cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nhà Liêu
Nông nghiệp
nhỏ|280px|[[Trác Hiết đồ (một phần); miêu tả cảnh khả hãn, yên chi và bộ hạ tộc Khiết Đan tụ tập ăn uống sau khi ra ngoài săn bắn]] Trong lãnh địa của Liêu, có nhiều loại nông sản, như lúa mạch, lúa gạo, lúa nếp, ngoài ra còn có rau dưa và hoa quả. Người Liêu học theo kỹ thuật nông nghiệp của Trung Nguyên, đưa vào các giống cây trồng từ Trung Nguyên, giống dưa hấu và đậu Hồi Cốt từ Hồi Hột; kết hợp với đặc điểm khí hậu phương bắc mà hình thành kỹ thuật vun trồng độc đáo. Đất đai triều Liêu có hai loại là công điền và tư điền. Tại vùng ven biên giới, Liêu cho thiết lập các đồn điền, về bản chất là công điền. Đất đai nhàn rỗi của quan lại mộ dân trồng cấy thì cũng được tính là công điền, bách tính gieo trồng sau 10 năm thì phải nộp tô thuế cho triều đình. Ước tính, đồn điền phần nhiều tập trung tại vùng ven biên giới phía bắc, tư điền lại tập trung nhiều ở vùng ven biên giới phía nam. Người Hán ở Liêu vẫn còn phương pháp sản xuất nam cày cấy, nữ dệt vải để duy trì thu nhập gia đình. Đồng thời, những người Hán bị quân Khiết Đan bắt trong chiến tranh bị cho đi an trí tại khu vực nội địa của người Khiết Đan, lập ra rất nhiều 'đầu hạ quân châu'. Trừ một phần nhỏ phải nộp lên trên, thu nhập còn lại đều quy về sở hữu của 'đầu hạ chủ'. Để khuyến khích nhân dân khai khẩn đất hoang, triều đình Liêu lập lệ rằng nếu khai khẩn đất ruộng thành công thì sẽ được miễn tô thuế trong 10 năm, hình thành nền kinh tế nông mục hỗn hợp đặc hữu Khiết Đan. Vào năm mất mùa đói kém, triều đình Liêu cũng giảm miễn thuế, như tháng 1 năm 991 thời Liêu Thánh Tông "chiếu miễn tô thuế các đạo ở tam kinh". Tháng chín năm 1075 thời Liêu Đạo Tông "do Nam Kinh có nạn đói, miễn tô thuế một năm, xuất tiền lúa cứu giúp". Triều Liêu cho cư dân sản xuất nông nghiệp biên nhập vào châu huyện, bao gồm nông dân tự canh có ít ruộng và điền hộ sống dựa vào đất đai của địa chủ. Bất kể địa vị kinh tế, họ đều là dân tự do được tính vào hộ khẩu quốc gia, đồng thời cũng có trách nhiệm lao dịch cho quốc gia. Điền hộ của chùa miếu phần nhiều là do địa chủ hay quan lại chuyển tặng cùng với đất đai, họ phải nộp thuế cho quốc gia và nộp tô cho chùa miếu.
Súc mục nghiệp
Súc mục nghiệp thời Liêu rất phát đạt, kinh tế mục nghiệp của người Khiết Đan có được sự phát triển khá lớn. Mục nghiệp là kế sinh nhai của người Khiết Đan, cũng là nguồn gốc khiến triều Liêu có vũ lực cường thịnh. Đương thời, từ phía bắc Âm Sơn đến lưu vực Lô Cù Hà, Thổ Hà, Hoàng Thủy đến Thát Lỗ Hà, Ngạch Nhĩ Cổ Nạp Hà luôn có các mục trường tốt. Các bộ lạc Khiết Đan và phụ thuộc như Trở Bốc, Ô Cổ, Địch Liệt, Hồi Cốt, Đảng Hạng chủ yếu tham gia vào du mục nghiệp. Dê, ngựa là tư liệu sinh hoạt chủ yếu của các dân tộc du mục như Khiết Đan: sữa và thịt là thực phẩm, da lông dùng làm trang phục và chăn, ngựa và lạc đà là công cụ giao thông trọng yếu. Trong chiến tranh và săn bắn, ngựa là công cụ không thể thiếu của người dân du mục, nhiều hộ người Hán cũng nuôi gia súc ít nhiều để cạnh tranh. Dê và ngựa cũng là những thứ mà triều đình Liêu trưng thu hoặc là cống phẩm từ các bộ lạc Khiết Đan cùng các thuộc quốc và thuộc bộ, là nguồn thu nhập quan trọng của triều Liêu, do vậy được tập đoàn thống trị xem trọng. Người Khiết Đan được tổ chức thành các bộ lạc và thạch liệt, tại bộ lạc thì nằm dưới sự quản lý của thủ lĩnh, được phân đất để sản xuất mục nghiệp, chịu phú dịch của bộ lạc và quốc gia, nếu không được triều đình và thủ lĩnh bộ lạc cho phép thì không thể tùy ý thoát ly khỏi bộ lạc gốc. Họ là người lao động chủ yếu trong sản xuất mục nghiệp, là thuộc dân của quý tộc bộ lạc.
Thủ công nghiệp
nhỏ|190px|Mâm sứ Liêu, thế kỷ XII Ngành luyện sắt thời Liêu phát triển, Các công cụ nông nghiệp, nấu ăn, mã cụ, thủ công làm bằng sắt khai quật được của triều Liêu ngang bằng với sản phẩm của Trung Nguyên. Liêu Đông là khu vực sản xuất sắt chủ yếu của triều Liêu, xúc tiến nghề luyện sắt của triều Liêu phát triển. Vào thời kỳ đầu, từng lấy nô lệ của 'hoành trướng' và đại tộc đặt ra 'hạt thuật thạch liệt', tham gia công việc rèn luyện sắt, 'hạt thuật' tức là sắt trong tiếng Khiết Đan. 'Hạt thuật thạch liệt' vào thời Liêu Thánh Tông do hộ khẩu đông và quan hệ sản xuất thay đổi, cải biên thành bộ, vẫn lấy sắt làm thuế. Thời Liêu, có ba nơi luyện sắt tại Thủ Sơn, Tam Truất Cổ Tư, Liễu Thấp Hà. Trong đó, Thủ Sơn nay thuộc An Sơn của Liêu Ninh, hoạt động khai mỏ và luyện kim ở đây bắt đầu từ thời Liêu
Đồ sứ Liêu có địa vị quan trọng trong lịch sử phát triển của gốm sứ Trung Quốc, tạo hình đồ sứ có thể phân thành hai loại là kiểu Trung Nguyên và kiểu Khiết Đan; kiểu Trung Nguyên phỏng theo cách nung tạo ở Trung Nguyên, có các loại bát, mâm, chén, đĩa, hộp hay bình; kiểu Khiết Đan phỏng theo tập quán bản tộc, sử dụng cách nung tạo dùng bì hay gỗ, làm ra các vật dụng bình, nậm, khay, đĩa với tạo hình độc đáo. Lò Hang Ngõa Diêu là di chỉ lò nung đồ sứ cổ lớn nhất đời Liêu được biết đến cho tới nay, có thể sản xuất ra đồ sứ men trắng, men đơn, tam thải cũng như các đồ sứ để dùng trong cung đình. Các ngành thủ công nghiệp như mạ vàng bạc, nhuộm dệt, tạo mã cụ, làm đồ sứ, làm giấy đều hoàn bị, công nghệ tinh thâm. "Yên ngựa Khiết Đan" cùng với "nghiên Đoan", "gấm Thục", "sứ Định" thậm chí được người Bắc Tống bình là "thiên hạ đệ nhất". Khi khai quật các mộ quý tộc như "Mộ Trần quốc công chúa và phò mã", "mộ Da Luật Vũ Chi", phát hiện được những đồ bằng vàng và bạc tinh xảo đạp đẽ, phản ánh nét đặc sắc dân tộc và trình độ công nghệ cao độ của người Khiết Đan.
