cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liberia
Kinh tế
Nội chiến và sự quản lý yếu kém của chính phủ đã tàn phá nền kinh tế Liberia, đặc biệt là cơ sở hạ tầng trong và xung quanh thủ đô Monrovia, trong khi lệnh trừng phạt quốc tế vẫn còn hiệu lực đối với xuất khẩu gỗ và kim cương sẽ tiếp tục hạn chế triển vọng tăng trưởng trong tương lai. Nhiều doanh nhân đã bỏ chạy khỏi đất nước mang theo tiền bạc và chất xám. Một số quay trở lại nhưng nhiều người sẽ không quay về. Được ban tặng nguồn nước, khoáng sản, rừng và khí hậu thì rất phù hợp với nông nghiệp, Liberia đã trở thành một nước sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm cơ bản - chủ yếu là gỗ chưa chế biến và cao su. Chế tạo trong nước, chủ yếu là do nước ngoài đầu tư chỉ chiếm quy mô nhỏ. Sự ra đi của tổng thống tiền nhiệm Charles Taylor sang Nigeria vào tháng 8 năm 2003, việc thành lập chính phủ quá độ và sự có mặt của Uỷ ban Liên Hợp Quốc đã giúp giảm bớt cuộc khủng hoảng chính trị, nhưng không giúp nhiều cho việc khuyến khích phát triển kinh tế. Các nhà tài trợ quốc tế giàu có luôn sẵn sàng trợ giúp cho những nỗ lực tái thiết giờ rút lại ý định tài trợ trừ khi Quốc hội Liberia thực sự cai quản và thực hiện kế hoạch hành động quản lý kinh tế. Kế hoạch này được Nhóm Liên hệ quốc tế vì Liberia lập ra tháng 10 năm 2005 nhằm giúp đảm bảo việc thu và phân bổ một cách trong sạch - một điều không có được dưới chế độ của chính phủ quá độ và điều đó đã ngăn cản sự hồi phục của nền kinh tế Liberia. Công cuộc tái thiết cơ sở hạ tầng và việc tăng thu nhập của nền kinh tế bị tàn phá này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào sự trợ giúp tài chính và sự trợ giúp kỹ thuật hảo tâm từ các nước viện trợ.
Tăng trưởng GDP của Liberia trong giai đoạn 5 năm gần đây đạt mức tăng trưởng ổn định khá cao. Năm 2010, GDP của Liberia đạt 977 triệu USD (theo tỷ giá quy đổi), đạt mức tăng trưởng 6% và GDP bình quân đầu người là 500 USD, khá cao trong khu vực.
Hoạt động ngoại thương của Liberia khá phát triển, năm 2006, Liberia xuất khẩu được 1,19 tỷ USD đến các nước Malaysia 22,1%, Nam Phi 18,1%, Ba Lan 14,9%, Đức 9,2%, Mỹ 8,4%, Tây Ban Nha 6,6%, Hàn Quốc 4,8%, Na Uy 4,4% với các mặt hàng chính là cao su, gỗ, thép, kim cương, ca cao, cà phê... Tuy nhiên nhập khẩu của Liberia có kim ngạch khá lớn so với xuất khẩu, hơn 7,143 tỷ USD gồm các mặt hàng xăng dầu, hoá chất, máy móc thiết bị, lương thực thực phẩm, các bạn hàng nhập khẩu chính của Liberia là Hàn Quốc 38,2%, Singapore 19,4%, Nhật 13,1%, Trung Quốc 10,2%.
Nhân khẩu
Tính đến năm 2008, Liberia là quê hương của 3.476.608 người. Trong đó, 1.118.241 sống ở tỉnh Montserrado, là tỉnh đông dân nhất cả nước và cũng là nơi có thủ đô Monrovia với dân số 970.824 người. Nimba là tỉnh đông dân nhất tiếp theo với 462.026 cư dân. Đến năm 2006, Liberia là nước có tốc độ tăng trưởng dân số cao nhất trên thế giới (4,50% mỗi năm). Tương tự như các nước láng giềng, nước này có một lượng dân số trẻ lớn, với một nửa dân số ở độ tuổi dưới 18.
Dân số bao gồm 16 nhóm dân tộc thiểu số bản địa và nước ngoài khác nhau. Người dân bản địa chiếm khoảng 95% dân số, lớn nhất trong số đó là các sắc tộc Kpelle sống ở miền trung và miền tây Liberia. Người Americo-Liberia, là con cháu của những người định cư ở Mỹ gốc Phi, chiếm 2,5%, và người Congo, con cháu của những người hồi hương từ Congo và da đen nô lệ ở Caribe trở về năm 1825, chiếm khoảng 2,5%. Cũng có một số lượng khá lớn người Liban, Ấn Độ, và các nước Tây Phi khác, những người tạo nên một phần quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp Liberia. Một số ít nữa là người gốc châu Âu cư trú ở trong nước. Hiến pháp Liberia hạn chế quyền công dân của người nước ngoài là những người không có nguồn gốc châu Phi da đen.
Có 31 ngôn ngữ bản địa được nói tại Liberia. Tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức và là ngôn ngữ chung của đất nước.
Văn hóa
Truyền thống văn học Liberia được mặc nhiên thừa nhận từ thời điểm lập quốc (1822), nhưng chỉ thực tạo ra thành tựu khi cuốn tiểu thuyết tiên phong do Joseph Walters xuất bản vào năm 1891.
Giáo dục
Tỉ lệ biết chữ ở Liberia ngày càng tăng do hệ thống trường học được tăng cường. Theo quy định của luật giáo dục cưỡng chế năm 1912, giáo dục bắt buộc và miễn phí đối với trẻ em (từ 6-16 tuổi). Tuy nhiên, tỉ lệ trẻ em đến trường vẫn còn rất thấp. Liberia có một trường đại học ở thủ đô Monrovia và một số trường cao đẳng khác.
Những người Liberia nổi tiếng
Nữ Tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf, người đã đạt giải Nobel Hòa bình năm 2011. Bà là nữ Tổng thống dân cử đầu tiên ở châu Phi và hiện nay (2011), là nhà nữ lãnh đạo duy nhất tại châu lục này. Người phụ nữ 72 tuổi này gắn với nhiều danh hiệu như: Người đàn bà thép châu Phi, Linh hồn của cách mạng Liberia, nhà cải cách và kiến tạo hòa bình Liberia…
George Weah là một nhà chính trị gia đồng thời là cựu cầu thủ bóng đá người Liberia. Ông đã dành quãng thời gian 14 năm trong sự nghiệp chơi cho các CLB tại Pháp, Italia và Anh. Giành được các danh hiệu tại hai trong số ba quốc gia kể trên. Năm 1995, tại Milan, ông giành được danh hiệu cầu thủ xuất sắc nhất thế giới của FIFA, cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu và cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi. Ông thường được ca ngợi là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại của bóng đá châu Phi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cộng hòa Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh Thể loại:Quốc gia châu Phi Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Nước kém phát triển Thể loại:Cộng đồng Kinh tế Tây Phi Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi Thể loại:Quốc gia Tây Phi
Byttneria pedersenii
Byttneria pedersenii là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Cristóbal mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Liên kết ngoài
Thể loại:Byttneria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1976
Pentaschistis malouinensis
Pentaschistis malouinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Steud.) Clayton mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pentaschistis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam 2004
Thống kê của Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam mùa giải 2004.
Tổng quan
Guam U-18 giành chức vô địch.
