cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bring Me to Life
Sau khi "Bring Me to Life" góp mặt trong phần nhạc nền phim Daredevill, bài hát trở thành một thành công cả về mặt thương mại lẫn đón nhận phê bình, đứng đầu các bảng xếp hạng ở Úc, Vương quốc Anh và Ý. Ca khúc nằm trong tốp mười ở hơn mười lăm quốc gia trong đó bao gồm Hoa Kỳ, Argentina, Đức và New Zealand. Bài hát được Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ chứng nhận một đĩa bạch kim và Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc chứng nhận hai đĩa bạch kim. Ca từ của bài hát được giải thích là một tiếng kêu gọi cho một cuộc sống mới trong Jesus, giúp nó được góp mặt trong các bảng xếp hạng Christian rock.
"Bring Me to Life" ban nhạc đoạt giải cho hạng mục Trình diễn hard rock xuất sắc nhất và một đề cử Bài hát rock hay nhất ở lễ trao giải Grammy lần thứ 46. Video âm nhạc đi kèm do Philipp Stölzl đạo diễn, trong đó có cảnh Amy Lee ca hát và leo trèo trên một tòa nhà cao tầng trong lúc gặp một cơn ác mộng trong phòng ngủ của cô. "Bring Me to Life" là một phần trong danh sách bài hát của Fallen và chuyến lưu diễn The Open Door Tour. Rất nhiều nghệ sĩ đã thu âm nhiều bản cover của bài hát này, bao gồm ca sĩ nhạc cổ điển Katherine Jenkins và nhạc công piano John Tesh. Ca khúc cũng được sử dụng trong một số chương trình truyền hình.
Bối cảnh và phát hành
Theo lời Amy Lee, ca khúc có một vài ý nghĩa, đầu tiên là nói về một sự cố ở một nhà hàng. Trong một cuộc phỏng vấn từ điểm dừng chân lưu diễn ở Tulsa, cô nói với tờ The Boston Phoenix: "Tôi lấy cảm hứng để viết nó khi một ai đó nói vài điều với tôi — tôi không biết anh ta, và tôi nghĩ anh ta có thể rất sáng suốt.[...] Tôi đang ở trong một mối quan hệ mà tôi cảm thấy hoàn toàn không hạnh phúc. Nhưng tôi vẫn đang giấu nó. Tôi đang hoàn toàn bị lạm dụng và tôi cố gắng để che đậy nó; thậm chí tôi sẽ chẳng thừa nhận điều đó với bản thân mình. Vì thế sau đó tôi đã nói khoảng 10 đến 15 từ với anh chàng này, người vốn là bạn của một người bạn. Chúng tôi đang chờ những người khác xuất hiện, rồi chúng tôi đi vào một nhà hàng và ngồi xuống một chiếc bàn. Rồi anh ấy nhìn và hỏi tôi, 'Cô có hạnh phúc không?'. Tôi cảm thấy tim mình đập nhanh, và tôi thấy như thể anh ấy hoàn toàn biết tôi đang nghĩ gì. Nhưng rồi tôi nói dối, tôi nói mình vẫn khỏe. Dù thế nào anh ấy cũng không thực sự sáng suốt lắm. Nhưng anh ấy là một nhà xã hội học." Lee cho biết trong một cuộc phỏng vấn với VH1: "Hãy cởi mở. Đó là làm thức tỉnh tất cả những điều bạn đã bỏ qua từ rất lâu. Một ngày có một người nói vài điều khiến trái tim của tôi đập loạn nhịp trong một giây và tôi nhận ra rằng trong nhiều tháng, tôi đã sống thờ ơ tê liệt, chỉ chạy theo đời sống". Trong một cuộc phỏng vấn với Blender, Lee tuyên bố rằng cô đã viết "Bring Me to Life" về người bạn lâu năm của cô, Josh Hartzler, người mà sau đó cô đã kết hôn vào năm 2007.
"Bring Me to Life" được phát hành ngày 22 tháng 4 năm 2003, làm đĩa đơn đầu tiên từ album đầu tay của ban nhạc Fallen. Chủ tịch kiêm CEO của Wind-up Entertainment Ed Vetri tiết lộ khi hãng đĩa đẩy bài hát lên sóng phát thanh, những người chủ sở hữu nói, "chúng tôi không chơi piano và trẻ con trên đài phát thanh rock". Tuy nhiên khi "Bring Me to Life" được phát hành trên nhạc phim Daredevil, các thính giả đã yêu cầu bản air play (tải nhạc) cho ca khúc. Đĩa đơn bao gồm "Farther Away" làm bài hát mặt B. Ấn bản đầu tiên của đĩa đơn tại Úc có chứa track "Missing" làm bài hát mặt B, nhưng nó đã được loại bỏ khỏi những ấn bản sau này và sau đó được phát hành làm track bonus trong album trực tiếp của ban nhạc Anywhere but Home. Một phiên bản acoustic được thu âm và phát hành trong đĩa DVD "Bring Me to Life". Một vài phiên bản khác của bài hát cũng được phát hành như bản phối lại, acoustic và phiên bản thay thế. Phiên bản trực tiếp xuất hiện trong đĩa DVD Anywhere but Home bao gồm tiếng piano và giọng ca solo trước phần giới thiệu ca khúc và có sự góp mặt biểu diễn của giọng ca khách mời John LeCompt.
Thu âm và sáng tác
thumb|trái|250px|Các nhà phê bình cho rằng "Bring Me to Life" có âm thanh giống như những bài hát của ban nhạc rock Mỹ [[Linkin Park.]] "Bring Me to Life" do Amy Lee, Ben Moody và David Hodges viết nhạc cho album phòng thu đầu tay của ban nhạc Fallen. Fallen bắt đầu được ghi âm ở phòng thu Ocean Studios ở Burbank, California, nơi phần lớn "Bring Me to Life" được thu âm trước quá trình sản xuất đầy đủ album. Ca khúc được phối nhạc bởi Jay Baumgardner trong phòng thu của anh, NRG Recording Studios nằm Bắc Hollywood trên một bộ SSL 9000 J. Một đoạn nhạc của đàn 22 dây được thu âm ở Seattle bởi Mark Curry. "Bring Me to Life" được phối nhạc ở Newman Scoring Stage và Bolero Studios, cả ở Los Angeles. Phần nhạc giao hưởng do David Hodges và David Campbell sắp xếp. Trong một cuộc phỏng vấn, Lee gợi lại rằng trong quá trình ghi âm bài hát có người nói với cô bài hát phải có giọng ca của nghệ sĩ nam: "Có người giới thiệu cho tôi là, 'Cô là một cô gái hát trong một ban nhạc rock, chẳng có gì như thế ngoài đó, sẽ chẳng ai nghe cô hát đâu. Cô cần một anh chàng tham gia và hát đệm để khiến bài hát thành công."
Theo bản nhạc do Alfred Music Publishing xuất bản trên trang website Musicnotes.com, "Bring Me to Life" được đặt trong một số chỉ nhịp và biểu diễn ở nhịp độ vừa phải 95 nhịp/phút. Ca khúc được viết ở nốt Mi thứ và phạm vi giọng ca của Lee chạy từ nốt A3 đến nốt D5. Trong ca khúc, Paul McCoy hát dòng ca từ "Wake me up/ I can't wake up/ Save me!" theo phong cách rap. Brian Orloff của St. Petersburg Times gọi bài hát là một "...'bản hit rất thành công', trong đó Lee hát câu 'Call my name and save me from the dark' trên cả tiếng ghita đầy mạnh mẽ." Ann Powers từ Milwaukee Journal Sentinel viết, "'Bring Me to Life' với ca từ mang tính kịch và tiếng ghita cứng giòn, mang nhãn hiệu của ban nhạc là quá nhiều chất nu-metal." Người viết Nick Catucci của tạp chí Blender gọi ca khúc là một "sự va chạm kết hợp của gothic và metal". Kristi Turnquist của The Oregonian gọi bài hát là một bản power ballad. Joe D'Angelo từ MTV lại viết rằng "...những tiếng riff dễ nhận thấy như "Going Under" và "Bring Me to Life" có thể gợi ý rằng... 'Nobody's Home' từ album phòng thu thứ hai của Avril Lavigne Under My Skin sẽ nghe giống như 'một bài hát của Evanescence với Avril mà không có giọng hát của Amy Lee."
