cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ánh sáng
Tốc độ ánh sáng
Vận tốc hiệu quả của ánh sáng trong các chất trong suốt khác nhau chứa vật chất thông thường, là chậm hơn trong chân không. Ví dụ, tốc độ ánh sáng trong nước bằng 3/4 tốc độ trong chân không.
Hai nhóm các nhà vật lý độc lập được cho là đã đưa ánh sáng đến tốc độ "hoàn toàn bế tắc" bằng cách truyền nó qua chất ngưng tụ Bose – Einstein của nguyên tố rubidium, một nhóm tại Đại học Harvard và Viện Khoa học Rowland ở Cambridge, Massachusetts, và nhóm kia tại Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard – Smithsonian, cũng ở Cambridge. Tuy nhiên, mô tả phổ biến về việc ánh sáng bị "dừng lại" trong các thí nghiệm này chỉ đề cập đến việc ánh sáng được lưu giữ trong trạng thái kích thích của nguyên tử, sau đó được phát ra lại vào một thời điểm tùy ý sau đó, như được kích thích bởi xung laser thứ hai. Trong thời gian nó đã "dừng lại" nó đã không còn là ánh sáng nữa.
Khúc xạ
nhỏ|284x284px|Một ví dụ về hiện tượng khúc xạ ánh sáng. Ống hút có vẻ bị cong do khúc xạ ánh sáng khi nó đi vào chất lỏng (trong trường hợp này là nước) từ không khí. nhỏ|250x250px|Một đám mây được ánh sáng mặt trời chiếu sáng Khúc xạ là sự bẻ cong của các tia sáng khi đi qua một bề mặt giữa vật liệu trong suốt này và vật liệu khác. Nó được mô tả bởi Định luật Snell:
trong đó θ1 là góc giữa tia và bề mặt pháp tuyến trong môi trường thứ nhất, θ2 là góc giữa tia và bề mặt pháp tuyến trong môi trường thứ hai, và n1 và n2 là chiết suất, n = 1 trong chân không và n > 1 trong chất trong suốt.
Khi một chùm ánh sáng đi qua ranh giới giữa chân không và môi trường khác, hoặc giữa hai môi trường khác nhau, thì bước sóng của ánh sáng thay đổi, nhưng tần số không đổi. Nếu chùm ánh sáng không trực giao (hoặc đúng hơn là pháp tuyến) với biên, thì sự thay đổi bước sóng dẫn đến thay đổi hướng của chùm. Sự thay đổi hướng này được gọi là sự khúc xạ.
Chất lượng khúc xạ của thấu kính thường được sử dụng để điều khiển ánh sáng nhằm thay đổi kích thước biểu kiến của hình ảnh. Kính lúp, kính cận, kính áp tròng, kính hiển vi và kính thiên văn khúc xạ đều là những ví dụ về thao tác này.
Nguồn sáng
Có nhiều loại nguồn sáng. Một vật thể ở nhiệt độ nhất định phát ra một quang phổ đặc trưng của bức xạ vật đen. Một nguồn nhiệt đơn giản là ánh sáng mặt trời, bức xạ do sắc quyển của Mặt trời phát ra ở khoảng 6000 K đạt cực đại trong vùng nhìn thấy của quang phổ điện từ khi được vẽ bằng đơn vị bước sóng và khoảng 44% năng lượng ánh sáng mặt trời chiếu tới mặt đất có thể nhìn thấy được. Một ví dụ khác là bóng đèn sợi đốt, chỉ phát ra khoảng 10% năng lượng dưới dạng ánh sáng nhìn thấy và phần còn lại là tia hồng ngoại. Nguồn ánh sáng nhiệt phổ biến trong lịch sử là các hạt rắn phát sáng trong ngọn lửa, nhưng chúng cũng phát ra phần lớn bức xạ của chúng trong tia hồng ngoại, và chỉ một phần nhỏ trong quang phổ nhìn thấy được.
Đỉnh của quang phổ vật đen nằm trong vùng hồng ngoại sâu, ở bước sóng khoảng 10 micromet, đối với các vật thể tương đối mát như con người. Khi nhiệt độ tăng, đỉnh chuyển sang các bước sóng ngắn hơn, đầu tiên tạo ra ánh sáng màu đỏ, sau đó là màu trắng, và cuối cùng là màu trắng xanh khi cực điểm di chuyển ra khỏi phần nhìn thấy của quang phổ và đi vào vùng tử ngoại. Những màu này có thể được nhìn thấy khi kim loại được nung nóng đến "nóng đỏ" hoặc "nóng trắng". Sự phát xạ nhiệt màu trắng xanh không thường được nhìn thấy, ngoại trừ ở các ngôi sao (màu xanh lam tinh khiết thường thấy trong ngọn lửa khí hoặc ngọn đuốc của thợ hàn trên thực tế là do phát xạ phân tử, đặc biệt là bởi các gốc CH (phát ra dải bước sóng khoảng 425 nm, và không được nhìn thấy trong các ngôi sao hoặc bức xạ nhiệt thuần túy).
Nguyên tử phát ra và hấp thụ ánh sáng với năng lượng đặc trưng. Điều này tạo ra " vạch phát xạ " trong quang phổ của mỗi nguyên tử. Sự phát xạ có thể là tự phát, như trong điốt phát sáng, đèn phóng điện (như đèn neon và bảng hiệu đèn neon, đèn hơi thủy ngân, v.v.) và ngọn lửa (ánh sáng từ chính khí nóng — vì vậy, ví dụ, natri trong ngọn lửa khí phát ra ánh sáng vàng đặc trưng). Sự phát xạ cũng có thể được kích thích, như trong tia laser hoặc máy nghiền vi sóng.
Sự giảm tốc của một hạt mang điện tự do, chẳng hạn như một electron, có thể tạo ra bức xạ nhìn thấy được: bức xạ cyclotron, bức xạ synchrotron và bức xạ bremsstrahlung đều là những ví dụ về điều này. Các hạt di chuyển trong môi trường nhanh hơn vận tốc pha của ánh sáng trong môi trường đó có thể tạo ra bức xạ Cherenkov nhìn thấy được. Một số hóa chất tạo ra bức xạ có thể nhìn thấy bằng phát quang hóa học. Ở các sinh vật, quá trình này được gọi là quá trình phát quang sinh học. Ví dụ, đom đóm tạo ra ánh sáng bằng phương tiện này, và thuyền di chuyển trong nước có thể làm nhiễu động sinh vật phù du tạo ra ánh sáng hắt lên. nhỏ|250x250px|[[Hồng Kông|Hong Kong được chiếu sáng bởi ánh sáng nhân tạo đầy màu sắc.]] Một số chất nhất định tạo ra ánh sáng khi chúng được chiếu sáng bởi bức xạ có năng lượng cao hơn, một quá trình được gọi là huỳnh quang. Một số chất phát ra ánh sáng chậm sau khi bị kích thích bởi bức xạ có năng lượng lớn hơn. Đây được gọi là hiện tượng lân quang. Các vật liệu lân quang cũng có thể bị kích thích bằng cách bắn phá chúng bằng các hạt hạ nguyên tử. Cathodoluminescence là một ví dụ. Cơ chế này được sử dụng trong máy thu hình ống tia âm cực và màn hình máy tính.