Tham khảo
Thể loại:Mùa giải Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam Guam Guam bóng đá
Darur, Athni
Darur là một làng thuộc tehsil Athni, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Cacoal
Cacoal là một đô thị thuộc bang Rondônia, Brasil. Đô thị này có diện tích 3793 km², dân số năm 2007 là 76155 người, mật độ 20,08 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Rondônia
Quyền LGBT ở Đông Timor
Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Đông Timor có thể phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không phải LGBT không gặp phải. Cả hai hoạt động tình dục đồng giới nam và nữ đều hợp pháp trong Đông Timor, nhưng các cặp vợ chồng và hộ gia đình đồng giới do các cặp đồng giới đứng đầu không đủ điều kiện bảo vệ pháp lý giống nhau cho các cặp kết hôn khác giới.
Đông Timor được coi là một nhà lãnh đạo về quyền con người bao gồm quyền LGBT tại Đông Nam Á, mặc dù chưa có sự bảo vệ pháp lý nào đối với công dân LGBT được ban hành thành luật. Năm 2011, nước này đã ký tuyên bố chung về chấm dứt các hành vi bạo lực và vi phạm nhân quyền liên quan dựa trên xu hướng tính dục và bản dạng giới" ở Liên Hợp Quốc, lên án bạo lực và phân biệt đối xử với người LGBT. Vào tháng 7 năm 2017, chỉ 15 năm sau ngày độc lập, cuộc tuần hành tự hào đầu tiên của quốc gia đã được tiến hành với sự hỗ trợ của Chính phủ Timorese. Trong số những người tham gia cuộc tuần hành tự hào có công dân LGBT, nữ tu, bộ trưởng tôn giáo, dân tộc, sinh viên và quan chức chính phủ. Sự kiện này đã được tổ chức thường niên kể từ đó.
Dendropsophus pelidna
Dendropsophus pelidna là một loài ếch thuộc họ Nhái bén. Loài này có ở Colombia và Venezuela. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, các đồn điền, vườn nông thôn, rừng thoái hóa nghiêm trọng, và ao.
Tham khảo
Thể loại:Dendropsophus Thể loại:Động vật lưỡng cư Andes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1989
Cyclopyge
Cyclopyge là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Tham khảo
Thể loại:Pyrrhopygini
Pseudognaphalium altamiranum
Pseudognaphalium altamiranum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Greenm.) Anderb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Rau khúc giả Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Xã Twin Lakes, Quận Calhoun, Iowa
Xã Twin Lakes (Twin Lakes Township) là một xã thuộc quận Calhoun, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.250 người.
Goeppertia
Goeppertia là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Chi này gồm khoảng 243 loài, trong đó có nhiều loài cho đến gần đây vẫn được gán cho chi Calathea.
Danh pháp khoa học
Chi này được Nees von Esenbeck mô tả lần đầu tiên vào năm 1831, tuy nhiên ông đã dựng nhầm sang một chi khác là Goeppertia vào năm 1836, hiện nay đã được đồng nghĩa với Endlicheria. Năm 1862, August Grisebach mô tả một chi khác cũng dùng tên Goeppertia; về sau được đồng nghĩa với Bisgoeppertia.
Tên chi Goeppertia để vinh danh Heinrich Göppert (1800–1884), nhà thực vật học và cổ sinh vật học người Đức.
Liên kết ngoài
Thể loại:Họ Dong
Công án
Công án (zh. gōng-àn 公案, ja. kōan) cố nguyên nghĩa là một án công khai, quyết định phải trái trong quan phủ. Trong Thiền tông, thuật ngữ quan trọng này chỉ một phương pháp tu tập thiền định đặc biệt.
Công án có thể là một đoạn kinh, một kinh nghiệm giác ngộ, một câu chuyện về một vị sư, một cuộc đàm thoại, vấn đáp hay một cuộc pháp chiến. Nhưng chúng có chung một điều là đề cập đến thể tính của vạn vật. Đặc trưng của công án là thường thường nghịch lý, "nằm ngoài phạm vi của lý luận". Công án không phải là "câu đố" thông thường vì nó không hề được giải đáp bằng lý luận, muốn hiểu nó phải nhảy qua một cấp độ khác của nhận thức.
Khoảng giữa thế kỉ thứ 10, Thiền tông bắt đầu dùng công án như phương tiện để giáo hoá và các thiền sinh sử dụng chúng làm đối tượng quán tưởng trong lúc thiền. Vì lời giải của công án thường nằm ngoài lý luận, nên thiền sinh thấy rõ giới hạn của tư duy và bị buộc phải chuyển hoá tâm thức bằng một bước nhảy của trực giác, nhảy qua khỏi sự mâu thuẫn của lý luận nhị nguyên. Với tâm thức này, thiền sinh có một kinh nghiệm trực tiếp về thể tính. Phương tiện công án được phổ biến trong các dòng thiền Lâm Tế tông, Tào Động tông ở Trung Quốc và Nhật Bản. Người ta cho rằng, gom góp lại có tất cả khoảng 1700 công án - một con số mang giá trị trừu tượng - và trong số đó 500-600 ngày nay còn được lưu hành tại Nhật. Phần lớn các công án được ghi lại trong các tập như Vô môn quan, Bích nham lục, Thong dong lục, Lâm Tế lục.
Người ta thường nhắc đến việc sử dụng công án làm phương tiện tu tập trong tông Lâm Tế nhưng chính tông Tào Động cũng thường hay sử dụng. Các vị Thiền sư sau này khuyến khích môn đệ của mình tham quán công án nhằm cản trở tâm thức của thiền sinh trở lại tâm trạng của phàm phu - sau khi đã nếm được mùi vị giác ngộ lần đầu, có thể gọi là "lần đầu thấy đạo". Ngoài ra, việc quán công án cũng giúp thiền sinh phát triển và mở rộng kinh nghiệm giác ngộ cho đến lúc tỉnh ngộ triệt để, được thầy ấn khả.
Khi trắc nghiệm sự chứng ngộ của môn đệ trong lúc tu tập công án cấp cao, các vị Thiền sư thường đặt ra những câu hỏi đặc biệt, hỏi ngang dọc, hỏi về sự liên hệ của công án (thiền sinh đang quán) với giáo lý Đại thừa, đặt những câu hỏi mới, khác biệt (tạp tắc 雜則, ja. zassoku) song song với công án gốc (bản tắc 本則, ja. honsoku) và vì vậy, công án chính được sáng rọi cùng tận bằng nhiều cách khác nhau. Điều dĩ nhiên là thiền sinh không thể tham quán tất cả 1700 công án nhưng một số tương đối lớn được tham quán và thiền sinh được trắc nghiệm tường tận.
Bản tắc (zh.本則, ja. honsoku) nghĩa là "Quy tắc căn bản", là một cách gọi khác của một Công án, được sử dụng trong hai tập Bích nham lục và Vô môn quan để phân biệt với những thành phần khác của công án như "thuỳ thị", "trước ngữ," "bình xướng".
Phân loại
Trong Lâm Tế tông tại Nhật Bản, các vị thiền sư thường phân biệt năm loại công án:
Là một phương tiện tối trọng để đạt giác ngộ, phép quán công án đòi hỏi ba yếu tố mà thiền sinh phải đạt được, đó là Đại phấn chí, Đại nghi đoàn và Đại tín căn. Đại tín ở đây được hiểu như là niềm tin tuyệt đối vào khả năng giác ngộ của chính mình, Đại phấn chí là sự tinh tiến, kiên trì dũng mãnh. Đại nghi đoàn ở đây không có nghĩa nghi ngờ bình thường mà chỉ trạng thái tập trung tư tưởng tuyệt đỉnh. Các điểm mâu thuẫn trong công án có nhiệm vụ gia tăng Đại nghi đoàn này và Thiền sư Bạch Ẩn bảo rằng: "Đại nghi - Đại ngộ" (zh. 大疑大悟), nghĩa là càng nghi nhiều, càng ngộ sâu.
