cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tập tính vị tha
Côn trùng
Ong sống theo đàn, mỗi đàn đều có ong chúa, ong thợ, ong non và có sự phân công công việc rõ ràng. Tổ ong có ong chúa chuyên đẻ trứng, ấu trùng do trứng nở ra được nuôi bởi ong thợ (các con ong thợ này là các con cái mất khả năng sinh sản), những ấu trùng này sẽ lớn lên thành ong non và cuối cùng, trong đàn ong còn có ong đực, có số lượng rất ít trong tổ khoảng 200 con, chúng chết đi sau khi giao phối với ong chúa. Ong chúa là con ong cái duy nhất có quyền đẻ trứng trong đàn ong, dài và to hơn các ong đực, ong thợ, cánh ngắn hơn thân, có nhiệm vụ đẻ trứng nhưng không làm ra mật. Ong đực to hơn ong thợ, làm nhiệm vụ giao phối với ong chúa mỗi khi ong chúa bay ra. Ong đực thường xuất hiện vào mùa hè và chỉ sống 1-2 tháng, sang mùa thu thì bị đuổi ra khỏi tổ mà chết do bị bỏ đói. Ong thợ đông nhất, làm đủ mọi việc lấy mật, nuôi ấu trùng, bảo vệ tổ, thường sống 2-6 tháng.
Ở thú
Sóc cũng có lòng vị tha, cụ thể loài sóc đỏ Bắc Mỹ (Tamiasciurus hudsonicus) có những tập tính là chúng có thể nhận nuôi những con sóc con mồ côi hoặc thất lạc mẹ. Tập tính vị tha này hiếm khi được ghi nhận ở những động vật sống riêng rẽ trên lãnh thổ của chúng, nhưng thường thấy ở những động vật sống theo đàn hay bầy như voi, khỉ hay sư tử. Có quan sát từ năm 1987 tập tính của hơn 7.000 con sóc và ghi nhận 34 ca nhận con nuôi. Trong mỗi trường hơp, những con sóc con mồ côi đều có mối quan hệ họ hàng thân thuộc với sóc mẹ nuôi vốn là dì, chị hay bà của chúng, trong đó khả năng nhận biết mối quan hệ họ hàng của loài sóc Tamiasciurus hudsonicus với những con sóc khác ở xung quanh, loài gặm nhấm này vốn ít tiếp xúc với đồng loại nhưng có thể nhận dạng họ hàng qua tiếng kêu của chúng.
Ở voi, chúng không bảo vệ lãnh thổ riêng của nó, thay vào đó, nó thích hòa nhập vào đàn sống bên cạnh, trong đó con voi đầu đàn là con voi cái già nhất sẽ giữ vai trò làm voi chúa, bằng trí nhớ của mình, nó dẫn cả đàn tìm đến những nơi có nguồn nước và thức ăn. Theo sau con voi này là những chú voi con và những con voi cái trưởng thành, voi sống chung một đàn qua nhiều năm, đôi khi đàn bị tách ra, một số con voi trẻ hơn rời đàn cùng những con voi khác, nhưng đàn nhỏ này vẫn có mối quan hệ chặt chẽ với gia đình gốc của chúng và có thể quay lại trong một thời gian rất ngắn. Voi đực non (khoảng 12 tuổi) sống đơn độc hoặc sống cùng các voi đực khác, số thành viên trong đàn chúng lập ra rất hay thay đổi, khi các gia đình voi tập hợp lại sẽ trở thành bầy voi gồm hàng trăm thành viên, chúng chăm sóc và sẵn sàng hi sinh cho nhau.
