cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Châu Nam Cực
Dân số
Emilio Marcos Palma là người đầu tiên sinh ra ở phía nam vĩ tuyến 60 độ nam và trên lục địa Nam Cực, cụ thể trong Căn cứ Esperanza tại mũi bán đảo Nam Cực vào năm 1978. Cha mẹ Palma cùng bảy gia đình khác được chính phủ Argentina cử đến để xem cuộc sống gia đình có phù hợp ở đây không. Juan Pablo Camacho là người Chile đầu tiên sinh ra ở châu Nam Cực vào năm 1984 tại Trạm Frei Montalva. Một số căn cứ hiện là nơi sinh sống của những gia đình có con đi học tại trạm. Tính đến năm 2009 đã có 11 đứa trẻ ra đời ở châu Nam Cực (phía nam vĩ tuyến 60 độ nam), tám tại Căn cứ Esperanza của Argentina và ba tại Trạm Frei Montalva của Chile.
Động vật
thumb|left|250px|[[Chim cánh cụt hoàng đế ở biển Ross]] Vài loại động vật có xương sống trên cạn sống ở những hòn đảo cận Nam Cực. Sinh vật không xương sống gồm có mạt, chấy, giun tròn, gấu nước, luân trùng, moi lân, và bọ đuôi bật. Loài ruồi nhuế không bay Belgica antarctica với chiều dài tối đa 6 mm là động vật chỉ sống trên cạn lớn nhất châu Nam Cực. Hải âu pêtren là một trong ba loại chim chỉ sinh sản ở châu Nam Cực.
Một số động vật biển tồn tại và lệ thuộc trực tiếp hay gián tiếp vào thực vật phù du. Sinh vật biển Nam Cực có chim cánh cụt, cá voi xanh, cá voi sát thủ, mực ống khổng lồ, và hải cẩu lông. Cánh cụt hoàng đế là loài chim cánh cụt duy nhất sinh sản vào mùa đông ở châu Nam Cực còn cánh cụt Adélie thì tại địa điểm xa về phía nam nhất. Cánh cụt rockhopper phương nam có những lông vũ đặc biệt quanh mắt làm nên bộ lông mi độc đáo. Cánh cụt vua, cánh cụt quai mũ, và cánh cụt gentoo cũng sinh sản ở Vùng Nam Cực.
Trong thế kỷ 18 và 19, hải cẩu lông mao Nam Cực bị những thợ săn tới từ Mỹ và Anh săn bắt rất nhiều để lấy da. Hải cẩu Weddell là một loài hải cẩu không tai được đặt theo tên của James Weddell, chỉ huy đoàn thám hiểm săn hải cẩu ở biển Weddell. Moi lân Nam Cực luôn tụ tập thành bầy lớn là loài chủ chốt của hệ sinh thái Nam Đại Dương và nguồn thức ăn quan trọng cho cá voi, hải cẩu, mực, cá băng, cánh cụt, hải âu mày đen, cùng nhiều loài chim khác.
Vào Năm Địa cực Quốc tế 2007–2008, một cuộc điều tra về sự sống biển được tiến hành với sự tham gia của khoảng 500 nhà nghiên cứu. Đây là một phần của cuộc điều tra sự sống biển toàn cầu và nó đã đem lại một số phát hiện đáng chú ý. Hơn 235 sinh vật biển sống ở hai vùng cực đã nối liền khoảng cách 12.000 km. Chim và động vật lớn như một số loại cá voi du hành khứ hồi thường niên. Bất ngờ hơn là việc một số dạng sống nhỏ như hải sâm và sên bơi tự do được tìm thấy ở đại dương hai cực. Các yếu tố khác nhau có lẽ đã giúp chúng phân bổ: nhiệt độ khá đồng nhất của đại dương sâu tại cực và xích đạo (chênh nhau không quá 5 °C) và hệ thống hải lưu lớn hay hoàn lưu muối nhiệt giúp vận chuyển trứng và ấu trùng.
Nấm
Con người đã ghi nhận khoảng 1.150 loài nấm ở châu Nam Cực, trong đó 750 là nấm không tạo địa y và 400 là tạo địa y. Một số loài sống trong đá do hệ quả của quá trình tiến hóa dưới điều kiện cùng cực và góp phần đáng kể vào việc làm nên hình dạng đá ấn tượng của Thung lũng Khô McMurdo và những rặng núi xung quanh. Hình thái bên ngoài đơn giản, cấu trúc không mấy phân biệt, hệ thống trao đổi chất và enzym vẫn hoạt động ở mức nhiệt rất thấp, cùng vòng đời ngắn đi giúp những loại nấm này chuyên thích nghi với môi trường khắc nghiệt như thung lũng McMurdo. Cụ thể, chúng chịu được tia tử ngoại nhờ tế bào hắc tố mạnh và dày vách. Các đặc điểm này cũng có ở tảo và khuẩn lam, gợi ý sự thích nghi với điều kiện thịnh hành ở châu Nam Cực. Từ đó dẫn đến suy đoán rằng nếu sự sống từng xuất hiện trên Sao Hỏa thì nó có lẽ trông tương tự nấm Nam Cực như Cryomyces antarcticus và Cryomyces minteri. Một số loại nấm dường như là đặc hữu của châu Nam Cực, đó còn bao gồm các loài sống trong phân nhất định đã từng tiến hóa để đối phó với thách thức kép: sinh trưởng trong phân ở nhiệt độ cực thấp và sống sót trong hành trình đi qua ruột của động vật máu nóng.
Thực vật
Khoảng 300 triệu năm trước rừng cây kỷ Permi bắt đầu che phủ lục địa và thảm thực vật lãnh nguyên tồn tại cho đến 15 triệu năm trước. Tuy nhiên khí hậu châu Nam Cực ngày nay không cho phép thảm thực vật rộng lớn hình thành. Nhiệt độ băng giá, đất nghèo dinh dưỡng, thiếu độ ẩm, và thiếu ánh mặt trời khiến cây cối không thể phát triển. Vì lẽ đó thực vật rất thiếu tính đa dạng và khả năng phân bổ bị hạn chế. Quần thực vật của lục địa chủ yếu là rêu. Có khoảng 100 loài rêu thực và 25 loài rêu tản, chỉ ba loài thực vật có hoa là Deschampsia antarctica, Colobanthus quitensis, Poa annua phi bản địa và tất cả đều được tìm thấy ở bán đảo Nam Cực. Sinh trưởng bị hạn chế trong vài tuần mùa hè.
Sinh vật khác
thumb|right|Chất lỏng màu đỏ chảy ra từ [[Thác Máu tại sông băng Taylor. Màu sắc bắt nguồn từ sắt oxit.]] Châu Nam Cực có 700 loài tảo, đa phần là thực vật phù du. Tảo tuyết đa màu và tảo cát đặc biệt phong phú ở những vùng duyên hải vào mùa hè. Vi khuẩn được phát hiện sống trong tăm tối và lạnh lẽo ở độ sâu đến 800 m bên dưới lớp băng.
Bảo tồn
thumb|left|[[Khu bảo tồn Cá voi Nam Đại Dương là khu vực có diện tích 50 triệu km² bao quanh lục địa châu Nam Cực, nơi mà Ủy ban Săn bắt cá voi Quốc tế (IWC) cấm mọi hình thức săn bắt cá voi thương mại.]] Nghị định thư Bảo vệ Môi trường của Hiệp ước Nam Cực (còn gọi là Nghị định thư Môi trường hay Nghị định thư Madrid) bắt đầu có hiệu lực năm 1998 là văn kiện chính liên quan đến bảo tồn và quản lý đa dạng sinh học ở châu Nam Cực. Ủy ban Bảo vệ Môi trường khuyến nghị Hội nghị Tư vấn Hiệp ước Nam Cực bàn về các vấn đề bảo tồn và môi trường. Một mối lo lớn là nguy cơ vô ý mang đến những loài phi bản địa từ nơi khác.