Khi khái niệm ánh sáng được dự định bao gồm các photon năng lượng rất cao (tia gamma), các cơ chế tạo ra bổ sung bao gồm:
Đơn vị và phép đo
Ánh sáng được đo bằng hai bộ đơn vị thay thế chính: đo bức xạ bao gồm các phép đo công suất ánh sáng ở tất cả các bước sóng, trong khi trắc quang đo ánh sáng có bước sóng có trọng số đối với mô hình chuẩn hóa về nhận thức độ sáng của con người. Phép đo quang rất hữu ích, ví dụ, để định lượng Độ chiếu sáng (chiếu sáng) dành cho con người. Các đơn vị SI của cả hai hệ thống được tóm tắt trong bảng sau.
Các đơn vị đo quang khác với hầu hết các hệ thống đơn vị vật lý ở chỗ chúng tính đến cách mắt người phản ứng với ánh sáng. Các tế bào hình nón trong mắt người có ba loại phản ứng khác nhau trên phổ khả kiến và phản ứng tích lũy đạt cực đại ở bước sóng khoảng 555  nm. Do đó, hai nguồn sáng tạo ra cùng cường độ (W/m²) ánh sáng nhìn thấy không nhất thiết phải xuất hiện sáng như nhau. Các đơn vị đo quang được thiết kế để tính đến điều này, và do đó, là sự thể hiện tốt hơn mức độ "sáng" của một ánh sáng so với cường độ thô. Chúng liên quan đến nguồn điện thô bằng một đại lượng gọi là hiệu suất phát sáng và được sử dụng cho các mục đích như xác định cách tốt nhất để đạt được đủ ánh sáng cho các nhiệm vụ khác nhau ở các cài đặt trong nhà và ngoài trời. Độ chiếu sáng được đo bằng cảm biến tế bào quang học không nhất thiết phải tương ứng với những gì mắt người cảm nhận được và không có bộ lọc có thể tốn kém, tế bào quang điện và thiết bị tích điện (CCD) có xu hướng phản ứng với một số tia hồng ngoại, tia cực tím hoặc cả hai.
Áp lực ánh sáng
Ánh sáng gây áp lực vật lý lên các vật thể trên đường đi của nó, một hiện tượng có thể được suy ra bằng phương trình Maxwell, nhưng có thể dễ dàng giải thích hơn bằng bản chất hạt của ánh sáng: các photon va chạm và truyền động lượng của chúng. Áp suất ánh sáng bằng công suất của chùm sáng chia cho c, tốc độ ánh sáng. Do độ lớn của c nên tác dụng của áp suất ánh sáng đối với các vật hàng ngày là không đáng kể. Ví dụ, một con trỏ laser một miliwatt tác động một lực khoảng 3,3 piconewton lên vật thể được chiếu sáng; do đó, người ta có thể nâng một đồng xu bằng con trỏ laser, nhưng làm như vậy sẽ cần khoảng 30 tỷ con trỏ laser 1 mW. Tuy nhiên, trong các ứng dụng quy mô nanomet như hệ thống cơ điện tử nano (NEMS), ảnh hưởng của áp suất ánh sáng là đáng kể hơn, và việc khai thác áp suất ánh sáng để điều khiển các cơ chế NEMS và lật công tắc vật lý quy mô nanomet trong các mạch tích hợp là một lĩnh vực nghiên cứu tích cực. Ở quy mô lớn hơn, áp suất ánh sáng có thể khiến các tiểu hành tinh quay nhanh hơn, tác động lên các hình dạng bất thường của chúng như trên các cánh của cối xay gió. Khả năng tạo ra những cánh buồm mặt trời có thể tăng tốc tàu vũ trụ trong không gian cũng đang được điều tra.
Mặc dù chuyển động của máy đo bức xạ Crookes ban đầu được cho là do áp suất ánh sáng, cách giải thích này không chính xác; sự quay Crookes đặc trưng là kết quả của chân không một phần. Điều này không nên nhầm lẫn với các máy đo bức xạ Nichols, trong đó (nhẹ) chuyển động gây ra bởi mô-men xoắn (mặc dù không đủ để xoay đầy đủ chống lại ma sát) được trực tiếp gây ra bởi áp lực ánh sáng. Do hệ quả của áp suất ánh sáng, Einstein vào năm 1909 đã tiên đoán về sự tồn tại của "ma sát bức xạ" sẽ chống lại sự chuyển động của vật chất. Ông viết, "bức xạ sẽ gây áp lực lên cả hai mặt của tấm. Lực tác dụng lên hai mặt bằng nhau nếu tấm ở trạng thái nghỉ. Tuy nhiên, nếu nó đang chuyển động, nhiều bức xạ sẽ được phản xạ trên bề mặt phía trước trong quá trình chuyển động (bề mặt phía trước) hơn bề mặt phía sau. Do đó, lực tác dụng ngược của áp suất tác dụng lên bề mặt phía trước lớn hơn lực tác động lên mặt sau. Do đó, là kết quả của hai lực, vẫn còn một lực chống lại chuyển động của tấm và lực đó tăng lên theo vận tốc của tấm. Chúng ta sẽ gọi ngắn gọn kết quả này là 'ma sát bức xạ'. "
Thông thường động lượng ánh sáng phù hợp với hướng chuyển động của nó. Tuy nhiên, ví dụ trong sóng phát ra xung lượng là phương ngang với hướng truyền.
Các lý thuyết lịch sử về ánh sáng, theo trình tự thời gian
Trong lịch sử khám phá, đã có nhiều lý thuyết để giải thích các hiện tượng tự nhiên liên quan đến ánh sáng. Dưới đây trình bày các lý thuyết quan trọng, theo trình tự lịch sử.
Hy Lạp cổ đại và Hellenism
Vào thế kỷ thứ năm trước Công nguyên, Empedocles đã mặc định rằng mọi thứ đều được cấu tạo từ bốn yếu tố; lửa, không khí, đất và nước. Ông tin rằng Aphrodite đã tạo ra mắt người từ bốn yếu tố và cô ấy đã thắp sáng ngọn lửa trong mắt mà ánh sáng đó sẽ tỏa ra từ mắt giúp cho thị giác có thể nhìn thấy được. Nếu điều này là đúng, thì người ta có thể nhìn thấy vào ban đêm cũng như ban ngày, vì vậy Empedocles đã giả định sự tương tác giữa các tia từ mắt và các tia từ một nguồn như mặt trời.
Vào khoảng 300 năm trước Công nguyên, Euclid đã viết Optica, trong đó ông nghiên cứu các đặc tính của ánh sáng. Euclid giả định rằng ánh sáng truyền theo đường thẳng và ông mô tả các định luật phản xạ và nghiên cứu chúng bằng toán học. Anh ta đặt câu hỏi rằng thị giác là kết quả của một chùm tia từ mắt, vì anh ta hỏi làm thế nào người ta nhìn thấy các ngôi sao ngay lập tức, nếu một người nhắm mắt, rồi mở chúng ra vào ban đêm. Nếu chùm tia từ mắt truyền đi nhanh vô hạn thì đây không phải là vấn đề.
