cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vương Chiêu Quân
Chiêu Quân xuất tái
Câu chuyện về Chiêu Quân đến biên cương, được gọi Chiêu Quân xuất tái (昭君出塞) trở thành một trong những điển tích nổi tiếng nhất trong thi ca Trung Quốc về sau, thường xuyên là đề tài sáng tác của các thi nhân.
Truyền thuyết nói rằng, khi Chiêu Quân đi ngang một hoang mạc lớn, lòng nàng chan chứa nỗi buồn vận mệnh cũng như lìa xa quê hương. Nhân lúc ngồi lưng ngựa buồn u uất, Chiêu Quân liền cầm cây đàn tỳ bà, đàn một khúc gọi là "Xuất tái khúc". Có một con ngỗng trời bay ngang, nghe nỗi u oán cảm thương trong khúc điệu liền ruột gan đứt đoạn và sa xuống đất. Từ "Lạc nhạn" trong câu "Trầm ngư lạc nhạn" (沉魚落雁; chim sa cá lặn) do đó mà có. Khi qua Nhạn Môn Quan, cửa ải cuối cùng, Chiêu Quân được cho là đã cảm tác nhiều bài thơ rất cảm động. Tiếng đàn của Chiêu Quân ở Nhạn Môn Quan trở thành điển tích "Hồ Cầm". Cũng từ đó về sau, đề tài Chiêu Quân trong hội họa không hề thiếu đi hình ảnh cây đàn tỳ bà, tựa hồ tỳ bà cũng trở thành một biểu tượng gắn liền với hình ảnh Chiêu Quân.
Những năm tháng sống trên đất Hung Nô, dẫu được hết lòng chiều chuộng và sủng ái nhưng nàng Chiêu Quân vẫn đau đáu nỗi nhớ quê. Nàng mang theo một ước nguyện được hồi hương để được chút thỏa lòng. Nỗi nhớ quê như người con nhớ mẹ. Mong muốn được về ấp ủ trong vòng tay yêu thương. Hạnh phúc nhung lụa chẳng thể lấp đầy được khát khao về quê nhà. Ánh mắt nhìn xa xăm theo cánh chim mà tựa đầu ủ dột hoài cố hương. Ngày mà đáng lẽ Chiêu Quân được về với quê nhà thì lại là ngày mà một lần nữa nàng phải cam chịu ở lại miền đất Hung Nô mà không bao giờ được quay trở về nữa. Nỗi lòng buồn đau vời vợi, tâm can kia như ai xéo dày. Nàng chỉ biết khóc mà tủi thân trách phận. Vậy là biền biệt quê hương chẳng được về. Ngôi làng quê hương của nàng ngày nay mang tên là "làng Chiêu Quân", dòng suối nơi tương truyền nàng từng ra giặt vải trước khi được tuyển vào hoàng cung, được đặt tên là Hương Khê (suối thơm) để tưởng nhớ nàng. Trong miền Nội Mông Cổ có hai địa điểm được cho là mộ của Chiêu Quân, một gần Hohhot và một gần Bao Đầu, cả hai đều xanh ngắt cỏ tươi, nên đều được gọi là Thanh Trủng (mồ xanh).
Kể từ thế kỉ 3 trở đi, câu chuyện về Chiêu Quân đã được phóng tác nên như là hình tượng của một nhân vật nữ đầy bi thương trong nhiều tác phẩm thơ ca hay kịch, thông qua ngòi bút của các thi sĩ như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Vương An Thạch, Quách Mậu Thiến, Mã Trí Viễn, Tào Ngu, Quách Mạt Nhược, Tiễn Bá Tán,…
Thi ca
Những tác phẩm thơ ca viết về Chiêu Quân xuất hiện vào khoảng từ đầu thế kỷ 7 đến cuối thế kỷ 13, thường dựa trên những dị bản của Ngô Quân. Đa số đều nói về sự ra đi cùng nỗi oán hận của nàng. Chiêu Quân thường xuất hiện với một vẻ đẹp u buồn, choàng khăn đỏ, mặc áo lông, ôm đàn tỳ bà, cùng với một con bạch mã.
Nhà thơ Lý Bạch viết hai bài thơ về Chiêu Quân:
Thi thánh Đỗ Phủ cũng để lại những bình phẩm sâu sắc qua bài "Vịnh hoài cổ tích":
Thi sĩ Bạch Cư Dị làm về Chiêu Quân:
Nhà cải cách thời Tống là Vương An Thạch đã viết hai bài thơ về Chiêu Quân, đưa ra những cách nhìn nhận khá độc đáo. Một trong hai bài đó:
Tế Chiêu Quân của Tản Đà:
Sân khấu
Từ thế kỷ 13 đã xuất hiện nhiều tác phẩm kịch nghệ về Chiêu Quân. Kịch tác gia nổi tiếng Mã Trí Viễn (1252-1321) dẫn đầu với vở kịch Hán Cung Thu, tập trung vào chủ đề bảo vệ đất nước.
Khi người Hung Nô đe dọa biên cương nhà Hán, triều đình, đứng đầu là Hán Nguyên Đế, không tìm được một phương sách hiệu quả nào. Chiêu Quân được miêu tả như một người phụ nữ thông minh tuyệt đỉnh, luôn hết lòng vì hòa bình và sự bảo tồn giang sơn nhà Hán. Nàng hoàn toàn tương phản với vị hoàng đế kém cỏi và hèn nhát, viên thừa tướng thối nát bất tài, và tên thợ vẽ tư lợi Mao Diên Thọ. Tiếc thay, vở kịch có chỗ còn chưa đạt. Hai phần ba nội dung của kịch được dành để nói về chuyện tình giữa hoàng đế và người cung phi, làm giảm đi hình ảnh anh hùng của Chiêu Quân. Vào thời hiện đại, học giả Quách Mạt Nhược đã sáng tác một vở kịch mang tên "Vương Chiêu Quân", miêu tả bi kịch của Chiêu Quân như là hậu quả của mâu thuẫn giữa tinh thần dũng cảm và khao khát tự do của nàng và những âm mưu đen tối của Nguyên Đế và Mao Diên Thọ.
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Trung Quốc Thể loại:Mỹ nhân Trung Hoa Thể loại:Điển tích văn học Thể loại:Hung Nô Thể loại:Phi tần nhà Hán Thể loại:Nữ quan Trung Quốc Thể loại:Nữ giới nhà Hán
Công quốc Braunschweig
Công quốc Braunschweig (tiếng Đức: Herzogtum Braunschweig; tiếng Anh: Duchy of Brunswick), là một nhà nước trong lịch sử của Đức, tên của công quốc được đặt theo kinh đô và đô thị lớn nhất của nó là Braunschweig (Braunschweig). Tại Đại hội Viên năm 1815, Công quốc Braunschweig được thành lập như là một nhà nước kế thừa của Công quốc Braunschweig-Wolfenbüttel. Vị công tước đầu tiên của nhà nước này là Frederick William thuộc Nhà Braunschweig-Bevern. Trong thế kỷ XIX, công quốc lần lược trở thành một phần của Bang liên Đức, Bang liên Bắc Đức và cuối cùng, vào năm 1871 nó gia nhập và trở thành một nhà nước của Đế quốc Đức, được cai trị bởi Nhà Hohenzollern.
Sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Công quốc Braunschweig bị giải thể, nó trở thành một phần của Cộng hòa Weimar với tên gọi mới là Bang Braunschweig tự do. Vị công tước cuối cùng của nó là Ernest Augustus thuộc Nhà Hannover.
Lịch sử
Danh hiệu "Công tước của Braunschweig và Lüneburg" (tiếng Đức: Herzog zu Braunschweig und Lüneburg) được thành lập vào năm 1235, và nắm giữ bởi các thành viên của Nhà Welf (Guelph) cai trị một số vùng lãnh thổ nhỏ ở Tây Bắc nước Đức hiện nay. Nhà nước này không có tính thống nhất, không chặt chẽ như một nhà nước nhất thể hiện đại. Khi một số con trai của một Công tước tranh giành quyền lực, các vùng đất thường bị phân chia, tuy nhiên tất những nhân vật nắm quyền lực tại các lãnh thổ chia nhỏ này đều được nhận tước hiệu Công tước của Braunschweig-Lüneburg; khi một nhánh của gia tộc bị mất quyền lực hoặc bị tuyệt tự, các vùng đất được phân bổ lại cho các thành viên còn sống của gia tộc; các công tước cũng có thể trao đổi lãnh thổ. Yếu tố thống nhất của tất cả các lãnh thổ này là chúng được cai trị bởi con cháu của Công tước Otto I (cai trị 1235–1252).
Sau nhiều lần phân chia ban đầu, Braunschweig-Lüneburg tái thống nhất dưới thời Công tước Magnus II (mất năm 1373). Sau khi ông qua đời, ba người con trai của ông đã cùng nhau cai trị Công quốc. Người anh trai Frederick I, Công tước Braunschweig-Lüneburg bị sát hại vào năm 1400, anh em Bernard và Henry chia lại đất đai, Henry nhận lãnh thổ của Wolfenbüttel.
Liên kết ngoài
Thể loại:Công quốc Braunschweig
Pterolophia obliquefasciata
Pterolophia obliquefasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pterolophia
Nyctaegeria
Nyctaegeria là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.
Tham khảo
Thể loại:Sesiidae Thể loại:Côn trùng Angola
Pterygophyllum hepaticaefolium
Pterygophyllum hepaticaefolium là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được (Hampe & Müll. Hal.) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pterygophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1877
Dương Thành Trung
Dương Thành Trung (sinh năm 1961) là một chính khách Việt Nam. Ông nguyên là Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bạc Liêu khóa IX, nhiệm kỳ 2016–2021.
Lý lịch và học vấn
Dương Thành Trung sinh ngày 2 tháng 5 năm 1961, quê quán xã Vĩnh Phú Tây, huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu;
Ngày vào Đảng Cộng sản Việt Nam: 23/2/1986. Ngày chính thức: 23/2/1987
Trình độ giáo dục phổ thông: 12/12
Trình độ chuyên môn: Tiến sĩ Luật; Ngoại ngữ: Anh văn C
Sự nghiệp
Từ 9/1977 - 7/1982: Học viên trường Nông nghiệp tỉnh Minh Hải, giữ chức vụ Phân đoàn trưởng tại trường, Phó Bí thư Chi đoàn khối văn hóa trường Nông nghiệp tỉnh Minh Hải;
Từ 8/1982 - 6/1985: Cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện Hồng Dân, Phó Bí thư Chi đoàn khối Nông nghiệp;
Từ 7/1985 - 8/1988: Phó Giám đốc Công ty Giống huyện Hồng Dân;
Từ 9/1988 - 6/1990: Học viên Trường Nguyễn Ái Quốc tại Thủ Đức;
Từ 7/1990 - 7/1991: Phó Giám đốc, Giám đốc Công ty Giống huyện Hồng Dân;
Từ 7/1991 - 6/1998: Huyện ủy viên, Ủy viên Ban thường vụ Huyện ủy, Phó Trưởng ban Tổ chức, Trưởng ban Tổ chức Huyện ủy Hồng Dân;
Từ 7/1998 - 7/2009: Tỉnh ủy viên, Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng ban Tổ chức, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Bạc Liêu;
Từ 8/2009 - 11/2014: Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thành ủy Thành phố Bạc Liêu;
Ngày 18/12/2014, Ban chấp hành Tỉnh ủy Bạc Liêu họp bất thường, bầu Dương Thành Trung, giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu (nhiệm kỳ 2010 - 2015), với tỷ lệ phiếu tín nhiệm 98,4%;
Sáng ngày 10/12/2015, tại kỳ họp thứ 14, Hội đồng nhân dân tỉnh Bạc Liêu khóa VIII đã bầu bổ sung Dương Thành Trung giữ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bạc Liêu, nhiệm kỳ 2011-2016.
Sáng ngày 17/6/2016, Hội đồng nhân dân tỉnh Bạc Liêu khóa IX đã tiến hành kỳ họp thứ nhất bầu Dương Thành Trung tái đắc cử Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhiệm kỳ 2016 - 2021.
Tham khảo
Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bạc Liêu Thể loại:Người họ Dương tại Việt Nam Thể loại:Người Bạc Liêu Thể loại:Sống tại Bạc Liêu Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2011–2016 Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2016–2021 Thể loại:Phó Bí thư Tỉnh ủy Việt Nam
Bidens integrifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Bidens Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Ajga0N, Haliyal
Ajga0N là một làng thuộc tehsil Haliyal, huyện Uttara Kannada, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Uttara Kannada
Patellapis punctifrons
Patellapis punctifrons là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1984.
Tham khảo
Thể loại:Patellapis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984
Habenaria heptadactyla
Habenaria heptadactyla là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1850
Sejřek
Sejřek là một làng thuộc huyện Žďár nad Sázavou, vùng Vysočina, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện Žďár nad Sázavou Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Placunidae
Thể loại:Pectinida Thể loại:Họ động vật đơn chi
Paectes vittata
Paectes vittata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paectes
Knischatiria longispina
Knischatiria longispina là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Knischatiria. Knischatiria longispina được Jörg Wunderlich miêu tả năm 1995.
Axonopus brasiliensis
Axonopus brasiliensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Spreng.) Kuhlm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Liên kết ngoài
Thể loại:Axonopus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922
Oligophlebia
Oligophlebia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.
Tham khảo
Thể loại:Sesiidae
Toxorhina monostyla
Toxorhina monostyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Toxorhina Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Sông Tigre
Sông Tigre là một chi lưu của sông Amazon, sông nằm ở phía tây của sông Nanay và thuộc lãnh thổ Peru, sông có khả năng thông hành 125 mi từ điểm hợp dòng vào Amazon. Sông được tạo thành từ sự hợp dòng giữa các sông tại Ecuador là Cunambo và Pintoyacu trên biên giới với Peru. Giống như Nanay, sông chảy hoàn toàn trong vùng đồng bằng. Cửa sông nằm cách 42 mi về phía tây của điểm hợp lưu giữa Ucayali với Amazon. Tiếp tục về phía tây từ Tigre, chúng ta bắt gặp các sông Parinari, Chambira, và Nucuray, tất cả đều là các dòng suối ngắn. Tigre nghĩa là "hổ" trong tiếng Tây Ban Nha.