Đạo luật Bảo tồn Nam Cực thông qua năm 1978 đã áp đặt một số hạn chế lên hoạt động đánh bắt của Hoa Kỳ ở châu Nam Cực. Hành vi mang đến động vật hay thực vật ngoại lai có thể bị phạt hình sự vì gây hại cho loài bản địa. Việc moi lân, loài quan trọng trong hệ sinh thái Nam Cực, bị đánh bắt quá mức đã khiến giới chức sửa đổi luật đánh cá. Hiệp định Bảo tồn Tài nguyên sống Biển Nam Cực (CCAMLR) đi vào hiệu lực năm 1980 yêu cầu chỉnh đốn lại tất cả hoạt động đánh bắt ở Nam Đại Dương được xem là có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái Nam Cực. Tuy nhiên bất chấp luật mới, đánh bắt bất hợp pháp và không kiểm soát vẫn là vấn nạn nghiêm trọng, đặc biệt là loài cá răng Patagonia. Ước tính 32.000 tấn cá răng đã bị săn bắt trái phép trong năm 2000 và hành vi này đang gia tăng.
Chính trị
thumb|Biểu tượng của hiệp ước Nam Cực từ năm 2002. Một số quốc gia tuyên bố chủ quyền ở những vùng nhất định. Vài trong số này công nhận lẫn nhau song giá trị pháp lý của những tuyên bố không được toàn thể chấp nhận.
Hành động khẳng định chủ quyền ở châu Nam Cực bị đình chỉ từ năm 1959, dù vậy vào năm 2015 Na Uy đã chính thức thôn tính vùng đất Queen Maud. Hiệp ước Nam Cực 1959 và những hiệp định liên quan khác gọi chung là Hệ thống Hiệp ước Nam Cực quy định tình trạng châu Nam Cực. Theo đó châu Nam Cực được định nghĩa là toàn bộ đất đai và thềm băng phía nam 60° N. 12 nước trong đó có Liên Xô (sau này là Nga), Vương quốc Anh, Argentina, Chile, Úc, và Hoa Kỳ ký kết hiệp ước. Châu Nam Cực được xếp là một khu bảo vệ môi trường, bảo tồn khoa học cho phép tự do nghiên cứu khoa học và cấm hoạt động quân sự. Đây là thỏa thuận kiểm soát vũ khí đầu tiên trong Chiến tranh Lạnh.
Vào năm 1983 các bên tham gia hiệp ước bắt đầu đàm phán về quy định khai thác mỏ ở châu Nam Cực. Một liên minh các tổ chức quốc tế đã khơi mào chiến dịch tạo áp lực dư luận để ngăn chặn mọi hành vi khai khoáng trong khu vực, đi đầu là Greenpeace từng vận hành trạm khoa học riêng của họ là World Park Base ở biển Ross từ 1987 đến 1991 và thực hiện các chuyến thám hiểm thường niên để ghi lại tác động của con người đến môi trường ở châu Nam Cực. Vào năm 1988, Công ước Quy định Tài nguyên Khoáng sản Nam Cực (CRAMRA) được thông qua. Tuy nhiên một năm sau Úc và Pháp thông báo sẽ không thông qua làm dập tắt mọi ý định và mục đích của công ước. Thay vào đó họ đề xuất đàm phán một chế độ toàn diện nhằm bảo vệ môi trường Nam Cực. Nghị định thư Bảo vệ Môi trường của Hiệp ước Nam Cực ("Nghị định thư Madrid") được đàm phán khi các nước khác đồng tình và bắt đầu có hiệu lực vào ngày 14 tháng 1 năm 1998. Văn kiện cấm mọi hành vi khai thác mỏ và định rõ châu Nam Cực là "khu bảo tồn thiên nhiên dành cho khoa học và hòa bình".
Hiệp ước Nam Cực cấm mọi hoạt động quân sự ở châu Nam Cực, bao gồm việc xây các căn cứ quân sự và công sự, diễn tập quân sự, và thử vũ khí. Quân nhân hay quân bị chỉ được phép dùng cho nghiên cứu khoa học và những mục đích hòa bình khác. Cuộc diễn tập mặt đất duy nhất được ghi lại là chiến dịch nhỏ NINETY của quân đội Argentina vào năm 1965.
Các lãnh thổ châu Nam Cực
thumb|HMS Endurance: cựu tàu tuần tra vùng Nam Cực của [[Hải quân Hoàng gia Anh.]] Argentina, Anh, Chile tranh giành mọi diện tích xen lấn dẫn đến xích mích. Vào ngày 18 tháng 12 năm 2012, Văn phòng Đối ngoại và Thịnh vượng chung Anh đặt tên một khu vực không tên trước đó là Queen Elizabeth Land (Vùng đất Nữ hoàng Elizabeth) để mừng Đại lễ Kim cương của Nữ hoàng Elizabeth II. Tới ngày 22 đại sứ Anh ở Argentina John Freeman bị chính phủ Argentina triệu tập để phản đối tuyên bố. Quan hệ Argentina–Anh vốn đã bị tổn hại suốt năm 2012 bởi tranh chấp về chủ quyền của quần đảo Falkland gần đó và dịp kỷ niệm 30 năm chiến tranh Falkland.
Các khu vực mà Úc và New Zealand tuyên bố là lãnh thổ Anh đến khi chúng được trao tay sau khi những nước này giành độc lập. Úc hiện khẳng định diện tích lớn nhất. Anh, Úc, New Zealand, Pháp và Na Uy đều công nhận lãnh thổ của nhau.
Còn các nước khác tham gia hiệp ước Nam Cực quan tâm đến lãnh thổ ở châu Nam Cực song điều khoản của hiệp ước không cho phép họ tuyên bố chủ quyền trong lúc hiệp ước đang có hiệu lực.
Kinh tế
thumb|Tàu thám hiểm National Geographic Explorer gần bờ biển châu Nam Cực Hiện không có hoạt động kinh tế ở châu Nam Cực trừ đánh cá ngoài khơi và du lịch quy mô nhỏ, cả hai đều khởi điểm bên ngoài lục địa.
Mặc dù than, hydrocacbon, quặng sắt, bạch kim, đồng, crôm, niken, vàng và các khoáng sản khác đã được tìm thấy song không nhiều để khai thác. Nghị định thư Bảo vệ Môi trường 1991 cũng hạn chế tiếp cận tài nguyên. Vào năm 1998 các bên nhất trí một thỏa hiệp áp đặt lệnh cấm khai mỏ vô thời hạn sẽ được xét lại vào năm 2048, điều này hạn chế thêm hoạt động khai thác và phát triển kinh tế. Đánh bắt và buôn bán cá ngoài khơi là hoạt động kinh tế chủ yếu. Sản lượng cá Nam Cực báo cáo năm 2000–01 là 112.934 tấn.
Du lịch thám hiểm quy mô nhỏ tồn tại từ năm 1957 và hiện lệ thuộc vào những điều khoản của Nghị định thư Bảo vệ Môi trường nhưng thực tế do Hiệp hội Điều hành Du lịch Nam Cực Quốc tế (IAATO) tự điều chỉnh. 95% hoạt động du lịch liên kết với IAATO. Chuyến đi chủ yếu bằng tàu cỡ nhỏ hay trung bình, tập trung vào những thắng cảnh cụ thể cùng động vật hoang dã biểu tượng có thể tiếp cận. Có 37.506 chuyến tham quan vào mùa hè Nam Bán cầu 2006–07, gần như toàn bộ là từ tàu thương mại; con số này năm 2015–16 là 38.478 chuyến. Tính đến năm 2015 có hai máy rút tiền tự động của Wells Fargo ở châu Nam Cực.