Vào năm 55 trước Công nguyên, Lucretius, một người La Mã tiếp nối ý tưởng của các nhà nguyên tử Hy Lạp trước đó, đã viết rằng "Ánh sáng và sức nóng của mặt trời; chúng bao gồm các nguyên tử nhỏ, khi chúng bị đẩy ra, không mất thời gian bắn qua khoảng không khí theo hướng được truyền qua bởi xô đẩy. " (từ Về bản chất của Vũ trụ). Mặc dù tương tự với các lý thuyết hạt sau này, quan điểm của Lucretius thường không được chấp nhận. Ptolemy (khoảng thế kỷ thứ 2) đã viết về sự khúc xạ ánh sáng trong cuốn sách Quang học của mình.
Ấn Độ cổ đại
Ở Ấn Độ cổ đại, các trường phái Hindu Samkhya và Vaishedhika, từ khoảng những thế kỷ đầu sau Công nguyên đã phát triển các lý thuyết về ánh sáng. Theo trường phái Samkhya, ánh sáng là một trong năm yếu tố cơ bản "vi tế" (tanmatra) trong đó nổi lên các yếu tố thô. Tính nguyên tử của những nguyên tố này không được đề cập cụ thể và có vẻ như chúng thực sự được coi là liên tục. Mặt khác, trường phái Vaishedhika đưa ra lý thuyết nguyên tử về thế giới vật chất trên mặt đất phi nguyên tử của ête, không gian và thời gian. (Xem thuyết nguyên tử của Ấn Độ.) Các nguyên tử cơ bản là của đất (prthivi), nước (pani), lửa (agni) và không khí (vayu) Các tia sáng được coi là một dòng nguyên tử tejas (lửa) vận tốc cao. Các hạt ánh sáng có thể thể hiện các đặc điểm khác nhau tùy thuộc vào tốc độ và sự sắp xếp của các nguyên tử tejas. Vishnu Purana gọi ánh sáng mặt trời là "bảy tia sáng của mặt trời".
Các Phật tử Ấn Độ, chẳng hạn như Dignāga vào thế kỷ thứ 5 và Dharmakirti vào thế kỷ thứ 7, đã phát triển một loại thuyết nguyên tử là một triết lý về thực tại bao gồm các thực thể nguyên tử là những tia sáng hoặc năng lượng chớp nhoáng nhất thời. Họ coi ánh sáng là một thực thể nguyên tử tương đương với năng lượng.
Descartes
René Descartes (1596–1650) cho rằng ánh sáng là đặc tính cơ học của vật thể phát sáng, bác bỏ "dạng" của Ibn al-Haytham và Witelo cũng như "loài" của Bacon, Grosseteste và Kepler. Năm 1637, ông công bố lý thuyết về sự khúc xạ ánh sáng, giả định rằng ánh sáng truyền đi nhanh hơn trong môi trường đặc hơn so với trong môi trường ít đặc hơn. Descartes đưa ra kết luận này bằng cách tương tự với hành vi của sóng âm thanh. Mặc dù Descartes không chính xác về tốc độ tương đối, nhưng ông đã đúng khi cho rằng ánh sáng hoạt động giống như sóng và kết luận rằng khúc xạ có thể được giải thích bằng tốc độ ánh sáng trong các phương tiện khác nhau.
Lý thuyết hạt ánh sáng
nhỏ|245x245px|[[Pierre Gassendi.]] Pierre Gassendi (1592–1655), một nhà nguyên tử học, đã đề xuất một lý thuyết về hạt của ánh sáng được công bố sau những năm 1660. Isaac Newton đã nghiên cứu công trình của Gassendi ngay từ khi còn nhỏ, và thích quan điểm của ông hơn lý thuyết của Descartes về plenum. Ông tuyên bố trong Giả thuyết về ánh sáng năm 1675 của mình rằng ánh sáng bao gồm các tiểu thể (các hạt vật chất) được phát ra theo mọi hướng từ một nguồn. Một trong những lập luận của Newton chống lại bản chất sóng của ánh sáng là sóng được biết là có thể uốn cong quanh các chướng ngại vật, trong khi ánh sáng chỉ truyền theo đường thẳng. Tuy nhiên, ông đã giải thích được hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng (đã được Francesco Grimaldi quan sát thấy) bằng cách cho phép một hạt ánh sáng có thể tạo ra một làn sóng cục bộ trong aether.
Lý thuyết của Newton có thể được sử dụng để dự đoán sự phản xạ của ánh sáng, nhưng chỉ có thể giải thích sự khúc xạ bằng cách giả định không chính xác rằng ánh sáng được gia tốc khi đi vào một môi trường đặc hơn vì lực hấp dẫn lớn hơn. Newton đã xuất bản phiên bản cuối cùng của lý thuyết của mình trong tác phẩm Opticks năm 1704. Danh tiếng của ông đã giúp lý thuyết hạt ánh sáng tiếp tục giữ uy tín trong thế kỷ 18. Lý thuyết hạt của ánh sáng khiến Laplace lập luận rằng một vật thể có khối lượng lớn đến mức ánh sáng không thể thoát ra khỏi nó. Nói cách khác, nó sẽ trở thành cái mà bây giờ được gọi là lỗ đen. Laplace đã rút lại đề xuất của mình sau đó, sau khi lý thuyết sóng của ánh sáng đã được thiết lập vững chắc như là mô hình cho ánh sáng (như đã được giải thích, cả lý thuyết hạt hay sóng đều không hoàn toàn đúng). Bản dịch bài luận của Newton về ánh sáng xuất hiện trong Cấu trúc quy mô lớn của không-thời gian, của Stephen Hawking và George F. R. Ellis.
Thực tế là ánh sáng có thể bị phân cực lần đầu tiên được Newton giải thích một cách định tính bằng lý thuyết hạt. Étienne-Louis Malus năm 1810 đã tạo ra một lý thuyết hạt toán học về sự phân cực. Jean-Baptiste Biot năm 1812 đã chỉ ra rằng lý thuyết này giải thích tất cả các hiện tượng phân cực ánh sáng đã biết. Lúc đó sự phân cực được coi là bằng chứng của lý thuyết hạt.
