cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giải bóng đá hạng tư quốc gia Séc
Giải bóng đá hạng tư quốc gia Séc (Divize) là giải bóng đá cấp độ 4 của Cộng hòa Séc. Cấp độ bao gồm sáu hạng đấu, được đặt tên là Divize A-F, Divize A-C mỗi hạng đấu có 16 đội và Divize D-F mỗi hạng đấu có 14 đội. Các đội hàng đầu từ Divize A, B và C được thăng hạng lên Česká fotbalová liga trong khi các đội hàng đầu từ Divize D, E và F được thăng hạng lên Moravskoslezská fotbalová liga. Số lượng đội xuống hạng khác nhau giữa các hạng, điểm đến của các đội xuống hạng là một trong 14 khu vực cấp độ 5 của hệ thống giải bóng đá.
Thể thức của ba hạng đấu Česká (A, B và C) khác thường ở chỗ nó không cho phép rút thăm. Kể từ mùa giải 2014–15, nếu một trận đấu hòa, đội thắng sẽ được phân định bằng loạt sút luân lưu. Đội chiến thắng trong loạt đá luân lưu được hai điểm và đội thua cuộc được một điểm.
Polygala laureola
Polygala laureola là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được A. St.-Hil. & Moq. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1828.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polygala Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1828
Mittenothamnium capillirameum
Mittenothamnium capillirameum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mittenothamnium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Parallelia lua
Parallelia lua là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Parallelia
Giải thưởng Fair Play (Việt Nam)
Giải thưởng Fair Play là một giải thưởng tiêu biểu cho tinh thần bóng đá cao thượng được tổ chức tại Việt Nam nhằm tôn vinh những cá nhân hoặc tập thể có cách chơi đẹp, ứng xử hay, hành vi đúng mực và nhân văn trong bóng đá. Giải thưởng này do Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh và Liên đoàn bóng đá Việt Nam khởi xướng và được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2012.
Liên kết ngoài
Fair Play, Giải thưởng Thể loại:Bóng đá Việt Nam
Aphelocoma coerulescens
Aphelocoma coerulescens là một loài chim trong họ Corvidae.
Tham khảo
C C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1795
Agapovsky (huyện)
Huyện Agapovsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Chelyabinsk, Nga. Huyện có diện tích 2640 km². Trung tâm của huyện đóng ở Agapovka.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Chelyabinsk Thể loại:Huyện của Nga
Giải vô địch bóng đá U-16 thế giới 1985
Giải vô địch bóng đá U-16 thế giới năm 1985 là lần đầu tiên giải được tổ chức tại các thành phố Bắc Kinh, Thượng Hải, Thiên Tân và Đại Liên của Trung Quốc từ ngày 31 tháng 7 đến ngày 11 tháng 8 năm 1985. Tổng số khán giả theo dõi giải cao kỷ lục với 1,230,976 người, nhưng vào năm 2017 giải tổ chức ở Ấn Độ đã phá kỷ lục này với 1,347,133 khán giả.
Danh sách cầu thủ tham dự
Các cầu thủ sinh ra sau ngày 1 tháng 8 năm 1968, mới đủ điều kiện tham dự giải đấu này.
Trọng tài
Châu Á Châu Phi CONCACAF
Nam Mỹ Châu Âu Châu Đại Dương
Cầu thủ ghi bàn
Cầu thủ Marcel Witeczek của đội Tây Đức đã giành giải Chiếu giày vàng khi ghi được 8 bàn thắng.
Tông cộng, có 91 bàn thắng được ghi bởi 56 cầu thủ khác nhau trong đó chỉ có một bàn phản lưới nhà.
Liên kết
Thể loại:Giải đấu giải vô địch bóng đá U-17 thế giới Thể loại:Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Trung Quốc
Stigmella cathepostis
Stigmella cathepostis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Kyushu in Nhật Bản.
There might be up to three generations per year.
Ấu trùng ăn Carpinus tschonoskii. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Liên kết ngoài
C
2858 Carlosporter
2858 Carlosporter (1975 XB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 12 năm 1975 bởi Wroblewski, H. ở Cerro El Roble.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1975 Thể loại:Tiểu hành tinh Baptistina Thể loại:Tiểu hành tinh Flora Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên
Lolita Lempicka
Lolita Lempicka là nhà thiết kế thời trang người Pháp và là người sáng tạo nên thương hiệu nước hoa (tên khai sinh là Josiane Maryse Pividal sinh ra tại Bordeaux, 1954) thumb|Logo của thương hiệu.
Lịch sử
Vì ngưỡng mộ công việc làm thợ may của mẹ nên Lolita Lempicka đã tự mình diện đồ cho những cô búp bê Barbie từ năm lên 6 tuổi, khi đến tuổi thiếu niên bà đã tự may quần áo cho riêng mình. Năm 17 tuổi Lolita học thiết kế thời trang tại Studio Bercot. Bà kết hôn với Joseph-Marie Pividal là một nhà thiết kế đồ họa.
Từ đó, Lempick đã xây dựng thương hiệu với mô hình kinh doanh của gia đình. Ba người con gái của Lolita là Elisa Melody (sinh 1975) và hai con gái song sinh Paulina Leonor và Lauren Leslie (1983) đều tích cực tham gia vào Lolita Lempicka. Melodie sống ở New York và chịu trách nhiệm về thương hiệu ở Mỹ trong khi Leonor và Leslie làm việc gần mẹ ở Paris. Lempicka tự mình đã đóng vai trò trong "Prêt-à-porter" và "Quelqu'un De Bien" (Những mảnh ghép của cuộc sống).
Ảnh hưởng
Từ năm lên 6, Lempicka đã bị mê hoặc bởi thế giới thần tiên với những nàng công chúa mặc những bộ váy lộng lẫy. Bà được truyền cảm hứng từ truyện thần tiên như Người đẹp và quái vật, Peau d'Âne và những truyện thần thoại của Charles Perrault, cũng như các tạp chí thời trang như Femmes d'Aujourd'hui và Marie Claire.
Khi thiết kế các bộ sưu tập, bà lấy cảm hứng từ Coco Chanel, người mà bà được biết qua chương trình truyền hình Dim Dam Dom của Pháp. Nguồn cảm hứng của bà cũng bắt nguồn từ tác phẩm của các nghệ sĩ như nhiếp ảnh gia David Hamilton, nhà thơ Jean Cocteau, nghệ thuật Tiền Raphael và các họa sĩ trừu tượng như Modigliani, Picasso, Matisse, Gustave Moreau hay Ingres. Các thiết kế của Lempicka cũng bị ảnh hưởng bởi "những chiếc váy xuềnh xoàng bằng lụa và ren của những năm 30, 40,the thirties and forties and their lace and silk negligee dresses, nghệ thuật Barôc thế kỉ 18 với những bà hầu tước ưa chải chuốt cầu kỳ".
Thời trang và các đối tác
Năm 1985, Lempicka tổ chức buổi trình diễn thời trang đầu tiên ở Paris.
Năm 1986, bà cho ra mắt bộ sưu tập "Lolita Bis" dành cho phụ nữ trẻ.
Từ 1987 đến 1990, bà là giám đốc nghệ thuật tại Cacharel phụ trách các dòng sản phẩm cho phụ nữ và trẻ em. Năm 1987, bà bắt đầu quan hệ đối tác lâu dài với tập đoàn Onward Kashiyama Nhật Bản với chứng nhận đứng đầu về phụ kiện và quần áo thời trang (đồ da, kính mát, giày, trang sức, đồ lót).