Dòng du khách làm dấy lên chút quan ngại về ảnh hưởng xấu tới hệ sinh thái và môi trường. Một số nhà khoa học và môi trường kêu gọi quy định chặt chẽ hơn đối với tàu bè và đề ra giới hạn du lịch. Các bên tham gia Hiệp ước Nam Cực phản ứng thông qua Ủy ban Bảo vệ Môi trường và sự hợp tác với IAATO, đóng cửa hoặc hạn chế những địa điểm vốn hay hút khách. Từng có những chuyến bay tham quan Nam Cực (không hạ cánh) khởi hành từ Úc và New Zealand cho đến vụ máy bay của Air New Zealand rơi ở núi Erebus vào năm 1979 khiến toàn bộ 257 người trên máy bay tử nạn. Qantas khôi phục đường bay thương mại từ Úc đến châu Nam Cực vào giữa thập niên 1990.
Nghiên cứu
thumb|[[Trăng tròn cùng 25 giây phơi sáng giúp có đủ ánh sáng để bức ảnh này được chụp tại Trạm Amundsen–Scott trong đêm dài Nam Cực. Có thể thấy trạm ở xa phía bên trái, nhà máy điện ở giữa và ga-ra cơ khí góc dưới bên phải. Dải ánh sáng màu xanh lá trên nền trời là cực quang.]] Hàng năm, các nhà khoa học đến từ 28 nước khác nhau tiến hành những thí nghiệm không làm được ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Số nhà khoa học vận hành các trạm nghiên cứu là hơn 4.000 vào mùa hè và hơn 1.000 vào mùa đông. Trạm nghiên cứu lớn nhất ở châu Nam Cực là McMurdo chứa được hơn 1.000 nhà khoa học và du khách.
Từ thập niên 1970 một trọng tâm nghiên cứu quan trọng là tầng ozone ở khí quyển phía trên châu Nam Cực. Vào năm 1985, ba nhà khoa học Anh làm việc với dữ liệu thu thập tại Trạm Halley trên thềm băng Brunt và phát hiện tồn tại một lỗ hổng ở tầng này. Cuối cùng người ta xác định thứ phá hủy ozone là chlorofluorocarbon (CFC) do sản phẩm của con người thải ra. Với lệnh cấm CFC trong Nghị định thư Montreal năm 1989, các đề án khí hậu nhận định tầng ozone sẽ hồi phục về trạng thái năm 1980 vào khoảng năm 2050–2070.
Tháng 9 năm 2006, dữ liệu vệ tinh NASA cho thấy lỗ hổng ozone Nam Cực rộng 2.750.000 km², lớn nhất từng ghi nhận. Con người không biết nhiều về tác động của lớp ozone triệt giảm đến biến đổi khí hậu ở châu Nam Cực.
Vào năm 2007 Trung tâm Không gian Địa cực thành lập sử dụng công nghệ cảm biến từ xa và địa không gian để cung cấp dịch vụ bản đồ cho các tổ nghiên cứu được chính quyền liên bang Hoa Kỳ tài trợ. Hiện trung tâm có thể ghi lại toàn bộ hình ảnh châu Nam Cực ở độ phân giải 500 mm mỗi 45 ngày.
Vào ngày 6 tháng 9 năm 2007 Quỹ Địa cực Quốc tế có trụ sở ở Bỉ khánh thành Princess Elisabeth, trạm khoa học địa cực không phát thải đầu tiên trên thế giới ở châu Nam Cực nhằm nghiên cứu biến đổi khí hậu. Princess Elisabeth là trạm dựng sẵn trị giá 16,3 triệu đô-la và một phần của Năm Địa cực Quốc tế được chở từ Bỉ đến Nam Cực cuối năm 2008 để theo dõi tình trạng vùng cực. Nhà thám hiểm người Bỉ Alain Hubert phát biểu: "Đây là căn cứ không phát thải đầu tiên trong số những loại tương tự biến nó thành hình mẫu độc nhất về cách thức sử dụng năng lượng ở vùng Nam Cực". Johan Berte là trưởng nhóm thiết kế trạm và quản lý của dự án nghiên cứu khí hậu, băng hà, và vi sinh vật.
Tháng 1 năm 2008, các nhà khoa học của Cục Khảo sát Nam Cực (BAS) do Hugh Corr và David Vaughan dẫn đầu báo cáo 2.200 năm trước một núi lửa đã phun trào bên dưới phiến băng châu Nam Cực và đây là vụ phun trào lớn nhất nơi này trong 10.000 năm qua. Tro núi lửa được phát hiện lắng kết trên bề mặt băng dưới dãy núi Hudson, gần sông băng đảo Pine.
Một nghiên cứu năm 2014 ước tính trong thế Pleistocen phiến băng Đông Nam Cực đã mỏng đi ít nhất 500 m. Quá trình băng mỏng đi kể từ thời Cực đại băng hà cuối cùng khả năng bắt đầu hậu 14.000 năm trước với độ hao hụt chưa đến 50 m.
Vẫn thạch
thumb|left|Vẫn thạch ALH84001 từ Sao Hỏa Vẫn thạch châu Nam Cực là một phạm vi nghiên cứu quan trọng về vật chất hình thành vào thưở sơ khai của Hệ Mặt trời, đa phần tới từ tiểu hành tinh song một số có thể từ những hành tinh lớn hơn. Vẫn thạch đầu tiên được phát hiện năm 1912 mang tên Adelie Land. Vào năm 1969 một đoàn thám hiểm Nhật Bản phát hiện chín vẫn thạch và hầu hết số này rơi xuống phiến băng trong hàng triệu năm qua. Chuyển động của phiến băng có xu hướng dồn vẫn thạch vào những điểm bị chặn như dãy núi, rồi vận động bào mòn của gió mang chúng lên bề mặt sau hàng thế kỷ bị chôn vùi dưới mưa tuyết tích tụ. Vẫn thạch Nam Cực được bảo quản tốt nếu so với vẫn thạch ở những địa bàn ôn hòa hơn trên Trái Đất.
Số lượng vẫn thạch nhiều cho phép con người biết nhiều hơn về độ đa dạng của các loại vẫn thạch trong Hệ Mặt trời và mối liên hệ giữa chúng với tiểu hành tinh và sao chổi. Các loại mới và hiếm đã được tìm thấy, như các mảnh văng từ Mặt Trăng và có thể là Sao Hỏa do va chạm. Những mẫu vật, đặc biệt là ALH84001 do ANSMET phát hiện là tâm điểm tranh luận về bằng chứng cho sự sống vi sinh trên Sao Hỏa. Vì vẫn thạch trong không gian hấp thu và ghi lại bức xạ vũ trụ nên thời điểm chúng đụng Trái Đất có thể xác định qua nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Thời gian vẫn thạch ở Trái Đất cho biết thêm thông tin có thể hữu dụng trong công tác nghiên cứu phiến băng Nam Cực về mặt môi trường.
Khối băng và mực nước biển toàn cầu
thumb|upright=1.3|Chuyển động của băng ở châu Nam Cực Do vị trí ở vùng cực nam, châu Nam Cực tiếp nhận tương đối ít bức xạ mặt trời ngoại trừ vào mùa hè phương nam. Điều này có nghĩa đây là một lục địa rất lạnh nơi mà nước hầu hết ở dạng băng đá. Giáng thủy là thấp (đa phần châu Nam Cực là hoang mạc) và hình thái gần như luôn là tuyết rơi, chúng dần tích tụ và làm nên một phiến băng khổng lồ che phủ mặt đất. Các phần của phiến băng này tạo thành những sông băng di chuyển hướng ra rìa lục địa. Cạnh bờ lục địa là rất nhiều thềm băng, đó là phần nổi của những sông băng chảy từ khối băng lục địa ra phía ngoài. Ngoài khơi, nhiệt độ cũng đủ thấp để khiến nước biển đóng băng hầu khắp năm. Việc hiểu về các loại băng khác nhau ở châu Nam Cực là quan trọng để hiểu được ảnh hưởng có thể có tới mực nước biển và sự liên đới đến lạnh đi toàn cầu.
