cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đảo Navassa
Đảo Navassa (tiếng Pháp: La Navase; Tiếng Creole Haiti: Lanavaz hoặc Lavash) là một đảo nhỏ không cư dân trong Biển Caribbean và là một lãnh thổ chưa sáp nhập chưa tổ chức của Hoa Kỳ, được quản lý bởi Cục Bảo vệ Cá và Hoang dã Hoa Kỳ. Haiti cũng tuyên bố chủ quyền trên đảo này.
Địa lý và địa hình
Đảo Navassa rộng 2 dặm vuông (5,2 km²), ở một vị trí chiến lược 160 km (90 hải lý) về phía nam căn cứ hải quân Hoa Kỳ ở Vịnh Guantanamo, Cuba và khoảng một phần tư đường từ Haiti đến Jamaica trong Eo biển Jamaica. Có nơi đạt đến một cao độ 77 mét ở một đỉnh không tên 100 mét về phía nam Hải đăng Đảo Navassa. Đỉnh này cách bờ biển tây nam 400 mét hoặc 600 mét phía đông Vinh Lulu. Vĩ độ và kinh độ của đảo là
nhỏ|trái|Đảo Navassa ở phía nam Cuba, phía đông Jamaica, và phía tây Haiti nhỏ|phải|Đảo Navassa từ vệ tinh- NASA NLT Landsat 7 Đất Đảo Navassa bao gồm phần nhiều là san hô và đá vôi với các vách đá thẳng đứng màu trắng cao khoảng từ 9 đến 15 mét bao quanh đảo nhưng cũng có "vùng đất cỏ" đủ để chăn nuôi dê. Cũng có những vạt rừng nhỏ có cây giống như sung và xương rồng rải rác trên đảo. Địa hình và hệ sinh thái của đảo cũng tương tự như Đảo Mona của Puerto Rico, một đảo đá vôi nhỏ nằm giữa Puerto Rico và Cộng hòa Dominican. Xét về khía cạnh lịch sử thì Đảo Mona có nhiều điểm giống nhau với Đảo Navassa vì cả hai đều là lãnh thổ của Hoa Kỳ, trước đây là trung tâm khai thác phân chim và hiện tại là các vùng bảo vệ thiên nhiên. Dân đánh cá ngắn hạn của Haiti và các vùng khác thường cắm trại trên đảo nhưng ngoài ra thì đảo không có cư dân. Đảo không có cảng hay bến tàu, chỉ có nơi neo thuyền ngoài khơi và nguồn lợi thiên nhiên duy nhứt là phân chim. Các hoạt động kinh tế bao gồm đánh cá nhỏ và đánh bắt cá thương mại bằng tàu lớn.
Lịch sử
Năm 1504, Christopher Columbus bị mắc cạn ở Jamaica nên gởi một số thủy thủ xuống xuồng nhỏ đến Hispaniola cầu cứu. Họ đâm vào đảo trên đường đi nhưng nó không có nước. Họ gọi nó là Navaza (nava- có nghĩa là "bằng phẳng"), và từ đó các nhà đi biển thường hay né tránh nó trong 350 năm tiếp theo.
Năm 1857 Peter Duncan, một thuyền trưởng của Mỹ tuyên bố chủ quyền trên Đảo Navassa. Đây là đảo thứ ba được tuyên bố chủ quyền theo Đạo luật Đảo Phân chim năm 1856 vì đảo có nhiều tích trử phân chim. Phân chim được khai thác từ năm 1865 đến 1898. Haiti chống đối sự thôn tính đảo này nhưng Hoa Kỳ bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Haiti và từ tháng 10 năm 1857 tuyên bố đảo này là một lãnh thổ chưa sáp nhập của Hoa Kỳ.
Phosphate trong phân chim là một loại phân bón hữu cơ siêu đẳng đã trở thành nguồn phân chính dùng trong nông nghiệp Mỹ suốt giữa thế kỷ 19. Duncan chuyển quyền người tìm ra đảo cho ông chủ của ông, một nhà buôn phân chim người Mỹ ở Jamaica. Nhà buôn này sau đó bán nó lại cho công ty vừa mới thành lập là Công ty Phosphate Navassa tại Baltimore, Maryland. Sau khi gián đoạn vì Nội chiến Hoa Kỳ, công ty này xây các cơ sở khai thác phân chim lớn hơn trên Navassa cùng với các gia cư đơn giản cho 140 lao động hợp đồng người da đen từ Maryland, nhà dành riêng cho các giám thị da trắng, một tiệm đồ sắt, kho chứa và một nhà thờ. Khai thác phân bắt đầu từ năm 1865. Công nhân đào phân bằng thuốc nổ và búa rồi bỏ vào các xe có đường rai đưa ra điểm vận chuyển ở Vịnh Lulu. Từ chỗ này phân được vào bao và hạ xuống tàu nhỏ vận chuyển ra xà lan của công ty.
nhỏ|trái|Đảo Navassa Khuân vác phân chim bằng sức người trong điều kiện khắc nghiệt của nắng nóng nhiệt đới cộng với sự bực tức thông thường vì điều kiện sống trên đảo dần gây ra một cuộc nổi loạn trên đảo vào năm 1889. Năm giám thị bị giết chết trong cuộc ẩu đả. Một chiến hạm của Hoa Kỳ đưa 18 trong số các công nhân về Baltimore cho ba cuộc xử án riêng lẻ về cáo buột sát nhân. Một hội kín người da đen có tên là Order of Galilean Fisherman gây quỹ để biện hộ cho các công nhân khai thác trước tòa án liên bang, và phần biện hộ dựa vào luận điểm rằng các bị cáo hành động vì tự vệ hoặc trong lúc nóng giận và trong mọi trường hợp Hoa Kỳ không có quyền pháp lý riêng tại đảo. Các vụ xử bao gồm Jones versus Hoa Kỳ được đưa lên đến Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ tháng 10 năm 1890. Tại đây tòa xử Đạo luật Đảo Phân chim là hợp hiến và ba trong số các thợ mỏ chờ ngày hành quyết trong mùa xuân năm 1891. Một cuộc vận động với thỉnh nguyện thơ do các nhà thờ người da đen trên toàn quốc tổ chức cũng được ký bởi các bồi thẩm viên da trắng từ ba vụ xử đã tới tay Tổng thống Benjamin Harrison. Tuy nhiên ông chỉ giảm án đến giam giữ.
Khai thác phân chim tiếp tục trở lại trên Navassa nhưng ở mức độ ít hơn trước nhiều. Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ năm 1898 bắt buộc Công ty Phosphate di tản đảo và khai phá sản. Các chủ mới bỏ đảo cho chim biển tự do sinh sống sau năm 1901.
nhỏ|phải|Hải đăng Đảo Navassa. Khu cư ngụ của nhân viên giữ hải đăng ở hậu cảnh. nhỏ|trái|Dấu vết còn lại của khu cư ngụ cho các người giữ Hải đăng Navassa Navassa trở nên nổi bật trở lại với việc mở cửa Kênh đào Panama năm 1914. Đường hàng hải giữa duyên hải phía đông của Hoa Kỳ và kinh đào đi ngang qua Hành lang Windward giữa Cuba và Haiti. Navassa từ trước đến giờ là nơi nguy hiểm cho lưu thông hàng hải nên cần một hải đăng. Cục Hải đăng Hoa Kỳ xây Hải đăng Navassa có tháp cao 162 bộ (46 mét) và 395 bộ (120 mét) trên mặt biển vào năm 1917. Một trưởng trạm và hai phụ tá được nhận lệnh sống ở đây cho đến khi Cục Hải đăng Hoa Kỳ cài đặt một đèn hiệu tự động vào năm 1929. Sau khi sáp nhập dịch vụ hải đăng năm 1939, Lực lượng Tuần Duyên Hoa Kỳ sửa chữa hải đăng hai lần mỗi năm. Hải quân Hoa Kỳ dựng một đài quan sát trong suốt Chiến tranh thế giới thứ hai. Đảo không có người ở kể từ đó.
