thay đổi vĩnh viễn. Đầu năm đó, Lý Huệ Tông sách phong Trần Ngự nữ làm Thuận Trinh Phu nhân (順貞夫人), và căn cứ theo thời điểm mà Thuận Thiên Công chúa ra đời thì có lẽ đây là lúc bà được báo mang thai, có vẻ là tầm 3 tháng. Vì sự kiện Trần Tự Khánh trở thành quân phiệt, Đàm Thái hậu cho Trần Tự Khánh là kẻ phản trắc nên thường chỉ Trần thị mà nói là bè đảng của giặc, bảo nhà vua phải đuổi bỏ đi. Sau đó, bà Thái hậu lại sai người nói với Trần thị phải tự sát, nhà vua biết bèn ngăn lại. Lại khi Thái hậu cho người lén bỏ thuốc độc vào món ăn uống của Trần thị, nhà vua liền biết ý của mẹ mình, vì vậy mỗi bữa ăn ông thường chia cho Trần thị một nửa và không lúc nào cho rời bên cạnh. Đủ mọi cách thất bại khiến Đàm Thái hậu không nhịn nữa, bà trực tiếp sai người đem thuốc độc bắt Trần thị phải uống, nhà vua phải can ngăn mãi mới thoát được. Vào tháng 5 (âm lịch) năm ấy, vì bảo vệ mẹ con Trần thị mà Lý Huệ Tông đã đưa bà lẻn đi đến chỗ quân của Tự Khánh ở bãi Cửu Liên. Từ đấy, Huệ Tông lại dựa vào Trần Tự Khánh, toàn quân doanh của Tự Khánh reo hò nhà vua và Tự Khánh lập tức phế bỏ Lý Nguyên vương. Do muốn tiến thân và bảo toàn quyền lực cho dòng họ, Tự Khánh vẫn kính cẩn phò trợ Huệ Tông tiêu diệt các phiên vương bạo loạn như Hiển Tín vương Lý Bát, Bắc Giang vương Nguyễn Nộn, Đoàn Văn Lôi ở Hồng Châu cùng Hà Cao ở Qui Hóa. Cũng vào tháng 6 (âm lịch) năm ấy, tại bãi Cửu Liên, phu nhân Trần thị sinh ra công chúa thứ nhất cho Huệ Tông, hiệu là Thuận Thiên Công chúa.
Tháng chạp, mùa đông cùng năm đó, Lý Huệ Tông chính thức sách lập Thuận Trinh Phu nhân Trần thị làm Hoàng hậu. Cùng lúc đó, nhà vua cho anh trai cả của hoàng hậu là Trần Thừa chức vụ "Nội thị Phán thủ" (内侍判首) trong hàng Cận thị quan, lại gia phong thêm tước Liệt hầu; Chương Thành hầu Trần Tự Khánh được dùng làm "Thái úy phụ chính" (太尉輔政), nắm toàn bộ binh quyền triều đình. Con trai cả của Thừa là Trần Liễu cũng dụ phong, là tước "Quan nội hầu" (關內侯), còn con trai của Tự Khánh là Trần Hải thụ phong tước Vương. Khoảng thời gian này, Lý Huệ Tông trở nên điên loạn, tự xưng là "Thiên tướng giáng", sau khi hết cơn thì uống rượu say xỉn không tỉnh. Nhà họ Trần lúc này vừa có thực quyền lại vừa có tước vị, giúp Trần Tự Khánh nắm hết đại quyền.
Năm Mậu Dần, Kiến Gia năm thứ 8 (1218), tháng 9 (âm lịch), Hoàng hậu Trần thị sinh tiếp công chúa thứ hai, hiệu là Chiêu Thánh Công chúa.
Mẹ của Nữ hoàng đế
Năm Quý Mùi, Kiến Gia năm thứ 13 (1223), tháng chạp, anh trai thứ của Trần hậu là Thái úy phụ chính Trần Tự Khánh qua đời ở nhà riêng tại Phù Liệt, được truy phong làm Kiến Quốc Đại vương (建國大王). Lý Huệ Tông và Đàm Thái hậu đích thân đến dự tang lễ. Sau khi Tự Khánh qua đời, anh cả là Trần Thừa tiếp nhận chức vụ Thái úy, lại được ban danh xưng "Phụ quốc Thái úy" (輔國太尉) khác với "Thái úy phụ chính" của Tự Khánh, trở thành người lãnh đạo của họ Trần.
Năm Giáp Thân, Kiến Gia năm thứ 14 (1224), mùa xuân, Lý Huệ Tông bệnh đến phát điên nên không quản được chính sự. Phụ quốc Thái úy Trần Thừa tiếp quản tất cả chính sự, còn một người em trong họ ông là Trần Thủ Độ được phong làm "Điện tiền chỉ huy sứ" như Tô Trung Từ khi trước, tiếp quản quân đội trong ngoài cấm thành. Bấy giờ, nhà vua uỷ nhiệm cho một mình chỉ huy sứ Trần Thủ Độ quản lĩnh các quân điện tiền hộ vệ cấm đình. Mùa đông, tháng 10 (âm lịch) năm ấy, Chiêu Thánh Công chúa được truyền ngôi rồi lên kế vị, sử gọi là "Lý Chiêu Hoàng". Huệ Tông truyền ngôi trở thành Thái thượng hoàng, vẫn tiếp quản chính sự trên danh nghĩa. Với thân phận là mẹ của hoàng đế, Trần thị có thể được tôn làm hoàng thái hậu hoặc thái thượng hoàng hậu, nhưng sử sách không hề ghi chép bất kì tôn phong chính thức nào. Có lẽ vì tính chất lên ngôi đặc thù của con gái, Trần thị trong thời gian này khả năng cao chỉ được tôn xưng "Hoàng mẫu" (皇母) hoặc "Thánh mẫu" (聖母), những tôn xưng chữ Hán thường được dùng để chỉ mẹ của hoàng đế, điều này tương ứng với việc Đàm Thái hậu cũng không được nhắc đến về vấn đề tôn xưng.
Khi đó, Trần Cảnh - con thứ của Phụ quốc Thái úy Trần Thừa, tức là cháu ruột của Trần hậu, đã được sắp xếp đưa vào hầu hạ Chiêu Hoàng. Vào lúc ấy, Chiêu Hoàng tỏ ra yêu mến Trần Cảnh, khiến Trần Thủ Độ nảy ra ý định đưa ngai vị họ Lý về cho họ Trần. Vai trò của Trần thị trong giai đoạn này không được ghi nhận rõ ràng, nhưng căn cứ cách nói của Việt sử tiêu án thời Lê trung hưng và Khâm định Việt sử thông giám cương mục thời nhà Nguyễn, Hoàng hậu Trần thị đã tư thông với Trần Thủ Độ trong thời gian này, và bà có vai trò lớn trong việc khiến Huệ Tông chọn nhường ngôi cho cô con gái nhỏ Chiêu Hoàng.