Tham khảo
Thể loại:Phụ lưu sông Amazon Thể loại:Sông của Peru
Sông São Francisco
São Francisco là một sông tại Brasil. Với chiều dài 2914 km, đây là sông dài nhất chảy hoàn toàn trong lãnh thổ Brasil, và là sông dài thứ 4 tại Nam Mỹ cũng như Brazil (sau Amazon, Paraná và Madeira). Sông còn được những người bản địa gọi là Opara trước thời thực dân, và nay vẫn được gọi với biệt danh thân mật là Velho Chico.
São Francisco bắt nguồn từ dãy Canastra ở Trung-Tây của bang Minas Gerais. Sông chảy theo hướng bắc trên địa phận bang Minas Gerais và Bahia, ở phía sau của dãy núi ven biển, diện tích lưu vực là trên 630000 km2, trước khi đổi hướng đông và tạo thành ranh giới giữa Bahia ở bờ hữu và bang Pernambuco và Alagoas ở bờ tả. Sau đó, sông tạo thành ranh giới giữa bang Alagoas và Sergipe và đổ vào Đại Tây Dương. Tổng cộng, São Francisco chảy qua 5 bang, lưu vực sông cũng bao gồm các chi lưu từ bang Goiás và Quận Liên bang (Brasília).
Đây là một sông quan trọng tại Brazil, được gọi là "sông hòa hợp quốc gia" bởi nó kết hợp các miền khí hậu và khu vực khác nhau của đất nước, đặc biệt là giữa vùng Đông Nam và vùng Đông Bắc. Sông có khả năng thông hành giữa thành phố Pirapora (Minas Gerais) và Juazeiro (Bahia), cũng như giữa Piranhas (Alagoas) và cửa sông, song những tuyến thông hành truyền thống đã bị ảnh hưởng trong những năm gần đây do ảnh hưởng của việc thay đổi dòng chảy
Khám phá
Những người châu Âu đã khám phá dòng sông lần đầu vào ngày 4 tháng 10 năm 1501, khi đó là nhà thám hiểm người Florentine Amerigo Vespucci, được đặt tên theo Phanxicô thành Assisi, có ngày lễ vào 4 tháng 10.
Vĩ gié Trung Quốc
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Sông São Francisco
Khám phá
Năm 1865, nhà thám hiểm và ngoại giao Anh Quốc là Richard Francis Burton đã chuyển tới Santos tại Brasil. Ông đã thám hiểm cao nguyên Trung tâm, đi canô xuôi theo sông São Francisco từ khởi nguồn của nó tại thác Paulo Afonso.
Bốn phần của sông São Francisco
nhỏ|250px|phải|Sông São Francisco ở phía nam Paulo Afonso
Dòng chảy của sông São Francisco qua năm bang và có thể được chia thành 4 phần như sau:
Chi lưu
Dòng sông nhận nước từ 168 sông và suối khác, trong đó 90 nằm bên bờ hữu và 78 nằm bên bờ tả. Các chi lưu chính là:
Thông hành
nhỏ|250px|Một thung lũng sông của São Francisco
São Francisco có khả năng thông hành tự nhiên quanh năm từ Pirapora (Minas Gerais) đến các thành phố song sinh là Petrolina (Pernambuco) và Juazeiro (Bahia), với chiều dài 1371 km. Tuy nhiên, có những khác biệt lớn tùy theo lượng mưa và độ sâu. Do sự đa dạng về các đặc điểm địa hình trong suốt đoạn có khả năng thông hành, nên nó có thể được chia thành 3 phần:
Cho đến những năm gần đây, São Francisco thường có một loại thuyền chở khách được gọi là gaiola (tiếng Bồ Đào Nha của từ "lồng"). Chúng là những tàu thủy hơi nước bánh guồng, một số trong đó từng được sử dụng trên sông Mississippi và có được sản xuất từ thời [[nội chiến Hoa Kỳ. Sau đập Sobradinho xây tại Bahia, cấc điều kiện về khả năng thông hành đã thay đổi đáng kể, do hồ chứa kích thước lớn dẫn đến hình thành các gợn sóng có độ cao đáng kể. Mặc dù đập có một cửa cống có khả năng thông hành, gaiolas gặp khó khăn với các cơn sóng và dòng chảy khi đi qua hồ. Đồng thời, nạn phá rừng và sử dụng nước thượng nguồn quá nhiều cho nông nghiệp trên dòng São Francisco và các chi lưu đã khiến cho mực nước ở trung lưu giảm đáng kể, tạo ra các dải cát và cù lao làm cản trở việc thông hành.
Trong một thời gian ngắn, điều kiện như vậy khiến cho các gaiolas lớn không thể thông hành, mặc dù điều này vẫn có thể đối với các thuyền nhỏ hơn. Các vỏ tàu cũ có thể nhìn thấy trên sông tại Pirapora. Năm 2009, một tàu duy nhât có tên là Benjamim Guimarães, vẫn còn hoạt động, hoạt động du lịch trên tuyến đường ngắn từ Pirapora đến São Romão và trở lại.
Đô thị và dân cư
nhỏ|Sông São Francisco tại Sítio do Mato Lưu vực sông khá rộng lớn và có dân cư thưa thớt, song cũng có vài thị trấn nằm bên bờ sông. Bắt đầu tại Minas Gerais, sông chảy qua Pirapora, São Francisco, Januária, Bom Jesus da Lapa, hai thành phố song sinh là Petrolina và Juazeiro, và Paulo Afonso. Vùng nội địa khô cằn và không có dân cư, vì vậy các thị trấn hầu hết đều nhỏ và cô lập. Chỉ có Petrolina và Juazeiro phát triển thành các thành phố bậc trung và trở nên thịnh vượng do có ngành sản xuất hoa quả dựa vào thủy lợi.
Đập thủy điện
Tiềm năng thủy điện của sông bắt đầu được khai thác vào năm 1955, khi đập Paulo Afonso được xây dựng giữa Bahia và Alagoas. Nhà máy Paulo Afonso nay cung cấp điện năng cho toàn bộ vùng Đông Bắc Brasil. Bốn nhà máy thủy điện lớn khác đã được xây dựng sau đó: Três Marias tại Minas Gerais, xây năm 1961, đập Sobradinho tại Bahia, xây năm 1977, Luiz Gonzaga (Itaparica), giữa Bahia và Pernambuco, xây năm 1988 và đập Xingó gần Piranhas và xây năm 1994. Hồ chứa Sobradinho là một trong những hồ chứa nhân tạo lớn nhất thế giới với diện tích 4214 km2.
Ý nghĩa văn hóa
nhỏ|Carrancas hiện đại dùng để bán cho du khách tại Mercado Modelo, Salvador, Bahia. Sông São Francisco có tầm quan trọng đặc biệt trong lịch sử và hóa dân gian. Lịch sử đó thể hiện trong các bài hát, truyền thuyết và đồ lưu niệm dựa trên carranca, một loại đầu thú (miệng máng xối) được đặt trên mũi tàu của các gaiola và dùng để xua đuổi ma quỷ trên sông. Các cửa hàng du lịch có các bản sao đã hiện đại hóa và thu nhỏ của các bản gốc đã biến mất. Những câu chuyện về ma quỷ và quái vật sông vẫn tồn tại cho đến ngày nay.
Từ Paulo Afonso đến thị trấn lịch sử Penedo (Alagoas), sông nằm dưới cùng của một hẻm núi hay thung lũng dốc. Piranhas, một thị trấn gần đó, từng là ga cuối của một tuyến đường sắt. Thị trấn có một số công trình lịch sử bị bỏ hoang từ thời kỳ đó. Chúng đang được phục hồi và có thể trở thành một địa điểm du lịch.
