cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Holocaust ở Latvia
Giết người bắt đầu với cuộc xâm lược của Đức Quốc xã
trái|nhỏ| Các thành viên của một đơn vị tự vệ Latvia tập hợp một nhóm phụ nữ Do Thái để hành quyết trên một bãi biển gần [[Liepāja, ngày 15 tháng 12 năm 1941.]] Tại Latvia, Holocaust bắt đầu vào đêm 23 đến 24 tháng 6 năm 1941, khi ở nghĩa trang Grobiņa, một phân đội SD đã giết chết sáu người Do Thái địa phương, bao gồm cả dược sĩ của thị trấn. Vào những ngày tiếp theo, 35 người Do Thái bị tiêu diệt ở Durbe, Priekule và Asīte. Vào ngày 29 tháng 6, quân xâm lược Đức Quốc xã bắt đầu thành lập đơn vị phụ trợ SD Latvia đầu tiên ở Jelgava. Mārtiņš Vagulāns, thành viên của tổ chức Pērkonkrusts, đã được chọn để đứng đầu đơn vị này. Vào mùa hè năm 1941, 300 người trong đơn vị này đã tham gia vào việc tiêu diệt khoảng 2000 người Do Thái ở Jelgava và những nơi khác ở Zemgale. Vụ giết người được giám sát bởi các sĩ quan của SD Rudolf Batz và Alfred Becu, người có liên quan đến người SS của Einsatzgruppe trong vụ này. Giáo đường Do Thái chính Jelgava đã bị đốt cháy thông qua nỗ lực chung của đơn vị này. Sau cuộc xâm lược của thành phố Riga, Walter Stahlecker, được hỗ trợ bởi các thành viên của Pērkonkrusts và các cộng tác viên địa phương khác, đã tổ chức pogrom của người Do Thái ở thủ đô của Latvia. Viktor Arājs, 31 tuổi vào thời điểm đó, một cựu thành viên của Pērkonkrusts và là thành viên của một hội anh em sinh viên, được chỉ định là người thực hiện trực tiếp hành động. Anh là một sinh viên nhàn rỗi được vợ là một chủ cửa hàng giàu có, hơn anh ta mười tuổi. Arājs đã làm việc trong Cảnh sát Latvia trong một thời gian nhất định. Anh nổi bật với suy nghĩ quyền lực và cực đoan. Người đàn ông này được nuôi dưỡng tốt, ăn mặc chỉnh tề và "với chiếc mũ sinh viên tự hào vắt lên một bên tai".
Tham khảo
Thể loại:Mặt trận phía Đông (Thế chiến thứ hai) Thể loại:Holocaust theo quốc gia
Brickellia rusbyi
Brickellia rusbyi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được A.Gray mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Brickellia
Oligactis mikanioides
Oligactis mikanioides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (S.F.Blake) H.Rob. & Brettell mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oligactis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Thryptomene racemulosa
Thryptomene racemulosa là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Turcz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thryptomene Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1847
Nhật ký trong tù
nhỏ|267x267px|Tờ 53 chép 2 bài thơ cuối kèm cặp số biểu thị ngày tháng năm là 29/8/1942 - 10/9/1943 bên trên chữ "Hoàn". nhỏ|267x267px|Tờ đầu mục đọc sách (độc thư lan).|thế= nhỏ|265x265px|Tờ đầu mục đọc báo (Khán báo lan).|thế=Nhật ký trong tù (nguyên văn chữ Hán: 獄中日記; Hán-Việt: Ngục trung nhật ký) là tập thơ chữ Hán gồm 134 bài theo thể Đường luật do Hồ Chí Minh sáng tác trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây, Trung Quốc, từ ngày 29 tháng 8 năm 1942 đến ngày 10 tháng 9 năm 1943. Ngoài ra, phần cuối văn bản là bút ký đọc sách và bút ký đọc báo ghi chép tóm tắt những thông tin quan trọng về chính trị, quân sự, văn hóa quốc tế và Việt Nam đương thời.
Šenov
Šenov là một thị trấn thuộc huyện Ostrava-město, vùng Moravskoslezský, Cộng hòa Séc.
Philesturnus carunculatus
Philesturnus carunculatus là một loài chim trong họ Callaeidae. Đây là loài chim bản địa New Zealand trước đây hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng. Nó có màu đen bóng với lưng giống "yên ngựa" màu hạt dẻ. Loài này có hai phân loài. Loài chim này đã được mô tả lần đầu tiên bởi nhà tự nhiên học người Đức Johann Friedrich Gmelin vào năm 1789. Tên thông thường trong tiếng Anh của loài này là "yên ngựa" bắt nguồn từ bộ lông giống như yên ngựa trên lưng của nó.
Šenov
Tham khảo
Thể loại:Huyện Ostrava-město Thể loại:Thị trấn của Cộng hòa Séc Thể loại:Thành phố của Cộng hòa Séc
Nhật ký trong tù
Nhật ký trong tù không chỉ ghi những cảnh sinh hoạt trong tù, mà còn có ý nghĩa tố cáo chế độ nhà tù khắc nghiệt của chính quyền Tưởng Giới Thạch. Để tránh rắc rối với chính quyền Tưởng Giới Thạch, ở bìa đầu cuốn sổ, Hồ Chí Minh đã cẩn thận viết chệch thời gian sáng tác đi 10 năm: "29/8/1932 – 10/9/1933"; nhưng đến cuối tập thơ, trang 53, trên chữ "hoàn" (hết), Hồ Chí Minh đã dùng cùng một thứ chữ để ghi lại thời gian sáng tác chính xác: "29/8/1942 – 10/9/1943".
Philesturnus carunculatus
Tham khảo
Thể loại:Philesturnus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1789 Thể loại:Chim New Zealand
Nhật ký trong tù
Từ năm 1960, tác phẩm này được dịch ra tiếng Việt, được nhiều người đánh giá là một thể hiện khác của con người Hồ Chí Minh qua cách nhìn là một nhà thơ. Đến nay đã được xuất bản nhiều lần, dưới nhiều hình thức khác nhau, được dịch và giới thiệu ở nhiều nước trên thế giới, nhiều lần được thể hiện bằng thư pháp chữ Việt, Hán, Triều Tiên, Nhật Bản... Ngày 1 tháng 10 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ra quyết định công nhận bảo vật quốc gia cho tác phẩm "Ngục trung Nhật ký".
Hoàn cảnh ra đời
Ngày 27 tháng 8, trên đường từ Ba Mông, huyện Tĩnh Tây tới huyện lỵ Bình Mã (nay là Điền Đông) để bắt xe đi Trùng Khánh, Hồ Chí Minh bị chính quyền địa phương bắt ở thị trấn Túc Vinh, huyện Thiên Bảo (nay là Đức Bảo) vì bị tình nghi là gián điệp. Từ đây, Hồ Chí Minh đã trải qua hành trình gian nan "Quảng Tây giải khắp mười ba huyện/Mười tám nhà lao đã ở qua". Chính trong bối cảnh này, tập thơ Nhật ký trong tù đã ra đời.