Cuối đời
Năm Ất Dậu, Thiên Chương Hữu Đạo năm thứ 2 (1225), tháng 10 (âm lịch), dưới sự sắp đặt của Điện tiền chỉ huy sứ Trần Thủ Độ, Lý Chiêu Hoàng xuống Chiếu tuyên bố khắp đất nước nhường ngôi cho Trần Cảnh, sử gọi Trần Thái Tông. Chiêu Hoàng lại được sách lập làm hoàng hậu của Trần Thái Tông, hiệu gọi là "Chiêu Thánh" như cũ.
Vị hiệu của Trần thị lúc này lại tiếp tục có vấn đề, do bà vừa là hoàng hậu triều cũ, vừa là cô của nhà vua đồng thời lại là mẹ vợ của nhà vua, hơn nữa vào lúc này Huệ Tông vẫn còn sống. Căn cứ Đại Việt sử lược ghi nhận, khi vừa lên ngôi thì Trần Thái Tông đã tôn Trần thị làm "Thái hậu", còn Đại Việt sử ký toàn thư hoàn toàn không đề cập chuyện này mà chỉ đề cập chuyện Huệ Tông qua đời và bà ngay lập tức bị giáng thành Thiên Cực Công chúa (天極公主). Cũng theo Toàn thư ghi nhận, Trần Thái Tông không nỡ gọi bà là công chúa do bà từng là hoàng hậu của triều Lý, nên ban danh xưng mới cho bà là "Quốc mẫu" - một biệt danh khác của hoàng hậu, lại còn cho chế nghi trượng, kiệu xe đều đúng nghi thức của hoàng hậu. Nói cách khác, cho dù đã không còn là hoàng hậu hay thái hậu triều Lý, thế nhưng Trần thị vẫn giữ những gì mình vốn đã hưởng, không hề thay đổi. Ngay sau khi Lý Huệ Tông bị ép tự sát, Trần thị tái hôn lấy Trần Thủ Độ, khi ấy đang là "Thượng phụ Thái sư", có quyền hành rất lớn và là người được cho đã gián tiếp khiến Huệ Tông tự sát. Hiện tại không rõ danh vị "Quốc mẫu" này của Trần thị là có từ khi bà còn sống hay chỉ là hình thức truy tặng của nhà Trần, như trường hợp Thiên Thành công chúa được truy phong "Nguyên Từ Quốc mẫu" sau khi qua đời.
Năm Đinh Dậu, Thiên Ứng Chính Bình năm thứ 6 (1237), xảy ra sự kiện thay đổi hoàng hậu của Trần Thái Tông. Khi ấy, do Thái Tông cùng Chiêu Thánh hậu không có con, Thái sư cùng bàn với Thiên Cực, ép vua lấy chị dâu là Thuận Thiên Công chúa - khi ấy đã có mang 3 tháng với Hoài vương Trần Liễu. Trần Liễu tức giận nổi loạn ở sông Hồng, còn Thái Tông vì cảm thấy hổ thẹn nên chán nản bỏ lên núi Yên Tử, có ý muốn từ bỏ ngôi vị. Sau do sự cứng rắn của Trần Thủ Độ, Thái Tông cũng trở về kinh sư. Về sau, thế quân của Trần Liễu ngày càng suy yếu nên phải chấp nhận đầu hàng, rồi bị cải thành "An Sinh vương" với đất phong nay thuộc hai huyện Đông Triều và Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh ngày nay. Trong lần đầu người Nguyên vào cướp, Thiên Cực Công chúa đã lập nên công lao rất lớn, khi nhà vua và quân nhà Trần đang đánh nhau với quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy, Thiên Cực đã bảo vệ các hoàng tử, hoàng tôn cùng gia quyến của quý tộc nhà Trần tại khu vực căn cứ Hoàng Giang (黄江), bên cạnh đó bà còn cho khám xét thuyền các nhà chứa giấu quân khí, hễ tìm được thì đều đưa dùng vào việc quân.
Năm Kỷ Mùi, Thiệu Long năm thứ 2 (1259), mùa xuân, tháng giêng, Thiên Cực Công chúa qua đời dưới năm đầu trị vì của cháu ngoại - Trần Thánh Tông Trần Hoảng. Không rõ bà thọ bao nhiêu tuổi, thụy hiệu là "Linh Từ Quốc mẫu", được an tán tại Đền Ngừ(Hưng Hà, Thái Bình) rất gần lăng của Trung Vũ Đại Vương Trần Thủ Độ là chồng của bà.
Nhận định
Công của bà giúp nhà Trần trong việc nội trị thì nhiều mà phần báo đáp nhà Lý thì không được bằng. Thế mới biết trời sinh Linh Từ là để mở nghiệp nhà Trần. Việc thì giống như Đồ Sơn dấy nhà Hạ, mà đức thì không giống. Đạo biến của trời như thế đấy, huyền vi thay!
Tâm địa Thủ Độ thật nham hiểm lắm. Lại còn quá tệ hơn nữa là, Thái hậu là người đàn bà góa của nhà Lý, đương triều vua Huệ Tôn đã là mẹ của Thủ Độ, sao lại nỡ muối mặt, táng tâm đến thế, cái ngày thầy tăng chùa Chân Giáo lên cõi niết bàn lại là ngày Kiến Gia Hoàng hậu bị hạ giáng, tuy đã đổi tên gọi là Công chúa, nhưng ở trong họ còn là anh em gần; vì con nhà chài lưới chả biết lễ nghĩa là gì, tập tục loạn luân như thế, từ đời Kinh, Hấp đã có thế rồi. Không may cho vua Huệ Tôn gặp phải, tự cho mình là giai nhân, có biết đâu việc dâm loạn trong nhà họ, cũng như đó rách không giữ nổi con cá lớn, đã từ lâu rồi.
Than ôi! Gây dựng nên triều đình nhà Trần là triều đình dâm loạn như loài chim muông là tự việc Thủ Độ lấy Thiên cực mở đầu ra đó. Còn đến việc Thủ Độ chỉ bị tiếng giết vua, mà nhà Trần phải chịu họa báo ứng. Vua Thái Tôn là con rể đã cướp nước lại còn giết cha vợ, sau này Quý Ly đối với nhà Trần cũng là con rể mà cướp nước lại còn bắt cha vợ mà giết. Sự hưng vong như giấc mộng, việc báo ứng như cái vòng tròn, ăn ở bất nghĩa có ích gì đâu?
Còn sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục có hai lần nhận định Linh Từ đã chủ động tham gia với Trần Thủ Độ trong biến chuyển đằng sau chuyện nhường ngôi của Huệ Tông, mà cụ thể là việc đụng đến chiếu chỉ trao ngai vị cho Lý Chiêu Hoàng, sau đó mới là bàn đạp để dễ dàng đưa ngai vị của họ Lý về cho họ Trần: ...Tháng 10, mùa đông. Dùng Trần Cảnh làm Nội thị chính thủ. Chiêu Hoàng mới lên ngôi, Thái hậu Trần thị cùng với em họ là Trần Thủ Độ ngày đêm bàn bạc mưu tính, xuống chiếu tuyển lựa con em các quan trong ngoài, sung làm nội sắc dịch thay phiên lên hầu.
