cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
12796 Kamenrider
12796 Kamenrider (1995 WF) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 11 năm 1995 bởi Akimasa Nakamura ở Kuma Kogen Astronomical Observatory. Its name is in honor thuộc Shotaro Ishinomori's Kamen Rider Series, particularly the first series Kamen Rider.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1995 Thể loại:Kamen Rider
Những người trên cửa biển
Những người trên cửa biển là bản trường ca thơ được nhiều nhà phê bình văn học xem là tác phẩm đánh dấu sự trưởng thành thực sự của một Văn Cao thi sĩ bên cạnh một Văn Cao nhạc sĩ vốn đã nổi tiếng trong giới văn nghệ Việt Nam từ những năm 1940 trở đi. Những người trên cửa biển là một tác phẩm mang ý nghĩa bước ngoặt trong sự nghiệp sáng tác thơ của Văn Cao. Thiên trường ca được viết năm 1956, chứa đựng trong đó nhiều tâm huyết và nhắn gửi của tác giả với bạn đọc thơ ông.
Đã có nhiều quan điểm nghiên cứu đánh giá vai trò tiên phong mở đường của tác phẩm Những người trên cửa biển đối với sự phát triển của thể loại trường ca trong thơ Việt Nam hiện đại, đặc biệt là giai đoạn kể từ nửa cuối thập niên 1950 trở đi.
Nội dung
Như nhà phê bình văn học Lê Thiếu Nhơn nhận xét: "Với bốn chương chia làm 16 khổ thơ, trường ca “Những người trên cửa biển” được viết trên tinh thần “Tôi yêu Hải Phòng như Việt Nam nhỏ lại / Tôi yêu Việt Nam như tôi biết yêu tôi”. Cái riêng hòa vào cái chung, “Những người trên cửa biển” như một “tổng phổ” về những năm tháng tận tụy của Văn Cao với thành phố cảng, từ sự thủ thỉ “quê mẹ quê cha cách một vườn trầu” đến sự san sẻ “kíp thợ đêm lê về đến xóm/ nghe rét mùa đông nổi cuối sông” và bất chợt hân hoan “những năm đầu chính quyền cách mạng/ giấc mơ của Hải Phòng / như bóng cò trắng bay về lòng tôi thuở nhỏ”."
Nhận xét
Nhà nghiên cứu, phê bình văn học Chu Văn Sơn nhận xét: "Trường ca là một hiện tượng lớn và cực kì phong phú. Và trường ca không phải là độc quyền của thơ. Trong văn xuôi cũng có trường ca, ví như Những linh hồn chết của Gogol, rồi Trường ca bằng văn xuôi trước Cách mạng của Xuân Diệu, trong nhạc, ở ca khúc, cũng có trường ca, chẳng hạn Sông Lô của Văn Cao, Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi, Du kích sông Thao của Đỗ Nhuận, Bình Trị Thiên khói lửa của Nguyễn Văn Thương... (...) Trước kia chủ thể trường ca hầu như không xuất hiện với tư cách một cái tôi cá nhân, một nhân vật được khách thể hóa trong văn bản trường ca. Nhưng về sau đã có biến đổi. Ở ta, có lẽ từ Những người trên cửa biển của Văn Cao trở đi, với cái câu mở đầu rất tiêu biểu: “Tôi sinh ra đã có Hải Phòng”, người ta thấy cái tôi của người viết trường ca không chịu đứng ngoài, nấp sau nữa, nó đã trở thành một “nhân vật” trong trường ca. Nghĩa là người viết không còn đứng ở bên trên như “người kể chuyện toàn năng” nữa, mà tham gia vào mạch trường ca như một “mảnh ghép của lịch sử”, nghĩa là như một số phận gắn bó với lịch sử, như một nhân chứng, một kẻ trong cuộc, thậm chí người tham gia làm nên những chấn động lịch sử ấy, và giờ đây đang trực tiếp thụ hưởng hoặc hứng chịu những chấn động ấy. (...) Theo tôi, kể những tác phẩm trường ca mà sự xuất hiện của nó gây thành ấn tượng lớn, có tầm ảnh hưởng, hoặc cắm một cái mốc nào đó đối với sự phát triển của thể loại là phải kể: Từ đêm 19 của Khương Hữu Dụng, Những người trên cửa biển của Văn Cao,..."
Lê Thiếu Nhơn trong bài viết “Văn Cao trong cõi thơ” đánh giá vai trò bước ngoặt của trường ca với sự nghiệp thơ Văn Cao: “...Bài thơ “Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc” và bài thơ “Ngoại ô mùa đông 1946” chỉ tạo đà cho khoảnh khắc nhảy vọt trong thơ Văn Cao, đó là sự ra đời của trường ca “Những người trên cửa biển” viết vào mùa xuân 1956, giúp cán cân thơ – nhạc có thành tựu tương đương. (...) Thử thách thể loại trường ca đòi hỏi sức cảm sức nghĩ phi thường, cũng chính là cơ hội phô diễn một Văn Cao tài năng cồng kềnh. Hít thở không khí xứ sở độc lập tự chủ, Văn Cao khẳng định “có người hàng năm mặt trời không thấy mọc / khép đùi xếp phách tiễn đêm đi / hôm nay ngồi chép bài ca mới / hương cốm mùi rơm ngát giếng đình” để mường tượng hòa bình đích thực “chúng ta sẽ trả về những bà mẹ Pháp / núi hài cốt cuộc chiến tranh bẩn thỉu / cũng như những người mẹ chúng tôi / tiếc những dòng sữa, những cái hôn đã mất” và nghe được những va đập mỏng mảnh “tiếng thức dậy niềm cô đơn nuối tiếc / những con người gần ánh sáng chưa quen”. Mặt khác, với ý thức kẻ sĩ đau đáu với vận mệnh dân tộc, Văn Cao lập tức cảnh tỉnh “đất nước đang lên da lên thịt / đất nước còn đang nhỏ máu ngày ngày / ta muốn gói cuộc đời gọn gàng như trái vải / đã thấy loài sâu nằm tròn trong cuống”, và không ngần ngại vạch mặt mối hiểm nguy “hãy dừng lại / những tên muốn ôm cây mùa xuân không cho mọc / những tên muốn ôm cây to che cớm mầm non”. Đánh giá một cách cẩn trọng, trường ca “Những người trên cửa biển” đã xác lập một vị trí nhất định trong nền thơ Việt Nam thế kỷ 20, bởi tình yêu mảnh đất “mỗi người dân Hải Phòng thật kiếm ăn từ nhỏ / mỗi người dân Hải Phòng đều biết đổ mồ hôi” đã dựng được hình tượng nhà thơ Văn Cao chung thủy với thời đại “cuộc đời ôm tôi như trong một cái bình/ một tiếng vang vang cả lòng cả đáy”.”
Thiên Sơn trong bài viết “Nhà thơ Văn Cao, còn những tiếng rạn vỡ” nhận xét về trường ca: “Ngọn lửa thơ của Văn Cao sung sức và bùng cháy nhất chính ở thời điểm ông viết trường ca Những người trên cửa biển năm 1956. Cảm xúc sôi trào. Ý tứ sắc sảo. Câu thơ hoạt. Hình tượng thơ gây nhiều ám ảnh. Từ thời điểm này về trước, Văn Cao thiên về cảm xúc, cảm giác và những hình ảnh lãng mạn. Sau thời điểm này, Văn Cao chuyển dần sang ẩn dụ, tượng trưng với những hình ảnh biểu tượng hết sức sâu sắc và những suy tư mang nhiều cay đắng. Cuộc đời Văn Cao, có thể nói, cũng gặp phải những bước ngoặt ngặt nghèo từ sau khi viết trường ca Những người trên cửa biển. Trước đó, là một đoạn đời nhiều xiêu dạt, hào hùng, lãng mạn. Sau đó là những năm tù túng, bị trói buộc và chìm trong ưu tư triền miên. (...) Trở lại với thời điểm bước ngoặt trong thơ Văn Cao, chính là khi ông viết trường ca Những người trên cửa biển. Ở trường ca này, Văn Cao lấy Hải Phòng làm một hoán dụ như “Việt Nam thu nhỏ”. Hải Phòng hiện lên trong thác lũ của chiến tranh và trong mơ ước nhào nặn lại hình hài của mình vươn đến cuộc sống mới. Và cũng chính ở đây, bên cạnh những thành công và mơ ước, Văn Cao đã không ngại ngần đề cập đến những hiểm họa khó trừ trong hàng ngũ những người cách mạng.”