Dự án cải tạo gây tranh cãi (đang thực hiện)
Vào năm 2005, Chính phủ Brasil đã đưa ra một dự án cải tạo gây tranh cãi; theo đó, dự kiến sẽ lấy nước từ sông São Francisco chuyển đến các khu vực bán khô hạn thuộc bốn bang ở Brasil: Ceará, Pernambuco, Paraíba và Rio Grande do Norte. Những nhà hoạt động môi trường phản đối dự án với lý do lợi bất cập hại: thực chất nó chỉ mang lại lợi ích cho phần lớn các chủ đất và một phần thiểu số dân cư, trong khi đó lại tác động đáng kể đến môi trường sinh thái. Ở chiều ngược lại, Chính phủ cho rằng dự án là cần thiết vì nó đáp ứng nhu cầu sử dụng nước lớn cho khu vực bốn bang kể trên. Điểm lấy nước theo dự án cải tạo nằm ở Cabrobó.
1643 Brown
1643 Brown (1951 RQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 9 năm 1951 bởi Reinmuth, K. ở Heidelberg.
Sông São Francisco
Tham khảo
Thể loại:Sông Brasil
1643 Brown
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1951
Grevillea insignis
Grevillea insignis là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được Kippist ex Meisn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grevillea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1855
Pterolophia obliquefasciculata
Pterolophia obliquefasciculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pterolophia
Synallaxis erythrothorax
Tham khảo
Thể loại:Synallaxis Thể loại:Chim Belize Thể loại:Động vật được mô tả năm 1855 Thể loại:Chim El Salvador Thể loại:Chim Guatemala Thể loại:Chim Honduras Thể loại:Chim México
Patellapis reticulosa
Patellapis reticulosa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Dalla Torre mô tả khoa học năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Patellapis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1896
Sekeřice
Tham khảo
Thể loại:Huyện Jičín Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Brachymenium auriculatum
Brachymenium auriculatum là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Brachymenium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Pterygophyllum javense
Liên kết ngoài
Thể loại:Pterygophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1953
Bidens isostigmatoides
Bidens isostigmatoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Sherff mô tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bidens Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1957
Knischatiria tuberosa
Knischatiria tuberosa là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Knischatiria. Knischatiria tuberosa được Jörg Wunderlich miêu tả năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Knischatiria
Tetracona
Tetracona là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.
Tham khảo
Thể loại:Agroterini
Heraclia lomata
Heraclia lomata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heraclia
Chiến dịch Birmingham
Chiến dịch Birmingham là một hoạt động quân sự của Hoa Kỳ trong chiến tranh Việt Nam tại Chiến Khu C, được tiến hành bởi Sư đoàn 1 Bộ binh Lục quân Hoa Kỳ và Sư đoàn 5 Bộ binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa từ ngày 24 tháng 4 đến ngày 17 tháng 5 năm 1966.
Mục tiêu
Mục tiêu của chiến dịch là để truy quét Chiến khu C và giao tranh với Sư đoàn 9 của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.
Syzygium petrophilum
Syzygium petrophilum là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Merr. & L.M.Perry miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Ozan, Bafra
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun
Ajjabommanahalli, Jagalur
Ajjabommanahalli là một làng thuộc tehsil Jagalur, huyện Davanagere, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Davanagere (huyện)
Rückweiler
Rückweiler là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 2,75 km².
Orophaca hyalina
Orophaca hyalina là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (M.E.Jones) Isely mô tả khoa học đầu tiên.
Rückweiler
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld
Orophaca hyalina
Liên kết ngoài
Thể loại:Orophaca
Shakhtarsk (huyện)
Huyện Shakhtarsk (Шахтарський район, chuyển tự: Shakhtarsks’kyi raion) là một huyện của tỉnh Donetsk thuộc Ukraina. Huyện Shakhtarsk có diện tích 1194 kilômét vuông, dân số theo điều tra dân số ngày 5 tháng 12 năm 2001 là 23570 người với mật độ 20 người/km2. Trung tâm huyện nằm ở Shakhtarsk.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Ukraina Thể loại:Tỉnh Donetsk
Toxorhina nasus
Toxorhina nasus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Toxorhina Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Gobernador
Gobernador là một đô thị ở tỉnh Granada, cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2010 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 286 người. Diện tích đô thị này là 23 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 1035 m trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Granada
Oligophlebia eusphyra
Oligophlebia eusphyra là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Kuranda in Queensland gần Cairns.
Chiều dài cánh trước khoảng 6 mm đối với con đực và 8-9 đối với con cái.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oligophlebia
Patellapis retigera
Patellapis retigera là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1940.
Tham khảo
Thể loại:Patellapis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1940
Kênh Nhà Lê
nhỏ|phải|250px|Di tích đài tưởng niệm kênh Nhà Lê ở Nghệ An năm 2009 nhỏ|phải|250px|Âu cầu Hội - [[cửa biển Thần Phù|cửa Thần Phù trên sông Nhà Lê ở Yên Mô, Ninh Bình]]
Kênh Nhà Lê là hệ thống kênh đào cổ được hình thành từ thời Vua Lê Đại Hành để kết nối giao thông thủy từ kinh đô Hoa Lư tới Đèo Ngang - biên giới giữa Đại Cồ Việt với Chăm Pa nhằm mục đích vận tải quân lương, mở rộng lãnh thổ về phía Nam và phát triển kinh tế nông nghiệp nước nhà. Tuyến kênh nhà Lê gồm nhiều kênh đào mới hoặc khơi vét từ các sông tự nhiên mà các triều đại phong kiến nhà Tiền Lê, Hậu Lê, nhà Nguyễn và trong kháng chiến chống Mỹ đã sử dụng với mục đích giao thông, quân sự và phát triển nông nghiệp. Kênh Nhà Lê là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường mòn Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh chống xâm lược của người Việt. Hiện nay còn ít nhất 6 sông mang tên sông Nhà Lê ở cả 4 tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh. Các sông Nhà Lê này vẫn được nối thông thủy với nhau và với nhiều sông tự nhiên khác. Nhiều đoạn sông Nhà Lê hiện nay được công nhận là tuyến đường thủy quốc gia và Kênh Nhà Lê tại Nghệ An được xếp hạng di tích quốc gia.