Một đoàn thám hiểm khoa học của Đại học Harvard đã nghiên cứu đất và đời sống biển của đảo năm 1930. Kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai, các đài phát thanh không chuyên nghiệp đã thường xuyên lên đảo để phát thanh từ lãnh thổ này. Dân đánh cá chính yếu là từ Haiti đến để đánh bắt cá quanh vùng nước của đảo.
Từ 1903 đến 1917, Navassa là một phần phụ thuộc của Căn cứ Hải quân Vịnh Guantanamo, và từ 1917 đến 1996 nó được quản lý bởi Tuần Duyên Hoa Kỳ. Từ ngày 16 tháng 1 năm 1996 do Bộ Nội vụ Hoa Kỳ quản lý.
nhỏ|trái|Ảnh chụp từ trên không cho thấy duyên hải có bờ đá dốc vây quanh đảo Ngày 29 tháng 8 năm 1996, Tuần Duyên Hoa Kỳ tháo gở hải đăng trên Navassa. Một lực lượng đặc biệt liên hợp lãnh đạo bởi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chuyển đảo cho Bộ Nội vụ Hoa Kỳ. Bằng Sắc lệnh Bộ trưởng số 3205 ngày 16 tháng 1 năm 1997, Bộ Nội vụ nhận lại việc kiểm soát đảo và đặt đảo dưới quyền Phòng Quốc hải vụ Hoa Kỳ. Vì mục đích thống kê, Navassa trước đây được xếp vào nhóm đảo mà thuật từ nay không còn dùng nữa đó là "Các Đảo Caribbean Linh tinh của Hoa Kỳ" (United States Miscellaneous Caribbean Islands) và hiện tại được xếp nhóm với các đảo khác đã tuyên bố chủ quyền theo Đạo luật Đảo Phân chim gọi là Các tiểu đảo xa của Hoa Kỳ.
Một cuộc thám hiểm khoa học năm 1998 dẫn đầu bởi Trung tâm Bảo tồn Biển ở Washington D.C. diễn tả Navassa như "một khu vực đa dạng sinh học cá biệt của biển Caribbean". Đất đai và hệ sinh thái ngoài khơi của đảo vẫn tồn tại qua thế kỷ 20 hầu như không bị đụng đến.
Bằng Sắc lệnh Bộ trưởng số 3210 ngày 3 tháng 12 năm 1999, Cục Bảo vệ Cá và Hoang dã Hoa Kỳ nhận lại trách nhiệm quản lý Navassa và nó trở thành Vùng Bảo vệ Hoang dã Quốc gia Hoa Kỳ. Phòng Quốc hải vụ giữ thẩm quyền về chính trị vụ của đảo và quyền pháp lý được thực hiện trực tiếp bởi tòa án sơ thẩm Hoa Kỳ gần nhứt. Lối vào đảo Navassa rất nguy hiểm và du khách cần có giấy phép từ Cục Bảo vệ Cá và Hoang dã Hoa Kỳ ở Boqueron, Puerto Rico để vào vùng nước của lãnh thổ. Từ khi thay đổi tình trạng chính sách, các đài phát thanh không chuyên bị từ chối cho vào đảo.
Liên kết ngoài
Navassa Navassa Thể loại:Đại Antilles Thể loại:Đảo Haiti Thể loại:Các tiểu đảo xa của Hoa Kỳ  Thể loại:Lãnh thổ tranh chấp tại Bắc Mỹ Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ quốc tế của Hoa Kỳ Thể loại:Quan hệ Haiti-Hoa Kỳ Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Haiti Thể loại:Đảo tuyên bố theo Đạo luật đảo phân chim
Nguyễn Hoài Bão
Nguyễn Hoài Bão (sinh 1944) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Lâm Đồng.
Tên thường gọi: Nguyễn Hoài Bão
Ngày sinh: 18/9/1944
Giới tính: Nam
Tôn giáo: Không
Quê quán: Xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi
Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm
Nghề nghiệp, chức vụ: Phó Bí thư tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội
Nơi làm việc: Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng
Nơi ứng cử: Lâm Đồng
Đại biểu Quốc hội khoá: X
Đại biểu chuyên trách: Không
Đại biểu Hội đồng nhân dân: Không
Tham khảo
Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X Thể loại:Người Quảng Ngãi Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng
Tetrastigma leucostaphylum
Tetrastigma leucostaphylum là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được (Dennst.) Balakrishnan miêu tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tetrastigma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Tadukhipa
phải|nhỏ| Một trong những "Thư Amarna" EA 19 đàm phán về một cuộc hôn nhân giữa [[Amenhotep III và con gái của Tushratta, Tadukhipa ]] Tadukhipa, hoặc Tadu-Hepa theo ngôn ngữ Hurrian, là con gái của Tushratta - vua của vương quốc Mitanni (trị vì khoảng năm 1382 trước Công nguyên – 1342 trước Công nguyên) với nữ hoàng Juni, và cũng là cháu gái của Artashumara. Một người cô của bà là Gilukhipa (em gái của Tushratta) đã kết hôn với Pharaoh Amenhotep III trong năm trị vì thứ 10 của ông, còn bản thân Tadukhipa cũng đã kết hôn với Amenhotep III hơn 20 năm sau đó.
Thời gian ở Ai Cập
Vua Tushratta đã gả con gái đến Ai Cập cùng với rất nhiều lễ vật hồi môn cho Pharaoh Amenhotep III. Những lễ vật bao gồm: một cỗ xe ngựa dát vàng khảm đá quý, một cặp ngựa quý, một chiếc yên ngựa khảm hình đại bàng bằng vàng, một cỗ kiệu dát vàng khảm đá, rất nhiều lụa và vải, đá quý cùng những trang sức khác, và một cái rương lớn chứa toàn bộ chỗ đó. Amenhotep III cũng đã đề nghị gửi lại Tushratta tượng vàng của Ai Cập cổ đại như một phần của lễ vật cầu hôn, nhưng thực sự không có bằng chứng nào được tìm thấy khẳng định rằng những lễ vật đó đã đến tay Tushratta. Amenhotep III băng hà khá sớm sau khi Tadukhipa đến Ai Cập và con trai của ông - Amenhotep IV (Akhenaten) - trở thành Pharaoh. Sau thời gian này, các bộ thư Amarna chỉ ra rằng Tadukhipa vẫn ở lại Ai Cập, bao gồm cả việc bà nhắc lại chuyện gửi các tượng vàng năm xưa. Một vài học giả còn suy đoán rằng bà thậm chí đã tái giá với con trai của chồng mình, Akhenaten, mặc dù chưa có nghiên cứu nào chứng thực điều này.
Nghi vấn là Kiya hoặc Nefertiti
Một số học giả nhận định rằng Tadukhipa chính là Kiya, một hoàng hậu của Akhenaten. Có ý kiến cho rằng câu chuyện về Kiya có thể là nguồn gốc cho câu chuyện ngụ ngôn có tên là Câu chuyện về hai anh em (Tale of Two Brothers). Câu chuyện này kể về một Pharaoh đã phải lòng một phụ nữ nước ngoài xinh đẹp bởi mùi hương từ mái tóc của cô ta. Nếu sau này Tadukhipa có tên là Kiya, thì bà có lẽ đã sống ở Amarna, nơi bà có cả quạt che nắng của riêng mình và được vẽ cùng với pharaoh và ít nhất một người con gái của cả hai.
Những học giả khác như Petrie, Drioton và Vandier đã gợi ý rằng Tadukhipa có thể đã có tên mới sau khi trở thành hoàng hậu của Akhenaten và bà có thể chính là nữ hoàng nổi tiếng Nefertiti. Giả thuyết này nói rằng tên của Nefertiti: "the beautiful one has come" ám chỉ nguồn gốc nước ngoài của bà - có thể là công chúa của Mitanni như Tadukhipa. Nhưng Seele, Meyer và những người khác cũng chỉ ra rằng Tey, vợ của Ay, giữ chức danh y tá cho Nefertiti, và điều này đã bác bỏ giả thuyết trên, vì một công chúa nước ngoài trưởng thành được gả đến Ai Cập sẽ không cần y tá.