Lòng thiện cảm cũng có ở loài chó nhưng khả năng tự nhận thức-hình thành từ phần vỏ não phát triển của con người đã mở ra con đường tới khả năng giúp chúng ta phán đoán những gì đang diễn ra trong đầu của người khác. Chó sói đỏ sống trong bầy đàn rất có tổ chức, nếu có con sói nào bị thương trong đàn chúng cùng mang thức ăn và chia sẻ, chó sói con trong bầy rất thân thiết, khi một con chó sói chết thì những con chó sói khác sẽ chăm sóc con của nó. Cá heo có tập tính vị tha trong bầy đàn, khi cá cái sinh đẻ thường có một cô "hộ lí" để giúp đỡ, đưa con non mới sinh lên mặt nước để hớp không khí. Cá thể này còn trông giữ đứa con nuôi khi cá heo mẹ đi săn kiếm ăn, khi một con cá heo bị thương không thể ngoi lên mặt nước để thở, nó được các cá khác trong cùng đàn đỡ nâng lên mặt nước để thở. Cá heo cũng có tập tính chăm sóc cá heo đã cao tuổi, cá heo già thường rụng hết răng được cá heo trong bầy mớm cho ăn và bảo vệ trước cá dữ.
Linh trưởng
230px|nhỏ|phải|Vượn Bonobo Có những ghi nhận về tập tính vị tha ở khỉ lùn Bonobo. Nhà nghiên cứu Frans de Waal có tác phẩm "Tính khôn khéo của loài tinh tinh" (La Politique du chimpanzé) là cuốn sách mà ông viết dành cho loài khỉ Bonobo. Trong suốt cuốn sách, nhà nghiên cứu về họ khỉ dường như chỉ nuôi dưỡng và trau chuốt ý tưởng chủ đạo những nét cơ bản nhất trong nhận thức riêng hoặc chung của con người dường như hiển hiện ở mỗi chi tiết của những người thân nhất. Từ rất nhiều thí dụ quan sát trên bonobo và tinh tinh, Frans de Waal chứng tỏ một cách thuyết phục rằng chủ nghĩa vị tha nằm sâu trong di sản sinh học của con người như một bản năng sống luôn trỗi dậy khi gặp hiểm nguy. Có mặt trong những loài khỉ xa xưa nhất và trong cả những động vật có vú khác như voi và cá heo, thiên hướng này dường như đã thuần hơn ở các loài khỉ lớn nhờ khả năng nhận biết mình trong gương.
Một con khỉ cái thuộc loài tinh tinh lùn (hay vượn Bonobo) khi nhìn thấy một con chim sáo lao đầu vào bức tường kính và rơi xuống đất, nó nhẹ nhàng đỡ lấy chú chim tội nghiệp đang bất tỉnh và đặt chú chim đứng lên. Tuy nhiên, do vẫn yếu vì cú va đập mạnh, chú chim không thể cất cánh và cô phải tung chim lên để lấy đà nhưng chú chim vẫn chưa thể vỗ cánh bay lên, con tinh tinh lùn này trèo lên một cây cao nhất quanh đó, nhẹ nhàng mở cánh chim ra rồi tung chim lên, như một đứa trẻ tung nhẹ một chiếc máy bay giấy. Chú chim tội nghiệp vẫn rớt xuống đất, nó lại trèo xuống và chăm sóc cho chú chim, đến đêm, chú chim tự bay được và tiếp tục cuộc hành trình của nó.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tập tính Thể loại:Lòng vị tha Thể loại:Sinh thái học hành vi Thể loại:Tập tính học
Cladura sawanoi
Cladura sawanoi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Cladura Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Andrena coruscata
Andrena coruscata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1977.
Tham khảo
C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1977
1658
Tham khảo
Thể loại:Năm 1658
Đại hội toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Đại hội Đại biểu Toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ quan hiệp thương cao nhất của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam toàn quốc được tổ chức 5 năm một lần do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập. Đại hội Đại biểu Toàn quốc được triệu tập khi Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xét thấy cần thiết hoặc có hơn 2/3 Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các tỉnh kiến nghị. Quy chế bầu cử và địa điểm tổ chức do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định.
Đại hội Đại biểu các cấp
Tại các cấp địa phương, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tương ứng sẽ tiến hành tổ chức triệu tập Đại hội Đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tương ứng với nhiệm kỳ 5 năm.
Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có nhiệm vụ:
Dưới cấp toàn quốc có Đại hội Đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và Đại hội Đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Trực thuộc Trung ương.
Nhiệm vụ
Đại hội Đại biểu Toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có nhiệm vụ sau:
Tham khảo
Thể loại:Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Trương Mậu
Trương Mậu (277–324), tên tự Thành Tốn (成遜), còn gọi là (Tiền) Lương Thành Liệt Vương ((前)涼成烈王) (thụy hiệu do Hán Triệu ban) hay Tây Bình Thành công (西平成公) (thụy hiệu được sử dụng trong nội bộ Tiền Lương) là người cai trị đầu tiên được chấp thuận rộng rãi của nước Tiền Lương trong lịch sử Trung Quốc. Tiền Lương là một đất nước độc lập hoặc bán độc lập hình thành từ một châu của nhà Tấn, đất nước này luôn dao động trước việc là một chư hầu của triều Tấn hay một chư hầu của Hán Triệu, trong trường hợp này, rất khó để xác định thời điểm thành lập của Tiền Lương; song lệnh ân xá người dân sống trong lãnh địa ông cai quản thường được nhiều sử gia coi là dấu hiệu của việc độc lập từ nhà Tấn. Dưới thời gian cai trị ngắn ngủi của cháu trai ông là Trương Tộ, ông được truy phong là Lương Thành Vương (涼成王).
Sự nghiệp ban đầu
Trương Mậu xuất hiện lần đầu trong sử sách năm là vào năm 308 khi cha ông, Trương Quỹ (張軌), Tây Bình Trang công và thứ sử Lương Châu (涼州, nay là trung bộ và đông bộ Cam Túc), bị đột quỵ và không thể nói được, do đó Trương Mậu đã đóng vai trò như một thứ sử khi phụ thân bị bệnh. Khi Trương Việt (張越, không có quan hệ họ hàng) và Tào Khiếp (曹怯) lợi dụng việc Trương Quỹ bị bệnh để thay thế vị trí, gia tộc họ Trương đã phản đối và thuyết phục Nam Dương vương Tư Mã Mô (司馬模) rằng Trương Quỹ vẫn nên là thứ sử. Tại thời điểm này, con trai cả của Trương Quỹ, cũng là huynh trưởng của Trương Mậu, Trương Thực (張寔), người trước đó ở tại Trường An, đã trở về Lương Châu rồi đánh bại và giết chết Tào Khiếp, tái khẳng định quyền cai quản của họ Trương trên toàn châu.
Dưới thời Trương Thực làm thứ sử, Trương Mậu là một trong những tướng tin cẩn của ông ta. Năm 320, pháp sư Lưu Hoằng (劉弘) lan truyền tin đồn rằng các vị thần muốn ông ta làm người cai quản Lương Châu, đã thuyết phục hai cận vệ của Trương Thực là Diêm Thiệp (閻涉) và Triệu Ngang (趙卬) ám sát Trương Thực. Trương Mậu lệnh bắt và hành hình Lưu Hoằng. Do con trai của Lưu Thực là Trương Tuấn còn quá nhỏ tuổi (13), các thuộc hạ của Trương Thực đã thỉnh cầu Trương Mậu nhận chức thứ sử và Tây Bình công và ông đã chấp thuận. Ông cũng đã ban hành lệnh ân xá chung cho người dân trong châu, và hành động này là lý do chính trong việc các sử gia thường coi thời cai trị của ông là dấu mốc đánh dấu sự độc lập của Tiền Lương.
Cai trị
Trương Mậu ban đầu vẫn tiếp tục tuyên bố là chư hầu của nhà Tấn, chỉ coi mình là một thứ sử và có tước công. Ông bổ nhiệm cháu trai Trương Tuấn làm người kế vị. (Các thư tịch không rõ liệu Trương Mậu đã có con trai chưa.) Năm 321, ông bắt đầu cho xây một tòa tháp nguy nga gọi là Linh Quân đài (靈鈞台), nhưng sau khi Diêm Tăng (閻曾) thuyết phục ông rằng việc này quá tốn kém, ông đã cho dừng việc xây dựng.
