cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thỏ
Chi sau
Giải phẫu chi sau của thỏ giống về cấu trúc với các loài thú ở cạn và góp phần vào sự đặc biệt của chuyển động của thỏ. Các xương của chi sau thỏ bao gồm các xương dài(xương đùi, xương chày, xương mác, xương ngón chân) cũng như xương ngắn (xương cổ chân). Các xương này được tạo nên qua sự hoá xương nội tiết trong quá trình phát triển. Giống như các loài thú ở cạn, phần đầu tròn của xương đùi thỏ được nối bằng khớp với đĩa nhau của khớp háng. Xương đùi thỏ cũng được nối bằng khớp với xương chày, chứ không phải xương mác - được hợp nhất với xương chày. Xương chày và xương mác lại được nối bằng khớp với xương cổ chân của bàn chân. Chi sau của thỏ dài hơn chi trước. Điều này giúp thỏ có thể di chuyển bằng cách giống như nhảy lò cò. Chi sau dài hơn còn làm cho tốc độ chuyển động của thỏ lớn hơn. Thỏ rừng, với chi sau dài hơn thỏ đuôi bông có thể di chuyển nhanh hơn đáng kể. Thỏ chỉ đứng trên các ngón chân khi di chuyển. Các ngón chân dài của chi sau cho phép thỏ thực hiện điều này và thỏ còn có màng chân để ngăn sự dang chân khi nhảy liên tục. Thỏ không có đệm thịt như các loài đứng trên đầu ngón chân khi di chuyển. Thay vào đó, chúng có lông thô được nén lại để bảo vệ chân.
Hệ cơ
Thỏ có chi sau cơ bắp cho phép nó có sức lực, sự linh hoạt và tốc độ tối đa và nó được chia thành 3 phần: bắp đùi, cẳng chân và bản chân. Chi sau thỏ là một nét đặc trưng vượt quá mức bình thường, nó dài hơn nhiều so với chi trước và đem lại sức lực lớn hơn. Thỏ chạy trên ngón chân để có bước dài thích hợp nhất trong khi chuyển động. Lực gây ra bởi chi sau được cung cấp bởi cấu trúc hợp nhất giữa xương mác, xương chày và cơ bắp. Sự hình thành và thay thế xương, đứng trên quan điểm tế bào, có tương quan trực tiếp với các cơ của chi sau. Hành động gây áp lực lên cơ để tạo ra lực sau đó được phân bổ cho bộ xương. Các con thỏ nếu tác dụng lực kém hơn, gây áp lực lên xương ít hơn thường có thiên hướng bị loãng xương do hiện tượng rút khí của xương. Ở thỏ, nếu cơ càng có nhiều sợi thì sức chịu đựng càng lớn hơn. Ví dụ, thỏ rừng có sức chống chịu lớn hơn thỏ đuôi bông. Hệ cơ của chi sau thỏ được phân thành 4 loại chính: cơ kheo, cơ bốn đầu,. Cơ kheo có nhiệm vụ tạo lực khi nhảy.
Tai
Trong các loài thuộc Bộ Thỏ, tai được dùng để phát hiện và đề phòng kẻ săn mồi. Trong các loài thuộc Họ Thỏ, chiều dọc của tai thường dài hơn chiều ngang. Ví dụ, ở loài Thỏ tai to đuôi đen, đôi tai dài của chúng chiếm tỉ lệ đối với cơ thể ngoài lớn hơn bình thường, từ đó cho phép chúng phát hiện kẻ thù từ rất xa. Ở thỏ đuôi bông thì ngược lại, tai của chúng nhỏ và ngắn hơn, yêu cầu kẻ thù đến gần hơn mới phát hiện được trước khi chúng chạy trốn. Sự tiến hoá làm cho thỏ ở vùng ôn đới có tai ngắn hơn giúp chúng không bị mất nhiệt. Điều ngược lại thể hiện ở thỏ ở xứ nóng, chúng có tai dài giúp tản nhiệt cùng với một lí thuyết cho rằng âm thanh không lan truyền tốt trong không khí khô, ngược lại đối với không khí mát hơn. Do đó, đôi tai dài giúp thỏ phát hiện kẻ thù sớm hơn ở nhiệt độ ấm hơn. Thỏ nhà được phân biệt bởi đôi tai ngắn hơn trong khi thỏ rừng có đôi tai dài hơn. Tai thỏ là cấu trúc quan trọng dùng trong điều hoà thân nhiệt và phát hiện kẻ thù tuỳ thuộc vào 3 phần tai trong, tai giữa, tai ngoài tương tác với nhau như thế nào. Cơ tai thỏ được dùng để giữ thăng bằng di chuyển trong khi chạy trốn kẻ thù.
thumb|Giải phẫu tai thú
Tai ngoài
Vành tai chính là tai ngoài của thỏ. Vành tai thỏ được cấu tạo hợp lí đối với phần cơ thể bên ngoài. Một lí thuyết cho rằng tai thỏ có nhiệm vụ phân tán nhiệt khi nhiệt độ vượt quá 30 độ C, do đó thỏ sống ở khí hậu ấm hơn có tai dài hơn. Một lí thuyết khác cho rằng tai thỏ là cơ quan tiếp nhận sốc, được dùng để giữ cân bằng tầm nhìn cho thỏ khi chạy trốn trước kẻ săn mồi, nhưng điều này chỉ được thấy ở thỏ rừng. Phần còn lại của tai ngoài là một ống cong dẫn tới màng nhĩ.
Tai giữa
Tai giữa của thỏ được lấp đầy bởi 3 xương gọi là chuỗi xương tai và được ngăn cách bởi màng nhĩ ngoài nằm ở mặt sau của hộp sọ. 3 xương này được đặt tên là xương búa, xương đe và xương bàn đạp có tác dụng làm giảm âm thanh khi nó tiếp cận tai trong. Nói chung, chuỗi xương tai hoạt động như một hàng rào trước tai trong đối với năng lượng âm thanh.
Tai trong
Dịch ở tai trong thỏ hay còn gọi là nội dịch thu nhận năng lượng âm thanh. Sau khi âm thanh được nội dịch thu nhận, bên trong tai trong thỏ còn có hoạt động ở hai phần: ốc tai sử dụng sóng âm truyền qua từ chuỗi xương tai và tiền đình xương quản lí tư thế của thỏ trong khi thỏ chuyển động. Bên trong ốc tai có màng cơ sở chứa cấu trúc sợi cảm thụ đưa tín hiệu thần kinh về não nên thỏ có thể nhận diện nhiều dạng tần số âm khác nhau. Bên trong tiền đình có ống bán khuyên giúp thỏ cảm nhận được chuyển động tròn.
Cơ chế điều hoà thân nhiệt
Điều hoà thân nhiệt là quá trình chúng dùng để bảo đảm ổn định nhiệt độ cơ thể sao cho thích hợp nhất độc lập với điều kiện bên ngoài. Nhiệt độ cơ thể bình thường của thỏ vào khoảng 38,5 đến 40 độ C. Nếu cơ thể vượt quá hay kém hơn nhiệt độ ấy, thỏ sẽ quay về quá trình cân bằng nội môi.