Người dẫn đường cho Hồ Chí Minh trong chuyến đi này là Dương Đào, nhân vật trong bài thơ số 116 "Dương Đào ốm nặng", một thanh niên người dân tộc Choang ở Tĩnh Tây, Quảng Tây cũng bị bắt và giải đi nhiều nơi. Sau khi Hồ Chí Minh được trả tự do ít lâu, Dương Đào cũng được ra tù nhưng chưa kịp về quê nhà thì chết tại Liễu Châu do bị lao lực vì tù đày. Dịp Quốc khánh Việt Nam năm 1963, Hồ Chí Minh đã mời những người có công giúp đỡ cách mạng Việt Nam ở hai huyện Tĩnh Tây và Nà Phạ sang thăm Việt Nam, trong đó có em ruột Dương Đào là Dương Thắng Cường. Khi đoàn về nước, Hồ Chí Minh đã gửi lụa biếu bà Dương Đào.
Hình thức
"Nhật ký trong tù" là một cuốn sổ tay nhỏ, kích thước 12,5 cm x 9,5 cm, gồm 64 tờ viết trên một mặt bằng mực Tàu, chủ yếu theo hàng dọc từ trên xuống, từ phải sang trái và 18 tờ để trắng.
Bìa trước ghi bốn chữ Hán "Ngục trung nhật ký" tức "Nhật ký trong tù" kèm theo cặp số biểu thị ngày tháng năm là 29/8/1932 và 10/9/1933; bốn câu đề từ "Thân thể ở trong lao/Tinh thần ở ngoài lao/Muốn nên sự nghiệp lớn/Tinh thần càng phải cao" và một hình vẽ hai tay bị xiềng, bàn tay đang nắm chặt.
Từ tờ thứ nhất đến tờ 46 chép 131 bài thơ, đánh số theo thứ tự từ nhỏ đến lớn, trong đó bài số 100 "Liễu Châu ngục" chỉ có tên bài mà không có nội dung thơ. Từ tờ 47 đến tờ 52 là mục đọc sách (độc thư lan). Tờ 53 chép 2 bài thơ cuối kèm theo cặp số biểu thị ngày tháng năm 29/8/1942 và 10/9/1943 cùng với chữ "Hoàn", nghĩa là "Hết". Từ tờ 62 đến 71 là mục đọc báo (khán báo lan).
Số bài
Trong bản gốc bút tích Ngục trung nhật ký, tác giả không đánh số thứ tự và không đặt tên bài cho bốn câu "đề từ" (Thân thể ở trong lao/Tinh thần ở ngoài lao/Muốn nên sự nghiệp lớn/Tinh thần càng phải cao - Nam Trân dịch). Hồ Chí Minh chỉ đánh số thứ tự bắt đầu từ bài số 1 là bài Khai quyển (Mở đầu tập nhật ký) cho đến bài cuối cùng số 133 là bài Kết luận (nằm tại trang 53 của tập thơ). Tổng cộng 133 bài.
Một số cuốn sách có tác dụng tra cứu quan trọng thì lại có sơ suất như cuốn: "Suy nghĩ mới về Nhật ký trong tù" Nhà xuất bản Giáo dục; Tuyển tập văn học, tập 3, Nhà xuất bản Văn học 1995; Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia năm 2000… đều đánh số thứ tự các bài thơ không như tác giả, mà đánh số thứ tự tính từ ngoài bìa, vì vậy bài Khai quyển trở thành bài số 2. Các bài khác do vậy cứ đẩy lên một số, dẫn đến có cuốn có 134 bài.
Đánh giá
Tập thơ "Nhật ký trong tù" đã được một số nhà phê bình đánh giá. Theo BBC, không chỉ các tác giả Việt Nam và phương Tây mà ngay chính các nhân vật của Trung Quốc – quê hương của thơ chữ Hán – như Quách Mạt Nhược, Viên Ưng, Hoàng Tranh đều ca ngợi tập thơ này.
Xuân Diệu có viết: "Thơ Nhật ký trong tù theo ý tôi, rất dễ và rất khó. Dễ là dễ hiểu, giản dị, gần gũi với mọi người, các bài có cơ sở đầu tiên ở thực tế dễ thông cảm. Nhưng nếu chưa nâng tâm trí mình lên đúng mức thì chưa thấy hết các tinh tuý ở bên trong thơ, cho nên nói là rất khó... Người xưa nói: "Đối diện đàm tâm" nghĩa là mặt nhìn mặt miệng không nói mà hai tâm hồn trò chuyện, như vậy là tinh vi lắm, là cái thứ im lặng rất cao đàm tâm được với nhau... Cái hay vô song của tập thơ là chất người cộng sản Hồ Chí Minh, được đào tạo trong lò hun đúc của Lênin mà vẫn mang cái tinh anh của Nguyễn Trãi, Văn Thiên Tường..."
Một số bài thơ trích từ "Nhật ký trong tù"
nhỏ|263x263px|Tờ gốc chép bài Thế lộ nan.|thế= {| class="wikitable sortable mw-collapsible"
Untertoggenburg (huyện)
Huyện Untertoggenburg (District du Untertoggenburg, Bezirk Untertoggenburg) là một huyện hành chính của Thụy Sĩ. Huyện này thuộc bang Bang Sankt Gallen. Huyện Untertoggenburg có diện tích 107 kilômét vuông, dân số theo thống kê của cục thống kê Thụy Sĩ năm 1999 là 37231 người. Trung tâm của huyện đóng ở Uzwil. Mã của huyện là ?.
Nhật ký trong tù
Thế lộ nan
走遍高山與峻岩，
Untertoggenburg (huyện)
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Thụy Sĩ
Nhật ký trong tù
Thế lộ nan
那知平路更難堪.
高山遇虎終無恙，
平路逢人卻被監.
余原代表越南民，
擬到中華見要人.
無奈風波平地起，
送余入獄作嘉賓.
忠誠我本無心疚，
卻被嫌疑做漢奸.
而今處世更難難.
Tẩu biến cao sơn dữ tuấn nham,
Na tri bình lộ cánh nan kham.
Bình lộ phùng nhân khước bị giam.
Dư nguyên đại biểu Việt Nam dân,
Nghĩ đáo Trung Hoa kiến yếu nhân.
Vô nại phong ba bình địa khởi,
Tống dư nhập ngụ tác gia tân.
Trung thành ngã bản vô tâm cứu,
Khước bị hiềm nghi tố Hán gian.
Xử thế nguyên lai phi dị dị,
Nhi kim xử thế cánh nan nan.
(Nam Trân dịch)
Đi khắp đèo cao, khắp núi cao,
''Ngờ đâu đường phẳng lại lao đao! ''
''Đường phẳng gặp người bị tống lao?! ''
Ta là đại biểu dân Việt Nam
Tìm đến Trung Hoa để hội đàm
Ai ngỡ đất bằng gây sóng gió,
''Phải làm "khách quý" ở nhà giam! ''
Ta người ngay thẳng, lòng trong trắng,
Xử thế từ xưa không phải dễ,
Mà nay, xử thế khó khăn hơn.
Tảo giải
一次雞啼夜未闌
群星擁月上秋山
征人已在征途上
迎面秋風陣陣寒
東方白色已成紅
幽暗殘餘早一空
暖氣包羅全宇宙
行人詩興忽加濃
Quần tinh ủng nguyệt thướng thu san
Chinh nhân dĩ tại chinh đồ thượng
Nghênh diện thu phong trận trận hàn.