Năm 1990, bà thành lập công ty thời trang của riêng mình ở một ngôi nhà trên đại lộ Marceau của Paris. Trong suốt những năm 1990, bà đã thiết kế những bộ sưu tập đặc biệt cho La Redoute, Trois Suisses hay Monoprix.
Năm 1994, Lolita Lempicka thiết kế bộ sưu tập dành cho những cô dâu tương lai và mở 1 của hàng khác ở quận Marais chuyên về váy cưới.
Năm 1996, Lolita Lempicka thành lập LSD (Lolita Studio Design), chuỗi thời trang capsule và giá cả phải chăng. Năm đó, con gái cả Elisa Melodie gia nhập công ty và bắt đầu cộng tác tích cực trong việc thiết kế các bộ sưu tập mới.
Năm 2003, sau khi học về nghệ thuật và thời trang, hai con gái sinh đôi Lauren Leslie và Paulina Leonor tham gia vào công việc kinh doanh của gia đình.
Năm 2004, Lolita Lempicka kỉ niệm 20 năm sự nghiệp sáng tạo. Nhân dịp này, bà xuất bản cuốn sách kỉ niệm 20 năm thiết kế (« Lolita Lempicka: Il était une fois 20 ans de création"). Năm đó, Lolita Lempicka gắn liền tên mình với một chiếc ô tô cao cấp: Nissan Micra "Lolita Lempicka ». Quan hệ đối tác liên tục được nâng cấp với 3 phiên bản, gồm 1 chiếc convertible (xe có khả năng biến đổi ở phần mui, có hai loại có mui mềm hoặc mui cứng nhưng có khả năng xếp lại) được tạo ra từ đó.
Năm 2006, bà tiếp tục quan hệ đối tác với La Redoute trong một bộ sưu tập capsule (bộ sưu tập các phụ kiện từ 6 đến 12 món từ đó có thể tạo khoảng tầm 20 diện mạo khác nhau tùy theo ý tưởng).
Năm 2007, tạo ra dòng sản phẩm đồ lót và quần áo thời trang cho Etam UK. Năm đó, Lempicka cũng hợp tác với Công ty Motor Nissan để chế tác ô tô Nissan Micra.
Năm 2008, bà cho ra mắt bộ sưu tập khác gồm 1 váy cưới cho Trois Suisses. Năm này cũng là năm đầu tiên Lempicka thiết kế một chiếc điện thoại di động Samsung.
Năm 2009, mở rộng quan hệ đối tác với nhà sản xuất va li Delsey nhà chế tạo sản phẩm hữu cơ Bonneterre (trà, bánh quy, sô cô la) với Les Gourmandises de Lolita Lempicka.
Năm 2011 cho ra đời chiếc điện thoại thứ hai được thiết kế cho Samsung.
Năm 2012, bà thiết kế một bộ sưu tập (quần áo thời trang và phụ kiện) cho thương hiệu hữu cơ và đạo đức Ekyog.
Nước hoa Lolita Lempicka
Tháng 9 năm 2012, Elle Fanning được chọn làm gương mặt đại diện mới của Lolita Lempicka cho dòng sản phẩm "Le Premier Parfum". Cô làm ngôi sao chính cho chiến dịch mới do Yoann Lemoine thực hiện cùng với Woodkid.
Biện hộ
Năm 2014, Lempica xuất hiện trên chuyên mục La Nouvelle Edition trên kênh truyền hình Canal+ để bàn luận về sự phản đối của bà với việc vận chuyển những con khỉ của hãng hàng không Air France tới các phòng thí nghiệm mà bà gọi là "cơn ác mộng thức tỉnh" các loài động vật. Trong một bức thư tới Air France, bà viết rằng bà đã chỉ đạo các nhân viên tẩy chay hãng hàng không.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1954 Thể loại:Nhà tạo mẫu Pháp Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nghệ sĩ từ Paris
Air Greece
Air Greece (mã IATA = JG, mã ICAO = AGJ) là hãng hàng không của Hy Lạp, trụ sở ở Heraklion. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Heraklion.
Lịch sử
Air Greece được các thương gia đảo Crete thành lập và bắt đầu hoạt động từ năm 1994 bằng việc thuê 2 máy bay ATR72 tua-bin cánh quạt để chở khách trên các tuyến đường quốc nội. Tháng 4/1997 thêm 1 máy bay ATR72 nữa. Sau đó vào tháng 5 và 6 năm 1999 hãng thuê thêm 2 máy bay Fokker 100 để mở các tuyến đường quốc tế tới Đức. Năm 1999 công ty tàu phà Minoan Lines mua 51% cổ phần của hãng. Tuy nhiên, trong thời gian này hãng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ hãng Aegean Airlines, Cronus Airlines và Olympic Airlines, buộc hãng phải cộng tác với Aegean Airlines, rồi cuối cùng Aegean Airlines đã mua lại hãng này vào tháng 12/1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hãng hàng không Hy Lạp
Ariadna jubata
Loài này thuộc chi Ariadna. Ariadna jubata được William Frederick Purcell miêu tả năm 1904.
Tham khảo
Thể loại:Ariadna
Bulbophyllum mucronatum
Bulbophyllum mucronatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
mucronatum]]
M
Takua Pa (huyện)
Takua Pa (ตะกั่วป่า) là một huyện (amphoe) ở tỉnh Phang Nga miền nam Thái Lan.
Địa lý
Huyện này nằm ở bờ biển Andaman. Phía bắc huyện là Vườn quốc gia Si Phang-nga. Phía nam là Vườn quốc gia Khao Lak-Lam Ru với khu nghỉ mát Khao Lak bãi biển bị sóng thần phá hoại trong trận động đất Ấn Độ Dương năm 2004.
Các huyện giáp ranh: Khura Buri về phía bắc, Phanom của tỉnh Surat Thani và Kapong về phía đông, và Thai Mueang về phía nam.
Lịch sử
Ban đầu có tên là Takola (chữ Thái: ตะโกลา), thị xã là một trong những quốc gia lịch sử (mueang) từ thời Srivijaya vào thế kỷ 13. Người ta cho rằng Takuapa là một trong những bến cảng tốt nhất ở bờ tây của bán đảo, phục vụ thương mại giữa vương quốc Mã Lai Sri Vijaya và các vương quốc người Tamil Nam Ấn Độ Cholas và Pallavas trong nhiều thời kỳ lịch sử. Sau này địa danh này đã được đổi tên thành Takua Pa do khu vực gần thị xã có nhiều quặng. Takua trong tiếng Thái là chì, dù thiếc là mỏ quan trọng nhất ở đây.
Thị xã đã được Nakhon Si Thammarat. Năm 1892, thị xã này đã được chuyển thành tỉnh thuộc quản lý của Monthon Phuket. Tỉnh này đã được sáp nhập vào tỉnh Phang Nga ngày 1 tháng 4 năm 1932. Huyện Talad Yai (Chợ Lớn, ตลาดใหญ่) sau đó được đổi tên thành Takua Pa.
Hành chính
nhỏ|trái|250px|Bãi biển Bang Muang Huyện Takua Pa được chia ra thành 8 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 51 làng (muban). Takua Pa là thị xã (thesaban mueang) và nằm trên toàn bộ tambon Takua Pa. Có 6 tambon Tổ chức hành chính tambon.