Đón nhận và giải thưởng
Theo tờ The Boston Globe, ca khúc "...là một bản mix gồm giọng ca cao thanh khiết của Lee, đoạn dạo nhạc piano và lớp ghiền răng cưa ghita mà van xin tầm nhìn của Sarah McLachlan trước Godsmack." Trong bài phê bình album phòng thu thứ hai của Evanescence The Open Door, Brendan Butler của Cinema Blend so sánh "Sweet Sacrifice" (2007) với "Bring Me to Life", gọi chúng là "...những bài hát phổ biến trên đài phát thanh." Jason Nahrung của The Courier-Mail gọi ca khúc là "...một sự gây chú ý lớn của mọi người". Adrien Bengrad của trang web PopMatters nói Lee và McCoy khiến "Bring Me to Life" nghe "...giống như một bản tình ca giữa một cô gái Lilith Fair và một anh chàng Ozzfest". Blair R. Fischer từ MTV News gọi bài hát là một ca khúc "...ghiền kim loại" giúp ban nhạc đoạt một giải Grammy. Joe D'Angelo gọi ca khúc là một "...bài khải hoàn ca tàn nhẫn bắt đầu là một sự tinh tế đầy ám ảnh" và viết rằng "giọng ca của Lee bay trên toàn bộ hỗn hợp có bùn đặc để giữ nó khỏi bị chìm vào sự tầm thường mệt mỏi."
Diễn biến thương mại
"Bring Me to Life" có vị trí nằm trong tốp 10 của hơn 15 quốc gia và trong tốp 20 của một vài quốc gia, trở thành đĩa đơn thành công nhất của ban nhạc đến nay. Ca khúc được chứng nhận Bạch kim năm 2003 khi tiêu thụ hơn một triệu bản tại Hoa Kỳ. Bài hát đứng đầu các bảng xếp hạng Billboard Alternative Songs và Pop 100, đạt vị trí thứ năm trên Billboard Hot 100 cũng như đứng thứ tư trên Adult Pop Songs. Ban đầu ca khúc còn xếp hạng trong các bảng xếp hạng Christian rock vì ca từ của nó được giải thích là một lời kêu gọi cho cuộc đời mới trong Jesus bởi một số thính giả. "Bring Me to Life" xếp ở vị trí thứ 73 trong bảng xếp hạng những bài hát rock hay nhất thập niên 2000 của Billboard, đồng thời là bài hát duy nhất của ban nhạc do nữ hát chính trên bảng xếp hạng này. Ca khúc cũng đứng đầu trên các bảng xếp hạng của Úc, Bỉ, Ý và Vương quốc Anh. "Bring Me to Life" cũng xếp ở vị trí quán quân trên ARIA Singles Chart khi đứng ở vị trí này trong sáu tuần.
"Bring Me to Life" xếp hạng trong tốp 20 của mọi quốc gia mà nó phát hành. Ca khúc có bốn tuần đứng ở vị trí quán quân tại Vương quốc Anh và giúp Fallen đạt vị trí số một trên UK Albums Chart. Bài hát cũng đứng đầu bảng xếp hạng European Hot 100. Ngày 4 tháng 6 năm 2011, bài hát trở lại tốp đầu bảng xếp hạng UK Rock Singles Chart tám năm kể từ ngày phát hành, vẫn giữ vị trí quán quân trong hai tuần từ ngày 11 tháng 6 năm 2011 đến 25 tháng 6 năm 2011. Bài hát rơi xuống vị trí số hai và ở đây trong ba tuần vào ngày 17 tháng 7 năm 2011. "Bring Me to Life" trở lại vị trí số một lần nữa và ở đây trong ba tuần. Ca khúc vẫn có vị trí nằm trong tốp 10 tính đến tháng 10 năm 2011. Tính đến tháng 6 năm 2013, bài hát đã tiêu thụ hơn 615,500 bản tại Vương quốc Anh.
Video âm nhạc
Video đi kèm "Bring Me to Life" do Philipp Stölzl đạo diễn. Sau thành công của video, Lee nhận được những lời đề nghị từ vài bộ phim. Nói về video, Stölzl nói, "Một mặt video đem lại phần hấp dẫn nhất của bài hát, cây cầu, sự song ca giữa chất giọng nam và nữ. Mặt khác nó mang lại nhạc nền phim ['Daredevil'] của ca khúc. Tôi đã không biết nếu tôi sử dụng cặp diễn viên đóng thế cho hầu hết các góc độ sẽ giúp tôi hạn chế rủi ro rất nhiều, nhưng hóa ra Amy đã tự thực hiện mọi cảnh quay, kể cả cảnh bám vào tay của Paul mà chẳng hề thấy mệt mỏi. Cuối cùng cô là người khiến cho cảnh quay thật sinh động."
Video bắt đầu khi Amy Lee mặc một chiếc áo ngủ, chân trần và đang ngủ trên giường trong một tòa nhà, mơ về việc rơi tự do bên dưới một tòa nhà chọc trời. Ngay khi điệp khúc bắt đầu, ban nhạc và Paul McCoy đang biểu diễn ở một phòng khác, còn Lee thức giấc và đi theo đường của cô tới cửa sổ. Lee trèo ra ngoài cửa sổ và leo lên tòa nhà đến khi cô đến được cửa sổ của căn phòng ban nhạc đang biểu diễn. Trong cây cầu, McCoy nhận thấy Lee và mở cửa sổ, làm cô mất thăng bằng và ngã nhưng bám được gờ đá. Trong suốt cây cầu và điệp khúc, McCoy cố gắng cứu Lee nhưng không thành công, khiến cô rơi khỏi tòa nhà. Tuy nhiên cuối đoạn video cô được chiếu khi vẫn đang ngủ trên giường của mình lần nữa.
Trình diễn trực tiếp
thumb|left|180px|Trong buổi biểu diễn trực tiếp "Bring Me to Life", McCoy được thay thế bởi John LeCompt. Evanescence trình diễn "Bring Me to Life" như một phần trong danh sách bài hát của Fallen và chuyến lưu diễn The Open Door Tour. Ban nhạc biểu diễn ca khúc ngày 13 tháng 8 năm 2003 tại Chicago trong chuyến lưu diễn Nintendo Fusion Tour của nhóm. Trong khi biểu diễn cựu tay ghita của Evanescence John LeCompt thay thế McCoy trong bài hát. Theo lời Blair R. Fischer: "Tay ghita đã làm một công việc thích hợp là bắt chước McCoy trong khi anh hạ sự sôi nổi của bài hát xuống và tiếng riff mang phong cách Iron Maiden." Ban nhạc cũng trình diễn "Bring Me to Life" ở Wantagh, New York vào ngày 23 tháng 7 năm 2004. Theo Joe D'Angelo từ MTV News: "...Sự nổi tiếng lớn của ca khúc chính là một danh sách tập hợp thông minh giúp đám đông hưởng ứng theo cách tương tự." Bài hát được biểu diễn ngày 21 tháng 11 năm 2007 tại WaMu Theater.