Hàng năm, băng biển lan rộng vào mùa đông Nam Cực và hầu hết số băng này tan chảy vào mùa hè. Chúng được tạo thành từ nước biển và trôi nổi phía trên do đó không góp phần làm mực nước biển tăng. Quy mô băng biển quanh châu Nam Cực vẫn duy trì gần như bất biến trong những thập kỷ gần đây, dù vậy sự thay đổi về độ dày lớp băng là không rõ ràng.
Các thềm băng nổi tan chảy không góp phần nhiều làm mực nước biển tăng, tuy nhiên băng chảy ra từ đất liền tạo thành thềm băng thì có. Hiệu ứng này được bù lại bởi tuyết rơi trong lục địa. Sự sụp đổ của những thềm băng lớn quanh bờ biển châu Nam Cực, đặc biệt dọc bán đảo Nam Cực, đã được chứng kiến trong những thập kỷ gần đây. Dấy lên những lo ngại rằng điều này có thể dẫn tới việc sông băng từ khối băng lục địa chảy nhiều hơn ra phía ngoài.
Trong lục địa, lượng băng lớn hiện diện chiếm khoảng 70% trữ lượng nước ngọt trên thế giới. Khối băng này liên tục được bổ sung thêm từ tuyết và hao hụt đi do chảy ra biển.
Sheperd et al. 2012 thấy rằng các phương pháp vệ tinh khác nhau để đo khối lượng và sự biến đổi của băng cho ra kết quả khá tương đồng. Kết hợp các phương pháp để chắc chắn hơn thì khối lượng băng của Đông, Tây, và bán đảo Nam Cực biến thiên +14 ± 43, −65 ± 26, và −20 ± 14 giga tấn (Gt) mỗi năm. Vào năm 2018, nhóm nghiên cứu lại một cách có hệ thống và ước tính lượng băng lục địa mất đi trung bình là 43 giga tấn một năm giai đoạn 1992−2002, con số này lên đến 220 giga tấn giai đoạn 2012−2017. Trang web Climate Change của NASA chỉ ra chiều hướng băng hao hụt hơn 100 giga tấn mỗi năm kể từ 2002.
Một nghiên cứu năm 2015 của H. Jay Zwally et al. lại phát hiện khối lượng băng tăng nhẹ xấp xỉ 82 giga tấn/năm (dao động đáng kể theo khu vực) khiến mức tăng mực nước biển toàn cầu giảm 0,23 mm/năm. Tuy nhiên, nhà phê bình Eric Rigno đến từ Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA phát biểu những phát hiện của nghiên cứu này "xung đột với mọi phương pháp độc lập khác và các nhóm sử dụng chung dữ liệu" đồng thời có vẻ đạt tới giá trị chính xác hơn những gì mà công nghệ và toán học hiện tại cho phép.
Ảnh hưởng của ấm lên toàn cầu
Châu Nam Cực đã và đang ấm lên ở một số nơi, đặc biệt tại Bán đảo Nam Cực. Nghiên cứu công bố năm 2009 của Eric Steig lần đầu tiên lưu ý xu hướng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn lục địa tăng nhẹ khoảng >0,05 °C (0,09 °F) một thập kỷ từ 1957 đến 2006 và Tây Nam Cực đã ấm lên hơn 0,1 °C (0,2 °F) một thập kỷ trong 50 năm qua, mạnh nhất vào mùa đông và mùa xuân. Vấn đề này được bù đắp phần nào bởi việc Đông Nam Cực lạnh đi vào mùa thu. Có bằng chứng từ một nghiên cứu chỉ ra rằng châu Nam Cực đang ấm lên là hệ quả của việc con người phát thải carbon dioxide vào không khí, tuy nhiên điều này chưa rõ ràng. Tây Nam Cực mặc dù ấm lên nhiều nhưng không khiến băng tan đáng kể trên bề mặt và không trực tiếp tác động đến sự đóng góp của khối băng vùng này tới mực nước biển. Thay vào đó tình trạng sông băng chảy ra nhiều lên gần đây được tin là do dòng nước ấm thâm nhập từ đại dương sâu, ngay ngoài thềm lục địa. Sự góp phần làm gia tăng mực nước biển của bán đảo Nam Cực nhiều khả năng là hệ quả trực tiếp của việc bầu khí quyển nơi đây ấm lên nhiều hơn nhiều.
Vào năm 2002 thềm băng Larsen-B của bán đảo Nam Cực đổ sụp. Từ ngày 28 tháng 2 đến 8 tháng 3 năm 2008 khoảng 570 km² băng của thềm băng Wilkins ở phần tây nam bán đảo đổ sụp, đặt 15.000 km² (5.800 dặm²) còn lại vào tình thế rủi ro. Thềm băng được giữ lại bởi một dải băng rất mảnh trước khi dải băng này biến mất vào ngày 5 tháng 4 năm 2009. Theo NASA, sự tan băng bề mặt vùng Nam Cực có quy mô lớn nhất trong vòng 30 năm qua xảy ra vào năm 2005 khi một khu vực băng có kích cỡ ngang California tan chảy trong một thời gian ngắn trước khi đóng băng trở lại, điều này có thể là hệ quả của việc nhiệt độ tăng cao tới 5 °C (41 °F).
Một nghiên cứu công bố trên Nature Geoscience năm 2013 (trực tuyến tháng 12 năm 2012) nhận định trung tâm Tây Nam Cực là một trong những vùng ấm lên nhanh nhất trên Trái Đất. Các nhà nghiên cứu đưa ra dữ liệu nhiệt độ hoàn chỉnh từ trạm Byrd ở châu Nam Cực và khẳng định nó "cho thấy sự gia tăng tuyến tính trong mức nhiệt thường niên giai đoạn 1958-2010 ở ngưỡng 2,4±1,2 °C".
Tháng 2 năm 2020 châu Nam Cực ghi nhận nhiệt độ cao nhất 18,3 °C, cao hơn gần một độ so với kỷ lục trước đó là 17,5 °C vào tháng 3 năm 2015.
Suy giảm ozone
thumb|Hình ảnh lỗ hổng ozone phía trên châu Nam Cực lớn nhất từng ghi nhận do sự tích tụ các chất CFC (tháng 9 năm 2006) Ở phía trên châu Nam Cực tồn tại "lỗ hổng ozone", một vùng mật độ ozone thấp rộng lớn bao trùm gần như cả lục địa và lớn nhất vào tháng 9 năm 2006, khi ấy nó duy trì đến cuối tháng 12, lâu nhất từng ghi nhận. Lỗ hổng ozone được các nhà khoa học phát hiện vào năm 1985 và có xu hướng mở rộng trong những năm quan sát. Hoạt động phát thải các chất chlorofluorocarbon hay CFC vào khí quyển được cho là nguyên nhân, chúng phân hủy ozone thành những loại khí khác.