Hệ hô hấp
Khoang mũi của thỏ nằm ở mặt lưng so với khoang miệng và chúng được ngăn cách bởi vòm miệng cứng và mềm. Khoang mũi lại được phân thành hai phần trái phải bởi một rào sụn, và nó được bao bọc bởi lông mũi để ngăn chặn bụi xâm nhập vào bộ máy hô hấp. Khi thỏ thở, không khí đi vào lỗ mũi dọc theo cánh mũi. Từ đây, không khí di chuyển tới khoang mũi, xuống khí quản, qua thanh quản và vào phổi. Thanh quản hoạt động như cơ quan phát ra âm thanh của thỏ, cho phép nó phát ra nhiều dạng âm thanh khác nhau. Khí quản là một ống dài được bao bởi các vòng sụn để ngăn ống này không bị phá vỡ khi khí ra vào phổi. Đoạn cuối khí quản được tách ra để nối với hai phế quản, nơi mà gặp phổi ở một cơ quan gọi là cuống phổi. Từ cuống phổi, phế quản chia luỹ tiến ra thành rất nhiều nhánh hẹp. Cách nhánh phổi dẫn đến các tiểu phế quản và kết thúc ở một ống dẫn như lỗ tổ ong. Các nhánh phổi được thấy trong phổi thỏ là một ví dụ rõ ràng của sự phân nhánh đơn thân, trong đó các nhánh phổi nhỏ phân chia theo chiều ngang từ một nhánh lớn trung tâm.
Thỏ phần lớn thở bằng mũi vì nắp thanh quản được gắn ở mặt ngoài lưng cùng của vòm miệng mềm. Bên trong khoang miệng, một lớp mô nằm phía trên cửa thanh môn, nó khoá dòng khí từ khoang miệng vào khí quản. Vai trò của nắp thanh quản là ngăn chặn việc thỏ hít phải thức ăn của nó. Hơn thế nữa, vòm miệng cứng và mềm tạo điều kiện cho thỏ thở bằng mũi khi nó đang ăn. thumb|Sự [[phân nhánh đơn thân được quan sát từ phần phổi bị cắt ra của thỏ]] thumb|Một con thỏ nhà đang chải chuốt
Tiêu hoá
Thỏ ăn rau cỏ, củ quả, ...
Sinh sản
Thai kỳ của thỏ ngắn và kéo dài từ 28 đến 36 ngày với trung bình là 31 ngày. Nếu thỏ cái có thai kỳ dài hơn thì lứa đẻ đó ít con hơn, ngược lại thai kỳ ngắn hơn sẽ cho lứa đẻ nhiều con hơn. Số lượng thỏ con trong một lứa đẻ dao động trong khoảng 4 đến 12 cho phép thỏ mẹ có thể sinh 60 thỏ con trong một năm. Sau khi sinh nở, thỏ mẹ có thể có thai sớm đến mức ngay ngày hôm sau.
Tỉ lệ tử vong của thai thỏ cao vì nguyên nhân bệnh tật, chấn thương tâm lí, dinh dưỡng kém và căng thẳng bởi môi trường vì thế nên tỉ lệ sinh cao sẽ giúp loài thỏ chống cự được sự mất mát này.
Ngủ
Thỏ có thể thể hiện như chỉ ra ngoài hoạt động vào lúc hoàng hôn, nhưng thiên hướng của chúng là hoạt động ban đêm. Thời gian ngủ trung bình của thỏ trong tình trạng nuôi nhốt là 8,4 giờ mỗi ngày. Để đối phó với động vật săn mồi, thỏ có thể ngủ mở mắt, do đó thỏ có thể thức sau tác động bất ngờ để phản ứng lại mối nguy hiểm
Tầm quan trọng
Thỏ vừa được săn bắn hoặc nuôi để lấy thịt. Khi thỏ rừng bị bắt để lấy thịt, người ta thường đặt bẫy, dùng súng hoặc chó săn. Ở nhiều vùng, thỏ là loài chuyên cho thịt. Một cú đánh vào gáy có thể giết chết thỏ, từ đó mà thuật ngữ rabbit punch (cú đấm vào gáy) ra đời. Da thỏ được dùng làm áo hoặc phụ kiện, như mũ hoặc khăn choàng. Ngoài ra, phân thỏ là một loại phân bón tốt, nước tiểu của chúng có nhiều nitơ giúp cây chanh phát triển tốt. Sữa thỏ có thể làm thuốc hoặc làm thức ăn giàu dinh dưỡng vì chứa nhiều protein.
Tuy nhiên, thịt thỏ có thể gây nên một số bệnh như Tularemia hoặc cúm thỏ. Ngoài ra còn 1 bệnh nữa đó là Rabbit Starvation gây ra do sự khuyết amino acid trong khẩu phần và sự giới hạn tổng hợp của con người.
Tuổi thọ
Một con thỏ nhà có thể sống tới 10 năm hoặc hơn nữa. Chúng thích ném đồ chơi lung tung và gặm nhấm trên bìa cứng. Trong một số gia đình, thỏ có thể nảy sinh sự đồng cảm với mèo và chó. Dù bị nhốt trong những cái chuồng nhỏ hẹp nhưng thỏ cũng được huấn luyện để trở thành vật nuôi tự do như chó và mèo. Nếu được nuôi trong môi trường thích hợp với chế độ ăn cân bằng, thỏ sẽ sống lâu hơn.
Nơi ở
Việc chọn chuồng cho thỏ cũng rất quan trọng. Cần phải chú ý thông hơi cho chuồng thỏ. Những cái lồng sắt thì thích hợp hơn cho việc thông hơi và giữ vệ sinh chuồng. Tuy nhiên chuồng sắt cũng dễ làm tổn thương đến thú nuôi nếu chân của chúng bị lưới sắt cắt hoặc đạp vào đinh ở các mắt lưới hay bị những que sắt nhô ra đâm, dễ trúng mắt và gây ra các tổn hại nặng khác nếu là lồng sắt ô carô làm từ que sắt đan xen kẽ. Do đó, sàn chuồng nên có một phần được làm đặt để chân thỏ có thể nghỉ ngơi. Chuồng sắt dễ làm vệ sinh hơn chuồng gỗ. Tuy nhiên, cũng nên đặt giấy hoặc khăn lau trên nền chuồng để tránh việc chân thỏ bị tổn thương bởi dây sắt. Lót chậu nhỏ cùng cỡ dưới lống và để mùn cưa hoặc gỗ khô hay giấy báo ở trong để thỏ không đi bậy ra ngoài và dễ dọn dẹp hơn.
Trừ khi được nuôi để sinh sản, những con thỏ cái nên được cắt bỏ buồng trứng để tránh ung thư. Ngoài ra, cũng có những lợi ích đối với những con thỏ đực thiến. Nếu không, chúng vẫn đánh dấu lãnh thổ của mình bằng nước tiểu.
Thỏ khá hiếu chiến trừ khi chúng bị nhốt lại. Việc cắt bỏ buồng trứng hoặc hoạn có thể giảm bớt tính hiếu chiến của chúng. Không nên nhốt hai con thỏ ở chung chuồng với nhau trừ khi có ý định phối giống. Một con thỏ bình thường cũng có thể trở nên hung dữ nếu nhốt nó chung chuồng với một con thỏ khác. Điều này là bình thường nhưng cũng không xảy ra phổ biến lắm. Nhiều con thỏ không quan tâm hay chú ý đến việc có một con thỏ khác sống chung.
Giống như mèo, thỏ không thể thiếu móng. Thiếu lớp đệm ở lòng bàn chân nên thỏ cần có móng để giữ thăng bằng; tháo bỏ móng của thỏ sẽ làm cho chúng không thể đứng, bị khuyết tật vĩnh viễn.
nhỏ|trái|200px|Thỏ nuôi làm thú cảnh Nếu được chăm sóc tốt, thỏ sẽ trở nên thân thiện và vui vẻ. Thỏ được nuôi làm thú cưng trong nhà lẫn ngoài vườn trên toàn thế giới. Sống trong nhà thỏ sẽ được an toàn hơn (nếu không kể đến những dây cáp và dây điện), tránh khỏi những con thú ăn thịt, ký sinh gây bệnh và sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Thỏ nuôi ở ngoài phải có hang được trang bị và sưởi ấm vào mùa đông, che mát vào mùa hè. Những con thỏ nhà thì thích hợp với nhiệt độ trong khoảng 10-25 độ C (50-70 độ F) và không thể chịu đựng lâu được ở 32 độ C (khoảng 90 độ F) nếu không có bóng râm, quạt hay nước lạnh.