Ảnh hưởng văn hóa
Evanescence ban đầu được quảng bá ở các cửa hàng Christian. Sau đó ban nhạc làm rõ rằng nhóm không muốn bị coi là một phần của thể loại Christian rock giống như những nghệ sĩ đồng nghiệp Creed. Vào tháng 4 năm 2003 chủ tịch của Wind-up Records, Alan Meltzer đã gửi một bức thư đến đài phát thanh Christian và những đại lý bán lẻ để giải thích rằng mặc dù "nền tảng tinh thần gây kích động sự chú ý và khó chịu trong cộng đồng Kitô giáo", Evanescence là "một ban nhạc thế tục cũng như cách nhìn âm nhạc của họ để giải trí." Sau đó anh viết, "Wind-up thực sự cảm thấy họ không còn ở những thị trường Christian nữa." Gần như ngay lập tức sau khi nhận thư, nhiều đài phát thanh Christian đã đẩy những ca khúc của Fallen, trong đó có "Bring Me to Life" ra khỏi danh sách bài hát của họ. Terry Hemmings, CEO của bộ phận tiết kiệm phân phối nhạc Christian bày tỏ sự bối rối về thái độ của ban nhạc khi phát biểu, "Họ hiểu rõ album sẽ được bán trên những kênh [nhạc Christian] này." Năm 2006, Amy Lee nói với Billboard rằng cô từng phản đối việc bị coi là một "ban nhạc Christian" từ khi mới thành lập. Cô còn cho biết thêm Moody có ủng hộ một chút trong khi với cô thì không.
Thành viên thực hiện
Danh sách thành viên thực hiện từ những dòng ghi chú của Fallen.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát của Evanescence Thể loại:Đĩa đơn năm 2003 Thể loại:Đĩa đơn đầu tay Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs Thể loại:Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Úc Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Ý Thể loại:Bài hát năm 2003 Thể loại:Đĩa đơn năm 2009 Thể loại:Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Tề Hoàn công
Tề Hoàn công (chữ Hán: 齊桓公; 715 TCN - 7 tháng 10, 643 TCN), tên thật là Khương Tiểu Bạch (姜小白), là vị quân chủ thứ 16 của nước Tề - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 685 TCN đến năm 643 TCN, tổng cộng 42 năm.
Năm 679 TCN, ông triệu tập các nước chư hầu để hội minh, trở thành vị Bá chủ đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa thời Tiên Tần. Khi đó Hoa Hạ chư hầu bị áp chế bởi các chư hầu, Quản Trọng đã đề xuất Tôn vương Nhương di (尊王攘夷), Bắc kích Sơn Nhung, Nam phạt nước Sở, do đó Tề Hoàn công chân chính trở thành Trung Nguyên bá chủ, được Thiên tử nhà Chu phong thưởng và làm lễ chính thức.
Thân thế
Tề Hoàn công Khương Tiểu Bạch không rõ sinh năm bao nhiêu, là con thứ của Tề Hy công và là em của Tề Tương công. Mẹ ông là người nước Vệ hay nước Cử(?).
Cuối năm 686 TCN, Tề Tương công bị Công Tôn Vô Tri sát hại. Những người em của Tương công bỏ chạy ra nước ngoài. Khương Tiểu Bạch được Bào Thúc Nha phò tá, bỏ chạy sang nước Cử; người em thứ hai của Tương công là Công tử Củ (公子糾) được Quản Trọng và Thiệu Hốt phò tá chạy sang nước Lỗ.
Đầu năm 685 TCN, Công Tôn Vô Tri bị giết. Vì Tiểu Bạch chơi thân với đại phu Cao Hề nên Cao Hề bàn với đại phu họ Quốc đi đón ông ở nước Cử về nối ngôi. Công tử Củ ở nước Lỗ nghe tin đó bèn sai Quản Trọng đi đón đường ngăn cản ông về nước. Quản Trọng bắn trúng đai áo Tiểu Bạch, ông bèn ngã ra giả vờ chết. Quản Trọng sai người đi báo với công tử Củ. Vì vậy công tử Củ chủ quan đi chậm, không vội về nước Tề.
Khi Quản Trọng đi khỏi, Khương Tiểu Bạch ngồi trên chiếc xe bịt kín đi gấp về nước Tề. Ông được họ Cao và họ Quốc làm nội ứng, cùng lập làm vua mới, tức là Tề Hoàn công.
Thu dụng Quản Trọng
Tề Hoàn công lên ngôi bèn dàn quân tấn công nước Lỗ. Hai bên giao chiến ở Kiền Thời. Quân Tề đánh bại quân Lỗ. Quân Lỗ thua chạy, bị quân Tề chặn đường về. Ban đầu Tề Hoàn công định giết cả ba người chống đối ở nước Lỗ, nhưng Bào Thúc Nha vốn là bạn thân của Quản Trọng, hai người từng hứa hẹn sống chết có nhau; do đó Bào Thúc Nha đề nghị Hoàn công nên tha cho Quản Trọng sống dùng làm người phò tá lên nghiệp bá.
Tề Hoàn công nghe theo, bèn ra điều kiện nước Lỗ tự giết công tử Củ và giao nộp Thiệu Hốt cùng Quản Trọng để cho nước Tề xử tội. Nước Lỗ làm theo, bèn giết Khương Củ để quân Tề giải vây. Thiệu Hốt nghe lệnh bèn tự sát. Nước Lỗ giải Quản Trọng về nước Tề. Bào Thúc Nha ra đón Quản Trọng ở đất Đường Phụ và tiến cử với Tề Hoàn công.
Nghe lời Bào Thúc Nha, Tề Hoàn công trao chính sự cho Quản Trọng, dùng làm đại phu. Ông còn trọng dụng Cao Hề, Bào Thúc Nha và Thấp Bằng sửa sang chính sự nước Tề. Từ đó nước Tề trở nên giàu mạnh.
Làm bá chư hầu
Năm 684 TCN, Tề Hoàn công mang quân đánh nước Đàm để trả thù việc nước Đàm đối xử không tốt với ông khi ông trên đường chạy trốn sang nước Cử trước đây. Kết quả ông tiêu diệt nước Đàm.
Năm 681 TCN, Tề Hoàn công đánh Lỗ, đánh bại quân Lỗ. Lỗ Trang công xin dâng đất Toại Ấp để giảng hòa. Tề Hoàn công ưng thuận, cùng Lỗ Trang công họp ở đất Kha ăn thề. Trong hội thề, tướng Lỗ là Tào Mạt dùng chủy thủ uy hiếp bắt ông trả lại đất cho nước Lỗ. Tề Hoàn công thề xong vẫn không muốn làm, nhưng theo lời khuyên của Quản Trọng, ông chấp thuận thực hiện. Sau sự việc này, chư hầu tin Tề Hoàn công giữ tín nghĩa nên chịu quy phục nước Tề.
Năm 679 TCN, Tề Hoàn công họp chư hầu lần đầu ở đất Nhân. Từ đó ông trở thành bá chủ chư hầu.
Năm 672 TCN, con của Trần Lệ công nước Trần là Quy Hoàn trốn sang nước Tề, được Hoàn công phong làm đại phu. Điền Hoàn trở thành thủy tổ của họ Điền sau này.
Năm 663 TCN, nước Sơn Nhung ở phía bắc đánh nước Yên. Yên Trang công cầu cứu nước Tề. Tề Hoàn công mang quân đi cứu Yên. Ông đánh bại quân Sơn Nhung, diệt Sơn Nhung và nước Cô Trúc.