Tham khảo
Thể loại:Thiền tông Thể loại:Triết lý Phật giáo Thể loại:Thiền ngữ Thể loại:Thuật ngữ thiền
Cyclosemia
Cyclosemia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Tham khảo
Thể loại:Carcharodini
Ruellia pittieri
Ruellia pittieri là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Lindau miêu tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Chú thích
Thể loại:Ruellia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1897
Alexandre Cardoso Garcia
Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh ra mắt chuyên nghiệp tại Campeonato Mineiro cho Nacional vào ngày 22 tháng 2 năm 2014 trong trận đấu trước Tupi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nacional Esporte Clube (MG) Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C. Beira-Mar Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá Vitória F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá C.D. Trofense Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Dendropsophus pauiniensis
Dendropsophus pauiniensis là một loài ếch thuộc họ Nhái bén. Loài này có ở Brasil và có thể cả Bolivia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tham khảo
Thể loại:Dendropsophus
Nhơn Phong
Nhơn Phong là một xã thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định, Việt Nam.
Xã Nhơn Phong có diện tích 8,2 km², dân số năm 1999 là 8.675 người, mật độ dân số đạt 1.058 người/km².
Hành chính
Xã Nhơn Phong được chia thành 7 thôn: Kim Tài, Liêm Định, Liêm Lợi, Tam Hòa, Thanh Danh, Thanh Giang, Trung Lý.
Ampedus gurjevae
Ampedus gurjevae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Okhira miêu tả khoa học năm 1976.
Tham khảo
Thể loại:Ampedus
Cantharis minutemaculata
Cantharis minutemaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Cantharis
Coscinia haroldi
Coscinia haroldi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coscinia
Atanyjoppa rufipes
Atanyjoppa rufipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Hygrochroma clota
Hygrochroma clota là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hygrochroma
Deschampsia setacea
Liên kết ngoài
Thể loại:Deschampsia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Redectis iphias
Redectis iphias là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Redectis
Stéphane Grappelli
nhỏ|phải|Stéphane Grappelli Stéphane Grappelli (26 tháng 1 năm 1908 – 1 tháng 12 năm 1997) là một nghệ sĩ vĩ cầm người Pháp nổi tiếng, và là một trong số những nghệ sĩ đã thành công trong việc đưa cây vĩ cầm vào nhạc jazz.
Grappelli sinh tại Pháp, cha mẹ ông là người Ý. Ông học về nhạc cổ điển tại Nhạc viện Paris nhưng sau khi được nghe một đĩa nhạc jazz Mỹ, ông đã xin thôi học và bắt đầu chơi thể loại nhạc này.
Vào thập niên 1930, Grappelli bắt đầu biểu diễn và thu âm với nghệ sĩ guitar nổi tiếng người Bỉ, Django Reinhardt tại Quintette du Hot Club de France. Ngũ tấu của họ là một trong số ban nổi tiếng nhất nước Pháp và đã nhiều lần biểu diễn cùng với Josephine Baker, George Gershwin và Louis Armstrong. Sau khi biểu diễn vòng quanh London, năm 1939, Grappelli đã lưu lại đây trong suốt Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945).
Grappelli dành những năm 1950 và 1960 để biểu diễn tại các hộp đêm tại Pháp và Anh. Ông xuất hiện trước công chúng Mỹ lần đầu tiên tại Liên hoan nhạc jazz Newport. Ông tiếp tục đi biểu diễn trong những năm 1970 và 1980.
Tham khảo
Thể loại:Người Pháp gốc Ý Thể loại:Sinh năm 1908 Thể loại:Mất năm 1997 Thể loại:Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời Thể loại:Nhạc sĩ đồng tính nam Thể loại:Nhạc sĩ LGBT Pháp Thể loại:Nam nhạc sĩ thế kỷ 20
Santana do Mundaú
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Alagoas
Odontochilus guangdongensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Odontochilus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2009
Lưu Bình - Dương Lễ
Lưu Bình - Dương Lễ là một trong bảy vở chèo cổ kinh điển của nghệ thuật sân khấu chèo Việt Nam. Bảy vở chèo này mang tính tiêu biểu, có sức ảnh hưởng của nghệ thuật chèo được lưu giữ lại đến nay gồm: Quan Âm Thị Kính, Trương Viên, Chu Mãi Thần, Kim Nham, Lưu Bình - Dương Lễ, Trinh Nguyên và Từ Thức gặp tiên. Hầu hết các làn điệu chèo đều được trích ra từ các vở chèo kinh điển này.
Tích chèo cổ "Lưu Bình - Dương Lễ" hấp dẫn bởi nó phản ánh khung cảnh làng quê Việt xưa với bến nước, con đò, với anh học trò hiếu học, những anh hề ngộ nghĩnh cùng những màn đối đáp tài tình, với người phụ nữ hiền thục mà không kém phần sắc sảo. Vở chèo để lại bài học về đối nhân xử thế, về tình bạn, nghĩa vợ chồng và khát vọng vươn lên của người xưa.
Vở Chèo  “Lưu Bình - Dương Lễ”, do Lan Trì tiên sinh Vũ Trinh soạn, về sau được cố tác giả Hàn Thế Du quê Tam Sơn, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh vùng Kinh Bắc chỉnh lý.
Nội dung
Dương Lễ đỗ Trạng nguyên, được làm quan. Trong khi đó, Lưu Bình thi trượt, phải sống lang thang, rồi trở về quê. Cuộc sống khó khăn, lại gặp cảnh loạn lạc, Lưu Bình nghĩ đến người bạn kết nghĩa năm xưa, bèn tìm đến nhà Dương Lễ. Dương Lễ không ra gặp mặt mà sai đày tớ hắt hủi Lưu Bình, bưng ra mời bát cơm nguội cùng quả cà thiu. Lưu Bình cả giận bỏ về. Dương Lễ gọi người vợ ba ra, có ý muốn cậy nhờ thay chàng đi nuôi bạn ăn học. Châu Long thấy vậy liền nhận lời để giúp chồng thỏa ý nguyện.
Châu Long từ biệt chồng, một mình nàng cất bước ra đi. Giữa đường, nàng ghé quán Nghinh Hương. Tại đây, nàng gặp Lưu Bình trên đường về quê cũng đang tạm dừng chân. Hai người trò chuyện hồi lâu. Lưu Bình thuật lại đoạn đời gian nan vất vả của mình, còn Châu Long thì kể rằng cha mẹ gả nàng cho một người giàu có, nhưng nàng không chịu nổi cuộc sống ở đó, bèn tự ý bỏ đi. Khi thấy Lưu Bình ngỏ ý muốn quyết chí đèn sách học hành, Châu Long liền ưng thuận theo chàng về quê để nuôi chàng ăn học.
Châu Long mang số tiền Dương Lễ giao cho nàng đem theo để cất lại ngôi nhà và đón thày về dạy học cho Lưu Bình. Còn nàng ở riêng trong một căn phòng nhỏ, ngày đêm đảm đang quán xuyến gia đình, không chút vương vấn nguyệt hoa. Thấm thoắt đã qua ba mùa hoa nở, Châu Long hết lòng chăm lo cho Lưu Bình ăn học mà lòng nàng không lúc nào nguôi nỗi nhớ mong chồng.