Thức ăn
Cho thỏ uống nước sạch đầy đủ và cho ăn nhiều cỏ khô hàng ngày. Những loại rau cỏ màu xanh lục đậm và nhiều lá như rau diếp, cải, cây mù tạt, bắp cải xanh, cây cải xoăn, rau mùi tây, cây bồ công anh, rau muống và cây húng quế... rất tốt cho thỏ. Cà rốt và trái cây thì nên cho ít hơn (khoảng 1 muỗng canh ứng với 1 pound cân nặng của thỏ, với tần suất 2 ngày/lần) vì loại thực phẩm này rất nhiều đường. Những loại rau củ nhiều bột như khoai tây và khoai lang cũng nên tránh. Khi cho thỏ ăn, nên bắt đầu với một loại rau nhất định, sau đó mới tăng thêm nhiều loại khác, cho đến khi thỏ đã quen với ba loại rau trở lên, việc cho nó ăn nhiều loại hơn nữa sẽ khiến nó thích thú. Khi bắt đầu cho thỏ ăn rau cỏ, nên cho chúng ăn kèm với cỏ đuôi mèo hay yến mạch hàng ngày.
Khi lựa chọn những túi thức ăn bán sẵn cho thỏ, nên chọn những loại không có hạt (nuts) vì hạt chứa nhiều chất béo hơn so với chất béo mà thỏ có thể dễ dàng chuyển hóa, gây ra những vấn đề về sức khỏe như gan nhiễm mỡ. Hạt thường được dùng làm thức ăn cho loài gặm nhấm, vì thỏ không thuộc loài gặm nhắm nên lại thức ăn này cần phải tránh.
Thức ăn dạng viên (pellet) có thể cho ăn mỗi ngày với lượng khoảng 1 ounce (28,35g) ứng với 1 pound (khoảng 450g) cân nặng của thỏ. Tuy nhiên, thức ăn dạng viên chỉ nên được cung cấp như một loại thực phẩm phụ vì thức ăn dạng viên có thể gây cho thỏ bệnh về răng. Việc nhai cỏ khô hàng ngày sẽ giúp mài mòn răng cửa của thỏ (răng cửa thỏ mọc dài liên tục như bộ gặm nhắm). Thức ăn dạng viên chỉ nên dùng cho thỏ nuôi lấy thịt vì nó giúp tăng trọng đáng kể. Khi thỏ ăn thức ăn viên, nó không cần cho ăn thêm muối khoáng khi thức ăn viên có hàm lượng muối khá cao; nhưng nói chung, hàm lượng muối không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của thỏ.
Thỏ không thể nôn. Vì vậy nên một khi thức ăn bị ứ đọng ở trong ruột (gây ra bởi một chế độ ăn không đủ chất xơ ), hội chứng tắc ngẽn đường ruột nguy hiểm đến tính mạng sẽ xảy ra.
Những con thỏ nhà cần được khám hàng ngày để tránh những bệnh truyền nhiễm và những bệnh phát triển nhanh. Mắt thỏ phải được giữ sạch, tai và mọi bộ phận khác cũng vậy. Răng không được để quá dài nếu không sẽ rất khó ăn. Tuy nhiên, không được tự ý mài hay dũa răng của thỏ, tốt nhất là nên tìm lời khuyên ở bác sĩ thú y. Nếu thật sự được cắt bớt răng cho thỏ thì không nên lo ngại, đó sẽ là một phương pháp tự nhiên vì sau lần đầu tiên mài bớt răng thỏ, người ta sẽ làm việc đó đều đặn hơn. một cái răng thỏ có thể dài ra 5 inch(khoảng 2,54 cm)/năm nếu chúng không bị mài mòn để bảo vệ cho sức khỏe của thỏ. Cắt bớt răng thỏ là phương pháp cuối cùng có thể sử dụng. Để đảm bảo độ dài răng thỏ, ta có thể cho chúng nhai cỏ yến mạch hoặc đồ chơi gỗ. Râu thỏ là 1 cơ quan cảm giác không nên cắt bỏ.
Việc ôm hay bắt thỏ phải được các chuyên gia hay những người nuôi thỏ hướng dẫn. Không bao giờ được nhấc thỏ lên bằng cách nắm tai. Khi giữ thỏ, phải chắc chắn rằng 4 chân nó cũng đã được giữ lại để tránh bị đá. Nếu thỏ cố đá quá mạnh sẽ gãy lưng nó. Một lời khuyên hữu ích là nên bắt thỏ bằng cách hớt nhẹ nó, để đầu nó vào khuỷu tay. Nên chú ý rằng việc bịt mắt thỏ cũng làm cho nó yên lòng hơn vì không thấy gì sẽ khiến thỏ an tâm và thấy an toàn.
Ở nước Mỹ, hiệp hội chăn nuôi thỏ (ARBA) là một nguồn cung cấp vật nuôi kiểng và giống thương mại có giá trị. ARBA xác nhận có 47 giống thỏ nhà khác nhau, Trianta và Mini Satin là 2 giống được thừa nhận gần nhất vào năm 2006. Ở Vương quốc Anh, Hội đồng thỏ Anh cũng cung cấp những thông tin có giá trị.
Sinh thái học
Thỏ là động vật bị săn mồi nên chúng luôn luôn phải nhận thức về môi trường xung quanh. Ví dụ, ở vùng ven Địa Trung Hải của Châu Âu, thỏ là đối tượng bị săn đuổi chính của cáo đỏ, lửng và mèo rừng Iberia. Khi phải đối mặt với mối đe doạ tiềm tàng, thỏ sẽ tỏ cảm giác sợ hãi và quan sát sau đó báo động cho đồng loại bằng cách dậm mạnh xuống nền đất. Thỏ có tầm nhìn đặc biệt rộng, và tác dụng tốt của nó là bao quát vật thể cao hơn mặt đất. Thỏ tránh khỏi bị săn bắt bằng cách đào hang dưới đất, nhảy liên tục theo đường dích dắc, và nếu bị bắt, thỏ sẽ tung cú đá mạnh bằng chân sau. Hàm răng khoẻ cho phép thỏ ăn và cắn kẻ thù để chạy thoát. Con thỏ sống lâu nhất được ghi nhận là một con thỏ nhà thuộc loài thỏ châu Âu sống ở đảo Tasmania, Úc qua đời năm 18 tuổi. Vòng đời của thỏ ngắn hơn ở trên nhiều, ví dụ thời gian sống trung bình của thỏ đuôi bông Bắc Mĩ chỉ ngắn hơn một năm. thumb|left|alt=Rabbit burrow entrance|Lối vào hang thỏ|210px
Phân bố
Môi trường sống hoang dã của thỏ khá đa dạng, bao gồm: thảo điền, rừng thưa, rừng rậm, thảo nguyên, sa mạc và đất ngập nước. Thỏ sống theo đàn, và loài được biết tới nhiều nhất, thỏ Châu Âu sống trong hang thỏ.
Hơn một nửa số cá thể thỏ trên toàn thế giới sống tại Bắc Mỹ Thỏ cũng có nguồn gốc bản địa tại Tây Nam Châu Âu, Đông Nam Á, một số đảo ở Nhật Bản, một phần Châu Phi và Nam Mỹ. Thỏ không được tìm thấy ngoài tự nhiên trên phần lớn lục địa Á-Âu, nơi mà một số thỏ rừng là đại diện. Thỏ nhà được du nhập vào Nam Mỹ gần đây, trong một phần của Đại chuyển giao châu Mĩ. Phần lớn lục địa này chỉ có một loài thỏ, đó là thỏ Tapeti, trong khi phần lớn Nón Nam của nó không có thỏ.
Thỏ Châu Âu đã được giới thiệu đến nhiều nơi trên khắp thế giới.