Nhà thơ Thanh Thảo trong một bài viết (2020): “Trước khi gặp Văn Cao, tôi đã có bao nhiêu năm sống như thế, đã lang thang và cơ nhỡ, đã ăn những bát cơm uống những chén rượu của nhân dân, trong kháng chiến rồi xuyên qua hòa bình, “bữa đói bữa no áo quần lấm láp”, như một câu thơ của tôi trong trường ca Những người đi tới biển. Nói tới trường ca này, tôi phải công nhận ngay, nó là tiếp nối của trường ca Những người trên cửa biển của Văn Cao viết trước đó mấy chục năm, một trường ca viết về Hải Phòng. Tôi đã đọc trường ca này trong một tuyển tập thơ của NXB Văn học, đã in từ lâu lắm. Tôi đọc, và mê luôn, dù lúc ấy tôi chưa viết một trường ca nào, thơ ngắn cũng mới chập chững. Khi bắt tay vào viết trường ca này, tôi muốn đặt tên cho nó là Tháng năm và giây phút, nhưng rồi, một khoảnh khắc nào đó, Những người trên cửa biển, cái tên ấy đã bất chợt hiện lên. Trường ca của Văn Cao viết về nhân dân “ở ngay chỗ đó”, chỗ mà nhân dân đứng từ bao đời. Trường ca của tôi muốn viết về con đường thế hệ chúng tôi, và chính bản thân tôi, tìm đến với nhân dân để xác định ý nghĩa cuộc đời mình. Đó là nhận thức về nhân dân, ngay trong những thời điểm khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh. Và thế hệ chúng tôi đã “đi tới biển”. Biển ấy, chính là nhân dân. Sự tiếp nối giữa hai trường ca là như vậy, vì chúng tôi là thế hệ đến sau, ra chiến trường sau khi ngồi trên ghế nhà trường, những trải nghiệm cuộc sống còn rất ít. Những va đập cũng chưa đáng gì. Trong khi Văn Cao gần như đã trải qua tất cả, đã thử thách lòng chung thủy của chính mình với nhân dân sau bao đau đớn, hy vọng, thất vọng, thậm chí, tả tơi.”
Liên kết ngoài
Thể loại:Thơ Văn Cao Thể loại:Trường ca Việt Nam Thể loại:Tác phẩm văn học về Hải Phòng Thể loại:Tác phẩm năm 1956
Platystele stellaris
Platystele stellaris là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Platystele Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Hyloconis wisteriae
Hyloconis wisteriae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Sikoku và Kyusyu).
Sải cánh dài 5–6 mm. Ấu trùng ăn Wisteria floribunda. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Hyloconis
Trimmatom
Trimmatom là một chi của Họ Cá bống trắng.
Tham khảo
Thể loại:Họ Cá bống trắng
Anemone flaccida
Anemone flaccida là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được F.Schmidt mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Phong quỳ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
Gianfranco Ravasi
Gianfranco Ravasi (Sinh 1942) là một Hồng y người Italia của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đảm nhận vai trò Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Văn hóa và Chủ tịch Ủy ban Tòa Thánh về Khoa học Lịch sử.
Tiểu sử
Hồng y Ravasi sinh ngày 18 tháng 10 năm 1942 tại Merate, Italia. Sau quá trình miệt mài tu học, ngày 28 tháng 6 năm 1966, khi chưa đầy 24 tuổi, ông được phong chức linh mục bởi Hồng y Giovanni Umberto Colombo, Tổng giám mục Tổng giáo phận Milano chủ sự. Tân linh mục Ravasi cũng là thành viên linh mục đoàn giáo phận này.
Ngày 3 tháng 7 năm 2007, Tòa Thánh loan tin chọn linh mục 65 tuổi Ravasi làm Tổng giám mục Hiệu tòa Villamagna in Proconsulari, làm Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Văn hóa và Chủ tịch Ủy ban Tòa Thánh về Di sản Văn hóa của Giáo hội. Tân Tổng giám mục được tấn phong sau đó vào ngày 29 tháng 9. Chủ phong là Giáo hoàng Biển Đức XVI, phụ phong là Hồng y Tarcisio Pietro Evasio Bertone, S.D.B., Hồng y Quốc vụ khanh và Hồng y Marian Jaworski, Tổng giám mục Tổng giáo phận Lviv. Tân giám mục chọn khẩu hiệu:Prædica verbum.
Trong Công nghị Hồng y 2010 được tổ chức ngày 20 tháng 11, Giáo hoàng Biển Đức XVI đã chọn vinh thăng tước vị Hồng y cho Tổng giám mục Ravasi, với Nhà thờ Hiệu tòa San Giorgio in Velabro. Ông đã đến nhận nhà thờ này sau đó ngày 23 tháng 1 năm 2011. Ngày 30 tháng 7 năm 2012, ông từ nhiệm Chủ tịch Ủy ban Tòa Thánh về Di sản Giáo hội, vì Ủy ban này được sáp nhập vào Hội đồng Giáo hoàng về Văn hóa, nơi ông cũng là Chủ tịch.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1942 Thể loại:Hồng y Ý Thể loại:Nhân vật còn sống
Xã Solomon, Quận Saline, Kansas
Xã Solomon (Solomon Township) là một xã thuộc quận Saline, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 309 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Saline, Kansas
Racosperma fragile
Racosperma fragile là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Maiden) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Ngọc nữ Cúc Phương
Mò hay ngọc nữ Cúc Phương (danh pháp Clerodendrum calamitosum) là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1767.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clerodendrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1767
Saint-Léger-de-Balson
Saint-Léger-de-Balson  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 52 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Saintlegerdebalson
12799 von Suttner
For the Nobel Laureate see Bertha von Suttner
12799 von Suttner là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1389.9060620 ngày (3.81 năm). Nó được phát hiện ngày 16 tháng 11 năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1995
Glypta washingtoniana
Glypta washingtoniana là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Glypta
Pero inconstans
Pero inconstans là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pero
Tim Storms
Tim Storms (sinh ngày 28 tháng 8 năm 1972) là một ca sĩ người Mỹ kiêm soạn giả, anh đã lập kỷ lục Guinness thế giới là người đàn ông có khả năng hát nốt trầm thấp nhất thế giới trong suốt hơn 01 thập niên.
Tiểu sử
Tim Storms sinh ra ở Tulsa thuộc bang Oklahoma và lớn lên ở Waterloo thuộc bang Indiana. Tim Storms đã biểu lộ niềm yêu thích âm nhạc từ nhỏ, anh tham gia vào giàn nhạc Thánh ca tại trường. Sau khi phát hiện khả năng đặc biệt của mình, anh quyết định theo đuổi sự nghiệp âm nhạc.