Đông phương bạch sắc dĩ thành hồng
U ám tàn dư tảo nhất không
Noãn khí bao la toàn vũ trụ
Hành nhân thi hứng hốt gia nồng. Gà gáy một lần đêm chửa tan Chòm sao nâng nguyệt vượt lên ngàn;
Người đi cất bước trên đường thẳm,
Rát mặt, đêm thu, trận gió hàn.
Phương đông màu trắng chuyển sang hồng,
Bóng tối đêm tàn, quét sạch không;
Hơi ấm bao la trùm vũ trụ,
Người đi, thi hứng bỗng thêm nồng.
Văn thung mễ thanh
米被舂時很痛苦
既舂之後白如綿
人生在世也這樣
困難是你玉成天
Mễ bị thung thì, hẩn thống khổ,
Ký thung chi hậu, bạch như miên;
Nhân sinh tại thế dã giá dạng,
Gạo đem vào giã bao đau đớn,
Gạo giã xong rồi, trắng tựa bông;
Sống ở trên đời người cũng vậy,
Gian nan rèn luyện mới thành công.
Liên kết ngoài
* Thể loại:Tập thơ Việt Nam Trong tù Thể loại:Bảo vật quốc gia của Việt Nam Thể loại:Sáng tác trong nhà tù
Hypnum lamprocarpum
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851
Muslubey, Salıpazarı
Muslubey là một xã thuộc huyện Salıpazarı, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 491 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun
Mughiphantes johannislupi
Mughiphantes johannislupi là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Mughiphantes. Mughiphantes johannislupi được J. Denis miêu tả năm 1953.
Rhodoleptus nigripennis
Rhodoleptus nigripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Rhodoleptus
Ankanathapura, Krishnarajpet
Ankanathapura là một làng thuộc tehsil Krishnarajpet, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Rudolf Schuster
Rudolf Schuster (sinh ngày 4 tháng 1 năm 1934) là Tổng thống Slovakia từ năm 1999 đến 2004. Ông được bầu vào ngày 29 tháng 5 năm 1999 và tấn phong vào ngày 15 tháng 6. Trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 4 năm 2004, trong đó ông tìm cách tái đắc cử, Schuster đã bị đánh bại. Ông chỉ nhận được 7,4% phiếu bầu, với ba ứng cử viên khác (Ivan Gašparovič, Vladimír Mečiar và Eduard Kukan) nhận được nhiều hơn thế. Ông đã kế nhiệm bởi Ivan Gašparovič.
Cuộc sống và sự nghiệp
Schuster sinh ra ở Košice. Từ năm 1964 đến 1990, ông là thành viên của Đảng Cộng sản Slovakia. Trước khi trở thành Tổng thống, ông là Thị trưởng (tiếng Slovak: primátor) của Košice năm 1983 Lần lượt là1986 và 1994.1999. Ông cũng là chủ tịch Cộng sản cuối cùng của Hội đồng Quốc gia Slovakia (1989,1990), Đại sứ Tiệp Khắc tại Canada (1990. Anh nói tiếng Slovak, tiếng Séc, tiếng Đức, tiếng Nga, tiếng Anh và tiếng Hungary trôi chảy.
Tham khảo
Thể loại:Tổng thống Slovakia
Nguyễn Lan Hương
Nguyễn Lan Hương (sinh năm 1968) là nữ chính trị gia người Việt Nam. Bà hiện giữ chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội.
Tiểu sử
Nguyễn Lan Hương sinh ngày 2 tháng 10 năm 1968, quê quán tại xã Bạch Đằng, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.
Nguyễn Lan Hương có trình độ học vấn thạc sĩ.
Bà là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Bà từng giữ chức vụ Bí thư Thành đoàn Hà Nội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam thành phố Hà Nội, Phó trưởng ban, Phó trưởng ban thường trực Ban Dân vận Thành ủy Hà Nội, Bí thư Quận ủy Hai Bà Trưng.
Bà còn là đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội các khóa 13, 14, 15.
Sáng ngày 14 tháng 3 năm 2019, tại Hội nghị hiệp thương kiện toàn chức vụ Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, bà được bầu giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội khóa 16 nhiệm kì 2014-2019 thay ông Vũ Hồng Khanh nghỉ hưu với tỉ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành. Lúc này bà đang là Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Dân vận Thành ủy Hà Nội.
Sáng ngày 24 tháng 6 năm 2019, bà nhận quyết định thôi giữ chức Trưởng ban Dân vận Thành ủy Hà Nội để giữ chức vụ Bí thư Đảng đoàn Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội.
Ngày 24 tháng 7 năm 2019, tại hội nghị lần thứ nhất Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội khóa 17, bà tái đắc cử chức vụ Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội nhiệm kì 2019-2024.
Tham khảo
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam Thể loại:Người Thái Bình Thể loại:Nữ chính khách Việt Nam Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Thể loại:Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội Thể loại:Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh đương nhiệm
Stableria tenella
Stableria tenella là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Mitt.) Broth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stableria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Chất béo
thế=A space-filling model of an unsaturated triglyceride.|nhỏ|Một phân tử chất béo.
Aphelandra macrosiphon
Aphelandra macrosiphon là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Lindau mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Chú thích
Thể loại:Aphelandra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1895
Chất béo
Thuật ngữ này thường đề cập cụ thể đến tryglyceride (ba este của glycerol), là thành phần chính của dầu thực vật và mô mỡ ở động vật và người; hoặc hẹp hơn nữa là chất béo trung tính ở thể rắn hoặc bán rắn ở nhiệt độ phòng, do đó loại trừ dầu. Thuật ngữ này cũng có thể được sử dụng rộng rãi hơn như một từ đồng nghĩa của lipid - bất kỳ chất nào có liên quan sinh học, bao gồm carbon, hydro hoặc oxy, không hòa tan trong nước nhưng hòa tan trong dung môi không phân cực. Theo nghĩa này, bên cạnh triglycerid, thuật ngữ này sẽ bao gồm một số loại hợp chất khác như mono- và diglycerid, phospholipid (chẳng hạn như lecithin), sterol (chẳng hạn như cholesterol), sáp (chẳng hạn như sáp ong ), và chất béo tự do axit, thường có trong chế độ ăn uống của con người với một lượng nhỏ hơn.
Chất béo là một trong ba nhóm chất dinh dưỡng đa lượng chính trong chế độ ăn uống của con người, cùng với carbohydrate và protein, và các thành phần chính của các sản phẩm thực phẩm thông thường như sữa, bơ, mỡ động vật, mỡ lợn, thịt xông khói và dầu ăn. Chúng là nguồn cung cấp năng lượng chính và dày đặc cho nhiều loài động vật và đóng các chức năng cấu trúc và trao đổi chất quan trọng, ở hầu hết các sinh vật, bao gồm dự trữ năng lượng, chống thấm và cách nhiệt. Cơ thể con người có thể sản xuất chất béo cần thiết từ các thành phần thực phẩm khác, ngoại trừ một số axit béo thiết yếu phải có trong chế độ ăn. Chất béo trong chế độ ăn uống cũng là chất mang một số thành phần hương vị và hương thơm và vitamin không tan trong nước.