Tham khảo
Thể loại:Năm mất không rõ Thể loại:Thời kì Amarna Thể loại:Nữ vương Ai Cập
Abraxas aesiopsis
Abraxas aesiopsis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Abraxas
Cao Lương Bằng
Cao Lương Bằng (1945 – 2016) là một Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Tiểu sử
Cao Lương Bằng sinh ngày 10 tháng 9 năm 1945, quê ở xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Ông sinh ra trong một gia đình bần nông, lớn lên trong những năm kháng chiến chống Pháp.
Ông được kết nạp Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1967, chính thức năm 1968, Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng.
Binh nghiệp
Tháng 4 năm 1965 ông lên đường nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 270, Quân khu 4. Đầu năm 1966 thì Trung đoàn được chuyển sang Quân khu Trị Thiên. Từ tháng 2 năm 1966 đến tháng 6 năm 1969 ông đã cùng đơn vị trải qua hàng trăm trận đánh lớn nhỏ, riêng cá nhân ông đã tham gia nhiều trận và trực tiếp tiêu diệt trên 200 tên địch, bắn rơi 2 máy bay trực thăng. Trải qua chiến đấu trên chiến trường Trị Thiên, từ chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 47, Trung đoàn 270, ông dần trở thành Tiểu đội trưởng, Trung đội trưởng, Phó Đại đội trưởng rồi Đại đội trưởng Đại đội 1 Tiểu đoàn 47 vào tháng 8 năm 1969. Trong thời gian còn giữ chức vụ chiến sĩ, ông từng tham gia chiến đấu trong trận đánh ở Xuân Hải và làng Lại An vào tháng 4 năm 1966, có lúc chỉ dựa vào 3 người để chiến đấu chống lại quân địch đông hơn và cuối cùng giành thắng lợi.
Năm 1969, ông được thăng Trung úy rồi Thượng úy, đảm nhiệm Phó Tiểu đoàn trưởng rồi Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 47, được cử ra Bắc học tập trong trường sĩ quan quân sự. Ngày 22 tháng 12 năm 1969, ông được Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Năm 1972, ông là Đại úy, Phó Trung đoàn trưởng Trung đoàn 271, đến năm 1973 được thăng hàm Thiếu tá, Trung đoàn trưởng Trung đoàn.
Sau khi thống nhất đất nước, ông đi học văn hóa và đào tạo cán bộ cao cấp. Năm 1980 làm Phó Sư đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Sư đoàn 326 thuộc Quân khu 2, sau chuyển sang Phó Sư đoàn trưởng rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 342 thuộc Quân khu 4.
Orthosia semiconfluens
Orthosia semiconfluens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Cao Lương Bằng
Binh nghiệp
Từ tháng 8 năm 1989, ông tham gia Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Bình khoá XII, XIII, XIV, giữ chức Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Bí thư Đảng uỷ Quân sự tỉnh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình, Quân khu 4.
Orthosia semiconfluens
Liên kết ngoài
Thể loại:Orthosia (chi bướm)
Cao Lương Bằng
Binh nghiệp
Năm 1997, ông trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa X.
Năm 1999, do vết thương cũ tái phát, ông bị đột quỵ và phải nghỉ chữa bệnh. Sau 17 năm chiến đấu với bệnh tật, ngày 11 tháng 2 năm 2016, ông qua đời tại nhà riêng thuộc Tổ dân phố 7, phường Nam Lý, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.
Tham khảo
Thể loại:Người Quảng Bình Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X Thể loại:Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam Thể loại:Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Thể loại:Huân chương Chiến công hạng Nhất Thể loại:Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất Thể loại:Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhất Thể loại:Huy chương Quân kỳ Quyết thắng Thể loại:Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất Thể loại:Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất Thể loại:Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X Quảng Bình Thể loại:Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam Thể loại:Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1990 Thể loại:Người họ Cao tại Việt Nam
Lợn cắp nách
300px|nhỏ|phải|Một con lợn ở Sapa Lợn cắp nách hay còn gọi là lợn Mường Sapa (một số nơi gọi là lợn lửng, lợn còi, lợn ri) là giống lợn đặc sản có ở vùng cao và nhiều nhất ở Lai Châu. Lợn cắp nách được ra đời từ thói quen chăn nuôi lạc hậu của các dân tộc vùng cao của Lào Cai như Dao, Thái, Mông. Đây thực chất là giống lợn đặc trưng truyền thống được lai giữa lợn rừng và lợn Mường Chúng thuộc giống lợn ri lợn nhỏ, chỉ chừng chục kg, được người dân miền núi nuôi theo kiểu thả rông và thường được người dân tộc vùng cao cắp vào nách đem bán trong các phiên chợ vùng cao.
Giống lợn này được người dân Sapa gọi là lợn cắp nách, sở dĩ gọi là lợn cắp nách vì chúng có khối lượng và ngoại hình rất nhỏ bé nên người dân có thể cho vào gùi, xách tay, thậm chí cắp vào nách cho tiện và cái tên lợn “cắp nách” hay "lợn lửng" được bắt nguồn từ đó hay khi có việc cần xuống chợ mua bán, trao đổi, bà con vùng cao thường dắt, hoặc khi vội có thể cắp nách, xách tay lội suối, băng rừng để kịp phiên chợ. Cụm từ này không có dị bản, đơn nghĩa và hoàn toàn theo nghĩa đen.
Ngoại hình
Về ngoại hình, lợn cắp nách được đặc trưng bởi ngoại hình còi cọc, kích cỡ nhỏ bé, có thể cắp vào nách. Kích cỡ của chúng dao động từ 4 kg đến dưới 25 kg trong đó, một số người cho rằng lợn cắp nách là những con lợn nhỏ dưới 25 kg Nhiều ước lượng cho rằng chúng thường chỉ có trọng lượng từ vài kg đến khoảng 20 kg, những con lợn được bày bán có trọng lượng không lớn hơn 20 kg, một lứa lợn đẻ đến tròn 13 tháng nhưng cân nặng chưa con nào vượt quá 20 kg
Như vậy trọng lượng phổ biến chỉ khoảng từ 10 – 20 kg trong đó chúng thường chỉ nặng khoảng 10 đến 15 kg, con nào to cũng chỉ xấp xỉ khoảng 20 kg, người sành ăn chỉ mua những con lợn từ 12 đến 15 kg. Cũng có ý kiến cho rằng kích cỡ mỗi con chỉ nặng chừng 8 đến 15 kg, chúng thuộc loại siêu chậm lớn, mỗi năm chúng chỉ tăng tối đa là 10 kg, sau đó hầu như không tăng nữa. Và có những ước lượng cho rằng mỗi con lơn này chỉ nặng từ 4–6 kg hay mỗi con chỉ chừng 4-5 ký, bé hơn con chó, lợn cắp nách chỉ nặng 4 đến 5 ký, lúc ấy là lúc có thể thu hoạch lợn để làm thịt hoặc đem bán.
Lông đen, mõm nhọn, bụng thon và mông tròn, trông còn đầy nét hoang dã. Cách nhận biết lợn cắp nách là mõm nhọn, tai bé, mình nhỏ dài, dáng còi cọc, lông dài và cứng, Đuôi bé. Do không có thức ăn tốt, giàu dinh dưỡng như cám công nghiệp, thậm chí thả cho chúng tự lên đồi kiếm ăn, nên chậm lớn. Tuy nhiên, dù bị bỏ đói, nhưng trông chúng vẫn khỏe khoắn, nhanh nhẹn tựa như lợn rừng. Nhờ có sức đề kháng tốt, giống lợn này ít bệnh, thích nghi môi trường rất cao. Do được nuôi thả tự do trong rừng nên những con lợn cắp nách chạy rất nhanh, vì vậy, người ta khá vất vả mới có thể bắt được chúng. Để tránh mua phải loại lợn bị "hoi", phải tìm được loại "lợn cắp nách" đực đã được hoạn từ bé hoặc lợn cái chưa đẻ, loại lợn này mõm phải nhọn, thân thon, tai và chân bé, mông tròn, lông cứng.