Kỷ lục
Tim Storms có thể đạt đến nốt thấp như G-7 (0,189 Hz), tức thấp hơn đến 8 quãng 8 so với nốt trầm nhất trên đàn dương cầm là nốt G thấp. Anh đã đạt đến mức có thể hát cho voi nghe được, hay nói đúng hơn là chỉ có loài da dày này mới có thể nghe được Storms hát, chính Tim Storms cũng chẳng nghe được giọng của mình khi phát ra nốt G-7. Tim Storms cũng là người có âm vực rộng nhất, với khả năng tuyệt vời là hát được tất cả các nốt của cả 10 quãng tám.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nam ca sĩ Mỹ Thể loại:Người giữ kỷ lục Guinness Thể loại:Nhạc sĩ Mỹ Thể loại:Sinh năm 1972 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nam nhạc sĩ Mỹ Thể loại:Nam ca sĩ thế kỷ 20
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
thumb|Đại Nam dưới thời [[Minh Mạng, bao gồm cả các trấn ở Lào. Vùng thuộc phần đất Campuchia ngày nay là lãnh thổ Trấn Tây Thành mà Nhà Nguyễn chiếm được trong 6 năm (1835-1841) trước khi bị đánh đuổi. Bản đồ bao gồm cả các các vùng đất bị cắt cho Nhà Thanh năm 1887 theo công ước Pháp-Thanh, vẽ đè lên biên giới ngày nay.]] Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam bắt đầu từ khoảng thế kỷ 11 đến thế kỷ 19, dân tộc Việt đã mở mang lãnh thổ ra hướng tây, hướng nam và mở rộng chủ quyền trên biển Đông. Phần quan trọng nhất của quá trình này là nam tiến, hướng bành trướng xuống phía nam. Lãnh thổ do người Việt quản lý đạt mức rộng lớn nhất dưới thời nhà Nguyễn. Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam diễn ra trên đất liền lẫn trên biển, trải qua gần một nghìn năm, chịu lực cản rất lớn từ các nước láng giềng. Quá trình mở rộng trải qua nhiều thay đổi, không chỉ lãnh thổ được mở rộng mà còn bao gồm việc mất chủ quyền một số vùng đã chiếm các giai đoạn sau đó, và việc tái chiếm trở lại một số khu vực.
Mở rộng của nước Việt đã tiêu diệt hoàn toàn Chăm Pa, sáp nhập toàn bộ vùng Tây Nguyên, chiếm diện tích lớn lãnh thổ Chân Lạp, và chiếm một phần lãnh thổ của Lào. Sau khi Pháp chiếm Việt Nam làm thuộc địa, chính quyền Đông Dương đã sắp xếp lại, phạm vi lãnh thổ ngày nay thu hẹp so với trước đó. Biên giới Việt Nam cùng hai láng giềng Lào, Campuchia đã được Pháp vẽ lại và hầu như ổn định cho đến nay.
Lãnh thổ Việt Nam ngày nay có hình chữ S chạy dài từ bắc xuống nam ở phần phía đông của bán đảo Đông Dương, từ Hà Giang tới Cà Mau, diện tích khoảng 331.230,8 km². Khoảng cách từ bắc tới nam là khoảng 1.650 km. Đường bờ biển dài 3.444 km không kể các đảo. Lãnh hải rộng lớn, Việt Nam tuyên bố 12 hải lý (22,2 km) phạm vi lãnh hải, thêm 12 hải lý vùng tiếp giáp lãnh hải, và 200 hải lý (370,4 km) vùng đặc quyền kinh tế. Hai quần đảo lớn là Trường Sa, Hoàng Sa. Đảo lớn nhất là Phú Quốc và hàng nghìn đảo nhỏ khác.
Chiếm sau chiến tranh
Năm 1014, tướng của Vương quốc Đại Lý là Dương Trường Huệ và Đoàn Kính Chí đem 200.000 quân vào cướp châu Bình Lâm, vùng đất thuộc tỉnh Tuyên Quang ngày nay. Vua Lý Thái Tổ sai Dực Thánh vương đem quân đi đánh, quân Đại Lý bị đánh bại. Nhân đó Vua Lý Thái Tổ sáp nhập vùng đất mà ngày nay là Hà Giang.
Năm 1294, Trần Nhân Tông, cùng Phạm Ngũ Lão, đi đánh bại Ai Lao thu nạp đất đai. Năm 1297, Trần Anh Tông sai Trần Nhật Duật đánh A Lộc (Ai Lao), Trần Quốc Tảng đánh Sầm Tử, Phạm Ngũ Lão đánh Ai Lao thu lại đất cũ ở sông Chàng Long. Năm 1301, Phạm Ngũ Lão đánh Ai Lao ở Mường Mai (Châu Mai, nay là đất Mai Châu). Các vùng đất thu nạp được thời kỳ này nhà Trần đặt làm huyện Mông đạo Đà Giang, đến thời thuộc Minh là đất hai huyện Mông và Tư Mang, sang thời nhà Lê sơ là toàn bộ châu Mộc (Mộc Châu (nay là Mộc Châu, Vân Hồ), Đà Bắc, Mã Nam) và châu Mai phủ Gia Hưng.
Năm 1467, Lê Thánh Tông thu nạp vùng sách Câu Lộng (Mã Giang) từ Ai Lao (nay là khoảng huyện Sông Mã tỉnh Sơn La).
Năm 1478, vua Lê Thánh Tông, sau khi thu phục tiểu vương quốc Bồn Man đã sáp nhập vùng phía tây Sơn La (thượng lưu sông Mã, nay là khoảng các huyện Sốp Cộp, Sông Mã tỉnh Sơn La), các huyện phía tây Thanh Hóa, Nghệ An và tỉnh Hủa Phăn của Lào ngày nay vào đất Đại Việt.
Hàng phục các dân tộc thiểu số
Năm 1158-1159, nhân khi Đại Lý suy yếu, vua Lý Anh Tông và Tô Hiến Thành đã tiến hành thu phục vùng đất của các tù trưởng dân tộc thiểu số người Thái (châu Văn Bàn, châu Thủy Vĩ) ở bắc Yên Bái, nam Lào Cai vào lãnh thổ Đại Việt.''
Năm 1280, Trần Nhân Tông sai Trần Nhật Duật coi giữ đạo Đà Giang, đi thu phục Trịnh Giác Mật ở đạo Đà Giang (vùng sông Đà thuộc khoảng các huyện Đà Bắc và Cao Phong tỉnh Hòa Bình ngày nay).
Năm 1329, thượng hoàng Trần Minh Tông đi đánh mán Ngưu Hống ở Mang Việt đạo Đà Giang thu nạp đất châu Yên (Mang Việt), Phù Hoa, Mường Mỗi (châu Thuận) là các vùng đất nay là các huyện Yên Châu, Phù Yên, Thuận Châu, Tuần Giáo, Sơn La, Mai Sơn tỉnh Sơn La.
Thu nạp đất đai từ quân cát cứ
Năm 1768–1769, quân nhà Lê-Trịnh, tiến đánh Hoàng Công Chất cát cứ Mường Thanh của Lào Lung, thu nạp đất này lập ra châu Ninh Biên (Điện Biên Phủ) thuộc trấn Hưng Hóa.
Thỏa thuận chuyển nhượng lãnh thổ
Cuối thế kỷ 19, từ sau các thỏa thuận của Pháp với triều đình nhà Thanh, các vùng đất thuộc Đại Thanh ngày nay là một phần của Lai Châu, Điện Biên được trao cho Việt Nam, nhưng đổi lại Việt Nam mất các phần lãnh thổ phía đông bắc.
Các sách lược của Nam tiến
' 250px|phải|thumb|[[Tằm ăn dâu|Tằm ăn dâu (Tàm thực)''' - phong cách lấn chiếm lãnh thổ của Việt Nam trong một nghìn năm qua.]] Quá trình mở rộng lãnh thổ đã trải qua nhiều cách thức khác nhau. Trong hầu hết các cách thức, di dân đến định cư trước tiên là bước đi quan trọng hàng đầu.
