cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thinzar Shunlei Yi
Giải thưởng và vinh danh
Năm 2019, cô giành chiến thắng ở hạng mục Truyền thông & Liên lạc Giải thưởng Phụ nữ của Đông Nam Á Tương lai.
Vào năm 2022, cô đã giành được Giải thưởng Nhân quyền Magnitsky "Nhà hoạt động trẻ xuất sắc" vì vận động cho những người di tản ở bang Kachin, Myanmar; tổ chức các buổi diễu hành nhân Ngày Quốc tế Hòa bình và thành lập chiến dịch #Sisters2Sisters.
Tham khảo
Thể loại:Nhà hoạt động nhân quyền Myanmar Thể loại:Người dẫn chương trình truyền hình Myanmar Thể loại:Nhà hoạt động dân chủ Myanmar Thể loại:Nhà hoạt động phụ nữ Myanmar Thể loại:Người vùng Sagaing Thể loại:Người Myanmar lưu vong Thể loại:Khoa học và công nghệ Myanmar
Osaki Tsuneyoshi
Tsuneyoshi Osaki (sinh ngày 18 tháng 5 năm 1974) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Tsuneyoshi Osaki đã từng chơi cho Nagoya Grampus Eight và Vegalta Sendai.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1974 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Vegalta Sendai
Agelaea macrophylla
Agelaea macrophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được (Zoll.) Leenh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agelaea (Connaraceae) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Dendrocopos dorae
Dendrocopos dorae là một loài chim trong họ Picidae.
Tham khảo
Thể loại:Dendrocopos Thể loại:Dendropicos
Vùng DNS gốc
Vùng DNS gốc (DNS root zone) là vùng DNS cấp cao nhất trong hệ thống không gian tên DNS của Internet.
Cơ quan Viễn thông và Thông tin Quốc gia (NTIA) của Bộ Thương mại Hoa Kỳ có quyền quản lý tối cao về vùng DNS gốc của Internet kể từ khi nó được tư hữu hóa năm 1997. Tuy nhiên, vào tháng 3 năm 2014, NTIA tuyên bố ý định nhường lại quyền này cho một công ty toàn cầu chưa được định rõ. Vùng này được quản trị bởi Tổ chức cấp phát số hiệu Internet (IANA), một phần của ICANN, và NTIA thuê một công ty khác, hiện nay là Verisign, để bảo quản vùng gốc. Người ta chưa biết Verisign có sẽ tiếp tục bảo quản vùng sau khi NTIA ngừng tham gia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hệ thống tên miền
Yegor Timurovich Gaidar
Yegor Timurovich Gaidar (Его́р Тиму́рович Гайда́р; ) (sinh ngày 19 tháng 3 năm 1956 tại Moskva - 16/12/2009) là một nhà kinh tế và chính trị Nga, và từng là Quyền Thủ tướng Nga từ 15 tháng 6 năm 1992 tới 14 tháng 12 năm 1992. Ông là cháu trai của tác gia nổi tiếng Liên Xô Arkady Gaidar, cha ông, Timur Gaidar phóng viên quân sự của báo Pravda, ông đã chiến đấu trong Sự kiện Vịnh con Lợn và là một người bạn của Raúl Castro. Về phía mẹ ông là cháu trai của Pavel Bazhov. Con gái ông, Maria Gaidar là một lãnh đạo của phong trào chính trị thanh niên "Yes!" tại Nga.
Sự nghiệp
Gaidar tốt nghiệp hạng ưu tại Đại học Nhà nước Moscow, Khoa Kinh tế, năm 1978 và làm việc như một nhà nghiên cứu tại nhiều viện hàn lâm. Là một thành viên từ lâu của Đảng Cộng sản và biên tập viên của tờ báo hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô tờ Cộng sản trong thời kỳ cải tổ, ông trở thành một người tự do trong thời gian diễn ra các cuộc cải cách của Yeltsin. Năm 1991 ông bỏ Đảng Cộng sản và gia nhập chính phủ của Yeltsin.
Khi ở trong chính phủ, Gaidar ủng hộ các cuộc cải cách kinh tế tự do theo nguyên tắc liệu pháp sốc. Quyết định nổi tiếng nhất của ông là xoá bỏ sự kiểm soát giá của nhà nước, ngay lập tức khiến giá các mặt hàng thiết yếu tăng cao và dẫn tới việc chính thức cho phép một nền kinh tế thị trường tại Nga. Ông cũng cắt giảm chi tiêu quân sự và trợ cấp cho các ngành công nghiệp, giảm thâm hụt ngân sách. Gaidar là Phó thủ tướng thứ nhất của Chính phủ Nga và Bộ trưởng Kinh tế từ năm 1991 đến năm 1992, và Bộ trưởng Tài chính từ tháng 2 năm 1992 đến tháng 4 năm 1992.
Ông được chỉ định làm Quyền Thủ tướng dưới thời Tổng thống Boris Yeltsin năm 1992 từ 15 tháng 6 tới 14 tháng 12, khi Đại hội Đại biểu Nhân dân Nga chống Tổng thống Yeltsin từ chối thông qua sự đề cử Gaidar vào vị trí này và Viktor Chernomyrdin sau đó được lựa chọn thay thế. Gaidar tiếp tục cố vấn cho chính phủ. Ngày 18 tháng 9 năm 1993, ông một lần nữa được chỉ định làm Phó thủ tướng thứ nhất dưới quyền Chernomyrdin như một hành động có toan tính đối đầu với phe đối lập. Ông có vai trò lớn trong cuộc khủng hoảng hiến pháp Nga năm 1993: ngày 3 tháng 10, ông đã có một bài phát biểu nổi tiếng trên truyền hình, kêu gọi những người dân Moscow bảo vệ chế độ của Yeltsin. Năm 1993 diễn ra cuộc bầu cử Duma, sự kiện tiếp nối cuộc khủng khoảng, Gaidar là lãnh đạo khối Sự lựa chọn của nước Nga ủng hộ chính phủ và được một số người coi là có nhiều tiềm năng trở thành Thủ tướng tương lai. Tuy nhiên, vì khối không giành được đa số phiếu trong cuộc bầu cử, vai trò của Gaidar trong chính phủ bị bãi miễn và cuối cùng ông từ chức ngày 20 tháng 1 năm 1994.
Trận ốm năm 2006 và nghi ngờ đầu độc
Ngày 28 tháng 11 năm 2006, Yegor Gaidar được tìm thấy trong tình trạng bất tỉnh tại Tỉnh Kildare, Ireland nơi ông đang giới thiệu cuốn sách mới của mình Thời gian vĩnh cửu: Nga trong Thế giới. Ông được đưa tới bệnh viện ở Dublin nhưng các bác sĩ nói không hề có đe doạ nghiêm trọng tới sức khoẻ của ông. Có những nghi ngờ về một âm mưu đầu độc nhưng Gaidar và đồng minh thân cận của mình Anatoly Chubais đã không buộc tội Cơ quan An ninh Nga. Ngày 6 tháng 12 năm 2006, Gaidar đã tuyên bố trong một văn bản xuất bản bằng cả tiếng Nga và tiếng Anh, rằng ông bị đầu độc bởi những đối thủ bên trong chính quyền Nga. Ông không cung cấp thêm chi tiết về việc những đối thủ đó có thể là ai. Ông đã nhắc lại tuyên bố của mình trong chương trình Hardtalk trên BBC.