Lý thuyết sóng ánh sáng
nhỏ|262x262px|[[Christiaan Huygens.]] phải|nhỏ|200x200px|Bản phác thảo của [[Thomas Young (nhà vật lý)|Thomas Young về thí nghiệm khe kép cho thấy nhiễu xạ. Các thí nghiệm của Young đã ủng hộ lý thuyết rằng ánh sáng bao gồm sóng.]] Để giải thích nguồn gốc của màu sắc, Robert Hooke (1635–1703) đã phát triển một "lý thuyết xung" và so sánh sự lan truyền của ánh sáng với sự lan truyền của sóng trong nước trong tác phẩm năm 1665 của ông là Micrographia ("Quan sát IX"). Năm 1672, Hooke cho rằng dao động của ánh sáng có thể vuông góc với hướng truyền. Christiaan Huygens (1629–1695) đã đưa ra lý thuyết sóng toán học của ánh sáng vào năm 1678, và xuất bản nó trong cuốn luận thuyết về ánh sáng vào năm 1690. Ông đề xuất rằng ánh sáng được phát ra theo mọi hướng dưới dạng một chuỗi sóng trong một môi trường được gọi là Luminiferous ether. Vì sóng không bị ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn, nên người ta cho rằng chúng chậm lại khi đi vào một môi trường dày đặc hơn.
Lý thuyết sóng dự đoán rằng sóng ánh sáng có thể giao thoa với nhau giống như sóng âm thanh (như được ghi nhận vào khoảng năm 1800 bởi Thomas Young). Young đã chỉ ra bằng một thí nghiệm nhiễu xạ rằng ánh sáng hoạt động như sóng. Ông cũng đề xuất rằng các màu sắc khác nhau là do các bước sóng ánh sáng khác nhau tạo ra và giải thích khả năng nhìn màu về các thụ thể ba màu trong mắt. Một người ủng hộ lý thuyết sóng là Leonhard Euler. Ông lập luận trong Nova theoria lucis et colorum (1746) rằng nhiễu xạ có thể dễ dàng giải thích hơn bằng lý thuyết sóng. Năm 1816, André-Marie Ampère đã đưa ra ý tưởng cho Augustin-Jean Fresnel rằng sự phân cực của ánh sáng có thể được giải thích bằng lý thuyết sóng nếu ánh sáng là sóng ngang.
Sau đó, Fresnel đã độc lập nghiên cứu lý thuyết sóng ánh sáng của riêng mình, và trình bày nó cho Académie des Sciences năm 1817. Siméon Denis Poisson đã bổ sung vào công trình toán học của Fresnel để đưa ra một lập luận thuyết phục ủng hộ lý thuyết sóng, giúp lật ngược lý thuyết phân tử của Newton. Đến năm 1821, Fresnel đã có thể chỉ ra bằng các phương pháp toán học rằng sự phân cực có thể được giải thích bằng lý thuyết sóng của ánh sáng nếu và chỉ khi ánh sáng hoàn toàn là phương ngang, không có dao động dọc nào.
Điểm yếu của lý thuyết sóng là sóng ánh sáng, giống như sóng âm thanh, sẽ cần một môi trường để truyền. Sự tồn tại của chất giả thuyết aether phát sáng do Huygens đề xuất năm 1678 đã bị nghi ngờ mạnh mẽ vào cuối thế kỷ XIX bởi thí nghiệm Michelson – Morley.
Lý thuyết phân tử của Newton ngụ ý rằng ánh sáng sẽ truyền đi nhanh hơn trong môi trường dày đặc hơn, trong khi lý thuyết sóng của Huygens và những người khác ngụ ý ngược lại. Vào thời điểm đó, tốc độ ánh sáng không thể được đo đủ chính xác để quyết định lý thuyết nào là đúng. Người đầu tiên thực hiện một phép đo đủ chính xác là Léon Foucault, vào năm 1850. Kết quả của ông đã ủng hộ lý thuyết sóng, và lý thuyết hạt cổ điển cuối cùng đã bị loại bỏ, chỉ một phần xuất hiện trở lại vào thế kỷ 20.
Lý thuyết điện từ
nhỏ|360x360px|Bản vẽ 3 chiều của sóng ánh sáng [[Phân cực|phân cực tuyến tính bị đóng băng theo thời gian và hiển thị hai thành phần dao động của ánh sáng; một điện trường và một từ trường vuông góc với nhau và hướng của chuyển động (sóng ngang).]] Năm 1845, Michael Faraday phát hiện ra rằng mặt phẳng phân cực của ánh sáng phân cực tuyến tính quay khi các tia sáng truyền dọc theo hướng từ trường với sự có mặt của chất điện môi trong suốt, một hiệu ứng ngày nay được gọi là quay Faraday. Đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy ánh sáng có liên quan đến điện từ. Năm 1846, ông suy đoán rằng ánh sáng có thể là một dạng nhiễu loạn nào đó lan truyền dọc theo các đường sức từ. Năm 1847, Faraday đề xuất rằng ánh sáng là một dao động điện từ tần số cao, có thể lan truyền ngay cả khi không có môi trường như ête.
Công việc của Faraday đã truyền cảm hứng cho James Clerk Maxwell nghiên cứu bức xạ điện từ và ánh sáng. Maxwell phát hiện ra rằng sóng điện từ tự lan truyền sẽ truyền trong không gian với một tốc độ không đổi, tương đương với tốc độ ánh sáng đã đo được trước đó. Từ đó, Maxwell kết luận rằng ánh sáng là một dạng bức xạ điện từ: lần đầu tiên ông phát biểu kết quả này vào năm 1862 trên tạp chí On Physical Lines of Force. Năm 1873, ông xuất bản một luận thuyết về điện và từ, trong đó có một mô tả toán học đầy đủ về hoạt động của điện trường và từ trường, vẫn được gọi là phương trình Maxwell. Ngay sau đó, Heinrich Hertz đã xác nhận lý thuyết của Maxwell bằng thực nghiệm bằng cách tạo và phát hiện các sóng vô tuyến trong phòng thí nghiệm, và chứng minh rằng những sóng này hoạt động chính xác như ánh sáng nhìn thấy, thể hiện các đặc tính như phản xạ, khúc xạ, nhiễu xạ và giao thoa. Lý thuyết của Maxwell và các thí nghiệm của Hertz đã trực tiếp dẫn đến sự phát triển của vô tuyến, radar, truyền hình, hình ảnh điện từ và truyền thông không dây hiện đại.
Trong lý thuyết lượng tử, các photon được xem như các gói sóng của các sóng được mô tả trong lý thuyết cổ điển của Maxwell. Lý thuyết lượng tử cần thiết để giải thích các hiệu ứng ngay cả với ánh sáng thị giác mà lý thuyết cổ điển của Maxwell không thể giải thích được (chẳng hạn như các vạch quang phổ).
Lý thuyết lượng tử ánh sáng
Năm 1900, Max Planck, cố gắng giải thích bức xạ vật đen, cho rằng mặc dù ánh sáng là một sóng, nhưng những sóng này chỉ có thể thu được hoặc mất năng lượng với một lượng hữu hạn liên quan đến tần số của chúng. Planck gọi những "cục" năng lượng ánh sáng này là " lượng tử " (từ một từ tiếng Latinh có nghĩa là "bao nhiêu"). Năm 1905, Albert Einstein sử dụng ý tưởng về lượng tử ánh sáng để giải thích hiệu ứng quang điện, và cho rằng những lượng tử ánh sáng này có sự tồn tại "thực". Năm 1923, Arthur Holly Compton đã chỉ ra rằng sự dịch chuyển bước sóng khi tia X cường độ thấp tán xạ từ các electron (gọi là tán xạ Compton) có thể được giải thích bằng lý thuyết hạt của tia X, nhưng không phải là lý thuyết sóng. Năm 1926, Gilbert N. Lewis đặt tên cho các hạt lượng tử ánh sáng này là photon.