Vào năm 1756, kế sách này lần đầu thực thi, Chúa Nguyễn Phúc Khoát đã cho thu lấy hai vùng đất Tầm Bôn và Lôi Lạp, ngày nay là Gò Công và Tân An, ủy thác cho quan chức dưới quyền "xem xét hình thế, đặt lũy đóng binh, cấp điền sản cho quân, dân, vạch rõ địa giới, cho lệ thuộc châu Định Viễn để thu lấy toàn thể vùng đất ấy". Như thế, lấn dần từng bước, dân đi trước khai phá, khai phá đến đâu chính quyền xác lập chủ quyền đến đó là các bước của Tàm thực. Năm 1757, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, Nam tiến được xem là đã hoàn thành. Nhà Nguyễn thúc đẩy mở rộng sang hướng Tây, hướng về phần đất lãnh thổ Campuchia ngày nay. Kế sách này tiếp tục được sử dụng.
Thông qua cắt nhượng bồi thường
Năm 1402, Hồ Hán Thương đem đại quân đi chinh phạt Chăm Pa. Hai bên đụng trận, tướng Việt là Đinh Đại Trung và tướng Chăm Pa là Chế Tra Nan đều tử trận. Vua Chăm Pa là Ba Đích (Jaya Indravarman VII) yếu thế đành phải đem dâng đất Chiêm Động, Cổ Lũy để cầu hòa. Vùng đất này thuộc các huyện Thăng Bình, Tam Kỳ, Quế Sơn, Duy Xuyên Quảng Nam và các huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ, Quảng Ngãi ngày nay.
Năm 1756, vua Chân Lạp là Nặc Nguyên (Ang Snguon) sau khi bị Chúa Nguyễn Phúc Khoát đánh bại đã dâng vùng đất ngày nay thuộc Long An, Tiền Giang để cầu hòa.
Thông qua hôn nhân
Năm 1306, Nhà Trần gả Công chúa Huyền Trân cho vua Chăm Pa bấy giờ là Chế Mân (Jaya Simhavarman), Chế Mân đã dâng đất cho Đại Việt để làm sính lễ gồm Châu Ô và Châu Rí. Các vùng đất này được vua Trần Anh Tông đổi tên là Thuận Châu và Hóa Châu, lãnh thổ Đại Việt phía nam tới Hải Vân Quan (đèo Hải Vân ngày nay).
Năm 1620, Công nữ Ngọc Vạn gả cho vua Chân Lạp Chey Chettha II. Năm 1623, chúa Nguyễn Phúc Nguyên nhân quan hệ cha vợ – con rể đã mượn vùng đất Prey Nokor (Sài Gòn ngày nay) của Chân Lạp đặt trạm và quan chức thu thuế lưu dân Việt đang sinh sống xung quanh Sài Gòn, Biên Hòa, Bà Rịa. Cuộc hôn nhân này tuy không trực tiếp mang về lãnh thổ, nhưng đặt nền móng vững chắc cho giai đoạn sau đó. Ngoài ra, năm 1631, Công nữ Ngọc Khoa, em Ngọc Vạn, người con gái thứ ba của chúa Nguyễn Phúc Nguyên cũng được gả cho vua Chăm Pa là Po Rome. Điều này củng cố quan hệ với người Chăm.
Thông qua xâm chiếm
phải|350px|thumb|Việt Nam năm 1844. Năm 1471, vua Lê Thánh Tông phái danh tướng Đinh Liệt đưa 20 vạn quân đánh Chăm Pa. Năm 1471, quân Việt phá tan kinh đô Chà Bàn (thuộc Bình Định ngày nay), vua Trà Toàn (Maha Sajan) bị bắt và chết trên đường về Thăng Long. Lê Thánh Tông đã sáp nhập miền bắc Chăm Pa, từ đèo Hải Vân đến đèo Cù Mông vào Đại Việt, đặt tên vùng đất mới là thừa tuyên Quảng Nam.
Năm 1611, do người Chăm Pa lấn chiếm biên ải, chúa Nguyễn Hoàng đã sai một viên tướng gốc Chăm là Văn Phong đưa quân vào dẹp loạn và đặt ra phủ Phú Yên gồm hai huyện Tuy Hòa và Đồng Xuân ngày nay, phong cho Văn Phong làm lưu thủ đất này.
Năm 1653, vua Chăm Pa là Bà Tấm (Po Nraop) xâm phạm Phú Yên, chúa Nguyễn Phúc Tần sai quân đánh dẹp, Chăm Pa đầu hàng. Nhân đó lấy đất từ Phú Yên vào đến sông Phan Rang đặt làm 2 phủ Thái Khang, Diên Ninh và gồm 5 huyện: Quảng Phước, Tân Định (thuộc phủ Thái Khang), Phước Điền, Vinh Xương và Hoa Châu (thuộc phủ Diên Ninh). Phủ Diên Ninh ngày nay là tỉnh Khánh Hoà, phủ Thái Khang ngày nay là Ninh Thuận. Từ sông Phan Rang về phía nam vẫn do vua Chăm kiểm soát.
Năm 1693, với lý do vua nước Chăm Pa là Bà Tranh (Po Saot) bỏ không tiến cống, chúa Nguyễn là Nguyễn Phúc Chu sai tổng binh Nguyễn Hữu Cảnh đem binh đi đánh bắt được Bà Tranh cùng thân thuộc áp giải về Phú Xuân (Huế). Chúa Nguyễn đổi đất Chăm Pa làm Thuận Thành trấn, nay thuộc Bình Thuận. Đất này cho con cháu của Bà Tranh làm đề đốc trấn giữ, bắt họ đổi y phục như người Việt Nam để phủ dụ dân Chăm Pa.
Thông qua tiếp nhận dâng đất nhờ bảo vệ
Mạc Cửu, một người gốc Quảng Đông, khi nhà Thanh diệt nhà Minh đã cùng gia quyến bỏ sang Chân Lạp vào năm 1680. Ông khai khẩn và cai quản 7 xã gồm toàn lưu dân, gọi là Hà Tiên, Mạc Cửu mở rộng đất đai của mình gồm vùng đất Hà Tiên, Rạch Giá, Phú Quốc khi đó đang thuộc Chân Lạp nhưng Chân Lạp không kiểm soát được.
Năm 1708, để tránh áp lực thường xuyên của Xiêm La sang cướp phá, Mạc Cửu đã dâng đất khai phá xin nội thuộc về chúa Nguyễn Phúc Chú, chúa Nguyễn đổi tên thành Trấn Hà Tiên, phong cho Mạc Cửu làm chức tổng binh, cai quản đất Hà Tiên.
Năm 1758, sau khi Nặc Nhuận chết, chúa Nguyễn Phúc Khoát đã hỗ trợ Nặc Tôn (Outey II) lên ngôi và bảo vệ Chân Lạp trước sự tấn công của Xiêm La, vua Nặc Tôn đã dâng vùng đất ngày nay là thuộc An Giang, Đồng Tháp cho chúa Nguyễn.
Thông qua khai phá mở rộng
Từ năm 1735 đến 1739, Mạc Thiên Tứ mở rộng đất đai kiểm soát của mình sang phần đất Cà Mau, Bạc Liêu, Hậu Giang, Cần Thơ ngày nay. Đưa thêm các vùng đất mới này vào Trấn Hà Tiên thuộc lãnh thổ xứ Đàng Trong.
Sau khi đến Cà Mau, Nam tiến coi như hoàn tất.