Tập tính
Điều đặc biệt là loài lợn này tự kiếm sống ở trong rừng, song chúng không bao giờ đi xa, chỉ quanh quẩn ở một khoảng cách nhất định. Nhiều con lợn có thói quen về ổ do chủ làm sẵn ở ngay đằng sau nhà hoặc dưới gầm sàn (có hộ thì tạo thói quen cho chúng tự về ổ) nhưng cũng có những đàn lợn ở luôn trong rừng. những đàn lợn núp trong rừng thì chúng đã đánh dấu lãnh địa của mình. Vì vậy, muốn kiểm tra đàn lợn của mình, người ta phải vào rừng tìm chúng. Muốn xem đàn lợn đã lớn chưa, người ta chỉ việc vào rừng tìm chúng hoặc ban đêm lần vào ổ của chúng để xem.
Ổ được làm bằng những cành cây, lá cây khô. Muốn bắt chúng cũng rất dễ, người ta có những tiếng kêu đặc trưng để dụ chúng đến rồi bắt. Lấy gai bồ kết rạch cho xước da chúng ra rồi sát muối vào người chúng từ lúc bé, thỉnh thoảng lại bắt chúng ăn muối, chúng sẽ không bao giờ đi xa. Loài lợn này có sức chịu đựng rất giỏi, chúng tìm củ, rễ cây rừng nhai lá cây là có thể sống được. Lợn mới đẻ có thể chạy nhảy và kiếm ăn ngay được, chúng chỉ theo bố mẹ vài ngày rồi tự tách ra. Cả lũ lợn con đi kiếm ăn thành đàn đến khi nào trưởng thành, có thể sinh sản mới tự tách ra.
Chăn nuôi
Lợn cắp nách thực chất là giống lợn đặc trưng truyền thống chuyên thả rông không phải nuôi dưỡng, người dân tộc Mông ở Sapa nuôi theo kiểu thả rông. Lợn Mường cắp nách được thả rông trong rừng ôn đới lạnh giá ở độ cao hơn 2000 mét trên mực nước biển. Đây là giống lợn thuần chủng, nuôi theo hình thức thả rông và không sử dụng các loại thức ăn công nghiệp, thậm chí, cá biệt có những con nuôi hàng năm trời nhưng do thả rông hoang dã nên trọng lượng vẫn chỉ đủ cắp nách. Lợn được thả rong ven rừng, ăn cỏ dại, dũi củ rừng mà sống. Cả năm không thấy lớn nhưng được cái không tốn ngô sắn công sức. Người dân cho lợn ăn ngô, rau, sắn còn sẽ để chúng tự đi kếm rễ cây, rau cỏ để ăn. Ngoài 2 bữa chính chủ yếu là ngô, sắn và rau, cả ngày chúng phải tự đi kiếm thức ăn là lá cây, rễ cây, củ, quả trên đồi rừng. Chúng ăn ngô, khoai, sắn hay rễ cây, rau cỏ trong rừng. Lớn lên bằng thức ăn tự nhiên nên thịt rất sạch.
Việc nuôi giữ khá đơn giản. Muốn có một đàn lợn cắp nách thì chỉ cần mua một đôi, gồm một con đực và một con cái, sau đó thả chúng vào khu rừng gần nhà mình. Đôi lợn đó sẽ luôn đi bên nhau, làm ổ trong rừng, tự kiếm ăn. Đến mùa sinh sản thì chúng giao phối và đẻ ra cả đàn lợn hàng chục con chỉ to hơn ngón chân cái. Thường thì sau khi lợn mẹ sinh ra lợn con, chúng được thả rông mặc cho mưa nắng, không có chuồng trại, không được chăm sóc. Những con lợn phải tự kiếm thức ăn từ những cây củ dại ở ngoài vườn, rừng thỉnh thoảng mới được cho ăn những bắp ngô, củ sắn.
Trước kia, lợn cắp nách được người dân tộc thuần dưỡng và chỉ được nuôi thả rông hoàn toàn tự nhiên, con lợn tự đi kiếm ăn mà không sử dụng bất cứ loại thức ăn chăn nuôi công nghiệp hay dùng thức ăn nông nghiệp thông thường trong chuồng trại như ngô, khoai lang do vậy, giống lợn này rất còi cọc, và thời gian nuôi rất lâu, loại lợn này thường nuôi thả từ tám tháng đến một năm. Chúng sống chủ yếu ở ngoài trời mặc mưa gió đêm ngày, thức ăn kiếm ngoài tự nhiên, lâu mới được bữa ngô, khoai, sắn, còn chủ yếu là ăn rau củ dại, thức ăn chỉ là ngô, khoai, sắn và lá cây trên rừng.
Giống lợn này được thả vào trong rừng từ khi mới đẻ, tự kiếm ăn để sống. Lợn nhà ở Sapa còi cọc vì phải tự tìm rau dại, củ rừng gần như là lợn rừng Cũng vì cách nuôi thả hoang dã như vậy mà thịt lợn cắp nách rất thơm, chắc, nhiều nạc và đặc biệt rất an toàn với người dùng, đặc biệt an toàn về vệ sinh thực phẩm. Đây chính là đặc điểm để lợn cắp nách được đánh giá là món ăn đặc sản mà còn là một vị thuốc bổ dưỡng rất quý. Chính vì không được nuôi dưỡng nên Chính vì ăn cỏ cây, lại chậm lớn nên thịt chúng rất thơm ngon, hầu như không có mỡ, miếng nào có một tý mỡ thì cũng không ngấy, chính vì lẽ đó mà lợn tuy nhỏ bé rất sạch và thịt cũng ngon.
Ẩm thực
Lợn cắp nách là một đặc sản nổi tiếng ở miền núi. Khách vào bản mua lợn, cứ ra ven rừng đuổi bắt được con nào thì lấy con ấy. Con to con bé đều bằng giá nhau, vì theo quan niệm của người dân nơi đây "lần sau khách vào nhà thì con bé đã thành con to rồi mà, to bé có khác gì nhau". Những món ăn từ loại thịt lợn này luôn thơm ngon, hấp dẫn và cuốn hút thực khách Thịt lợn ngọt, thơm, da ròn sừn sựt, nó có thể được chế biến thành nhiều món từ đơn giản đến phức tạp kèm theo với những gia vị đặc trưng của người bản xứ. Tiết của con lợn này không như tiết vịt, tiết chó, tiết trâu vì những miếng gan bé nhưng lại chắc hơn cả gan ngỗng. Nguyên cả một con lợn chỉ đánh được có đúng năm bát tiết bé, dồi lợn cắp nách ngon, các khúc dồi đều tăm tắp, bằng cái thân bút bi
Lợn cắp nách sau khi bị bắt giữ sẽ được cạo lông sạch sẽ và phải mổ theo kiểu mổ moi. Muốn cho da lợn sạch cần dùng chanh để tẩy hết lớp đất bụi bám ở các chân lông rồi mới rửa sạch, để khô, xoa nước hàng và thui bằng rơm hoặc bã mía cho thơm. Thui đều lửa đến khi bì lợn ngả màu vàng rộm thì chà sạch một lần nữa bằng chanh, sau đó mới lọc thịt để chế biến thành các món. Lợn cắp nách có rất nhiều cách chế biến món khác nhau như thịt ba chỉ, thịt mông dùng để hấp, thịt từ vai trở lên dùng vào món nướng, thịt thủ, nầm bụng để nấu giả cầy, xương đã lọc rồi thì để ninh làm món canh, món lòng dồi và thịt bụng còn lẫn cả xương sườn hấp cách thủy, chấm lá nhội giã nhỏ trộn hạt xẻn hoặc hạt dổi, ớt xanh.