Tổng quan
Kênh nhà Lê là một hệ thống giao thông đường thủy quan trọng nối Ninh Bình - Thanh Hóa - Nghệ An và Hà Tĩnh, từ kinh đô Hoa Lư đến biên giới Đèo Ngang thời Tiền Lê. Năm 983, Lê Hoàn cho đào kênh từ sông Mã qua núi Đồng Cổ đến sông Bà Hoà. Năm 1003, Lê Hoàn tiếp tục cho đào kênh Đa Cái nối tới Hà Tĩnh. Năm 1438, Lê Thái Tông tiếp tục cho khơi đào các kênh ở Thanh Hoá và Ninh Bình. Năm 1445, Lê Nhân Tông sai các quan đốc thúc quân lính đào các kênh ở lộ Thanh Hoá và Nghệ An. Năm 1744, vua Lê Hiển Tông tiếp tục cho khơi kênh từ Thanh Hoá vào Nghệ An. Hệ thống các tuyến sông này hiện vẫn được gọi là sông Nhà Lê. Đây được xem là tuyến đường giao thông thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. nhỏ|trái|250px|Kênh Nhà Lê tại [[Nghi Lộc, Nghệ An.]] Những năm 1964, đế quốc Mỹ bắt đầu sử dụng máy bay ném bom để thực hiện cuộc chiến phá hoại miền Bắc, và một trong những mục tiêu hướng đến là cắt đứt các con đường tiếp vận của Việt Nam cho chiến trường miền Nam. Các tuyến giao thông huyết mạch đều bị máy bay dội bom phong toả. Trong bối cảnh đó, Cục Đường sông Việt Nam đã khảo sát các con sông lớn, nhỏ để mở luồng vận tải. Tuyến kênh đào Nhà Lê được khôi phục lại với chiều dài trên 500 km, bắt đầu từ huyện Yên Mô, Ninh Bình xuyên qua Thanh Hoá, Nghệ An đến huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh. Ngay sau đó, một ban chỉ đạo nạo vét toàn tuyến kênh đã được thành lập, với tên gọi tắt là Ban KT65. Các công trường nạo vét được đồng loạt mở ra ở 4 tỉnh Ninh Bình, Thanh Hoá, Nghệ An và Hà Tĩnh.
Năm 1965, Bộ Giao thông vận tải chỉ đạo các địa phương có kênh chảy qua đồng loạt thực hiện đợt nạo vét kênh quy mô lớn. Đến ngày 14.1.1966, Hội đồng Chính phủ thành lập Ban khai thác kênh nhà Lê, gọi tắt là Ban KT66, trực thuộc Cục Vận tải đường sông. Ban KT66 vừa chỉ huy các lực lượng nạo vét kênh, tổ chức vận tải, vừa trực tiếp bắn máy bay địch và rà phá bom mìn từ trường bảo đảm tuyến giao thông đường thủy nội địa được thông suốt.
Lộ trình
Dưới đây là thủy trình tuyến kênh Nhà Lê, khởi đầu từ cố đô Hoa Lư và kết thúc ở khu kinh tế Vũng Áng thuộc khu vực Đèo Ngang vốn là ranh giới của Đại Cồ Việt và Chiêm Thành (dấu * để chú thích địa danh tuyến đường thủy đi qua)
Cố đô Hoa Lư*- sông Sào Khê - sông Vạc - Đức Hậu* - sông Nhà Lê (Yên Mô*) - Cửa Thần Phù - sông Tống - Ba Đình* - sông Lèn - Đò Lèn* - sông Mã - sông Nhà Lê (Nông Cống*) - sông Yên - sông Thị Long - sông Cây Giang - sông Vực Hùng - sông Thạch Luyện - sông Mỏ Đá - Hoàng Mai* - Cửa Cờn* - sông Mi Giang - sông Hàu - sông Me - sông Bùng - sông Nhà Lê (Diễn Châu*) - cầu Cấm* - sông Cấm - sông Đào - sông Lam - sông Nhà Lê (Hồng Lĩnh*) - Nghèn* - sông Nghèn - sông Đò Diệm - sông Cầu Phú - sông Gia Hội - sông Rác - sông Nhà Lê (Kỳ Anh*)- Thiên Cầm* - Đèo Ngang*.
Các tuyến sông địa phương
Kênh Nhà Lê có tổng chiều dài 500 km hiện mang nhiều tên địa phương như:
Sông Nhà Lê ở Ninh Bình
Sông Nhà Lê ở Ninh Bình là nơi khởi đầu của hệ thống sông Nhà Lê. Sông còn có tên là sông Yên Mô hay sông Bút, là một trong 4 tuyến sông ở Ninh Bình được đưa vào danh sách các tuyến đường sông quốc gia. Từ kinh đô Hoa Lư, xuôi dòng sông Sào Khê - sông Vạc thẳng hướng về phía nam 30 km đến ngã ba Đức Hậu là điểm khởi đầu của sông Nhà Lê.
Đại Việt sử ký toàn thư không thấy nói đến Lê Hoàn đào sông ở Ninh Bình nhưng theo thần tích các đền thờ vua Lê Đại Hành tại các xã nằm bên sông này như ở Yên Thái, Yên Lâm, huyện Yên Mô có thể suy đoán sông này được đào từ thời Tiền Lê, tại các xã này hiện còn vết tích thành đắp từ thời Tiền Lê. Đến thời Hậu Lê, việc đào Kênh Nhà Lê ở Ninh Bình vẫn được tiến hành.
Bên tuyến Kênh Nhà Lê ở Yên Mô có rất nhiều di tích cổ của người Việt như: Đền Thượng Bình Hải (xã Yên Nhân); Miếu Quyết Trí; Chợ Bút, Nhà thờ Ninh Tốn; Đình Từ Đường và đình Quảng Công thờ Vua Lê Đại Hành; Đền Nhân Phẩm và Đình làng Yên Tốt thờ Ấp Lãng Chân Nhân; Cửa Thần Phù,...
Sông Nhà Lê ở Thanh Hóa
Từ các nhánh sông Nhà Lê nói trên, khi qua địa phận xã Đông Nam, Đông Sơn đều hợp lưu vào sông Yên và tiếp tục xuống hướng nam. Tuyến đường thủy tiếp tục đi theo các sông là sông Yên - sông Thị Long - sông Cây Giang - sông Vực Hùng - sông Thạch Luyện chảy qua các huyện Nông Cống - Như Xuân - Tĩnh Gia trước khi đến địa phận Nghệ An.
Từ thời nhà Hậu Lê, tuyến sông Nhà Lê mới ở Thanh Hóa được các thế hệ người Việt khơi mở nằm gần ven biển hơn tuyến cũ từ Đồng Cổ đến Ba Hòa, tuyến này đi qua các huyện Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, Quảng Xương, Tĩnh Gia. Nhiều ngôi chùa được dựng xây dọc trên những làng, ấp theo tuyến kênh nhà Lê, như chùa Hương Nghiêm ở giáp Bối Lý, chùa Báo Ân, chùa An Hoạch ở Đông Sơn, chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh ở Duy Tinh (Hậu Lộc), chùa Hưng Phúc ở Hương Yên Duyên (Quảng Xương).
Ruschberg
Ruschberg là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 7,45 km².
Kênh Nhà Lê
Sông Nhà Lê ở Nghệ An
Sách "Đại Việt sử ký toàn thư" có chép rằng: "Quý Mão (ứng Thiên) năm thứ 10 (1003) Tống Hàm Bình (năm thứ 6) vua đi Hoan Châu vét kênh Đa Cái (nay là Hoa Cái) thẳng đến Tư Củng trường ở Ám Châu"
Ruschberg
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld
Kênh Nhà Lê
Sông Nhà Lê ở Nghệ An
Các kênh đào thời nhà Tiền Lê đã nối thông với các sông tự nhiên thành một hệ thống đường thủy thông suốt từ Quỳnh Lưu ở phía Bắc cho đến sông Lam ở phía Nam. Tàu thuyền vận tải có thể từ các bến cảng: Cửa Cờn, Cửa Quèn, Cửa Thơi, Cửa Vạn, Cửa Lò, Cửa Hội... đến các vùng đồng bằng Diễn Châu - Yên Thành - Quỳnh Lưu và Nam Đàn - Hưng Nguyên - Nghi Lộc, lại có thể đi thông ra tận Thanh Hoá, đến Kinh đô Hoa Lư, ra Bắc.