Liên kết ngoài
Takua Pa
Ropicomorphoides turneri
Ropicomorphoides turneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Ropicomorphoides
Alloscirtetica sakakibarai
Tham khảo
Thể loại:Alloscirtetica Thể loại:Động vật được mô tả năm 1977
Osmitopsis nana
Osmitopsis nana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Osmitopsis
Anodocheilus guatemalensis
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Anodocheilus
4-Aminoacridine
4-Aminoacridine là một aminoacridine.
Nicolaus Copernicus
Nicolaus Copernicus (theo tiếng Latinh; tiếng Ba Lan: Mikołaj Kopernik, tiếng Đức: Nikolaus Kopernikus, thường được phiên âm trong tiếng Việt là Cô-péc-ních theo tiếng Pháp Nicolas Copernic) (19 tháng 2, 1473 – 24 tháng 5, 1543) là một nhà thiên văn học đã nêu ra hình thức hiện đại đầu tiên của thuyết nhật tâm (Mặt Trời ở trung tâm) trong cuốn sách mang tính mở đầu một kỷ nguyên của ông, cuốn Về sự chuyển động quay của các thiên thể (De revolutionibus orbium coelestium). Copernicus sinh năm 1473 tại thành phố Toruń, ở Hoàng gia Phổ, một tỉnh tự trị của Vương quốc Ba Lan (1385–1569). Ông học tập ở Ba Lan và Ý, và dành phần lớn cuộc đời làm việc ở Frombork, Hoàng gia Phổ, nơi ông mất năm 1543.
Copernik là một trong những học giả có hiểu biết về nhiều phương diện ở thời đại ông sống. Ông là một nhà toán học, thiên văn học, luật gia, học giả kinh điển, nhà cai trị, viên chức hành chính, nhà ngoại giao, nhà kinh tế, và người lính. Trong số những khả năng của mình, ông đã lựa chọn thiên văn học làm nghề nghiệp chính, sự phát triển thuyết nhật tâm của ông được coi là giả thuyết khoa học quan trọng nhất trong lịch sử, đánh dấu bước chuyển sang thiên văn học hiện đại.
Tiểu sử
nhỏ|phải|300px|[[Toà thị chính Toruń]] Kopernik sinh năm 1473. Khi lên mười, cha ông, một nhà buôn đồng giàu có và là một công dân được kính trọng ở Toruń, qua đời. Mẹ ông, Barbara Watzenrode, có lẽ đã chết trước cha ông và ít được biết tới. Người cậu đằng mẹ của Kopernik là Łukasz Watzenrode, một giáo sĩ và sau này là Giám mục ủy viên Địa hạt Giám mục Warmia, nuôi dạy ông và ba anh chị em ruột sau khi cha mẹ họ qua đời. Địa vị của ông chú đã giúp Kopernik có một nghề nghiệp trong nhà thờ, cho phép ông dành thời gian để nghiên cứu thiên văn. Kopernik có một người anh và hai chị em gái:
Năm 1491, Kopernik vào Học viện Kraków (hiện là Trường đại học Jagiellonian) có thể ông đã làm quen với thiên văn học lần đầu tiên ở đây, và được Wojciech Brudzewski dạy dỗ. Môn khoa học này nhanh chóng cuốn hút ông, như được ghi lại trong những cuốn sách của ông mà sau này những người Thụy Điển đã chiếm lấy làm chiến lợi phẩm vào thời kì "Potop" ("đại nạn Ba Lan") và mang về thư viện trường đại học Uppsala). Sau bốn năm ở Kraków, và một giai đoạn ngắn ở nhà tại Toruń, ông đến Ý, nơi ông học luật và y học tại các trường đại học ở Bologna và Padua. Ông chú Giám mục tài trợ chi phí cho việc học tập của ông và hy vọng ông cũng sẽ trở thành một Giám mục. Tuy nhiên, khi đang học luật giáo sĩ và luật dân sự tại Ferrara, Kopernik đã gặp nhà thiên văn học nổi tiếng Domenico Maria Novara da Ferrara. Kopernik tham dự các buổi thuyết trình của ông và trở thành học trò và người trợ tá của ông. Những quan sát đầu tiên của Copernicus được tiến hành năm 1497, cùng với Novara, chúng được ghi lại trong cuốn sách kinh điển của ông Về chuyển động quay của các thiên thể (De revolutionibus orbium coelestium).
nhỏ|trái|250px|Tượng Kopernik ngồi, của [[Bertel Thorvaldsen, đặt trước Viện hàn lâm khoa học Ba Lan tại Warszawa]] Năm 1497 chú của Kopernik được phong chức Giám mục Warmia, và Kopernik được bổ nhiệm làm giáo sĩ ở nhà thờ Frombork, nhưng ông ở lại Ý để đợi Lễ kỷ niệm vĩ đại (Roman Jubilee) vào năm 1500. Kopernik đến Roma, nơi ông đã quan sát thấy một hiện tượng nguyện thực và giảng một số bài về thiên văn học và toán học.
Vì vậy ông chỉ có thể tới thăm Frombork vào năm 1501. Ngay khi vừa tới nơi, ông đã yêu cầu và nhận được giấy phép quay trở lại Ý để hoàn thành các nghiên cứu tại Padua (với Guarico và Fracastoro) và tại Ferrara (với Giovanni Bianchini), nơi ông nhận được bằng tiến sĩ luật giáo sĩ năm 1503. Người ta cho rằng chính Padua là nơi ông đã gặp những đoạn văn của Cicero và Plato về quan niệm cổ đại về chuyển động của Trái Đất, và từ đó hình thành trực giác đầu tiên về lý thuyết của chính mình trong tương lai. Những lần quan sát và những ý tưởng thích hợp cho lý thuyết của ông đã bắt đầu năm 1504.
Sau khi hoàn thành việc nghiên cứu, ông rời Ý đến sống và làm việc ở Frombork. Một khoảng thời gian trước khi quay trở lại Warmia, ông đã nhận được một vị trí ở Học viện Nhà thờ của Hội Thánh Linh (Holy Cross) ở Wrocław, Silesia, và ông đã từ chức này vài năm trước khi chết. Mặc dầu trong cả phần đời còn lại, ông đã thực hiện các quan sát và tính toán thiên văn nhưng chúng chỉ diễn ra trong giờ nghỉ và không được coi là nghề nghiệp của ông.
Kopernik đã làm việc nhiều năm với Nghị viện Phổ về cải cách triều đình và xuất bản một số nghiên cứu về giá trị tiền tệ; với tư cách Thống đốc Warmia, ông tách thuế và thương mại ra khỏi tư pháp. Chính lần này (bắt đầu năm 1519, năm sinh của Thomas Gresham là năm Kopernik tiến tới với một trong những sự lặp lại sớm nhất về lý thuyết được gọi là Luật Gresham. Trong những năm này, ông cũng phải đi lại nhiều để giải quyết các công việc hành chính và ngoại giao, cho Tổng Giám mục Warmia.
Năm 1514 ông viết Commentariolus — một bản viết tay ngắn nói về những ý tưởng của ông về những lý thuyết Nhật tâm - chỉ để trao đổi với những người bạn. Sau đó ông tiếp tục thu thập các bằng chứng cho một nghiên cứu chi tiết hơn. Trong thời gian chiến tranh giữa Quân kị sĩ Teutonic và Vương quốc Ba Lan (1519–1524) Kopernik đã bảo vệ thành công Olsztyn với cương vị chỉ huy các lực lượng hoàng gia bị bao vây bởi các lực lượng của Albert xứ Brandenburg.
phải|300px|nhỏ|Nhà thiên văn học Copernicus, hay những cuộc đối thoại với Thượng đế, tranh vẽ của [[Jan Matejko]] Năm 1533 Albert Widmannstadt thực hiện nhiều bài diễn giảng ở Roma, giới thiệu phác thảo lý thuyết của Kopernik. Những bài giảng này được nhiều Hồng y quan tâm, trong đó có cả Giáo hoàng Clement VII. Tới năm 1536 lý thuyết của Kopernik đã hoàn thiện, và một số lời đồn đại về lý thuyết của ông đã đến tai những bậc trí thức trên toàn Châu Âu. Kopernik nhận được nhiều lời mời xuất bản từ nhiều nơi trên lục địa này.