Cấu trúc hóa học
nhỏ|Ví dụ về chất béo trung tính tự nhiên với ba axit béo khác nhau. Một axit béo bão hòa (đánh dấu màu xanh lam ), một axit béo khác chứa một [[liên kết đôi trong chuỗi carbon (đánh dấu màu xanh lá cây ). Axit béo thứ ba (một axit béo không bão hòa đa, được đánh dấu màu đỏ ) chứa ba liên kết đôi trong chuỗi carbon. Tất cả các liên kết đôi carbon-carbon được hiển thị là đồng phân cis.]] Các yếu tố quan trọng nhất trong cấu tạo hóa học của chất béo là các axit béo và glixerol. Công thức phân tử của chúng là (RCOO)3C3H5. Phân tử của một axit béo bao gồm một nhóm carboxyl HO(O\d)C\s nối với một nhóm ankyl không phân nhánh - H: cụ thể là một chuỗi các nguyên tử carbon, được nối với nhau bằng các liên kết đơn, đôi hoặc (hiếm hơn), với tất cả các liên kết tự do còn lại được lấp đầy bởi các nguyên tử hydro.
Loại chất béo phổ biến nhất, trong chế độ ăn uống của con người và hầu hết sinh vật, là chất béo trung tính, một este của ba rượu glyxerol và ba axit béo. Phân tử của chất béo trung tính có thể được mô tả là do phản ứng trùng ngưng (cụ thể là phản ứng este hóa) giữa mỗi nhóm –OH của glixerol và phần HO– của nhóm carboxyl HO(O\d)C\s của mỗi axit béo, tạo thành một cầu este \sO\s(O\d)C\s với sự khử phân tử nước.
Các loại chất béo khác ít phổ biến hơn bao gồm diglyceride và monoglyceride, trong đó quá trình este hóa được giới hạn ở hai hoặc chỉ một trong các nhóm –OH của glycerol. Các rượu khác, chẳng hạn như rượu cetyl (được tìm thấy trong dầu cá nhà táng), có thể thay thế glycerol. Trong các phospholipid, một trong các axit béo được thay thế bằng axit photphoric hoặc một đơn phân của chúng.
Chuyển đổi
Hình dạng của chất béo và phân tử axit béo thường không được xác định rõ ràng. Bất kỳ hai phần nào của phân tử được nối với nhau chỉ bằng một liên kết đơn sẽ tự do quay quanh liên kết đó. Do đó, một phân tử axit béo có n liên kết đơn giản có thể bị biến dạng theo n -1 cách độc lập (đồng thời tính cả vòng quay của nhóm metyl đầu cuối).
Sự quay như vậy không thể xảy ra trên một liên kết đôi, ngoại trừ bằng cách bẻ gãy và sau đó biến đổi nó với một trong hai nửa phân tử quay 180 độ, điều này đòi hỏi phải vượt qua một rào cản năng lượng đáng kể. Do đó, một phân tử chất béo hoặc axit béo với các liên kết đôi (không bao gồm ở cuối chuỗi) có thể có nhiều đồng phân cis-trans với các đặc tính hóa học và sinh học khác nhau đáng kể. Mỗi liên kết đôi làm giảm một số bậc tự do tuân thủ. Mỗi liên kết ba buộc bốn nguyên tử carbon gần nhất nằm trên một đường thẳng, loại bỏ hai bậc tự do.
Điều này dẫn đến việc mô tả các axit béo "bão hòa" không có liên kết đôi (như axit stearic) có hình dạng "thẳng zig-zag" và những axit béo có một liên kết cis (như oleic) bị uốn cong theo hình "khuỷu tay" là hơi sai lệch. Trong khi loại thứ hai kém linh hoạt hơn một chút, cả hai đều có thể được xoắn để có hình dạng thẳng hoặc khuỷu tay tương tự. Trên thực tế, bên ngoài một số bối cảnh cụ thể như tinh thể hoặc màng hai lớp, cả hai đều có nhiều khả năng được tìm thấy trong các cấu hình biến đổi ngẫu nhiên hơn là ở một trong hai hình dạng đó.
Silene hicesiae
Silene hicesiae là một loài thực vật thuộc họ Caryophyllaceae. Đây là loài đặc hữu của Ý. Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải and vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Chất béo
Ví dụ
Axit stearic là một axit béo bão hòa (chỉ có liên kết đơn) được tìm thấy trong mỡ động vật và là sản phẩm dự kiến trong quá trình hydro hóa hoàn toàn.
Silene hicesiae
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Ý H
Chất béo
Ví dụ
Axit oleic có một liên kết đôi (do đó là "không bão hòa") với dạng hình học cis ở giữa chuỗi; nó chiếm 55–80% dầu ô liu.
Axit elaidic là đồng phân trans của nó; nó có thể có trong dầu thực vật đã được hydro hóa một phần, và cũng có trong chất béo của quả sầu riêng (khoảng 2%) và trong chất béo sữa (ít hơn 0,1%).
Oxytropis falcata
Liên kết ngoài
F
Chất béo
Tên chất béo thông thường
Chất béo thường được đặt tên theo nguồn gốc của chúng (như dầu ô liu, dầu gan cá, bơ hạt mỡ, mỡ đuôi) hoặc có tên truyền thống của riêng chúng (như bơ, mỡ lợn, bơ sữa trâu và bơ thực vật). Một số tên trong số này đề cập đến các sản phẩm có chứa một lượng đáng kể các thành phần khác ngoài chất béo thích hợp.
Tên axit béo hóa học
Trong hóa học và hóa sinh, hàng chục axit béo bão hòa và hàng trăm axit béo không bão hòa có tên khoa học / kỹ thuật truyền thống thường được lấy cảm hứng từ chất béo nguồn của chúng (butyric, caprylic, stearic, oleic, palmitic và nervonic), nhưng đôi khi mang tên người phát hiện ra chúng (mead, osbond).
Một tryglyceride sau đó sẽ được đặt tên là một este của các axit đó, chẳng hạn như "glyceryl 1,2-dioleate 3-palmitate".
IUPAC
Trong danh pháp hóa học chung do Liên minh Hóa học Ứng dụng và Tinh khiết Quốc tế (IUPAC) phát triển, tên khuyến nghị của một axit béo, bắt nguồn từ tên của hydrocarbon tương ứng, mô tả hoàn toàn cấu trúc của nó, bằng cách chỉ rõ số lượng cácbon và số và vị trí của các liên kết đôi. Vì vậy, ví dụ, axit oleic sẽ được gọi là "(9Z) -octadec-9-enoic axit", có nghĩa là nó có chuỗi 18 carbon ("octadec") với một carboxyl ở một đầu ("oic") và một đôi liên kết ở carbon 9 tính từ carboxyl ("9-en") và cấu hình của các liên kết đơn liền kề với liên kết đôi đó là cis ("(9Z)"). Danh pháp IUPAC cũng có thể xử lý các chuỗi phân nhánh và các dẫn xuất trong đó hydro nguyên tử bị các nhóm hóa học khác thay thế.
Sau đó, chất béo trung tính sẽ được đặt tên theo các quy tắc chung về este như, ví dụ, "propan-1,2,3-tryl 1,2-bis ((9Z) -octadec-9-enoat) 3- (hexadecanoat)".