Thương nghiệp
Với việc nông, mục, thủ công nghiệp phát triển, hoạt động trao đổi ngày một thường xuyên. Ngay từ thời Thái Tổ Da Luật A Bảo Cơ, người Khiết Đan đã xây dựng 'dương thành' ở bắc Thán Sơn, "lập các vụ để thông các dòng giao dịch". Về sau, lãnh thổ được mở rộng, thành phần kinh tế gia tăng, thương nghiệp tiếp tục phát triển hơn nữa. Sau khi Ngũ Kinh của Liêu được xây dựng hoàn tất, chúng trở thành các thành thị thương nghiệp trọng yếu của quốc gia. Giao lưu kinh tế giữa Liêu với các quốc gia và bộ tộc xung quanh phần nhiều tiến hành theo phương thức triều cống và hỗ thị. Do thương nghiệp phát triển, trong lãnh thổ Liêu xuất hiện tầng lớp thương nhân giàu có, họ buôn bán ở các châu huyện Ngũ Kinh hoặc qua lại giữa Liêu với các nước Ngũ Đại rồi Tống, thậm chí còn trở thành sứ thần đại diện cho Liêu xử sự việc giao thiệp, như thời Liêu Thái Tông, Hồi đồ sứ Kiều Vinh buôn bán ở Hậu Tấn, là đại diện cho thương nghiệp mậu dịch của Liêu, đồng thời cũng có thể đóng vai trò là sứ thần để cùng Hậu Tấn giao thiệp chính vụ. Quy Hóa châu ở Tây Kinh có Hàn Sư Huấn, cũng là thương nhân giàu có một phương.
Thời Liêu, vật giá rất thấp, mặc dù có thuế muối và thuế rượu, song mức thuế ở các địa phương không giống nhau. Thương nghiệp mậu dịch phồn vinh xúc tiến kinh tế tiền tệ phát triển. Căn cứ theo tài liệu chép lại, vào thời cha của Da Luật A Bảo Cơ là Da Luật Tát Lạt Đích, người Khiết Đan bắt đầu đúc tạo tiền tệ. Tuy nhiên, lượng tiền tệ sử dụng không nhiều, sang thời Liêu Thế Tông, Thượng Kinh vẫn ở trong trạng thái giao dịch dùng vải làm trung gian. Các địa phương cũng dùng tiền tệ không giống nhau, như vào trước thời Thánh Tông thì tiền Liêu cực ít, sau thời Thánh Tông mới dần nhiều lên, song trong lưu thông tiền tệ, chúng vẫn chiếm số lượng rất ít, không đạt 2%, chủ yếu là tiền Tống và tiếp đến là tiền Đường, Ngũ Đại và tiền các triều khác; về giao dịch đối ngoại, chủ yếu là giao dịch các mặt hàng bổ sung cho nhau ở 'các trường' tại biên cảnh với Tống và Tây Hạ. Ngoài ra, Liêu cũng có qua lại mậu dịch với Nhật Bản, Cao Ly, đế quốc Abbas, Rus Kiev, Khách Lạt hãn quốc.
Văn hóa
Sau khi tiêu diệt Bột Hải, một lượng lớn cư dân Bột Hải còn lại tụ cư ở các châu huyện tại khu vực Thượng Kinh và Đông Kinh của Liêu, nền văn hóa Bột Hải khá tiên tiến có tác động tương đối rộng đối với văn hóa Liêu. Sau khi chiếm cứ Yên Vân thập lục châu của người Hán và qua lại thường xuyên với Tống, cũng như mậu dịch xuyên biên giới, văn hóa Hán có ảnh hưởng rất lớn đối với triều Liêu. Với việc có một lượng lớn thư tịch Hán văn được phiên dịch, các thành tựu khoa học-kỹ thuật, văn học, sử học của nhân dân Trung Nguyên được giới thiệu đến khu vực thảo nguyên, xúc tiến sự phát triển văn hóa của dân tộc du mục. Hoàng thất Liêu và quý tộc Khiết Đan thường ngưỡng mộ văn hóa Hán, như Liêu Thái Tổ sùng bái Khổng Tử, trước sau cho lập quốc tử giám tại Thượng Kinh, lập trường học ở các phủ châu huyện, để truyền thụ học thuyết Nho gia, cũng lập miếu thờ Khổng Tử; Liêu Thánh Tông thường đọc "Trinh Quán chính yếu", Liêu Đạo Tông thích xem "Luận ngữ". Thời Liêu Đạo Tông, người Khiết Đan tự xưng "chư hạ", Đạo Tông còn nói "Ngô tu văn vật, bân bân bất dị Trung Hoa". Trên phương diện giáo dục, thi hành chính sách mở trường nuôi học trò, khoa cử chọn kẻ sĩ.
Ngữ văn
trái|nhỏ|230px|[[Văn tự Khiết Đan trên gương đồng]] Văn nhân triều Liêu đã sử dụng văn tự ngôn ngữ Khiết Đan trong sáng tác, cũng có một lượng lớn dùng ngữ văn Hán. Tác phẩm của họ thuộc các thể loại như thơ, từ, ca, phú, văn, tấu chương, thư; với các loại đề tài như thuật hoài, giới dụ, phúng gián, tự sự. Các tác giả bao gồm thành viên hoàng tộc, quần thần, người các bộ và trứ trướng (phạm tội bị thu gia sản). Thơ từ Khiết Đan trong câu có khí thế mênh mông, cũng có lời hay ý đẹp. Liêu Hưng Tông là người giỏi thơ văn, năm 1050 sứ Tống là Triệu Khái sang Liêu, Liêu Hưng Tông ngâm "tín thệ như sơn hà thi". Trong số các hoàng đế Liêu, Liêu Đạo Tông có kiến thức cao nhất về văn học, giỏi thư phú, tác phẩm tươi mới nhã lệ, ý cảnh sâu xa, có "đề lý nghiễm hoàng cúc phú". Đông Đan hoàng vương Gia Luật Bội sáng tác "Lạc điền viên thi", "Hải thượng thi". Ba huynh đệ Gia Luật Quốc Lưu, Gia Luật Tư Tông, Gia Luật Chiêu đều giỏi thuộc văn, công từ, Gia Luật Quốc Lưu có "Thố phú" (Phú về thỏ), "Ngụ mị ca"; Gia Luật Tư Tông đi sứ sang Cao Ly song bị giữ lại, trong thời gian đó cứ hễ nhớ đến quân chủ và phụ mẫu thì lại có sáng tác, sau biên thành "Tây đình tập". Hoàng hậu của Liêu Đạo Tông là Tiêu Quan Âm sáng tác "Gián liệp sơ", "Hồi tâm viện", và "Quân thần đồng chí Hoa Di đồng phong", biểu đạt quan tâm đến an nguy của xã tắc, lý tưởng chính trị trí chủ trạch dân (tận lực vì vua, ban ân huệ cho dân). Tác phẩm của người Liêu lưu truyền đến nay có Phân tiêu lục" của Vương Từ, "Túy nghĩa ca" của Tự Công đại sư. "Túy nghĩa ca" sáng tác bằng ngôn ngữ Khiết Đan, có dịch văn của Gia Luật Lý thời Kim, song bản gốc và bản dịch văn của Gia Luật Lý đều thất truyền, chỉ còn bản dịch chữ Hán của con của Gia Luật Lý là Gia Luật Sở Tài.
nhỏ|85px|Bản tô lại mộc khắc hình cá có [[tiểu tự Khiết Đan]] Về phương diện thư mục, triều đình Liêu đặt ra 'quốc sử viện', chuyên tu chỉnh lịch sử, đặt chức quan 'giám tu quốc sĩ', 'sử quán học sĩ'. Cơ quan này từng soạn viết khởi cư chú, nhật lịch, thực lục, quốc sử, cũng phiên dịch không ít thư tịch của người Hán sang văn tự Khiết Đan, như Ngũ Đại sử. Trong đó, thực lục viết vào thời Liêu là một trong các tài liệu chủ yếu để Thoát Thoát thời Nguyên soạn viết ra Liêu sử.