Một số nghiên cứu khoa học đề xuất rằng sự suy giảm ozone có thể đóng vai trò chủ đạo trong việc khống chế biến đổi khí hậu ở châu Nam Cực (và một vùng Nam Bán cầu rộng hơn). Ozone hấp thụ lượng lớn bức xạ tử ngoại ở tầng bình lưu. Sự sụt giảm ozone phía trên châu Nam Cực có thể làm tầng bình lưu nơi đây lạnh đi khoảng 6 °C, điều này có tác động làm tăng cường độ gió tây thổi quanh lục địa (xoáy cực) và do đó ngăn khí lạnh gần cực nam thổi ra phía ngoài. Hệ quả là khối băng lục địa của Đông Nam Cực được giữ ở mức nhiệt thấp hơn và nhiệt độ ở những vùng ngoại vi của châu Nam Cực, đặc biệt là bán đảo Nam Cực, cao hơn thúc đẩy băng tan nhanh. Các mô hình cũng đề xuất rằng hiệu ứng suy giảm ozone/tăng cường xoáy cực còn là nguyên nhân làm tăng băng biển gần lục địa trong thời gian gần đây.
Vào năm 2019 lỗ hổng ozone có kích cỡ bé nhất trong 30 năm do tầng bình lưu trên Cực Nam ấm lên làm suy yếu xoáy cực.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài cơ bản dài  Thể loại:Lục địa Thể loại:Điểm cực Trái Đất Thể loại:Vùng Nam Cực Thể loại:Vùng cực Trái Đất Thể loại:Khu phi quân sự
Đồng Tâm (định hướng)
Đồng Tâm có thể là:
Échenon
Échenon  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Xã Échenon nằm ở khu vực có độ cao trung bình 187 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Côte-d'Or
Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraina
Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina (tiếng Ukraina: Національна академія наук України, Natsional’na akademiya nauk Ukrayiny, viết tắt NANU, tiếng Anh: National Academy of Sciences of Ukraine, viết tắt NASU) là cơ quan nghiên cứu cao nhất trực thuộc chính phủ ở Ukraina và là một trong 6 viện hàn lâm của quốc gia Ukraina. Trụ sở Ban chủ tịch Viện ở số nhà 57 đường Volodymyr, Kiev, Ukraina.
Tổ chức
Cũng giống như nhiều viện hàn lâm khác, Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina có hai loại viện sĩ: viện sĩ hoạt động và viện sĩ thông tấn. Ngoài ra, cũng có một số viện sĩ nước ngoài. Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina điều hành nhiều viện nghiên cứu khoa học cơ bản và khoa học nhân văn. Viện có cương vị một cơ quan quốc gia, nhưng độc lập trong các quyết định liên quan tới những hoạt động của Viện.
Tên viện
Trong quá trình lịch sử, Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina đã có 5 tên khác nhau:
Hiện trạng
Ngày nay Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina có 512 viện sĩ chính thức và viện sĩ thông tấn, cùng 130 viện sĩ nước ngoài. Năm 2006, Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina có 3 ban ngành và 14 phân ban, trong số đó có 6 Trung tâm khoa học khu vực, 173 viện nghiên cứu với 43.613 nhân viên, trong đó có 16.813 nhà nghiên cứu; trong số này 2.493 người có bằng tiến sĩ khoa học, 7.996 người có bằng Kandidat Nauk (tương đương thạc sĩ khoa học). Các ban ngành và phân ban hiện nay:
Các trung tâm khu vực
Phần lớn các cơ sở của Viện nằm ở thành phố Kiev (212), sau đó là Kharkiv (39) và Lviv (27). Mỗi tỉnh có ít nhất một cơ sở của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina, ngoại trừ Volyn, Rivne, Ternopil, Khmelnytskyi, Vinnytsia, và Kropyvnytskyi.
Các thư viện
Viện có 12 thư viện quốc gia trực thuộc, trong đó có:
Nhà xuất bản
Viện có 2 nhà xuất bản:
Giải thưởng
Từ năm 2004 Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Ukraina lập ra Huy chương vàng Vernadsky, trao tặng những viện sĩ xuất sắc:
Liên kết ngoài
Thể loại:Tổ chức thành lập năm 1918 Ukraina Thể loại:Khoa học và công nghệ Ukraina Thể loại:Văn hóa Liên Xô Thể loại:Thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc tế Thể loại:Tổ chức có trụ sở tại Ukraina
Kissamos
Kissamos (?) là một khu tự quản ở vùng Kríti, Hy Lạp. Khu tự quản Kissamos có diện tích 341 km², dân số theo điều tra ngày 18 tháng 3 năm 2001 là 11470 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu tự quản của Kríti Thể loại:Khu tự quản Hy Lạp Thể loại:Lâu đài Hy Lạp Thể loại:Tỉnh Hy Lạp
Herminium kumaunensis
Herminium kumaunensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Deva & H.B.Naithani mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Herminium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Bulbophyllum levatii
Bulbophyllum levatii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
levatii]]
L
Barleria humbertii
Barleria humbertii là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Benoist mô tả khoa học đầu tiên năm 1929 publ. 1930.
Chú thích
Thể loại:Barleria Thể loại:Thực vật được miêu tả năm 1929 publ. 1930
Symbolanthus mathewsii
Symbolanthus mathewsii là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được (Griseb.) Ewan miêu tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Liên kết ngoài
Thể loại:Symbolanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1952
Agabus leptapsis
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Agabus
Ropica ituriensis
Ropica ituriensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Parallelia adunca
Parallelia adunca là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Parallelia
Paro simoni
Paro simoni là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Paro. Paro simoni được Lucien Berland miêu tả năm 1942.
Tham khảo
Thể loại:Paro
Muraltia thymifolia
Muraltia thymifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Muraltia
Forsterina virgosa
Forsterina virgosa là một loài nhện trong họ Desidae.
Loài này thuộc chi Forsterina. Forsterina virgosa được miêu tả năm 1908 bởi Eugène Simon.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Thể loại:Forsterina
Isopterygium machrisianum
Isopterygium machrisianum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (H.A. Crum) Ireland mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Isopterygium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Bromus catharticus
Liên kết ngoài
Thể loại:Bromus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1791
2711 Aleksandrov
2711 Aleksandrov (1978 QB2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 8 năm 1978 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.
Bulbophyllum leve
Bulbophyllum leve là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
2711 Aleksandrov
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1978
Bulbophyllum leve
Tham khảo
leve]]
Dicranella pseudodebilis
Dicranella pseudodebilis là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dicranella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Alakır, Sındırgı
Alakır là một xã thuộc huyện Sındırgı, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 291 người.
Épernay-sous-Gevrey
Épernay-sous-Gevrey  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Épernay-sous-Gevrey nằm ở khu vực có độ cao từ 205-230 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Epernaysousgevrey
Rubus laegaardii
Rubus laegaardii là một loài thực vật thuộc họ Rosaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Tham khảo
L Thể loại:Thực vật Ecuador Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Ingram Wilcox
Ingram Wilcox (sinh năm 1944) là một công chức đã nghỉ hưu, thí sinh người Anh. Ông là người thứ năm vượt qua câu 15 và giành được 1.000.000 bảng của chương trình Who Wants to Be a Millionaire? phiên bản Anh vào ngày 23 tháng 9 năm 2006. Khi đến câu hỏi số 15, ông đã sử dụng tất cả các quyền trợ giúp. Trong hai lần xuất hiện trước đó, ông đã đạt đến nấc 1. Câu hỏi cuối cùng của ông là "Võ sĩ quyền Anh nào nổi tiếng trong việc đánh cồng trong phần giới thiệu phim của J. Arthur Rank?" Ông đã chọn đúng đáp án là Bombardier Billy Wells để giành giải thưởng.
Năm 1980, ông đã lọt vào chung kết cuộc thi Mastermind và đứng thứ ba, bị đánh bại bởi Fred Housego. Chủ đề mà ông lựa chọn là "Thập tự chinh 1095-1192" trong trận chung kết, trong khi trận bán kết ông đã chọn "Động vật có vú". Ông cũng xuất hiện một vài lần trong Fifteen to One vào năm 1995 và 1996, và là một nhân chứng cho sự vượt lên nơi người dẫn chương trình William G. Stewart bỏ thẻ câu hỏi của mình trong khi giải thích các quy tắc của vòng đầu tiên vào năm 1995.