Vua ban chiếu mở khoa thi kén Trạng nguyên. Lưu Bình từ biệt Châu Long và thày dạy học để lên kinh đô ứng thí và đỗ ngôi đầu Trạng nguyên. Trong khi đó, ở nơi quê nhà, nàng Châu Long hay tin Lưu Bình đã đỗ Trạng nguyên, nàng liền vui mừng sắp đặt nhà cửa gọn gàng ngăn nắp, gửi gắm xóm giềng để trở về phủ Dương Lễ. Lưu Bình khi về tới nơi, chẳng thấy Châu Long đâu cả. Chàng lại tìm đến nhà quan Dương Lễ và được Dương Lễ ân cần đón tiếp, hỏi han. Lưu Bình buồn rầu thuật lại chuyện gia đình. Dương Lễ lần lượt cho gọi ba người vợ ra mời rượu Lưu Bình. Khi nhìn thấy Châu Long thì chàng chợt hiểu sự tình.
Quán Nghinh Hương
Trong chèo Lưu Bình Dương Lễ có câu: "Tưởng đâu lạc chốn Đào nguyên. Nghinh Hương kỳ ngộ thiên duyên sánh bày". Lời tâm sự giữa Lưu Bình và Châu Long khi chàng trên đường từ nhà Dương Lễ buồn bã trở về đã tạo nên làn điệu chèo Sa lệch chênh (Lạc chốn đào nguyên) rất nổi tiếng.
Chú thích
Thể loại:Tác phẩm Nôm Thể loại:Thơ lục bát Thể loại:Thơ Việt Nam Thể loại:Vở chèo Thể loại:Kịch Việt Nam
Trương Viên
Trương Viên là tên gọi của một vở chèo cổ của vùng đồng bằng Bắc Bộ, Việt Nam. Đây là một trong 7 vở chèo cổ kinh điển đầu tiên của nghệ thuật sân khấu chèo Việt Nam, mang tính tiêu biểu, được coi là chuẩn mực, tạo ra sức ảnh hưởng cho các vở chèo sau này. Vở chèo Trương Viên ca ngợi về lòng hiếu thảo của nàng dâu với mẹ chồng, tình cảm phu thê và mẫu tử, đồng thời cũng lên án chiến tranh phi nghĩa.
Địa danh Võ Lăng
Trong vở chèo có 1 tình tiết hé lộ địa danh quê Trương Viên với câu: "Quê người chồng tôi ở đất Võ Lăng". Trong lịch sử, miền Bắc Việt Nam tồn tại các địa danh Võ Lăng sau đây:
Wurmbea
Wurmbea là một chi thực vật có hoa trong họ Colchicaceae, bản địa châu Phi và Australia. Chi này chứa khoảng 50 loài, với khoảng 50% là đặc hữu cho mỗi khu vực.
Định nghĩa năm 2008 của chi Wurmbea đã được mở rộng để gộp cả Onixotis punctata và Onixotis stricta.
Nhóm châu Phi
Nhóm loài châu Phi được World Checklist of Selected Plant Families công nhận tại thời điểm tháng 1/2015 gồm:
Khu vực Australia
Nhóm loài Australia được World Checklist of Selected Plant Families công nhận tại thời điểm tháng 1/2015 bao gồm:
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi thực vật Thể loại:Thực vật Úc Thể loại:Thực vật châu Phi
Bakloh
Bakloh là một thị xã quân sự (cantonment) của quận Chamba thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bakloh có dân số 1809 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Bakloh có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 79%. Tại Bakloh, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Himachal Pradesh
Iodide
Ion iod hay iodide là ion. Các hợp chất với iod trong hợp chất có số oxy hóa -1 được gọi là ion iod. Trong cuộc sống hàng ngày, ion iod thường gặp nhất như một thành phần của muối iod. Trên toàn thế giới, sự thiếu hụt iod ảnh hưởng tới 2 tỷ người và là nguyên nhân hàng đầu có thể ngăn ngừa được tình trạng bướu cổ và khuyết tật về trí tuệ.
Cấu trúc và đặc điểm của ion iod
Hầu hết muối iod đều hòa tan trong nước, nhưng ít hơn so với các chlor và brom có liên quan. Iod, có kích thước lớn, kém hydrophilic so với các anion nhỏ hơn. Một hệ quả của điều này là natri iodide hòa tan trong aceton, trong khi natri chloride thì không. Độ tan tan của bạc iodide và chì iodide phản ảnh đặc tính đồng hóa trị của các iodide kim loại này. Một thử nghiệm cho sự có mặt của ion iod là sự hình thành các chất kết tủa màu vàng của các hợp chất này khi xử lý một dung dịch bạc nitrat hoặc chì(II) nitrate.
Các dung dịch nước của muối iod hòa tan iod tốt hơn nước tinh khiết. Hiệu ứng này là do sự hình thành của ion triiodide, nó có màu nâu:
Tính chất oxy hóa - khử
Muối iod là chất khử nhẹ và nhiều chất phản ứng với oxy để tạo iod. Chất khử là một thuật ngữ hóa học cho một chất chống oxy hoá. Tính chất chống oxy hoá của nó có thể được thể hiện qua phương trình sau:
Vì ion iod bị oxy hóa dễ dàng nên một số enzim có thể biến nó thành các chất iod hóa điện phân, như chất tham gia cho việc tổng hợp vô số các sản phẩm tự nhiên chứa iod. Ion iod có thể hoạt động như một chất nhường electron có thể phá huỷ các loại oxy phản ứng như Hydro peroxid:
Tham khảo
Thể loại:Hợp chất iod
Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam 2005
Thống kê của Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam mùa giải 2005.
Tổng quan
Guam Shipyard giành chức vô địch.
Tham khảo
Thể loại:Mùa giải Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam Guam Guam bóng đá
Xã Udell, Quận Appanoose, Iowa
Xã Udell (Udell Township) là một xã thuộc quận Appanoose, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 343 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Appanoose, Iowa
Cyclosma
Cyclosma là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Tham khảo
Thể loại:Hesperiini
Byttneria perrieri
Liên kết ngoài
Thể loại:Byttneria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926
Dasagalapura, Nagamangala
Dasagalapura là một làng thuộc tehsil Nagamangala, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Vicia larissae
Vicia larissae là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Prima miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đậu răng ngựa
Cantharis pakistana
Cantharis pakistana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Cantharis
Campo Novo de Rondônia
Campo Novo de Rondônia là một đô thị thuộc bang Rondônia, Brasil. Đô thị này có diện tích 10970 km², dân số năm 2007 là 12455 người, mật độ 1,14 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Rondônia
Tmesisternus lineatus
Tmesisternus lineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Tmesisternus
Maghadena norma
Maghadena norma là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Maghadena
Thềm Sunda
thumb|370px| Thềm Sunda và [[thềm Sahul]] Về mặt địa chất học, Thềm Sunda là phần mở rộng về đông nam của vùng lục địa và thềm lục địa ở Đông Nam Á. Các vùng đất chính trên thềm này gồm bán đảo Malay, Sumatra, Borneo, Java, Madura, Bali và các đảo nhỏ xung quanh. Thềm có diện tích khoảng 1,85 triệu km². Độ sâu biển trên thềm hiếm khi trên 50 m và các vùng đất kéo dài có độ sâu nhỏ hơn 20 m dẫn đến ma sát đáy và ma sát thủy triều mạnh mẽ. Sự biến đổi độ sâu tạo các bậc dưới biển chia tách thềm Sunda với Philippines, Sulawesi, và Quần đảo Sunda Nhỏ.