...(Tháng 8, mùa thu) Truất ngôi Thái hậu nhà Lý là Trần Thị xuống làm Thiên Cực Công chúa, rồi đem gả cho Trần Thủ Độ. Thái hậu là con gái Trần Lý, khi Lý Huệ Tông làm Thái tử, vì tránh quốc nạn, phải chạy ra miền Hải Ấp, Thái tử trông thấy Trần Thị, tỏ ý hài lòng, rồi lấy làm vợ, sau sách phong làm Hoàng hậu. Gặp lúc ấy trong nước loạn lạc, Hoàng hậu mới cùng với Thủ Độ tư thông, rồi bàn mưu ở trong cung làm tờ chiếu để vua nhà Lý truyền ngôi cho nhà Trần, vì thế mà nhà Lý mất ngôi vua.
Cuộc đời Linh Từ Quốc mẫu gắn chặt với sự chuyển đổi quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần. Bà nhiều lần thay ngôi đổi vị, do sự biến đổi của thời thế. Lấy và tác động tới Huệ Tông, từ thái hậu xuống làm công chúa, lấy người trong họ tộc, tái giá với kẻ sát hại chồng mình, cùng sắp đặt để con gái lấy cháu ruột, hoà giải 2 cháu là con rể. Những việc làm của bà trước sau đều vì sự tồn tại và phát triển cơ nghiệp của họ Trần.
Giai thoại và thờ phụng
Có giai thoại dân gian (không rõ nguồn gốc) kể rằng, Linh Từ Quốc mẫu từng yêu một người đàn ông trước khi trở thành hoàng hậu của Lý Huệ Tông, đó là Phùng Tá Chu, sau trở thành quan Thái phó vào cuối đời Lý, đồng thời cũng là người đã giúp cơ nghiệp nhà Trần buổi đầu thành lập. Phùng Tá Chu hơn Linh Từ khoảng 2 tuổi, khi đó là một chàng trai khỏe mạnh, có tư chất thông minh hơn người, lại là bạn thân và là em kết nghĩa của Trần Tự Khánh, anh ruột của Linh Từ. Trần Thủ Độ cũng thích Linh Từ, nên luôn tìm cách nói xấu Phùng Tá Chu trước mặt Trần Lý. Tuy nhiên, khi đó binh biến triều đình xảy ra, Huệ Tông chạy đến Hải Ấp và Linh Từ phải chấm dứt mối tình đầu của mình. Sau khi nhà Lý sụp đổ, Phùng Tá Chu theo nhà Trần, lập nhiều công trạng và được nhà Trần trọng dụng.
Mặc dù hình ảnh của bà bị lên án trong nhiều sách chính sử, thế nhưng điều này cũng không ngăn được việc Linh Từ Quốc mẫu Trần thị được dân gian lập đền thờ phụng tại. Tại quê nhà của bà: xã Liên Hiệp, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình ngày nay có một đền thờ ở gần cầu Nại, trên Quốc lộ 39A Hà Nội - Hưng Yên - Thái Bình. Ngoài ra bà còn được thờ phụng tại "Đền thờ và Lăng mộ các Vua Trần" - Hành cung Long Hưng: xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Tại động Thiên Hương ở hành cung Vũ Lâm - đền Thái Vi thuộc khu du lịch Tam Cốc - Bích Động tỉnh Ninh Bình cũng có một bức tượng được tạc và thờ phụng Linh Từ Quốc mẫu. Tên dân gian "Trần Thị Dung" của bà còn được đặt cho một trường Trung học phổ thông tại Thái Bình, Trường THPT Trần Thị Dung, thuộc thị trấn Hưng Nhân, Hưng Hà, Thái Bình.
Hậu duệ
Linh Từ Quốc mẫu chỉ có hai cô con gái, nhưng cả hai đều có ảnh hưởng lớn đến lịch sử Việt Nam:
Tham khảo
Thể loại:Hoàng hậu nhà Lý Thể loại:Người Thái Bình Thể loại:Mất năm 1259 Thể loại:Công chúa nhà Trần
Chirac-Bellevue
Chirac-Bellevue  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.
Tham khảo
Chiracbellevue
Treap
Trong khoa học máy tính, treap và cây tìm kiếm nhị phân ngẫu nhiên hóa là hai dạng cấu trúc dữ liệu cây tìm kiếm nhị phân liên quan chặt chẽ đến nhau. Chúng lưu trữ một tập hợp các khóa và cho phép chèn, xóa, và tìm kiếm khóa. Sau bất kì một dãy các thao tác chèn và xóa nào, hình dạng cây là một biến ngẫu nhiên có cùng phân phối với hình dạng của cây nhị phân ngẫu nhiên. Đặc biệt, với xác suất cao, chiều cao của cây là lôgarit của số khóa, nên mỗi thao tác tìm kiếm, chèn, hoặc xóa chỉ tốn thời gian lôgarit.
Treap
nhỏ|trái|Một treap với khóa là chữ cái và dùng cấu trúc đống max Treap được phát minh bởi Cecilia R. Aragon và Raimund Seidel năm 1989; Tên của nó là một từ kết hợp của tree (cây) và heap (đống). Nó là một cây Descartes trong đó mỗi khóa được gắn một độ ưu tiên ngẫu nhiên. Như với mọi cây nhị phân khác, thứ tự duyệt trung thứ tự của các nút là thứ tự tăng dần của các khóa. Cấu trúc của cây được quyết định bởi tính chất đống max: độ ưu tiên của mọi nút khác lá đều lớn hơn hoặc bằng độ ưu tiên của mọi nút trong cây con của nó. Do đó, cũng như với mọi cây Descartes nói chung, nút gốc là nút có độ ưu tiên lớn nhất.
Một cách thức mô tả tương đương của treap là có thể tạo nó bằng cách chèn các nút theo thứ tự độ ưu tiên giảm dần mà không thực hiện bất kì phép cân bằng nào. Do đó, nếu các độ ưu tiên là ngẫu nhiên (từ một phân phối trên một tập hợp đủ lớn sao cho khả năng hai nút có cùng độ ưu tiên là rất thấp) thì hình dạng treap có cùng phân phối với hình dạng cây tìm kiếm nhị phân ngẫu nhiên (cây tìm kiếm nhị phân tạo bởi việc chèn các nút theo thứ tự ngẫu nhiên mà không thực hiện bất kì phép cân bằng nào). Do cây tìm kiếm nhị phân ngẫu nhiên có chiều cao lôgarit với xác suất cao, điều đó cũng đúng cho treap.