Những cuộc nói chuyện và phỏng vấn
Tại một cuộc nói chuyện trên truyền hình với Yevgenia Albats ngày 17 tháng 6 năm 2007, Gaidar dự đoán một hậu quả có thể diễn ra của những sự kiện chính trị tương lai tại Nga dựa trên những nguồn tin và ý kiến cá nhân của ông. Trước việc các cường quốc phương Tây đơn phương công nhận Kosovo, Nga sẽ công nhận nền độc lập của Abkhazia và Nam Osetia. Điều này sẽ dẫn đến một cuộc xung đột giữa Nga và Gruzia, và hối thúc những thay đổi trong Hiến pháp Nga.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chính khách Liên Xô Thể loại:Phó thủ tướng Nga Thể loại:Nhà kinh tế học Nga Thể loại:Người Do Thái Nga Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Quốc gia Moskva Thể loại:Giáo sư Đại học Duke Thể loại:Bộ trưởng Tài chính Nga Thể loại:Giảng viên Đại học Duke Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô
Grimmia brittoniae
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Quercus caduca
Quercus caduca là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được Trel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Tham khảo
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1917
Lasioglossum halictoides
Lasioglossum halictoides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Fox mô tả khoa học năm 1893.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1893
Ormosia officiosa
Ormosia officiosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Ormosia (chi ruồi) Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Virginie Ledoyen
Virginie Ledoyen (sinh ngày 15 tháng 11 năm 1976), được biết đến một giai đoạn tên Virginie Ledoyen, là một nữ diễn viên người Pháp gốc Tây Ban Nha. Cô khởi đầu từ phim Les Exploits d'un jeune Don Juan (1987), nổi tiếng từ phim Mima (1991) Les Marmottes (1994), L'Eau froide (1994) và La Fille seule (1995), sau đó là phim The Beach (2000, đóng với Leonardo DiCaprio), tham gia phim truyền hình Les Misérables (2000), và phim 8 Women (Huit femmes -2002, giành giải thưởng phim châu Âu và giải Gấu bạc tại Liên hoan phim Berlin),... Với các phim Les Marmottes, L'Eau froide, La fille seule, cô đều được đề cử giải César.
Tham khảo
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Pháp Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Pháp Thể loại:Sinh năm 1976 Thể loại:Nhân vật còn sống
Ixia scillaris
Ixia scillaris là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1762.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ixia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1762
Oxira breviuscula
Liên kết ngoài
Thể loại:Oxira
Olšany, Vyškov
Olšany là một làng thuộc huyện Vyškov, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện Vyškov Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Nghệ thuật khái niệm
Nghệ thuật khái niệm, còn được gọi là chủ nghĩa khái niệm, là nghệ thuật trong đó khái niệm hoặc ý tưởng liên quan đến tác phẩm được ưu tiên hơn các mối quan tâm về thẩm mỹ, kỹ thuật và vật chất truyền thống. Một số tác phẩm nghệ thuật khái niệm, đôi khi được gọi là nghệ thuật sắp đặt, có thể được xây dựng bởi bất kỳ ai chỉ bằng cách làm theo một loạt hướng dẫn bằng văn bản. Phương pháp này là nền tảng cho định nghĩa của nghệ sĩ người Mỹ Sol LeWitt về nghệ thuật khái niệm, một trong những định nghĩa đầu tiên xuất hiện trên báo in:
Tony Godfrey, tác giả của Nghệ thuật ý niệm (Nghệ thuật & Ý tưởng) (1998), khẳng định rằng nghệ thuật khái niệm đặt câu hỏi về bản chất của nghệ thuật, một khái niệm rằng Joseph Kosuth đã nâng lên một định nghĩa về nghệ thuật trong bản tuyên ngôn đầu tiên của nghệ thuật khái niệm, Nghệ thuật sau Triết học (1969). Quan niệm rằng nghệ thuật nên xem xét bản chất của chính nó đã là một khía cạnh mạnh mẽ của nhà phê bình nghệ thuật có ảnh hưởng Clement Greenberg về nghệ thuật hiện đại trong những năm 1950. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của một nghệ thuật dựa trên ngôn ngữ độc quyền vào những năm 1960, các nghệ sĩ khái niệm như Art & Language, Joseph Kosuth (người trở thành biên tập viên của Ngôn ngữ Nghệ thuật Hoa Kỳ), và Lawrence Weiner bắt đầu một cuộc thẩm vấn nghệ thuật triệt để hơn nhiều so với trước đây có thể (xem bên dưới). Một trong những điều đầu tiên và quan trọng nhất mà họ đặt câu hỏi là giả định chung rằng vai trò của nghệ sĩ là tạo ra các loại vật thể vật chất đặc biệt.
Dikoleps cutleriana
Dikoleps cutleriana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae.
Tham khảo
Thể loại:Dikoleps
Hệ khứu giác
Hệ khứu giác là cơ quan của động vật có vú cảm nhận được sự hiện diện của chất bay hơi trong không khí bằng việc hình thành một cảm giác cụ thể (mùi), phân tích khứu giác và sự hình thành giác quan, trên cơ sở đó động vật phản ứng với ngoại cảnh thay đổi. Quá trình này ở loài thú do cơ quan phân tích khứu giác chịu trách nhiệm. Cơ quan phân tích khứu giác được hình thành trong giai đoạn đầu quá trình tiến hóa của động vật có dây sống.
Trận hồ Chudskoe
Trận hồ Chudskoe, hoặc là Trận đánh trên băng giá (Ледовое побоище,;edovoye poboish`ye; Schlacht auf dem Eise; Jäälahing; Ledus kauja), còn được gọi là Trận hồ Peipus (Schlacht auf dem Peipussee; битва на Чудском озере, bitva na Chudskom ozere), là một trong hai trận đánh vẻ vang nhất của Vương công Aleksandr Yaroslavich Nevsky xứ Novgorod.
Hệ khứu giác
Khứu giác tiếp nhận kích thích bao gồm việc phát hiện ra mùi bằng các thụ thể hóa học khứu giác, truyền thông tin khứu giác về hệ thần kinh trung ương để đại não xử lý. Trong đó có cả việc đáp ứng hành vi tương ứng về thức ăn, tình dục, phòng vệ và đánh giá ngoại cảnh.
Nghệ thuật khái niệm
Thông qua sự liên kết với Nghệ sĩ trẻ người Anh và Giải thưởng Turner trong những năm 1990, theo cách sử dụng phổ biến, đặc biệt là ở Vương quốc Anh, "nghệ thuật khái niệm" đã biểu thị tất cả nghệ thuật đương đại không thực hành các kỹ năng truyền thống về hội họa và điêu khắc. Có thể nói rằng một trong những lý do tại sao thuật ngữ "nghệ thuật khái niệm" đã được liên kết với các thực tiễn đương đại khác xa với mục tiêu ban đầu của nó và các hình thức nằm trong vấn đề tự xác định thuật ngữ. Như nghệ sĩ Mel Bochner đã đề xuất vào đầu năm 1970, khi giải thích lý do tại sao ông không thích "khái niệm", không phải lúc nào cũng hoàn toàn rõ ràng "khái niệm" đề cập đến điều gì, và nó có nguy cơ bị nhầm lẫn với "ý định". Vì vậy, trong việc mô tả hoặc định nghĩa một tác phẩm nghệ thuật là khái niệm, điều quan trọng là không nhầm lẫn giữa những gì được gọi là "khái niệm" với "ý định" của một nghệ sĩ.
Trận hồ Chudskoe
Nevsky, với tài trí của ông, đã chọn hồ Chudskoe làm nơi giao chiến giữa các chiến binh Cộng hòa Novgorod của ông với nhánh Livonia của Giáo binh đoàn Đức, tức các Hiệp sĩ Teuton (đoàn quân của họ phần lớn là người Estonia) vào ngày 5 tháng 4 năm 1242. Trận đánh kết thúc với chiến bại toàn diện của quân Hiệp sĩ Teuton. Điểm nổi bật của trận chiến này là hai bên chủ yếu giao tranh trên cái hồ bị đóng băng. Được xem như một trong những trang sử rạng rỡ nhất trong lịch sử nước Nga, chiến thắng hiển hách góp phần củng cố tiếng tăm lừng lẫy của Aleksandr Y. Nevsky. Sau này, Liên Xô (cũ) đã làm bộ phim Aleksandr Nevsky để đề cao chiến thắng vẻ vang này như một biểu tượng của tinh thần kháng chiến của người Nga chống lại sự xâm lược của người Đức.