Tuy ra uy với chư hầu, Tề Hoàn công theo chính sách của Quản Trọng, vẫn tôn trọng nhà Chu. Vì vậy các chư hầu tin theo nước Tề.
Năm 659 TCN, em gái Tề Hoàn Công là Ai Khương là vợ Lỗ Trang công, có con là Lỗ Mẫn công lên nối ngôi Trang công. Ai Khương tư thông với em Trang công là công tử Khánh Phủ. Khánh Phủ mưu cướp ngôi vua nước Lỗ bèn giết Lỗ Mẫn công. Ai Khương định lập Khánh Phủ nhưng người nước Lỗ không nghe, lập Lỗ Hy công. Tề Hoàn công bèn gọi Ai Khương về nước Tề giết chết.
Năm 657 TCN, Tề Hoàn công giận người vợ thứ là Sái cơ. Sái cơ bỏ về nước. Mẹ Sái cơ mang con gái gả cho người khác. Tề Hoàn công giận nước Sái bèn hội chư hầu mang quân đánh. Đầu năm 656 TCN, quân Tề đánh tan quân Sái. Nước Sái vốn là chư hầu gần nước Sở. Sở Thành vương điều quân cứu Sái. Quản Trọng nhân đó hạch tội nước Sở bỏ cống thiên tử nhà Chu. Quân Tề đóng ở đất Hình. Sở Thành vương sai Khuất Hoàn đi giảng hòa với nước Tề.
Mùa thu năm đó, Tề Hoàn công lại họp chư hầu. Ông tỏ ra kiêu căng, vì vậy nhà Chu và một số chư hầu phật ý. Năm đó Tấn Hiến công ở xa, chưa kịp đến dự hội chư hầu thì hội tan; khi trở về nước thì qua đời. Nước Tấn có loạn. Đồng thời với việc Tần Mục công lập Tấn Huệ công, Tề Hoàn công sai Thấp Bằng mang quân can thiệp vào nước Tấn, tiến đến đất Cao Lương thì rút về.
Năm 648 TCN, em Chu Tương vương là Cơ Đái mượn quân các nước Nhung, Địch định cướp ngôi vua. Tề Hoàn công sai Quản Trọng đi dẹp các nước Nhung, Địch. Sang năm sau, vương tử Đái chạy sang tị nạn ở nước Tề. Tề Hoàn công xin Chu Tương vương tha tội cho Đái.
Năm 645 TCN, hai trọng thần là Quản Trọng và Thấp Bằng mất. Tề Hoàn công tin dùng ba gian thần Dịch Nha, Thụ Đao và Khai Phương dù trước khi chết, Quản Trọng đã can không nhất định không được trọng dụng 3 người đó.
Năm 644 TCN, người Nhung lại mang quân đánh nhà Chu. Tề Hoàn công đã già yếu, ra lệnh cho các chư hầu đi cứu thiên tử, đánh đuổi người Nhung.
Qua đời
Tề Hoàn công có nhiều con trai. Trong 6 người con, ông lập công tử Khương Chiêu làm Thế tử. Khi đã già yếu, ông cùng Quản Trọng ủy thác Khương Chiêu cho Tống Tương công giúp đỡ.
Năm 643 TCN, Tề Hoàn công lâm bệnh nặng. Các công tử hợp bè đảng tranh vị, chẳng ai quan tâm đến phụ thân đang lâm bệnh. Bọn Dịch Nha, Thụ Điêu còn đưa Hoàn công vào giam trong tẩm cung, cho xây tường rào bao cung điện, không cho một ai được vào gặp. Chỉ có một cung nữ tìm cách trèo tường vào thăm Hoàn công. Hoàn công hỏi nàng vì sao không đem đồ ăn hay nước vào, nàng cũng không có cách nào. Hoàn công bèn than: "Than ôi! Thánh nhân có thể thấy trước tai họa! Nếu như phải chết thế này, ta còn mặt mũi nào để nhìn Trọng phụ đây?"
Ngày Ất Hợi tháng 10 năm 643 TCN, Tề Hoàn công qua đời. Ông ở ngôi tất cả 43 năm, hưởng thọ 73 tuổi. Bấy giờ, các con của Hoàn công vẫn chỉ lo tranh nhau ngôi vị. Cuối cùng, công tử trưởng là Khương Vô Khuy tranh ngôi bị hại, công tử Chiêu được Tống Tương công ủng hộ lên làm vua, tức là Tề Hiếu công.
Do các con ông mải tranh chấp quyền lực, mãi tới tháng 12 năm 643 TCN tức là hơn 2 tháng sau khi mất (67 ngày), ông mới được làm lễ nhập quan và tới tháng 8 năm sau (642 TCN) mới được mai táng.
Nhận định
Với sự nghiệp bá chủ thời Xuân Thu, Tề Hoàn công được nhìn nhận là nhà chính trị kiệt xuất thời cổ đại, biết cách sử dụng nhân tài để gây dựng sự nghiệp. Trong Ngũ Bá thời Xuân Thu, Tề Hoàn công là vị vua ở ngôi lâu nhất và ở cương vị bá chủ chư hầu dài nhất (hơn 35 năm). Trong thời kỳ nhà Chu suy yếu, ông vẫn chủ trương tôn thiên tử, trấn áp di địch, cứu trợ các chư hầu. Điều đó khiến ông được các chư hầu quy phục.
Cùng với Tấn Văn công, sự nghiệp bá chủ của ông được người đời sau ca ngợi, gọi chung là Hoàn Văn (桓文).
Trong văn học
Sự nghiệp bá chủ của Tề Hoàn công được đề cập khá đậm nét trong tiểu thuyết Đông Chu liệt quốc của Phùng Mộng Long. Trong tác phẩm, ông xuất hiện từ hồi thứ 15 đến hồi 32. Chân dung Tề Hoàn công được mô tả khá sát với sử sách.
Mô hình kinh tế
nhỏ| Sơ đồ [[Mô hình IS-LM|mô hình IS / LM]] Trong kinh tế học, mô hình là một cấu trúc lý thuyết đại diện cho các quá trình kinh tế bằng một tập hợp các biến và một tập hợp các mối quan hệ logic và/hoặc định lượng giữa chúng. Mô hình kinh tế là một khung đơn giản, thường là toán học, được thiết kế để minh họa các quy trình phức tạp. Thường xuyên, các mô hình kinh tế đặt ra các tham số cấu trúc. Một mô hình có thể có các biến ngoại sinh khác nhau và các biến đó có thể thay đổi để tạo ra các phản ứng khác nhau theo các biến kinh tế. Phương pháp sử dụng các mô hình bao gồm: điều tra, lý thuyết hóa và lý thuyết phù hợp với thế giới.
Tổng quan
Nói chung, các mô hình kinh tế có hai chức năng: thứ nhất là đơn giản hóa và trừu tượng hóa từ dữ liệu quan sát và thứ hai là phương tiện lựa chọn dữ liệu dựa trên mô hình nghiên cứu kinh tế lượng.
Đơn giản hóa là đặc biệt quan trọng đối với kinh tế do sự phức tạp khổng lồ của các quá trình kinh tế. Sự phức tạp này có thể được quy cho sự đa dạng của các yếu tố quyết định hoạt động kinh tế; những yếu tố này bao gồm: quá trình quyết định cá nhân và hợp tác, hạn chế tài nguyên, hạn chế về môi trường và địa lý, yêu cầu về thể chế và pháp lý và biến động hoàn toàn ngẫu nhiên. Do đó, các nhà kinh tế phải đưa ra lựa chọn hợp lý về biến nào và mối quan hệ nào giữa các biến này là có liên quan và cách phân tích và trình bày thông tin này sao cho có ích.