Cụ thể, treap cho phép thực hiện các thao tác sau:
Blelloch và Reid-Miller mô tả một ứng dụng của treap để lưu trữ các tập hợp các đối tượng và hỗ trợ các thao tác hợp tập hợp, giao tập hợp, và phần bù tương đối bằng cách dùng một treap để biểu diễn mỗi tập hợp. Naor và Nissim mô tả một ứng dụng khác để lưu trữ chứng nhận khóa công khai trong mật mã khóa công khai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đống (cấu trúc dữ liệu) Thể loại:Cây nhị phân Thể loại:Cấu trúc dữ liệu ngẫu nhiên
Rockabye (bài hát)
"Rockabye" là một bài hát của nhóm nhạc người Anh quốc Clean Bandit hợp tác với nghệ sĩ thu âm người Jamaica Sean Paul và nghệ sĩ thu âm người Anh quốc Anne-Marie nằm trong album phòng thu thứ hai của họ, What Is Love? (2018). Nó được phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2016 như là đĩa đơn thứ hai trích từ album bởi Atlantic Records và Warner Music Group. Bài hát sau đó còn xuất hiện trong phiên bản cao cấp cho album phòng thu đầu tay của Marie, Speak Your Mind (2018), cũng như là một trong hai tác phẩm đánh dấu sự hợp tác giữa nữ ca sĩ với nhóm cho What Is Love?, bên cạnh "Should've Known Better". "Rockabye" được đồng viết lời bởi Paul, Marie, Ina Wroldsen, Ammar Malik với thành viên của Clean Bandit là Jack Patterson, người cũng đồng thời chịu trách nhiệm sản xuất nó với Mark Ralph và Steve Mac, những cộng tác quen thuộc xuyên suốt sự nghiệp của nhóm. Ban đầu được dự định sẽ do Wroldsen thể hiện như là giọng ca chính của bài hát, đây là một bản dance-pop, dancehall và house mang nội dung đề cập đến nỗ lực của một người mẹ đơn thân trong việc giúp người con trai của cô có một cuộc sống tốt hơn.
Video ca nhạc cho "Rockabye" được đạo diễn bởi hai thành viên của Clean Bandit là Patterson và Grace Chatto, trong đó bao gồm những cảnh một người mẹ đang cố gắng nuôi dưỡng đứa con của mình bằng công việc của một vũ công, xen kẽ với những cảnh nhóm chơi nhạc cụ ở một ngọn đồi cũng như Paul và Marie hát ở một quán rượu. Nó đã nhận được hai đề cử tại giải Brit năm 2017 cho Video Anh quốc của năm. Để quảng bá bài hát, Clean Bandit đã trình diễn "Rockabye" với Marie (và Paul trong một số sự kiện) trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm Good Morning America, Good Morning Britain, Today, Top of the Pops, The X Factor UK, giải Sự lựa chọn của giới trẻ năm 2017 và giải Âm nhạc châu Âu của MTV năm 2017, cũng như trong nhiều chuyến lưu diễn của họ. Kể từ khi phát hành, nó đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ, như The Vamps, Samantha Harvey, Louisa Johnson, Madilyn Bailey và Kurt Hugo Schneider. Tính đến nay, "Rockabye" đã bán được hơn 10 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đĩa đơn năm 2016 Thể loại:Bài hát năm 2016 Thể loại:Bài hát của Clean Bandit Thể loại:Bài hát của Sean Paul Thể loại:Bài hát của Anne-Marie Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Mix Show Airplay Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Úc Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Áo Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Đức Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Ireland Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Ý Thể loại:Đĩa đơn quán quân Dutch Top 40 Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại New Zealand Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Thụy Điển Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ Thể loại:Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Bài hát viết bởi Ammar Malik Thể loại:Bài hát viết bởi Steve Mac Thể loại:Bài hát dancehall Thể loại:Bài hát reggae fusion Thể loại:Đĩa đơn của Atlantic Records Thể loại:Đĩa đơn của Warner Music Group
Air Austral
nhỏ|250px|phải|[[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-800]] Air Austral là hãng hàng không thuộc Pháp có trụ sở tại đảo Reunion tại khu vực quần đảo ở phía Nam Châu Phi. Hiện nay, hãng có tram trung chuyển chính và trụ sở tại Sân bay Rolland Gorros tại Sainte Marie, Reunion, thuộc Pháp. Hãng hiện nay đang phục vụ các chuyến bay ở Châu Phi, Tân Caledonia, Thái Lan, Nam Ấn Độ Dương và Pháp. Tính tới thời điểm này, hãng có tổng cộng hơn 900 nhân viên.
Lịch sử
Air Austral được thành lập với một nhà kinh doanh đia phương vào tháng 12 năm 1974. Lúc đó, hãng được biết tới với hãng hàng không dân dụng đầu tiên của đảo Reunion với tên gọi là Reunion Air Service (RAS).
Vào tháng 8 năm 77, hãng thực hiện những chuyến bay đầu tiên giữa Sainte Marie và Mayotte bằng dòng máy bay Hawker Siddeley HS748 Turboprop với 32 chỗ ngồi. Hãng đổi tên từ Reunion Air Service sang Air Reunion vào tháng 12 năm 1986. Vào tháng 10 năm 1990, Air Reunion được mua bởi Sematra, một công ty địa phương chiếm tới 46% cổ phần từ hội đồng địa phương và với các cổ phiếu còn lại sở hữu bởi các ngân hàng và công ty tư nhân khác.
Một tháng sau, AIr Reunion đổi tên thành Air Austral. Hai tháng sau, Air Austral mua cho mình chiếc Boeing B737-500 đầu tiên cho mình. Các chiếc B737-500 khác cũng được mua lại vào năm 1994 và năm 1997, hãng mua thêm chiếc Boeing B737-300, dùng cho cả các chuyến chở khách và hàng hóa.
Năm 2000, hãng nhận thêm chiếc ATR 72, một chiếc máy bay cánh quạt tầm ngắn vào đội bay của hãng. Sau đó, Air Austral cho hoạt động cả hai sân bay Rolland Gorros ở Sainte Marie và cả sân bay Pierrefonds ở Saint Pierre với các dịch vụ đi Mayotte, Johannesburg ở Nam Phi, Comoros, Mauritius, quần đảo Seychelles, và cả bốn điểm bay ở Madagascar (bao gồm: Antananarivu, Nosy Be, Tamatave và Majunga).
Năm 2003, Air Austral cho ra mắt tuyến bay mới kết nối từ đảo Reunion và Paris bằng hai chiếc Boeing B777-200ER. Sau đó, đội bay B777-200ER được hãng tăng cường với thêm một chiếc nữa vào năm 2005. Sau đó, các chuyến bay kết nối từ Reunion và Marseilles và Lyon được hình thành.
Tháng 7 năm 2010, hãng thông báo sẽ kết nối đảo Reunion và Nantes và Brodeux vào tháng 2 năm 2011.
Tháng 8 năm 2011, hãng mua chiếc Boeing B777-200LR đầu tiên cho chuyến từ Mayotte đi Reunion.
Các điểm đến
Hiện nay, Air Austral đang bay tới 19 điểm bay tại ba châu lục là Phi, Á, Úc và Âu.