Nghệ thuật khái niệm
Tham khảo
Thể loại:Mỹ học Thể loại:Phương tiện truyền thông nghệ thuật Thể loại:Nghệ thuật đương đại Thể loại:Nghệ thuật Hậu Hiện đại Thể loại:Trào lưu nghệ thuật
Hệ khứu giác
Ở hầu hết các loài thú, cơ quan phân tích khứu giác được thể hiện qua hai hệ thống giác quan: hệ khứu giác chính và hệ khứu giác phụ. Mỗi hệ gồm ba phần: phần ngoại vi (các cơ quan khứu giác), phần trung gian (gồm một chuỗi các neuron liên hợp truyền xung thần kinh) và phần trung tâm (các trung tâm khứu giác trên vỏ đại não). Tương ứng với hệ này, cơ quan khứu giác chính đặc trưng là vùng khứu giác giới hạn bởi biểu mô khoang mũi, còn cơ quan khứu giác phụ là cơ quan Jacobson (cơ quan mũi lá mít), là một khoang kín thông với khoang miệng.
Tầm quan trọng của khứu giác đối với động vật có vú
Cơ quan khứu giác của động vật có vú phát triển hơn so với các động vật có xương sống trên cạn khác và đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống của chúng. Loài thú sử dụng khả năng phân biệt mùi để định hướng di chuyển, tìm kiếm thức ăn, giao tiếp giữa các cá thể trong loài hay với loài khác. Tầm quan trọng của khứu giác đối với loài thú cũng được thực tế chứng minh rằng họ gen lớn nhất trong bộ gen được hình thành chính xác từ các gen mã hóa protein thụ thể khứu giác. Khứu giác có vai trò trong dinh dưỡng: mùi ngon kích thích tiết nước bọt và dịch dạ dày, còn mùi khó chịu cảnh báo nguy cơ tiềm ẩn (ví dụ: mùi thực phẩm ôi thiu). trái|nhỏ|250x250px| Mũi chó là cơ quan khứu giác nhạy cảm Theo mức độ phát triển của chức năng khứu giác, loài thú được chia thành hai nhóm: nhóm macromat rất nhạy với mùi (hầu hết các loài thú) và micromat cảm giác về mùi vừa phải (linh trưởng, thú biển, chân màng).
Sự khác biệt giữa hai nhóm này có thể thấy rõ khi so sánh mức độ phát triển khứu giác giữa người và chó. Nếu mũi người có khoảng 6 triệu tế bào khứu giác thì chó có khoảng 225 triệu. Nhiều loài macromat cảm nhận mùi ở khoảng cách vài trăm mét và có khả năng tìm được thức ăn dưới lòng đất. Tận dụng khả năng này, chó và lợn được huấn luyện đặc biệt để săn nấm cục dưới thềm rừng. Chúng có thể ngửi thấy nấm cục dưới lòng đất sâu tới 20 m.
Mức độ phát triển khứu giác thường tỷ lệ thuận với số lượng gen mã hóa protein chức năng khác nhau ở các thụ thể khứu giác. Các loài macromat thường có hơn 1000 gen, loài linh trưởng có khoảng 500 gen, người chỉ có 387 gen (chiếm khoảng 1-2 % bộ gen), thú mỏ vịt có 262 gen. Khứu giác các loài giáp xác có vẻ kém phát triển nhất, đồng thời tỷ lệ gen giả thụ thể khứu giác là cao nhất.
Cơ quan khứu giác
nhỏ|350x350px|Hệ khứu giác của động vật có vú, ví dụ con người: (1) hành khứu giác, (2) tế bào mũ ni, (3) xương, (4) biểu mô mũi, (5) quản cầu khứu giác, (6) thụ thể khứu giác Cơ quan khứu giác của động vật có vú nằm ở phần sau phía trên khoang mũi, hình thành một hệ thống rất phức tạp (đặc biệt đối với các loài macromat) gồm xương xoắn mũi là những xương mỏng hướng vào khoang và được bao phủ trong biểu mô khứu giác. Tại xương cuống mũi không chỉ diễn ra quá trình phân tích khứu giác mà còn làm ấm không khí hít vào trước khi xuống phổi. Trong các loài động vật bốn chân hiện đại, vỏ khứu giác có ở loài thú và một số loài chim. Biểu mô khứu giác chứa các tế bào cảm thụ khứu giác, tế bào nâng đỡ, tiết ra dịch nhầy và có đặc tính tương tự như tế bào thần kinh đệm cũng như tế bào gốc, giống với tế bào mầm, có khả năng phân chia và tạo ra các neuron chức năng mới trong suốt vòng đời động vật. Kích thước biểu mô khứu giác ở động vật có vú thay đổi từ 2–4 cm² (người) và 9,3 cm² (thỏ) đến 18 cm² (chó) và 21 cm² (mèo nhà). Tuy nhiên, những thông số này không đại diện cho độ nhạy mùi vì không tính đến số lượng thụ thể khứu giác trên một đơn vị bề mặt. Các thụ thể khứu giác có thể bắt được các phân tử mùi trong không khí hít vào. Giống như thụ thể vị giác, thụ thể khứu giác được phân loại là thụ thể hóa học. Tín hiệu ghi nhận sự hiện diện của vật chất có mùi được truyền qua dây thần kinh khứu giác đến trung tâm tương ứng của não là hành khứu giác hoặc các trung tâm khứu giác chính trên vỏ đại não. Sau đó, tín hiệu khứu giác được truyền đến vùng dưới đồi, hệ limbic (hệ viền), cấu tạo lưới và tân vỏ não. nhỏ|350x350px| Cơ quan Jacobson ở bò sát Hầu hết các loài thú đều còn lại cơ quan Jacobson (vomeronasal organ, VNO), có thể xem là một phần riêng biệt của bao khứu giác. Bộ phận này cũng có ở cá phổi và hầu hết các động vật bốn chân (ngoại lệ quan trọng nhất là chim và cá sấu) tham gia chủ yếu vào việc nhận biết pheromone. Cơ quan Jacobson ở một số nhóm loài (cá voi, bò biển, đa số dơi và động vật linh trưởng mũi hẹp kể cả con người) rất đơn giản hoặc tiêu biến.
Cơ quan Jacobson nằm lót với biểu mô khứu giác tương tự phần bao xương cánh mũi. Các tế bào thụ cảm khứu giác được phục hồi trong suốt cuộc đời và được tế bào biểu mô và tế bào đáy hỗ trợ. Nhưng thay vì lông mao, các tế bào này có vi nhung mao (microvilli). GCPR cũng đại diện cho các phân tử thụ thể nhưng trình tự amino acid lại không liên quan đến thụ thể xoăn mũi. GPCR trong cơ quan Jacobson có hai họ khác nhau, mỗi họ chứa từ 100 đến 200 gen tiến hóa độc lập. Mỗi thành viên trong hai họ này đều có vùng đầu tận cùng N ngoại bào dài như thụ thể metabotropic glutamat. Chất trung gian thứ cấp ở đây không phải là AMP vòng như trong xoăn mũi mà là inositol triphosphat. Các sợi hướng tâm từ biểu mô mũi chạy vào hành khứu giác phụ thường nằm ngay sau hành khứu giác chính. Giống như biểu mô khứu giác ở mũi, biểu mô lá mía cũng được chia thành các phần: protein G phần đỉnh và phần đáy cơ quan có biểu hiện gen khác nhau. Các vùng này định hướng trong hành khứu giác phụ: vùng đỉnh biểu mô chiếu phía trước hành còn vùng đáy vào sau hành. Số lượng quản cầu hành phụ ít rõ rệt so với hành chính. Cấu trúc hành phụ cũng phức tạp hơn hành chính. Hành phụ không có chiếu tương ứng vào vỏ não mà chỉ liên kết với hệ limbic: hạch hạnh nhân và hạch vùng dưới đồi đóng vai trò quan trọng trong hành vi tình dục. Hành phụ chỉ phản ứng với chất đặc trưng trong pheromone của loài mà bỏ qua tất cả các chất khác.