Ảnh hưởng môi trường
300px|nhỏ|phải|Một con thỏ Loài thỏ hoang cũng là nguồn gốc cho những vấn nạn về môi trường đối với con người. Chúng gây nguy hại cho nền nông nghiệp. Hun khói, lập rào, săn bắn, đánh bẫy và tìm kiếm là những phương pháp hạn chế sự gia tăng số lượng thỏ; nhưng biện pháp hiệu quả nhất là dịch bệnh như bệnh u nhầy ở thỏ hay bệnh cacilivirus. Ở châu Âu, thỏ được nuôi trong trang trại và được bảo vệ để chống lại các bệnh nói trên. Thỏ Úc thì lại bị xem là động vật có hại và các chủ trang trại phải kiểm soát chúng rất kỹ lưỡng.
Trong văn hoá
Thỏ cũng được biết đến trong văn hóa như thỏ Phục Sinh thường gắn liền với ngày lễ Phục Sinh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thỏ Thể loại:Thịt Thể loại:Động vật ăn cỏ Thể loại:Leporidae
Stereocyclops histrio
Stereocyclops histrio là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Tham khảo
H Thể loại:Động vật được mô tả năm 1954 Thể loại:Động vật đặc hữu Brasil Thể loại:Động vật lưỡng cư Brasil
Erioptera nigribasis
Erioptera nigribasis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Erioptera Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Lohardaga (huyện)
Huyện Lohardaga là một huyện thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Lohardaga đóng ở Lohardaga. Huyện Lohardaga có diện tích 1494 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Lohardaga có dân số 364405 người.
Delosperma lavisiae
Delosperma lavisiae là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Lohardaga (huyện)
Tham khảo
Thể loại:Jharkhand Thể loại:Huyện của Ấn Độ
Delosperma lavisiae
Liên kết ngoài
Thể loại:Delosperma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
Aleuroplatus elmarae
Aleuroplatus elmarae là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Aleuroplatus elmarae được Mound & Halsey miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Tham khảo
Thể loại:Aleuroplatus
La Robine-sur-Galabre
La Robine-sur-Galabre là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Robinesurgalabre
Dicranella rufo-aurea
Dicranella rufo-aurea là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Hampe A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dicranella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1872
Liabum umbellatum
Liabum umbellatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (L.) Sch.Bip. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Liên kết ngoài
Thể loại:Liabum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1863
GW170817
GW170817 là một tín hiệu sóng hấp dẫn (GW) được quan sát bởi các máy dò LIGO và Virgo vào ngày 17 tháng 8 năm 2017. Tín hiệu sóng hấp dẫn tạo ra ở những phút cuối cùng của hai sao neutron chuyển động xoáy ốc quanh nhau và cuối cùng va chạm sáp nhập, và đây là tín hiệu GW đầu tiên được xác nhận ngoài sóng hấp dẫn bằng các bức xạ điện từ kèm theo.
Không giống như các sóng hấp dẫn đã đo được ở các lần trước, mà đó là hai lỗ đen sáp nhập và không kỳ vọng sẽ tạo ra các bức xạ điện từ có thể quan sát được, hậu quả của vụ va chạm này cũng được trên 70 đài quan sát thiên văn ở 7 lục địa và trong không gian theo dõi, trên toàn phổ của dải sóng điện từ, đánh dấu bước đột phá quan trọng cho thiên văn học đa thông điệp (multi-messenger astronomy).
Công bố
Quan sát được công bố chính thức vào ngày 16 tháng 10 năm 2017 tại một cuộc họp báo tổ chức tại National Press Club ở Washington, D.C. và trụ sở của ESO ở Garching bei München, Đức.
Một vài thông tin đã bị tiết lộ ra ngoài trước khi LSC công bố chính thức, khi nhà thiên văn học J. Craig Wheeler ở Đại học Texas tại Austin đăng dòng tweet ngày 18 tháng 7 năm 2017 "New LIGO. Source with optical counterpart. Blow your sox off!". Vài hôm sau ông đã xóa dòng tweet và xin lỗi khi đã đăng tin trước khi có bất kỳ một thông báo chính thức nào từ LSC. Một số người khác bắt đầu theo dõi tin đồn, và đăng lên các website rằng một số lịch hoạt động của một số kính thiên văn lớn đã bị ngắt để dành ưu tiên cho quan sát thiên hà NGC 4993, một thiên hà nằm cách Mặt Trời 40 Mpc trong chòm sao Trường Xà. Nhóm hợp tác khoa học LIGO/Virgo ban đầu từ chối bình luận về tin đồn và đăng trên website của họ rằng họ vẫn đang trong quá trình phân tích các dữ liệu thu thập được.
Quan sát sóng hấp dẫn
nhỏ|trái|Minh họa hai sao neutron va chạm. Đây là mô phỏng nói chung, không áp dụng cho GW170817. ([[:tập tin:Neutron star collision.ogv|00:23 video.)]] nhỏ|phải|300px|Ảnh bên trái là hình chiếu trực giao vùng bầu trời với độ tin cậy 90% xác định từ trạm LIGO (lục nhạt), phạm vi xác định bởi LIGO-Virgo (lục đậm), phạm vi xác định từ độ trễ thời gian của hai kính Fermi và INTEGRAL (lam nhạt) và với Fermi GBM (lam đậm). Hai ảnh chèn nhỏ bên phải cho vị trí của thiên hà NGC 4993, ảnh phía trên là ảnh chụp của SWOP thời điểm 10,9 tiếng sau va chạm và phía dưới là ảnh chụp của DLT40 20,5 ngày sau va chạm. Dấu thập nhỏ chỉ vị trí của nguồn trong thiên hà.
Tín hiệu sóng hấp dẫn kéo dài trong xấp xỉ 100 giây bắt đầu từ tần số 24 hertz (chu kỳ trên giây). Nó bao gồm xấp xỉ 3000 chu kỳ, tăng dần biên độ và tần số lên tới vài trăm Hz trong dạng sóng của hai thiên thể chuyển động xoắn ốc quay quanh nhau, và tín hiệu sóng hấp dẫn kết thúc vào lúc 12:41:04.4 UTC khi các đài quan trắc sóng hấp dẫn không đo thêm được gì nữa (do tín hiệu đã yếu đi). Tín hiệu SHD đến trạm Virgo ở Italia đầu tiên, sau đó 22 milli giây tới trạm LIGO-Livingston ở bang Louisiana, Hoa Kỳ, và 3 milli giây sau đó tới trạm LIGO-Hanford ở bang Washington, USA. Tín hiệu được đo và phân tích, lọc tìm và so sánh với dạng sóng mẫu (dựa trên mô phỏng số của thuyết tương đối rộng) xác định từ phương pháp xấp xỉ hậu Newton.
Một chương trình máy tính tự động tìm kiếm trong luồng dữ liệu của trạm LIGO-Hanford đã đánh dấu và gửi thông báo cho đội LIGO trong vòng 6 phút sau khi trạm đo được tín hiệu sóng hấp dẫn. Thông báo đo được chớp gamma cũng được gửi đến các nhà thiên văn ở thời điểm này sau khoảng 16 giây khi các kính thiên văn tia gamma đo được, do vậy sự trùng hợp về sự kiện sóng hấp dẫn và tia gamma cũng đã được đánh dấu và cảnh báo tới các nhà khoa học phân tích dữ liệu. Nhóm hợp tác khoa học LIGO/Virgo đã gửi thông báo (với sơ bộ vị trí nguồn phát sóng hấp dẫn và tia gamma) tới các nhà thiên văn học trong khoảng 40 phút sau khi đo được tín hiệu.