Chủ đề chính:Các điểm đến của Air Austral
Bước chân đầu tiên
Bước chân đầu tiên (tựa gốc tiếng Anh: First Man) là phim điện ảnh tiểu sử chính kịch của Mỹ năm 2018 do Damien Chazelle đạo diễn và Josh Singer viết kịch bản. Dựa trên cuốn sách First Man: The Life of Neil A. Armstrong của James R. Hansen, phim có sự tham gia của nam Diễn viên Ryan Gosling trong vai Neil Armstrong, bên cạnh sự tham gia diễn xuất của Claire Foy, Jason Clarke, Kyle Chandler, Corey Stoll, Ciarán Hinds, Christopher Abbott, Patrick Fugit và Lukas Haas. Nội dung phim nói về những năm dẫn đến nhiệm vụ Apollo 11 đến Mặt Trăng vào năm 1969. Steven Spielberg là người đảm nhận vị trí giám đốc sản xuất.
Ngày 29 tháng 8 năm 2018, Bước chân đầu tiên có buổi ra mắt toàn cầu tại Liên hoan phim Venice, và được hãng Universal Pictures phát hành chiếu rạp tại Hoa Kỳ vào ngày 12 tháng 10 năm 2018. Phim nhận được đánh giá cao từ giới phê bình, đặc biệt là diễn xuất của Gosling và Foy, sự chỉ đạo của Chazelle và phân cảnh hạ cánh xuống Mặt Trăng. Phim đã thu về tổng cộng 75 triệu USD.
Sản xuất
Đầu năm 2003, nam Diễn viên kiêm đạo diễn Clint Eastwood và các thành viên sản xuất tại xưởng phim Warner Bros. đã mua về bản quyển phim từ cuốn First Man: The Life of Neil A. Armstrong của James R. Hansen. Trước đó Eastwood từng đạo diễn cũng như thủ vai trong phim điện ảnh chủ đề vũ trụ Space Cowboys, dù ông cho biết ông có thể không xuất hiện trước ống kính trong Bước chân đầu tiên.
Universal và DreamWorks là những đơn vị cuối cùng đảm nhiệm dự án Bước chân đầu tiên vào giữa thập niên 2010. Damien Chazelle, người từng nhận những lời khen ngợi từ giới phê bình cho tác phẩm Whiplash năm 2014, đã ký hợp đồng sản xuất phim vào năm đó và thuê Josh Singer viết lại kịch bản hiện có. Gosling, Diễn viên thủ vai trong phim điện ảnh Những kẻ khờ mộng mơ của Chazelle cũng gia nhập phim khi đảm nhận vai Armstrong vào tháng 11 năm 2015, và Hansen được thuê để hợp tác sản xuất bộ phim nhờ vai trò nhà tác giả cuốn sách. Wyck Godfrey và Marty Bowen cũng sản xuất bộ phim thông qua xưởng phim Temple Hill Entertainment, trong khi giai đoạn tiền kỳ bắt đầu vào tháng 3 năm 2017. Quá trình quay phim chính bắt đầu tại Atlanta vào tháng 11 năm 2017. Để dựng lại ngôi nhà của Armstrong, đoàn làm phim đã dựng một bản sao của ngôi nhà trên một lô đất trống, trong khi phân cảnh hạ cánh xuống Mặt Trăng được quay trong một mỏ đá địa phương vào ban đêm. Chazelle và nhà quay phim Linus Sandgren lựa chọn ghi hình phân cảnh này bằng máy quay IMAX 70 mm, trái ngược với máy quay 16mm và 35mm đã thu hình phần còn lại của phim.
Phát hành
Ngày 29 tháng 8 năm 2018, Bước chân đầu tiên có buổi ra mắt toàn cầu tại Liên hoan phim Venice, cũng như được chiếu tại Liên hoan phim Telluride vào ngày 31 tháng 8 năm 2018  và Liên hoan phim quốc tế Toronto vào ngày 9 tháng 9 năm 2018. Hãng Universal Pictures phát hành phim tại Hoa Kỳ vào ngày 12 tháng 10 năm 2018.
Nhạc phim
Nhạc phim cho Bước chân đầu tiên do Justin Hurwitz sáng tác. Nhạc nền được biểu diễn bởi một dàn nhạc 94 người, cũng như các nhạc cụ như theremin điện tử và moog synthesizer, bên cạnh các loại máy thay đổi âm thanh cũ bao gồm Leslie speakers và một Echoplex.
Doanh thu phòng vé
Tính đến ngày 30 tháng 11 năm 2018, Bước chân đầu tiên thu về 38.8 triệu USD chỉ tính riêng tại thị trường Hoa Kỳ và Canada, và 37.4 triệu USD tại các quốc gia và vùng lãnh thổ khác, nâng tổng mức doanh thu toàn cầu lên 76.2 triệu USD.
Tại hai thị trường Hoa Kỳ và Canada, Bước chân đầu tiên công chiếu bên cạnh Câu chuyện lúc nửa đêm 2: Halloween quỷ ám và Phút kinh hoàng tại El Royale, dự kiến thu về từ 18–25 triệu USD từ 3,640 rạp chiếu trong dịp cuối tuần mở màn. Phim đem về 5.8 triệu USD trong ngày chiếu đầu tiên, trong đó có 1.1 triệu USD từ các buổi xem trước vào tối thứ Năm tại 2,850 rạp chiếu. Tác phẩm tiếp tục ra mắt với 16 triệu USD, xếp sau hai bộ phim là Venom và Vì sao vụt sáng. Anthony D'Alessandro của Deadline Hollywood cho rằng màn trình diễn kém cỏi của Bước chân đầu tiên ít hơn một vấn đề của bất kì tranh cãi nào liên quan đến quốc kì Hoa Kỳ và nhiều hơn để thực hiện với thời lượng 141 phút và sự tập trung vào mảng chính kịch. Giống như Deadline, Michael Cieply thừa nhận rằng tranh cãi về quốc kì đã thu hút sự chỉ trích trên Internet và nó có thể gây tác động xấu đến màn trình diễn phòng vé của phim.
Đánh giá chuyên môn
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, Bước chân đầu tiên nhận được 88% lượng đồng thuận dựa theo 329 bài đánh giá, với điểm trung bình là 8.1/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "Bước chân đầu tiên sử dụng một sự tập trung cá nhân để làm nóng cái nhìn ngược về một khoảnh khắc trọng đại trong lịch sử nhân loại, và đưa khán giả vào một hành trình chính kịch cao xa trên đường đi". Trên Metacritic, phim đạt số điểm cao là 84 trên 100 dựa trên 56 nhận xét, chủ yếu là những lời khen ngợi. Lượt bình chọn của khán giá trên trang thống kê CinemaScore chấm phim điểm B+ trên thang từ A+ đến F.
Dầu cà luân
Dầu cà luân (danh pháp khoa học: Dipterocarpus kerrii) là cây thuộc họ Dầu, đặc hữu của khu vực từ Ấn Độ (quần đảo Andaman và quần đảo Nicobar) đến Indonesia (Kalimantan và Sumatra), bán đảo Malaysia, Myanmar, Philippines, Thái Lan và Việt Nam.
Cây cao đến 40 m, đường kính thân có thể đạt 100 cm, thậm chí là 150 cm, lá hình trái xoan rộng. Tại Việt Nam, cây phân bố hẹp và rất hiếm.
Cây dầu cà luân thường có mặt trong rừng dầu thấp thường xanh hoặc nửa rụng lá. Cây cho gỗ và tinh dầu. Trong tinh dầu của cây dầu cà luân chủ yếu chứa hoạt chất α-gurjunen.