Alioranus avanturus
Tham khảo
Thể loại:Alioranus
Hệ khứu giác
Tế bào khứu giác
nhỏ|411x411px| Hệ khứu giác người Thụ thể khứu giác (tế bào khứu giác) là tế bào thần kinh lưỡng cực với một sợi nhánh không phân nhánh. Nó đi qua giữa các tế bào đáy và kết thúc tại thùy khứu giác. Từ đó có đến 20 sợi trục, đại diện cho bề mặt thụ cảm của tế bào khứu giác. Các tế bào này nằm trong lớp chất nhầy bao phủ biểu mô tạo thành một ma trận dày đặc. Tế bào khứu giác giữ đồng thời hai chức năng: nhận biết kích thích và dẫn truyền xung thần kinh đến não, do đó nó là tế bào thần kinh cảm giác (neuron cảm giác). Sợi trục truyền tín hiệu đến hệ thần kinh trung ương họp thành các bó sợi khứu giác. Tế bào thần kinh khứu giác có thể được thay thế khi tế bào cơ sở phân chia.
Tiêm mao (nhung mao, cilia) khứu giác nằm trong chất nhầy chứa một lượng lớn protein kích thước trung bình (20 kDa) do các tuyến mũi tiết ra. Protein này còn được tìm thấy trong chất nhầy không chỉ bao phủ biểu mô khứu giác mà còn cả biểu mô hô hấp thuần túy. Có thể những protein này liên kết với các phân tử chất có mùi một cách tùy ý và đảm bảo tế bào cảm thụ tương tác được với phân tử chất.
Các tiêm mao khứu giác không khác biệt về siêu cấu tạo so với tiêm mao khác, chúng cũng chứa sợi trục bất động thông thường. Tiêm mao khứu giác rất dài và mỏng: dài từ 5 đến 250 µm còn đường kính chỉ có 100–250 nm. Chúng bó lại 5-40 sợi và nhô ra từ thùy khứu giác làm tăng bề mặt cảm thụ. Các thụ thể khứu giác nằm trên bề mặt tiêm mao. Mỗi gen trong họ gen chỉ mã hóa một số loại protein nhất định, trên tiêm mao của cùng một tế bào khứu giác thì cũng chỉ có protein khứu giác cùng loại. Tuy nhiên, không phải tất cả các gen trong họ đều có biểu hiện gen (ví dụ chỉ có khoảng 40% các gen này được biểu hiện ở người). Trong suốt thời gian dài trước đây, vẫn chưa rõ liệu mỗi tiêm mao có thể phản ứng với nhiều loại chất tạo mùi hay chỉ một loại mà thôi. Hiện giờ đã xác định được rằng mỗi loại tế bào khứu giác đặc trưng chỉ cảm thụ được một nhóm hợp chất hóa học cụ thể thông qua mô hình cấu trúc riêng biệt.
Trận hồ Chudskoe
Ban đầu quân tinh nhuệ Teuton đã tổ chức công kích ác liệt, và quân Novgorod kháng cự lại. Nhiều chiến binh Teuton đã hy sinh, thế rồi họ chọc thủng được trung quân Novgorod. A. Y. Nevsky tiến hành một cuộc cơ động bên sườn, bao vây quân Teuton, và sau đó, ông phát lệnh phản công. Quân Teuton bị đánh tơi tả, và phải tháo chạy tứ tán, khiến cho trận này trở thành một thất bại nặng nề của Thập Tự Quân Công giáo Rôma trong Thập tự chinh phương Bắc chống lại những người theo Đa Thần giáo và tín đồ Ki-tô giáo theo Chính Thống giáo Đông phương. Trong thảm cảnh, nhiều chiến binh Teuton đã ngã xuống hy sinh trước khi có thể tháo chạy ra bờ hồ và trốn vào rừng.
Ý nghĩa lịch sử
Chiến thắng lừng lẫy của trận chiến này đóng vai trò rất hệ trọng trong lịch sử Nga, đưa Vương công Nevsky trở thành một vị anh hùng dân tộc, bảo vệ nước Nga chống lại ngoại xâm. Thất bại của Thập Tự Quân trong trận chiến này đã kết liễu các chiến dịch của họ phạt nước Cộng hòa Novgorod tôn sùng Chính Thống giáo Đông phương và các lãnh thổ khác của Nga trong suốt một thế kỷ sau đó. Do đó, công tích hào hùng này góp phần khiến cho Nevsky được Giáo hội Chính Thống giáo Đông phương phong Thánh.
Đại thắng của A. Y. Nevsky là nhờ sự quyết đoán của ông: ông đã nhanh chóng triệu tập những lực lượng tinh nhuệ, trong đó có các cung thủ người Mông Cổ và Thổ Nhĩ Kỳ để chống nhau với quân Thập Tự Chinh xâm lấn. Sau thắng lợi quang vinh, ông vẫn tỏ ra là một vị thống soái xuất sắc, và thậm chí còn là một nhà chính trị điêu luyện hơn cả. Thắng lớn như vậy nhưng ông không xâm lược vào lãnh thổ của quân Thập Tự Chinh, vì ông biết rằng, các Hiệp sĩ Teuton hãy còn hùng mạnh, cho dầu trong một thời gian nhất định thì họ bị tan nát với chiến thắng thê thảm trên hồ Chudskoe, vả lại quân Thập Tự Chinh có nhiều đạo quân đồn trú lớn ở ven biển Baltic. Nhưng trên hết điều mà Nevsky lo nghĩ hơn cả chính là người Mông Cổ. Cuối cùng, ông đã đặt ra những điều khoản phóng khoáng, mà quân Thập Tự Chinh liền chấp thuận. Trong những năm sau, lãnh địa của ông được thái bình thịnh trị, ngoại trừ một cuộc tấn công của người Nga vào bộ lạc Emi ở phía Nam Phần Lan vào năm 1256.
Đối với xứ Novgorod, cuộc Thập Tự Chinh của các Hiệp sĩ Teuton vào các năm 1240 - 1242 cho thấy một mình dân chúng thành phố không thể nào kháng chiến nổi. Do đó, họ nhận thấy tầm quan trọng của một lãnh chúa như Nevsky là không thể thiếu được.
Tuy nhiên, nền hòa bình với quân Thập Tự Chinh không có nghĩa là hòa bình ở biên giới Tây Bắc Nga. Dân Litva - bấy giờ vẫn còn theo Đa Thần giáo, trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với người Nga, bất chấp chiến thắng của Nevsky ba lần đánh bại quân xâm lược Litva.