1644 Rafita
1644 Rafita (1935 YA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 12 năm 1935 bởi R. Carrasco ở Madrid.
Kênh Nhà Lê
Sông Nhà Lê ở Nghệ An
Từ ranh giới phía Bắc Nghệ An, thuộc địa phận thị xã Hoàng Mai, Lê Hoàn cho đào kênh Bà Hòa (thuộc xã Tân Trường, Tĩnh Gia, Thanh Hoá) theo hướng Nam, rồi men theo chân núi Xước, nối với sông Hoàng Mai và Kênh Xước. Kênh này chạy từ Sòi Trẹ (xã Quỳnh Lộc) đổ vào sông Hoàng Mai ở phía Bắc làng Ngọc Huy và gọi là Kênh Son. Từ Ngọc Huy, kênh chảy qua các xã vùng Bãi Ngang gọi là Kênh Mơ (còn gọi là kênh Mai Giang, kênh Ngọc Để) rồi đổ ra Lạch Quèn. Dòng kênh này men theo dòng nước chảy là khe Nước Lạnh, là đường ranh giới phía Nam Thanh Hoá, Bắc Nghệ An, thuộc huyện Quỳnh Lưu.
Những đoạn sông Nhà Lê ở Nghệ An đều nằm ở các huyện ven biển, thường mang các tên địa phương. Đoạn còn mang tên sông Nhà Lê chảy qua huyện Diễn Châu, Nghi Lộc, Hưng Nguyên và Vinh. nhỏ|trái|300px|Kênh Nhà Lê tại [[Nghi Lộc, Nghệ An.]] Trong lịch sử xây dựng và phát triển Nghệ An, Kênh Nhà Lê tại địa phận này đã có nhiều đóng góp về mặt giao thông, thủy lợi, góp phần hình thành nên nhiều làng quê đông đúc trù phú như làng Ngọc Huy, làng Xuân Úc (Thị xã Hoàng Mai), làng Phú Đa (huyện Quỳnh Lưu), làng Đức Thịnh, làng Vạn Phần (huyện Diễn Châu) và góp phần đáng kể vào việc phát triển nền kinh tế nông nghiệp, thương nghiệp, thủ công nghiệp...
1644 Rafita
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1935
Kênh Nhà Lê
Sông Nhà Lê ở Nghệ An
Trong chiến tranh, chỉ tính riêng tuyến kênh nhà Lê tại Nghệ An (từ năm 1965 - 1968) không quân Mỹ đã tiến hành công kích trên 190.000 trận, ném hơn 700.000 tấn bom vào các mục tiêu quân sự, đầu mối giao thông, cơ sở kinh tế và khu dân cư trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Sông Nhà Lê ở Hà Tĩnh
nhỏ|phải|250px|Sông Nghèn thuộc tuyến kênh Nhà Lê, đoạn chảy qua thị trấn Can Lộc Tại Hà Tĩnh có 2 đoạn còn mang tên sông Nhà Lê ở nửa phía bắc và nửa phía nam tỉnh. Kênh Nhà Lê ở Hà Tĩnh chảy quanh co qua làng mạc của các huyện Đức Thọ, Hồng Lĩnh, Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, thị xã Kỳ Anh rồi đổ ra biển ở Đèo Ngang.
Sông Nhà Lê ở phía bắc Hà Tĩnh bắt đầu tại ranh giới Nghệ An và Hà Tĩnh trên sông Lam. Vị trí này giữa xã Đức Vĩnh và phường Trung Lương (Thị xã Hồng Lĩnh). Sông là ranh giới tự nhiên giữa huyện Đức Thọ và thị xã Hồng Lĩnh. Khi qua thị trấn Nghèn (Can Lộc), Kênh Nhà Lê đổi tên thành sông Nghèn rồi sông Đò Diệm, sông Phú, sông Đạo, sông Ngàn Mo, sông Thương Long, sông Quèn, sông Rác.
Đoạn sông Nhà Lê phía nam Hà Tĩnh là đoạn cuối cùng mang tên sông Nhà Lê, nó khởi đầu từ sông Rác tại xã Cẩm Lạc, Cẩm Xuyên chảy qua xã Cẩm Minh rồi đi vào huyện Kỳ Anh (qua các xã: Kỳ Phong, Kỳ Tiến, Kỳ Giang, Kỳ Phú, Kỳ Đồng, Kỳ Khang, Kỳ Thọ, Kỳ Ninh rồi đổ ra biển tại cửa khẩu vịnh Vũng Áng. Khu vực này nằm sát chân Đèo Ngang, vốn là ranh giới giữa Đại Cồ Việt và Chiêm Thành thời Tiền Lê.
Lịch sử hình thành
Trước thế kỷ X đường bộ Thanh Hóa đã hình thành nối liền với Bắc Bộ. Nhưng do những điều kiện tự nhiên và xã hội mà nó chưa trở thành vai trò chủ lực trong hệ thống giao thông giữa hai vùng thì đường giao thông thủy từ trung tâm của quận Giao Chỉ đến quận Cửu Chân - châu Ái đã trở thành quan trọng nhất. Đó là từ sông Hồng rẽ phía hữu ngạn vào sông Phủ Lý hoặc sông Nam Định đến sông Đáy rẽ sông Vạc, sông Nhà Lê vùng Ninh Bình đến cửa Thần Phù vào Thanh Hoá.
Năm 981, Lê Hoàn lên ngôi hoàng đế, kinh đô vẫn tiếp tục đóng ở Hoa Lư (Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình). Vào thế kỷ X, đất Hoa Lư có núi đá cao bao bọc xung quanh, núi sông tạo thành những phòng tuyến liên hoàn, rất lợi hại trong việc phòng thủ và tiến công và tiếp giáp với châu Ái. Sau khi tiến hành "kháng Tống, bình Chiêm" thắng lợi, Lê Đại Hành đã thi hành nhiều biện pháp tích cực để phát triển kinh tế và củng cố quốc phòng. Trong xây dựng đất nước, Lê Đại Hành đã tiến hành hàng loạt các biện pháp để thúc đẩy kinh tế, văn hoá xã hội phát triển. Với sự kiện mùa xuân 987, vua lần đầu tiên cày ruộng tịch điền ở Đọi Sơn, Lê Đại Hành đã mở đầu cho một lễ nghi mà các vương triều sau tiếp tục noi theo để khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp. Một công trình kết hợp để phát triển kinh tế với quốc phòng là: Công trình đào sông từ Đồng Cổ đến Bà Hoà. Toàn thư chép: "Khi nhà vua đi đánh Chiêm Thành, từ núi Đồng Cổ đến sông Bà Hoà, đường núi hiểm trở khó đi, người ngựa mỏi mệt, đường biển thì sóng to khó đi lại, bèn sai đào kênh, đến đây (Quý Mùi-năm 983) thì xong, công tư đều lợi". Đồng Cổ nằm ở hữu ngạn sông Mã (Yên Thọ, Yên Định, Thanh Hoá). Sông Bà Hoà ở phía cực nam tỉnh Thanh Hoá (xã Tân Trường, Tĩnh Gia), giáp huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An đổ ra cửa Lạch Bạng. Như vậy, Lê Đại Hành đã cho tiến hành đào sông nối sông Mã ở bắc Thanh Hoá với sông Bà Hoà ở nam Thanh Hoá- bắc Nghệ An. Nhưng điều đó không có nghĩa là đào một con sông hoàn toàn mới. Lê Hoàn đã tận dụng những chi lưu nhỏ của các sông Mã, sông Cầu Chày, sông Chu, sông Hoàng, sông Yên... khơi sâu, nắn thẳng và đào một số đoạn cần thiết để hình thành một tuyến giao thông thủy nội địa thuận tiện từ bắc đến nam Thanh Hoá.