Mã axit béo
Ký hiệu dành riêng cho các axit béo có chuỗi không phân nhánh, chính xác như IUPAC nhưng dễ phân tích cú pháp hơn, là mã có dạng "{N}: {D} cis- {CCC} trans- {TTT}", trong đó {N} là số carbon (bao gồm cả carboxyl một), {D} là số liên kết đôi, {CCC} là danh sách các vị trí của các liên kết đôi cis và {TTT} là danh sách các vị trí của giới hạn chuyển đổi. Danh sách và nhãn bị bỏ qua nếu không có giới hạn nào thuộc loại đó.
Do đó, ví dụ, mã cho axit stearic, oleic, elaidic và axit vacxin sẽ là "18: 0", "18: 1 cis-9", "18: 1 trans-9" và "18: 1 trans- 11 ", tương ứng. Mã của axit α-oleostearic, là "(9E, 11E, 13Z) -octadeca-9,11,13-trienoic axit" trong danh pháp IUPAC, có mã "18: 3 trans-9,11 cis-13".
Theo chiều dài chuỗi
Chất béo có thể được phân loại theo độ dài của chuỗi carbon của axit béo cấu thành của chúng. Hầu hết các tính chất hóa học, chẳng hạn như điểm nóng chảy và tính axit, thay đổi dần dần theo thông số này, do đó không có sự phân chia rõ ràng. Về mặt hóa học, axit fomic (1 carbon) và axit axetic (2 carbon) có thể được xem là những axit béo ngắn nhất; thì triformin sẽ là chất béo trung tính đơn giản nhất. Tuy nhiên, thuật ngữ "axit béo" và "chất béo" thường được dành cho các hợp chất có chuỗi dài hơn đáng kể.
Một cách phân loại thường được thực hiện trong hóa sinh và dinh dưỡng là:
Một phân tử tryglyceride có thể có các phần tử axit béo có độ dài khác nhau, và sản phẩm chất béo thường là hỗn hợp của nhiều chất béo trung tính khác nhau. Hầu hết các chất béo có trong thực phẩm, dù là thực vật hay động vật, đều được tạo thành từ các axit béo chuỗi có độ dài trung bình đến dài, thường có chiều dài bằng hoặc gần bằng nhau.
Chất béo bão hòa và không bão hòa
Đối với dinh dưỡng con người, việc phân loại chất béo quan trọng dựa trên số lượng và vị trí của các liên kết đôi trong các axit béo cấu thành. Chất béo bão hòa có cấu thành phần lớn là axit béo bão hòa, không có bất kỳ liên kết đôi nào, trong khi chất béo không bão hòa chủ yếu là axit không bão hòa có liên kết đôi. (Những cái tên đề cập đến thực tế là mỗi liên kết đôi có nghĩa là ít hơn hai nguyên tử hydro trong công thức hóa học. Do đó, một axit béo no, không có liên kết đôi, có số nguyên tử hydro tối đa cho một số nguyên tử carbon nhất định - nghĩa là nó là "bão hòa" với các nguyên tử hydro.)
Axit béo không bão hòa đơnAxit béo không bão hòa đa
Chất béo tự nhiên thường chứa một số axit no và không bão hòa khác nhau, thậm chí trên cùng một phân tử. Ví dụ, trong hầu hết các loại dầu thực vật, các axit palmitic (C16: 0) và stearic (C18: 0) bão hòa dư lượng axit thường được gắn liền với vị trí 1 và 3 (sn1 và SN3) của trung tâm glycerol, trong khi vị trí giữa (SN2) thường được chiếm bởi một chất không bão hòa, chẳng hạn như axit oleic (C18: 1, ω – 9) hoặc axit linoleic (C18: 2, ω – 6). ) Mặc dù các khía cạnh dinh dưỡng của axit béo không bão hòa đa thường được quan tâm nhiều nhất, nhưng các axit béo này cũng có các ứng dụng phi thực phẩm. Chúng bao gồm các loại dầu sấy khô, chẳng hạn như dầu hạt lanh, dầu hạt tùng, và dầu hạt óc chó, chúng trùng hợp khi tiếp xúc với oxy để tạo thành màng rắn và được sử dụng để làm sơn và vecni.
Chất béo bão hòa thường có nhiệt độ nóng chảy cao hơn chất béo không bão hòa có cùng khối lượng phân tử, và do đó có nhiều khả năng ở trạng thái rắn hơn ở nhiệt độ phòng. Ví dụ, mỡ động vật và mỡ lợn có hàm lượng axit béo bão hòa cao và là chất rắn. Mặt khác, dầu ô liu và dầu hạt lanh không bão hòa và ở dạng lỏng. Chất béo không bão hòa dễ bị không khí oxy hóa, khiến chúng bị ôi thiu và trở nên không ăn được.
Các liên kết đôi trong chất béo không bão hòa có thể được chuyển đổi thành liên kết đơn bằng phản ứng với hydro tác dụng bởi chất xúc tác. Quá trình này, được gọi là hydro hóa, được sử dụng để biến dầu thực vật thành chất béo thực vật rắn hoặc bán rắn như bơ thực vật, có thể thay thế cho mỡ động vật và bơ và (không giống như chất béo không bão hòa) có thể được lưu trữ vô thời hạn mà không bị ôi thiu. Tuy nhiên, quá trình hydro hóa một phần cũng tạo ra một số axit chuyển hóa không mong muốn từ axit cis.
Trong quá trình chuyển hóa tế bào, các phân tử chất béo không bão hòa mang lại ít năng lượng hơn một chút (ít calo hơn) so với một lượng chất béo bão hòa tương đương. Nhiệt lượng sinh ra khi đốt cháy của este axit béo 18 carbon no, đơn liên kết đôi, 2 và 3 liên kết đôi không no lần lượt được đo là 2859, 2828, 2794 và 2750 kcal/mol; hoặc, trên cơ sở trọng lượng, 10,75, 10,71, 10,66 và 10,58 kcal/g - giảm khoảng 0,6% cho mỗi liên kết đôi được thêm vào.
Mức độ không bão hòa trong axit béo càng lớn (nghĩa là càng nhiều liên kết đôi trong axit béo) thì càng dễ bị peroxy hóa lipid (ôi thiu). Chất chống oxy hóa có thể bảo vệ chất béo không bão hòa khỏi quá trình peroxy hóa lipid.
Chất béo cis và trans
Một phân loại quan trọng khác của axit béo không no là đồng phân cis - trans, sự sắp xếp không gian của các liên kết đơn C – C liền kề với các liên kết đôi. Hầu hết các axit béo không no có trong tự nhiên đều có các liên kết đó ở cấu hình cis ("cùng phía"). Sự hydro hóa một phần chất béo cis có thể biến một số axit béo của chúng thành dạng trans ("đối diện").
Axit elaidic là đồng phân trans của axit oleic, một trong những axit béo phổ biến nhất trong chế độ ăn uống của con người. Sự thay đổi cấu hình đơn trong một liên kết đôi khiến chúng có các tính chất vật lý và hóa học khác nhau. Axit elaidic có nhiệt độ nóng chảy cao hơn nhiều so với axit oleic, 45°C thay vì 13,4 °C. Sự khác biệt này thường được cho là do khả năng được cho là của các phân tử chuyển hóa đã đóng gói phân tử chặt chẽ hơn, tạo thành một chất rắn khó phá vỡ hơn.