Trên thực tế, những chiến thắng vẻ vang của Nevsky đánh thắng quân Thụy Điển trong trận sông Neva và đánh thắng Giáo binh đoàn Đức trong trận hồ Chudskoe chỉ có ý nghĩa lớn lao đối với địa phương. Biên niên sử Hypatius ở miền Nam Nga, ghi chép rằng "không có gì xảy ra" trong cả năm 1240 lẫn năm 1242. Tuy nhiên, điều ấy không làm cho các nhà chép sử về sau, như tác giả cuốn Cuộc đời Aleksandr Nevsky, làm nên khúc trường ca oanh liệt về chiến thắng của Nevsky. Có lẽ họ tôn vinh vậy để "an ủi" cho những người bất bình vì sự hợp tác với quân xâm lược Mông Cổ của Nevsky. Thư tịch Cuộc đời của Aleksandr Nevsky miêu tả quân Thập Tự Chinh Công giáo như một kình địch tàn nhẫn, trong khi người Mông Cổ được mô tả khá tích cực.
Orothalassodes
Orothalassodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae. Các loài trong chi này được tìm thấy chủ yếu ở Đông Nam Á.
Tham khảo
Thể loại:Hemitheini Thể loại:Thalassodini
Prosopocera decelliana
Prosopocera decelliana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Hệ khứu giác
Tế bào khứu giác
Bất kể tính đặc hiệu nào, tế bào khứu giác có độ nhạy rất cao: chúng có khả năng ghi nhận các chất với nồng độ từ 10−4 M đến 10−13 M. Khi cảm lạnh, độ nhạy giảm do các tiêm mao bị chìm trong lớp dịch nhầy quá dày.
Prosopocera decelliana
Tham khảo
Thể loại:Prosopocera
Agelaea palmata
Agelaea palmata là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được Jongkind mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agelaea (Connaraceae) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Hệ khứu giác
Truyền dẫn tín hiệu
Sự truyền dẫn kích thích khứu giác được mô tả như sau. Mùi hương liên kết với một thụ thể trên màng tế bào khứu giác. Thụ thể khứu giác là một thụ thể bắt cặp với G protein (viết tắt GPCR) và giống như tất cả các GPCR đều chứa 7 vùng protein. Không giống như các thụ thể khác trong siêu họ GPCR, thụ thể khứu giác có đặc trưng đa dạng amino acid lớn trong các vùng xuyên màng 3, 4 và đặc biệt là 5. Ngoài ra, còn điểm khác nữa là ở tính đặc hiệu kém hơn: tùy theo mức độ, chúng có ái lực với một số chất tạo mùi có cấu trúc hóa học lập thể tương tự nhau. Tuy nhiên, thay đổi nhỏ trong cấu trúc hóa học của chất tạo mùi có thể dẫn đến thay đổi của cả một tập hợp thụ thể được kích thích kéo theo cảm nhận khác biệt. Do đó, khi thay nhóm hydroxyl của octanol bằng nhóm carboxyl dẫn đến nhận thức khứu giác thay đổi đáng kể: mùi cam chuyển thành mùi ôi và mồ hôi. Ngoài ra, số lượng thụ thể được kích thích và cảm nhận chủ quan có thể phụ thuộc vào nồng độ chất tạo mùi. Ví dụ, indol nồng độ thấp có mùi thơm hoa cỏ dễ chịu còn nồng độ cao thì có mùi thối khó ngửi.
Khi chất tạo mùi liên kết với thụ thể sẽ kích hoạt Gs alpha subunit, kích hoạt enzym adenylat cyclase, khiến GTP bị phân giải thành phosphat và GDP. Adenylat cyclase chuyển ATP thành cAMP, liên kết với kênh ion dương phụ thuộc cyclonucleotide bên trong màng và mở cho dòng ion Na+ và Ca2+ chạy vào tế bào khứu giác, kích hoạt điện thế hoạt động, sau đó được truyền đến tế bào thần kinh tới. Tuy nhiên, đôi khi các thụ thể khứu giác không hoạt hóa adenylat cyclase mà là phospholipase, và chất truyền dẫn thứ cấp không phải là cAMP mà là inositol triphosphat và diacylglycerol. Hơn nữa, do sự kích hoạt của calci NO-synthase có thể trong các tế bào khứu giác tạo ra NO kéo theo hình thành cGMP.
Các kênh truyền dẫn phụ thuộc cyclonucleotide có sáu phân đoạn kỵ nước và có cấu trúc giống như kênh ion. Khác biệt là các kênh phụ thuộc cyclonucleotide có vùng tế bào chất ở đầu tận cùng C lớn, liên kết với kênh truyền thứ cấp. Có 2.400 kênh/µm² trên tiêm mao (chỉ có 6 kênh/µm² trên thùy khứu giác và sợi nhánh). Khi không có calci, các kênh phụ thuộc cyclonucleotide có thể thấm qua tất cả cation một hóa trị: Na+ > K+ > Li+ > Rb+ > Cs+. Khi tiếp xúc với chất tạo mùi, dòng ion qua các kênh phụ thuộc cyclonucleotide thay đổi, dẫn đến khử cực màng tế bào và kích hoạt điện thế hoạt động.
Các tế bào khứu giác cùng loại truyền tín hiệu đến cùng một quản cầu của hành khứu giác, và tổ chức trên hành phụ lặp lại vị trí của các thụ thể trên bề mặt vỏ khứu giác. Cần lưu ý rằng một thụ thể khứu giác có thể bị kích thích bởi một phân tử của chất có mùi.
Năm 2004, nhà sinh học người Mỹ, bà Linda B. Buck và nhà khoa học thần kinh người Mỹ, ông Richard Axel đã giành được giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học cho công trình nghiên cứu về thụ thể khứu giác ở loài thú. Hai nhà khoa học khám phá bản chất hóa học của protein thụ thể khứu giác, ước tính số lượng gen trong bộ gen động vật có vú mã hóa các protein này và chứng minh nguyên tắc một tế bào khứu giác chứa một loại protein thụ thể khứu giác cũng như tế bào khứu giác cùng loại chịu trách nhiệm xử lý tín hiệu giống như quản cầu hành khứu giác.
Thích ứng cảm thụ
Điều thú vị là các kênh phụ thuộc cyclonucleotide tại tiêm mao khứu giác không bị giải cảm ứng, nghĩa là độ nhạy không suy giảm khi tiếp xúc nhiều với chất có mùi. Tuy nhiên, sự thích ứng diễn ra trong tế bào khứu giác. Điều này có thể do ion Ca2+ xâm nhập vào tế bào trực tiếp hoặc thông qua sự hoạt hóa calmodulin dẫn đến đóng các kênh ion và ngoài ra còn giải đáp ứng GPCR.
Phản ứng với kích thích khứu giác diễn ra từ từ, tức là nồng độ chất tạo mùi càng lớn thì phản ứng càng nhanh. Điều này là do AMP vòng tăng hoặc giảm mở số lượng kênh phụ thuộc cyclonucleotide. Việc phân biệt tín hiệu thời gian thực hiệu quả đòi hỏi phản hồi nhanh. Thực tế chứng minh nồng độ AMP vòng đạt đỉnh sau 40–75 ms tính từ lúc tiếp xúc với chất có mùi và về 0 sau 100–500 ms. Tầng G-protein khuếch đại tín hiệu, một xung chất có mùi đơn sẽ kích hoạt nhiều kênh. Tuy nhiên, tính động lực của kênh khá chậm và trạng thái mở có thể trễ hơn xung AMP vòng vài mili giây. Khi chất tạo mùi GPCR hoạt hóa trong thời gian dài, xung AMP vòng duy trì các kênh phụ thuộc cyclonucleotide ở trạng thái mở liên tục.