Thông qua tiếp nhận dâng đất để được tấn phong
Năm 1757, Nặc Nguyên (Ang Snguon) mất, chú họ là Nặc Nhuận dâng hai phủ Trà Vinh và Ba Thắc (Sóc Trăng) xin chúa Nguyễn Phúc Khoát phong cho làm vua Chân Lạp.
Thông qua tiếp nhận dâng đất từ hỗ trợ tranh chấp ngai vàng Chân Lạp
Năm 1658, vua nước Chân Lạp là Nặc Chân (Ramathipadi I) mất, nội bộ nước Chân Lạp lục đục vì tranh giành ngôi vua. Chúa Nguyễn Phúc Tần đã giúp một hoàng thân Chân Lạp là Nặc Xô (Barom Reachea VIII) lên ngôi, đáp lại vị vua mới của Chân Lạp đã ký hiệp ước triều cống chúa Nguyễn hàng năm và cho phép người Việt được làm chủ vùng đất đã khai hoang ở Sài Gòn, Đồng Nai, Bà Rịa.
Lê Ý
Lê Ý (黎意; ?-1530) là quý tộc nhà Lê sơ, lãnh đạo cuộc nổi dậy chống lại nhà Mạc.
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Thông qua tiếp nhận dâng đất từ hỗ trợ tranh chấp ngai vàng Chân Lạp
Năm 1757, vua Nặc Nhuận bị người con rể là Nặc Hinh giết và cướp ngôi. Quan tổng suất là Trương Phúc Du thừa kế sang đánh thắng Nặc Hinh. Chúa Nguyễn cho lập Nặc Tôn (Outey II), con Nặc Nhuận vốn đang nương nhờ Mạc Thiên Tứ ở Hà Tiên trong lúc hoạn nạn làm vua Chân Lạp. Nặc Tôn dâng đất Tầm Phong Long (vùng đất nằm giữa Sông Tiền và Sông Hậu tương ứng với Châu Đốc, Sa Đéc) để tạ ơn chúa Nguyễn. Nặc Tôn lại dâng 5 phủ là Vũng Thơm, Cần Bột, Chân Rùm, Sài Mạt, Linh Quỳnh để tạ ơn riêng Mạc Thiên Tứ, Mạc Thiên Tứ đem những đất ấy dâng chúa Nguyễn, chúa cho thuộc về trấn Hà Tiên cai quản.
Thông qua trừng phạt khởi nghĩa, xóa bỏ tàn tích Chăm Pa
Năm 1693, Chúa Nguyễn Phúc Chu cho thành lập khu tự trị Thuận Thành trấn của Chăm Pa, chúa Chăm Pa là trấn vương, là thần hạ của chúa Nguyễn.
Lê Ý
Tiểu sử
Lê Ý là dòng dõi "bên ngoại" tức là hậu duệ họ Lê nhưng không phải đích hệ (khác "ngoại thích" là thân tộc của các đời hoàng hậu, hoàng phi hoặc thái hậu).
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Thông qua trừng phạt khởi nghĩa, xóa bỏ tàn tích Chăm Pa
Năm 1832, khi Lê Văn Duyệt từ trần, Minh Mạng cho quân chiếm khu tự trị Thuận Thành trấn, trừng phạt những quan chức Chăm Pa đã phục tùng Lê Văn Duyệt, xóa bỏ chế độ tự trị lập ra Ninh Thuận phủ.
Thông qua lệ triều cống, kiểm soát rồi sáp nhập
Từ thời các chúa Nguyễn, các bộ lạc ở Tây Nguyên mà mạnh nhất là bộ tộc người Gia Rai với các vị tiểu vương Thủy Xá, Hỏa Xá đã từng triều cống chính quyền Đàng Trong.
Từ năm 1830-1834, vua Minh Mạng cho sáp nhập các vùng đất của các bộ tộc thiểu số Tây Nguyên, ngày nay thuộc Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng.
Tây tiến về hướng Tây Nam
300px|phải|thumb|Việt Nam dưới thời Minh Mạng.
Lê Ý
Tiểu sử
Đến đời Lê Ý thì được phong làm "Thái An Công".
Radłów
Radłów là một thị trấn thuộc huyện Tarnowski, tỉnh Małopolskie ở nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 2721 người và mật độ 162 người/km².
Lê Ý
Khởi binh
Tháng 6 năm Đinh Hợi (1527), Mạc Đăng Dung ép Lê Cung Hoàng nhường ngôi thành lập nhà Mạc.
Vùng đệm
nhỏ|Hình 1: Trong ảnh ở [[Vườn quốc gia Yellowstone|Yellowstone (Hoa Kỳ) này, thì vùng đệm là khoảng đất bò bizông đang đứng giữa rừng và dòng sông.]] Trong sinh học, vùng đệm là khu vực chuyển tiếp giữa hai hệ sinh thái khác nhau ở liền kề nhau. , ,
Lê Ý
Khởi binh
Năm 1528, Lê Ý dấy binh ở Da Châu (Quan Hóa-Thanh Hóa) xưng hiệu là Quang Thiệu (khẳng định ông là người tiếp nối vinh quang của nhà Lê), chưa đầy một tháng nhân mã các châu huyện cùng tụ về được vài vạn người.
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Tây tiến Tây Nam: xâm lược dứt điểm Chân Lạp, lập Trấn Tây Thành
nhỏ|phải|200px|Trấn Tây Thành, lãnh thổ Campuchia từng thuộc nhà Nguyễn. Năm 1757, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, Nam tiến được xem là đã hoàn thành. Từ đó, quá trình Nam tiến chuyển dần sang hướng Tây, hướng về lãnh thổ Campuchia ngày nay.
Vùng đệm
Thuật ngữ ecotone cũng còn được dịch là vùng rìa hoặc hệ đệm.
Radłów
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Małopolskie
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Tây tiến Tây Nam: xâm lược dứt điểm Chân Lạp, lập Trấn Tây Thành
Trong khi quá trình Nam tiến sáp nhập hoàn toàn Chăm Pa, nhà Nguyễn thúc đẩy quá trình Tây tiến mạnh nhất từ trước đến nay, hoàng đế Minh Mạng đã được đề nghị là dứt điểm quốc gia láng giềng Chân Lạp. Tuy vậy, xa hơn về phía tây là Xiêm La, một thế lực mạnh hơn Chân Lạp cũng có ý định chiếm lãnh thổ nước này. Sau một cuộc tranh chấp giữa hai nước, Đại Việt thỏa thuận với Xiêm La chia đất Chân Lạp, xóa bỏ hoàn toàn đất nước này.
Vùng đệm
Minh hoạ
nhỏ|Hình 2: Dòng sông là một "hành lang sinh học".
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Tây tiến Tây Nam: xâm lược dứt điểm Chân Lạp, lập Trấn Tây Thành
Quá trình Tây tiến đứng sựng và chấm dứt khi nhà Nguyễn đối mặt với cuộc xâm lược của quân Pháp và Việt Nam trở thành thuộc địa. Người Pháp đã vẽ lại bản đồ, lập lại Campuchia.
Vùng đệm
Minh hoạ
- vùng ven bờ nằm giữa sông (hệ sinh thái nước ngọt) và rừng (hệ sinh thái rừng).
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Tây tiến Tây Nam: Thỏa thuận phân chia lãnh hải
Đường Brévié và Hiệp định về Vùng nước lịch sử Việt Nam–Campuchia
Xác lập chủ quyền biển Đông
Cùng với việc mở rộng lãnh thổ trên đất liền, chính quyền Đàng Trong lần lượt đưa người ra khai thác và kiểm soát các hòn đảo lớn và quần đảo trên Biển Đông và vịnh Thái Lan. Quần đảo Hoàng Sa được khai thác và kiểm soát từ đầu thế kỷ XVII, Côn Đảo từ năm 1704, Phú Quốc từ năm 1708 và quần đảo Trường Sa từ năm 1711.