Công trình đào sông thời Tiền Lê do Lê Hoàn khởi dựng đã "mở đầu cho sự nghiệp phát triển hệ thống giao thông thủy nội địa Việt Nam dưới thời phong kiến" của Việt Nam vào thế kỷ X thể hiện sự lớn mạnh của quốc gia độc lập tự chủ trong việc thực hiện chức năng quản lý các công trình công cộng của nhà nước phương Đông. Giáo sư Văn Tân cho rằng: "Trong trận viễn chinh này (Lê Đại Hành đi đánh Chiêm Thành), Lê Đại Hành nhìn thấy con đường bộ đi vào Nghệ Tĩnh là con đường khó đi, làm nhọc sức quân đội và nhọc cả sức dân, gây nhiều tổn phí cho nhà nước. Vì vậy nhà vua đã ra lệnh đào một con kênh từ Bố Hạ, Quảng Xương ngày nay đến sông Bà Hoà (Tĩnh Gia) để có thể từ sông Mã cứ theo đường thủy mà vào đến tận Nghệ An rồi từ Nghệ An liền ra biển".
Sông Bà Hoà là tên gọi khi chảy qua địa phận xã Tân Trường đến Hải Thượng theo hướng Bắc gọi là sông Yên Hoà đổ ra cửa Bạng. Từ khu vực xã Trường Lâm một dòng sông chảy theo hướng nam đi men theo chân núi Xước nối với sông Hoàng Mai (huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An). Đó là kênh Bà Hoà mà Lê Đại Hành cho khơi đào. Trên cơ sở dòng chảy tự nhiên của các sông, Lê Đại Hành đã huy động lực lượng cho đào kênh từ cửa Thị Long nối với sông Cầu Hang để xuôi ra cửa Bạng. Sông này phải đi qua các núi đá Liên Xá, Am Các, Hậu Trạch nên gọi là kênh Than - kênh Trầm. Gia phả họ Ngô chép: Ngô Tử Án là con trai Ngô Xương Sắc. ông làm quan triều Tiền Lê Lý, được Lê Đại Hành sai đào vét các kênh sông từ Yên Định đến Tĩnh Gia... Trên kênh Sắt (nay thuộc Quỳnh Lưu) ngày nay còn dấu vết một chiếc ghế đá tạc trong hang sát với kênh Sắt. Chỗ tựa có ba chữ "Thủy Thạch Tiên", trên vách đá có bài thơ. Tương truyền ghế đá và bài thư của Ngô Tử Án.
Từ sông Bà Hoà đổ ra cửa Bạng, quân lính Lê Đại Hành đã đào một đoạn kênh thẳng ở vùng Mai Lâm, dài khoảng 1,5 km, để uốn thẳng dòng sông vốn đi theo hình vòng thúng, men theo dòng nước chảy ở khe nước lạnh. Khe nước lạnh ở phía bắc huyện Quỳnh Lưu là chỗ phân địa giới giữa Nghệ An và Thanh Hoá. Nước khe từ trong hang núi vọt ra lạnh buốt ghê người, nên gọi tên thế
Sông đào từ Đồng Cổ đến Bà Hoà ở thế kỷ X do Lê Đại Hành tổ chức thực hiện là con đường giao thông thủy nội địa đầu tiên của Việt Nam. Con đường đó đã đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp bảo vệ vững chắc và mở mang bờ cõi phía nam và còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Thanh Hoá trong suốt tiến trình đi lên của lịch sử dân tộc.
Mười năm sau khi đào sông từ Đồng Cổ đến Bà Hoà, năm "Quý Mão (1003), Lê Đại Hành đi Hoan Châu (Nghệ An) sai đào kênh Đa Cái" Đó là tuyến nối kênh Sắt ở bắc Nghệ An với sông Lam. Như vậy, từ đó đi từ vùng sông Mã (Thanh Hoá) đến vùng sông Lam (Nghệ An) ngoài tuyến đường bộ và đường biển có một tuyến đường thủy nội địa an toàn, thuận tiện. nhỏ|trái|300px|Kênh Nhà Lê tại [[Nghi Lộc, Nghệ An.]] Trước thế kỷ X và cả sau này đường bộ đi từ Giao Châu đến Ái Châu (Thanh Hoá) hết 10 ngày, từ Ái Châu đi về đông nam đến Diễn Châu hết 5 ngày. Đi ngựa mỗi ngày 70 dặm, đi bộ mỗi ngày 50 dặm. Như thế, tính từ Giao Châu đến Thanh Hoá đường đi dài 500 dặm, Thanh Hoá đến Diễn Châu là 250 dặm. Con đường thủy từ bến Hà Nội vào đến Thanh Hoá là 416 dặm. Trên đất Thanh Hoá, đường thủy từ Tống Giang đến tỉnh Thanh Hoá có 77 dặm còn đến Diễn Châu là 140 dặm Con đường đó không những ngắn mà rất thuận lợi bởi dùng thuyền bè nặng hay nhẹ thì mỗi ngày cũng đi được 70 dặm, thuận tiện và nhàn hạ hơn nhiều so với đi đường bộ.
Những con kênh đào đó đã góp công không nhỏ giúp cho Lê Đại Hành, Lê Long Đĩnh ra quân dẹp các cuộc nổi dậy ở Thanh Hoá trong các năm 999, 1001, 1005. Các dòng sông đào trên đất Thanh Hoá có từ thời Lê Đại Hành và các thời Lý, Trần, Hồ. Lê, Nguyễn tiếp tục khơi đào, thực sự "có lợi cho hàng vạn năm sau".
Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, những dòng sông đào từ Yên Mô - Nga Sơn đến Tĩnh Gia lại trở thành tuyến vận chuyển nhân tài vật lực của cả miền bắc vào miền Nam. Chính vì vậy mà các sông đào trên đất Thanh Hoá có từ thời Lê Đại Hành luôn được nạo vét, tu bổ. Lê Đại Hành là vị vua đầu tiên của nhà nước độc lập tự chủ tổ chức đào sông. Sự nghiệp mở đầu vĩ đại đó của thời Tiền Lê đã trở thành phương châm hành động của các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn sau này. Các thời đại kế tiếp nhau không chỉ luôn khơi đào, nạo vét các dòng sông cũ mà còn tiếp tục đào thêm các sông mới. Từ con sông đào do Lê Đại Hành đầu tiên đào trên đất Thanh Hoá thời Tiền Lê, đến thời Lý, Trần sông đào đã xuất hiện ở đồng bằng Bắc Bộ đến Thanh-Nghệ-Tĩnh... Đến thời Lê đã rộng khắp dải miền Trung Bộ và đến thời Nguyễn thì sông đào có mặt ở khắp mọi miền Việt Nam.