Đường dẫn truyền thần kinh và xử lý thông tin khứu giác
nhỏ|350x350px| Hình thành chuỗi phản ứng khứu giác Không giống như các hệ giác quan khác (thị giác, thính giác, hệ cảm giác thân thể và vị giác mức độ thấp) là nơi tiếp nhận thông tin đầu vào cho biểu mô giác quan, chức năng "lập bản đồ" của biểu mô khứu giác không rõ ràng như vậy. Tuy nhiên, nó vẫn có tổ chức thông tin sơ khởi. Lập bản đồ với 2-deoxy-D-glucose (giúp xác định các tế bào đang hoạt động) cho thấy rằng có các nhóm tế bào trong biểu mô khứu giác liên quan đến một số mùi nhất định. Vì vậy, butanol kích thích các tế bào ở vùng trước và limonene kích hoạt các tế bào ở phía sau của niêm mạc. Ngoài ra, kết quả thực tế gần đây đã chỉ ra rằng các tế bào thụ cảm được tổ chức thành các dải đường kính trán chẩm (gọi là vùng biểu hiện), mỗi vùng này chứa một bộ tế bào hoàn chỉnh. Có 3 vùng biểu hiện riêng biệt không xếp chồng lên nhau nhưng cùng chồng lên một vùng thứ tư nhỏ hơn.
Các sợi trục tế bào lưỡng cực khứu giác được kết hợp thành vài chục bó, mỗi bó chứa vài trăm hoặc hàng nghìn sợi. Chúng đi vào khoang sọ qua các lỗ mở của xương sàng và kết hợp thành dây thần kinh khứu giác. Đầu tận cùng của các tế bào khứu giác sơ cấp tạo thành synapse với sợi nhánh tế bào hành khứu giác. Mỗi tế bào như vậy (tế bào mũ ni) là tế bào thần kinh cảm giác thứ cấp, nhận tín hiệu từ khoảng 1000 sợi trục tế bào cảm giác sơ cấp, tức là khoảng 1000 sợi trục khứu giác hội tụ trên các nhánh của sợi nhánh đỉnh của một tế bào mũ ni. Khoảng 25 sợi nhánh như vậy với các đầu tận cùng tạo thành các hình cầu – quản cầu (glomerulus). Khoảng 2.500 sợi trục khứu giác hội tụ trên một quản cầu, và có khoảng 2.000 quản cầu trong hành khứu giác của loài thỏ. Đặc trưng của tế bào mũ ni là hoạt động nhịp nhàng khi các chất có mùi xâm nhập đường hô hấp. Neuron trung gian cục bộ trong hành khứu giác (tế bào quanh quản cầu nằm giữa quản cầu và tế bào hạt nằm dưới tế bào mũ ni) có khả năng phản hồi các tín hiệu thu nhận được. Những tế bào này kết thúc dây thần kinh ly tâm của hành khứu giác đối diện, cấu trúc limbic và cấu tạo lưới của não bộ. Hệ thống tiếp xúc synapse trong hành khứu giác rất phức tạp, thành phần hóa học cũng vậy: đã xác định được khoảng một chục chất dẫn truyền thần kinh như acetylcholine, dopamin, GABA và một số neuropeptide.
Sợi trục tế bào mũ ni tạo thành bó khứu giác dẫn đến trung tâm khứu giác bậc cao. Các trung tâm này chia thành nhiều phần, kết thúc ở cấu trúc limbic của não trước: nhân khứu giác trước, vách ngăn, vỏ hình trái lê và hồi hải mã. Từ những cấu trúc này, thông tin truyền vào hồi hải mã, hạch hạnh nhân, vỏ não trán ổ mắt (trực tiếp hoặc qua đồi thị) và cấu tạo lưới của trung não.
Minnetonka Beach, Minnesota
Tham khảo
Thể loại:Quận Hennepin, Minnesota Thể loại:Thành phố của Minnesota
Callophrys
Callophrys là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.
Hệ khứu giác
Đường dẫn truyền thần kinh và xử lý thông tin khứu giác
Nhận biết một mùi cụ thể là kết quả của sự phối hợp giữa các cơ quan cảm thụ và não bộ, cũng là sự kết hợp các dạng "mùi cơ bản" với nhau. Theo lý thuyết hóa học lập thể về mùi của Moncrieff-Amoore, hệ thống nhận biết mùi của con người gồm bảy phần dựa trên sự phân biệt 7 mùi chính: xạ hương, long não, hoa, ete, bạc hà, mùi hăng và mùi thối (các chất có mùi giống nhau thuộc nhóm có mô hình lập thể tương đồng).
Echinoderidae
Liên kết ngoài
Thể loại:Echinorhagata
Hệ khứu giác
Ý nghĩa lâm sàng của hệ khứu giác người
Mất khứu giác có thể xảy ra ở cả hai bên hoặc một bên.
Callophrys
Các loài bướm này phân bố ở Cựu Thế giới được gọi là green hairstreaks, trong khi ở Bắc Mỹ gọi là elfins.
Hệ khứu giác
Ý nghĩa lâm sàng của hệ khứu giác người
Phân tích gen di truyền ở người đã phát hiện ra hàng chục loại mất khứu giác (anosmia) khác nhau, cụ thể như rối loạn hệ khứu giác, biểu hiện ở việc không thể phân biệt các mùi nhất định. Ví dụ, chứng không phát hiện được mùi cyanide có tỷ lệ 1:10 người và butanethiol (mùi chồn hôi) có tỷ lệ 1:1000 người. Mất khứu giác có thể là do khiếm khuyết trong các thụ thể khứu giác nhất định. Nhiều loại mất khứu giác tuân theo di truyền Mendel nhưng bản chất di truyền học thì vẫn còn chưa được hiểu rõ.
Phá hủy hành khứu giác, bó khứu giác và vỏ não chính (vùng Brodmann 34) dẫn đến mất khứu giác cùng bên tổn thương. Ngoài ra, tổn thương móc hải mã gây ảo giác khứu giác.
Callophrys
Các loài đặc trưng
Nhóm Incisalia
Hệ khứu giác
Ý nghĩa lâm sàng của hệ khứu giác người
Nguyên nhân tổn thương hệ khứu giác có thể do chấn thương sọ não, ung thư, nhiễm trùng, hít phải khói độc hoặc các bệnh thoái hóa thần kinh như bệnh Parkinson và bệnh Alzheimer. Những tình trạng này gây ra mất khứu giác. Phát hiện gần đây cho thấy rối loạn chức năng khứu giác dưới góc độ phân tử được coi là dấu hiệu của các bệnh liên quan đến amyloidogenesis và thậm chí có thể có mối liên hệ nhân-quả thông qua việc gián đoạn vận chuyển và lưu trữ các ion kim loại đa hóa trị. Bác sĩ khám phát hiện tổn thương hệ khứu giác bằng cách hướng dẫn bệnh nhân nhắm mắt ngửi mùi quen thuộc (như cà phê hoặc kẹo bạc hà).
Callophrys
Các loài đặc trưng
Nhóm Mitoura
Hệ khứu giác
Ý nghĩa lâm sàng của hệ khứu giác người
Chẩn đoán loại trừ các bệnh khác gây ức chế hoặc gây mất "cảm giác mùi" như cảm lạnh mãn tính hoặc viêm xoang trước khi đưa ra chẩn đoán rằng có tổn thương vĩnh viễn đối với hệ khứu giác.
Callophrys
Các loài đặc trưng
Nhóm Xamia
Hệ khứu giác
Ý nghĩa lâm sàng của hệ khứu giác người
Tỷ lệ rối loạn chức năng khứu giác trong dân số Hoa Kỳ được đánh giá bằng bảng kiểm và thăm khám trong một cuộc khảo sát sức khỏe quốc gia năm 2012-2014. Trong số hơn 1000 người từ 40 tuổi trở lên, 12,0% cho biết có vấn đề về khứu giác trong 12 tháng qua và 12,4% bị rối loạn chức năng khứu giác khi thăm khám. Tỷ lệ hiện mắc tăng từ 4,2% ở độ tuổi 40-49 lên 39,4% ở độ tuổi 80 trở lên và tỷ lệ này ở nam giới cao hơn phụ nữ, người da đen và người Mỹ gốc Mexico cao hơn so với người da trắng và tỷ lệ hiện mắc cao ở những người có trình độ học vấn thấp. 20% người từ 70 tuổi trở lên không thể xác định được mùi khói và 31% người từ 70 tuổi trở lên không xác định mùi gas.