Vùng đệm
Minh hoạ
- (xa xa) vùng ven rừng nằm giáp ranh vùng rừng với vùng núi.nhỏ|Hình 3: Vành đai sậy là vùng đệm điển hình của hồ ôn đới, có xu hướng di chuyển dần về giữa hồ.
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Xác lập chủ quyền biển Đông
Năm 1816, vua Gia Long nhà Nguyễn đã cho cắm cờ tái xác định chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Đối với chủ quyền đất liền
Vào năm 1975, Khmer Đỏ nắm quyền ở Campuchia. Sau đó đã xung đột với Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam bao gồm nhiều động cơ, trong đó có ý định phục hồi lãnh thổ. Năm 1978, chính quyền Khmer Đỏ của Campuchia huy động 19 sư đoàn tấn công Việt Nam, với gần 100.000 quân. Đây là hành động mạnh mẽ nhất từng có của Campuchia trong việc khôi phục chủ quyền lịch sử của họ. Việt Nam đã tập trung 180.000 quân tổ chức phản công để bảo vệ chủ quyền hiện tại của mình, quân Việt Nam đánh đến tận thủ đô Phnompenh, tiêu diệt quân đội Khmer Đỏ, lật đổ chính quyền của Campuchia và kiểm soát đất nước này trong hơn 10 năm. Cuộc chiến đã giết hầu hết quân đội Khmer Đỏ.
Vùng đệm
Đặc điểm chung
Trên thực địa, có một số đặc điểm khác biệt dễ nhận ra của một vùng đệm.
Campuchia thuộc Pháp
Xứ Bảo hộ Campuchia (tiếng Khmer: កម្ពុជាសម័យអាណានិគម, tiếng Pháp: Protectorat français du Cambodge), hoặc Campuchia thuộc Pháp (tiếng Pháp: Cambodge français) là một thành viên của Liên bang Đông Dương. Với sự vận động của sĩ quan Pháp Ernest Doudart de Lagrée từ Nam Kỳ (Cochinchine Française) vua Campuchia Norodom đã thuận theo, và ngày 05 tháng 7 năm 1863 tại Sài Gòn đã thực hiện ký kết các điều ước quốc tế trao cho nước Pháp quyền bảo hộ Campuchia. Năm 1867 chính quyền bảo hộ của Pháp được thiết lập trên toàn đất nước, trong khi đó Xiêm từ bỏ quyền lực của mình đối với Campuchia.
Vùng đệm
Đặc điểm chung
nhỏ|Hình 4: Các dạng hình học thường gặp của vùng đệm.
Campuchia thuộc Pháp
Campuchia được hợp vào Liên bang Đông Dương thuộc Pháp vào năm 1887 cùng với các xứ thuộc địa và bảo hộ Pháp ở Việt Nam (Nam Kỳ và Trung Kỳ, Bắc Kỳ).
Vùng đệm
Dạng hình học
Hình 4 mô tả hai hệ sinh thái khác nhau là A (màu lục) và B (màu vàng). Ranh giới giữa A và B chính là vùng đệm. Giả sử cả A và B có diện tích tương đương nhau.
Campuchia thuộc Pháp
Năm 1946, Campuchia được trao quyền tự chủ trong Liên hiệp Pháp và chế độ bảo hộ được bãi bỏ vào năm 1949. Lễ độc lập của Campuchia được tổ chức vào ngày 9 tháng 11 năm 1953.
Vùng đệm
Đệm sinh học và đệm sinh cảnh
nhỏ|Hình 5: Vùng đệm giữa hệ sinh thái nước (ảnh trên) với hệ sinh thái cạn (dưới) dẫn đến vùng đệm của các yếu tố vô cơ (ecocline).
Campuchia thuộc Pháp
Lịch sử
nhỏ|300px|trái|Bản đồ Campuchia (bảo hộ) và [[Nam Kỳ (thuộc địa) của Pháp khoảng năm 1863-1876 (thời kỳ đầu Campuchia nằm dưới sự bảo hộ của Pháp 1863-1890).]] nhỏ|300px|trái|Bản đồ Campuchia vào năm 1889. Vào năm 1863, vua Norodom ký một hiệp ước chấp nhận sự bảo hộ của Pháp trên vương quốc. Dần dần đất nước này rơi vào quyền cai trị của Pháp trong Liên bang Đông Dương.
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam
Đối với chủ quyền đất liền
Năm 2000, Việt Nam ký kết với Trung Quốc Hiệp ước biên giới trên đất liền Việt Nam-Trung Quốc, chính thức niêm phong mọi tranh chấp lãnh thổ trên bộ. Việt Nam hiện không có tranh chấp lãnh thổ đất liền với Trung Quốc và Lào, Campuchia là nước duy nhất còn lại vẫn còn tồn đọng các yêu sách lãnh thổ lịch sử. Các phong trào chính trị Campuchia hiện nay theo khuynh hướng bài Việt Nam vẫn đưa ra yêu sách phục hồi lãnh thổ đối với lãnh thổ đã mất.
Đối với chủ quyền biển-đảo
Đảo Bạch Long Vĩ trong vịnh Bắc Bộ bị Trung Hoa Dân quốc chiếm vào năm 1949, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã chiếm vào năm 1955 và bàn giao trở lại cho phía Việt Nam vào năm 1957.
Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ về việc phân định lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong Vịnh Bắc Bộ, chính thức niêm phong mọi tranh chấp lãnh hải trên phạm vi vịnh Bắc Bộ.
Hiện nay, Việt Nam chỉ còn tranh chấp trên biển Đông với các nước Trung Quốc, lãnh thổ Đài Loan, Philippines, Malaysia, Brunei.
Quan điểm của chính phủ Việt Nam
Các phong trào chính trị bài Việt Nam ở Campuchia đang ra sức tuyên truyền phục hồi lãnh thổ đã mất, bao gồm Nam Bộ, Phú Quốc, các đảo trong vịnh Thái Lan do Việt Nam quản lý. Đối với các yêu sách chính trị này, phía Việt Nam bác bỏ, việc đòi hỏi lãnh thổ là vô lý, không phản ánh rõ các thỏa thuận giữa các nhà cầm quyền Việt Nam với các vua Campuchia trong nhiều thế kỷ trước. Đồng thời, không phản ánh rõ các thỏa thuận và hiệp định đã ký kết, như Hiệp định giữa Pháp và Campuchia về việc phân định biên giới năm 1870, Hiệp định về Vùng nước lịch sử Việt Nam–Campuchia năm 1982.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Việt Nam Thể loại:Lịch sử Việt Nam theo thời kỳ Thể loại:Chủ nghĩa đế quốc Thể loại:Sáp nhập Thể loại:Trang đang được viết
Campuchia thuộc Pháp
Lịch sử
nhỏ|phải|Bản đồ biên giới Việt Nam-Campuchia năm 1870 của Jean Moura, khu vực K.Svai Téap vốn ngay trước đó thuộc hạt thanh tra Trảng Bàng ngày nay là vùng lồi "Mỏ Vịt" tỉnh Svay Rieng. Biên giới này được điều chỉnh bởi thỏa thuận giữa Thống đốc Nam Kỳ thuộc Pháp và vua Cao Miên Norodom I, ký kết ngày 9 tháng 7 năm 1870. Tháng 4 năm 1870, chính quyền Pháp ở Nam Kỳ (đứng đầu là Thống đốc Nam Kỳ) cùng với triều đình vương quốc Cao Miên do Pháp bảo hộ (đứng đầu là vua Norodom I) bắt đầu đàm phán ký kết thỏa ước phân định biên giới. Chính thức điều chỉnh lại biên giới giữa Cao Miên (Campuchia) với Nam Kỳ thuộc Pháp (Cochinchine Française) thay đổi lớn so với biên giới Cao Miên-Nam Kỳ Lục tỉnh tại 2 khu vực: địa phận các hạt thanh tra Trảng Bàng, Tây Ninh (tức vùng lồi Mỏ vịt) thành phủ (khet) Svay Teep, và vùng bờ bắc kênh Vĩnh Tế địa bàn các hạt Hà Tiên, Châu Đốc nhập vào (khet) Tréang, cắt từ đất Nam Kỳ trả về cho Cao Miên.