Lợn cắp nách có thể được làm ra nhiều món ăn khác nhau như lợn thường nhưng phổ biến và đặc biệt nhất là món lợn cắp nách quay. Miếng thịt lợn nóng hôi hổi nghi ngút khói, bên trong lớp bì giòn tan là một lớp mỡ mỏng tiếp đến là thịt nạc mềm và ngọt. Ở lợn cắp nách thì xương chúng rất nhỏ và mềm, nếu không phải xương ống thì có thể ăn cả xương lợn cắp nách, lợn cắp nách là món nhậu phù hợp nhất với rượu táo mèo hay rượu ngô. Trong quán ăn ở vùng cao, dễ thưởng thức những món thịt nướng được tẩm ướp kỳ công cùng gia vị đặc trưng của núi rừng như lá mắc mật, mắc khén. Đĩa thịt nướng có màu vàng ươm như mật ong, dậy mùi thơm, vị ngọt, đậm đà tạo hương vị đặc biệt của món thịt lợn cắp nách.
Theo kinh nghiệm của người Dao, người Mông, lợn cắp nách cho thịt săn chắc và thơm ngon, nhất là không bị hoi phải là loại lợn cắp nách đực đã được thiến từ bé hoặc chưa bao giờ đẻ. Lợn cắp nách của dân tộc Lào Cai thơm, chắc, hiều nạc và đặc biệt là an toàn với người dùng người sành ăn chỉ mua những con lợn từ 12 đến 15 kg Ngoài ra cần chú ý, kẻo ăn nhầm phải lợn Mường cắp nách giả, nó vẫn là con lợn bé, đen thui, cái đuôi xoắn tít nhưng lại nuôi bằng cám bã, ngô gạo thì không phải là lợn Sapa chính gốc
Mua bán
300px|nhỏ|phải 300px|nhỏ|phải|Thịt lợn được bày bán tại chợ ở Bắc Hà - Sapa Lợn cắp nách được dân tộc Mông nuôi chủ yếu ở huyện Mù Cang Chải, Trạm Tấu và các xã vùng cao của huyện Văn Chấn, Văn Yên. Người Mông nuôi lợn cắp nách khá đơn giản, riêng ở Thôn Phình Hồ, xã Phình Hồ, huyện Trạm Tấu, gia đình nào cũng nuôi lợn cắp nách, hộ khá thì vài chục con, hộ khó khăn hơn cũng vài con. Các phiên chợ nổi tiếng ở Bắc Hà, Sín Chéng, Cán Cấu (Si Ma Cai), hay chợ Mường Khương, người ta đều dành một khu cho việc mua bán loại đặc sản này. Người dân từ bản xa như Lùng Khấu Nhin, Pha Long mang lợn ra chợ thường buộc chân lợn vào cái que tre, vắt ngang miệng gùi, đầu đuôi còn ngắn hơn bờ vai người đeo, kẹp vào nách những con lợn trong đàn của mình
Khi đi du lịch Sapa vào mùa đông sẽ thấy hình ảnh một người Mông kẹp 1 hoặc hai con lợn vào nách đem ra chợ bán. Người ta đi chợ mua về, hành hẹ rau cỏ xách nặng hai tay còn chú lợn chỉ cần kẹp vào nách cũng xong. Dân từ bản xa mang lợn ra chợ thường buộc chân vào cái que tre, vắt ngang miệng gùi, đầu đuôi còn ngắn hơn bờ vai người đeo Tại các phiên chợ vùng cao, điểm bán lợn bản thường là nơi đông đúc và nhộn nhịp nhất. chủ nhân cắp nách đem xuống chợ bán, như con gà, con chó, mớ rau. Lợn cắp nách thường được bán nguyên cả con.
Tại các phiên chợ vùng cao Lào Cai, có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những người đồng bào dân tộc bày bán lợn cắp nách. Hình ảnh những chú lợn nhỏ, được người dân cắp nách đem xuống chợ bán đã trở thành nét văn hóa ở vùng cao, Lợn cắp nách được bán theo con chứ không bán theo cân ở chợ phiên Hoàng Su Phì-Hà Giang. Lợn cắp nách thường được bán rất nhiều ở các phiên chợ vùng cao của Lào Cai như Mường Hum, Sín Chéng, Bắc Hà. Tại những phiên chợ trên vùng cao Tây Bắc, bạn có thể thấy người dân tộc gùi trên lưng những tảng thịt xuống chợ, mua bán, trao đổi hàng hóa. Thịt lợn cắp nách được bán khoảng 130.000 đồng một kg.
Đặc sản
Từ lâu, giống lợn này gần như tuyệt chủng vì không bán được, dân bản không ai nuôi, bây giờ lợn trở thành món đặc sản Sapa. Trước kia rừng phủ khắp nơi, người ta đã từng ăn thịt lợn rừng quanh năm. Khi biết cách chăn nuôi, các con lợn nhà được quý trọng và coi là đặc sản, chỉ có người nghèo mới phải ăn lợn rừng. Giống lợn còi cọc chỉ những khi thiếu thốn người ta mới ăn chúng, hiện nay, Sapa còn những con lợn còi còn sót lại và đã nhanh chóng là một đặc sản đậm đà bản sắc địa phương Thời gian gần đây, khi mà nhiều người sợ ăn lợn nuôi công nghiệp thì lợn cắp nách đã trở thành lựa chọn của nhiều người. Nhiều gia đình đã mang lợn cắp nách xuống các chợ huyện bán để lấy tiền ăn Tết.
Lợn cắp nách là một đặc sản đã ghi được dấu ấn trong lòng nhiều khách du lịch. Lợn cắp nách đến từ các bản được giới sành ăn quan tâm và săn tìm nhiều. Là thứ đặc sản sạch, lại có vị thơm, ngon đặc biệt nên hay mua để đãi gia đình, người thân làm tiệc liên hoan. Ở Lai Châu, lợn cắp nách đã trở thành món ăn trong các đám cưới, tiệc liên hoan. Lợn cắp nách thực sự thả hoang trong rừng đã rất hiếm vì bây giờ không còn nhiều bản làng ở được gần rừng, mà lại trong rừng trên núi cao thì lại càng hiếm, đặc sản lợn Mường Sapa còn khó kiếm hơn cả lợn rừng. Món này có thể gọi là thịt rừng nhưng lại không phải là thịt rừng.
Thịt lợn ở các vùng từ miền ngược đến miền xuôi hầu như đều được người chăn nuôi thúc lớn bằng cách cho ăn cám tăng trọng nên khi chế biến món ăn, thịt không có mùi thơm, lại rất nhiều nước. Ăn loại thịt lợn này có thể gây bệnh nguy hiểm cho con người. Vì thế lợn cắp nách được nhiều người tin tưởng lựa chọn. Bởi đó là loại thực phẩm sạch, thịt chắc và thơm ngon. Nhiều người ở thành phố Yên Bái và các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Hải Phòng, Phú Thọ đã đến các bản làng của người Mông tìm mua.
Lợn cắp nách của người Mông nuôi vì thịt chắc, thơm, lớp bì dày nhưng ăn giòn, hầu như không có mỡ hoặc có thì rất thơm, ăn không ngấy. Một số hộ chăn nuôi ở các huyện và thành phố Yên Bái đã mua giống lợn cắp nách của người dân bản địa về nuôi thả đúng theo phương thức truyền thống của người Mông. Mô hình nuôi lợn cắp nách với diện tích trên 2.000 m2 của gia đình có 20 con lợn nái và trên 100 con lợn con. Nuôi lợn cắp nách không khó bởi thức ăn sẵn có như thóc, ngô, sắn, rau, chuối rừng và nước cám gạo. Lợn được tiêm phòng dịch bệnh theo quy trình nuôi an toàn, không sử dụng chất kích thích tăng trọng với 2 đến bảy con lợn cắp nách được chế biến mỗi ngày, đáp ứng nhu cầu phục vụ thực khách.