Callophrys
Tham khảo
Thể loại:Eumaeini
Hệ khứu giác
Nguyên nhân của rối loạn chức năng khứu giác
nhỏ|253x253px| Tranh Fabrica của [[Andreas Vesalius|Vesalius, vẽ năm 1543. Hành khứu giác của con người và các vùng khứu giác được tô màu đỏ]] Các nguyên nhân phổ biến của rối loạn chức năng khứu giác: tuổi cao, nhiễm virus, tiếp xúc với hóa chất độc hại, chấn thương đầu và các bệnh thoái hóa thần kinh.
Nhiễm virus
Nguyên nhân phổ biến nhất của mất khứu giác vĩnh viễn là nhiễm trùng đường hô hấp trên. Những rối loạn chức năng như vậy không thay đổi theo thời gian. Đôi khi chúng còn phản ánh tổn thương không chỉ đối với biểu mô khứu giác mà còn đối với các cấu trúc hệ khứu giác khác do virus xâm nhập vào não. Một số loại virus gây bệnh: cảm lạnh thông thường, viêm gan, cúm và giả cúm, herpes và COVID-19. Hầu hết các trường hợp nhiễm virus đều không thể nhận biết được vì triệu chứng rất nhẹ hoặc hoàn toàn không có triệu chứng.
Tiếp xúc với hóa chất độc hại
Tiếp xúc lâu dài với một số chất độc trong không khí như thuốc diệt cỏ, thuốc bảo vệ thực vật, dung môi và kim loại nặng (cadmi, chromi, nickel và mangan), có thể làm thay đổi khả năng ngửi. Những tác nhân này không chỉ làm tổn thương biểu mô khứu giác mà còn có khả năng xâm nhập vào não qua niêm mạc khứu giác.
Chấn thương đầu
Rối loạn chức năng khứu giác liên quan đến chấn thương phụ thuộc vào mức độ nặng của chấn thương và cơ chế va đập. Tác động vào vùng chẩm (phía sau) và hai bên đầu gây ra nhiều tổn thương cho hệ khứu giác hơn là tác động từ phía trước. Tuy nhiên, bằng chứng gần đây từ những người bị chấn thương sọ não cho thấy rằng mất khứu giác có thể xảy ra với những thay đổi trong chức năng não bên ngoài vỏ khứu giác.
Bệnh thoái hóa thần kinh
Các nhà thần kinh học đã quan sát thấy rằng rối loạn chức năng khứu giác là một đặc điểm cơ bản của một số bệnh thoái hóa thần kinh như bệnh Alzheimer và bệnh Parkinson. Hầu hết những bệnh nhân này không biết về sự suy giảm khứu giác cho đến khi sau khi thử nghiệm, 85% đến 90% bệnh nhân ở giai đoạn đầu cho thấy hoạt động của các cấu trúc xử lý mùi trung tâm giảm sút.
Các bệnh thoái hóa thần kinh khác ảnh hưởng đến rối loạn chức năng khứu giác bao gồm bệnh Huntington, sa sút trí tuệ do đa nhồi máu, xơ cứng teo cơ một bên (ALS) và tâm thần phân liệt. Những bệnh này có ảnh hưởng vừa phải đến hệ khứu giác hơn là bệnh Alzheimer hoặc Parkinson. Hơn nữa, bệnh liệt trên nhân tiến triển (progressive supranuclear palsy, PSP) và bệnh Parkinson chỉ liên quan đến các rối loạn khứu giác mức độ nhẹ. Những phát hiện này đã dẫn đến gợi ý rằng thăm khám khứu giác có thể giúp chẩn đoán một số bệnh thoái hóa thần kinh khác nhau.
Bệnh thoái hóa thần kinh có yếu tố di truyền xác định rõ ràng cũng có thể gây rối loạn chức năng khứu giác. Những rối loạn chức năng như vậy được tìm thấy ở những bệnh nhân mắc bệnh Parkinson tính chất gia đình và những người mắc hội chứng Down. Các nghiên cứu sâu hơn đã kết luận rằng mất khứu giác có thể liên quan đến khuyết tật trí tuệ hơn là bất kỳ bệnh lý nào tương tự như bệnh Alzheimer.
Bệnh Huntington cũng liên quan đến các vấn đề trong việc xác định mùi, phát hiện, phân biệt và ghi nhớ.
Alioranus diclivitalis
Alioranus diclivitalis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Alioranus. Alioranus diclivitalis được Andrei V. Tanasevitch miêu tả năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Alioranus
Aristida annamensis
Aristida annamensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Henrard mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aristida Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926 Thể loại:Thực vật Việt Nam
Orsonoba
Orsonoba là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Geometridae
Ge (đơn vị)
Ge là một đơn vị thể tích truyền thống của Trung Quốc bằng 1⁄10 sheng. Từ tương đương tiếng Hàn của nó là hob hoặc hop và tù tương đương với tiếng Nhật của nó là gō.
Trung Quốc
Ge là một đơn vị thể tích truyền thống của Trung Quốc bằng 10 Shao hoặc sheng. Giá trị chính xác của nó đã thay đổi theo thời gian với kích thước của sheng.
Năm 1915, Chính phủ Bắc Dương đặt ge tương đương với 103,54688 mL. Đạo luật về Trọng lượng và Đo lường năm 1929 của Chính phủ Quốc dân, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1930, đặt nó bằng với lít (3.381 fl oz hoặc 0.182 pt khô). Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã xác nhận giá trị đó vào năm 1959, mặc dù nó đã đặt tên chính thức của Trung Quốc là deciliter là fēnshēng và các dược sĩ thuốc bắc miễn hình phạt cho việc không tuân thủ phép đo lường mới khi cần một lượng thuốc truyền thống.
Hàn Quốc
Hob (Hàn Quốc) hoặc hop (CHDCND Triều Tiên) là một đơn vị truyền thống Hàn Quốc dựa trên ge tương đương với doe (HQ) hoặc toe (CHDCNDTT). Giá trị chính xác của nó đã thay đổi theo thời gian với kích thước của doe.
Trong thời gian chiếm đóng, các đơn vị đo lường bản địa của Hàn Quốc đã được tiêu chuẩn hóa tương đương với Nhật Bản. Ngày nay hob bằng 2401⁄13310 lít (6,1 fl oz hoặc 0,328pt khô), giống như gō Nhật Bản. Việc sử dụng nó cho mục đích thương mại đã bị hình sự hóa ở Hàn Quốc, mặc dù nó vẫn tiếp tục được sử dụng ở Bắc Triều Tiên.
Thể tích
Gō hoặc cup là một đơn vị truyền thống Nhật Bản dựa trên ge tương đương với 10 shaku hoặc 1⁄10 shō.
Nó đã chính thức được đồng nghĩa với 2401⁄13310 lít vào năm 1891. Gō là lượng truyền thống được sử dụng cho một phần cơm và một cốc rượu sake trong ẩm thực Nhật Bản. Mặc dù gō không còn được sử dụng như một đơn vị chính thức, các cốc đo 1- gō hoặc 180 mL tương đương số liệu thường được bao gồm với nồi cơm điện Nhật Bản. Trong ăn uống, một khẩu phần 1- gō là đôi khi tương đương với 150 g gạo ngắn của Nhật Bản. Nó cũng xuất hiện như một kích thước phục vụ cho fugu và các loại cá khác. Vì chai sake thường là 720 hoặc 750 mL, họ có thể được coi là khoảng bốn cốc.