Việc tìm vị trí của nguồn phát trên bầu trời đòi hỏi kết hợp dữ liệu từ ba trạm quan trắc giao thoa kế; sự trễ thời gian này có hai nguyên nhân. Dữ liệu Virgo bị chậm do vấn đề truyền dữ liệu, và dữ liệu ở trạm LIGO Livingston bị ảnh hưởng bởi sự cố nhiễu rất ngắn trong thiết bị đo chỉ vài giây trước khi kết thúc tín hiệu SHD. Ban đầu chỉ có thông báo từ trạm Hanford sau đó các nhà phân tích dữ liệu của LIGO/Virgo đã lục lại dữ liệu ở hai hai trạm kia và phát hiện đây thực sự là một tín hiệu có nguồn gốc thiên văn vật lý, sau đó họ tiến hành xác định và khoanh vị trí của nguồn phát trên bầu trời. Phạm vi trên thiên cầu xác định bởi ba trạm có diện tích khoảng 31 độ vuông nằm ở bầu trời bán cầu nam với xác suất 90% tin cậy. Tính toán chi tiết hơn sau đó cho phép giảm diện tích phạm vi xuống còn 28 độ vuông.
Phát hiện chùm tia gamma
Tín hiệu điện từ đầu tiên đo được mang ký hiệu GRB 170817A, đó là chớp tia gamma ngắn, đo được ở thời điểm 1,74 seconds sau khi hai sao neutron va chạm và kéo dài khoảng 2 giây.
GRB 170817A được kính thiên văn không gian tia gamma Fermi phát hiện, và hệ thống đã tự động thông báo 14 giây sau khi đo được. Sau khi nhóm LIGO/Virgo thông báo 40 phút sau đó, các kỹ sư của kính thiên văn không gian tia gamma INTEGRAL của ESA đã dò lại dữ liệu và cũng phát hiện ra số liệu tương tự như kính Fermi đã thông báo. Sự chênh lệch trong thời gian tia gamma đến giữa hai kính Fermi và INTEGRAL đã giúp thu hẹp diện tích bầu trời chứa nguồn phát.
Sự kiện GRB này tương đối mờ so với khoảng cách gần của thiên hà chứa nó NGC 4993, có khả năng là do tia phát ra từ vụ nổ không chiếu trực tiếp đến Trái Đất, mà lệch với một góc khoảng 30 độ.
Theo dõi trong bước sóng điện từ
thumb|Ảnh chụp của Hubble về thiên hà NGC 4993 với ảnh nhỏ cho thấy sự biến đổi về độ sáng của GRB 170817A trong vòng 6 ngày. Ảnh của: NASA và ESA thumb|Đường cong ánh sáng. thumb|Sự thay đổi trong phổ quang học và hồng ngoại gần. Một loạt thông báo tới các nhà thiên văn học khắp nơi trên thế giới đã được phát ra, bắt đầu bằng thông báo đã phát hiện được chớp gamma và các trạm LIGO/Virgo đo được tín hiệu sóng hấp dẫn, thông báo vào lúc 13:21, và phạm vi vị trí nguồn phát trên bầu trời được gửi đi vào lúc 17:54 UTC. Thông báo đã thúc đẩy một cuộc tìm kiếm trên quy mô toàn cầu bằng nhiều kính thiên văn robot và kính thiên văn khảo sát. Ngoài thử thách đó là phạm vi tìm kiếm rộng trên bầu trời (bằng khoảng 150 diện tích của trăng tròn), cuộc tìm kiếm cũng bị ảnh hưởng bởi vùng phạm vi nằm khá gần Mặt Trời trên bầu trời và chỉ có thể quan sát được trong vài tiếng sau hoàng hôn đối với bất kỳ một kính thiên văn trên mặt đất nào.
Tổng cộng đã có 6 đội tham gia (SSS, DLT40, VISTA, Master, DECam, Đài quan sát Las Cumbres (LCO) Chile) chụp ảnh cùng một phạm vi vùng bầu trời trong cách đều 90 phút. Đội đầu tiên phát hiện ra vị trí nguồn phát quang học mà có thể liên quan tới nguồn sóng hấp dẫn đo là nhóm Swope Supernova Survey, khi họ phát hiện ra ở bức ảnh chụp thiên hà NGC 4993 ở thời điểm 10 tiếng và 52 phút sau sự kiện SHD bằng sử dụng kính thiên văn Swope đường kính 1 meter chụp ở bước sóng gần hồng ngoại tại Đài quan sát Las Campanas, Chile. Họ cũng là nhóm đầu tiên thông báo về vị trí này, và đặt tên cho sự kiện họ phát hiện được là SSS17a trong thông điệp gửi đi vào lúc 12 tiếng 26 phút sau sự kiện SHD. Nguồn phát quang học mới này sau đó được Hiệp hội Thiên văn học Quốc tế (IAU) định danh là AT 2017gfo.
Đội SSS tiến hành khảo sát mọi thiên hà trong phạm vi bầu trời khoanh bởi hai nhóm LIGO/Virgo và Fermi/INTEGRAL, và đã nhận ra một đốm sáng quang học mới xảy ra. Bằng sử dụng các dữ liệu thu thập được từ thiên hà chứa sự kiện, các nhà thiên văn có thể tìm ra khoảng cách đến nguồn phát và khoảng cách này khớp chính xác với khoảng cách ước tính độc lập chỉ dựa trên tín hiệu sóng hấp dẫn.
Việc phát hiện ra nguồn phát trong bước sóng quang học khả kiến và hồng ngoại gần đã giúp định vị nguồn phát sóng hấp dẫn tốt hơn rất nhiều, giảm độ bất định từ vài chục độ vuông xuống còn 0,0001 độ vuông; cho phép nhiều kính thiên văn lớn mặt đất và kính thiên văn không gian tiến hành các quan sát theo sau đó trong thời gian từ vài ngày đến hàng tuần. Chỉ trong vòng vài giờ sau khi phát hiện ra vị trí, thêm nhiều quan sát trong phổ sóng điện từ từ hồng ngoại đến ánh sáng khả kiến đã được thực hiện. Trong một vài ngày, màu của nguồn phát trong bước sóng quang học khả kiến đã thay đổi từ xanh lam sang đỏ khi đám mây vật chất phóng ra từ vụ nổ mở rộng vào không gian và nguội dần đi.
Các nhà thiên văn vật lý đã thu thập được nhiều dữ liệu phổ quang học và hồng ngoại; mà dữ liệu sơ bộ ban đầu chưa cho thấy các đặc tính của vụ nổ, nhưng chỉ sau vài ngày, họ đã thấy nhiều đặc trưng và kết luận rằng vật chất bắn ra từ vụ va chạm chuyển động với vận tốc gần bằng 10% tốc độ ánh sáng.
15,3 tiếng sau sự kiện SHD, kính thiên văn tia gamma Swift đã đo được tín hiệu trong bước sóng tử ngoại từ nguồn phát. 9 ngày sau, đài quan sát tia X Chandra đã phát hiện thấy có bức xạ tia X (mặc dù ban đầu kính thiên văn Chandra đã không phát hiện thấy). 16 ngày sau sự kiện, kính thiên văn vô tuyến mảng lớn Karl G. Jansky (VLA) đặt ở New Mexico đã thu được tín hiệu vô tuyến phát ra từ vị trí này. Tổng cộng có hơn 70 đài quan sát trên mặt đất và trong không gian đã tham gia chụp ảnh và thu thập dữ liệu trong toàn bộ phổ điện từ sự kiện va chạm sáp nhập hai sao neutron.
Có nhiều chứng cứ mạnh chứng tỏ AT 2017gfo quả thực có liên hệ với GW 170817: sự biến đổi màu sắc và phổ của nó thay đổi một cách khác thường so với một vụ nổ siêu tân tinh. Khoảng cách đến thiên hà NGC 4993 khớp với ước tính độc lập từ dữ liệu sóng hấp dẫn GW170817. Và không có một sự kiện thiên văn ngắn nào khác xảy ra trong phạm vi khoanh bởi LIGO/Virgo. Cuối cùng, nhiều ảnh chụp lưu trữ thiên văn cho thấy ở vị trí của AT 2017gfo, trước đây không hề có một sao biến đổi nào thuộc Ngân Hà nằm ở vị trí này.