Cuối cùng lý thuyết hiện đại của cơ học lượng tử đã hình dung ánh sáng (theo một nghĩa nào đó) vừa có tính chất của hạt vừa có tính chất của sóng hay còn gọi là lưỡng tính sóng-hạt, và (theo một nghĩa khác), như một hiện tượng không phải là hạt cũng không phải là sóng (thực chất là các hiện tượng vĩ mô, chẳng hạn như bóng chày hoặc sóng biển). Thay vào đó, vật lý hiện đại coi ánh sáng là thứ có thể được mô tả đôi khi bằng toán học thích hợp với một kiểu ẩn dụ vĩ mô (hạt), và đôi khi là một phép ẩn dụ vĩ mô khác (sóng nước), nhưng thực sự là một thứ không thể hình dung hết được. Như trong trường hợp đối với sóng vô tuyến và tia X liên quan đến tán xạ Compton, các nhà vật lý đã lưu ý rằng bức xạ điện từ có xu hướng hoạt động giống như sóng cổ điển ở tần số thấp hơn, nhưng giống hạt cổ điển hơn ở tần số cao hơn, nhưng không bao giờ mất đi hoàn toàn. phẩm chất của cái này hay cái khác. Ánh sáng nhìn thấy, chiếm tần số trung bình, có thể dễ dàng hiển thị trong các thí nghiệm để mô tả được bằng cách sử dụng mô hình sóng hoặc hạt, hoặc đôi khi cả hai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ánh sáng Thể loại:Quang học Thể loại:Thuật ngữ thiên văn học Thể loại:Bài cơ bản dài trung bình Thể loại:Phim trắng đen
Plectroglyphidodon sagmarius
Từ nguyên
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có yên", hàm ý đề cập đến vệt đen trên cuống đuôi của chúng.
Phân bố và môi trường sống
P. sagmarius là một loài đặc hữu của quần đảo Marquises, được mô tả cùng thời điểm với Abudefduf conformis, cũng là loài đặc hữu của quần đảo này. P. sagmarius được thu thập ở độ sâu đến 18 m.
Mô tả
P. sagmarius có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 4,6 cm. P. sagmarius trưởng thành có màu trắng với các vạch sọc màu vàng nâu ở hai bên thân, lan rộng và hợp nhất thành một dải bao phủ khắp lưng. Mắt màu trắng với một vạch đen băng ngang đồng tử, giống với Plectroglyphidodon imparipennis. Cuống đuôi có một đốm đen lớn. Các gai vây lưng màu cam phớt vàng. Cá con có thêm một đốm trắng trên cuống đuôi.
Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 14–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số tia vây ở vây ngực: 19–21.
Trích dẫn
S Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá châu Đại Dương Thể loại:Động vật được mô tả năm 1999
Nacerdochroa plustschevskyi
Nacerdochroa plustschevskyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1893.
Pseudolana dactylosa
Pseudolana dactylosa là một loài chân đều trong họ Cirolanidae. Loài này được Bruce miêu tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Pseudolana
Nacerdochroa plustschevskyi
Tham khảo
Thể loại:Nacerdochroa
Velilla de los Ajos
Velilla de los Ajos là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 41 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Soria
Tầng Artinsk
thumb|left|Jimbacrinus bostocki Tầng Artinsk của Úc. Tầng Artinsk là tầng động vật thứ ba trong thế Cisural của kỷ Permi. Nó kéo dài từ khoảng 284,4 ± 0,7 triệu năm trước (Ma) tới 275,6 ± 0,7 Ma, do A. P. Karpinsky đặt năm 1874. Trong đề xuất ban đầu nó bao gồm cả tầng Sakmara như là một đơn vị phân chia trong tầng này, nhưng đến năm 1936 thì V.E. Ruzhentsev đã tách tầng Sakmara ra khỏi nó. Như vậy, hiện nay, tầng đứng trước nó là tầng Sakmara còn tầng đứng sau nó là tầng Kungur trong cùng một thế. Theo Đại Bách khoa Toàn thư Xô viết thì tên gọi của tầng này lấy theo tên gọi nhà máy Artinsk (tiếng Nga: Артинский завод). Nhà máy này thành lập năm 1787, là nhà máy xuất hiện sớm nhất tại khu vực Ural, hiện vẫn còn hoạt động và nằm trong làng kiểu thị trấn có tên gọi là Arti, thuộc tỉnh Sverdlov, cách thành phố Ekaterinburg khoảng 180 km về phía tây nam.
GSSP chính thức của ICS vẫn chưa được xác định. Mốc đánh dấu sự bắt đầu của tầng này là thời điểm xuất hiện lần đầu tiên của các loài động vật răng nón Sweetognathus whitei và Mesogondolella bisselli. Mốc đánh dấu sự kết thúc của tầng này là thời điểm xuất hiện lần đầu tiên của các loài động vật răng nón Neostreptognathus pnevi và Neostreptograthus exculptus.
Tham khảo và ghi chú
Thể loại:Kỷ Permi Thể loại:Niên đại địa chất
Tinodes tuberosa
Tinodes tuberosa là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Tinodes
Sargocentron shimizui
Sargocentron shimizui là một loài cá biển thuộc chi Sargocentron trong họ Cá sơn đá. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1998.
Từ nguyên
Từ định danh shimizui được đặt theo tên của Takeshi Shimizu thuộc Đại học Hokkaido nhằm vinh danh những đóng góp của ông về họ Cá sơn đá và cung cấp nhiều hình minh họa trong chuyên khảo của Randall.
Phân bố
S. shimizui hiện chỉ được biết đến qua hai mẫu vật được đánh bắt bằng thuốc nổ ở vịnh Tomini (đảo Sulawesi, Indonesia), độ sâu khoảng 2–6 m.
Mô tả
Chiều dài cơ thể tiêu chuẩn lớn nhất được ghi nhận ở S. shimizui là 7,3 cm; mẫu vật còn lại dài khoảng 6,7 cm (chiều dài tiêu chuẩn). Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 4; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.
Tham khảo
S Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá Indonesia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1998
Trichomimastra seminigra
Trichomimastra seminigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.
Tinodes tunisicus
Tinodes tunisicus là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Tinodes
Hinzert-Pölert
Hinzert-Pölert là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 4,85 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 293 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của bang Rheinland-Pfalz Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg
Velamazán
Velamazán là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 126 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Soria
Psilogramma nebulosa
Psilogramma nebulosa là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Queensland.
Tham khảo
Thể loại:Psilogramma Thể loại:Động vật đặc hữu Úc
Ospriocerus tinkhami
Ospriocerus tinkhami là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ospriocerus tinkhami được Bromley miêu tả năm 1951. Loài này phân bố ở vùng Tân Bắc giới.