Số omega
Một cách phân loại khác xem xét vị trí của các liên kết đôi so với phần cuối của chuỗi (đối diện với nhóm carboxyl). Vị trí được ký hiệu là "ω− k " hoặc "n− k ", nghĩa là có một liên kết đôi giữa các carbon k và k +1 được tính từ 1 ở cuối đó. Ví dụ, axit alpha-linolenic là axit "ω − 3" hoặc "n − 3", có nghĩa là có một liên kết đôi giữa nguyên tử carbon thứ ba và thứ tư, được tính từ đầu đó; nghĩa là, công thức cấu tạo của nó kết thúc bằng –CH = CH– -.
Ví dụ về axit béo bão hòa
Một số ví dụ phổ biến về axit béo:
Tầm quan trọng trong sinh học
Ở người và nhiều loài động vật, chất béo vừa đóng vai trò là nguồn năng lượng vừa là nguồn dự trữ năng lượng dư quá mức năng lượng cơ thể cần ngay lập tức. Mỗi gam chất béo khi được đốt cháy hoặc chuyển hóa sẽ giải phóng khoảng 9 calo thức ăn (37 kJ = 8,8 kcal).
Chất béo cũng là nguồn cung cấp axit béo thiết yếu, một yêu cầu quan trọng trong chế độ ăn uống. Vitamin A, D, E và K hòa tan trong chất béo, có nghĩa là chúng chỉ có thể được tiêu hóa, hấp thụ và vận chuyển cùng với chất béo.
Mô mỡ
phải|nhỏ|Con [[chuột béo phì bên trái có kho mô mỡ lớn. Để so sánh, một con chuột có lượng mô mỡ bình thường được hiển thị ở bên phải.]] Ở động vật, mô mỡ là phương tiện cơ thể lưu trữ năng lượng trao đổi chất trong thời gian dài. Tế bào mỡ (tế bào mỡ) lưu trữ chất béo có nguồn gốc từ chế độ ăn uống và từ quá trình chuyển hóa của gan. Dưới áp lực năng lượng, các tế bào này có thể phân hủy chất béo dự trữ của chúng để cung cấp axit béo và cả glycerol cho hệ tuần hoàn. Các hoạt động trao đổi chất này được điều chỉnh bởi một số hormone (ví dụ: insulin, glucagon và epinephrine). Mô mỡ cũng tiết ra hormone leptin.
Vị trí của mô xác định cấu trúc trao đổi chất của nó: mỡ nội tạng nằm trong thành bụng (tức là bên dưới thành cơ bụng) trong khi mỡ dưới da nằm bên dưới da (và bao gồm mỡ nằm ở vùng bụng bên dưới da nhưng ở trên thành cơ bụng). Mỡ nội tạng gần đây đã được phát hiện là một chất sản xuất đáng kể các chất hóa học truyền tín hiệu (tức là các hormone), trong đó một số chất có liên quan đến các phản ứng mô viêm. Một trong số đó là resistin có liên quan đến béo phì, kháng insulin và bệnh tiểu đường loại 2. Kết quả thứ hai này hiện đang gây tranh cãi, và đã có những nghiên cứu có uy tín ủng hộ cả hai bên về vấn đề này.
Sản xuất và chế biến
Một loạt các kỹ thuật hóa học và vật lý được sử dụng để sản xuất và chế biến chất béo, cả trong công nghiệp và trong các cơ sở nhỏ hoặc gia đình. Chúng bao gồm:
Dinh dưỡng và sức khỏe
Lợi ích và rủi ro của các lượng và loại chất béo khác nhau trong chế độ ăn đã là đối tượng của nhiều nghiên cứu, và vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi.
Axit béo thiết yếu
Có hai axit béo thiết yếu (EFAs) trong dinh dưỡng của con người: axit alpha-linolenic (một axit béo omega-3) và axit linoleic (một axit béo omega-6). Các chất béo khác cần thiết cho cơ thể có thể được tổng hợp từ hai chất béo này và các chất béo khác.
Chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa
Các loại thực phẩm khác nhau chứa lượng chất béo khác nhau với tỷ lệ axit béo bão hòa và không bão hòa khác nhau. Một số sản phẩm động vật, như thịt bò và các sản phẩm từ sữa được làm bằng sữa nguyên chất hoặc sữa đã giảm chất béo như sữa chua, kem lạnh, pho mát và bơ có hầu hết là axit béo bão hòa (và một số có hàm lượng cholesterol đáng kể trong chế độ ăn). Các sản phẩm động vật khác, như thịt lợn, thịt gia cầm, trứng và hải sản chủ yếu có chất béo không bão hòa. Các loại đồ ăn công nghiệp hóa cũng có thể sử dụng chất béo có hàm lượng chất béo không bão hòa cao, đặc biệt là những loại có chứa dầu hydro hóa một phần, và thực phẩm chế biến được chiên ngập trong dầu hydro hóa có hàm lượng chất béo bão hòa cao.
Thực vật và dầu cá nói chung chứa một tỷ lệ axit không bão hòa cao hơn, mặc dù có những ngoại lệ như dầu dừa và dầu hạt cọ. Thực phẩm chứa chất béo không bão hòa bao gồm bơ, các loại hạt, dầu ô liu và dầu thực vật như dầu hạt cải.
Phản ứng thủy phân
Hỗn hợp muối béo là thành phần chính của xà phòng, vì vậy phản ứng thủy phân của chất béo trong môi trường kiềm còn gọi là phản ứng xà phòng hóa.
Phản ứng cộng H2 của chất béo lỏng
Triolein (lỏng)                                (rắn)
Tham khảo
Thể loại:Dinh dưỡng
Xanthe Huynh
Xanthe Huynh (sinh ngày 22 tháng 6 năm 1987) là một diễn viên lồng tiếng người Mỹ gốc Việt được biết đến với vai trò lồng tiếng cho các bộ phim hoạt hình anime lồng tiếng Anh. Các vai diễn nổi tiếng nhất của cô bao gồm Hirasawa Yui trongh K-On!, Sachi trong Sword Art Online, Yuki trong Yūki Yūna wa Yūsha de Aru, Koizumi Hayano trong Love Live!, Alluka Zoldyck trong Hunter x Hunter, Okumura Haru trong Persona 5, Marianne trong Fire Emblem: Three Houses, Honma "Menma" Meiko trong Anohana, và Altina Orion trong Cold Steel.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:American voice actresses Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:University of California, Irvine alumni Thể loại:Place of birth missing (living people) Thể loại:21st-century American actresses Thể loại:American video game actresses Thể loại:Nintendo people Thể loại:People from Los Angeles Thể loại:People from Irvine, California Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ Thể loại:Người Los Angeles
Tazawa Yuki
Yuki Tazawa (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1979) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Yuki Tazawa đã từng chơi cho Consadole Sapporo, Jatco, TDK và FC Gifu.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1979 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Blaublitz Akita Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Gifu Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hokkaido Consadole Sapporo Thể loại:Cầu thủ bóng đá J1 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Japan Football League
Hexamitoptera lawinda
Hexamitoptera lawinda là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hexamitoptera
Bulbophyllum cruciferum
Bulbophyllum cruciferum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
C
Ectoedemia aegilopidella
Ectoedemia aegilopidella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài đặc hữu của mainland Hy Lạp và Rhodes.