Tên khoa học của cây này được đặt theo tên một nhà thực vật học người Ailen là A.F.G. Kerr (1877-1942).
Tham khảo
K Thể loại:Thực vật Việt Nam Thể loại:Thực vật Ấn Độ Thể loại:Thực vật Indonesia Thể loại:Thực vật Malaysia Thể loại:Thực vật Myanmar Thể loại:Thực vật Philippines Thể loại:Thực vật Thái Lan Thể loại:Thực vật Indomalesia Thể loại:Thực vật Sumatra Thể loại:Thực vật Đông Dương Thể loại:Thực vật Malesia
Bảo tàng Chứng tích chiến tranh
Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh (War Remnants Museum) là một bảo tàng vì hòa bình ở số 28 đường Võ Văn Tần, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh. Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, là thành viên của hệ thống Bảo tàng vì hòa bình thế giới và Hội đồng các bảo tàng thế giới (ICOM). Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh là Bảo tàng chuyên đề nghiên cứu, sưu tầm, lưu trữ, bảo quản và trưng bày những tư liệu, hình ảnh, hiện vật về những chứng tích tội ác và hậu quả của các cuộc chiến tranh mà các thế lực xâm lược đã gây ra đối với Việt Nam. Qua đó, Bảo tàng tuyên truyền về tinh thần đấu tranh bảo vệ độc lập tự do của Tổ quốc, về ý thức chống chiến tranh xâm lược, bảo vệ hòa bình và tinh thần đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới. Bảo tàng lưu giữ hơn 20.000 tài liệu, hiện vật và phim ảnh, trong đó hơn 1.500 tài liệu, hiện vật, phim ảnh đã được đưa vào giới thiệu ở 8 chuyên đề trưng bày thường xuyên. nhỏ|Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác thực hiện phòng trưng bày tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh về những nỗ lực chung của hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ khắc phục hậu quả chiến tranh, chiều 10/4/2023. Từ nhiều năm qua, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh là một trong những điểm tham quan thu hút lượng khách đông nhất ở TPHCM và cả nước. Qua 48 năm hình thành và phát triển (1975 - 2023), Bảo tàng đã đón tiếp hơn 23 triệu lượt khách tham quan, trong đó có hơn 11 triệu lượt khách quốc tế và hơn 2 triệu lượt khách tham quan triển lãm lưu động. Hiện nay Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh thu hút trên 1 triệu lượt khách tham quan mỗi năm.
Lịch sử
nhỏ|Tượng Phật chùa Khải Tường hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Tp.HCM|thế=
Thời nhà Nguyễn
Địa điểm nơi này thời nhà Nguyễn là vị trí của chùa Khải Tường, một ngôi chùa do vua Gia Long (niên hiệu Gia Long) truyền dựng lên để đánh dấu nơi sinh của hoàng tử Nguyễn Phúc Đảm (tức vua Thánh Tổ, niên hiệu Minh Mạng sau này). Sang thời Pháp thuộc, năm 1880, chính quyền thực dân cho phá bỏ chùa. Riêng pho tượng Phật được lưu giữ và sau chuyển vào Bảo tàng Blanchard de la Brosse (tiếng Pháp: Musée Blanchard de la Brosse). Nền chùa cũ bị lấp và xây biệt thự lên trên, mang số 28 đường Testard.
Chùa Khải Tường vốn tọa lạc ở Tân Lộc thôn, tỉnh Gia Định xưa (có tư liệu gọi là thôn Hoạt Lộc ). Ban đầu, chùa chỉ là một am tranh. Tương truyền năm Giáp Ngọ 1744, Thiền sư Phật Ý-Linh Nhạc theo nhóm lưu dân vào phương Nam khai phá. Trên đường đi, thiền sư đã gặp một tăng sĩ cùng lứa tuổi, kết làm huynh đệ. Họ cùng nhau đến làng Tân Lộc, phá rừng, khai khẩn ruộng đất canh tác và dựng lên một am lá thờ Phật. Vài năm sau, tăng sĩ cùng kết nghĩa tách ra lập am riêng, cách am cũ vài mươi mét, để tiện việc tu hành.
Năm Nhâm Thân 1752, hai am lá lần lượt được Thiền sư Linh Nhạc cùng vị tăng sĩ kết giao tu bổ thành chùa, đặt tên là "Từ Ân" (ngụ ý nhờ lòng từ bi và ân huệ của đức Phật mà dân chúng được bình an, tạo dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc nơi vùng đất mới) và "Khải Tường" (hàm ý mở rộng phước lành cho bá tánh).
Xác minh được di chỉ ở Tân Lộc, quan thành Gia Định đã cho vẽ địa đồ dâng về Huế. "Vua bèn sai lấy của kho 300 lạng bạc, giao cho quan địa phương, theo cách thức đã định của Bộ Công, gọi thợ xây dựng. Lại mộ sư đến ở, hạn là 20 người." . Vì kinh phí xây dựng hoàn toàn do quốc khố đài thọ nên công việc thổ mộc nhanh chóng hoàn tất. Ngôi chùa được trùng tu, khang trang hơn, lấy danh hiệu là "Quốc Ân Khải Tường tự". Các tiết lễ hàng năm đều được tổ chức rất chu đáo.
Ngày lạc thành Khải Tường tự, vua Minh Mạng đã dâng cúng một pho tượng Phật Di Đà ngồi kiết già trên tòa sen. Pho tượng thể hiện A Di Đà trong tư thế Vajrasana (Bảo tòa Kim cương), được sơn son thếp vàng độc đáo, với hai tay tượng chắp lại, hai ngón tay dính nhau và trên ngực có chạm hình chữ Vạn (Svastika). Đến khoảng năm Quí Mão (1843) tức năm Thiệu Trị thứ ba, Giáo thọ Như Quang vận động các vị hoàng thân quốc thích, đồng bào phật tử ủng hộ chỉnh trang nên chùa có quy mô tráng lệ hơn.
Thời kỳ 1859 – 1975
Ngày 18/12/1859, thiếu tướng Hải quân Charles Rigault de Genouilly chỉ huy liên quân Pháp - Tây Ban Nha đánh chiếm thành Gia Định. Nhiều ngôi chùa cổ ở đây đã trở thành nơi đóng quân của lính Pháp. "Suốt từ Sài Gòn vào Chợ Lớn, bốn ngôi chùa, đền cổ đã bị quân đội viễn chinh chiếm đóng là chùa Khải Tường, đền Hiển Trung, chùa Kiểng Phước, chùa Cây Mai. Chúng đặt tên là "lignes des pagodes" (phòng tuyến các chùa)” nhằm chống lại các cuộc tấn công của quân khởi nghĩa.