Ông có 5 người con và đã làm việc trong các dịch vụ dân sự cho hầu hết cuộc đời của mình, trước đây đã làm việc trong hình minh họa của cuốn sách giáo dục. Ông là con trai của họa sĩ Leslie Arthur Wilcox và anh trai của nhiếp ảnh gia William Wilcox.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1944 Thể loại:Nhân vật còn sống
Komotini
Komotini (?) là một khu tự quản ở vùng Đông Makedonías-Thrace, Hy Lạp. Khu tự quản Komotini có diện tích 645 km², dân số theo điều tra ngày 18 tháng 3 năm 2001 là 61501 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu tự quản của Đông Makedonías-Thrace Thể loại:Khu tự quản Hy Lạp
Vi Xương Huy
Vi Xương Huy (1823 - 1856) là Bắc vương của Thái Bình Thiên Quốc.
Tiểu sử
Vi Xương Huy sinh năm 1823 hoặc 1826, còn có tên là Chính, là người thôn Kim Điền, huyện Quế Bình, tỉnh Quảng Tây, xuất thân từ một gia đình phú nông, cha ông là Vi Nguyên Giới có khoảng 250 mẫu ruộng. Vi Xương Huy từng đi thi vài lần, nhưng đều không đậu. Sau đó Vi Nguyên Giới cho Xương Huy quyên tiền vào làm Giám sinh.
Vào những ngày đầu của cuộc khởi nghĩa, năm 1848, Vi Xương Huy được Phùng Vân Sơn và Hồng Tú Toàn dẫn dắt gia nhập vào Bái Thượng đế hội, sau đó tiêu cả gia tài để hỗ trợ hoạt động của hội.
Sự biến Thiên Kinh và cái chết của Bắc vương
Năm 1854, Nhị thừa tuyên của Bắc điện là Trương Tử Bằng gây biến ở thủy doanh, Đông vương Dương Tú Thanh nhân chuyện này mà trách mắng Vi Xương Huy khiến Xương Huy sinh lòng bất mãn với Đông vương nhưng không biểu lộ ra ngoài mặt.
Đến tháng 11, Dực vương Thạch Đạt Khai về Thiên Kinh có trách Vi Xương Huy giết quá nhiều người vô tội, hai bên trở nên bất đồng. Nửa đêm, Thạch Đạt Khai đào thoát ra ngoài thành, Vi Xương Huy sau đó giết sạch gia quyến và thuộc hạ trong Dực vương phủ. Thạch Đạt Khai từ An Khánh khởi binh thảo phạt Vi Xương Huy, lúc này đại đa số quân Thái Bình ngoài Thiên Kinh đều ủng hộ Thạch Đạt Khai. Trong tình thế cấp bách, Vi Xương Huy phải đánh vào Thiên vương phủ, cuối cùng bị tướng sĩ trung thành với Thiên vương và những thuộc hạ còn lại của Đông vương đánh bại. Vi Xương Huy bị giết, xác bị treo lên cổng thành. Con cái ông sau đó bị cắt hết tước vị.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1823 Thể loại:Mất năm 1856 Thể loại:Thái Bình Thiên Quốc Thể loại:Nhân vật quân sự Thái Bình Thiên Quốc Thể loại:Người Quảng Tây Thể loại:Người họ Vi tại Trung Quốc
Cirrhilabrus lineatus
Cirrhilabrus lineatus là một loài cá biển thuộc chi Cirrhilabrus trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1982.
Từ nguyên
Tính từ định danh lineatus trong tiếng Latinh có nghĩa là "có sọc", hàm ý đề cập đến các vệt sọc xanh lam trên cơ thể loài cá này.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. lineatus được tìm thấy tại rạn san hô Great Barrier, Nouvelle-Calédonie và quần đảo Loyauté. C. lineatus sống tập trung gần các rạn san hô trên nền đá vụn ở độ sâu khoảng 20–55 m.
Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. lineatus là 12 cm.
Cá đực có màu tím nhạt, hồng cam hoặc vàng cam. Mống mắt màu đỏ cam. Đầu và thân có nhiều vệt sọc màu xanh coban. Hai sọc xanh coban dọc theo gốc vây hậu môn và trên lưng. Vây lưng màu vàng cam với một vệt màu xanh đen ở phía trước, hẹp dần thành một đường sọc chạy dọc theo chiều dài của vây lưng. Vây hậu môn màu vàng cam tương tự, cũng lốm đốm các vệt xanh. Vây ngực trong suốt, không màu. Vây đuôi có màu đỏ với các hàng đốm xanh như trên thân, viền xanh ở rìa sau. Vây bụng dài, vượt qua vây hậu môn, có màu vàng và viền màu xanh lam.
Vào mùa giao phối, cá đực chuyển sang màu ô liu. Các sọc xanh trên cơ thể và các vây trở nên ánh kim. Vây ngực trong suốt thành trong mờ, màu cam. Cả vây lưng và vây hậu môn đều có màu trắng sáng, ngoại trừ vây lưng trước có đốm màu xanh thẫm. Vây đuôi ửng màu đỏ tía.
Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.
Phân loại học
C. lineatus là loài chị em gần nhất với Cirrhilabrus rhomboidalis và Cirrhilabrus rubrimarginatus.
Thương mại
C. lineatus được thu thập ngành trong ngành buôn bán cá cảnh và được bán với giá khoảng 300 USD tại Hoa Kỳ.
Tham khảo
L Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá Úc Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie Thể loại:Động vật được mô tả năm 1982
Schloß Burg
phải|nhỏ|440x440px|Schloss Burg an der Wupper (2010) Schloß Burg nằm ở khu phố Burg an der Wupper (Solingen), là lâu đài được xây dựng lại lớn nhất ở Nordrhein-Westfalen, Đức và là một điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng. Lịch sử ban đầu của nó được kết nối chặt chẽ với sự thăng tiến của Công quốc Berg.
Lịch sử ban đầu
Vào đầu thế kỷ 12 (sau năm 1133), Bá tước Adolf III của Berg đã xây dựng Schloss Burg trên một ngọn núi nhìn ra sông Wupper. Lâu đài cũ của bá tước, Lâu đài Berge ở Odenthal gần Altenberg, đã bị bỏ hoang. Tên ban đầu của lâu đài mới là Lâu đài Neuenberge (Newmountain). Mãi cho đến thế kỷ 15, sau khi được tái thiết đáng kể như một lâu đài săn bắn, nó mới nhận được tên hiện tại phản ánh sự mở rộng nguy nga của nó.
Chắt của ông, Bá tước Adolf VI của Berg tham gia cuộc Thập tự chinh thứ năm và chết trong cuộc vây hãm Damietta ở Ai Cập năm 1218. Vì vị bá tước quá cố không có hậu duệ nam nên em trai ông, Tổng giám mục Engelbert I của Köln, đã nắm quyền trị vì của huyện trải qua 2 trận chiến để giành chiến thắng trong cuộc tranh chấp thừa kế với Công tước Waleran III của Limburg. Như bá tước Engelbert II của Berg, ông đã xây dựng các tòa nhà của lâu đài Burg 1218-1225. Engelbert là một người rất quyền lực, không chỉ là tổng giám mục và bá tước, mà còn là cố vấn và quản lý chính của Hoàng đế La Mã Thần thánh Frederick II, đồng thời là người giám hộ và gia sư của vị vua sau này là Henry (VII) của Đức. Nhưng ông cũng gây thù chuốc oán và vào ngày 7 tháng 11 năm 1225, ông bị cháu trai Friedrich von Isenberg sát hại.