Năm 1906 Xiêm trả lại hai tỉnh Battambang và Xiêm Riệp để nhập vào Cao Miên thuộc Pháp bảo hộ. nhỏ|phải|Bản đồ phân vùng cư trú của các dân tộc (sắc tộc) tại Nam Kỳ thuộc Pháp (Cochinchine Française) và Cao Miên (Cambodge) năm 1904.
Trong Thế chiến thứ hai, Nhật Bản cho phép Chính phủ Vichy của Pháp tiếp tục cai quản Campuchia và các lãnh thổ Đông Dương khác, nhưng họ cũng nuôi dưỡng chủ nghĩa quốc gia Khmer. Campuchia lại được hưởng một thời kỳ độc lập ngắn năm 1945 trước khi quân Đồng Minh tái lập quyền kiểm soát của Pháp. Vua Norodom Sihanouk, người từng được Pháp lựa chọn để kế vị vua Monivong năm 1941, nhanh chóng chiếm lấy vị trí chính trị trung tâm khi ông tìm cách trung lập hóa những người cánh tả và những đối thủ cộng hòa và cố gắng đàm phán những điều kiện có thể chấp nhận được để giành lấy độc lập từ tay người Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cựu thuộc địa của Pháp Thể loại:Chấm dứt năm 1887 Thể loại:Lịch sử Campuchia Thể loại:Cựu bảo hộ Thể loại:Quan hệ Campuchia-Pháp Thể loại:Cựu quốc gia ở Đông Nam Á Thể loại:Cựu thuộc địa ở Châu Á Thể loại:Quốc gia cổ trong lịch sử Campuchia Thể loại:Campuchia thế kỷ 20 Thể loại:Campuchia thế kỷ 19 Thể loại:Cựu chính thể trong Chiến tranh Đông Dương Thể loại:Phe Trục Thể loại:Khởi đầu năm 1945 ở Campuchia
Lê Ý
Khởi binh
Lê Ý bèn cùng các bộ tướng của mình như: Lê Như Bích, Lê Bá Tạo, Hà Công Liêu, Lê Tông Xá, Nguyễn Cảo... bày doanh trại, chia quân thành cơ, thành đội, thành ngũ... rồi đặt súng lệnh, giương cờ hiệu, kéo ra đóng bên bờ sông Mã. Hào kiệt các nơi nghe thấy đều cho rằng khí vận nhà Lê lại thịnh, khắp nơi hướng về.
Chống Mạc Thái Tổ
Tháng tư năm Canh Dần (1530), Mạc Thái Tổ - Mạc Đăng Dung thân chinh đem mấy vạn quân thủy bộ vào Thanh Hoa. Hai bên giao chiến mấy trận quân Mạc đều thua cả, Mạc Thái Tổ thấy thế khó bèn lui binh về Thăng Long, để Lâm Quốc Công - thái sư Mạc Quốc Trinh ở lại trấn giữ dinh Hoa Lâm (?).
Takuya Miki
Takuya Miki (sinh ngày 30 tháng 4 năm 1989) là một vận động viên quần vợt xe lăn chuyên nghiệp đến từ Nhật Bản. Anh sinh ra tại Thành phố Kashiwa. Anh có thứ hạng cao nhất ở đơn là vị trí số 6 vào ngày 17 tháng 11 năm 2014 và ở đôi có thứ hạng cao nhất là vị trí số 6 vào ngày 31 tháng 7 năm 2017. Anh đã từng vô địch giải Peace Cup, British Open, Japan Open và Prague Cup.
Montasola
Montasola là một đô thị ở tỉnh Rieti trong vùng Latium, có khoảng cách khoảng 60 km về phía đông bắc của Roma và cách khoảng 15 km về phía tây của Rieti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 379 người và diện tích là 12,6 km².
Takuya Miki
Năm 2017, Miki vô địch giải PTR Hilton Head Championships ở cả nội dung đơn và đôi.
Montasola
Montasola giáp các đô thị: Casperia, Contigliano, Cottanello, Torri in Sabina, Vacone.
Takuya Miki
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1989 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Vận động viên quần vợt xe lăn Thể loại:Nam vận động viên quần vợt Nhật Bản
Montasola
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Rieti
Lê Ý
Chống Mạc Thái Tổ
Thừa thắng Lê Ý đem quân đánh xuống Tây Đô (Vĩnh Lộc - Thanh Hóa), Mạc Quốc Trinh lại lui về Tống Giang (Ninh Bình).
Chống Mạc Thái Tông
Tháng 8, ngày 23, năm Canh Dần (1530) Mạc Đăng Dung đã về đến kinh đô, để Mạc Thái Tông đem quân vào Thanh Hoa, Mạc Thái Tông đem quân vào hội quân ở sông Hoằng Hóa (sông Lạch Trường - Thanh Hóa), rồi bàn với Lâm Quốc Công cùng tiến đánh Lê Ý.
Mạc Quốc Trinh dẫn 200 chiến thuyền đi tiên phong, hẹn ba ngày sau sẽ đến sông Đa Lộc (Yên Định, Thanh Hóa).
Trận sông Đa Lộc
Lê Ý biết quân nhà Mạc chia làm hai thì cả mừng, một mặt dàn quân sẵn ở sông Đa Lộc, lại tự mình đem quân tinh nhuệ bí mật theo đường tắt mà tiến trong đêm.
Toàn quân nhà Mạc không biết quân nhà Lê ở đâu chui ra thì sợ hãi mà tan vỡ, bỏ thuyền nhảy lên bờ chạy tán loạn.
Lê Ý cưỡi ngựa, đốc suất các tướng xông pha trận mạc, tự tay đâm chết hơn 70 tên.
Quân Mạc đại bại, Lê Ý thừa thắng đuổi đánh, chém giết vô kể.
Trận Động Bàng
Mạc Thái Tông vẫn chưa biết là Mạc Quốc Trinh đã bị thua trận, y như kế hoạch tự mình đốc suất các tướng tiến đến xã Động Bàng (Thanh Hóa), tính đánh kẹp quân nhà Lê.
Lê Ý biết tin, bèn hăng hái xuống lệnh cho các tướng rằng:
"Nay được gặp bọn giặc lớn ở đây, nếu không quyết đánh thì không thể mong hưng phục được nhà Lê".
Các tướng nghe lệnh, đều dốc sức đánh.
Quân Mạc đánh mãi không thấy quân của Mạc Quốc Trinh thì đại loạn, quân nhà Lê được thế càng đánh càng hăng cả phá quân Mạc, chém được hơn một vạn tên, xác chết chồng chất lên nhau.
Quân nhà Lê thắng trận một ngày hai lần, uy danh vang dội, khiến cho quân Mạc phải chạy dài. Mạc Thái Tông phải rút về kinh thành, sai Mạc Quốc Trinh ở lại cố thủ.