Zimány
Tham khảo
Thể loại:Hạt Somogy Thể loại:Thị trấn của Hungary
Thềm Sunda
Định nghĩa
Về địa sinh học, Sundaland là một thuật ngữ chỉ một vùng của Đông Nam Á trải dài các phần của thềm lục địa châu Á nơi mà nó đã bị nhấn chìm trong thời kỳ băng hà gần đây nhất. Sundaland gồm bán đảo Malay thuộc lục địa châu Á, cũng như các đảo lớn Borneo, Java, và Sumatra và các đảo xung quanh. Sự biến động gradient độ cao dưới biển đánh dấu ranh giới phía đông của Sundaland gồm Wallace Line, được xác định theo Alfred Russel Wallace.
Thềm là kết quả hoạt động của núi lửa và bào mòn trong hành triệu năm của lục địa châu Á, và sự thành tạo và nén chặt các trầm tích vụn dọc theo rìa lục địa cũng như sự dâng cao và hạ thấp của mực nước biển.
Vùng biển giữa các đảo phủ trên các bề mặt bán san bằng cổ tương đối ổn định được phát hiện bởi do đạc địa chấn thấp, dị thường trọng lực đẳng tĩnh thấp và không có núi lửa hoạt động ngoại trừ Sumatra, Java, và Bali, các đảo này trong thời gian gắn kết với thềm Sunda, thuộc hệ thống tạo núi cung đảo Sunda. Trong thời kỳ băng hà, mục nước biển hạ thấp và vùng Sunda được mở rộng làm lộ ra và đồng bằng đầm lầy. Khi mực nước biển dâng cao vào khoảng 14.600 đến 14.300 năm trước (1950) 16m trong vòng 300 năm.
Mực nước biển hiện tại đã nhấn chìm hệ thống sông cổ Pleistocen của Sundaland trong thời kỳ băng hà cực đại gần đây nhất (18.000 đến 20.000 năm trước).
Về phía đông của thềm Sunda là thềm Sahul, nó ngăn cách 2 khu vực bởi một vùng biển nông là eo biển Wallacea, eo này bao gồm Sulawesi và hàng ngàn đảo nhỏ hơn tạo thành vùng Nusa Tenggara và Maluku. Trong eo Wallacea có một vài vùng thuộc nhóm sâu nhất trên thế giới có độ sâu đến 7.000 m. Kéo dài giữa Bali và Lombok, và Borneo và Sulawesi, Wallacea được đánh dấu bởi vùng chuyển tiếp của hệ động và thực vật do Alfred Russel Wallace mô tả đầu tiên.
Hệ thống sông bị nhấn chìm
thumb|Bản vẽ các đường bờ biển giả định ở Đông Nam Á và các hệ thống sông chìm hiện nay, giả định mực nước biển là -120 m so với ngày nay, là mức ở vào khoảng 17 [[Kiloannum|Ka BP. Các lòng sông giả định dựa trên đường viền bề mặt của đáy biển trong khu vực.]] Hệ thống sông cổ của thềm Sunda là một hệ thống sông rất lớn bị nhấn chìm dưới mực nước biển, là phần kéo dài của hệ thống sông hiện tại và có thể được giải đoán theo các phần thấp của địa hình theo hướng sườn dốc. Trong suốt thời gian khô hạn của thế Pleistocene (khoảng 17.000 năm trước 1950) một số lưu vực còn lại của nó gồm Malacca, Siam và Sunda.
Hệ thống sông Eo biển Malacca được hình thành từ các dòng chảy từ đông bắc Sumatra và tây bán đảo Malaya đổ vào biển Andeman.
Hệ thống sông Bắc Sunda, hay Hệ thống sông vùng Sunda, hay hệ thống sông Molengraaff. Gustaaf Adolf Frederik Molengraaff là nhà sinh vật học và địa chất học người Hà Lan đã đi qua vùng này vào cuối thể kỷ 19 và là người đầu tiên đưa ra sự hiện diện của hệ thống sông này dựa trên những quan sát của ông ở Borneo. Sông nằm giữa đảo Belitung và Borneo chảy theo hướng đông bắc, thu nước từ các sông vùng trung tâm Sumatra và khu vực tây và bắc Borneo, trước khi chảy vào biển Đông giữa các đảo Bắc và Nam Natuna.
Cuối cùng là hệ thống sông Đông Sunda đổ vào Bắc Java và Nam Borneo, chảy theo hướng đông giữa Borneo và Java đổi vào biển Java.
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa chất Đông Nam Á Sunda Thể loại:Đông Nam Á hải đảo Thể loại:Địa chất Indonesia
Jimi Hendrix
James Marshall "Jimi" Hendrix (tên khai sinh Johnny Allen Hendrix; 27 tháng 11 năm 1942 - 18 tháng 9 năm 1970) là một nhạc công, ca sĩ và nhạc sĩ người Mỹ. Mặc dù sự nghiệp âm nhạc chính thống chỉ kéo dài có 4 năm, ông được xem là một trong những nghệ sĩ guitar điện có ảnh hưởng nhất đến lịch sử âm nhạc đại chúng, và là một trong những nhạc sĩ danh tiếng nhất thế kỉ 20. Đại sảnh danh vọng Rock and Roll miêu tả ông "có thể xem là nhạc công xuất sắc nhất lịch sử nhạc rock".
Sinh ra ở Seattle, Washington, Hendrix bắt đầu học chơi guitar năm 15 tuổi. Năm 1961, ông đăng ký nhập ngũ quân đội Mỹ, song giải ngũ chỉ sau một năm. Ngay sau đó, ông chuyển tới Clarksville rồi Nashville, Tennessee, và bắt đầu biểu diễn theo hợp đồng trong chitlin' Circuit, qua đó kiếm được một suất vào ban nhạc đệm của the Isley Brothers và sau đấy là hoạt động cùng Little Richard cho đến giữa năm 1965. Kế đó ông biểu diễn cùng Curtis Knight and the Squires rồi chuyển đến nước Anh vào cuối năm 1966 sau khi Chas Chandler (tay bass của nhóm the Animals) trở thành quản lý của ông. Chỉ trong vài tháng, Hendrix có tới 10 bài hit đứng đầu ở Anh với nhóm The Jimi Hendrix Experience: "Hey Joe", "Purple Haze" và "The Wind Cries Mary". Danh tiếng của nam nghệ sĩ tiến tới đất Mỹ sau màn trình diễn tại Nhạc hội Monterey Pop vào năm 1967, một năm sau album phòng thu thứ ba và cuối cùng của ông, Electric Ladyland đã giành ngôi quán quân ở Mỹ. Đĩa LP kép này vừa là tác phẩm thành công nhất về mặt thương mại của Hendrix, vừa là album quán quân đầu tiên và duy nhất của ông. Với mức thù lao cao nhất thế giới dành cho nghệ sĩ biểu diễn, ông đã diễn chính ở Nhạc hội Woodstock vào năm 1969 và Nhạc hội đảo Isle vào năm 1970 trước, trước khi bất ngờ qua đời ở Luân Đôn vì bị ngạt bởi sốc thuốc barbiturat vào ngày 18 tháng 9 năm 1970.