Trong một bức thư đề ngày Roma, 1 tháng 11, 1536, Hồng y Nicola Schönberg xứ Capua đã yêu cầu Kopernik thông báo thêm về các ý tưởng của ông và muốn có một bản dành riêng cho hồng y; "Vậy thì, người có học thức, không muốn trở nên lạc lõng, Tôi yêu cầu ông trình bày thật rõ ràng khám phá của mình cho thế giới trí thức, và gửi tôi trong thời gian ngắn nhất những lý thuyết của ông về Vũ trụ, cùng với những bảng biểu và những thông tin liên quan tới vấn đề này." Một số người cho rằng bức thư này có thể đã khiến Kopernik lợi dụng nó để xuất bản (tác phẩm của ông), trong khi một số người khác cho rằng bức thư này cho thấy Giáo Hội muốn đảm bảo rằng những ý tưởng của ông phải được xuất bản.
Dù nhiều người yêu cầu, Kopernik vẫn trì hoãn việc xuất bản cuốn sách của ông; lý do chính có thể vì những lời chỉ trích đối với việc đưa ra công khai tác phẩm mang tính cách mạng này. Về vấn đề này, các nhà sử học về khoa học như Lindberg và Numbers nói rằng: "Nếu Kopernik thực sự có lo ngại về việc xuất bản cuốn sách, thì chính những phản ứng của các nhà khoa học chứ không phải của giới giáo sĩ khiến ông lo lắng. Một giáo sĩ khác trước ông - Nicole Oresme (một Giám mục) ở thế kỷ 14 và Nicholas xứ Cusa (một Hồng y) thế kỷ 15 - đã tranh luận một cách tự do về khả năng chuyển động của Trái Đất, và không có lý do để cho rằng việc ý tưởng này tái xuất hiện vào thế kỷ 16 có thể gây nên sự náo động tôn giáo." .
Vào năm 1539, Kopernik vẫn đang hoàn thành kiệt tác của mình (kể cả nếu ông không tin chắc rằng mình muốn xuất bản nó) khi Georg Joachim Rheticus, một nhà toán học vĩ đại người Wittenberg, tới Frombork. Philipp Melanchthon đã sắp xếp cho Rheticus tới thăm nhiều nhà thiên văn học và nghiên cứu cùng với họ. Rheticus đã trở thành một học trò của Kopernik và đã ở lại với ông nhiều năm, trong thời gian này ông viết một cuốn sách, Narratio prima, phác thảo các nét chính của lý thuyết. Năm 1542, dưới tên Kopernik, Rheticus xuất bản một luận văn về lượng giác học (sau này được thêm vào cuốn sách thứ hai cuốn Về các chuyển động (De revolutionibus)). Dưới áp lực mạnh mẽ của Rheticus, và thấy rằng thái độ đầu tiên của mọi người đối với tác phẩm của ông là khả quan, Kopernik cuối cùng đã đồng ý trao cuốn sách cho người bạn thân của ông là Tiedemann Giese, Giám mục xứ Chełmno (Kulm), để chuyển cho Rheticus in ở Nürnberg.
Các lý thuyết có sớm hơn
Trước đó, đã có nhiều tài liệu viết về lý thuyết hệ nhật tâm.
Những dấu vết đầu tiên về một mô hình nhật tâm được tìm thấy trong nhiều bản Kinh Vệ Đà bằng tiếng Phạn được viết ở Ấn Độ cổ trước thế kỷ thứ 7 TCN: các cuốn Vệ Đà, Aitareya Brahmana và Shatapatha Brahmana. Bài luận Vishnu Purana bằng tiếng Phạn ở thế kỷ thứ 1 viết kỹ về nhiều khái niệm nhật tâm.
Philolaus (thế kỷ thứ 4 TCN) cũng có một trong những giả thuyết đầu tiên về chuyển động của Trái Đất, có lẽ có cảm hứng từ các lý thuyết của Pythagoras về Trái Đất hình cầu.
Aryabhata ở Ấn Độ đã đi trước khám phá của Copernicus 1000 năm và đã thiết lập một mô hình nhật tâm mà trong đó Trái Đất quay quanh trục của nó và chu kỳ của Trái Đất và các hành tinh được xác định theo Mặt Trời đứng yên. Ông cũng là người đầu tiên phát hiện ra rằng ánh sáng từ Mặt Trăng và các hành tinh khác là phản chiếu lại ánh sáng Mặt Trời, và rằng các hành tinh quay theo một quỹ đạo hình elíp quanh Mặt Trời.
Tác phẩm của những nhà thiên văn học Ả Rập thế kỷ thứ 14 ibn al-Shatir cũng chứa đựng những khám phá tương tự của Kopernik, và người ta cho rằng Kopernik có thể đã bị ảnh hưởng từ đó.
Kopernik đã trích dẫn Aristarchus và Philolaus trong một bản chép tay đầu tiên của cuốn sách của ông hiện vẫn còn, cho rằng: "Philolaus tin vào sự chuyển động của Trái Đất, và một số người nói rằng Aristarchus xứ Samos ủng hộ ý kiến này." Vì một số lý do còn chưa biết, ông đã bỏ đoạn này trước khi xuất bản cuốn sách.
Ý tưởng đến với Kopernik không phải từ việc quan sát các hành tinh, mà từ đọc sách của hai tác giả đó. Trong Cicero ông đã thấy trích dẫn lý thuyết của Hicetas. Plutarch cũng trích dẫn từ Pythagoras, Heraclides Ponticus, Philolaus và Ecphantes. Các tác giả đó đã đề xuất một Trái Đất chuyển động quanh một Mặt Trời ở trung tâm. Kopernik không coi ý tưởng của mình có nguồn gốc từ Aristarchus như đã được nói đến ở trên. Khi cuốn sách của Kopernik được xuất bản, nó có một lời nói đầu, được đưa lên mà không có ý kiến của ông, của nhà thần học Andreas Osiander. Giáo sĩ này cho rằng Kopernik viết cuốn sách về nhật tâm cho rằng Trái Đất chuyển động chỉ là một giả thuyết toán học, chứ không phải cho rằng đó là khả năng hay thậm chí là sự thật. Điều này hiển nhiên được viết ra để làm dịu đi phản ứng tôn giáo chống lại cuốn sách, nhưng không có bằng chứng cho thấy Kopernik đã coi hình thức nhật tâm chỉ đơn giản thích hợp về mặt toán học, không liên quan tới thực tế. Các lý thuyết của Kopernik phủ nhận lời giải thích Mặt Trời quay quanh Trái Đất trong Cựu Ước (Joshua 10:13).
Có tranh cãi rằng trong khi phát triển toán học về hệ nhật tâm, Kopernik đã sử dụng không chỉ toán học Hy Lạp mà cả toán học và thiên văn học truyền thống Hồi giáo, đặc biệt là các tác phẩm của Nasir al-Din Tusi, Mu'ayyad al-Din al-‘Urdi và ibn al-Shatir.