Tham khảo
Thể loại:Ospriocerus
Pseudolana elegans
Pseudolana elegans là một loài chân đều trong họ Cirolanidae. Loài này được Bruce miêu tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Pseudolana
Gérard Houllier
Gérard Houllier (3 tháng 9 năm 1947 - 14 tháng 12 năm 2020) là một huấn luyện viên bóng đá người Pháp. Ông sinh ra tại Thérouanne, Pas-de-Calais, Pháp. Các câu lạc bộ ông từng huấn luyện là Paris Saint-Germain, RC Lens và Liverpool F.C., ông đã đoạt được 1 cup UEFA với Liverpool năm 2001. Sau khi rời Liverpool năm 2004 ông sang huấn luyện cho câu lạc bộ hàng đầu của Pháp là Olympique Lyon và giúp câu lạc bộ này giành 2 chức vô địch giải vô địch nước Pháp, League 1. Ông rời câu lạc bộ Olympique Lyon vào ngày 25 tháng 5 năm 2007. Ông cũng đã từng huấn luyện cho đội tuyển Pháp trong mùa 1992-1993.
Houllier nổi tiếng là một trong những người hiểu biết rộng trong bóng đá. Ông đã giúp một phần trong thành công của Aimé Jacquet khi đưa Pháp vô địch thế giới năm 1998. Ông cũng là thành viên của ủy ban chuyên môn của UEFA và FIFA trong các vòng chung kết World Cup 2002 và 2006.
Huấn luyện viên
Nœux-les-Mines
Paris Saint-Germain
Liverpool
Lyon
U–18 Pháp
Cá nhân
Qua đời
Houllier mất ngày 14 tháng 12 năm 2020, sau nhiều năm mắc bệnh tim.
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pháp Thể loại:Huấn luyện viên Paris Saint-Germain F.C. Thể loại:Huấn luyện viên Liverpool F.C. Thể loại:Huấn luyện viên bóng đá Pháp
Nacerdochroides suturalis
Nacerdochroides suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1986.
Tham khảo
Thể loại:Nacerdochroides
Tinodes turanicus
Tinodes turanicus là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Tinodes
Ceamurlia de Jos
Ceamurlia de Jos là một xã thuộc hạt Tulcea, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 2634 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của hạt Tulcea
Ban Quản trị Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô
Ban Quản trị Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (Отдел административных органов ЦК КПСС) là cơ quan trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô. Ban được thành lập vào năm 1948 với tên gọi là Ban Hành chính Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (Bolshevik), bị bãi bỏ ngày 10/1988 khi sáp nhập vào Ủy ban Pháp luật Nhà nước Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.
Lịch sử
Vào ngày 8 tháng 4 năm 1953, sáp nhập với Ban Kế hoạch, Tài chính và Thương mại Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô thành Ban Hành chính, Thương mại và tài chính Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (Отдел административных и торгово-финансовых органов ЦК КПСС). Vào ngày 28 tháng 5 năm 1954, lại phân tách thành Ban Hành chính Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, và, Ban Tài chính, Thương mại và Kế hoạch Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.
Vào ngày 27 tháng 2 năm 1956, một cuộc cải tổ lớn của bộ máy Trung ương Đảng đã được thực hiện: Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô phụ trách Nga Xô (Бюро ЦК КПСС по РСФСР) được thành lập; theo đó các Ban của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô được thiết lập tại Nga Xô và các nước Cộng hòa Liên bang. Vào ngày 8 tháng 4 năm 1966, Văn phòng và các ban trực thuộc đã bị bãi bỏ.
Ngày 3 tháng 5 năm 1966, Ban hành chính Trung ương Cộng sản Liên Xô được đổi tên thành Ban Quản trị Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (отдел административных органов ЦК КПСС)
Vào tháng 10 năm 1988, Ban được chuyển đổi thành Ủy ban Pháp luật Nhà nước Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.
Chức năng và nhiệm vụ
Ban Quản trị chịu trách nhiệm giám sát và kiểm tra hoạt động của các cơ quan quân sự, các cơ quan của Bộ An ninh Nhà nước - KGB, Bộ Nội vụ, kiểm soát nhà nước, tư pháp, y tế và phúc lợi xã hội, quản lý các cơ quan chính trị quân sự và các tổ chức đảng của các cơ quan giám sát, giám sát và phê chuẩn chuyển giao nhân sự trong các Ban của Trung ương Đảng.
Cấu trúc
Cấu trúc của ban đã được phê duyệt bởi Cục tổ chức Trung ương Đảng toàn Liên bang vào ngày 9 tháng 8 năm 1948:
Vào ngày 5 tháng 4 năm 1950, theo nghị quyết của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản toàn Liên bang Bolshevik, Cục GUSS (Tổng cục Xây dựng Đặc biệt của Bộ Quốc phòng Liên Xô) đã được thành lập thuộc Trung ương Đảng Cộng sản toàn Liên bang.
Vào tháng 7 năm 1952, số lượng các vụ tăng lên 14, được kết hợp thành 4 phân ban:
Vào ngày 22 tháng 4 năm 1953, cơ cấu của Ban Hành chính, Thương mại và tài chính đã được công bố:
Theo nghị quyết của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 28 tháng 4 năm 1954, Vụ các cơ sở giáo dục nguồn lao động đã được chuyển tách từ Ban Khoa học và Văn hóa Trung ương.
Sau khi Ban được chia tách vào ngày 28 tháng 5 năm 1954, các vụ của các cơ quan thương mại, tài chính và kế hoạch được chuyển sang Ban Thương mại, tài chính và kế hoạch. Trong cùng kỳ, do sự phân chia của Bộ An ninh KGB và Bộ Nội vụ: tạo ra vụ các cơ quan an ninh quốc gia, giám sát thực thi pháp luật đã được phân bổ trong một vụ riêng biệt (vào cuối năm 1950 đã được sáp nhập với vụ các cơ quan tư pháp và các công tố trong khu vực công, văn phòng công tố và tòa án);
Từ năm 1966, cơ cấu của Ban gồm:
Liên quan đến việc đổi tên Bộ Bảo vệ trật tự công cộng Liên Xô thành Bộ Nội vụ Liên Xô vào cuối năm 1968, Vụ các cơ quan thực thi pháp luật được đổi tên thành Vụ các cơ quan nội vụ pháp luật;
Năm 1970, các vụ phòng thủ dân sự và DOSAAF độc lập và lĩnh vực hàng không dân dụng đã được lập;
Vào tháng 10 năm 1988, sau khi chuyển đổi Ban Quản trị thành Ủy ban Pháp luật Nhà nước, cấu trúc như sau:
Trong những năm cuối cùng, Ủy ban đã được tổ chức lại một lần nữa, các tiểu ban được tạo lại.