Nguồn cảm ứng chính của Hendrix là dòng nhạc rock and roll và electric blues của Mỹ. Ông ưa thích dùng các bộ âm ly vặn vượt mức cực đại với âm lượng và độ khuếch đại lớn, được phối khí bằng cách truyền đi những âm thanh cũ ngoài mong muốn gây ra bởi chiếc âm ly feedback của guitar. Ông còn là một trong những nghệ sĩ guitar đầu tiên sử dụng chủ yếu các bàn đạp hiệu ứng thay đổi tông điệu trong nhạc rock quần chúng, chẳng hạn như các thiết bị fuzz distortion, Octavia, wah-wah và Uni-Vibe. Ông là nhạc công đầu tiên sử dụng hiệu ứng âm lập thể phaser trong các bản thu âm. Holly George-Warren của tạp chí Rolling Stone bình luận: "Hendrix là người tiên phong trong việc sử dụng nhạc cụ giống như một nguồn âm thanh điện tử. Những nhạc công trước ông đã thử nghiệm với feedback và distortion, nhưng Hendrix mới là người biến chúng và những hiệu ứng khác thành một khối từ vựng linh động và có trật tự, đúng như chất nhạc blues khởi đầu sự nghiệp của ông."
Hendrix là chủ nhân của nhiều giải thưởng âm nhạc lúc sinh thời lẫn sau khi mất. Năm 1967, độc giả của tờ Melody Maker bầu chọn ông là Nhạc sĩ pop của năm và vào năm 1968, Billboard vinh danh ông là Nghệ sĩ của năm còn Rolling Stone tuyên dương ông là Nghệ sĩ biểu diễn của năm. Ấn phẩm Disc and Music Echo đã tôn vinh ông bằng danh hiệu Nhạc sĩ hàng đầu thế giới của năm 1969 và vào năm 1970, Guitar Player vinh danh ông là nghệ sĩ guitar nhạc rock của năm. Nhóm Jimi Hendrix Experience được ghi danh vào Đại sảnh danh vọng Rock and Roll vào năm 1992 và Đại sảnh danh vọng âm nhạc Liên hiệp Anh vào năm 2005. Rolling Stone còn liệt ba album phòng thu của ban nhạc gồm có Are You Experienced, Axis: Bold as Love và Electric Ladyland vào danh sách 500 album xuất sắc nhất mọi thời đại, đồng thời xếp Hendrix là nghệ sĩ guitar vĩ đại nhất và nghệ sĩ xuất sắc thứ 6 mọi thời đại.
Thân thế và thời thơ ấu
thumb|upright|Ông bà nội của Hendrix, hai cụ Ross và Nora Hendrix trước năm 1912. Jimi Hendrix có gốc gác hỗn tạp từ tổ tiên người Mỹ gốc Phi, Ireland và Cherokee. Bà nội của ông, cụ Zenora "Nora" Rose Moore là một người Mỹ gốc Phi và có một phần tư dòng máu của người Cherokee. Ông nội của Hendrix, cụ Bertran Philander Ross Hendrix (sinh 1866) chào đời từ một vụ ngoại tình giữa một phụ nữ tên là Fanny và một thương gia buôn ngũ cốc từ Urbana, Ohio hoặc Illinois – một trong những người đàn ông giàu có nhất khu vực lúc bấy giờ. Sau khi Hendrix và Moore chuyển tới Vancouver, họ có một đứa con trai và đặt tên nó là James Allen Hendrix vào ngày 10 tháng 6 năm 1919; gia đình gọi ông là "Al".
Năm 1941, sau khi chuyển đến Seattle, Al gặp gỡ Lucille Jeter (1925–1958) tại một buổi khiêu vũ; họ kết hôn vào ngày 31 tháng 3 năm 1942. Cha của Lucille (ông ngoại của Jimi) là Preston Jeter (sinh 1875), có mẹ được sinh ra cùng hoàn cảnh với Bertran Philander Ross Hendrix. Mẹ của Lucille, nhũ danh Clarice Lawson có tổ tiên là người Mỹ gốc Phi và Cherokee. Vốn trước đó đã nhập ngũ quân đội Hoa Kỳ để phục dịch trong Thế chiến II, Al rời đi để bắt đầu khóa tập huấn cơ bản của mình chỉ ba ngày sau khi tổ chức đám chức. Johnny Allen Hendrix chào đời vào ngày 27 tháng 11 năm 1942 ở Seattle; ông là con cả trong số 5 người con của Lucille. Năm 1946, cha mẹ của Johnny đã đổi tên ông thành James Marshall Hendrix nhằm tôn vinh Al và người anh quá cố Leon Marshall của cha ông.
Sau khi đóng quân ở Alabama ở thời điểm Hendrix chào đời, Al bị từ chối được nghỉ phép tiêu chuẩn cho quân nhân để về nhà đón con chào đời; sĩ quan chỉ huy của ông đã nhốt Al trong trại giam để ngăn ông đào ngũ để gặp đứa con sơ sinh của mình ở Seattle. Ông bị nhốt trong đó hai tháng mà không được xét xử, trong lúc bị nhốt ông đã nhận được một bức điện tín thông báo con trai ông đã chào đời. Trong 3 năm mà Al vắng mặt, Lucille đã phải khổ sở nuôi nấng con trai của họ. Khi Al đi vắng, Hendrix chủ yếu được chăm sóc bởi các thành viên trong gia đình và bạn bè, đặc biệt là Delores Hall (em gái của Lucille) và cô bạn Dorothy Harding. Al nhận lệnh xuất ngũ danh dự từ quân đội Hoa Kỳ vào ngày 1 tháng 9 năm 1945. Hai tháng sau, do không tìm thấy Lucille, Al đến Berkeley, California – nhà một người bạn của gia đình là Bà Champ (bà là người chăm sốc và cố nhận nuôi Hendrix); đây là nơi Al nhìn thấy con trai ông lần đầu tiên.
Sau khi xuất ngũ, Al tề tựu với Lucille, nhưng do không thể kiếm nổi việc làm ổn định khiến gia đình họ rơi vào cảnh sống bấp bênh. Họ vật lộn với rượu và thường đánh lộn nhau trong lúc say xỉn. Đôi khi bạo lực làm cho Hendrix phải chui lủi và trốn vào tủ quần áo nhà họ. Mối quan hệ của ông với người em trai Leon (sinh 1948) tuy gần gũi mà lại gian truân; khi Leon thường xuyên được đưa đến gia đình khác nuôi, họ hầu như phải sống với mối lo bị chia cắt. Ngoài Leon, Hendrix có ba người em nữa: Joseph (sinh 1949), Kathy (sinh 1950) và Pamela (sinh 1951), tất cả chúng rơi vào cảnh thiếu sự chăm sóc của Al và Lucille và bị đem nhận nuôi. Gia đình thường xuyên di chuyển, trú tại những khách sạn và căn hộ rẻ tiền quanh quẩn Seattle. Thỉnh thoảng các thành viên trong gia đình đưa Hendrix tới Vancouver để ở nhà bà nội. Là một cậu bé nhút nhát và nhạy cảm, ông chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi những kinh nghiệm sống của đời mình. Sau này ông tâm sự với một cô bạn gái rằng ông từng là nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi một người đàn ông mặc đồng phục. Ngày 17 tháng 12 năm 1951, lúc Hendrix lên 9 tuổi, cha mẹ cậu ly hôn; tòa đã trao cho Al quyền giám hộ Hendrix và Leon.