Về phương diện ngôn ngữ văn tự, tiếng Hán và tiếng Khiết Đan đều thông hành, có không ít văn thư được viết bằng cả hai loại văn tự. Thời Liêu, còn xuất hiện việc vì phục vụ đệ tử Phật giáo học tập kinh Phật mà biên soạn ra tự điển chữ Hán "Long kham thủ kinh". Văn tự Khiết Đan được sáng chế ra trên cơ sở tham chiếu từ Hán tự, dùng để ghi lại tiếng Khiết Đan, phân thành hai hình thức Khiết Đan đại tự và Khiết Đan tiểu tự, song hiện còn thiếu các văn hiến tương tự như vậy. Khiết Đan đại tự tương truyền bắt nguồn từ năm 920, do Liêu Thái Tổ hạ lệnh cho Gia Luật Đột Lã Bất và Gia Luật Lỗ Bất Cổ tham chiếu chữ Hán mà sáng chế, có thể có hơn ba nghìn chữ; Khiết Đan tiểu tự được tạo thành do em của Liêu Thái Tổ là Gia Luật Điệt Lạt tham khảo Hồi Cốt văn mà cải biến đại tự. Khiết Đan tiểu tự là loại chữ ghép vần, ước tính có 500 ký hiệu phát âm, so với đại tự thì khá tiện lợi, chữ gốc tuy ít song lại có thể biểu đạt thông suốt toàn bộ tiếng Khiết Đan. Việc người Khiết Đan sáng tạo ra chữ viết thể hiện tinh thần tự giác dân tộc mạnh mẽ, có ảnh hưởng không nhỏ đối với các dân tộc khác, như văn tự Đảng Hạng của Tây Hạ, văn tự Nữ Chân của Kim, văn tự Bát Tư Ba của Nguyên. Chữ Khiết Đan được thông hành cho đến năm 1191, khi nó bị Kim Chương Tông Hoàn Nhan Cảnh phế trừ.
Tôn giáo
Thời Liêu, Phật giáo và Tát Mãn giáo là những tôn giáo chính, ngoài ra còn có tục thờ cúng tổ tiên Khiết Đan và tín ngưỡng dân gian. Tín ngưỡng dân tộc gồm thờ phụng Mộc Diệp Sơn, thờ phụng trời đất bái thần mặt trời, bái thần núi. Thờ phụng Mộc Diệp Sơn được cho là bắt nguồn từ khi thủy tổ Khiết Đan xuất hiện và tám bộ Khiết Đan nổi lên, với bối cảnh văn hóa Tát Mãn giáo. Người Khiết Đan cho xây dựng miếu tổ Khiết Đan ở Diệp Mộc Sơn để tế bái thủy tổ, cuối cùng phát triển thành 'sài sách nghi' của hoàng thất Liêu.
200px|nhỏ|phải|Tượng La Hán tam thải thời Liêu, khoảng năm [[1000]] Phật giáo Liêu về cơ bản kế thừa giáo học Phật giáo thời thịnh Đường. Khi Đường Vũ Tông phát động sự kiện diệt Phật, các phiên trấn ở Hà Bắc không nghe theo, do vậy một lượng lớn tăng lữ và văn vật Phật giáo di chuyển đến khu vực Hà Bắc, khiến cho văn hóa Phật giáo tại địa phương phát triển. Năm 902, ở Long Hoa châu dựng Khai Hóa tự, được xem là điểm khởi đầu của Phật giáo truyền bá đến người Khiết Đan. Năm 918, chùa Phật giáo cũng được dựng ở Thượng Kinh của Liêu, Phật giáo dần được người Khiết Đan tin theo và sùng bái. Sau khi Liêu diệt Bột Hải vào năm 926, cho bắt hàng chục tăng nhân Bột Hải đến Thượng Kinh, cũng cho xây chùa Thiên Hùng. Kể từ đó, các kinh và các châu huyện cũng nối tiếp xây dựng chùa miếu. Sau khi Liêu đoạt được Yên Vân thập lục châu vào năm 938, vùng đất này dần phát triển thành trung tâm văn hóa Phật giáo của Liêu, đến cuối thời Liêu thì "số tăng lữ, Phật tự đứng đầu phương bắc". Liêu Thái Tông và các hoàng đế Liêu thi hành chính sách bảo hộ Phật giáo, tôn sùng Phật giáo, khiến cho Phật giáo đại thịnh. Thời Liêu Hưng Tông, tăng nhân Hải Sơn ở chùa Hải Vân trên đảo Giác Hoa có quan hệ rất tốt với hoàng đế. Liêu Đạo Tông từng dùng thơ khen ngợi Phật pháp "hành cao phong đính tùng thiên xích, giới tịnh thiên tâm nguyệt nhất luân". Với việc Phật giáo được truyền bá, do hoàng đế hạ lệnh, chùa miếu khảo xét lại, khắc in kinh Phật và chép kinh cá nhân, hoạt động tập hợp tài liệu, khắc kinh và in kinh do vậy rất tích cực. Trong tượng Phật ở Ứng huyện mộc tháp tại Sơn Tây phát hiện được kinh Phật và tranh Phật; ở chùa Thiên Bảo tại Phong Nhuận của Hà Bắc phát hiện được kinh Phật; trong tháp xá lợi Phật Thích Ca ở kỳ Ba Lâm Hữu của Nội Mông phát hiện được kinh Phật; có thể nói là kho báu của nghệ thuật Phật giáo. Triều Liêu hoàn thành thạch khắc các điển tịch Phật giáo chủ yếu, đầu tiên là "Đại bàn nhược kinh", đến thời Liêu Hưng Tông thì xuất bản "Khiết Đan đại tạng kinh", địa vị chỉ đứng sau "Thục bản đại tạng kinh" khai bản vào thời Tống Thái Tổ, có địa vị quan trọng trong lịch sử điển tịch Phật giáo.
Đạo giáo và tư tưởng Đạo gia có tác động nhất định đối với người Khiết Đan. Đầu thời Liêu, trong số những người Hán chuyển đến thảo nguyên, có một số người tin theo Đạo giáo. Thượng Kinh có Thiên Trường quán, Trung Kinh có Thông Thiên quán, một số châu thành cũng có nhiều đạo sĩ và đạo quán. Một số người thuộc thượng tầng Khiết Đan và bộ dân Khiết Đan cũng tin theo Đạo giáo. Liêu Thánh Tông đối với Đạo giáo và Phật giáo đều có sự quan tâm, hoàng đệ Da Luật Long Dụ còn là một tín đồ ngoan đạo của Đạo giáo. Một số đạo sĩ thượng tầng của Đạo giáo được Hoàng đế đối đãi theo lễ nghi tương đồng với tầng lớp thượng tầng của Phật giáo. Liêu Thánh Tông cùng từng trao cho đạo sĩ Phùng Nhược Cốc chức Thái tử trung doãn. Sự truyền bá của Đạo giáo cũng dẫn đến việc nghiên cứu kinh điển Đạo giáo, thời Liêu sớ đạo sĩ Lưu Hải Thiền soạn viết "Hoàn đan phá mê ca" và "Hoàn kim thiên", Da Luật Bội dịch "Âm phù kinh"; sang thời Liêu Thánh Tông thì Trương Văn Bảo người Vu Điền từng dâng "Nội đan thư", còn trong "Túy nghĩa ca" của Tư Công đại sư cũng có lẫn tư tưởng Đạo giáo.