Ngày nay, do nhu cầu đối với loại lợn này ở các thành phố ngày càng lớn nên đã có nhiều trang trại tổ chức chăn nuôi công nghiệp hơn, nhiều trại có diện tích 14 ha nuôi trên 130 con lợn cắp nách. Có những nơi sử dụng những giống lợn lai, lợn đen rồi thả tự nhiên để còi cọc giả lợn cắp nách nhưng tính chất cắp nách cũng như chất lượng thịt không được như loại lợn cắp nách của người dân tộc. Do chạy theo lợi nhuận, một số người đã mổ lợn sữa để làm giả và rao bán với giá lợn cắp nách do đó, nhiều chủ lợn vùng cao đã mổ bày bán những miếng thịt còn để nguyên cả lông để muốn chứng minh với thực khách rằng, đây đích thực là lợn cắp nách thực sự. Ở một vài nơi trong tỉnh Lào Cai đang bị thả nổi và có nguy cơ làm giả.
Tham khảo
Thể loại:Giống lợn Thể loại:Giống vật nuôi Việt Nam
Aptosimum junceum
Aptosimum junceum là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được (Hiern) Philcox mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aptosimum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức (Bundesliga, ), đôi khi được biết đến với tên gọi Fußball-Bundesliga hoặc '''1. Bundesliga''', là một giải bóng đá chuyên nghiệp ở Đức. Đứng đầu hệ thống giải đấu bóng đá Đức, Bundesliga là giải đấu bóng đá chính của Đức. Bundesliga bao gồm 18 đội và vận hành theo hệ thống thăng hạng và xuống hạng với 2. Bundesliga. Mùa giải diễn ra từ tháng 8 đến tháng 5. Các trận đấu được diễn ra vào Thứ Sáu, Thứ Bảy và Chủ Nhật, với một vài trận đấu được diễn ra vào các ngày thường trong tuần. Tất cả các câu lạc bộ Bundesliga đều tham dự DFB-Pokal. Đội vô địch Bundesliga giành quyền tham dự DFL-Supercup.
56 câu lạc bộ đã thi đấu tại Bundesliga kể từ khi thành lập. Bayern München đã giành được 32 trong số 60 danh hiệu, bao gồm 11 mùa giải gần đây nhất, một kỷ lục châu Âu. Bundesliga cũng chứng kiến những nhà vô địch khác, nổi bật nhất trong số đó là Borussia Dortmund, Hamburger SV, Werder Bremen, Borussia Mönchengladbach, và VfB Stuttgart. Bundesliga là một trong những giải quốc gia hàng đầu, xếp thứ ba ở châu Âu theo hệ số giải đấu của UEFA cho mùa giải 2022–23 hiện tại, dựa trên thành tích ở các giải đấu Châu Âu trong năm mùa giải qua. Bundesliga dẫn đầu bảng xếp hạng của UEFA từ 1976 đến 1984 và năm 1990. Giải đấu cũng đã tạo ra câu lạc bộ được xếp hạng hàng đầu châu lục bảy lần. Các câu lạc bộ Bundesliga đã giành được 8 UEFA Champions League, 7 UEFA Europa League, 4 European Cup Winners' Cup, 2 UEFA Super Cup, 2 FIFA Club World Cup và 3 danh hiệu Cúp Liên lục địa. Các cầu thủ của câu lạc bộ đã giành 9 Quả bóng vàng, hai giải Cầu thủ nam xuất sắc nhất FIFA, bốn Chiếc giày vàng châu Âu và ba giải thưởng Cầu thủ nam xuất sắc nhất năm của UEFA bao gồm Cầu thủ bóng đá cấp câu lạc bộ xuất sắc nhất năm của UEFA.
Bundesliga là giải bóng đá số một trên thế giới về lượng khán giả trung bình; trong số tất cả các môn thể thao, trung bình có 45.134 người hâm mộ mỗi trận ở mùa giải 2011–12, cao thứ hai trong số các giải đấu thể thao trên thế giới sau National Football League của Mỹ. Bundesliga được phát sóng trên truyền hình ở hơn 200 quốc gia.
Bundesliga được thành lập vào năm 1962 tại Dortmund và mùa giải đầu tiên bắt đầu vào 1963–64. Cấu trúc và tổ chức của Bundesliga, cùng với các giải bóng đá khác của Đức, đã trải qua những thay đổi thường xuyên. Bundesliga được thành lập bởi Hiệp hội bóng đá Đức (tiếng Đức: Deutscher Fußball-Bund) nhưng hiện đang được điều hành bởi Deutsche Fußball Liga.
Cấu trúc
Bundesliga bao gồm hai hạng đấu: 1. Bundesliga (mặc dù nó hiếm khi được gọi với tiền tố "First"), và bên dưới là 2. Bundesliga (Bundesliga 2), là giải đấu hạng hai của bóng đá Đức kể từ năm 1974. Bundesligen (số nhiều) là các giải đấu chuyên nghiệp. Kể từ năm 2008, 3. Liga (Giải hạng 3) ở Đức cũng là một giải đấu chuyên nghiệp, nhưng có thể không được gọi là Bundesliga vì giải đấu được điều hành bởi Hiệp hội bóng đá Đức (DFB) chứ không phải, cũng như hai Bundesligen, bởi Deutsche Fußball Liga (DFL).
Dưới cấp độ của 3. Liga, các giải đấu thường được chia nhỏ trên cơ sở khu vực. Ví dụ: Regionalligen hiện được tạo thành từ các phân khu Nord (Bắc), Nordost (Đông Bắc), Süd (Nam), Südwest (Tây Nam) và Tây. Dưới đây là mười ba hạng đấu song song, hầu hết được gọi là Oberligen (liên đoàn trên) đại diện cho các quốc gia liên bang hoặc các khu vực địa lý và đô thị lớn. Các cấp độ bên dưới Oberligen khác nhau giữa các khu vực địa phương. Cấu trúc giải đấu đã thay đổi thường xuyên và thường phản ánh mức độ tham gia môn thể thao này ở các vùng khác nhau của đất nước. Vào đầu những năm 1990, những thay đổi được thúc đẩy bởi thống nhất nước Đức và sự hợp nhất sau đó của giải đấu quốc gia Đông Đức.
Mỗi đội trong hai Bundesligen phải có giấy phép thi đấu tại giải đấu, nếu không họ sẽ bị xuống hạng ở các giải đấu khu vực. Để có được giấy phép, các đội phải có tài chính lành mạnh và đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định về ứng xử với tư cách là tổ chức.
Cũng như các giải đấu quốc gia khác, có những lợi ích đáng kể khi được thi đấu ở giải đấu hàng đầu:
1. Bundesliga mạnh về tài chính và 2. Bundesliga đã bắt đầu phát triển theo hướng tương tự, trở nên ổn định hơn về mặt tổ chức và tài chính, đồng thời phản ánh tiêu chuẩn thi đấu chuyên nghiệp ngày càng cao hơn.
upright=1.05|thumb|right|[[Borussia Dortmund trước đối thủ Schalke, được gọi là Revierderby, tại Bundesliga năm 2009]] Trên bình diện quốc tế, các câu lạc bộ nổi tiếng nhất của Đức bao gồm Bayern Munich, Borussia Dortmund, Schalke 04, RB Leipzig, Hamburger SV, VfB Stuttgart, 1. FC Köln, Borussia Mönchengladbach, Eintracht Frankfurt và Bayer Leverkusen. Hamburger SV là câu lạc bộ duy nhất đã chơi liên tục tại Bundesliga kể từ khi thành lập, cho đến ngày 12 tháng 5 năm 2018, khi câu lạc bộ lần đầu tiên xuống hạng.