Lựa chọn rất quan trọng vì bản chất của một mô hình kinh tế thường sẽ xác định những sự thật nào sẽ được xem xét và cách chúng sẽ được biên soạn. Ví dụ, lạm phát là một khái niệm kinh tế chung, nhưng để đo lường lạm phát đòi hỏi phải có mô hình hành vi, để một nhà kinh tế có thể phân biệt giữa thay đổi giá tương đối và thay đổi giá được quy cho lạm phát.
Ngoài mục đích học tập chuyên nghiệp, việc sử dụng các mô hình bao gồm:
Một mô hình thiết lập một khung lập luận để áp dụng logic và toán học có thể được thảo luận và kiểm tra độc lập và có thể được áp dụng trong các trường hợp khác nhau. Các chính sách và lập luận dựa trên các mô hình kinh tế có cơ sở rõ ràng cho sự đúng đắn, cụ thể là tính hợp lệ của mô hình hỗ trợ.
Các mô hình kinh tế trong sử dụng hiện tại không giả vờ là lý thuyết của mọi thứ kinh tế; bất kỳ giả vờ nào như vậy sẽ ngay lập tức bị cản trở bởi tính không khả thi tính toán và tính không hoàn chỉnh hoặc thiếu lý thuyết cho các loại hành vi kinh tế khác nhau. Do đó, kết luận rút ra từ các mô hình sẽ là đại diện gần đúng của các sự kiện kinh tế. Tuy nhiên, các mô hình được xây dựng đúng có thể loại bỏ thông tin bên ngoài và cô lập các xấp xỉ hữu ích của các mối quan hệ chính. Theo cách này có thể hiểu nhiều hơn về các mối quan hệ trong câu hỏi hơn là cố gắng hiểu toàn bộ quá trình kinh tế.
Các chi tiết xây dựng mô hình thay đổi theo loại mô hình và ứng dụng của nó, nhưng một quy trình chung có thể được xác định. Nói chung, bất kỳ quy trình mô hình hóa nào cũng có hai bước: tạo mô hình, sau đó kiểm tra độ chính xác của mô hình (đôi khi được gọi là chẩn đoán). Bước chẩn đoán rất quan trọng vì một mô hình chỉ hữu ích ở mức độ nó phản ánh chính xác các mối quan hệ mà nó có ý định mô tả. Tạo và chẩn đoán một mô hình thường là một quá trình lặp đi lặp lại trong đó mô hình được sửa đổi (và hy vọng được cải thiện) với mỗi lần lặp lại chẩn đoán và thay số. Khi một mô hình thỏa đáng được tìm thấy, nó cần được kiểm tra lại bằng cách áp dụng nó cho một tập dữ liệu khác.
Nguyễn Phúc Tĩnh Hảo
Nguyễn Phúc Tĩnh Hảo (chữ Hán: 阮福静好; 1823– 1848), phong hiệu Diên Phúc Công chúa (延福公主), là một công chúa con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Cuộc đời
Hoàng nữ Tĩnh Hảo sinh năm Minh Mạng thứ 5 (1824), là trưởng nữ, và cũng là người con đầu lòng của vua Thiệu Trị, khi ông giữ tước Trường Khánh công (长庆公). Mẹ của Tĩnh Hảo là Phủ thiếp Phạm Thị Hằng, về sau là Hoàng thái hậu Từ Dụ. Hoàng nữ Tĩnh Hảo là chị cùng mẹ với hoàng nữ Uyên Ý (mất sớm khi mới 3 tuổi) và vua Tự Đức.
Sử sách ghi lại, công chúa Tĩnh Hảo tuổi còn trẻ mà thông minh, nhàn nhã đoan tĩnh, có tính hiếu đễ. Hằng ngày, công chúa đều vào hầu cụ nội là Nhân Tuyên Hoàng thái hậu Trần Thị Đang lễ phép và kính cẩn, rất được bà Nhân Tuyên yêu dấu.
Năm Thiệu Trị thứ 6 (1846), tháng giêng, vua cho làm nhà ở ba vườn Vĩnh Ấm, Vĩnh Tú, Vĩnh Lệ để cho các công chúa Tĩnh Hảo, Nhàn Yên và Huy Nhu ở. Cũng trong tháng đó, vua gả chồng cho cả ba công chúa. Tĩnh Hảo được gả cho Phò mã Đô úy Nguyễn Văn Ninh. Phò mã Ninh nguyên quán ở huyện Bảo Hựu, Vĩnh Long, là con trai của Chưởng phủ sự Thái bảo Hoằng Trung hầu Nguyễn Văn Trọng. Công chúa Tĩnh Hảo sống với chồng rất mực yêu quý và hòa thuận.
Trong số những người em gái khác mẹ của Tĩnh Hảo, có Quy Chính Công chúa Lệ Nhàn, hoàng nữ thứ 15 của vua Thiệu Trị, hạ giá lấy Nguyễn Văn Duy, là cháu nội của Hoằng Trung hầu Nguyễn Văn Trọng.
Mùa hạ năm thứ 6, tháng 4 (âm lịch), Tĩnh Hảo được sách phong làm Diên Phúc Công chúa (延福公主). Năm đó, chỉ có duy nhất một mình bà được sách phong làm Công chúa.
Tháng giêng, năm Thiệu Trị thứ 7 (1847), vua cấp thêm lương năm cho công chúa Diên Phúc, mỗi năm được nhận 600 quan tiền và 300 phương gạo, ngang hàng với 4 bài Thái trưởng công chúa. Lương hằng năm của các công chúa, theo lệ định là 300 quan tiền và 240 phương gạo, nhưng công chúa Tĩnh Hảo lại được đặc cách như vậy phần nào thể hiện rõ sự yêu thương của vua cha dành cho bà.
Tháng 5 (âm lịch) năm thứ 7, phò mã Ninh gặp tang mẹ. Theo lệ, công chúa để tang cha mẹ chồng là 1 năm. Nhưng vì mẹ của phò mã Ninh chỉ là thứ thất của Hoằng Trung hầu, mà công chúa Diên Phúc là con gái trưởng nhà vua, có phân biệt với các thứ công chúa, nên Bộ Lễ xin cho công chúa để tang Tư thôi 5 tháng.
Công chúa Diên Phúc mất vào năm Tự Đức thứ nhất (1847), sau vua cha không lâu. Bà mất khi mới vừa 25 tuổi (tính theo tuổi mụ), được ban thụy là Đoan Nhã (端雅). Phủ thờ của công chúa Diên Phúc được dựng ở Kim Long, phủ Thừa Thiên. Công chúa cũng được thờ ở chùa Diệu Đế, nguyên trước đây là phủ Trường Khánh, nơi bà đã từng sống cùng mẹ và các em khi Thiệu Trị chưa đăng cơ.
Năm Tự Đức thứ 23 (1870), phò mã Ninh cũng qua đời.
Thơ viếng của Tự Đức
Sau này vua Tự Đức thường đi qua nhà cũ, nhớ thương người chị vắng số, mà làm 3 bài thơ viếng. Lời rằng:
Bài I
Bài II
Bài III
Năm Tự Đức thứ hai (1849), mùa xuân, vua đến nhà thờ của công chúa Diên Phúc, rót rượu tế, lại làm thơ rằng:
Bài IV
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 1824 Thể loại:Mất năm 1847 Thể loại:Hoàng nữ Thiệu Trị Thể loại:Công chúa nhà Nguyễn
Villeneuve-sur-Allier
Villeneuve-sur-Allier là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.