Hồi giáo cũng hiện diện tại Liêu, chủ yếu là thông qua Tây Vực, truyền bá sang phía đông từ Khách Lạt hãn quốc bị Hồi hóa. Năm 996, học giả Ả Rập Nazaruddin nhập triều làm quan cho Liêu, liền cho xây Ngưu Thai lễ bái tự ở Nam Kinh của Liêu (tức Bắc Kinh ngày nay). Sau này, hoàng đế Tây Liêu chọn áp dụng chính sách khoan dụng, phục đãi Hồi giáo, khiến Hồi giáo tiếp tục phát triển tại Tây Vực.
Nghệ thuật
phải|nhỏ|160px|"Đan phong u lộc đồ" Tác phẩm hội họa triều Liêu có giá trị cao về nghệ thuật, người Khiết Đan giỏi về vẽ phong cảnh thảo nguyên và nhân vật cưỡi ngựa bắn cung, xuất hiện không ít họa gia có thành tựu xuất chúng, sáng tác ra một lượng lớn tác phẩm hội họa ưu tú. Nhiều tác phẩm của Gia Luật Bội và phụ tử họa gia nổi tiếng là Hồ Côi và Hồ Kiền được đưa vào nội phủ Bắc Tống, được khen là "thần phẩm". "Xạ kỵ đồ" của Gia Luật Bội, "Trác hiết đồ" của Hồ Hoàn, "Thu lâm quần lộc đồ" hay "Đan phong u lộc đồ" của tác giả vô danh, là các bức họa nổi tiếng, quý báu về mặt nghệ thuật. Ngoài ra, còn có các tác phẩm tương đối có tiếng: Gia Luật Phòng từng hai lần đi sứ sang Tống, sau chỉ một lần gặp Tống Nhân Tông liền có thể vẽ được tranh chân dung giống như thật. Tiêu Dung căn cứ theo "Hội sự bị khảo" thì "thích đọc sách, thân bút mực, đặc biệt là giỏi hội họa...". Ngu Trọng Văn căn cứ theo "Đồ hội bảo giám" ghi lại thì giỏi vẽ người ngựa, mặc trúc. Ngoài ra, những người giỏi vẽ tranh còn có Da Luật Đề Tử, Tần Tấn quốc phi Tiêu thị thuộc quý tộc Khiết Đan, người Hán có Trần Thăng, Thường Tư Ngôn hay Ngô Cửu Châu.
Tác phẩm điêu khắc có đao pháp đầy khí lực, sống động như thật. Nghệ thuật kiến trúc chủ yếu thể hiện ở tháp chùa Phật giáo. Giác Sơn tự tháp ở Linh Khâu thuộc Sơn Tây, Thiên Ninh tự táp ở Bắc Kinh, Liêu Dương Bạch tháp, Tích Mộc Thành Kim tháp ở Hải Thành của Liêu Ninh có tạo hình mỹ quan, là đại diện kiệt xuất của kiểu tháp mật diêm, là kiểu tháp lưu hành phổ biến nhất vào thời Liêu. Trong Quan Âm các thuộc Độc Lạc tự ở huyện Kế của Thiên Tân mang ưu điểm kiến trúc của cả triều Đường và triều Tống, mang dáng vẻ hùng cường tráng lệ.
Triều Liêu sử dụng văn tự Khiết Đan trong khắc đá, với hai loại là đại tự và tiểu tự, thông thường phân thành bia ghi công, kiến miếu ký, ai sách văn, mộ chí minh, đề ký. Tác phẩm khắc đá bằng Khiết Đan đại tự có: "Liêu Thái Tổ kỷ công bi", "Đại Liêu đại hoành trướng Lan Lăng quận phu nhân kiến Tĩnh An tự bi", "Gia Luật Diên Ninh mộ chí", "Tiêu Hiếu Trung mộ chí minh", "Cố thái sư minh thạch ký", "Bắc đại vương mộ chí". Trong đó, "Bắc đại vương mộ chí" (cũng gọi là "Gia Luật Vạn Tân mộ chí") có thể chữ rất tinh xảo chỉnh tề, thuật lại sự tích của Gia Luật Vạn Tân, mộ chí sử dụng khắc ấn Khiết Đan đại tự và Hán tự, thêm vào đó số chữ khắc có nhiều nên mộ chí này có ích cho việc nghiên cứu Khiết Đan đại tự.
Tản nhạc triều Liêu chịu ảnh hưởng sâu sắc của triều Đường và Hậu Tấn, trên cơ sở đó, dung hợp với nghệ thuật dân tộc Khiết Đan, tạo ra một loại hình thức tương tự như âm nhạc cung đình. Trong Liêu sử, có ghi lại nhạc khí diễn tấu, với: tất lật, tiêu, địch, sanh, tì bà, ngũ huyền, không hầu, tranh, phương hưởng, chi cổ, đệ nhị cổ, đệ tam cổ, yêu cổ, trống lớn và phách bản. Tản nhạc do 12 người hợp thành, là một đội ngũ biểu diễn hoàn chỉnh. Đội nhạc xếp thành hai hàng, người thứ ba ở hàng trước là một vũ công lùn, nhảy múa theo nhịp điệu.
Xã hội
thumbs|nhỏ|Đồ nội thất thời Liêu, khai quật trong một cung điện bị chôn vùi ở Thiên Thai Tháp, [[Phòng Sơn, Bắc Kinh]] nhỏ|170px|phải|Bích họa mô tả cảnh chuẩn bị ăn trong một lăng mộ ở kỳ Ngao Hán, Nội Mông Xã hội và phong tục Khiết Đan vốn không giống như người Hán, triều Liêu thống trị người Hán tại Yên Vân thập lục châu cũng giống như triều đình Trung Nguyên; người Khiết Đan ở phương bắc thì sinh hoạt theo tục cũ; ở khu vực hòa trộn dân tộc thì xuất hiện hình thái hỗn hợp. Người Khiết Đan có nhiều lễ nghi như bái nhật, sài sách, tái sinh, tế sơn, xạ quỷ tiễn. Người Khiết Đan có phương thức sinh hoạt đặc biệt là "nại bát" bốn mùa, hoàng đế Liêu mang theo bá quan chính quyền trung ương, một năm bốn mùa đến các địa phương tuần thú, lều cung được dựng tại địa phương là "nại bát". Ngoài ra, còn có các tập quán sinh hoạt như "đầu ngư yến", "đầu nga yến". Văn hóa ẩm thực Khiết Đan tương ứng với điều kiện địa phương, có mứt, quả khô, là dùng mật ngâm tẩm quả để bảo quản được lâu, đặc sản mơ khô của Bắc Kinh ngày nay là kế thừa phương pháp làm quả khô từ thời Liêu.