Cuộc chiến tranh giành quyền kế vị cho Công quốc Limburg đã ảnh hưởng đến lịch sử của lâu đài. Bá tước Adolf VIII của Berg đã tham gia thành công trong trận chiến quyết định tại Worringen vào ngày 5 tháng 6 năm 1288. Sau trận chiến, tổng giám mục đối lập của Köln, Siegfried II của Westerburg, bị giam trong lâu đài. Adolf VIII giờ đây đã có thể tiến hành nâng cấp thị trấn của mình, Düsseldorf, lên thành một thành phố và có thể kiểm soát giao thông trên sông Rhein. Trong thế kỷ 13 và 14, Schloss Burg vẫn là nơi ở chính của các bá tước Berg. Năm năm sau khi Vua Wenzel nâng Bá tước William lên vị trí công tước vào năm 1380, Düsseldorf trở thành thủ đô của Công quốc Berg. Schloss Burg tiếp tục phục vụ như một lâu đài săn bắn và được sử dụng cho các sự kiện nghi lễ, do đó nó trở thành " Schloss " (lâu đài đại diện). Vì vậy, vào năm 1496, Maria của Jülich-Berg đã đính hôn khi còn nhỏ với John of Cleves -Mark (sau này là John III, Công tước của Cleves). Đám cưới của họ diễn ra 14 năm sau tại Burg và dẫn đến sự thống nhất của các công quốc Jülich-Cleves-Berg. Con gái thứ hai của cặp vợ chồng này là Anna của Kleve, kết hôn một thời gian ngắn với Henry VIII của Anh.
Suy tàn
Năm 1632, binh lính Thụy Điển vây hãm lâu đài. Sau cuộc chiến tranh Ba mươi năm, vào năm 1648, quân đội Hoàng gia đã phá hủy các công sự của lâu đài bao gồm phòng giam, tường thành và cổng. Năm 1700, tòa nhà chính được xây dựng lại một phần và sau đó được sử dụng cho mục đích hành chính. Năm 1849, lâu đài được bán để hoang phế, mục nát và trở thành một đống đổ nát.
Phục hồi
Năm 1882, kiến trúc sư Gerhard August Fischer từ Barmen đã đề xuất việc tái thiết và đệ trình các bản vẽ và kế hoạch dựa trên các tài liệu cũ, chủ yếu sử dụng hình dáng của lâu đài vào thế kỷ 16. Kể từ năm 1890, ủy ban tái thiết lâu đài đã lãnh đạo việc trùng tu lâu đài trong suốt 24 năm sau đó. Các họa sĩ từ Kunstakademie Düsseldorf đã tham gia. Với việc xây dựng Tháp vây hãm vào năm 1914, công việc dường như đã hoàn thành.
Vào đêm ngày 26 tháng 11 năm 1920 một đám cháy lớn đã thiêu rụi phần lớn lâu đài. Sau đó, du khách phải trả phí vào cửa và số tiền này được dùng để trùng tu và xây dựng lại lâu đài. Công cuộc tái thiết kéo dài từ năm 1922 đến năm 1925. Năm 1929, tượng đài Engelbert của nhà điêu khắc Paul Wynand được dành để tôn vinh người xây dựng và tổng giám mục.
Hình dạng ngày nay không hoàn toàn phù hợp với tình trạng được ghi lại bởi Erich Philipp Ploennies vào khoảng năm 1715. Lâu đài được xây dựng lại ngày nay là một điểm thu hút công chúng lớn. Nó cũng có Bảo tàng Vùng Bergisches Land. Nhà thờ lâu đài được ưa chuộng để tổ chức đám cưới. Lâu đài cũng là nơi có Đài tưởng niệm trục xuất và Đài tưởng niệm các tỉnh miền Đông nước Đức với chuông nhà thờ từ Königsberg và Breslau. Ngoài ra, trong khuôn viên còn có các cửa hàng thương mại bán đồ lưu niệm.
Khu vực xung quanh có những con đường mòn đi bộ đường dài đến các khu rừng và đến Unterburg, đó là nơi tọa lạc của ngôi làng, dưới chân núi. Ở đó bạn có thể mua Burger Brezel, một đặc sản bánh mì địa phương. Có ghế kéo trên cáp treo (Seilbahn) kết nối Unterburg và lâu đài.
Burg từng là một thị trấn độc lập cho đến khi nó trở thành một phần của Solingen vào năm 1975.
Tham khảo
Thể loại:Lâu đài ở Nordrhein-Westfalen
Nam Cực
Nam Cực là điểm giao nhau giữa trục tự quay và bề mặt phía nam của Trái Đất. Nam cực khác với cực từ nam (là điểm mà mọi đầu nam của kim nam châm trong la bàn đặt nơi khác đều hướng về và tại cực từ thì kim la bàn hướng theo phương vuông góc với mặt đất, có tọa độ là do sự lệch nhau giữa trục quay và trục từ của Trái Đất. Nam cực được xác định tại điểm có độ cao 2800m so với mực nước biển trung bình, tại điểm đặt Trạm Nam Cực Amundsen-Scott của Hoa Kỳ, được thành lập năm 1956 và luôn có người đồn trú từ đó đến nay..
Địa lý
nhỏ|275px|Cực Nam Địa lý có cắm quốc kì Hoa Kỳ và 1 cái biển có ghi dòng chữ : " Geography South Pole " Cho hầu hết các mục đích, Cực Nam Địa lý được xác định là điểm phía nam của hai điểm nơi trục quay của Trái Đất giao với bề mặt của nó (điểm kia là Cực Bắc Địa lý). Tuy nhiên, trục quay của Trái Đất thực tế có hiện tượng 'lắc' khá nhỏ, vì thế định nghĩa này không đủ cho những công việc đòi hỏi sự chính xác cao, xem Cực Bắc Địa lý để biết thêm thông tin.
Cực Nam Địa lý nằm trên lục địa Châu Nam Cực (dù nó không phải là trường hợp luôn xảy ra trong toàn bộ Lịch sử Trái Đất bởi sự trôi dạt lục địa). Nó ở trên một cao nguyên không có đặc điểm, nhiều gió, băng ở độ cao 2,835 mét (9,306 ft), khoảng 1,300 km (800 dặm) từ biển gần nhất ở McMurdo Sound. Băng ước tính dày khoảng 2,700 mét (9,000 ft) tại Cực, vì thế mặt đất dưới lớp băng thực tế ở gần mực nước biển.
Lớp băng cực đang di chuyển với tốc độ gần 10 mét mỗi năm theo hướng giữa 37° và 40° tây chỉ bắc, xuống Biển Weddell. Vì thế, vị trí của trạm và các thiết bị nhân tạo so với cực địa lý dần thay đổi theo thời gian.
Cực Nam Địa lý được đánh dấu bởi một bảng hiệu nhỏ và được đóng vào băng, nó được chỉnh lại vị trí mỗi năm vào Năm mới để bù trừ sự di chuyển của băng. Trên bảng có ghi ngày Roald Amundsen và Robert F. Scott đến Nam Cực tiếp sau là một đoạn trích dẫn ngắn của mỗi người và có cao độ 2,835 m (9,301 ft).
Cực không thể tiếp cận
Một cái gọi là "Nam Cực" khác là Nam Cực không thể tiếp cận, địa điểm trên Châu Nam Cực nằm xa nhất khỏi đại dương, và vì thế khó tiếp cận hơn Cực Nam Địa lý. Vị trí này nằm cách xấp xỉ 878 km từ Nam Cực thật. nhỏ|273x273px|Điểm nghi lễ tại Nam Cực
Trước - 1900
Địa lý cơ bản của bờ biển Châu Nam Cực không được biết cho tới giữa hoặc cuối thế kỷ 19. Sĩ quan hàng hải Mỹ Charles Wilkes đã tuyên bố (chính xác) rằng Châu Nam Cực là một lục địa mới dựa trên cuộc thám hiểm của ông trong giai đoạn 1839–40, tuy James Clark Ross, trong chuyến thám hiểm của mình năm 1839–43, hy vọng rằng ông có thể đi thuyền trên toàn bộ con đường tới Nam Cực (tất nhiên, ông đã không thành công).