Những nhạc cụ đầu tiên
Tại Trường tiểu học Horace Mann ở Seattle vào giữa thập niên 1950, thói quen mang cây chổi bên mình của Hendrix để giả đánh đàn guitar đã thu hút sự chú ý của bà nhân viên công tác xã hội trong trường. Sau hơn một năm cậu bám dính lấy cây chổi như một lớp mền bảo vệ, bà nhân viên đã viết một lá thư đề nghị trường trích một khoản tiền từ quỹ dành cho những trẻ em kém may mắn, quả quyết rằng việc để Hendrix không có đàn guitar có thể gây tổn thương tâm lý đến cậu. Song những nỗ lực của bà không thành và Al từ chối mua cho ông một cây đàn guitar.
Năm 1957, trong lúc giúp cha phụ việc, Hendrix tìm thấy một cây đàn ukulele nằm trong đống rác mà họ đang dọn từ nhà của một bà già. Bà nói với cậu rằng cậu có thể giữ cây đàn, dù nó chỉ có một dây. Bằng đôi tai của mình, Hendrix học chơi từng nốt theo các bài hát của Elvis Presley, cụ thể là bài "Hound Dog". Đến năm 33 tuổi, mẹ của Hendrix là bà bị biến chứng xơ gan, và vào ngày 2 tháng 2 năm 1958, bà qua đời vì lá lách bị vỡ. Al từ chối đưa James và Leon tới dự đám tang của mẹ; thay vào đó ông đưa họ mấy ngụm rượu whiskey và chỉ cho hai đứa con rằng đó là cách đàn ông nên đối mặt với mất mát. Năm 1958, Hendrix hoàn thành chương trình học ở Trường trung học cơ sở Washington và bắt đầu học tiếp lên Trường trung học Garfield nhưng không tốt nghiệp.
Nghĩa vụ quân sự
right|thumb|upright|Hendrix trong quân đội Hoa Kỳ vào năm 1961 Trước khi Hendrix tròn 19 tuổi, các nhà chức trách luật đã bắt quả tang ông lén cầm lái ô tô bị mất cắp. Đứng trước lựa chọn phải đi tù hoặc gia nhập quân đội, ông chọn cái thứ hai và đăng ký nhập ngũ vào ngày 31 tháng 5 năm 1961. Sau khi hoàn thành khóa 8 tuần tập huấn cơ bản tại Fort Ord, California, ông được chỉ định vào Sư đoàn không quân 101 và đóng quân ở Pháo đài Campbell, Kentucky. Ông đặt chân đến nơi đóng quân vào ngày 8 tháng 11 năm và ngay lập tức viết thư cho cha: "Chẳng có gì khác ngoài tập luyện thể chất và quấy rối ở đây trong hai tuần, xong rồi khi con đến trường học nhảy ... con sẽ chết mất. Họ bắt con làm tới chết, quấy rầy và đánh nhau." Trong bức thư kế tiếp gửi về nhà, Hendrix nhắc đến cây guitar bỏ lại tại nhà cô bạn gái Betty Jean Morgan ở Seattle và yêu cầu cha gửi nó đến cho ông càng sớm càng tốt: "Con thật sự cần nó ngay bây giờ." Cha ông cắn răng đồng ý và gửi cây đàn Silvertone Danelectro màu đỏ mà Hendrix vẽ tay trên đó dòng chữ "Betty Jean" tới Pháo đài Campbell. Nỗi ám ảnh thường trực với cây đàn làm cho ông lơ là nhiệm vụ, khiến cho ông bị đồng đội chế nhạo và lạm dụng thể chất; họ ít nhất từng một lần giấu đi cây guitar cho đến khi ông cầu xin trả lại nó. Tháng 11 năm 1961, quân nhân Billy Cox ghé qua một câu lạc bộ quân đội và nghe thấy tiếng đàn của Hendrix. Cox ấn tượng với kỹ thuật của Hendrix đến mức miêu tả nó là sự kết hợp giữa "John Lee Hooker và Beethoven", nên ông đã mượn một cây guitar bass và hai người chơi đàn giao lưu cùng nhau. Chỉ trong ít tuần, họ bắt đầu biểu diễn tại các câu lạc bộ chốt đóng quân vào những dịp cuối tuần cùng với các nhạc công khác trong một ban nhạc thành lập tạm thời tên là the Casuals.
Hendrix hoàn thành khóa tập huấn binh chủng nhảy dù chỉ trong hơn 8 tháng, và Thiếu tướng C. W. G. Rich đã trao cho ông miếng vá Screaming Eagles danh giá vào ngày 11 tháng 1 năm 1962. Đến tháng Hai, những hành vi của ông bắt đầu bị cấp trên khiển trách. Họ gắn cho ông là tay thiện xạ không đủ chuẩn và thường bắt quả tang ông chợp mắt trong lúc làm nhiệm vụ và không báo cáo kiểm tra giường. Ngày 24 tháng 5 năm, trung úy trung đội của Hendrix là James C. Spears đệ trình lên một bản báo cáo ghi rằng: "Anh ta không hề hứng thú bất cứ thứ gì trong Quân đội ... Theo quan điểm của tôi thì Binh nhì Hendrix sẽ không bao giờ đạt đủ chuẩn mực cần có của một người lính. Tôi thấy rằng nghĩa vụ quân sự sẽ có lợi nếu anh ta xuất ngũ càng sớm càng tốt." Ngày 29 tháng 6 năm 1962, Hendrix được phê duyệt giải ngũ dưới điều kiện danh dự. Sau này Hendrix kể rằng ông ghét quân đội và đã nói dối rằng ông đã nhận được giấy xuất viện sau khi gãy mắt cá chân trong lần nhảy dù thứ 26.
Những năm đầu tiên
Tháng 9 năm 1963, sau khi Cox giải ngũ, ông và Hendrix di chuyển khoảng 20 mi vượt qua biên giới tiểu bang từ Fort Campbell tới Clarksville, Tennessee và thành lập một ban nhạc với tên the King Kasuals. Tại Seattle, Hendrix xem Butch Snipes chơi đàn bằng răng và giờ đây Alphonso "Baby Boo" Young (tay guitar thứ hai của the Kasuals) cũng biểu diễn trên cây guitar bằng trò này. Không chịu kém cạnh, Hendrix cũng học chơi đàn bằng răng. Sau này ông giải thích: "Ý tưởng chơi đàn như thế đến với tôi... ở Tennessee. Dưới đó bạn phải chơi đàn bằng răng hoặc bị ăn đạn. Có dấu răng gãy ở khắp sân khấu."
Mặc dù chơi nhạc theo hợp đồng thu nhập thấp tại những tụ điểm ít người biết đến, sau cùng ban nhạc chuyển tới Phố Jefferson ở Nashville – trung tâm truyền thống của cộng đồng người da đen trong thành phố và sở hữu giới nhạc rhythm and blues phát triển mạnh. Và nhóm có một thời gian ngắn chơi nhạc sống tại một tụ điểm hút khách trong thị trấn – Club del Morocco và trong hai năm kế tiếp Hendrix kiếm sống nhờ biểu diễn tại hàng loạt nhà hát trải khắp miền Nam liên kết với Hiệp hội đặt vé của chủ nhà hát (TOBA), hay còn được nhiều người biết với cái tên chitlin' circuit. Ngoài chơi trong ban nhạc riêng, Hendrix còn đánh đệm cho nhiều nhạc sĩ soul, R&B và blues như Wilson Pickett, Slim Harpo, Sam Cooke, Ike & Tina Turner và Jackie Wilson.