Trong sinh hoạt thường ngày, người Khiết Đan với truyền thống dân tộc Bắc Á, phần lớn dùng áo làm từ da dê cáo, còn quan lại quý tộc thì chủ yếu mặc áo làm từ da chồn, đồng thời cũng mặc đeo phục sức tơ lụa, trang sức kết hợp tương đối nhiều. Uống rượu ăn thịt là việc phổ biến đối với người Khiết Đan họ sống chủ yếu trong lều, cũng có người cư trú trong cung thất. Đấu vật, đá cầu, thi săn bắn, cờ vây, cờ tào cáo đều là những hoạt động trong lúc rảnh rỗi của người Khiết Đan. Về phong tục theo mùa, người Khiết Đan và Hán đều có, song tập quán xưa của người Khiết Đan là chính, như vào ngày Nguyên Đán thì lấy gạo non và tủy dê trắng để làm bánh, ngày mùng bảy tháng giêng thì nhân dịp 'nhân nhật' mà ăn bánh rán và gọi là 'huân thiên bính' (bánh hương trời). Ngoài ra, người Khiết Đan còn coi trọng Trung Hòa, Thượng Tị, Đoan Ngọ, Hạ Chí, Trung Nguyên, Trung Thu, Trùng Cửu, Đông Chí, các ngày tết này đều từ Trung Nguyên truyền đến một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, phong tục nhìn chung là tương đồng. Tuy nhiên, một số tiết mặc dù có tên tương đồng song bảo lưu phong tục và nghi thức vốn có của người Khiết Đan.
Vào thời kỳ đỉnh cao, ước tính Liêu có khoảng 750.000 người Khiết Đan và từ hai đến ba triệu người Hán.
Tầng lớp tinh hoa người Hán có một vị trí nổi bật bên cạnh giới tinh hoa Khiết Đan, như những người mang họ Hàn (韓) là những người bị quân Khiết Đan bắt từ Ký châu và hậu duệ của họ, họ bị Khiết Đan hóa hoàn toàn về mặt ngôn ngữ và văn hóa, phục vụ trên các cương vị quân sự và chính trị cho triều đình Liêu cùng với các gia tộc người Hán bị Khiết Đan hóa khác. Sự trung thành của người Hán tại Liêu đối với các hoàng đế Khiết Đan khiến cho triều Tống thất vọng. Phụ nữ Khiết Đan xuất thân từ hậu thị (Tiêu) gả cho các gia đình người Hán. Hàn Đức Nhượng là một quan lại người Hán, ông có quan hệ gần gũi với hoàng tộc Khiết Đan, tổ tiên của ông phục vụ cho Liêu từ thời Gia Luật A Bảo Cơ, thậm chí theo truyền thuyết ông còn có quan hệ tình ái với Thái hậu Tiêu Xước.
Địa vị của phụ nữ Liêu rất khác nhau, so với người Hán thì người Khiết Đan có quan điểm bình đẳng hơn đối với phụ nữ. Người Hán tại Liêu không bị ép buộc phải theo phong tục Khiết Đan, và trong khi một số người bị Khiết Đan hóa, nhiều người còn lại thì không. Không giống như xã hội Hán, mà theo đó có sự tách biệt nghiêm ngặt về trách nhiệm của mỗi giới, và đặt phụ nữ trong một vai trò hết sức phụ thuộc vào nam giới, phụ nữ Khiết Đan ở Liêu được làm nhiều nhiệm vụ tương tự như nam giới Khiết Đan. Phụ nữ Khiết Đan được dạy cách săn bắn, quản lý đàn gia súc, tài chính hay tài sản khi chồng của họ ở ngoài chiến trường. Phụ nữ thượng tầng Khiết Đan có thể nắm giữ các chức vụ trong chính quyền và quân đội. nhỏ|170px|trái|Mặt nạ phụ nữ bồi táng thời Liêu Quyền tự do tình dục của người Khiết Đan cũng hoàn toàn trái ngược với người Hán, song phụ nữ thuộc thượng tầng Khiết Đan cũng phải tuân theo các cuộc hôn nhân sắp xếp như phụ nữ thượng tầng người Hán, trong một số trường hợp là vì mục đích chính trị. Tuy nhiên, phụ nữ hạ đẳng của người Khết Đan không phải tuân theo các cuộc hôn nhân sắp đặt, họ sẽ thu hút nam giới cầu hôn bằng cách hát và nhảy múa. Các bài hát như là lời tự giới thiệu, nữ giới kể về vẻ đẹp của họ, vị thế gia đình, và kỹ năng nội trợ. Trinh tiết không phải là một yêu cầu trong hôn nhân của người Khiết Đan, và nhiều phụ nữ Khiết Đan lạm giao trước khi kết hôn, tương phản rõ rệt với suy nghĩ của người Hán. Phụ nữ Khiết Đan có quyền ly dỵ chồng và có thể tái hôn sau khi ly dị.
Bắt cóc nữ giới đã đến tuổi kết hôn phổ biến dưới thời Liêu, theo đó nam giới Khiết Đan thuộc tất cả các tầng lớp xã hội đều tham gia vào hoạt động này, những người bị bắt cóc có thể là người Khiết Đan và Hán. Trong một số trường hợp, đây là một bước trong quá trình tán tỉnh, nơi người nữ sẽ đồng ý với một vụ bắt cóc và tiến tới hành vi giao cấu, và sau đó người bắt cóc và bị bắt cóc sẽ trở về ngôi nhà của người nữ để thông báo ý định kết hôn của họ. Quá trình này được gọi là bái môn (拜門). Trong các trường hợp khác, các vụ bắt cóc là không liên ứng và kết quả là một vụ hiếp dâm.
Khoa học kỹ thuật
Về khoa học kỹ thuật, triều Liêu đạt được một số thành tựu. Nền y dược của Liêu có danh tiếng trong một thời gian dài, danh y Liêu Trực Lỗ Cổ soạn viết "Mạch quyết" và "Châm cứu thư", phương pháp trị liệu trong đó vẫn được ứng dụng trong thực tiễn lâm sàng hiện nay. Đương thời, cũng có kỹ thuật bảo tồn thi thể phòng phân hủy, các văn hiến như "Lỗ đình sự thực" của Văn Duy Giản, "Tân Ngũ Đại sử-Tứ Di phụ lục" có ghi lại việc người Khiết Đan sử dụng phương pháp bảo tồn thi thể bằng hương dược, muối hay phèn. Năm 1981, tại kỳ Sát Cáp Nhĩ Hữu Dực Tiền của Nội Mông đã phát hiện ra xác ướp được bảo tồn khá hoàn chỉnh trong mộ thời Liêu.
Thiên văn và lịch pháp của Liêu kế thừa lịch pháp Ngũ Đại, tinh lược có cải tiến. Triều Liêu vốn sử dụng 'Điều nguyên lịch" của Mã Trọng Nguyên thời Hậu Tấn, đến năm 995 thì dùng theo "Đại Minh lịch" của một quan viên Liêu là Khả Hãn châu thứ sử Giả Tuấn. Thời Liêu, các hoàng đế xem trọng việc quan trắc hiện tượng thiên văn, con người đương thời cũng cho rằng hiện tượng thiên văn và chính sự có mối liên hệ. Năm 1971, trong ngôi mộ thời Liêu ở Tuyên Hóa của Hà Bắc đã phát hiện được tinh đồ tô màu mô tả về Nhị thập bát tú và Hoàng Đạo thập nhị cung. Năm 1989, trong ngôi mộ Liêu ở Tuyên Hóa lại phát hiện hai bức tinh đồ, so với tinh đồ trước thì có thêm 12 con giáp, đều vẽ giống hình người, từ đó có thể thấy rằng thiên văn học triều Liêu đạt đến mức độ rất cao.