Ngày 9 tháng 12 năm 2017, các nhà thiên văn thông báo sự bừng sáng của bức xạ tia X từ nguồn phát GW170817/GRB 170817A/SSS17a.
Dữ liệu từ neutrino
Không có một hạt neutrino mà khớp với nguồn phát được tìm thấy ở các cuộc tìm kiếm tiếp theo của các trạm quan sát neutrino IceCube và ANTARES và ở đài quan sát Pierre Auger. Một cách giải thích cho việc không phát hiện có luồng hạt neutrino liên quan tới sự kiện là bởi vì nó chùm tia bức xạ không chiếu thẳng tới Trái Đất mà lệch dưới một góc (tương tự như việc xác định năng lượng của chớp gamma GRB170817A là tương đối yếu).
Nguồn gốc thiên văn vật lý và những sản phẩm
phải|nhỏ|Mô phỏng thủy động lực học cho thấy một tổ kén (cocoon) vật chất hình thành sau khi hai sao neutron va chạm sáp nhập. Mô hình này giải thích được dữ liệu quan sát trong phổ điện từ tia gamma, tia X, tia tử ngoại, ánh sáng, tia hồng ngoại, và sóng vô tuyến thu thập được bởi nhóm GROWTH và từ 18 kính thiên văn khác nhau trên thế giới.
Tín hiệu sóng hấp dẫn có đặc trưng cho thấy nó phát ra từ vụ va chạm của hai sao neutron với tổng khối lượng 2,82 lần khối lượng Mặt Trời. Với giả sử hai sao có tốc độ tự quay chậm, phù hợp với dữ liệu được quan sát trong hệ hai sao neutron mà sẽ sáp nhập trong thời gian Hubble, tổng khối lượng của hệ là 2,74 solar mass.
Giá trị khối lượng của các sao thành phần có độ bất định lớn. Sao neutron lớn hơn (
m1
Dráchov
Dráchov là một làng thuộc huyện Tábor, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
GW170817
Nguồn gốc thiên văn vật lý và những sản phẩm
) có 90% cơ hội mà khối lượng nằm trong khoảng giá trị 1,36 đến 2,26 solar mass, sao nhỏ hơn (
Dráchov
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Tábor
GW170817
Nguồn gốc thiên văn vật lý và những sản phẩm
m2
) có 90% cơ hội khối lượng nằm trong khoảng 0,86 đến 1,36 solar mass. Với giả thiết chúng có tốc độ tự quay thấp, phạm vi khối lượng các ngôi sao là 1,36 đến 1,60 solar mass cho
và 1,17 đến 1,36 solar mass cho
.
Sự kiện sáp nhập hai sao neutron được cho là tạo ra vụ nổ kilonova, đặc trưng bởi chớp tia gamma ngắn theo sau đó là "ánh sáng muộn" quang học dài hơn tạo bởi từ các hạt nhân phân rã phóng xạ theo quá trình r. Kilonovae là một trong những ứng viên của nguồn sản sinh ra một nửa các nguyên tố nặng hơn sắt trong Vũ trụ. Khối lượng tổng cộng các nguyên tố nặng hình thành sau vụ nổ ước tính bằng 16.000 lần khối lượng Trái Đất, với vàng và platinum bằng xấp xỉ 10 lần khối lượng Trái Đất.
Thiên thể tàn dư sau vụ nổ có thể là một sao neutron có khối lượng siêu lớn và có thể nó nhanh chóng sụp đổ thành lỗ đen chỉ sau vài mili giây, như được gợi ra bởi lượng lớn vật chất phóng ra (mà nhiều vật chất có thể đã ngay lập tức bị hút vào lỗ đen) và thiếu dấu hiệu của bức xạ phát ra từ một sao neutron quay chậm dần, mà như sẽ xảy ra đối với các sao neutron tồn tại lâu.
Tầm quan trọng trong khoa học
nhỏ|phải|300px|Thời gian biểu khám phá các sự kiện GW170817, GRB 170817A, SSS17a/AT 2017gfo, và những quan sát sau đó được thể hiện bằng các thông điệp và bước sóng theo thời gian tc của sự kiện sóng hấp dẫn.
Đây không phải là quan sát đầu tiên được biết đến là vụ sáp nhập của hai sao neutron; GRB 130603B là vụ nổ kilonova đầu tiên được quan sát. Tuy nhiên, GW170817 là quan sát tốt nhất từ trước đến nay, trở thành chứng cứ mạnh nhất cho tới nay xác nhận giả thiết rằng vụ sáp nhập của hai sao neutron tạo ra các chớp tia gamma ngắn.
Sự kiện cũng cung cấp giới hạn về sự chênh lệch giữa tốc độ của sóng điện từ và của sóng hấp dẫn. Giả sử các photon đầu tiên được phát ra trong khoảng thời gian 0 đến 10 giây sau khi bức xạ hấp dẫn đạt cường độ cực đại, giá trị chênh lệch giữa tốc độ sóng hấp dẫn và sóng điện từ, vGW − vEM, được xác định nằm giới hạn trong khoảng −3×10−15 và +7×10−16 lần tốc độ ánh sáng, kết quả này đã cải thiện độ chính xác trong ước lượng so với các kết quả từ lần trước lên tới 14 bậc độ lớn. Thêm vào đó, sự kiện cũng cho phép thực hiện các kiểm nghiệm về nguyên lý tương đương (thông qua đo hiệu ứng trễ Shapiro) và bất biến Lorentz. Độ giới hạn cho các khả năng vi phạm bất biến Lorentz (giá trị của 'các hệ số phần hấp dẫn') được làm chặt từ kết quả của quan sát mới, thu hẹp lên tới 10 bậc độ lớn. GW170817 cũng đưa tới bác bỏ một số lý thuyết thay thế thuyết tương đối tổng quát, bao gồm các biến thể của thuyết vô hướng–tensor,     mô hình hấp dẫn Hořava–Lifshitz,   các đối thủ của vật chất tối (Dark Matter Emulators) và hấp dẫn song mêtric (bimetric gravity).
Các quan sát trong phổ điện từ cũng mang lại các chứng cứ ủng hộ lý thuyết cho rằng sự kiện sáp nhập hai sao neutron đóng góp vào phản ứng tổng hợp hạt nhân bắt neutron nhanh (r-process nucleosynthesis) và là nguồn quan trọng tạo ra các nguyên tố nặng hơn sắt bằng quá trình r (r-process), bao gồm vàng và bạch kim.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sao neutron Thể loại:Khái niệm vật lý Thể loại:Khoa học năm 2017 Thể loại:Thuyết tương đối rộng Thể loại:Khoa học và công nghệ Đức Thể loại:Khoa học và công nghệ Ý Thể loại:Khoa học và công nghệ Mỹ Thể loại:Quan sát khoa học Thể loại:Sóng hấp dẫn Thể loại:Lỗ đen
Vạn diệp
Vạn diệp hay còn gọi cúc vạn diệp, cỏ thi, dương kỳ (Danh pháp khoa học: Achillea millefolium) là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae). Nó có nguồn gốc từ các vùng ôn đới Bắc bán cầu tại châu Á, châu Âu, và Bắc Mỹ. Ở New Mexico và miền nam Colorado, nó được gọi là plumajillo (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là 'lông vũ nhỏ') do hình dạng lá của nó.
Phân bố
Vạn diệp mọc từ ngang mặt nước biển đến độ cao 3500 m. Chúng nở hoa vào tháng 5-6, và thường sống tại vùng đồng cỏ hay rừng mở. Phát triển mạnh vào mùa xuân.