Diện tích
Gō cũng được sử dụng như một đơn vị tương đương với tsubo. Con số này xấp xỉ bằng 0,3306 mét vuông.
Tham khảo
Thể loại:Đơn vị đo thể tích
Hadronyche infensa
Hadronyche infensa là một loài nhện trong họ Hexathelidae. Loài này phân bố ở Queensland và New South Wales.
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1964 Thể loại:Hadronyche Thể loại:Loài đặc hữu của Úc
Glomera pungens
Glomera pungens là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Schltr.) J.J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Liên kết ngoài
Thể loại:Glomera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Grimmia browniana
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1805
Tillandsia dyeriana
Tillandsia dyeriana là một loài thực vật thuộc họ Bromeliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng sú vẹt nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
D Thể loại:Thực vật đặc hữu Ecuador Thể loại:Thực vật cực kỳ nguy cấp
Consolidated Fleetster
Consolidated Model 17 Fleetster là một loại máy bay vận tải hạng nhẹ của Hoa Kỳ trong thập niên 1920, do Consolidated Aircraft Corporation chế tạo.
Biến thể
thumb|right|XBY-1 thumb|right|220px|Y1C-22
Liên kết ngoài
Fleetster Thể loại:Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1930–1939 Thể loại:Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930 Thể loại:Máy bay dân sự Thể loại:Máy bay vận tải Thể loại:Máy bay chở khách Thể loại:Máy bay cánh trên Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Sân bay quốc tế Funafuti
Sân bay quốc tế Funafuti là một sân bay ở Funafuti, ở thủ đô của đảo quốc Tuvalu. Đây là sân bay quốc tế duy nhất ở Tuvalu. Fiji Airways có các chuyến bay giữa Suva và Funafuti. Sân bay ở độ cao 3 m trên mực nước biển trung bình. Nó có một đường băng dài 1524m. Việc không có đèn chiếu sáng đường băng, thiết bị điều hướng hàng không và vô tuyến VHF tối thiểu có nghĩa là các hoạt động bị hạn chế vào ban ngày.
Lịch sử
thumb|left|Nhà ga sân bay
Sân bay Funafuti được xây dựng bởi tiểu đoàn Seabee thuộc Tiểu đoàn Xây dựng Hải quân số 2 của Hải quân Hoa Kỳ vào năm 1943 trong chiến tranh thế giới thứ hai.
Sân bay quân sự bao gồm một đường băng, tháp điều khiển và các cơ sở, với một đài vô tuyến tại Tepuka, được kết nối bằng cáp với sân bay. Các tòa nhà trụ sở chính của căn cứ là nơi ở của Teagai Apelu ngày nay, và một boongke vẫn còn đó cho đến ngày nay.
Tham khảo
Thể loại:Sân bay Tuvalu Thể loại:Khởi đầu năm 1943 ở châu Đại Dương Thể loại:Lịch sử Tuvalu Thể loại:Chiến tranh Thái Bình Dương
Hang Theopetra
Hang Theopetra tọa lạc ở Thessaly, Hy Lạp, phía đông nam của một thành kiến tạo đá vôi, 3 km phía nam Kalambaka. Địa điểm này ngày càng trở nên quan trọng vì sự hiện diện của con người được quy cho tất cả các giai đoạn thời kỳ đồ đá đá thạch cao, trung đại và thượng, giai đoạn Mesolithic, Neolithic và những năm khác, nối Pleistocene với Holocene.
Mô tả
Sự hình thành đá vôi đã được ghi nhận vào thời kỳ Phấn Trắng, 135 - 65 triệu năm BP [3] [4]. Các cuộc khai quật bắt đầu vào năm 1987 dưới sự chỉ đạo của N. Kyparissi-Apostolika, có nghĩa là đưa ra một số câu trả lời cho bí ẩn của thạch tín Paleolithic Tesalia. Bằng chứng radiocarbon cho thấy sự hiện diện của con người ít nhất 50.000 năm trước.
Hang động Theopetra có chứa một trong những trình tự khảo cổ học dài nhất ở Hy Lạp, bao gồm các di tích văn hoá đá cẩm thạch và trên đá trung và thượng cũng như các tàn tích văn hoá đá thạch cao và thời kỳ đồ đá mới. Các hồ sơ đã cho thấy những dữ liệu quan trọng về môi trường sinh thái dựa trên các đặc tính trầm tích và các tàn dư thực vật.
Quốc kỳ Anh
Quốc kỳ Anh (tiếng Anh: Flag of England) là một trong những lá cờ có lịch sử rất lâu đời ở châu Âu và trên thế giới. Lá cờ có nền màu trắng và 2 dải đỏ ngang và dọc cắt nhau ở trung tâm lá cờ tạo thành hình chữ thập.
Lá cờ này hiện nay chỉ được dùng chính thức để biểu trưng cho nước Anh- một phần nhỏ trong Đại Anh (Great Britain) và Vương Quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland (United Kingdom).
Hang Theopetra
Gene khảo cổ
Năm 2016, các nhà nghiên cứu đã chiết xuất thành công DNA từ xương chày của hai người bị chôn trong Động Tháp Thepetra. Cả hai cá thể này đều được tìm thấy trong trạng thái mai táng Mesolithic và có niên đại riêng biệt đến 7288-6771 BCE và 7605-7529 trước Công nguyên. Cả hai cá thể này đều thuộc về mtDNA Haplogroup K1c.
Tham khảo
Thể loại:Hang động Hy Lạp Thể loại:Địa mạo Thessalia Thể loại:Trikala (đơn vị vùng)
Quốc kỳ Anh
Quốc kỳ Vương Quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Quốc kỳ Vương Quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland (Tiếng Anh là United Kingdom) là lá cờ để biểu trưng cho toàn bộ lãnh thổ của Anh (England), Scotland, xứ Wales và một phần lãnh thổ phía Bắc của Ireland. Lá cờ này có 3 màu (Xanh dương, Đỏ và Trắng) và dường như nó là sự kết hợp của lá cờ Anh với các quốc gia trong Liên Hiệp.
Do Luân Đôn vừa là thủ đô của Anh cũng vừa là thủ đô chính của Vương Quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland nên cả hai lá cờ đều được sử dụng để nói về nước Anh. left|thumb|Lá cờ Scotland thumb|Lá cờ Vương Quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland (United Kingdom) centre|thumb|Lá cờ xứ Wales
Tham khảo
Thể loại:Quốc kỳ
Krystian Lupa
Krystian Lupa ( phát âm tiếng Ba Lan : ; sinh ngày 7 tháng 11 năm 1943) là đạo diễn sân khấu người Ba Lan, nhà thiết kế bối cảnh phim trường, nhà viết kịch, dịch giả và nhà sư phạm. Ông được mệnh danh là "đạo diễn sân khấu châu Âu vĩ đại nhất còn sống".
Cuộc đời và sự nghiệp
Ông học vật lý tại Đại học Jagiellonia ở Kraków. Từ năm 1963 đến 1969, ông học ngành đồ họa tại Học viện Mỹ thuật Kraków, học ngành đạo diễn điện ảnh tại Trường Điện ảnh Đại học Quốc gia tại Łódź và học ngành đạo diễn sân khấu tại Học viện nghệ thuật sân khấu quốc gia AST ở Kraków. Tại Lodz, ông bắt đầu cộng tác với Konrad Swinarski, lấy nguồn cảm hứng từ các tác phẩm của Tadeusz Kantor. Năm 1976, ông đạo diễn vở kịch The Slaughterhouse của Sławomir Mrożek tại Nhà hát Juliusz Słowacki ở Kraków. Sau đó làm việc tại Nhà hát Cyprian Kamil Norwid ở Jelenia Góra.