Đọc thêm
Thể loại:Triều đại Trung Quốc Thể loại:Lịch sử Mông Cổ Thể loại:Lịch sử Mãn Châu Thể loại:Lịch sử Khiết Đan Thể loại:Hãn quốc Thể loại:Châu Á trung cổ Thể loại:Bộ lạc du mục Á-Âu Thể loại:Trung Quốc thế kỷ 10 Thể loại:Trung Quốc thế kỷ 11 Thể loại:Trung Quốc thế kỷ 12 Thể loại:Mông Cổ thế kỷ 10 Thể loại:Nga thế kỷ 10 Thể loại:Mông Cổ thế kỷ 11 Thể loại:Nga thế kỷ 11 Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc Thể loại:Cựu đế quốc
Nyodes tarara
Nyodes tarara là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nyodes
Lynnyella juanjoseorum
Lynnyella juanjoseorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Arias miêu tả khoa học năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Lynnyella
Tortula brevifolia
Tortula brevifolia là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Dicks. ex With.) Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tortula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1804
Paramantispa wagneri
Paramantispa wagneri là một loài côn trùng trong họ Mantispidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Navás miêu tả năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Paramantispa
Leptoglottis intsia
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptoglottis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Yury Danilovich, Đại vương công Vladimir
thumb|right|250px|Yury của Moskva Yuriy Danilovich, còn được gọi là Georgiy Danilovich (Юрий Данилович trong tiếng Nga) (1281 – 21 tháng 11 năm 1325) là Đại công xứ Moskva (1303–1325) và là Đại công vương xứ Vladimir (từ năm 1318)
Piriqueta douradinha
Piriqueta douradinha là một loài thực vật có hoa trong họ Lạc tiên. Loài này được Arbo miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Peguerinos
Peguerinos là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 318.
Piriqueta douradinha
Liên kết ngoài
Thể loại:Piriqueta Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Peguerinos
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Ávila
Yury Danilovich, Đại vương công Vladimir
Trị vì
Để củng cố hơn nữa sức mạnh của Moskva, năm 1315 Yuri thân hành sang Khan Kim Trướng và hỏi cưới công nương Konchaka, em gái của Khan Uzbeg về làm vợ. Cuộc hôn nhân mỹ mãn của ông đã củng cố quan hệ bền vững với Khan, tạo cơ sở để Yuri lên ngôi chức Đại công Vladimir. Trở về nước và đem theo một lực lượng quân đội mạnh của Khan Kim Trướng, Yuri bất ngờ tấn công vào Tver. Được chuẩn bị trước, quân Tver phản công thắng lơi, bắt sống Yuri cùng vợ ông ta và Boris. Nhưng Yuri khôn ngoan đã lén vượt ngục ra được, vợ của ông thì bị Tver bắt giam lỏng làm con tin. Thật không may, vợ Yuri chết bất ngờ trong nhà giam. Biết tin, Yuri tuyên bố công nương (tức vợ mình) bị đầu độc theo lệnh của công vương Tver. Quân đội được lệnh của Khan đến bắt công vương Mikhail, sau một phiên xử, Mikhail bị tử hình.
Hypocrita uranicola
Hypocrita uranicola là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypocrita
Yury Danilovich, Đại vương công Vladimir
Trị vì
Loại bỏ được "cái gai" Tver, Yuri hồ hởi trở về nước với công việc đáng tự hào: thu cống vật của công quốc nộp cho Khan. Những hành động của Yuri vô tình bị nhiều công vương khác ghét cay ghét đắng, coi Yuri là "cái gai nhọn" phải nhổ đi. Đặc biệt ở Tver, sau khi cha chết, con trai mới lên ngôi là Dmitri, Đại vương công xứ Tver quyết định trả thù cho cha. Dmitri thân hành đến gặp Khan, nói với nhà vua này rằng Yuri đã chiếm một phần lớn của cống nạp cho Khan. Khan triệu tập Yuri về điều tra. Điều tra chưa ngã ngũ, Yuri bị Dmitri sát hại vào năm 1325. Kẻ thủ ác sau đó cũng bị bắt, bị tử hình 8 tháng sau đó
Cho đến khi qua đời, Yuri không lập gia đình. Em trai út là Ivan I Danilovich Kalita sẽ kế vị
Tham khảo
Thể loại:Vương triều Ryurik Thể loại:Đại vương công Moskva Thể loại:Đại vương công Vladimir Thể loại:Vương công Novgorod
Grammitis congener
Grammitis congener là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1828
Heteroscyphus conjugatus
Heteroscyphus conjugatus là một loài rêu tản trong họ Geocalycaceae. Loài này được (Mitt.) J.J. Engel & R.M. Schust. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heteroscyphus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Quyền LGBT ở Oman
Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (tiếng Ả Rập: مثليه ، مثلي الجنس ، المخنثين والمتحولين جنسيا) ở Oman phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không phải là LGBT không gặp phải. Đồng tính luyến ái trong Vương quốc Oman là bất hợp pháp theo §§ 33 và 223 của bộ luật hình sự và có thể bị trừng phạt với án tù lên tới 3 năm. Ở Oman, người ta nói rằng các vụ kiện chỉ được đưa ra tòa nếu có "vụ bê bối công khai".
8344 Babette
8344 Babette (tên chỉ định: 1987 BB) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Tsuneo Niijima và Takeshi Urata ở Ojima, Gunma, ngày 25 tháng 1 năm 1987. Nó được đặt theo tên Babette Whipple, vợ của nhà thiên văn học Fred Lawrence Whipple.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1987 Thể loại:Được phát hiện bởi Takeshi Urata Thể loại:Được phát hiện bởi Tsuneo Niijima Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Đại học Corvinus Budapest
Đại học Corvinus Budapest (Budapesti Corvinus Egyetem, BCE ), (Corvinus University of Budapest, CUB ) là một trường đại học công lập ở Budapest, Hungary. Theo định hướng cá nhân của trường, Corvinus là một đại học nghiên cứu theo thiên hướng giáo dục. Trường nghiên cứu và giảng dạy các ngành Kinh tế, Quản trị Kinh doanh và Khoa học Xã hội.
Đại học Corvinus thường xuyên được xếp hạng trong các bảng xếp hạng giáo dục về uy tín giáo dục, chuyên nghiệp và sự công nhận của xã hội. Trường có mặt trong top 50 chương trình Thạc sĩ Châu Âu, chuyên ngành Quản lý do báo Financial Times xếp hạng, và là đại học Hungary đầu tiên nằm trong danh sách xuất sắc nhất ở lĩnh vực nông nghiệp.
Nhiều Bộ trưởng Tài chính, Thống đốc Ngân hàng Quốc gia và Thủ tướng Hungary là cựu sinh viên của Đại học Corvinus.
Lịch sử
Năm 1846, Trường Công nghiệp József khai giảng khóa đầu tiên với các khoa Kinh tế và Thương mại cho các sinh viên lớp trên. Tiền thân của Đại học Corvinus chính là Khoa Kinh tế của Đại học Hoàng gia Hungary, được thành lập năm 1920. Khoa hoạt động độc lập và được cấp chức danh tương đương các khoa ở các trường đại học khác.
Vào năm 1934, khoa này sáp nhập với những đại học khác, bao gồm Đại Học Công nghệ để tạo thành Đại học Công nghệ và Kinh tế Hoàng gia Hungary Palatine Joseph. Trường bắt đầu đào tạo các nhà kinh tế học hiện đại vào năm 1948, cũng là lúc Đại học Kinh tế Hungary được thành lập sau quyết định phân tách. Kể từ đó, đại học trải qua rất nhiều lần đổi tên. Năm 1953, trường được biết đến với tên Đại học Khoa học Kinh tế Karl Marx. Thể chế chính trị thay đổi vào năm 1990 ở Hungary, dẫn đến việc đổi tên trường thành Đại học Kinh tế Budapest.
Đến năm 2003, 3 khoa của Đại học Trồng trọt (khi ấy là một phần của Đại học Szent István) đã được sáp nhập vào BUESPA. Tiền thân của khoa Trồng trọt, Trường Thực hành Vườn tược (1853 - 1860) là nơi đầu tiên đào tạo chuyên nghiệp ngành Trồng trọt ở Hungary. Trường được thành lập và quản lý bởi học giả, nhà báo tiến sĩ Trồng trọt Ferenc Entz (1805 - 1877), người từng là thành viên thường trực của Học viện Khoa học Hungary (HAS). Vào năm 1939, Viện Trồng trọt Hoàng gia được thành lập. Trường bao gồm ba khoa: Nông nghiệp, Trồng trọt, và Kiến trúc Cảnh quan, duy nhất ở Hungary lúc bấy giờ.