"Quốc Ân Khải Tường tự" vì ở sát thành Gia Định, nên bị quân Pháp chiếm làm đồn lũy. Đại úy Thủy quân lục chiến Pháp Nicolas Barbé nhận nhiệm vụ dẫn quân vào chiếm giữ. Barbé đem tượng Phật bỏ ngoài sân, cưỡng bức các sư phải rời chùa. Từ đó, chùa Khải Tường còn có tên là chùa Barbé (có tài liệu dùng chữ "Barbet") hay đồn Barbé (theo tên của Đại úy trưởng đồn). Đêm 07/12/1860, nghĩa quân Trương Định ở Gò Công kéo lên Gia Định phục kích và giết chết Barbé ở bên ngoài đồn.nhỏ|Máy bay Chinook CH47 đang trưng bày tại Bảo tàng
Đồn Barbé (tức khung sườn của chùa Khải Tường) từ đó cũng dần dần bị phá hủy để xây dựng các công trình thuộc địa.
Ngày 10/9/1869, Chuẩn Đô đốc Gouverneur P.I ra Quyết định “Chùa Barbet cũng như lô cốt nhỏ ở gần ngôi chùa này và tất cả các công trình xây dựng của nó sẽ thuộc về chính quyền địa phương. Dãi đất nằm giữa đường I’Impératrice (nay là đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa) kéo dài phần tài sản của Lanneau sẽ dành để xây dựng một Sở Sen đầm sau này. Trong khi chờ đợi ngân khố thuộc địa cho phép xây dựng công trình, chùa Barbet và các công trình công sự sẽ được sử dụng làm nơi ở cho 02 đội bộ binh”.
Tuy nhiên, công trình sau đó dự kiến biến thành trại cải huấn. Ngày 10/3/1871, trong lá thư viết tay từ Bộ Trưởng Nội vụ gửi cho Giám đốc Sở Địa chính đã nói đến việc “mảnh đất công dự kiến xác nhập vào chùa Barbet để các tù nhân trẻ lao động ở đây” đã được “Thống đốc cơ bản cho phép sử dụng khu đất dự kiến làm trại giáo huấn”.
Chùa Barbet trở thành trại cải huấn không được bao lâu thì ngày 10/7/1871 đã có quyết định chuyển tù nhân trẻ từ chùa Barbet về khám trung tâm và ngày 12/8/1871, Chuẩn đô đốc Dupré đã ký Quyết định “Chùa Barbet và các công trình xây dựng thuộc chùa Barbet sẽ chuyển thành Trường Sư phạm thuộc địa.
Đến ngày 17/11/1874 thì có Quyết định bãi bỏ việc xây trường Sư phạm thuộc địa và tiến hành xây dựng một trường trung học với tên gọi trường Trung học thực dân (École Normale) (sau này trở thành Trường Chasseloup - Laubat).nhỏ|Khách tham quan BTCTCTTheo bản đồ, vị trí chùa Barbet nằm trên lô 1(số 93 đường Richaud (đường Phan Đình Phùng), trước đây gọi là đường số 27, và sau đó là đường Des Mois (đường Mọi)) và các lô số 8 và 9 (số 26 đường Testard (Trần Quý Cáp)). Lô số 1 đã được khách sạn La Chartered Bank sử dụng, và lô 8 và 9 là biệt thự của bà Matieu ở góc đường Testard và đường Barbet. Pháo đài mà Quyết định ngày 10/9/1869 nhắc đến nằm ở lô 24 mà hiện nay là nhà của chủ tịch tối cao toà án, số 6 đường Barbet. (Đường Richaud hiện nay là đường Nguyễn Đình Chiểu, đường Testard là Võ Văn Tần, đường Barbet là Lê Quý Đôn). Sau đó, khu đất có chứa chùa Barbet được chuyển nhượng miễn phí cho Colombier, cựu chiến binh và là người làm vườn của Chính phủ, vào ngày 15/12/1877. Kể từ đó, mảnh đất này không còn được nhắc đến nữa. Nhưng pháo đài thì tiếp tục được sử dụng. Nó được dùng làm nơi ở cho Giám đốc trường Trung học Bản xứ (Collège Indigène - trường Lê Quý Đôn ngày nay).
Những miêu tả trên đây của ông Dussol, được hỗ trợ thêm bởi những thông tin bổ sung do ông M.Cudenet (nguyên Giám đốc Sở Dân sự) và ông Blanchard (nguyên Thanh tra Hải quan) cung cấp, cho phép chúng ta tin rằng chùa Barbet mà người ta nói đến chỉ có một công trình cỏ, còn pháo đài, đã được sử dụng làm nơi cư trú cho những người Châu Âu. Chùa Barbet đã hoàn toàn bỏ trống vào năm 1895. Tuy nhiên, trong bản đồ toàn cảnh Sài Gòn vào năm 1902, có một ngôi nhà lớn tọa lạc tại vị trí trên thuộc về bà Mathieu ở đường Testard. Như vậy, ngôi nhà này đã được xây lên sau năm 1895 và chùa Barbé bị phá hủy hoàn toàn khi xây dựng biệt thự của bà Mathieu. nhỏ|Giao lưu, tọa đàm nhân chứng quốc tế tại Bảo tàng, 2019Khi tháo dỡ, tấm hoành phi “Quốc ân Khải Tường tự” được chuyển về chùa Từ Ân (nay ở đường Tân Hóa, quận 6, Tp. Hồ Chí Minh) cất giữ. Riêng Pho tượng Phật chùa Khải Tường được đem về cất giữ ở kho phủ Toàn quyền, sau đó giao về cho Hội Cổ học Ấn - Hoa. Năm 1929, khi Bảo tàng Blanchard de la Brosse (nay là Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh) khánh thành thì pho tượng được chuyển về bảo tàng lưu giữ cho đến nay.
Khoảng giữa thế kỷ 20, khu đất này thuộc về Nghị viên Bùi Quang Chiêu, một chính khách có tiếng ở Nam Kỳ thời Pháp thuộc và ông đã cho xây dựng tại đây một biệt thự theo kiến trúc Tây Âu. Sau đó, con gái ông Chiêu, bác sĩ Henriette Bùi đã mở một phòng khám sản phụ khoa tại đây vào năm 1940. Đến năm 1947, Bà hiến tặng biệt thự làm cơ sở cho Trường Đại học Y Khoa Sài Gòn thuộc Viện Đại học Sài Gòn. Tòa nhà lúc đó có địa chỉ là số 28 đường Testard.
Theo tác giả Vương Hồng Sển: “''nền chùa Khải Tường truy rõ lại, ở lọt vùng đất Trường Đại học Y Dược hiện thời, số 28 đường Trần Quý Cáp, trên khu đất mang số bông đồ kim thời 1, 8. 9, - section B 2è feuille, ville de Saigon. Vị trí nền chùa định chừng ở lối dãy nhà bếp nhà xe của tòa nhà cũ Chưởng khế Mathieu''”. Năm 1961, trường được dời đi và nơi đây thuộc về các cố vấn quân sự Mỹ.