Hệ Ptolemy
Lý thuyết thông dụng ở Châu Âu khi Kopernik đang hoàn thành tác phẩm của mình là lý thuyết do Ptolemy viết ra trong cuốn Almagest của ông, đã xuất hiện vào khoảng năm 150. Hệ Ptolemy được hình thành từ nhiều lý thuyết coi Trái Đất là trung tâm đứng yên của vũ trụ. Các ngôi sao được gắn vào một mặt cầu bên ngoài và nó quay nhanh, ở mức độ tương đối với nhau, trong khi các hành tinh được đặt trên những mặt cầu nhỏ hơn và mỗi hành tinh có một mặt cầu riêng biệt. Để giải thích những điều kỳ lạ của quan điểm này, như chuyển động thụt lùi quan sát thấy ở nhiều hành tinh, một hệ thống các ngoại luân (epicycles) được đem ra sử dụng, theo đó hành tinh quay trên một trục nhỏ trong khi vẫn quay trên một trục lớn xung quanh Trái Đất. Một số hành tinh bị ấn định là có những ngoại luân "chính" (nhờ thế có thể quan sát được chuyển động thụt lùi) và "phụ" (chỉ đơn giản quay một chiều).
Một lý thuyết phụ trợ của Ptolemy sử dụng các mặt cầu đồng tâm: các mặt cầu bên trong mặt cầu mà hành tinh đang quay, cũng có thể quay một chút. Các nhà thiên văn cũng hay sử dụng nhiều biến thể như thuyết lệch tâm — theo đó trục quay được bù thêm và không hoàn toàn nằm ở tâm - hay được thêm các ngoại luân vào các ngoại luân.
Cống hiến duy nhất của Ptolemy cho lý thuyết này là ý tưởng về một sự cân bằng - một sự bổ sung rắc rối cho thấy rằng, khi đo chuyển động của Mặt Trời, thỉnh thoảng ta sử dụng trục trung tâm của vũ trụ, nhưng thỉnh thoảng lại đưa ra một vị trí khác. Điều này có một ảnh hưởng bao trùm khiến cho một số quỹ đạo trở nên "lắc lư," một sự thực đã làm Kopernik rất bối rối (sự lắc lư đó nêu ra sự đáng ngờ của ý tưởng về những "mặt cầu" mà các hành tinh quay trên đó). Cuối cùng, sau mọi sự phức tạp đó, các nhà thiên văn vẫn không thể làm quan sát thực tế và lý thuyết trùng khớp với nhau. Vào thời của Kopernik, hệ Ptolemy kiểu mới nhất là của Peurbach (1423-1461) và Regiomontanus (1436-1476).
Lý thuyết của Kopernik
Lý thuyết chính của Kopernik được xuất bản trong cuốn, De revolutionibus orbium coelestium (Về chuyển động quay của các thiên thể) vào năm ông mất, 1543, mặc dù ông đã tiến gần tới lý thuyết này từ nhiều thập kỷ trước.
nhỏ|250px|Bức tượng của Kopernik cạnh Collegium Novum ("Trường mới") [[Đại học Jagiellonian, tại Kraków]] Cuốn sách này đánh dấu sự chấm dứt của thuyết địa tâm (và thuyết nhật tâm) coi Trái Đất ở trung tâm vũ trụ. Kopernik cho rằng Trái Đất là một hành tinh quay xung quanh Mặt Trời một vòng trên một năm, và quay quanh trục một vòng trên một ngày. Ông đã khám phá được vị trí chính xác của những hành tinh đã được biết và giải thích sự tiến động của những điểm phân một cách chính xác bởi sự thay đổi vị trí một cách chậm chạp của trục quay của Trái Đất. Ông cũng đưa ra giải thích rõ ràng về nguyên nhân gây ra các mùa: rằng trục của Trái Đất không vuông góc với hành tinh trên quỹ đạo của nó. Ông cộng thêm vào sự chuyển động của Trái Đất, theo đó trục của nó được giữ hướng về đúng một điểm trên bầu trời trong suốt cả năm; từ thời Galileo Galilei, đã có thừa nhận rằng Trái Đất "không" giữ nguyên một hướng khi nó chuyển động.
Kopernik cũng thay thế những vòng cân bằng của Ptolemy bằng nhiều ngoại luân. Đây là nguồn chính cho rằng hệ của Kopernik thậm chí còn có nhiều ngoại luân hơn hệ của Ptolemy. Với sự thay đổi này, hệ của Kopernik chỉ có một kiểu chuyển động tròn duy nhất, sửa chữa lại những điều mà ông cho là không chính xác trong hệ của Ptolemy. Nhưng khi Kopernik đặt Mặt Trời vào vị trí trung tâm của mặt cầu của trời, ông không cho nó là trung tâm của vũ trụ mà chỉ ở gần nó.
Về mặt thực nghiệm, hệ của Kopernik không tốt hơn kiểu của Ptolemy. Kopernik nhận thức được điều này và không thể đưa ra "bằng chứng" quan sát trong cuốn sách của mình, thay vào đó ông lại dựa vào những tranh luận về một hệ chính xác và đúng đắn hơn. Từ khi cuốn sách được xuất bản tới khoảng năm 1700, rất ít nhà thiên văn tin vào hệ của Kopernik, mặc dù cuốn sách đó được truyền bá khá rộng (khoảng 500 bản sách được cho là vẫn còn tồn tại, đó là một con số lớn so với tiêu chuẩn khoa học của thời đó). Tuy nhiên, nhiều nhà thiên văn học, đã chấp nhận một số khía cạnh của lý thuyết so với những thuyết khác, và hệ của ông đã có ảnh hưởng lớn đối với những nhà khoa học về sau này như Galileo và Johannes Kepler, những người đã chấp nhận, và đấu tranh cho nó và (đặc biệt là trường hợp của Kepler) tìm cách cải thiện nó. Những quan sát của Galileo về các tuần của Sao Kim đã cho thấy bằng chứng quan sát thực nghiệm đầu tiên cho lý thuyết của Kopernik.
Hệ của Kopernik có thể được nói gọn trong bảy đề xuất, như chính Kopernik đã tập hợp trong một Compendium của cuốn De revolutionibus orbium coelestium được tìm thấy và xuất bản năm 1878.
Bảy phần của lý thuyết Kopernik là:
Dù những ý kiến này có phải là "cách mạng" hay "bảo thủ" chúng là chủ đề tranh luận cho tới cuối thế kỷ 20. Thomas Kuhn đã cho rằng Kopernik đưa "một số tính chất thiên văn học vốn trước đó được cho là của Trái Đất sang cho Mặt Trời." Một số nhà sử học khác từ đó cho rằng Kuhn đã đánh giá thấp cái gọi là "cách mạng" của công trình của Kopernik, và nhấn mạnh khó khăn mà Kopernik có thể gặp phải khi đưa lý thuyết thiên văn học của mình ra mà chỉ đơn giản dựa vào hình học, mà không có bằng chứng thực nghiệm.