Kể từ đầu năm 2016, trường một lần nữa thay đổi cấu trúc, chỉ giữ lại 3 khoa chính thức: Khoa học Quản lý, Khoa học Xã hội và Kinh tế.
Các khoa
Đại học Corvinus hiện có 3 khoa, giảng dạy nhiều chuyên ngành. nhỏ|Mặt trước của cơ sở chính
Vị trí và kiến trúc
thumb|Tòa nhà chính Đại học Corvinus nằm ở nội thành Budapest. Các khoa của trường hoạt động trong nhiều tòa nhà ở trung tâm thành phố Budapest. thumb|Sảnh chính của trường thumb|Lối vào có mái che Tòa nhà chính của đại học là một trong những Di sản thế giới được công nhận bởi UNESCO. Cơ sở này nằm bên bờ trái của sông Danube, kế bên khu Grand Market Hall và đối diện với Đại học Công nghệ và Kinh tế Budapest phía bên kia sông. Tòa nhà được thiết kế bởi Miklós Ybl theo phong cách Tân phục hưng, với mục đích làm trụ sở chính cho Cục Hải quan. Tòa nhà được hoàn thành vào năm 1874 và từng được gọi với tên "Vámház" (tòa nhà Hải quan) và "Fővámpalota" (Cung điện Hải quan). Tên này cũng được dùng để đặt cho đại lộ gần cạnh. Tòa nhà thông tới các cảng của sông Danube qua bốn đường hầm. Nơi đây cũng có kết nối với một đường sắt. Trong chiến tranh thế giới thứ hai, quân Đức và Xô Viết đã từng dùng toà nhà làm căn cứ quân sự và chịu ảnh hưởng nặng nề trong thời chiến. Năm 1948, nó là trụ sở chính của trường Đại học Kinh tế. Tòa nhà trải qua nhiều lần trùng tu lớn, vào năm 1950 và 1989-1990.
Hầu hết việc giảng dạy và học tập hiện tại của các khoa diễn ra tại trụ sở này. Đây cũng nơi đặt văn phòng Hiệu trưởng và các phòng ban quản lý của đại học. nhỏ|Cơ sở mới trên đường Közraktár được khánh thành vào năm 2007 thumb|Giảng đường tại cơ sở mới thumb|Thư viện trung tâm Tòa nhà mới trên đường Közraktár của trường được hoàn thành vào năm 2007. Diện tích sử dụng của tòa nhà là 50,000 m², bao gồm văn phòng và khu vực giảng dạy. Tòa nhà có nhiều khu vực cộng đồng, thư viện trung tâm với sức chứa 450 người với 100.000 đầu sách, và 2 phòng máy tính có kết nối đến chương trình học online và kho dữ liệu nghiên cứu.
Các bộ phận sinh viên
Trong năm học 2015-2016, đại học Corvinus đã giảng dạy cho 10.948 sinh viên, trong đó có 12,9% (1408) là sinh viên quốc tế. Trường xây dựng chất lượng giáo dục dựa trên tiêu chuẩn quốc tế. Trong những năm qua, trường đã đón nhận tổng cộng hơn 5000 sinh viên quốc tế đến từ 83 quốc gia.
Các tổ chức sinh viên
Các tổ chức sinh viên lớn của trường bao gồm:
Trung tâm Truyền thông Sinh Viên Corvinus
Trung tâm Truyền thông Sinh viên được thành lập vào năm 2012 bởi Văn phòng Công đoàn Sinh viên Corvinus. Mục đích của trung tâm là hợp nhất đồng bộ các hoạt động truyền thông của đại học, cũng như các hoạt động truyền thông của sinh viên. Trung tâm chịu trách nhiệm quản lý, biên tập và phát hành các ấn phẩm sau:
Liên kết ngoài
Thể loại:Trường học kinh doanh ở Hungary
Boronia oxyantha
Boronia oxyantha là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Turcz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Liên kết ngoài
Thể loại:Boronia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1852
Umred
Umred là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Nagpur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Địa lý
Umred có vị trí Nó có độ cao trung bình là 280 mét (918 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Umred có dân số 49.573 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Umred có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Umred, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Maharashtra
Micronycteris sanborni
Micronycteris sanborni là một loài động vật có vú trong họ Dơi mũi lá, bộ Dơi. Loài này được Simmons miêu tả năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Micronycteris Thể loại:Động vật được mô tả năm 1996 Thể loại:Động vật có vú Brasil Thể loại:Dơi Nam Mỹ
Tortula brevis
Tortula brevis là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được H. Whitehouse & M.E. Newton mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tortula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Littorina arcana
Littorina arcana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.
Tham khảo
Thể loại:Littorina
Scoparia elliptica
Scoparia elliptica là một loài thực vật có hoa trong họ Mã đề. Loài này được Cham. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1833.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scoparia (Plantaginaceae) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1833
Brigham Young
nhỏ|phải|250px|Brigham Young Brigham Young (1 tháng 6 năm 1801 – 29 tháng 8 năm 1877) là tên một nhà tiên tri, lãnh đạo lỗi lạc của cộng đồng người theo đạo Mormon, hay con gọi là Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô. Ông là chủ tịch thứ hai của giáo hội, sau Joseph Smith. Brigham Young có công dẫn cộng đồng Mormon lúc sơ khai (vốn bị ghét bỏ) di cư một cách thành công từ phía Đông Mỹ đến vùng "đất hứa". Vùng đất hứa ấy chính là đồng bằng Salt Lake rộng lớn, bằng phẳng, chưa ai chiếm giữ, lại cách xa lãnh thổ nước Mỹ lúc bấy giờ. Vì có công lớn cho giáo hội, ông được đặt tên cho 3 trong số 4 trường đại học trực thuộc giáo hội đó là: Đại học Brigham Young (Provo, UT), Đại học Brigham Young - Hawaii, và Đại học Brigham Young University - Idaho.
Tham khảo
Thể loại:Người Mỹ gốc Anh Thể loại:Brigham Young Thể loại:Nhà lãnh đạo tôn giáo từ Vermont
Allium tanguticum
Allium tanguticum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Regel mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1887 Thể loại:Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Metarhynchites acaciae
Tham khảo
Thể loại:Metarhynchites
Sida martiana
Sida martiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được A.St.-Hil. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sida Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Nishitama, Tokyo
nhỏ|Các khu vực trong quận Nishitama của Tokyo. Nishitama (西多摩郡) là một quận thuộc ngoại ô Tokyo, Nhật Bản bao gồm các thị trấn và làng mạc. Diện tích hiện tại của nó là 375,96 km², với 3 thị trấn (xuất đinh) và 1 làng (thôn).
Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2010, Nishitama có dân số ước tính là 58.629 người và mật độ 156 người/km².
Trong lịch sử, các thành phố Ōme, Fussa, Hamura, và Akiruno là một phần của Nishitama. Nhưng bây giờ, chúng đã được tách ra sau khi trở thành thành phố.
Liên kết ngoài
Trang chủ Nishitama
Thể loại:Tokyo Thể loại:Huyện của Nhật Bản Thể loại:Địa lý Tokyo Thể loại:Tây Tokyo
Umreth
Umreth là một thành phố và khu đô thị của quận Anand thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Địa lý
Umreth có vị trí Nó có độ cao trung bình là 47 mét (154 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Umreth có dân số 32.192 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Umreth có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Umreth, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Gujarat
Limonium dendroides
Limonium dendroides là một loài thực vật Magnoliopsida được mô tả bởi Eric R.Svensson Sventenius. Loài Limonium dendroides thuộc chi Limonium, họ Plumbaginaceae. Loài này không có phân loài nào. Đây là loài đặc hữu quần đảo Canaria.