Từ sau khi Mỹ bắt đầu ồ ạt đưa quân viễn chinh vào miền Nam Việt Nam, tòa nhà số 28 đường Trần Quý Cáp (Nay là đường Võ Văn Tần) là một trong những cơ quan đầu não của bộ máy chiến tranh xâm lược của Mỹ tại Việt Nam mang tên “Phòng nhân viên dân chính Hoa Kỳ” - CPO (Office of Civilian Personnel) và văn phòng Giám sát của Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ - USAID (United States Agency for International Development) (một đơn vị thuộc chính phủ Liên bang Hoa Kỳ được giao việc điều hành viện trợ dân sự cho nước ngoài - thực chất là CIA trá hình). Đến năm 1973, địa điểm này trở thành cơ quan bảo vệ các cơ sở quan trọng của Mỹ như Tòa Đại sứ Mỹ, Cơ quan công vụ Hoa Kỳ - JUSPAO (Joint United States Public Affairs Office) (thực chất là cơ quan tuyên truyền chủ nghĩa thực dân mới).
Sau năm 1975
Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, thực hiện Thông tri số 19/TT-75 của Thường vụ Trung ương Cục miền Nam về tổng kết tội ác chiến tranh, để lưu lại những chứng tích anh hùng của nhân dân Việt Nam trong công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, đồng thời tố cáo tội ác chiến tranh xâm lược của quân đội Mỹ ở Việt Nam, Đảng bộ thành phố Sài Gòn (nay là Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh) đã chủ trương thành lập Nhà Trưng bày tội ác Mỹ - Ngụy. Tòa nhà 28 đường Trần Quý Cáp (nay là đường Võ Văn Tần) được chọn để xây dựng nhà trưng bày chứng tích một cuộc chiến tranh.
Ngày 13/8/1975, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Thông tri số 06/TT-75 quyết định thành lập Ban điều tra và tố cáo tội ác Mỹ - Ngụy tại Thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là Ban điều tra tội ác Mỹ - Ngụy). Với sự tham gia của nhiều ban ngành như Ban Tuyên huấn, Bộ Tư lệnh thành phố, Ban An ninh nội chính, Sở Văn hóa Thông tin, Sở Y tế, Sở Tài chính, Chi cục thống kê,… Ban điều tra đã sưu tầm được nguồn tư liệu, hiện vật, hình ảnh do nhiều cơ quan, đơn vị lực lượng vũ trang hoặc cá nhân đang lưu giữ và quản lý, trên cơ sở đó, xây dựng Đề cương, xác định nội dung chủ yếu của Nhà trưng bày. Sau một thời gian gấp rút chuẩn bị, Nhà Trưng bày về tội ác chiến tranh của Mỹ - Ngụy đã được hình thành và bắt đầu mở cửa phục vụ khách tham quan vào ngày 04/9/1975.
Sau gần 2 năm hoạt động, ngày 08/3/1977, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 203/QĐ-UB-TC công nhận Ban điều tra và tố cáo tội ác Mỹ - Ngụy là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ủy ban Nhân dân thành phố, có nhiệm vụ: Điều tra, sưu tầm, nghiên cứu các tài liệu, hiện vật về tội ác chiến tranh của quân đội Mỹ và tay sai (kể cả tư sản mại bản), tổ chức thành khu triển lãm, qua đó tố cáo tội ác chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ gây ra ở miền Nam Việt Nam; Quản lý, bảo tồn và tiếp tục sưu tầm phát triển các tài liệu, tiến tới xây dựng thành trung tâm bảo tồn bảo tàng về các di tích tội ác của Mỹ - Ngụy để giáo dục cho thế hệ mai sau; Tổ chức xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên có nghiệp vụ, bảo đảm thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. nhỏ|Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm Bảo tàng 29/4/1997 Đến ngày 18/10/1978, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 209/QĐ-UB giải thể Ban điều tra và tố cáo tội ác Mỹ - Ngụy thành phố; Nhà Trưng bày tội ác Mỹ - Ngụy trực thuộc Sở Văn hóa và Thông tin (nay là Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh). Trong thời gian này, nhều lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước như: Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Duy Trinh, Lê Văn Lương, Hoàng Văn Thái,... đã đến xem và góp ý. nhỏ|Khách tham quan Nhà trưng bày đã nhận được nhiều ủng hộ từ phía lãnh đạo Bộ Quốc phòng và Quân khu 7, từ đó đã có được khá nhiều loại vũ khí, khí tài tối tân, hiện đại của Mỹ sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam làm hiện vật trưng bày như: các loại xe tăng, đại bác, bom mìn, đạn dược,… trong đó có cả bom 7 tấn, bom CBU-55B. Thậm chí, cả một bộ cửa sắt nguyên gốc tại Nhà tù Côn Đảo (do Pháp đúc và đưa từ Pháp sang) cũng đã được Tỉnh ủy Côn Đảo tạo điều kiện đưa về TPHCM, trưng bày tại đây để giới thiệu về Nhà tù Côn Đảo và Chuồng Cọp. Đặc biệt, sau một thời gian dài tìm kiếm, nơi cất giấu chiếc máy chém gốc cũng đã được phát hiện để mang về, đặt ngoài trời, trước cổng lớn vào Nhà trưng bày.
Ngay từ những ngày đầu mở cửa, Bảo tàng đã lần lượt bổ sung nội dung về tội ác của quân diệt chủng Pôn Pốt trong chiến tranh biên giới Tây Nam, tội ác của các tổ chức phản cách mạng, đồng thời sưu tầm bổ sung các chứng tích tội ác chiến tranh thời thực dân Pháp và phát xít Nhật nhằm hoàn chỉnh “hồ sơ” chứng tích tội ác của các thế lực xâm lược đối với nhân dân Việt Nam thời cận hiện đại. Song song đó, Bảo tàng còn từng bước bổ sung tư liệu về phong trào nhân dân thế giới ủng hộ nhân dân Việt Nam chống chiến tranh xâm lược, bảo vệ hòa bình,… nhỏ|Đồng chí Trường Chinh - Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước đến thăm Bảo tàng Ngày 06/11/1998, tại Hội nghị quốc tế các Bảo tàng Hòa bình lần thứ 3 tổ chức ở Osaka - Kyoto (Nhật Bản), Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh chính thức được công nhận là thành viên của Hệ thống quốc tế các Bảo tàng Hòa Bình (International Network of Peace Museums). Đây là tổ chức giáo dục phi lợi nhuận được thành lập vào năm 1992 trong Hội nghị quốc tế đầu tiên về bảo tàng hòa bình tại Bradford, Anh, nhằm thúc đẩy văn hóa hòa bình thông qua việc nghiên cứu, sưu tầm và trưng bày các tài liệu liên quan đến hòa bình. Tháng 5 năm 2005 tại Guernica (Tây Ban Nha), Hội nghị quốc tế các Bảo tàng Hòa bình lần V đã thay đổi danh xưng “Hệ thống quốc tế các Bảo tàng Hòa bình” ((International Network of Peace Museums) thành “Hệ thống quốc tế các Bảo tàng Vì Hòa bình” (International Network of Museums for Peace) (INMP).
Năm 2002, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh khởi công xây dựng tòa nhà trưng bày mới ngay trên nền đất cũ. Quá trình thi công kéo dài đến tháng 3 năm 2010 và công trình xây dựng mới được khánh thành vào ngày 28 tháng 4 năm 2010.