1900 - 1950
nhỏ|phải|275px|Đội của Amundsen tại Nam Cực, tháng 12 năm 1911. Từ trái sang phải: [[Roald Amundsen|Amundsen, Hanssen, Hassel và Wisting (ảnh chụp bởi thành viên thứ năm Bjaaland).]] Nỗ lực đầu tiên để tìm một con đường từ bờ biển Châu Nam Cực tới Nam Cực là của nhà thám hiểm người Anh Robert Falcon Scott trong chuyến Thám hiểm Khám phá năm 1901–04. Scott, đi cùng Ernest Shackleton và Edward Wilson, đã đặt ra mục tiêu đi xa hết mức có thể về phía nam, vào ngày 31 tháng 12 năm 1902, đã tới 82°16′ S. Shackleton sau này quay lại Châu Nam Cực ở cương vị chỉ huy cuộc Thám hiểm Nimrod với mục tiêu tới Nam Cực. Ngày 9 tháng 1 năm 1909, với ba đồng đội, ông tới 88°23′ S – 112 dặm quy chế từ Cực – trước khi buộc phải quay về.
Người đầu tiên tới Cực Nam Địa lý là Roald Amundsen và đội của ông ngày 14 tháng 12 năm 1911. Amundsen đặt tên cho trại của mình là Polheim và toàn bộ cao nguyên bao quanh Cực là Vua Haakon VII Vidde để vinh danh Vua Haakon VII của Na Uy. Robert Falcon Scott cũng đã quay trở lại Châu Nam Cực trong chuyến thám hiểm thứ hai, Terra Nova Expedition, trong một cuộc đua với Amundsen tới Nam Cực. Scott và bốn người khác tới Nam Cực ngày 17 tháng 1 năm 1912, ba tư ngày sau Amundsen. Trong chuyến trở về, Scott và bốn đồng đội của ông đều chết vì đói và giá lạnh.
Năm 1914 chuyến Thám hiểm Đế quốc xuyên Châu Nam Cực của Ernest Shackleton được lên kế hoạch với mục tiêu vượt Châu Nam Cực qua Nam Cực, nhưng con tàu của ông, chiếc Endurance, bị mắc kẹt trong băng và đắm 11 tháng sau đó. Chuyến đi xuyên lục địa này không được thực hiện.
Đô đốc Hoa Kỳ Richard Evelyn Byrd, với sự hỗ trợ của phi công Bernt Balchen, trở thành người đầu tiên bay qua Nam Cực ngày 29 tháng 11 năm 1929.
1950 - hiện nay
nhỏ|275px|[[Trạm Nam Cực Amundsen-Scott. Cực nghi lễ và các lá cờ có thể được thấy phía sau, hơi lệch trái, bên dưới các đường đi phía sau các toà nhà. Cực địa lý thực tế cách vài mét về phía trái. Các toà nhà được dựng trên cột để tránh tuyết đọng.]] Mãi 44 năm sau, ngày 31 tháng 10 năm 1956 con người mới một lần nữa đặt chân tới Nam Cực, khi một đội do Đô đốc George J. Dufek thuộc Hải quân Mỹ đổ bộ tới đó trong một chiếc máy bay R4D-5L Skytrain (C-47 Skytrain). Trạm Nam Cực Amundsen-Scott được xây dựng bằng vật liệu chuyển tới bằng máy bay trong hai năm 1956–1957 cho Năm Địa vật lý Quốc tế và từ đó luôn có nhân viên đồn trú.
Sau Amundsen và Scott, người đầu tiên tới Nam Cực theo đường lục địa (dù với một số hỗ trợ từ máy bay) là Edmund Hillary (4 tháng 1 năm 1958) và Vivian Fuchs (19 tháng 1 năm 1958) cùng đội của họ, trong chuyến Thám hiểm Khối thịnh vượng chung xuyên Châu Nam Cực. Có nhiều cuộc thám hiểm sau đó với mục đích tới Nam Cực theo đường xuyên lục địa, gồm các cuộc thám hiểm của Havola, Crary và Fiennes.
Ngày 30 tháng 12 năm 1989, Arved Fuchs và Reinhold Messner là người đầu tiên tới Nam Cực mà không cần sự trợ giúp của động vật hay máy móc, chỉ dùng ván trượt và sức gió.
Chuyến đi nhanh nhất không có hỗ trợ tới Cực Nam Địa lý từ đại dương kéo dài 24 ngày và 1 giờ từ Hercules Inlet do nhà thám hiểm Na Uy Christian Eide thực hiện năm 2011, vượt qua kỷ lục trước đó là 33 ngày từ Hercules Inlet và được thực hiện năm 2009 bởi các nhà thám hiểm người Canada Ray Zahab, Richard Weber và Kevin Vallely, đánh bại kỷ lục chỉ mới được lập một tháng trước đó của Todd Carmichael người Mỹ với 39 ngày và 7 giờ.
Khí hậu
Trong suốt mùa đông Nam Bán Cầu, Nam Cực không nhận được bất cứ ánh sáng mặt trời nào trong 6 tháng. Vào mùa hè, mặt trời luôn nằm ở đường chân trời. Phần lớn ánh mặt trời chiếu xuống bề mặt bị phản chiếu trở lại bởi bề mặt băng trắng xóa. Việc nhận được ít năng lượng từ mặt trời cộng với độ cao địa hình (Nam Cực là lục địa cao nhất thế giới với 2,800m trên mực nước biển) làm cho Nam Cực có khí hậu lạnh nhất trên địa cầu. Nhiệt độ Nam Cực thấp hơn nhiều so với Bắc Cực chủ yếu do Nam Cực nằm trên lục địa có độ cao cao hơn nhiều so với mực nước biển trong khi Bắc Cực nằm giữa đại dương, những đại dương này hoạt động như một túi đựng nhiệt.
Giữa mùa hè khi mặt trời chiếc thẳng góc tại Chí Tuyến Nam, nhiệt độ Nam Cực trung bình đạt −25 °C (−12 °F). Vào mùa đông, khi mặt trời di chuyển xuống Bắc Bán Cầu, khí hậu Nam Cực trở nên lạnh lẽo với nhiệt độ khoảng −65 °C (−85 °F). Nhiệt độ cao nhất đã từng được ghi nhận tại Trạm Amundsen-Scott South Pole là −13.6 °C (7.5 °F) vào ngày 27 tháng 12 năm 1978 và thấp nhất là −82.8 °C (−117.0 °F) vào ngày 23 tháng 5 năm 1982. Tuy nhiên, nhiệt độ thấp kỷ lục được ghi nhận tại trạm Vostok với -89,2 C vào ngày 21 tháng 7 năm 1983.
Nam Cực có khí hậu hoang mạc, gần như không bao giờ có giáng thủy tại lục địa này. Độ ẩm tương đối trong không khí gần như bằng 0%. Tuy nhiên gió với tốc độ lớn đã gây ra những trận bão tuyết và lượng tuyết tích tụ hằng năm đạt khoảng 20 cm. Các Trạm nghiên cứu ở đây với mái vòm như được thấy trong các hình chụp bị phủ lấp từng phần bởi tuyết và lối vào phải thường xuyên được dọn tuyết. Những công trình xây dựng gần đây được dựng trên những hàng cột cao để khắc chế những trở lực này của thiên nhiên.