Trong mùa giải 2008–09, Bundesliga khôi phục hệ thống lên xuống hạng trước đó của Đức, được sử dụng từ năm 1981 đến năm 1991:
Từ năm 1992 đến năm 2008, một hệ thống khác đã được sử dụng, trong đó ba đội xếp cuối bảng Bundesliga tự động xuống hạng, được thay thế bằng ba đội xếp cuối bảng ở 2 Bundesliga. Từ năm 1963 đến năm 1981, hai hoặc ba đội sau đó đã tự động bị xuống hạng khỏi Bundesliga, trong khi việc thăng hạng đã được quyết định hoàn toàn hoặc một phần trong các trận play-off thăng hạng.
Mùa giải bắt đầu vào đầu tháng 8 và kéo dài đến cuối tháng 5, với kỳ nghỉ đông kéo dài sáu tuần (từ giữa tháng 12 đến hết tháng 1). Bắt đầu từ mùa giải 2021–22, thời gian bắt đầu đã được thay đổi với các trận đấu thứ sáu bắt đầu lúc 8:30 tối, thứ bảy lúc 3:30 chiều và 6:30 chiều, và chủ nhật lúc 3:30 chiều, 5:30 chiều và 7:30 tối.
Origins
Trước khi thành lập Bundesliga, bóng đá Đức được chơi ở cấp độ nghiệp dư trong một số lượng lớn các giải đấu tiểu khu vực cho đến năm 1949, bán thời gian (bán) chuyên nghiệp được giới thiệu và chỉ có năm Oberligen (Premier Leagues) khu vực  vẫn. Các nhà vô địch và á quân khu vực thi đấu loạt trận loại trực tiếp để giành quyền vào chơi trận chung kết giải vô địch quốc gia. Vào ngày 28 tháng 1 năm 1900, một hiệp hội quốc gia, Deutscher Fußball Bund (DFB) đã được thành lập tại Leipzig với 86 câu lạc bộ thành viên. Đội vô địch quốc gia được công nhận đầu tiên là VfB Leipzig, đội đã đánh bại DFC Prague 7–2 trong trận đấu diễn ra tại Altona vào ngày 31 tháng 5 năm 1903.
Trong suốt những năm 1950, tiếp tục có những lời kêu gọi thành lập một giải đấu chuyên nghiệp trung tâm, đặc biệt là khi các giải đấu chuyên nghiệp ở các quốc gia khác bắt đầu thu hút những cầu thủ giỏi nhất của Đức khỏi các giải đấu bán chuyên nghiệp trong nước. Ở cấp độ quốc tế, trò chơi của Đức bắt đầu chững lại khi các đội Đức thường thi đấu kém cỏi trước các đội chuyên nghiệp của các quốc gia khác. Một người ủng hộ chính cho khái niệm giải đấu trung tâm là huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia Sepp Herberger, người đã nói, "Nếu chúng tôi muốn duy trì khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế, chúng tôi phải nâng cao kỳ vọng của mình ở cấp độ quốc gia."
Thành lập
400px thumb|right|Bundesliga được thành lập tại hội nghị thường niên của DFB tại [[Westfalenhallen ở Dortmund vào ngày 28 tháng 7 năm 1962]] Thất bại của đội tuyển quốc gia trước Nam Tư (0–1) trong trận tứ kết World Cup 1962 ở Chile là một động lực (trong số nhiều động lực) hướng tới việc thành lập một giải đấu quốc gia. Tại hội nghị thường niên DFB dưới thời chủ tịch mới của DFB Hermann Gösmann (được bầu vào chính ngày hôm đó), Bundesliga được thành lập tại Dortmund tại Westfalenhallen vào ngày 28 tháng 7 năm 1962 bắt đầu thi đấu ở mùa giải 1963–64.
Vào thời điểm đó, có năm giải Oberligen (premier leagues) ở vị trí đại diện cho Bắc, Nam, Tây, Tây Nam và Berlin của Tây Đức. Đông Đức, phía sau Bức màn sắt, duy trì cấu trúc giải đấu riêng biệt của mình. 46 câu lạc bộ đã đăng ký tham gia giải đấu mới. 16 đội đã được lựa chọn dựa trên thành công của họ trên sân, tiêu chí kinh tế và đại diện của các Oberligen khác nhau.
Các trận đấu đầu tiên của Bundesliga được diễn ra vào ngày 24 tháng 8 năm 1963. Đội được yêu thích sớm 1. FC Köln là nhà vô địch Bundesliga đầu tiên (với 45:15 điểm) trước các câu lạc bộ đứng thứ hai là Meidericher SV và Eintracht Frankfurt (cả hai đều 39:21).
Tái thông nhất
Sau khi tái thống nhất nước Đức, các giải đấu Đông Đức đã được sáp nhập vào hệ thống Tây Đức. Dynamo Dresden và FC Hansa Rostock được xếp vào đội hạng cao nhất Bundesliga, với các câu lạc bộ khác được xếp vào các hạng thấp hơn.
Đĩa bạc Bundesliga
Đội vô địch Bundesliga nhận chiếc đĩa bạc Meisterschale Chiếc Đĩa bạc, có tên Meisterschale trong tiếng Đức, vẫn được gọi một cách dân dã là "Chiếc đĩa salad", là một cúp luân chuyển được trao tặng từ năm 1949. Đĩa bạc được Giáo sư Elizabeth Tresckow và các sinh viên Đại học Cơ khí Cologne thiết kế và chế tạo vào năm 1949, để thay thế cho chiếc cúp Victoria đã bị thất lạc trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
Nhà vô địch
Tổng cộng, 43 câu lạc bộ đã giành được chức vô địch Đức, bao gồm các danh hiệu giành được trước khi Bundesliga ra đời và những danh hiệu ở Oberliga Đông Đức. Kỷ lục vô địch là Bayern Munich với 32 lần vô địch, trước BFC Dynamo với 10 (tất cả ở DDR-Oberliga) và 1. FC Nürnberg với 9.
Thống kê theo câu lạc bộ
Các câu lạc bộ in đậm hiện đang chơi ở giải hạng nhất.
Danh dự
Năm 2004, danh dự của "Verdiente Meistervereine" (tạm dịch là "các câu lạc bộ vô địch xuất sắc") được giới thiệu, theo một phong tục lần đầu tiên được thực hiện ở Ý để công nhận các đội đã giành được ba chức vô địch trở lên kể từ năm 1963 bằng việc trưng bày các ngôi sao vàng trên huy hiệu và áo thi đấu của đội họ. Cách sử dụng của mỗi quốc gia là duy nhất, với các quy tắc sau được áp dụng ở Đức:
Đội bóng cũ của Đông Đức BFC Dynamo đã yêu cầu ba ngôi sao của nhà vô địch 10 lần. Câu lạc bộ yêu cầu quyền bình đẳng và kiến ​​nghị DFL và DFB công nhận danh hiệu DDR-Oberliga của họ. BFC Dynamo đã nhận được sự hỗ trợ từ SG Dynamo Dresden và 1. FC Magdeburg trong nỗ lực đạt được sự công nhận cho các danh hiệu Đông Đức. DFL cuối cùng đã trả lời rằng họ không phải là cơ quan chịu trách nhiệm và chỉ đến DFB, nhưng DFB vẫn im lặng trong một thời gian dài. BFC Dynamo cuối cùng đã giải quyết vấn đề của riêng họ và trang trí áo đấu của mình với ba ngôi sao, trong khi quyết định vẫn đang chờ xử lý. Điều này gây ra một số cuộc tranh luận vì câu lạc bộ từng là câu lạc bộ yêu thích của Erich Mielkethời Đông Đức. Có tin đồn rằng mười danh hiệu mà câu lạc bộ giành được cũng là do bị cáo buộc thao túng trò chơi bởi Erich Mielke, trong khi không có bằng chứng nào cho thấy các trọng tài đứng dưới sự chỉ đạo trực tiếp từ Stasi và không có tài liệu nào được tìm thấy trong kho lưu trữ. Stasi có nhiệm vụ hối lộ các trọng tài. Các chỉ trích trong môi trường DFB chỉ ra các chức vô địch có ảnh hưởng chính trị ở Đông Đức. BFC Dynamo đã được hỗ trợ bởi Stasi và có lợi thế hơn. Câu lạc bộ đã được đặc quyền tiếp cận các tài năng và được tham gia trại huấn luyện thường xuyên tại Uckley ở Königs Wusterhausen. Tuy nhiên, các câu lạc bộ khác ở Đông Đức cũng được hưởng lợi thế tương tự, điều này khiến DFB rơi vào tình thế khó khăn. Ngoài ra, cựu trọng tài Đông Đức và nghị sĩ CDU Bernd Heynemann đã lên tiếng công nhận tất cả các danh hiệu của Đông Đức. Vấn đề công nhận các danh hiệu bên ngoài Bundesliga cũng ảnh hưởng đến các nhà vô địch trước Bundesliga, chẳng hạn như Hertha BSC. DFB cuối cùng đã quyết định vào tháng 11 năm 2005 cho phép tất cả các nhà cựu vô địch trưng bày một ngôi sao duy nhất được ghi số danh hiệu, bao gồm tất cả các danh hiệu của nam Đức kể từ năm 1903, các danh hiệu của nữ từ năm 1974 và các danh hiệu Đông Đức.