Đường Hồ Chí Minh trên sông
Khởi nguồn từ thời tiền Lê, khi Lê Hoàn cho đào Kênh nhà Lê từ Hoa Lư (Ninh Bình) vào tận tới Đèo Ngang (Hà Tĩnh) với tham vọng nối các con sông nội địa lại với nhau, mở ra tuyến vận tải thủy cho mục đích giao thương và quân sự. Các triều đại lịch sử sau đó, từ Lý, Trần, Hậu Lê tới thời nhà Nguyễn, Kênh nhà Lê đều được mở mang và là chứng nhân của nhiều sự kiện lịch sử.
Đến năm 1964, đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh ra miền Bắc Việt Nam, các tuyến đường sắt, đường bộ vào Quảng Bình, Quảng Trị thường bị tắc nghẽn, hủy diệt. Bộ Giao thông vận tải đã cho khai thông lại tuyến Kênh nhà Lê, làm con đường vận tải thủy hữu hiệu đưa hàng hóa qua trọng điểm đánh phá miền trung, giao Cục Đường thủy nội địa triển khai. Chừng 500 km kênh từ Ninh Bình vào Hà Tĩnh được nạo vét, khơi thông lập bến bãi, rà phá bom, thủy lôi, bảo đảm an toàn cho tàu bè qua lại. Năm 1965, chuyến tàu đầu tiên đã xuất hành khởi đầu cho hành trình vận chuyển đến khi hòa bình lập lại ở miền bắc cuối 1972.
Kênh nhà Lê được coi như tuyến đường mòn Hồ Chí Minh trên sông về đóng góp cho sự nghiệp chống giặc Mỹ xâm lược, thống nhất nước Việt Nam.
Hoạt động bảo tồn
Ngày 2/12/2015, tại xã Nghi Yên, Nghi Lộc, Nghệ An, Sở GTVT Nghệ An đã tổ chức Lễ khánh thành công trình tôn tạo di tích Kênh Nhà Lê, nơi tưởng niệm 130 liệt sĩ ngành giao thông vận tải hi sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Kỷ niệm ngày Thương binh - liệt sĩ 27/7, Cục trưởng Cục Đường thủy nội địa Việt Nam Hoàng Hồng Giang cùng tập thể Lãnh đạo Cục, Công đoàn Cục tổ chức đi thị sát kênh đào nhà Lê, tới đặt vòng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại đài tưởng niệm - Kênh Nhà Lê - Nghệ An.
Tại Quyết định số 2405/QĐ-BVHTTDL về việc xếp hạng di tích quốc gia, do Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện ký ngày 7/7/2016. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định xếp hạng di tích quốc gia đối với di tích lịch sử Kênh Nhà Lê tại Nghệ An, thành phố Vinh, huyện Hưng Nguyên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
Gentianella turkestanorum
Gentianella turkestanorum là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được (Gand.) Holub mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Brachymenium barbuloides
Brachymenium barbuloides là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Paris mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Bidens izabalensis
Bidens izabalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Roseman mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bidens Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Synallaxis candei
Synallaxis candei là một loài chim trong họ Furnariidae. Loài này được tìm thấy ở Colombia và Venezuela. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài chim này được đặt theo tên của Đô đốc Antoine Marie Ferdinand de Maussion de Candé, một nhà thám hiểm của Nam Mỹ.
Tham khảo
Thể loại:Synallaxis
Oedothorax apicatus
Oedothorax apicatus là một loài nhện trong họ Linyphiidae. Chúng được John Blackwall miêu tả năm 1850.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1850
Paetica eutropia
Paetica eutropia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paetica
Toxorhina nigripleura
Toxorhina nigripleura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Toxorhina Thể loại:Limoniidae ở vùng Afrotropic
Pterygophyllum jungermannioides
Pterygophyllum jungermannioides là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được Brid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1819.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pterygophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1819
Stachyurus cordatulus
Stachyurus cordatulus là một loài thực vật có hoa trong họ Stachyuraceae. Loài này được Merr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stachyurus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Habenaria heringeri
Habenaria heringeri là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Pabst mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967
Pterolophia obliquelineata
Pterolophia obliquelineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pterolophia
Anastasia Lin
Anastasia Lin (Hán Việt: Lâm Gia Phàm; sinh ngày 1 tháng 1 năm 1990) là một diễn viên người Canada gốc Hoa, người mẫu, hoa hậu đương nhiệm và một người tranh đấu cho nhân quyền.
Lin đoạt giải Hoa hậu Thế giới Canada năm 2015 và được đại diện cho Canada tại giải Hoa hậu Thế giới 2015 tổ chức tại Trung Quốc nhưng bị từ chối không cho vào nước này vì hoạt động nhân quyền của cô.
Thời niên thiếu và giáo dục
Lin sinh ra ở Hồ Nam, Trung Quốc và di dân sang Canada lúc 13 với mẹ. Cha cô là một doanh nhân làm việc ở Trung Quốc, và mẹ là cựu giáo sư. Lin học trung học ở Vancouver trước khi dọn về Toronto. Cô tốt nghiệp Đại học Toronto (với bằng cử nhân về kịch nghệ với ngành phụ là lịch sử và khoa học chính trị).
Giải Hoa hậu Thế giới
Lin đã tham dự thi hoa hậu sắc đẹp một vài lần, đạt được giải Hoa hậu Thế giới Canada năm 2015. Trong năm 2013 của giải này cô đã đạt được hạng 3.
Vào ngày 20 tháng 11 năm 2015, BBC tường thuật sau khi không được thư mời của chính quyền Trung Quốc để ủng hộ đơn xin nhập cảnh của cô để thi Hoa hậu Thế giới 2015, Lin đã kết luận cô đã bị từ chối quyền tham dự giải vì những lời nói thẳng thắn về vi phạm nhân quyền ở Trung Quốc. Lin was barred from entering China on Thursday ngày 26 tháng 11 năm 2015 to take part in this year's pageant in Hải Nam. Hi vọng sẽ hưởng lợi từ chính sách nhập cảnh của tỉnh Hải Nam cho công dân, Lin đổi máy bay ở Hong Kong trên một chuyến bay của Cathay Pacifictừ Canada, nhưng không được phép lên máy bay tiếp nối tới but was not allowed to board her connecting flight to Tam Á, Hải Nam. Nhân viên nhập cảnh Trung quốc đã không đưa ra lý do tại sao họ lại từ chối. Trong một lá thư gởi cho báo Globe and Mail nói về hoàn cảnh của Lin, đại sứ Trung Quốc ở Canada tuyên bố rằng "Trung Quốc sẽ không cho phép bất cứ nhân vật không được hoan nghênh nào tới Trung Quốc".
Nhân quyền
Bên cạnh sự nghiệp đóng phim và tham dự thi giải hoa hậu, Lin được biết tới với những hoạt động chống lại những vi phạm nhân quyền ở Trung Quốc, đặc biệt chống lại cuộc đàn áp của chính quyền Trung Quốc đối với những người tu luyện Pháp Luân Công. Năm 2012, cô là một trong 11 người được chọn để gặp ngoại trưởng John Baird nói chuyện về việc thành lập cơ quan Canada về tự do tín ngưỡng. Trước đó, Lin là một trong 10 lãnh tụ của giới trẻ gặp bí thư quốc hội về bộ ngoại giao Bob Dechert để tham khảo về cùng vấn đề. Các tường thuật Canada cho là chiến thắng của cô trong giải Miss World Canada 2015 một phần là nhờ say mê tranh đấu cho nhân quyền.