Tham khảo
‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’
Villeneuvesurallier
Megachile gravita
Megachile gravita là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1934.
Metahelotella bouchardi
Metahelotella bouchardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Helotidae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Metahelotella
Neukirchen, Stendal
Neukirchen là một đô thị thuộc huyện Stendal, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Neukirchen, Stendal có diện tích 13,76 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 274 người.
Tipula urania
Tipula urania là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Caloptilia nomurai
Caloptilia nomurai là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Brunei, Thái Lan và Việt Nam.
Inga mucuna
Inga mucuna là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này có ở Colombia và Panama. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
M Thể loại:Thực vật Colombia Thể loại:Thực vật Panama Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Megachile grisea
Megachile grisea là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1794.
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1794 G
Liaoceratops
Liaoceratops là một chi khủng long, được Xu X. Makovicky Wang X. L. Norell & You mô tả khoa học năm 2002.
Chú thích
Thể loại:Khủng long Thể loại:Liaoceratops Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 2002 Thể loại:Khủng long kỷ Phấn Trắng Thể loại:Khủng long châu Á Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Kandıra
Kandıra là một huyện thuộc tỉnh Kocaeli, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 921 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 47322 người, mật độ 51 người/km².
Xem thêm
Thể loại:Huyện thuộc tỉnh Kocaeli
Viplaix
Viplaix  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Allier
Metahelotella difficilis
Metahelotella difficilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Helotidae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Metahelotella
Vitray
Vitray là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Allier
Tipula ursulae
Tipula ursulae là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Caloptilia nondeterminata
Caloptilia nondeterminata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Oregon).
Ấu trùng ăn các loài Ribes. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Caloptilia
Inga multicaulis
Inga multicaulis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừngs ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
M Thể loại:Thực vật Ecuador
Auriac-sur-Dropt
Tham khảo
Auriacsurdropt
Megachile griseola
Megachile griseola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.
Tham khảo
G Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Hỏa Lựu
Hỏa Lựu là một xã thuộc thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang, Việt Nam.
Địa lý
Xã Hỏa Lựu nằm phía nam thành phố Vị Thanh, có vị trí địa lý:
Xã Hoả Lựu có diện tích là 17,39 km², dân số năm 2019 là 6.862 người, mật độ dân số đạt 433 người/km².
Hành chính
Xã Hỏa Lựu được chia thành 6 ấp: Mỹ 1, Thạnh Bình, Thạnh Đông, Thạnh Phú, Thạnh Trung, Thạnh Lợi.
Lịch sử
Sau năm 1975, Hỏa Lựu là một xã thuộc huyện Long Mỹ.
Ngày 21 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 174-CP về việc chia xã Hỏa Lựu thành hai xã lấy tên là xã Hỏa Lựu và xã Hỏa Tuyến.
Ngày 26 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 119-HĐBT về việc tách huyện Long Mỹ thành hai huyện Long Mỹ và huyện Mỹ Thanh. Theo đó, xã Hỏa Lựu thuộc huyện Mỹ Thanh.
Leymen
Leymen là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 1055 người (thời điểm 1999). Xã nằm cạnh sông Birsig, giáp biên giới với Thụy Sĩ. Các xã kế cận là Hagenthal-le-Haut (Pháp) và các xã của Thụy Sĩ Biel-Benken, Bättwil, Hofstetten-Flüh, Metzerlen và Rodersdorf.
Hỏa Lựu
Lịch sử
Ngày 6 tháng 4 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 64-HĐBT về việc đổi tên huyện Mỹ Thanh thành huyện Vị Thanh. Xã Hỏa Lựu trực thuộc huyện Vị Thanh.
Leymen
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haut-Rhin
Hỏa Lựu
Lịch sử
Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Huyện Vị Thanh thuộc tỉnh Cần Thơ. Xã Hỏa Lựu trực thuộc huyện Vị Thanh.
Ngày 1 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 45/1999/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Vị Thanh. Theo đó, xã Hỏa Lựu trực thuộc thị xã Vị Thanh.
Ngày 12 tháng 5 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 48/2003/NĐ-CP về việc thành lập phường VII trên cơ sở 616 ha diện tích tự nhiên và 6.625 nhân khẩu của xã Hỏa Lựu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập phường VII, xã Hỏa Lựu còn lại 1.711 ha diện tích tự nhiên và 7.122 nhân khẩu.
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Thị xã Vị Thanh khi đó thuộc tỉnh Hậu Giang và xã Hỏa Lựu thuộc thị xã Vị Thanh.
Ngày 23 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 34/NQ-CP về việc thành lập thành phố Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang. Xã Hỏa Lựu trực thuộc thành phố Vị Thanh.
Bajamont
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lot-et-Garonne
Metahelotella fulvitarsis
Metahelotella fulvitarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Helotidae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Metahelotella
Voussac
Voussac  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Allier
Caloptilia obliquatella
Caloptilia obliquatella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Honshū) và Hàn Quốc.
Sải cánh dài 11–13 mm.
Ấu trùng ăn Quercus, bao gồm Quercus acutissima. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Caloptilia
Inga multinervis
Inga multinervis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừngs ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
M Thể loại:Thực vật Ecuador
Liaoningosaurus
Liaoningosaurus là một chi khủng long, được Xu X. Wang X. L. & You mô tả khoa học năm 2001.
Chú thích
Thể loại:Khủng long Thể loại:Liaoningosaurus Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 2001 Thể loại:Khủng long kỷ Phấn Trắng Thể loại:Khủng long châu Á
Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Megachile griseopicta
Megachile griseopicta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1882.
Tham khảo
G Thể loại:Động vật được mô tả năm 1882
Nahrstedt
Nahrstedt là một đô thị thuộc huyện Stendal, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Nahrstedt có diện tích 8,63 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 295 người.
Ligsdorf
Ligsdorf là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 297 người (thời điểm 1999).
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haut-Rhin
Tipula usitata
Tipula usitata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Birac-sur-Trec
Birac-sur-Trec  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Biracsurtrec
Nguyễn Văn Quyền
Nguyễn Văn Quyền hay Nguyễn Quyền có thể là:
Kangal
Kangal là một huyện thuộc tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 3691 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 27887 người, mật độ 8 người/km².
FIFA 100
nhỏ|phải|[[Pelé năm 2008.]] FIFA 100 là bản danh sách "những cầu thủ vĩ đại nhất còn sống" được lựa chọn bởi cựu tiền đạo quá cố người Brasil Pelé. Ra mắt vào ngày 4 tháng 3 năm 2004 tại buổi lễ Gala tại Luân Đôn, FIFA 100 đánh dấu một phần của lễ kỷ niệm 100 năm thành lập Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA), tổ chức điều hành bóng đá toàn cầu.
Con số 100 là để chỉ lễ kỷ niệm sinh nhật thứ 100 của FIFA chứ không phải những cầu thủ được lựa chọn, số cầu thủ thực được lựa chọn là 125; Pelé được đề nghị lựa chọn ra 50 cầu thủ đang chơi bóng và 50 cầu thủ đã giải nghệ, cho tròn 100 cầu thủ, nhưng ông cảm thấy quá khó để hạn chế chỉ 50 cầu thủ đã giải nghệ. Danh sách bao gồm 123 cầu thủ nam và 2 cầu thủ nữ. Vào thời điểm FIFA 100 được lựa chọn, 50 cầu thủ vẫn còn đang chơi bóng và 75 thì đã giải nghệ.