Định dạng DFB chỉ áp dụng cho các đội chơi dưới Bundesliga (dưới hai hạng đấu cao nhất), vì các quy ước DFL được áp dụng tại Bundesliga. Greuther Fürth không chính thức trưng bày ba ngôi sao (bạc) cho các danh hiệu trước chiến tranh mặc dù đang ở Bundesliga. Những ngôi sao này là một phần vĩnh viễn trên đỉnh của chúng. Tuy nhiên, Fürth phải để các ngôi sao ra khỏi màu áo của họ.
Ngoài ra, một hệ thống chỉ định một sao đã được thông qua để sử dụng. Hệ thống này nhằm không chỉ tính đến các danh hiệu Bundesliga mà còn tính đến các giải vô địch quốc gia khác (hiện đã không còn tồn tại). Kể từ tháng 7 năm 2014, các câu lạc bộ sau đây được phép mặc một ngôi sao khi thi đấu bên ngoài Bundesliga. Con số trong ngoặc đơn là tổng số chức vô địch giải đấu giành được trong suốt lịch sử bóng đá Đức và sẽ được hiển thị trong ngôi sao. Một số đội được liệt kê ở đây có các tên khác nhau trong khi giành chức vô địch tương ứng của họ, những tên này cũng được ghi chú trong ngoặc đơn.
* hiện là thành viên của 1. Bundesliga
** hiện là thành viên của 2. Bundesliga
*** hiện là thành viên của 3. Liga
Lịch sử biểu trưng
Lần đầu tiên vào năm 1996, Bundesliga có biểu trưng riêng để phân biệt. Sáu năm sau, biểu trưng đã được cải tiến thành hướng dọc, được sử dụng cho đến năm 2010. Một biểu trưng mới đã được công bố cho mùa giải 2010–11 nhằm hiện đại hóa biểu trưng thương hiệu cho tất cả các nền tảng truyền thông. Để kỷ niệm 50 năm Bundesliga, một biểu trưng đặc biệt đã được phát triển cho mùa giải 2012–13, có số "50" và "1963–2013". Sau mùa giải, biểu trưng năm 2010 đã được khôi phục. Vào tháng 12 năm 2016, có thông báo rằng một biểu trưng mới sẽ được sử dụng cho mùa giải 2017–18, được sửa đổi một chút cho các yêu cầu số hóa, có giao diện mờ.
Giáo phận Chiang Mai
Giáo phận Chiang Mai (สังฆมณฑลเชียงใหม่; Dioecesis Chiangmaiensis) là một giáo phận của Giáo hội Công giáo Rôma ở Thái Lan. Lãnh đạo đuơng nhiệm của giáo phận là Giám mục Phanxicô Xaviê Vira Arpondratana.
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Ảnh hưởng và chỉ trích
Các trường bóng đá Hà Lan tồn tại và phát triển Hà Lan thành một trong những thế lực bóng đá lớn của châu Âu và thế giới chịu ảnh hưởng mạnh mẽ và được hun đúc bởi triết lý bóng đá Đức, đặc biệt là kinh nghiệm của các cầu thủ và HLV Hà Lan tại Bundesliga. Cựu tuyển thủ Anh Owen Hargreaves đã ca ngợi Bundesliga cùng với Pep Guardiola vì tác động tích cực của nó trong việc nuôi dưỡng các tài năng trẻ, lưu ý rằng Bundesliga là giải đấu tốt nhất trên thế giới để thúc đẩy các cầu thủ trẻ. Nhiều tài năng trẻ người Anh đã sang Đức tị nạn để lấy lại thể lực và kỹ năng chơi bóng. Bên ngoài châu Âu, J.League của Nhật Bản, được thành lập vào năm 1992, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi triết lý của Bundesliga. Kể từ đó, J.League đã cố gắng khẳng định mình là một trong những giải bóng đá tốt nhất ở châu Á, nơi giải đấu có mối quan hệ có lợi với đối tác Đức.
Giáo phận Chiang Mai
Địa giới
Địa giới giáo phận bao gồm các tỉnh Chiang Mai, Lampang (ngoại trừ huyện Ngao), Lamphun và Mae Hong Son ở Thái Lan.
Asplenium majoricum
Asplenium majoricum là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Litard. mô tả khoa học đầu tiên. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Giáo phận Chiang Mai
Địa giới
Tòa giám mục và Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm của giáo phận được đặt tại thành phố Chiang Mai.
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Ảnh hưởng và chỉ trích
Bundesliga vượt trội so với Premier League của Anh vào năm 2017 về mức độ ảnh hưởng trực tuyến ở Trung Quốc, đã được công nhận về khả năng tiếp nhận rộng rãi tính năng phát trực tiếp và tầm nhìn chuyển tiếp nhanh.
Asplenium majoricum
Liên kết ngoài
Thể loại:Asplenium Thể loại:Unresolved names Thể loại:Thực vật Tây Ban Nha Thể loại:Thực vật lai ghép
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Ra sân nhiều nhất
thumb|150px|[[Charly Körbel]]
Giáo phận Chiang Mai
Địa giới
Giáo phận được chia thành 34 giáo xứ.
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Ghi bàn nhiều nhất
In đậm cho biết một cầu thủ vẫn đang thi đấu tại Bundesliga.
Giáo phận Chiang Mai
Lịch sử
Giáo hội Công giáo Chieng-Mai xuất hiện từ tháng 1/1931, khi hai linh mục của Hội Thừa sai Paris đến đây từ Bangkok. Trước đó đã có hai lần tiếp cận không thành, vào năm 1844 và 1914.
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Liên kết ngoài
1 Đức
Giáo phận Chiang Mai
Lịch sử
Năm 1931, nhà thờ Thánh Tâm, nhà thờ đầu tiên của giáo phận đã được xây dựng, và đến năm 1959 nhà thờ này đã trở thành nhà thờ chính tòa của giáo phận.
Hạt Phủ doãn Tông tòa Chieng-Mai được thành lập vào ngày 17/11/1959 theo tông sắc Caelorum regnum của Giáo hoàng Gioan XXIII, trên phần lãnh thổ tách ra từ Hạt Đại diện Tông tòa Bangkok (nay là Tổng giáo phận Bangkok). Giám mục người Pháp Lucien Bernard Lacoste thuộc Dòng Linh mục Thánh Tâm Chúa Giêsu Bétharram đã được bổ nhiệm làm Giám quản Tông tòa giáo phận. Giám mục Lacoste là Giám mục chính tòa Giáo phận Đại Lý ở Trung Quốc, tuy nhiên ông đã không thể hoạt động tại đây vì ông đã bị trục xuất khỏi lãnh thổ Trung Quốc vào năm 1952.