Sải cánh dài 3.8-4.2 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 4. Có thể có một lứa một năm.
Ấu trùng ăn Quercus macrolepis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ectoedemia Thể loại:Côn trùng châu Âu
Silene gazulensis
Silene gazulensis là một loài thực vật thuộc họ Caryophyllaceae. Đây là loài đặc hữu của Tây Ban Nha. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
G Thể loại:Thực vật cực kỳ nguy cấp Thể loại:Thực vật đặc hữu Tây Ban Nha
Balbisia stitchkinii
Balbisia stitchkinii là một loài thực vật có hoa trong họ Vivianiaceae hoặc họ Francoaceae nghĩa rộng (s. l.). Loài này được Mario Héctor Ricardi Salinas (1921-2005) miêu tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Mẫu định danh
Mẫu định danh: M. Ricardi 3537; do Mario Héctor Ricardi Salinas thu thập ở cao độ 3.800 m ngày 27-9-1955 tại Puquios, vùng Tarapacá, Chile.
Từ nguyên
Tính từ định danh stitchkinii là để vinh danh David Stitchkin Branover (1912-1997), hiệu trưởng Đại học Concepción (tỉnh Concepción, Chile) từ năm 1956 tới năm 1962.
Phân bố
Loài này được tìm thấy tại cực bắc Chile (vùng Tarapacá). Loài đặc hữu vùng núi cao, ở cao độ 3.800-4.000 m.
Mô tả
Cây bụi cao 0,60-1,50 m, phân nhiều cành, thân phần gốc hóa gỗ, đường kính 0,5-1 cm, màu nâu ánh đỏ, cho tới phần cuối của các cành phía trên với các dải sọc màu nâu rời. Các cành non mọc hướng lên hoặc gần thẳng đứng, đường kính 2-5 mm, đoạn giữa gần như trần trụi, đoạn trên phân nhánh và nhiều lá về phía đỉnh; với các cành non mới dài 2-6 cm, có lông nhung, với các mắt lá, đỉnh một hoa. Lá chẻ 3 sâu, đối hoặc so le (khoảng cách 2–4 mm), không cuống, cả hai mặt màu xám trắng, dài 3–8 mm, dày ở đáy, mang các chồi ngắn, chồng chất với các lá ngắn chen chúc, dài ~1 mm, rậm lông lụa; phiến lá thẳng, dài 3-8 mm, rộng 1-2 mm, nhọn, mép nguyên, cuốn ngoài và rủ xuống. Hoa ở đầu cành đơn độc, cuống dài 5–8 mm, rậm lông, màu ánh đỏ. Tổng bao dài 5–8 mm, lá bắc chẻ đôi hoặc chẻ ba sâu; phiến 12-25, thẳng, rậm lông dài. Lá đài 5, xếp lợp, hơi không đều, thuôn dài-hình mác, dài 11-15 mm, rộng 4-8 mm, nhọn thon, có lông lụa, màu ánh đỏ tới vàng ánh đỏ, 3-(5) gân màu hồng, bên trong có lông lụa trắng bạc. Cánh hoa 5, xếp lợp, hình trứng ngược, nguyên, dài 1,7-2 cm, rộng 1,7-2 cm, đỉnh tù, nhẵn nhụi, màu vàng. Nhị hoa 10, trong đó 5 xen kẽ với cánh hoa có chỉ nhị dài 4 mm và 5 đối diện cánh hoa có chỉ nhị dài 2 mm; bao phấn thuôn dài, hơi không đều, dài ~5 mm, rộng 1,5 mm, đính đáy. Bầu nhụy hình cầu, cao ~2 mm, rậm lông lụa màu trắng bạc, 5 thùy, 5 lá noãn, 5 ngăn, noãn đính tâm; đầu nhụy 5, không cuống, hình lưỡi, dài ~2 mm. Quả nang hình elipxoit, dài 5-8 mm, rộng 4-6 mm, có lông lụa áp ép, với tổng bao và đài hoa bền ở đỉnh, chẻ ngăn, 5 mảnh vỏ nhọn, đỉnh nguyên. Hạt nhiều, hình tứ diện, dài 1-1,5 mm, rìa có cánh.
Chú thích
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1957 Thể loại:Thực vật Chile
Thương mại Đại Việt thời Tây Sơn
Thương mại Đại Việt thời Tây Sơn phản ánh chính sách và kết quả hoạt động thương mại nước Đại Việt cuối thế kỷ 18 đến năm 1802, trong phạm vi lãnh thổ nhà Tây Sơn quản lý.
Nội thương
Sự phát triển của hoạt động thủ công nghiệp đã tạo tiền đề cho hoạt động thương mại mở mang do chính sách cởi mở của triều đình.
Ngoài Bắc, trung tâm buôn bán là Bắc Thành (tức Thăng Long cũ), phía nam là kinh đô Phú Xuân. Phú Xuân trở thành nơi nhiều người dân đến tụ họp buôn bán, sầm uất hơn những nơi khác trong nước.
Để phục vụ lưu thông hàng hóa, các vua Tây Sơn như Thái Đức, Quang Trung và Cảnh Thịnh đều đúc tiền đồng. Tiền Tây Sơn được đúc nhiều loại và lưu hành rộng rãi, cả đến tận thời Nguyễn.
Ngoại thương
Nhà Tây Sơn có chủ trương thông thương, mở rộng quan hệ buôn bán với nước ngoài từ khá sớm. Năm 1777, khi chính quyền Tây Sơn làm chủ hầu hết khu vực Đàng Trong, Nguyễn Nhạc đã tạo điều kiện cho các thương gia người Anh buôn bán trong vùng đất mà ông quản lý. Thể theo nguyện vọng của thương nhân Anh, Nguyễn Nhạc cho họ buôn bán cả vụ, chỉ cần trả một khoản thuế nhất định là :
Do chính sách cởi mở của Nguyễn Nhạc, nền kinh tế hàng hóa được kích thích phát triển, thương nhân các nước đến kinh doanh dễ dàng.
Sau ngày lên ngôi hoàng đế và quản lý cả khu vực Bắc Bộ, Quang Trung cũng bãi bỏ chính sách ức thương mà chính quyền Lê-Trịnh trước đây áp dụng để tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông, thúc đẩy sản xuất phát triển. Đối tác lớn nhất khi đó vẫn là Trung Quốc. Trái với sự kiểm soát ngặt nghèo của chính quyền Đàng Ngoài, Quang Trung chủ trương "mở cửa ải, thông buôn bán, khiến cho hàng hóa không bị ngưng đọng để làm lợi cho dân dùng".
Ngay sau khi quan hệ bang giao với nhà Thanh được bình thường trở lại vào cuối năm 1789, Quang Trung đã viết thư sang yêu cầu Càn Long cho mở cửa ải giữa Việt Nam và Trung Quốc để tiện cho việc đi lại buôn bán giữa nhân dân hai bên, cụ thể là mở chợ Bình Thủy ở trấn Cao Bằng, cửa ải Du Thôn ở Lạng Sơn. Từ chợ Bình Thủy, thương nhân có thể buôn bán với phố Mục Dã (Cao Bằng) và từ ải Du Thôn có thể qua lại phố Kỳ Lừa (Lạng Sơn) rất thuận tiện.