Những bản nhạc đầu tiên
Tháng 3 năm 1964, Hendrix thu âm đĩa đơn "Testify" chia làm hai phần với the Isley Brothers. Ra mắt vào tháng 6, ca khúc không thể lọt vào bảng xếp hạng. Vào tháng 7, ông là người chơi phối khí guitar cho ca khúc "Mercy Mercy" của Don Covay. Với Rosemart Records là đơn vị in đĩa còn Atlantic chịu trách nhiệm phân phối, bản nhạc đã giành vị trí số 35 trên bảng xếp hạng Billboard.
Hendrix đi lưu diễn cùng the Isleys trong phần lớn năm 1964, nhưng khi gần hết tháng 10, sau khi quá mệt mỏi với lịch diễn mỗi đêm, ông rời ban nhạc. Ngay sau đó, Hendrix gia nhập ban nhạc lưu diễn của Little Richard có tên là the Upsetters. Trong một điểm dừng tại Los Angeles vào tháng 2 năm 1965, ông thu bài hát đầu tiên và duy nhất với Richard mang tên "I Don't Know What You Got (But It's Got Me)", do Don Covay sáng tác và được phát hành bởi Vee-Jay Records. Lúc bấy giờ danh tiếng của Richard đã suy giảm, và đĩa đơn giành được vị trí cao nhất là hạng 92, trụ trong một tuần trước khi rớt khỏi bảng xếp hạng. Hendrix gặp ca sĩ Rosa Lee Brooks trong lúc trú chân tại Khách sạn Wilcox ở Hollywood, rồi cô mời ông tham gia một buổi ghi nháp cho đĩa đơn của cô, trong đó có bài "My Diary" (do Arthur Lee chắp bút sáng tác) là đĩa mặt A, còn "Utee" là đĩa mặt B. Hendrix đánh guitar trong cả hai bài, kèm gióng hát bè của Lee. Đĩa đơn không thể lọt vào bảng xếp hạng, song Hendrix và Lee bắt đầu một tình bạn kéo dài nhiều năm; sau này Hendrix người hâm mộ nhiệt thành ban nhạc của Lee là Love.
Tháng 7 năm 1965, Hendrix có lần xuất hiện đầu tiên trên sóng truyền hình, ở Kênh 5 Night Train của Nashville. Ngoài biểu diễn trong ban nhạc đông người của Little Richard, ông còn hát bè cho Buddy và Stacy trong bài hát "Shotgun". MV ghi lại show diễn đánh dấu những thước phim Hendrix biểu diễn sớm nhất từng được biết đến. Richard và Hendrix thường gặp mâu thuẫn do việc đi trễ, tủ quần áo và những trò hề trên sân khấu của Hendrix, và vào cuối tháng 7, anh trai của Richard là Robert đã sa thải Hendrix. Ngày 27 tháng 7, Hendrix ký hợp đồng thu âm đầu tiên với Juggy Murray tại Sue Records và Copa Management. Kế đó ông tái gia nhập Isley Brothers một thời gian ngắn và ghi âm đĩa đơn thứ hai cùng họ là "Move Over and Let Me Dance", nhằm quảng bá cho "Have You Ever Been Disappointed". Một năm sau, ông gia nhập ban nhạc R&B sống tại New York tên là Curtis Knight và the Squires, sau khi gặp gỡ Knight tại hành lang của một khách sạn mà cả hai đang cư trú. Hendrix biểu diễn cùng họ trong 8 tháng. Tháng 10 năm 1965, ông và Knight ghi đĩa đơn "How Would You Feel" kết hợp với "Welcome Home". Mặc cho hợp đồng hai đồng dài hai năm với Sue, Hendrix đã ký hợp đồng thu âm dài 3 năm với doanh nhân Ed Chalpin vào ngày 15 tháng 10 năm. Trong khi mối quan hệ với Chalpin tương đối ngắn ngủi, hợp đồng của anh vẫn còn hiệu lực, về sau là nguyên nhân gây nên các vấn đề pháp lý cản trở sự nghiệp của Hendrix. Trong thời gian gắn bó với Knight, Hendrix đi lưu diễn trong một thời gian ngắn với Joey Dee and the Starliters và cộng tác cùng King Curtis trong nhiều ban nhạc như đĩa đơn hai phần "Help Me" của Ray Sharpe. Hendrix nhận được ghi công sáng tác đầu tiên cho hai bản hòa tấu: "Hornets Nest" và "Knock Yourself Out", được phát hành làm đĩa đơn của Curtis Knight and the Squires vào năm 1966.
Do cảm thấy hạn chế bởi những kinh nghiệm chơi nhạc đệm R&B, năm 1985 Hendrix chuyển tới Làng Greenwich của thành phố New York, nơi sở hữu một nền âm nhạc sôi nổi và phong phú. Tại đó, ông nhận lời mời cư trú tại quán Cafe Wha? nằm trên Phố MacDougal Street và thành lập ban nhạc của mình vào tháng 6 năm ấy, mang tên Jimmy James and the Blue Flames, với sự có mặt của Randy California (nghệ sĩ guitar tương lai của Spirit). The Blue Flames trình diễn tại nhiều câu lạc bộ ởn New York và Hendrix bắt đầu lối chơi guitar và chất liệu sáng tác mà ông sẽ sớm áp dụng với the Experience. Tháng 9, họ tổ chức vài buổi hòa nhạc cuối tại Cafe Au Go Go ở Manhattan, với tư cách hội hỗ trợ cho ca sĩ kiêm nghệ sĩ guitar lúc bấy giờ có tên John Hammond.
The Jimi Hendrix Experience
thumb|upright|left|alt=A black and white photograph of three men, one is sitting on the floor.|The Experience vào năm 1968. Đến tháng 5 năm 1966, Hendrix vật lộn kiếm tiền trang trải đủ sống khi chơi nhạc R&B, vì thế ông nhanh chóng tái gia nhập nhóm Curtis Knight and the Squires để biểu diễn tại một trong những tụ điểm hộp đêm nổi tiếng nhất của thành phố New York City, câu lạc bộ Cheetah Club. Trong một buổi biểu diễn, Linda Keith (bạn gái nghệ sĩ guitar Keith Richards của Rolling Stones) để mắt tới Hendrix và bị lối chơi đàn của ông làm "mê mẩn". Cô mời ông đi uống rượu, và hai người trở thành bạn bè.
Trong lúc Hendrix chơi nhạc cùng nhóm Jimmy James and the Blue Flames, Keith đã giới thiệu ông với Andrew Loog Oldham (quản lý của Stones) và nhà sản xuất Seymour Stein. Họ không nhìn ra tiềm năng âm nhạc của Hendrix rồi từ chối ông. Keith lại tiến cử ông cho Chas Chandler (cựu thành viên của the Animals và hứng thú với nghề quản lý và đào tạo nghệ sĩ). Chandler nhìn thấy Hendrix biểu diễn ở Cafe Wha?, một hộp đêm của Làng Greenwich, New York. Chandler ưa thích ca khúc "Hey Joe" của Billy Roberts và tin tưởng rằng mình có thể tạo ra một đĩa đơn hit nếu tìm đúng nghệ sĩ. Ấn tượng với phiên bản ca khúc của Hendrix, ông đem nam nghệ sĩ tới Luân Đôn vào ngày 24 tháng 9 năm 1966, và ký cho Hendrix một bản họp đồng quản lý kiêm sản xuất với chính ông và Michael Jeffery (cựu quản lý của Animals). Đêm đó, Hendrix có một tiết mục biểu diễn solo ngẫu hứng tại hộp đêm The Scotch of St James và bắt đầu mối quan hệ tình cảm với Kathy Etchingham kéo dài trong hai năm ruỡi.