Cái chết
Lê Ý đại thắng hai trận liền thu quân, triệt phá doanh trại, về đóng ở Da Châu, vì mới thắng luôn mấy trận nên sinh lòng kiêu ngạo, không còn lo phòng bị như trước, lại có ý coi thường đối phương.Gặp phải ngay lúc hết lương, có tướng bàn:
"Quân Mạc chưa diệt, chiến sự chưa yên, ta nên thúc quan lại các nơi điều động phu phen vận lương đến là được".
Lê ý không cho là phải, nói át đi:
"Phu phen điều một người là ở bản địa thiếu một người, nay quân ta đại thắng liên tiếp, ngụy Mạc khiếp sợ mà co cụm trong thành không dám đánh, sao không cắt vài ngàn quân về bản địa vận lương mà nỡ đặt điều lao dịch nặng nề như vậy".
Các tướng biết là không ổn nhưng thanh thế Lê Ý đang thịnh nên không ai dám bác, đành phải cắt mấy ngàn quân về hậu phương tải lương.
Đại quân thiếu đi lượng lớn nhân lực lại đang thả lỏng sau đại thắng nên doanh trại vô lực, quân dung rời rạc. Mạc Quốc Trinh nhận biết được thì mừng lắm, tức tốc đem năm ngàn tinh nhuệ đánh lên Da Châu.
Lê Ý không có chuẩn bị đem quân ra đánh, chống không nổi quân nhà Mạc bị bắt sống bỏ cũi đem về Thăng Long ngũ mã phân thây.
Quân tướng lớp bị giết, lớp chạy sang Ai Lao theo An Thanh Hầu - Nguyễn Kim, số còn lại thì cởi giáp về vườn. Cơ nghiệp họ Lê coi như kết thúc từ đây.
Chú thích
Thể loại:Công tước nhà Lê sơ
Formicilla gibbosa
Formicilla gibbosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1912.
Ugia flavida
Ugia flavida là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ugia Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Quasimus scutellaris
Quasimus scutellaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Quasimus
Parasiccia mokanshanensis
Parasiccia mokanshanensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Parasiccia
Asplenium viridans
Asplenium viridans là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Labill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asplenium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824 Thể loại:Unresolved names
Asplenium viridans
USS Madison
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Madison:
Thể loại:Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ
Lâu đài Dover
Lâu đài Dover (tiếng Anh: Dover Castle) là một lâu đài thời trung cổ ở Dover, Kent, Vương quốc Anh và được xếp hạng I. Nó được xây dựng vào thế kỷ XI, và được mô tả là "Chìa khóa của nước Anh" (Key to England) do ý nghĩa phòng thủ của nó trong suốt lịch sử. Một số tác giả cho rằng đây là lâu đài lớn nhất ở Anh, danh hiệu này cũng được Lâu đài Windsor tuyên bố.
Thời kỳ đồ sắt
Địa điểm này có thể đã được phòng thủ bằng các công trình đào đắp vào Thời đại đồ sắt hoặc sớm hơn, trước khi người La Mã xâm lược vào năm 43 sau Công nguyên. Điều này được gợi ý dựa trên mô hình bất thường của các công trình đào đắp dường như không phù hợp hoàn hảo cho lâu đài thời trung cổ. Các cuộc khai quật đã cung cấp bằng chứng về các công sự của Thời đại đồ sắt trong khuôn viên của lâu đài, nhưng không chắc liệu điều này có liên quan đến pháo đài trên đồi hay không.
Thời La Mã
Địa điểm này cũng có một trong hai ngọn hải đăng La Mã (hay pharoses) của Dover, một trong ba ngọn hải đăng thời La Mã còn sót lại trên thế giới, và là công trình kiến trúc La Mã đứng cao nhất và hoàn thiện nhất ở Anh. Nó cũng được cho là tòa nhà lâu đời nhất của Anh. Được xây dựng vào đầu thế kỷ thứ II, tòa tháp 5 tầng 8 mặt được làm từ các lớp tufa, đá vụn Kentish và gạch đỏ. Ngọn hải đăng của lâu đài vẫn tồn tại sau khi được chuyển đổi thành tháp chuông vào thời Saxon (c. 1000), có thêm một lớp trên mới (c. 1430) và được cải tạo một phần vào năm 1913–1915. Phần còn lại ít ỏi của ngọn hải đăng La Mã khác, được gọi là Bredenstone hoặc Devil's Drop of Mortar, nằm ở Western Heights, đối diện thị trấn Dover.
Ngọn hải đăng La Mã tại Boulogne-sur-Mer bên kia eo biển Manche đã tồn tại qua nhiều thế kỷ và lẽ ra ánh sáng của nó phải được nhìn thấy từ Dover. Nó được xây dựng vào khoảng năm 39 sau Công nguyên theo lệnh của Hoàng đế Caligula, có thể là để chuẩn bị cho một cuộc xâm lược nước Anh. Suetonius đề cập đến việc Caligula "dựng một ngọn hải đăng cao, không khác gì ngọn hải đăng ở Pharos, trong đó ngọn lửa được duy trì suốt đêm để dẫn đường cho tàu bè". Được gọi là Tour d'Ordre, sự xói mòn bờ biển đã dẫn đến việc nó đổ xuống biển vào năm 1644. Các bản khắc về chiều cao của nó có thể cho thấy ngọn hải đăng La Mã Dover từng trông như thế nào.
Ảnh
Thể loại:Lâu đài ở Kent Thể loại:Xâm lược nước Anh Thể loại:Kế hoạch xâm lược Anh Quốc của Napoléon Thể loại:Cuộc xâm lược Anh của người Norman
Haplocladium perparaphyllum
Liên kết ngoài
Thể loại:Haplocladium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
Saint-Loubert
Saint-Loubert  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 41 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Saintloubert
Lê Văn Lai
Tiểu sử
Ngày sinh: 4/9/1954
Giới tính: Nam
Dân tộc: Kinh
Tôn giáo: Không
Quê quán: Xã Bình Minh, huyện Thăng Bình, Quảng Nam
Trình độ chính trị: Cao cấp lý luận chính trị
Trình độ chuyên môn: Cử nhân Kinh tế; Cử nhân Ngữ văn
Nghề nghiệp, chức vụ: Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy viên Ban thường vụ tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Nam, Ủy viên Uỷ ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội
Nơi làm việc: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Nam
Ngày vào đảng: 10/5/1980
Nơi ứng cử: Quảng Nam
Đại biểu Quốc hội khoá: XIII
Đại biểu chuyên trách: Không
Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Đại biểu HĐND tỉnh khóa VIII (2011-2016)
Liên kết ngoài
Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Quảng Nam
Hà Văn Khoát
Hà Văn Khoát (sinh năm 1955), người Tày, là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII, thuộc đoàn đại biểu Bắc Kạn.
Tiểu sử
Giới tính: Nam
Dân tộc: Tày
Tôn giáo: Không
Quê quán: Xã Phương Viên, huyện Chợ Đồn, Bắc Kạn.
Ngày vào đảng: 25/5/1975
Giáo dục
Trình độ chính trị: Cử nhân chính trị
Trình độ chuyên môn: Đại học Cảnh sát
Sự nghiệp
Ông từng phục vụ trong ngành Công an, quân hàm Thiếu tướng, giữ chức Giám đốc Công an tỉnh Bắc Cạn. Sau đó ông được bầu làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Cạn.
Nơi làm việc: Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Bắc Kạn, tổ 1A, phường Phùng Chí Kiên, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn
Nơi ứng cử: Bắc Kạn
Đại biểu Quốc hội khoá: XI,XIII
Đại biểu chuyên trách: Không
Đại biểu Hội đồng nhân dân: Đại biểu HĐND cấp tỉnh khóa VII, VIII
Phụ chú: Nghỉ hưu từ 01/03/2015 theo Quyết định số 1571-QĐNS/TW ngày 15/12/2014