Về chuyển động của các thiên thể
250px|nhỏ|Trang bìa của De revolutionibus Orbium Coelestium (phần VI, ấn bản của [[Basel)]] Tác phẩm chính của Kopernik, Về chuyển động của các thiên thể (1543), là thành quả của hàng thập kỷ lao động. Nó có một lời mở đầu vô danh do Andreas Osiander, một nhà thần học và là bạn của Kopernik viết, cho rằng lý thuyết này, bị coi là một công cụ cho phép có được những tính toán đơn giản và chính xác hơn, không có ứng dụng bên ngoài phạm vi thiên văn học. Cuốn sách thực của Kopernik được bắt đầu bởi một bức thư của người bạn ông (lúc ấy đã qua đời) là Nicola Schönberg, Tổng Giám mục Capua, thúc giục Kopernik xuất bản lý thuyết của mình. Sau đó, trong một bài mở rất dài, Kopernik dành tặng cuốn sách cho Giám mục Paul III, giải thích động cơ bên ngoài trong việc viết cuốn sách vì khả năng còn hạn chế của các nhà thiên văn học trước đó trong việc đưa ra một lý thuyết đầy đủ về các hành tinh, và chỉ ra rằng nếu hệ của ông làm tăng độ chính xác của các dự đoán thiên văn học nó sẽ cho phép Nhà thờ phát triển một loại lịch chính xác hơn. Lúc ấy, việc cải cách lịch Julian được coi là cần thiết và là một trong những nguyên nhân chính khiến nhà thờ trợ cấp cho thiên văn học.
Tác phẩm này được chia làm sáu cuốn:
Kopernik và chủ nghĩa của Kopernik
trái|250px|nhỏ|Mikołaj Kopernik Lý thuyết của Kopernik có tầm quan trọng đặc biệt trong lịch sử văn minh loài người. Nhiều tác giả cho rằng chỉ hình học của Euclid và vật lý của Isaac Newton và Thuyết tiến hoá của Charles Darwin là có thể có ảnh hưởng ở mức so sánh được đối với văn hoá loài người nói chung và khoa học nói riêng.
Nhiều ý nghĩa đã được gán cho lý thuyết của Kopernik một phần từ ý nghĩa khoa học đúng đắn của nó. Tác phẩm của ông ảnh hưởng tới cả tôn giáo và khoa học, giáo điều cũng như tự do của vấn đề khoa học. Vị trí của Kopernik với tư cách là một nhà khoa học thường được so sánh với Galileo Galilei.
Tuy nhiên, chủ nghĩa của Kopernik cũng mở một lối đi cho tính nội tại, quan điểm cho rằng một lực lượng siêu nhiên, hay một vị thần thánh, thâm nhập vào mọi vật tồn tại - một quan điểm từ đó được phát triển thêm trong nhiều triết học hiện đại. Chủ nghĩa nội tại cũng dẫn tới chủ nghĩa chủ quan: với lý thuyết rằng có thể nhận thức rằng những tạo vật thực tế, rằng không có thực thể tồn tại độc lập với nhận thức. Vì thế một số người cho rằng Chủ nghĩa Kopernik đánh đổ những nền tảng của khoa học Trung Cổ và siêu hình học.
Một hệ quả của Chủ nghĩa Kopernik là quy luật khoa học không cần thiết phải phù hợp với thực tế. Sự đối nghịch này với hệ của Aristoteles vốn đặt cao tầm quan trọng của nguồn gốc của hiểu biết thông qua các giác quan.
Khái niệm của Kopernik đánh dấu một sự cách mạng khoa học. Thực vậy một số cho rằng nó đứng ngang bằng với sự khởi xướng của "cuộc cách mạng khoa học". Immanuel Kant mang tính biểu tượng của cách mạng do Kopernik khởi xướng - chủ nghĩa duy lý ưu việt của nó - công nhận rằng chính sự hợp lý của con người là cách làm sáng tỏ về những hiện tượng quan sát được. Những nhà triết học gần đây cũng tìm thấy những giá trị triết học trong chủ nghĩa Kopernik.
Phần mộ
nhỏ|300px|Nhà thờ Frombork - Nơi chôn cất Kopernik Tháng 8, 2005, một nhóm các nhà khảo cổ học do Jerzy Gąssowski, giám đốc một viện khảo cổ học và nhân loại học ở Pułtusk, chỉ huy đã khám phá ra nơi mà họ cho là mộ của Kopernik sau khi kiểm tra bên dưới sàn Nhà thờ Frombork. Kết quả này có được sau một năm tìm kiếm, và việc phát hiện này chỉ được thông báo vào ngày 3 tháng 10, sau khi họ đã tiến hành tìm kiếm thêm. Gąssowski nói ông "hầu như tin chắc 100% rằng đó là Kopernik". Các chuyên gia pháp y đã sử dụng xương sọ để tái tạo một khuôn mặt rất giống với những đặc điểm trong bức chân dung của Kopernik, trong đó có cái mũi gãy và vết sẹo trên mắt trái. . Các chuyên gia cũng quả quyết rằng xương sọ này là của một người đàn ông đã chết khi khoảng 70 tuổi - tuổi của Kopernik khi ông qua đời.
Mộ ở tình trạng xấu và không phải tất cả xương cốt đều còn. Các nhà khảo cổ học hy vọng tìm thấy họ hàng của Kopernik để xác định qua DNA.
Bối cảnh lịch sử về vấn đề quốc tịch của Kopernik
Vì sự không chắc chắn của các nhà địa lý, tới nay vẫn còn vấn đề đang tranh cãi về việc Kopernik là người Đức hay người Ba Lan. Cha của Kopernik, cũng tên là Nicolaus (Mikołaj) và có thể là họ Koppernigk, từng là một công dân của Kraków, sau này là thủ đô Ba Lan, nhưng ông đã rời thành phố này vào năm 1460 để chuyển tới Toruń. Thành phố này là một phần của Liên minh Hanseatic, cũng như là Liên bang Phổ mà chỉ vài năm trước khi Mikołaj ra đời đã xảy ra một cuộc khởi nghĩa (ngay sau đó dẫn tới Cuộc chiến mười ba năm khi họ yêu cầu vua Ba Lan sáp nhập Phổ vào lãnh thổ của ông) giành độc lập từ Hiệp sĩ Teuton, những kẻ đã cai trị vùng này trong hai trăm năm, áp đặt thuế má nặng nề làm chậm phát triển kinh tế trong tỉnh. Với Hiệp ước Toruń lần hai năm 1466, thành phố này và phần phía tây của Phổ trở thành một vùng đất của Vương quốc Ba Lan mang tên Prusy Królewskie, vốn đã ủng hộ cuộc khởi nghĩa, trong khi phần đông vẫn nằm dưới quyền cai quản của những hiệp sĩ Teuton trở thành miền Đông Phổ sau đó.
Kopernik, được gọi Mikołaj Kopernik trong tiếng Ba Lan và Nikolaus Kopernikus trong tiếng Đức, sinh ở Toruń và sống gần trọn cuộc đời làm việc ở Royal Prussia, một nơi tự trị và là một vùng đất của Hoàng gia Ba Lan - nó có nghị viện riêng, triều đình, ngân khố (mà Kopernik có tham gia) và quân đội. Ông cũng trông nom việc bảo vệ Allenstein/Olsztyn với vị trí chỉ huy các lực lượng của nhà vua Ba Lan khi đội quân của Albert xứ Brandenburg bao vây thành trì.
Stigmella cerasi
Stigmella cerasi là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Turkmenistan.