Tại Bắc Mỹ, có cả cây bản địa và du nhập, và cả lưỡng bội và đa bội. Nó sống ở mọi sinh cảnh trên toàn California trừ Colorado và xa mạc Mojave.
Loài cây này đã được du nhập vào Úc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cỏ thi Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753 Thể loại:Thảo mộc Thể loại:Thực vật Đài Loan Thể loại:Thực vật Hoa Kỳ Thể loại:Thực vật Liban Thể loại:Thực vật Nga Thể loại:Thực vật Trung Quốc Thể loại:Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Thực vật Alabama Thể loại:Thực vật Bắc Dakota Thể loại:Thực vật Bắc Mỹ Thể loại:Thực vật California Thể loại:Thực vật Florida Thể loại:Vườn cây Bắc Mỹ Thể loại:Cây thức ăn cho bướm Thể loại:Cây thuốc châu Á Thể loại:Cây thuốc châu Âu Thể loại:Thực vật châu Á Thể loại:Hoa Thể loại:Thực vật vườn châu Âu Thể loại:Rau ăn lá
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Perdita zavortinki
Perdita zavortinki là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Perdita Thể loại:Động vật được mô tả năm 1977
Huperzia pungentifolia
Huperzia pungentifolia là một loài thực vật có mạch trong Họ Thạch tùng. Loài này được (Silveira) B. Øllg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Huperzia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Pycnothele modesta
Pycnothele modesta là một loài nhện trong họ Nemesiidae.
Pycnothele modesta được miêu tả năm 1942 bởi Schiapelli & Gerschman.
Eutelia solitaria
Eutelia solitaria là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eutelia
Dịch bệnh tả ở Yemen, 2016–nay
Bùng phát
Dịch tả bắt đầu từ tháng 10 năm 2016. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem vụ bùng phát là bất thường vì sự lan nhanh trong phạm vi địa lý lớn của nó. Các trường hợp nhiệm bệnh chủ yếu xảy ra ở thủ đô, Sana'a, và một số xảy ra ở vùng biển phía Bắc. Vào cuối tháng 10, các trường hợp đã được ghi nhận ở các vùng Al-Bayda, Aden, Al-Hudaydah, Hajjah, Ibb, Lahij và Taiz. Và vào cuối tháng 11, các trường hợp cũng được báo cáo tại Al-Dhale'a và Amran. Đến giữa tháng 12, 135 quận của 15 tỉnh đã báo cáo các ca bệnh, gần hai phần ba là ở Aden, Al-Bayda, Al-Hudaydah và Taiz. Cho đến giữa tháng 1 năm sau, 80% các trường hợp là tại 28 quận thuộc các tỉnh Al-Dhale'a, Al-Hudaydah, Hajjah, Lahij và Taiz.
Vào cuối tháng 2 năm 2017, tỷ lệ lây lan đã giảm, và vào giữa tháng 3 năm 2017, dịch bệnh đang suy yếu. Tổng cộng có 25.827 trường hợp bị nhiễm bệnh, bao gồm 129 ca tử vong, được báo cáo trước ngày 26 tháng 4 năm 2017.
Tính đến ngày 12 tháng 6 năm 2017, tỷ lệ tử vong của dịch bệnh là 0,7%, với tỷ lệ ở người trên 60 tuổi là 3,2%. Các kiểu huyết thanh (serotype) của vi khuẩn Vibrio cholerae liên quan đến Ougawa. Tổng cộng có 268 quận từ 20 trong tổng số 23 tỉnh của Yemen đã báo cáo các trường hợp nhiễm bệnh cho đến ngày 21 tháng 6 năm 2017; hơn một nửa là từ các đô thị Amanat Al Asimah (thủ đô Sana'a), Al Hudeideh, Amran và Hajjah, tất cả đều nằm ở phía Tây đất nước.
WHO, UNICEF, Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) và Médecins Sans Frontières là những tổ chức cứu trợ cho dịch bệnh này.
Yếu tố bùng phát
UNICEF và WHO cho biết nguyên nhân của sự bùng phát là do suy dinh dưỡng và ô nhiễm nguồn nước sạch và hệ thống cống nước yếu kém vì cuộc xung đột xảy ra ở đất nước này. Một nhân viên ICRC báo cáo rằng sự tái phát bệnh tả xuất hiện vào tháng 4 sau khi hệ thống cống nước tại Sana'a ngừng hoạt động. Trước khi dịch bệnh bùng phát, nền y tế Yemen đã bị sụp đổ do nhiều nhân viên không dươc thanh toán lương bổng trong nhiều tháng, vụ bùng phát dịch bệnh đã làm trầm trọng thêm vấn đề này. Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) và Liên Hợp Quốc cho rằng chiến dịch phong tỏa đánh bom trên không của Hải quân Ả Rập Xê Út là nguyên nhân gây ra dịch bệnh tả.
""Với những loại thuốc thích hợp, căn bệnh này có thể điều trị được hoàn toàn – nhưng liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu lại ngăn cản họ cứu trợ.""
- Grant Pritchard, Giám đốc quốc gia tạm thời của tổ chức Save the Children (Cứu lấy trẻ em) Yemen, tháng 4 năm 2017
Conostylis bealiana
Conostylis bealiana là một loài thực vật có hoa trong họ Huyết bì thảo. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Tham khảo
Thể loại:Conostylis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1875
Erioptera parallela
Erioptera parallela là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Erioptera Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Assassin's Creed Odyssey
Assassin's Creed Odyssey là một trò chơi nhập vai hành động do Ubisoft Quebec phát triển và Ubisoft xuất bản. Đây là phần chính thứ mười một trong loạt Assassin's Creed và kế thừa Assassin's Creed Origins năm 2017. Game phát hành trên toàn thế giới cho Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One, và Nintendo Switch vào ngày 5 tháng 10 năm 2018, với phiên bản Stadia ra mắt cùng với dịch vụ vào năm 2019. Giống như tiền nhiệm, trò chơi có thế giới mở và áp dụng các yếu tố từ thể loại nhập vai, chú trọng vào chiến đấu và khám phá hơn là lén lút.
Cốt truyện đặt trong một lịch sử hư cấu của các sự kiện trong thế giới thực, nhưng không giống như các trò chơi khác trong loạt, game không tập trung vào xung đột giữa Assassin Brotherhood và Templar Order. Câu chuyện chính diễn ra trong những năm 431–422 trước Công nguyên và kể về lịch sử Hi Lạp thần thoại Chiến tranh Peloponnesian giữa Athens và Sparta. Người chơi điều khiển một lính đánh thuê nam hoặc nữ (tiếng Hy Lạp cổ đại: μίσθιος misthios), chiến đấu ở cả hai phe của cuộc xung đột, trong khi cố gắng tìm kiếm gia đình của mình. Phần hiện đại của câu chuyện lấy bối cảnh ở thế kỷ 21 và tiếp tục các sự kiện của Origins, khi Layla Hassan, hiện là một đặc vụ Assassin, tìm kiếm Atlantis và một cổ vật mạnh mẽ mà nó sở hữu.
Trò chơi nhận đánh giá chung là tích cực từ các nhà phê bình, với những lời khen ngợi về lối chơi, đồ họa, cốt truyện, nhân vật và thiết kế thế giới, trong khi bị chỉ trích vì quá tham vọng và coi thường truyền thuyết lâu đời của dòng Assassin's Creed. Game cũng là một thành công về mặt thương mại, bán ra hơn 10 triệu bản trên toàn thế giới vào tháng 3 năm 2020. Trò chơi được tiếp nối bởi Assassin's Creed Valhalla, phát hành vào ngày 10 tháng 11 năm 2020. Lấy bối cảnh ở Anh và Na Uy thời trung cổ trong thời kỳ Viking xâm chiếm khắp châu Âu.