Ngoài ra, Quang Trung còn đề nghị rút miễn thuế buôn và lập nha hàng ở phủ Nam Ninh (Quảng Tây). Những đề nghị của Quang Trung được Càn Long chấp thuận. Do đó, quan hệ giao thương giữa Trung Quốc và Việt Nam được khôi phục và phát triển mạnh mẽ.
Nhận định
Về đại thể, do thời gian tồn tại ngắn ngủi, hoạt động thương mại thời Tây Sơn chưa có được những hiệu quả mạnh mẽ đối với nền kinh tế quốc dân, nhưng đã góp phần quan trọng trong việc phục hồi lại sức sống của đất nước sau nhiều năm chiến tranh.
Chú thích
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Tây Sơn Thể loại:Lịch sử kinh tế Việt Nam
Habenaria sanfordiana
Habenaria sanfordiana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Szlach. & Olszewski mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Hãy trao cho anh (bài hát)
"Hãy trao cho anh" (tiếng Anh: "Give It to Me") là một bài hát của nam ca sĩ kiêm sáng tác nhạc Sơn Tùng M-TP nằm trong album phòng thu đầu tiên của anh, Chúng ta (2020). Bài hát được Sơn Tùng M-TP sáng tác và thể hiện cùng với màn kết hợp với rapper người Mỹ Snoop Dogg, được phát hành với vai trò đĩa đơn thứ hai nằm trong album. Ca khúc được phát hành lần đầu tiên trên hệ thống YouTube với vai trò đĩa đơn thứ 2 trích từ album phòng thu thứ hai của anh, Chúng ta (2020) và đã xác lập kỉ lục đáng kể 25.873.058 lượt xem sau 24 giờ ra mắt, hơn 3,6 triệu lượt thích, 629.545 lượt xem công chiếu, 1 triệu lượt xem sau 8 phút, 2 triệu sau 14 phút, 10 triệu sau 3 giờ 17 phút sau khi phát hành lúc 20:00 (GMT+7) ngày 1 tháng 7 năm 2019. Đây là ca khúc đầu tiên của nam ca sĩ vào năm 2019 sau hơn một năm vắng bóng từ "Chạy ngay đi".
Thực hiện
Đội ngũ sản xuất ca khúc "Hãy trao cho anh" gồm:
Video âm nhạc
MV của bài hát được ra mắt vào lúc 20:00 (GMT +7) trên YouTube nhờ tính năng công chiếu trực tiếp của trang web. Trước khi công chiếu, MV cho phép người xem được đặt lời nhắc trước. "Hãy trao cho anh" được ghi hình ở Vườn quốc gia Joshua Tree, tọa lạc tại California của Mỹ với khung cảnh sa mạc, còn một số cảnh quay khác được ghi hình ở Los Angeles.
Nội dung
Câu chuyện của MV kể về một người đàn ông giàu có, sống trong ngôi biệt thự lộng lẫy. Dù có tất cả mọi thứ nhưng bản thân vẫn cảm thấy nhàm chán, anh quyết định theo đuổi một thứ - tình yêu đích thực. Một ngày, anh mở tiệc tại ngôi biệt thự của mình, anh đã gặp người con gái (do Madison Beer thủ vai) mà mình phải ngã lòng từ lần đầu chạm mặt.
Đoạn rap 20 giây của Snoop Dogg nội dung khá suồng sã và trụy lạc khi liên tục là những lời mời chào sử dụng chất kích thích "smoke a blunt and pop a bottle of wine" - rượu cồn và thuốc cuộn và những cuộc truy hoan thâu đêm "do some things that will shatter your spine" - "vận động tới gãy xương sống" (ẩn dụ của hoạt động tình dục).
Đón nhận
Tuy còn một số ý kiến về việc MV có lỗi hình ảnh, hát không rõ lời... nhưng "Hãy trao cho anh" đã gây một cơn sốt trên truyền thông và mạng xã hội tại Việt Nam. Ngoài ra, Sơn Tùng M-TP cùng sản phẩm âm nhạc "Hãy trao cho anh" đã nhận những đánh giá tích cực của truyền thông quốc tế: The Source – trang báo điện tử chuyên về Hip Hop có tiếng của Mỹ đã đưa tin về sự trở lại của Sơn Tùng và gọi anh là “Hiện tượng châu Á”, được giải thưởng thế giới là World Music Awards dành lời khen có cánh và gọi Sơn Tùng M-TP là "Hoàng tử nhạc Pop, và được đăng tải bài viết riêng trên trang tạp chí âm nhạc lớn nhất thế giới Billboard trang tin Star News của Hàn Quốc cũng đăng tài bài viết và gọi Sơn Tùng M-TP là "một trong những ngôi sao hàng đầu Vpop".
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát của Sơn Tùng M-TP Thể loại:Đĩa đơn năm 2019 Thể loại:Bài hát tiếng Việt Thể loại:Bài hát Việt Nam
Sisyrinchium oxyspathum
Sisyrinchium oxyspathum là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Ravenna mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sisyrinchium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Quảng Nham
Quảng Nham là một xã ven biển nằm ở cực nam huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam, cách Thành phố Thanh Hóa khoảng 20 km về phía nam.
Điều kiện tự nhiên
Theo số liệu địa chính của Bộ Tài nguyên và Môi trường, xã Quảng Nham có diện tích: 4,26 km². Theo số liệu của huyện Quảng Xương, xã này có diện tích 4,0 km².
Theo Địa chí Quảng Nham, xã Quảng Nham có diện tích tự nhiên 398,96 ha, trong đó:
Lạch Ghép hay lạch Bạng là cửa sông Yên đổ ra Biển Đông, người dân địa phương gọi là lạch Mom. Thành ngữ địa phương có câu :
Lưu lượng nước chảy qua lạch Mon khá bình thường. Vì là mom sông nên xã Quảng Nham chịu tác động trực tiếp của các con nước thủy triều, nên chuyện thường xảy ra bồi lở. Dòng sông Yên chảy đến địa phận Quảng Thạch gặp ghềnh đá liếp ngầm đổi dòng chảy xói vào vùng đất lở là xã Quảng Nham.
Ca dao cổ có câu:
Šenov u Nového Jičína
Šenov u Nového Jičína là một làng thuộc huyện Nový Jičín, vùng Moravskoslezský, Cộng hòa Séc.
Quảng Nham
Điều kiện tự nhiên
và:
Šenov u Nového Jičína
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện Nový Jičín Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Quảng Nham
Điều kiện tự nhiên
Do sự khắc nghiệt của dòng chảy như vậy mà đình, giếng, nghè cổ cổ của làng Cự Nham ngày xưa hiện nay đã nằm ra giữa dòng sông Yên và bờ sú vẹt bên kia sông (hữu ngạn, thuộc xã Hải Châu, huyện Tĩnh Gia).
Dân cư
Quảng Nham là một xã ven biển (vùng cửa sông) có mật độ dân số khá cao của huyện Quảng Xương. Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Quảng Nham có dân số 12.367 người. Theo thống kê năm 2019, xã này có dân số 16.825 người.
Giao thông
Xã có hệ thống đường giao thông liên thôn, liên ngõ dài 19,05 km, chiều dài đường điện lưới trong toàn xã là 28 km.