Nicolaus Copernicus
Bối cảnh lịch sử về vấn đề quốc tịch của Kopernik
Vào thế kỷ 19, với sự nổi lên của chủ nghĩa quốc gia Đức, đã có nhiều nỗ lực nhằm tuyên bố rằng Kopernik chính là người Đức và bác bỏ những quan hệ của ông với Ba Lan, tuy nhiên, sau năm 1945 những cố gắng đó đã hoàn toàn thất bại. Để đáp lại, người Ba Lan gắng tuyên bố rằng Kopernik thực sự là người Ba Lan và cố gắng bác bỏ những nguồn gốc Đức có thể có của ông. Có lẽ gia đình ông về mặt chủng tộc là người Đức, và chắc chắn Kopernik nói thạo tiếng Đức, trong khi không có minh chứng trực tiếp về việc ông biết tiếng Ba Lan. Ngôn ngữ chính của ông dùng khi viết là tiếng Latinh. Tuy nhiên, Kopernik sinh ở Đông Phổ, sau này là Prusy Królewskie vì những mối quan hệ của nó với Vương quốc Ba Lan. Ông đã trở thành một người dân tỉnh Prussian Ermland hay Warmia, một địa phận Giám mục được miễn trừ, trong suốt phần đời còn lại ông là một thần dân trung thành của Prince-Bishop (Thái ấp chủ giáo) Công giáo vào thời điểm khi đa số người Phổ và Đức đã theo đạo Tin lành. Hiện nay ông được chấp nhận chung là người Ba Lan. Cùng lúc đó, cần nhớ rằng trong thời Kopernik, quốc tịch có ít ý nghĩa hơn hiện nay, và mọi người thường không nghĩ rằng họ là người Ba Lan hay người Đức.
Stigmella cerasi
Ấu trùng ăn Cerasus species.
Nicolaus Copernicus
Bối cảnh lịch sử về vấn đề quốc tịch của Kopernik
Vì thế, trong hoàn cảnh hiện tại, Kopernik có thể được coi là người Đức Ba Lan về mặt chủng tộc, nhưng đặt một con người trong lịch sử vào hoàn cảnh hiện đại thì không có ý nghĩa gì. Điều quan trọng là đặt Kopernik trong hoàn cảnh lịch sử và khoa học của ông.
Stigmella cerasi
Liên kết ngoài
C
Nicolaus Copernicus
Sự hợp tác Đức - Ba Lan trong truyền thống của Copernicus
Thể loại:Sinh năm 1473 Thể loại:Nhà thiên văn học Ba Lan Thể loại:Nhà kinh tế học Ba Lan Thể loại:Nhà toán học Ba Lan Thể loại:Lịch sử thiên văn học Thể loại:Mất năm 1543 Thể loại:Nhà kinh tế học Đức Thể loại:Nhà thiên văn học Đức Thể loại:Nhà toán học thế kỷ 16 Thể loại:Nhà triết học Ba Lan Thể loại:Nhà triết học Đức Thể loại:Tín hữu Công giáo Ba Lan Thể loại:Người thời Phục Hưng
Arkula
Arkula là một thị trấn thuộc taluk Mangalore, huyện Dakshina Kannada, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn thuộc huyện Dakshina Kannada
Dicranum howellii
Dicranum howellii là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Renauld & Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dicranum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888
Chất chống ẩm
thumb|Hộp thường chứa đầy [[silica gel và các sàng phân tử khác được sử dụng nhưng chất chống ẩm trong những thùng chứa y dược để giữ khô; hiển thị cùng với 1 đồng xu 25 cent của Hoa Kỳ để so sánh kích thước.]] thumb|[[Silica gel trong một túi nhỏ.]] Chất chống ẩm, chất hút ẩm hoặc chất làm khô là một chất nhạy ẩm có thể gây ra hoặc giữ ổn định một trạng thái khô trong vùng lân cận của nó. Chất chống ẩm thường gặp được đóng gói sẵn và là các chất rắn có thể hấp phụ nước. Chúng thường được thấy trong thực phẩm để giữ nguyên độ giòn. Trong công nghiệp, chất chống ẩm được sử dụng rộng rãi để kiểm soát mực nước trong các dòng khí.
Phân loại
Chất chống ẩm là những chất hóa học bền và trơ, và một số các chất chống ẩm hữu dụng với những đặc tính này đã được nhận biết và sử dụng rộng rãi. Chất chống ẩm phổ biến nhất là silica, một chất rắn màu trắng, trơ, không độc, không hòa tan trong nước. Hàng chục ngàn tấn đã được sản xuất mỗi năm để dùng cho mục đích này. Các chất chống ẩm khác bao gồm than hoạt tính, calci sulfat (Drierite), calci chloride, và sàng phân tử (thường là zeolit).
Làm khô dung môi
right|thumb|[[Toluen được hồi lưu với natri và benzophenone để tạo ra toluen khô và không có oxy. Toluen được làm khô và khử oxy khi thấy được màu xanh đậm của gốc benzophenon ketyl.]] Chất chống ẩm cũng được sử dụng để tách nước ra khỏi các dung môi, do yêu cầu đặc thù trong các phản ứng hóa học không chịu nước, chẳng hạn như phản ứng Grignard. Phương pháp thường là trộn dung môi với chất chống ẩm thể rắn. Dung môi đã được làm khô sẽ được tách khỏi chất chống ẩm bằng cách lọc hoặc chưng cất.
Chú thích
Thể loại:Đóng gói
Kỹ thuật RFLP
Trong sinh học phân tử, đa hình chiều dài đoạn cắt giới hạn, hay là RFLP (thường đọc là "rif-lip"), là kỹ thuật khai thác những khác biệt trong trình tự DNA. Trong phân tích RFLP, DNA mẫu được cắt thành các đoạn nhỏ bằng cách sử dụng các enzyme cắt giới hạn, và sau đó các đoạn DNA nhỏ tạo thành được phân tách dựa theo kích thước bằng kỹ thuật điện di trên gel. Mặc dù ngày nay kỹ thuật này đã trở nên lỗi thời do bị thay thế bởi công nghệ giải trình tự, RFLP là công nghệ nghiên cứu đa hình DNA đầu tiên đủ rẻ để có thể được ứng dụng một cách rộng rãi. RFLP là công cụ quan trọng trong lập hồ sơ di truyền, lập bản đồ hệ gen, định vị gen chịu trách nhiệm cho các rối loạn di truyền, xác định nguy cơ mang bệnh, và xét nghiệm phả hệ.
Kỹ thuật phân tích
Kỹ thuật cơ bản trong xác định RFLP bao gồm việc cắt mẫu DNA bằng enzyme cắt giới hạn, là các enzyme nhận biết và cắt một đoạn DNA ngắn đặc hiệu. Các mảnh DNA tạo ra sau đó được phân tách bằng quá trình điện di trên gel agarose, và được chuyển lên màng lai thông qua quy trình lai Southern. Sự lai (bắt cặp đặc hiệu) của một đoạn DNA trên màng với đoạn mẫu dò (DNA probe) xảy ra khi trình tự của chúng bổ sung với nhau. Xuất hiện RFLP khi kích thước của đoạn DNA trên màng bắt cặp với đoạn mẫu dò là khác nhau giữa các sinh vật.
Ví dụ
Có hai cơ chế chung mà kích thước của một đoạn giới hạn có thể khác nhau. Trong sơ đồ đầu tiên, một đoạn nhỏ của bộ gen đang được phát hiện bởi một đầu dò DNA (đường dày hơn). Trong allele "A", bộ gen được cắt bởi một enzyme giới hạn ở ba vị trí gần đó (hình tam giác), nhưng chỉ đoạn cắt ngang nhất phải được phát hiện bởi đầu dò. Trong allele "a", vị trí giới hạn 2 bị mất do đột biến, vì vậy đầu dò bây giờ phát hiện mảnh vỡ lớn hơn chạy từ các vị trí từ 1 đến 3. Sơ đồ thứ hai cho biết sự thay đổi kích thước đoạn này sẽ nhìn như thế nào trên Southern blot và làm thế nào mỗi allele (mỗi cặp một) có thể được kế thừa trong các thành viên trong gia đình.