Chỉ trích
Một số nhà quan sát bóng đá đã đặt ra câu hỏi về cách thức lựa chọn cho danh sách này. David Mellor, một cựu chính khách sau trở thành một nhà phê bình về bóng đá, đã viết trên tờ Evening Standard rằng ông cảm thấy sự lựa chọn là có tính chất chính trị nhiều hơn là bóng đá. Mellor cho rằng bảng danh sách đến từ ngòi bút của chủ tịch FIFA Sepp Blatter hơn là từ Pelé. Để chứng minh, Mellor lưu ý mọi người đến sự phân bổ địa lý một cách rộng rãi của các cầu thủ trong danh sách, ví dụ như Abédi Pelé của Ghana, Hong Myung-Bo của Hàn Quốc và El Hadji Diouf của Sénégal: một sự lựa chọn thực tế hơn sẽ phải nghiêng về các cầu thủ của Nam Mỹ và châu Âu. Một nhận xét tương tự cũng được Tim Vickery, một nhà bình luận của BBC, đưa ra.
Gérson, một người đồng đội cũ của Pelé và cựu cầu thủ của đội tuyển Brasil đã có phản ứng về việc tên của ông không có trong danh sách FIFA 100 bằng cách xé danh sách này trên một chương trình TV Brasil. Marco van Basten và Uwe Seeler đã từ chối tham gia dự án vì không cùng quan điểm.
Danh sách
Dưới đây là danh sách "FIFA 100" - những cầu thủ bóng đá vĩ đại nhất còn sống do Pelé đề cử.
Liên kết ngoài
Thể loại:FIFA 100 Thể loại:FIFA Thể loại:Danh sách các cầu thủ bóng đá
Inga neblinensis
Inga neblinensis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở Venezuela.
Tham khảo
N Thể loại:Thực vật Venezuela Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Caloptilia obscuripennella
Caloptilia obscuripennella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Texas).
Tham khảo
Thể loại:Caloptilia
Metahelotella immaculata
Metahelotella immaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Helotidae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Metahelotella
Bodh Gaya
Bodh Gaya hay Bodhgaya, tiếng Việt là Bồ Đề Đạo Tràng, còn được gọi là Giác Thành (chữ Hán: 覺城), là một thành phố ở quận Gaya, Bihar, Ấn Độ. Đây là địa điểm nổi tiếng do là nơi Đức Phật đã giác ngộ dưới cây bồ đề. Đối với Phật giáo, Bodh Gaya là một trong bốn nơi quan trọng nhất trong cuộc đời của Phật Thích-ca Mâu-ni, còn 3 nơi khác đó là Kushinagar, Lâm-tỳ-ni (Lumbini) và Sarnath. Vào năm 2002, ngôi đền Mahabodhi (Đại giác ngộ tự) ở Bodh Gaya đã trở thành Di sản thế giới.
Lịch sử
Vào khoảng năm 500 TCN thái tử Tất-đạt-đa Cồ-đàm, khi đó đã là một nhà tu hành đi khất thực, đến bờ sông Falgu ở gần thành phố Gaya. Ở đây,Đức Phật đã ngồi thiền dưới bóng cây bồ đề. Sau 49 ngày đêm thiền định, Đức Phật đã đạt được giác ngộ và sự thấu hiểu.
Các đệ tử của Tất-đạt-đa Cồ-đàm bắt đầu thăm viếng nơi Đức Phật đã đạt được sự giác ngộ vào ngày rằm trong tháng Vaisakh (tháng 4 - tháng 5), theo lịch Ấn Độ. Theo thời gian, nơi này được gọi là Bodh Gaya (Bồ Đề Đạo Tràng), ngày Đức Phật đạt giác ngộ là được gọi là Buddha Purnima (ở Việt Nam gọi là Ngày Đức Phật thành đạo), và cây nơi Đức Phật ngồi thiền gọi là Cây Bồ Đề (Bodhi - nghĩa là Tỉnh thức, Giác ngộ).
Lịch sử của Bodh Gaya đã được ghi chép lại trong nhiều tài liệu. Trong đó, quan trọng nhất là tài liệu của các nhà sư Trung Quốc Pháp Hiển (法顯) và Huyền Trang, những người hành hương đến thánh địa này vào các thế kỷ 4 và 7 để thỉnh kinh. Nơi đây là trái tim của văn hóa Phật giáo trong suốt hàng thế kỷ cho đến khi nó bị Thổ Nhĩ Kỳ đánh chiếm vào thế kỷ 13.
Chùa Mahabodhi
trái|nhỏ|Đại tháp Giác Ngộ Chùa Mahabodhi nằm trong quần thể công trình nằm cách Patna 96 km, có tọa độ 24.69528°N, 84.99389°W,
Cội bồ đề
Cây Bồ-đề thứ hai bị phá vào thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên trong cuộc bức hại Phật giáo của vua Pushyamitra Shunga. Sau đó, cây bồ đề lại tiếp tục được trồng lại. Tuy nhiên, có tài liệu khác cho rằng Pushyamitra Shunga đã không phá hủy cây. nhỏ|Đại tháp Giác Ngộ Cây Bồ-đề thứ ba bị phá vào khoảng năm 600, do vua Sasanka xứ Ganda (Bengal, trị vì 590 - 625) ra lệnh. Vua Sasanka theo ngoại đạo nên không thích Phật giáo, ông đã truyền lệnh chặt cây thiêng này đồng thời đem đốt toàn bộ gốc rễ. Khi nghe tin, vua Purnavarama (Phú Lâu Na Bạt Ma) của Maghada (Ma-kiệt-đà), người nối dõi cuối cùng của vua Asoka đã vật mình xuống đất vì đau buồn, ông than thở: "Mặt trời của trí tuệ đã lặn, không còn gì để lại ngoài cội bồ-đề, và ngay cả nó ngày nay cũng đã bị hủy diệt, nơi nào sẽ cung cấp cho nguồn sống tâm linh." Năm 620, vua Purnavarma đã trồng lại cây Bồ-đề. Ngoài ra, vua còn cho xây bức tường cao hơn 7m để tránh kẻ xấu tàn phá cây Bồ-đề. Cây bồ đề này đã được Đường Tam Tạng mô tả trong nhật ký khi ông đến thăm nơi đây.
Khoảng 600 năm sau, cây Bồ-đề thứ tư bị phá. Quân đội Hồi giáo của Muhammad Bakhtiyar Khalji (Muhammad của Ghor) đã xâm chiếm Ấn Độ, phá hủy toàn bộ các Thánh tích Phật giáo, trong đó tòa tháp Maha Bodhi và cây Bồ-đề thiêng liêng. Mặc dù vậy, cây Bồ-đề lại tiếp tục hồi sinh. Ngay nơi gốc cây đã bị tàn phá, một chồi non đã nhú lên và phát triển nhanh chóng, cành lá sum suê.
thumb|Cội Bồ-đề tại [[chùa Mahabodhi ở Bồ Đề Đạo tràng.]] Đến đầu thập niên 1870, cây Bồ-đề thứ năm đã bị khô chết, rồi trong một cơn bão năm 1876, cây Bồ-đề đã bị đổ. Vào năm 1881, ngài Alexander Cunningham người Anh đã sử dụng hạt giống từ cây Bồ-đề thứ năm và trồng lại chính nơi cây gốc đã từng ở đó. Về sau ở nơi đó, chồi non lại tiếp tục nảy nở và phát triển, kế thừa từ mạch sống của cây Bồ-đề tổ tiên. Cội Bồ-đề này đã lớn lên và phát triển đến ngày nay, cách tháp chính khoảng 5m.