Đe dọa và bảo vệ
Loài này có nguy cơ tuyệt chủng, nó được lưu giữ trong các nhà kính nhiệt đới 2 và 3 tương ứng với các quần đảo hải dương cận nhiệt đới và các vùng nhiệt đới khô của Vườn Bách thảo Quốc gia Brest và hiện diện trong ít hơn sáu vườn.
Hình ảnh
Thể loại:Limonium
Vigliano Biellese
Vigliano Biellese là một đô thị ở tỉnh Biella vùng Piedmont của nước Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông bắc của of Torino và khoảng 3 km về phía đông nam của of Biella. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 8.406 người và diện tích là 8,4 km².
Vigliano Biellese giáp các đô thị: Biella, Candelo, Cerreto Castello, Cossato, Ronco Biellese, Valdengo.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Biella Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Piemonte
Mickaël Facchinetti
Mickaël Facchinetti (sinh ngày 15 tháng 2 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Sĩ hiện tại thi đấu cho FC Thun ở vị trí hậu vệ trái.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1991 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Neuchâtel Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Thụy Sĩ Thể loại:Cầu thủ bóng đá Neuchâtel Xamax Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Lugano Thể loại:Cầu thủ bóng đá A.C. ChievoVerona Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Lausanne-Sport Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC St. Gallen Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Thun Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Thụy Sĩ Thể loại:Cầu thủ bóng đá Serie A Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Síp
Syfania kansunia
Syfania kansunia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syfania
Thượng phụ
Thượng phụ có thể là:
尚父
Heteroscyphus contortuplicatus
Heteroscyphus contortuplicatus là một loài rêu tản trong họ Geocalycaceae. Loài này được (Nees & Mont.) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1984.
Dusona pulchripes
Dusona pulchripes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Mantispa zayasi
Mantispa zayasi là một loài côn trùng trong họ Mantispidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Alayo miêu tả năm 1968.
Tham khảo
Thể loại:Mantispa
Lynnyella longaviensis
Lynnyella longaviensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Arias miêu tả khoa học năm 2001.
Nematocampa limbata
Nematocampa limbata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nematocampa
Glandularia nana
Glandularia nana là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được (Moldenke) Tronc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Liên kết ngoài
Thể loại:Glandularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1975
Hypocrita uranigera
Hypocrita uranigera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Senecio glabrifolius
Senecio glabrifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Tham khảo
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Scoparia ericacea
Scoparia ericacea là một loài thực vật có hoa trong họ Mã đề. Loài này được Cham. & Schltdl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scoparia (Plantaginaceae) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Grammitis congesta
Liên kết ngoài
Thể loại:Grammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Grammitis congesta
Vòng tay học trò
Vòng tay học trò là một cuốn tiểu thuyết dành cho tuổi mới lớn của nữ nhà văn Nguyễn Thị Hoàng được xuất bản tại Sài Gòn vào năm 1964. Vòng tay học trò được Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Nhã Nam ra mắt cuối tháng 3 năm 2021, sau 46 năm vắng bóng.
Lịch sử
Đầu thập niên 1960, sinh hoạt văn nghệ Việt Nam Cộng hòa tuy chưa bị chiến tranh tác động nhưng đã nhiễm hơi thở của trào lưu hiện sinh. Trong giới văn nghệ sĩ bắt đầu nảy những tranh luận về sự sử dụng lý thuyết hiện sinh vào việc cách tân văn học quốc nội, nhất là trong thời điểm phong cách Tự Lực văn đoàn đã trở nên xáo mòn, đạt rất ít thành tựu nghệ thuật và thương mại. Kể từ năm 1964, thị trường văn học miền Nam xuất hiện thêm một số nữ tác gia mạnh dạn đề đạt lối văn chương hoàn toàn mới, thường được gọi là "dữ dằn", tiêu biểu có Nhã Ca, Nguyễn Thị Thụy Vũ và Nguyễn Thị Hoàng. Trong đó, Nguyễn Thị Hoàng dự phần trễ hơn nhưng trở thành hiện tượng văn nghệ có sức hấp dẫn nhất từ giác độ phê bình. Vào các năm 1964-5, bà gởi đăng dài kì trên tạp chí Bách Khoa thủ bản Vòng tay học trò dưới bút danh Hoàng Đông Phương để phần nào né dị nghị, và sau đó thắng lớn về mặt dư luận. Ngay năm sau, tác phẩm được nhà Kim Anh in thành sách hoàn chỉnh và lại gây chấn động giới văn bút Việt Nam Cộng hòa từ thể tài tới thi pháp. Ở các năm sau, qua mỗi lần tái bản, tác giả lại gia công hiệu đính nên tới nay tác phẩm tồn tại vấn đề dị bản, dù nội dung chính hầu như không đổi.
Kể từ năm 1964, thị trường văn học miền Nam xuất hiện thêm một số nữ tác gia mạnh dạn đề đạt lối văn chương hoàn toàn mới, thường được gọi là "dữ dằn", tiêu biểu có Nhã Ca, Nguyễn Thị Thụy Vũ và Nguyễn Thị Hoàng. Trong đó, Nguyễn Thị Hoàng dự phần trễ hơn nhưng trở thành hiện tượng văn nghệ có sức hấp dẫn nhất từ giác độ phê bình. Vào các năm 1964-5, bà gởi đăng dài kì trên tạp chí Bách Khoa thủ bản Vòng tay học trò dưới bút danh Hoàng Đông Phương để phần nào né dị nghị, và sau đó thắng lớn về mặt dư luận. Ngay năm sau, tác phẩm được nhà Kim Anh in thành sách hoàn chỉnh và lại gây chấn động giới văn bút Việt Nam Cộng hòa từ thể tài tới thi pháp. Ở các năm sau, qua mỗi lần tái bản, tác giả lại gia công hiệu đính nên tới nay tác phẩm tồn tại vấn đề dị bản, dù nội dung chính hầu như không đổi.
Theo bà Nguyễn Thị Hoàng: "''Chán chương trình, không khí ở Văn khoa, Luật, bỏ học, đi làm không lâu lại bỏ việc này (thư ký riêng của một tỉ phú) 1960, tìm việc khác 1961. Được bổ nhiệm về Nha-Trang dạy học, trường nơi đây từ chối; chuyển lên Đà-Lạt. Trường nữ dư giáo sư, trường nam thiếu nên xảy chuyện “hoa lạc giữa rừng gươm”, 1962. Năm sau bỏ Đà-Lạt. Mùa hè 1964, một xấp pelure ố vàng, một cây bút gì đó, viết một hơi một tháng, VTHT. Bách Khoa in mấy kỳ, thiên hạ xôn xao. Nhưng sau đó chuyển cảnh qua chồng con, bản thảo VTHT xếp lại. Đến 66, một nhóm tìm kiếm VTHT, xuất bản. Tái bản 4 lần trong vòng mấy tháng. Sóng gió nổi lên từ mọi phía, vì những lý do và động lực khác nhau. 5 tờ báo, cùng nhất loạt lên tiếng phê phán, chỉ trích, tóm lại là chửi bới. Rất tiếc cuộc biển dâu cuốn trôi không còn một mảnh tài liệu nào, còn trí nhớ NTH thì chỉ gạn lọc lưu trữ những gì tốt đẹp. Hình như nhân danh hay đại diện phụ huynh học sinh, nhà trường gì đó có lên tiếng trong một bài báo. Không có những phản ứng trực tiếp tương tự như trong phim đối với cuốn truyện, còn gián tiếp thì không biết''".