Trong sơ đồ thứ ba, enzyme thăm dò và hạn chế được chọn để phát hiện một vùng của bộ gen bao gồm một đoạn lặp song song có số thay đổi (các ô trong sơ đồ mạch). Trong allele "c" có 5 lần lặp lại trong VNTR, và đầu dò phát hiện ra một đoạn dài hơn giữa hai vị trí hạn chế. Trong allele "d" chỉ có hai lần lặp lại trong VNTR, vì vậy đầu dò phát hiện một đoạn ngắn hơn giữa hai vị trí hạn chế đó. Các quá trình di truyền khác, như chèn, xóa, chuyển vị và đảo ngược, cũng có thể dẫn đến RFLPs. Các xét nghiệm RFLP đòi hỏi phải có nhiều mẫu DNA lớn hơn các bài kiểm tra lặp lại song song (STR) ngắn.
Ứng dụng
Phân tích biến thể RFLP trong bộ gen là một công cụ quan trọng trong việc lập bản đồ gen và phân tích bệnh di truyền. Nếu các nhà nghiên cứu đang cố gắng xác định vị trí nhiễm sắc thể của một gen bệnh cụ thể, họ sẽ phân tích DNA của các thành viên trong một gia đình mắc bệnh, và tìm các alen RFLP cho thấy một mô hình thừa hưởng tương tự như của bệnh (xem Liên kết di truyền). Một khi gen bệnh đã được bản địa hóa, phân tích RFLP của các gia đình khác có thể tiết lộ người có nguy cơ mắc bệnh, hoặc người có thể là người mang gen di truyền.
RFLP có thể phát hiện được các đột biến điểm ở trên gen bằng kết hợp với điện di, nhưng đột biến đó phải nằm ở vị trí cát giới hạn của enzim. Do vậy, kỹ thuật này không phát hiện đựuoc tất cả các đột biến.
Phân tích RFLP cũng là cơ sở cho các phương pháp đầu tiên của việc lấy dấu tay di truyền, rất hữu ích trong việc xác định các mẫu được lấy ra từ các hiện trường tội phạm, khi xác định phụ hệ, và đặc tính của sự đa dạng di truyền hoặc các mô hình sinh sản trong quần thể động vật.
Khác
Tuy nhiên, kỹ thuật phân tích RFLP chậm và rườm rà. Nó đòi hỏi một lượng lớn mẫu DNA, và quá trình kết hợp ghi nhãn thăm dò, phân đoạn DNA, điện di, blotting, lai, rửa, và autoradiography có thể mất đến một tháng để hoàn thành. Một phiên bản giới hạn của phương pháp RFLP sử dụng đầu dò oligonucleotide đã được báo cáo vào năm 1985. [1] May mắn thay, kết quả của Dự án bộ gen người đã thay thế phần lớn nhu cầu lập bản đồ RFLP, và việc xác định nhiều đa hình đơn nucleotide (SNPs) trong dự án đó (cũng như việc xác định trực tiếp nhiều gen bệnh và đột biến) đã thay thế nhu cầu phân tích liên kết bệnh RFLP (xem SNP genotyping). Việc phân tích các allel VNTR vẫn tiếp tục, nhưng hiện nay thường được thực hiện bằng phương pháp PCR (polymerase chain reaction). Ví dụ, các giao thức chuẩn cho việc lấy mẫu DNA liên quan đến phân tích PCR của các tấm của hơn một chục VNTR.
Aphelocoma insularis
Aphelocoma insularis là một loài chim trong họ Corvidae.
Chú thích
I
Kỹ thuật RFLP
Khác
RFLP vẫn là một kỹ thuật được sử dụng trong lựa chọn hỗ trợ marker. Sự đa hình chiều dài đoạn đoạn giới hạn (TRFLP hoặc đôi khi T-RFLP) là một kỹ thuật sinh học phân tử ban đầu được phát triển để mô tả các cộng đồng vi khuẩn trong các mẫu hỗn hợp. Kỹ thuật này cũng đã được áp dụng cho các nhóm khác bao gồm cả nấm đất.
TRFLP hoạt động bằng kỹ thuật PCR khuếch đại DNA bằng cách sử dụng các cặp primer đã được dán nhãn với các thẻ huỳnh quang. Các sản phẩm PCR sau đó được tiêu hóa bằng các enzym RFLP và các mô hình kết quả được hình dung bằng cách sử dụng một trình tự DNA. Các kết quả được phân tích bằng cách đơn giản đếm và so sánh các dải hoặc đỉnh trong hồ sơ TRFLP, hoặc bằng cách kết hợp các dải từ một hoặc nhiều TRFLP vào một cơ sở dữ liệu của các loài đã biết. Kỹ thuật này giống như một số khía cạnh đối với DGGE hoặc TGGE.
Các chuỗi thay đổi trực tiếp liên quan đến một RFLP cũng có thể được phân tích nhanh hơn bằng PCR. Sự khuếch đại có thể được hướng trực tiếp qua vị trí hạn chế thay đổi, và các sản phẩm tiêu hóa bằng enzyme hạn chế. Phương pháp này được gọi là Trình tự Phép Đa Khuếch tán (CAPS). Ngoài ra, phân đoạn được khuếch đại có thể được phân tích bằng các đầu dò oligonucleotide đặc hiệu của Allele (ASO), một quá trình thường được thực hiện bằng một Dot đơn giản.
Nhạc Hòa
Nhạc Hòa, tên hiệu Thiết Khiếu Tử, là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.
Xuất thân
Nhạc Hòa vốn quê ở Mao Châu, là lính coi ngục ở phủ Đăng Châu, thông minh lanh lợi, thạo việc. Ông biết võ nghệ, có tài âm nhạc nên mới có tên hiệu là Thiết khiếu tử (Tay sáo sắt).
Gia nhập Lương Sơn Bạc
Ở Đăng Châu, Giải Trân và Giải Bảo bị mắc mưu nhà Mao thái công nên bị tống vào ngục. Hòa biết đây là anh em với Tôn Lập, anh vợ mình, nên ra sức giúp đỡ. Ông đến thông báo cho vợ chồng em trai Tôn Lập là Tôn Tân và Cố Đại Tẩu. Họ cùng Tôn Lập, Trâu Uyên và Trâu Nhuận tổ chức cướp ngục, giải cứu thành công anh em nhà họ Giải. Cả hội cùng lên Lương Sơn Bạc. Lúc đó Lương Sơn Bạc đang giao chiến ở Chúc gia trang. Do mối quen biết của Tôn Lập với quân sư Loan Đình Ngọc của Chúc gia, Nhạc Hòa cùng Tôn Lập và các anh em đến Chúc gia trang làm gián điệp và giúp Lương Sơn đánh bại Chúc gia.
Sau chiêu an
Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Nhạc Hòa trở thành đầu lĩnh bộ quân thông tin việc cơ mật. Trong quá trình xin triều đình chiêu an, Nhạc Hòa và Tiêu Nhượng được cử theo Cao Cầu về kinh. Tuy nhiên Cao Cầu nuốt lời, giam lỏng cả hai trong phủ. Sau Đới Tung và Yến Thanh phải đến cứu họ ra.
Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống. Trước chiến dịch đánh Phương Lạp, Vương đô úy xin Nhạc Hòa về phủ để trông nom công việc ca xướng nên Nhạc Hòa không tham gia chiến dịch này.