Ngoài ra, một cành chiết từ cây bồ đề nguyên thủy đã được vua Asoka gửi tặng cho vua Devanampiya Tissa (Thiên-Ái-Đế-Tu) tại Sri Lanka vào năm 247 trước Tây lịch. Con gái của vua Asoka là Tỳ-kheo-ni Sanghamitta (Tăng-già-mật-đa) đã sang Sri Lanka (Tích Lan) với mục đích thành lập ni đoàn Phật giáo đã mang nhánh bồ-đề này qua Tích Lan, đem đến trồng ở Anuradhapura, tại đây nó đã phát triển thành một cây to. Sau này người dân Tích Lan đã gọi cây bồ-đề này là "Sri-Maha Bodhi", nghĩa là "Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường". Cho tới nay, trải qua gần 2.300 năm, Cây Bồ Đề Vĩ Đại vẫn sống tươi tốt và được người Sri Lanka coi là quốc bảo. Rất nhiều nhánh từ cây này đã được chiết để gửi đi trồng ở chùa chiền khắp nơi trên thế giới.
Như vậy, cùng chung với số phận thăng trầm của lịch sử Phật giáo ở Ấn Độ, cây bồ-đề cũng đã nhiều lần bị chặt đốt, thiêu hủy do thiên tai vô thường tác động và do những người muốn xóa tan vết tích của nó. Thế nhưng trải qua bao nguy khốn, dòng dõi hậu duệ của cây bồ đề vẫn không tuyệt diệt mà vẫn tiếp tục bám trụ và đâm chồi nảy lộc, đời sau nối tiếp đời trước che bóng mát cho nơi Phật đã ngồi khi thành đạo. Mặc dù trải qua nhiều lần sinh diệt, nhưng vị trí cây bồ đề ngày hôm nay so với gốc cây ban đầu vẫn không có sự thay đổi chuyển dịch, vẫn định vị như gốc cây bồ đề nguyên thủy, nơi khoảng 2.600 năm về trước, thái tử Tất Đạt Đa đã giác ngộ thành Phật. Với lịch sử hiển hách này, có thể nói cây bồ-đề tựa như một biểu tượng cao cả cho những tín đồ Phật giáo đã truyền đời nhau suốt 2.600 năm bảo tồn Chánh pháp mà Phật Thích Ca truyền dạy cho thế gian.
Trùng tu
Vào khoảng 250 TCN, hoàng đế Asoka của triều đại Maurya đã dựng một ngôi đền kỷ niệm việc Phật đạt giác ngộ ở Bodh Gaya, nhưng ngôi đền này hiện không còn. Một công trình kiến trúc khác đã được dựng lại trên ngay chính địa điểm đó vào thế kỷ thứ 2 TCN và đã được trùng tu nhiều lần. Khi quân đội Hồi giáo xâm chiếm Ấn Độ, họ đã phá hủy toàn bộ các Thánh tích Phật giáo, trong đó tòa tháp Maha Bodhi (Đại giác) và cây Bồ-đề thiêng liêng.
Năm 1875, Vua Mindon Min của Miến Điện đã đề nghị và được sự đồng ý của chính phủ Ấn Độ và giáo hội Ấn giáo Mahant để sửa sang lại ngôi tháp Đại Giác bị hoang phế nhiều năm. Nhưng kỳ sửa chữa đầu tiên của người Miến Điện diễn ra không đúng theo truyền thống nên chính phủ Ấn Độ đã quyết định bổ nhiệm ông J.D Beglar vào năm 1880 trùng tu lại hoàn toàn ngôi tháp. Ông Cunningham và tiến sĩ Rajendra Lal Mitra cũng được cử làm cố vấn trong việc trùng tu. Công việc khôi phục đã được tiến hành dựa trên nền móng cũ của ngôi già-lam nhỏ ngày xưa. Toàn bộ được trù tính và kế hoạch khôi phục như là ngôi tháp đã tồn tại từ thời trung cổ. Sự khôi phục và cải tiến lại ngôi tháp hiện nay hầu hết chính xác từ bản mô phỏng của ngôi đền nguyên thủy. Công việc này rất phức tạp và đòi hỏi sự đầu tư lớn về kinh tế.
Nhưng sau khi được khôi phục, ngôi tháp Đại Giác và vùng đất xung quanh vẫn tiếp tục thuộc về giáo hội Ấn giáo Mahant, họ chỉ giữ Thánh Tích với mục đích hưởng lợi qua sự thăm viếng của phật tử chứ không có ý muốn tu sửa hay cung kính. Sự vận động giành lấy lại quyền điều hành tại khu vực Tháp Đại Giác bắt đầu vào tháng 1 năm 1891 khi đại sư Anagarika Dharmapala đến đảnh lễ thánh địa này. Ngài Dharmapala ghi trong nhật ký ngày 21/1/1891 như sau: ''"Tại ngôi đền của ông Mahant hai bên cửa có những tượng Đức Thế Tôn đang thiền định hay đang thuyết pháp. Ôi! Tôn nghiêm làm sao ngôi tháp quí báu này! Đức Thế Tôn ngồi trên pháp tòa và sự tôn nghiêm tỏa khắp làm cho phật tử chí thành phát khóc. Ôi sung sướng biết bao! Khi vầng tráng của tôi chạm đến Kim Cương Tòa, một ý niệm phát ra rồi đánh mạnh vào tâm trí tôi. Ý niệm ấy bảo tôi dừng lại đây và gìn giữ thánh tích tôn nghiêm nầy, tôn nghiêm đến nỗi không gì trên đời này sánh bằng, vì đây là chỗ mà dưới gốc Bồ Đề, Thái Tử Sĩ Đạt Ta đã giác ngộ thành Phật."'
Ngài kiên quyết từng bước ngăn chặn những việc làm của ngoại đạo tại thánh địa này và đã sáng lập ra "Hội Đại Giác Ngộ, Bồ-đề Đạo Tràng" (The Buddha Gaya Mahabodhi Society) vào ngày 31 tháng 5 năm 1891. Sau nhiều năm đấu tranh, vận động sự ủng hộ từ Phật tử các nước, năm 1952, chính phủ Ấn Độ đã thành lập một ủy ban điều hành quản lý khu vực Bồ-đề Đạo Tràng và những di sản khác. Ủy ban này gồm có 8 thành viên, 4 vị Ấn giáo và 4 vị Phật giáo, với một vị quận trưởng Gaya làm chủ tịch.
Đồng (họ)
Họ Đồng (同) là một họ của người Việt Nam. nhỏ|phải|260px| Biểu tượng của dòng họ Đồng tại Việt Nam
Bodh Gaya
Các nét chính
300px|nhỏ|phải|Bức tượng [[sư tử đá Trung Quốc ngay tại Bồ đề đạo tràng]] Đại giác ngộ tự là một công trình kiến trúc bằng đá với một shikhara ở trung tâm. Tận trong cùng ngôi đền có một bảo tháp kiểu Miến Điện. Phức thể tự viện này đã được trùng tu bởi các tín đồ Phật giáo Miến Điện, do vậy, trong điêu khắc và kiến trúc, nó có nhiều phong cách Miến Điện. Mặt tiền của tháp trung tâm và bốn tháp góc được phủ các hốc đầy những tượng Phật giáo. Hiện nay, tại vùng Bodh Gaya, cùng với rất nhiều chùa của các quốc gia trên thế giới, Việt Nam cũng có 4 chùa tại đây. Đó là Việt Nam Phật Quốc tự của thầy Huyền Diệu, chùa Độ Sanh của một nhà tu hành người Mỹ gốc Việt, chùa Viên Giác của một nhà tu hành người Đức gốc Việt và tịnh xá Kỳ Hoàn của thầy Thích Giác Viên đến từ Vũng Tàu.