Tham khảo
Thể loại:Đảng Cộng sản Liên Xô
Vi Thị Hương (dân tộc Lào)
Vi Thị Hương (sinh ngày 23 tháng 1 năm 1983) là một chính trị gia Việt Nam. Bà là người dân tộc Lào, hiện là đại biểu hội đồng nhân dân tỉnh Điện Biên khóa 14. Bà từng là đại biểu quốc hội Việt Nam trẻ nhất khóa 12 (nhiệm kì 2007-2011) và cũng là một trong số đại biểu không là đảng viên đảng Cộng sản Việt Nam. , sau đó bà gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2011, ứng cử và trúng cử đại biểu quốc hội Việt Nam khóa 13 (nhiệm kì 2011-2016).
Thân thế
Bà quê quán ở phường Chiềng Cơi, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La.
Sự nghiệp
Bà gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 8 tháng 7 năm 2011. Bà hiện giữ chức Phó trưởng Ban Văn hóa – Xã hội Hội đồng nhân dân tỉnh Điện Biên.
Tham khảo
Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Điện Biên Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Thể loại:Người Sơn La Thể loại:Người Lào (Việt Nam) Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII không là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Trichomimastra suturalis
Trichomimastra suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1904.
Tham khảo
Thể loại:Trichomimastra
Con rồng
Con rồng (tiếng Nga: Дракон) là một vở hài kịch kinh dị của nhà văn Yevgeny Shvarts, ra đời năm 1942 - 1944, trong thời gian tác giả sơ tán về vùng Stalinabad.
Xem thêm
Thể loại:Kịch Yevgeny Shvarts Thể loại:Kịch Liên Xô
Pseudolana menartae
Pseudolana menartae là một loài chân đều trong họ Cirolanidae. Loài này được Bruce miêu tả khoa học năm 1986.
Tham khảo
Thể loại:Pseudolana
Hockweiler
Hockweiler là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 2,08 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 278 người.
Ospriocerus villus
Ospriocerus villus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ospriocerus villus được Martin miêu tả năm 1968. Loài này phân bố ở vùng Tân Bắc giới.
Tham khảo
Thể loại:Ospriocerus
Necromera baeckmanni
Necromera baeckmanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Martynov miêu tả khoa học năm 1926.
Calci benzoat
Calci benzoat là muối calci của axit benzoic. Khi sử sụng làm chất bảo quản trong công nghiệp thực phẩm, chất này có số E là E213.
Jigme Wangchuck
Xem thêm
Thể loại:Sinh năm 1905 Thể loại:Mất năm 1952 Thể loại:Vua Bhutan Thể loại:Lãnh đạo chính trị trong Thế chiến thứ hai Thể loại:Vương tộc Wangchuck
Calci benzoat
Xem thêm
Thể loại:Chất bảo quản Thể loại:Muối benzoat Thể loại:Hợp chất calci
Necromera baeckmanni
Tham khảo
Thể loại:Necromera
Bài toán người đưa thư Trung Hoa
Bài toán người đưa thư Trung Hoa (tiếng Anh: Chinese postman problem) phát biểu rằng:
Nerdanus coeruleus
Nerdanus coeruleus là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1896.
Valdelagua del Cerro
Valdelagua del Cerro là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 17 người.
Bài toán người đưa thư Trung Hoa
Tên gọi "bài toán người đưa thư Trung Hoa" được Alan Goldman của Cục Tiêu chuẩn quốc gia Hoa Kỳ (U.S. National Bureau of Standards) đặt, vì nó được nhà toán học Trung Hoa Quản Mai Cốc nêu ra đầu tiên vào năm 1962.
Nerdanus coeruleus
Tham khảo
Thể loại:Nerdanus
Valdelagua del Cerro
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Soria
Bài toán người đưa thư Trung Hoa
Cách giải
Bài toán giải bằng phương pháp đồ thị. Dựng một đồ thị có các cạnh tương ứng với các con đường mà người đưa thư phải đi qua. Một chu trình đi qua tất cả các cạnh gọi là một hành trình. Đỉnh xuất phát của chu trình này tương ứng với vị trí của bưu điện.
Nếu đồ thị là đồ thị Euler (có hai đỉnh bậc lẻ hoặc không có đỉnh bậc lẻ) thì sẽ tồn tại hành trình khép kín và chỉ đi qua mỗi cạnh một lần.
Ta xét trường hợp đồ thị có hơn hai đỉnh bậc lẻ. Như thế hành trình của người đưa thư sẽ đi qua một số cạnh hai lần. Trường hợp này được giải quyết bằng cách sử dụng định lý Goodman-Hedetniemi (1973).
Định lý Goodman-Hedetniemi (1973):
G có một số chẵn các đỉnh bậc lẻ, gọi số lượng này là 2k.
Gọi V_0(G) là tập hợp các đỉnh bậc lẻ (2k đỉnh) của G. Ta phân 2k đỉnh này thành k cặp, mỗi tập hợp k cặp này được gọi là một phân hoạch P_i của V_0(G).
Với mỗi cặp đỉnh u, v trong một phân hoạch P_i của V_0(G), ta xét khoảng cách giữa 2 đỉnh đó (chính bằng độ dài đường đi ngắn nhất nhận u,v làm 2 đầu mút), ký hiệu là d(u,v). Tính khoảng cách của k cặp đỉnh, rồi cộng lại ta được tổng d(P_i).
Số m(G) chính là số nhỏ nhất trong các tổng d(P_i).
Tinodes turbulentus
Tinodes turbulentus là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Bài toán người đưa thư Trung Hoa
Cách giải
vừa|430px|phải|Đồ thị G gồm 6 đỉnh: a, b, c, d, e, f với bậc tương ứng là 3,3,2,3,3,2 như trong hình vẽ.
vừa|430px|phải|Vẽ thêm hai cạnh phụ (a,b) và (e,d)
Pogonioefferia mesquite
Pogonioefferia mesquite là một loài ruồi trong họ Asilidae. Pogonioefferia mesquite được Bromley miêu tả năm 1951. Loài này phân bố ở vùng Tân Bắc giới.
Bài toán người đưa thư Trung Hoa
Cách giải
vừa|430px|phải|Vẽ thêm hai cạnh phụ (a,e) và (b,d)
Pogonioefferia mesquite
Tham khảo
Thể loại:Pogonioefferia
Bài toán người đưa thư Trung Hoa
Liên kết ngoài
Thể loại:Lý thuyết đồ thị Thể loại:Lý thuyết đồ thị trong các bài toán tính toán Thể loại:Bài toán NP-đủ
Trichomimastra vietnamica
Trichomimastra vietnamica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Trichomimastra
Huy chương De Morgan
Huy chương De Morgan là một giải thưởng của Hội Toán học London dành cho người có đóng góp xuất sắc vào toán học. Đây là giải thưởng có uy tín nhất của Hội, để tưởng niệm Augustus De Morgan, vị chủ tịch đầu tiên của Hội này.
Huy chương được trao mỗi 3 năm (trong các năm chia chẵn cho 3) cho một nhà toán học - thường cư ngụ tại Vương quốc Anh vào ngày 1 tháng Giêng của năm trao giải - có đóng góp đáng kể vào toán học.