Lối chơi
Tương tự như Assassin's Creed Origins, Odyssey chú trọng nhiều hơn vào yếu tố nhập vai so với các game trước trong loạt. Trò chơi có các tùy chọn đối thoại, nhiệm vụ phân nhánh và nhiều kết thúc. Người chơi có thể chọn nhân vật chính là Alexios hoặc Kassandra. Trò chơi có hệ thống danh tiếng, trong đó các lính đánh thuê khác sẽ đuổi theo người chơi nếu họ phạm tội như giết người hoặc ăn cắp.
Nhân vật chính, Alexios hoặc Kassandra, là một lính đánh thuê, hậu duệ của vua Spartan Leonidas I. Kế thừa Cây thương bị gãy của Leonidas, được rèn thành một lưỡi kiếm, để trở thành một vũ khí có khả năng đặc biệt trong chiến đấu. Trò chơi sử dụng một hệ thống cây kỹ năng cho phép người chơi mở khóa các khả năng mới. Ba cây kỹ năng gồm "thợ săn", giúp cải thiện khả năng bắn cung của nhân vật, "chiến binh", đặt trọng tâm vào chiến đấu và "sát thủ", tập trung vào hành động lén lút và im lặng hạ sát. Hệ thống này thay thế hệ thống vốn được sử dụng trong Origins, chỉ đưa ra một loạt các khả năng bị động.
Hệ thống chiến đấu hitbox từng giới thiệu trong Origins trở lại và mở rộng để cấp cho người chơi quyền truy cập vào các kỹ năng đặc biệt khác nhau khi thanh khả năng đầy lên. Những kỹ năng này bao gồm việc gọi một cơn mưa tên và một cú đá mạnh để hạ gục đối thủ, tương tự như cơ chế "Overpower" từng được giới thiệu ở Origins để người chơi sử dụng đòn kết liễu mạnh mẽ trong chiến đấu. Trò chơi cũng có một hệ thống bánh răng trong đó mỗi mảnh áo giáp mà người chơi mặc có số liệu thống kê khác nhau và mang lại một loạt lợi thế. Chúng có thể được trang bị và nâng cấp riêng lẻ. Chế độ "eagle vision", cung cấp cho người chơi khả năng dò tìm khu vực bằng cách đánh dấu kẻ địch và đồ vật, đã được thay thế bằng một con đại bàng vàng tên là Ikaros làm bạn đồng hành, tương tự như Senu trong Origins.
Assassin's Creed Odyssey vẫn có hệ thống chiến đấu hải quân, từng xuất hiện lần đầu trong Assassin's Creed III, với người chơi có quyền đi vào tàu chiến thời kỳ Hy Lạp hóa để khám phá Biển Aegean. Cuộc xung đột giữa Athens và Sparta được thể hiện thông qua một "War System" cho phép người chơi nhận hợp đồng từ lính đánh thuê và tham gia vào các trận chiến quy mô khác nhau chống lại phe địch. Hệ thống chiến tranh có thể thay đổi ảnh hưởng của một phe trên một khu vực.
Bối cảnh
Game lấy bối cảnh từ năm 431–422 trước Công nguyên, bốn thế kỷ trước những sự kiện của Assassin's Creed Origins và sự ra đời của Hidden Ones (tiền thân của Assassin Brotherhood). Thuật lại lịch sử thần thoại bí ẩn trong Chiến tranh Peloponnesian, cuộc nội chiến giữa các thành bang của Hy Lạp. Người chơi sẽ vào vai một lính đánh thuê và có thể chiến đấu cho Delian League, do Athens lãnh đạo, hoặc Peloponnesian League do Sparta lãnh đạo. Cốt truyện chính của trò chơi là người chơi cố gắng khôi phục lại gia đình, sau khi nhân vật chính và anh chị em bị cha ruột ném xuống vách đá khi còn bé, dưới sự thúc giục của Pythia, còn được gọi là Nhà tiên tri của Delphi, và bị bỏ mặc đến chết. Các nhiệm vụ khốc liệt sẽ diễn ra song song với sự tàn phá của một giáo phái tà ác bao trùm Hy Lạp, cũng như khám phá các cổ vật và quái vật từ thời đại Atlantean.
Giống như các phần chơi trước trong loạt, Odyssey được thuật lại theo lời kể đương đại của Layla Hassan, một nhà nghiên cứu người Mỹ gốc Ai Cập Abstergo đã trở thành Assassin, từng được giới thiệu trong Assassin's Creed Origins.
Cốt truyện
<div class="spoiler" id="spoiler" style="text-align: justify; margin: 1em; padding: 0.1em; padding-left: 0.5em; background: #F5F5F5;-moz-border-radius: 4px; width: 550px">: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước của game. Trong Trận Thermopylae, Vua Leonidas dẫn đầu quân đội Spartan chống lại cuộc tấn công của Persian. Tuy giành được chiến thắng, nhưng Leonidas bắt được một tên lính và hắn đã khai ra sự tồn tại của hẻm núi thiêng, nó đã bị tiết lộ cho quân đội Ba Tư, họ sẽ bao vây quân Sparta vào buổi sáng. Không hề nao núng, Leonidas quyết tâm ngăn chặn bước tiến của quân Ba Tư.
Trong thời hiện đại, Layla Hassan đang khôi phục lại Spear of Leonidas cùng với Victoria Bibeau, và chiết lấy DNA của hai cá nhân từ nó, anh chị em nhà Kassandra và Alexios. Với sự giúp đỡ của Assassin, Layla chọn một trong hai anh chị em (trong sách của Odyssey, Kassandra là Misthios) và kích hoạt Animus để tìm vị trí của Staff of Hermes.
Các Misthios bắt đầu như những đứa trẻ Spartan bình thường, được nuôi dưỡng bởi cha mẹ là Nikolaos và Myrrine, và kế thừa Ngọn giáo Vua Leonidas từ Myrrine, một hậu duệ của Leonidas. Tuy nhiên, một ngày nọ, Misthios và anh em bị ném ra khỏi một ngọn núi do một lời sấm truyền của một tiên tri, Misthios bị chính Nikolaos ném đi. Misthios sống sót sau cú ngã và chạy trốn đến đảo Kephallonia, nơi họ lớn lên, làm việc vặt cho đến khi Cuộc chiến Peloponnesian nổ ra.
Một người đàn ông giàu có tên là Elpenor tiếp cận Misthios, thuê họ ám sát "The Wolf of Sparta". Misthios sau đó phát hiện ra Sói già chính là Nikolaos và đối đầu với ông. Nikolaos thừa nhận rằng ông hối hận về những gì đã làm, nhưng đó là vì lợi ích của Sparta. Misthios sẽ có lựa chọn hành hình hoặc đối đầu với Nikolaos, và phát hiện ra Nikolaos chỉ là cha nuôi của họ và Myrrine đang gặp nguy hiểm. Misthios đối đầu với Elpenor, hắn tiết lộ có biết Nikolaus là cha dượng của họ và muốn ông chết đi để tránh một cuộc chiến khác. Sau đó hắn đề nghị một công việc khác là ám sát Myrrine, nhưng Misthios từ chối và Elpenor bỏ chạy. Misthios sau đó đi đến Delphi để hỏi Pythia nơi ở của Myrrine, và gặp Herodotos, người nhận ra Ngọn giáo Vua Leonidas mà Misthios mang theo. Khi gặp Pythia, Misthios được cảnh báo về Cult of Kosmos, đang tìm cách giết họ và gia đình. Misthios tiếp tục điều tra Giáo phái bằngg cách ám sát Elpenor và sử dụng thuật ngụy trang để thâm nhập vào cuộc họp của Giáo phái. Giáo phái có kế hoạch lợi dụng chiến tranh để nắm quyền kiểm soát tất cả Hy Lạp, và người thực thi Deimos thực ra chính là anh chị em của Misthios, đã bị tẩy não để tuân theo mệnh lệnh của Giáo phái.