Các người đoạt Huy chương
• 1887 James Joseph Sylvester
• 1890 Lord Rayleigh
• 1896 S. Roberts
• 1899 William Burnside
• 1902 A. G. Greenhill
• 1905 H. F. Baker
• 1908 J. W. L. Glaisher
Psilogramma tanimbarica
Psilogramma tanimbarica là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Indonesia.
Huy chương De Morgan
Các người đoạt Huy chương
• 1911 Horace Lamb
• 1914 J. Larmor
• 1917 W. H. Young
• 1920 E. W. Hobson
• 1923 P. A. MacMahon
• 1926 A. E. H. Love
• 1929 Godfrey Harold Hardy
• 1932 Bertrand Russell
• 1935 E. T. Whittaker
• 1938 J. E. Littlewood
• 1941 Louis Mordell
• 1944 Sydney Chapman
• 1947 George Neville Watson
• 1950 A. S. Besicovitch
• 1953 E. C. Titchmarsh
• 1956 G. I. Taylor
• 1959 W. V. D. Hodge
• 1962 Max Newman
• 1965 Philip Hall
• 1968 Mary Cartwright
• 1971 Kurt Mahler
• 1977 C. Ambrose Rogers
• 1980 Michael Atiyah
• 1983 K. F. Roth
Mwai Kibaki
Mwai Kibaki (sinh ngày 15 tháng 11 năm 1931 - mất ngày 22 tháng 4 năm 2022) là tổng thống của Kenya. Kibaki trước đây là phó tổng thống (1978 - 1988), và đã từng đảm nhiệm nhiều chức vụ trong nội các, bao gồm cả chức Bộ trưởng Tài chính (1978 - 1981), Bộ trưởng Nội vụ (1982 - 1988) và Bộ trưởng Y tế (1988 - 1991).
Huy chương De Morgan
Các người đoạt Huy chương
• 1986 J. W. S. Cassels
Mwai Kibaki
Ông sinh ra và được các nhà truyền giáo Italia đặt tên rửa tội Emilio Stanley nhưng ông hiếm khi dùng tên này. Ông đã tuyên thệ nhậm chức ngày 30 tháng 12 năm 2007 làm tổng thống nhiệm kỳ 2 của Cộng hòa Kenya sau khi chiến thắng trong cuộc bầu cử bị các cáo buộc gian lận và các phạm quy rộng khắp dẫn đến bất ổn dân sự.
Huy chương De Morgan
Các người đoạt Huy chương
• 1992 Albrecht Fröhlich
• 1995 W. K. Hayman
Mwai Kibaki
Thời trẻ
Ông đã học kinh tế, lịch sử và khoa học chính trị tại Makerere University College, Kampala, Uganda. Trong quá trình học, ông là chủ tịch Hội sinh viên Kenya. Năm 1955, ông đã tốt nghiệp giỏi nhất lớp và được cấp học bổng học tiếp ở Anh quốc và đã nhận bằng cử nhân khoa học. hạng ưu ngành tài chính công tại Trường Kinh tế Luân Đôn.
Tham khảo
Kibaki, Mwai Kibaki, Mwai Thể loại:Mất năm 2022
Huy chương De Morgan
Các người đoạt Huy chương
• 2001 J. A. Green
• 2004 Roger Penrose
• 2007 Bryan John Birch
• 2010 Keith William Morton
• 2013 John Griggs Thompson
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải thưởng toán học Thể loại:Giải thưởng Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Giải thưởng lập năm 1884
Giải Pólya (LMS)
Giải Pólya (LMS) là một giải thưởng của Hội Toán học London, được trao cho "sự sáng tạo xuất sắc, việc trình bày sáng tạo, hoặc đóng góp nổi bật vào toán học trong Vương quốc Anh". Đây là giải có uy tín thứ nhì trong số các giải của Hội Toán học London - sau Huy chương De Morgan - và được trao trong các năm không thể chia chẵn cho 3, tức các năm không trao Huy chương De Morgan.
Giải được đặt theo tên nhà toán học Hungary George Pólya, một hội viên của hội trên 60 năm. Giải được trao lần đầu năm 1987 và không trao cho người nào đã từng đoạt Huy chương De Morgan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải thưởng toán học Thể loại:Giải thưởng Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 1987
Phạm Phú Quốc (định hướng)
Phạm Phú Quốc có thể là:
Chu (họ)
Châu/Chu (chữ Hán: 周), và Chu (朱), là hai họ của người Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên.
Phân biệt họ Châu 周 và Chu 朱
Theo Hán Việt tự điển của Thiều Chửu, cả 周 và 朱 đều chỉ có một cách đọc là Chu. Âm đọc Hán Việt Châu được giải thích bắt nguồn từ việc kị húy chúa Nguyễn Phúc Chu nên Chu được đổi thành Châu.
Theo phiên thiết trong các vận thư soạn thời Đường, Tống của Trung Quốc (thời điểm được cho là hình thành nên âm Hán Việt tiêu chuẩn) và âm đọc trong tiếng Trung Quốc đương thời thì chữ "周" đọc là "châu", chữ "朱" đọc là "chu". Trong tiếng Việt có hiện tượng vần "âu" và "u" hỗ hoán, một số chữ Hán có âm Hán Việt mang vần "âu" có âm đọc theo phiên thiết mang vần "u" và ngược lại. Tỉ dụ như "chu" 週 có âm đọc theo phiên thiết là "châu", "châu" 珠 có âm đọc theo phiên thiết là "chu", "thu" 秋 có âm đọc theo phiên thiết là "thâu", "thâu" 輸 có âm đọc theo phiên thiết là "thu".
Theo bảng xếp hạng "Bách gia tính" ("百家姓"排行榜) năm 2013 của Trung tâm Nghiên cứu Nguồn gốc Tính thị Hoa Hạ Hội Nghiên cứu Văn hoá Phục Hi Trung Hoa (中華伏羲文化研究會華夏姓氏源流研究中心) họ Châu/Chu 周 đứng thứ 10, họ Chu 朱 đứng thứ 14 về số lượng người mang họ.
Trong tiếng Triều Tiên hai họ 周 và 朱 là đồng âm, đọc theo âm chữ Hán Triều Tiên đều là "주" (chuyển tả Latin: Ju). Tổng số người theo hai họ này ở Hàn Quốc là 215.010 theo thống kê năm 2000, xếp thứ 32 theo độ phổ biến ở Hàn Quốc.
Nguồn gốc
2. Thời Tam Đại có nhà Chu (周). Sau khi nhà Chu bị Tần diệt, con cháu lấy Chu làm họ để tưởng nhớ nước cũ.
3. Theo Nguỵ thư, thiên Quan thị chí, thời Nam Bắc triều, Bắc Nguỵ Hiến Văn Đế (thế kỉ V) chia Thác Bạt thị làm 7 phần cho mỗi huynh đệ 1 phần. Người anh trai thứ nhận họ Hán là Phổ (普), sau được Hiến Đế đổi lại thành Chu (周).
4. Năm Thượng Nguyên nhà Đường, có dân tộc thiểu số mang họ Kị Tá Thì (暨佐时) đã đổi sang họ Chu (周).