Năm 322, Trương Mậu cùng với tướng Hàn Phác (韓璞) chiếm các quận Lũng Tây (隴西) và Nam An (南安, nay là Định Tây, Cam Túc), khi đó nằm dưới quyền kiểm soát của Hán Triệu, trong khi quân Hán Triệu đang phải chiến đấu với quân nổi loạn của Trần An (陳安), mở rộng lãnh địa của ông về phía đông đến Hoàng Hà.
Tuy nhiên, năm 323, sau khi hoàng đế Hán Triệu là Lưu Diệu đánh bại Trần An, ông ta tiếp tục tiến đến Hoàng Hà, tuyên bố đã sẵn sàng vượt sông. Trương Mậu đã chuẩn bị tư thế chiến đấu, song qua đàm phán, đã khuất phục trước Hán Triệu và nạp triều cống gồm ngựa, gia súc và đồ trang sức cho Hán Triệu. Lưu Diệu lập Trương Mậu làm Lương vương và ban cho ông cửu tích. Sau đó, Trương Mậu tiếp tục cho xây Linh Quân đài, nói rằng việc xây dựng này là cần thiết cho mục đích phòng thủ, và tăng cường phòng thủ tại kinh thành Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc).
Vào mùa hè năm 324, Trương Mậu lâm bệnh. Ông nói với cháu trai Trương Tuấn rằng vẫn phải trung thành với nhà Tấn, và cũng ra lệnh rằng không được chôn cất ông với nghi thức của tước vương, do tước hiệu này không phải do hoàng đế nhà Tấn ban cho. Ông qua đời ngay sau đó.
Niên hiệu
Hầu hết các thư tịch đều nói rằng Trương Mậu, giống như anh trai Trương Thực, tiếp tục sử dụng niên hiệu của Tấn Mẫn Đế là Kiến Hưng (để cho thấy họ vẫn tiếp tục trung thành với Tấn và tách biệt với Tấn Nguyên Đế) song một số nguồn lại chỉ ra rằng ông đã cải niên hiệu sang Vĩnh Quang (永光 yǒng guāng 320–323). Một thuyết hiện nay là niên hiệu của ông được sử dụng trong nội bộ Tiền Lương còn niên hiệu Kiến Hưng được sử dụng khi giao thiệp với các nước khác.
Tham khảo
Thể loại:Vua Tiền Lương Thể loại:Người Hán Triệu Thể loại:Sinh năm 277 Thể loại:Mất năm 324 Thể loại:Hoàng tử Trung Quốc
Daemon gigas
Daemon gigas là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptilodactylidae. Loài này được Laporte miêu tả khoa học năm 1836.
Tham khảo
Thể loại:Daemon
Phyllocnistis embeliella
Phyllocnistis embeliella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae, known from Quảng Đông, Trung Quốc. The host plant for the species is Embelia lacta.
Tham khảo
Thể loại:Phyllocnistis Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Hệ động vật Azerbaijan
300px|nhỏ|phải|Sơn dương Tây Kavkaz là một trong những biểu tượng của hệ động vật Azerbaijan 300px|nhỏ|phải|Loài [[sẻ ngô râu (Panurus biarmicus)]] Hệ động vật Azerbaijan (Fauna of Azerbaijan) hay Vương quốc động vật ở Azerbaijan (Animal kingdom of Azerbaijan) là tổng thể các loài động vật sinh sống và phân bố ở Azerbaijan (A-déc-bai-dan) hợp thành hệ động vật của quốc gia vùng Trung Á này. Hệ động vật Azerbaijan là một bộ phận hợp thành của hệ động vật châu Á và cả hệ động vật châu Âu, đến lượt mình, nó đề cập đến sự đa dạng của các loại động vật khác nhau, cư trú và sinh sống trên một vùng đất hoặc vùng nước xác định ở Azerbaijan. Về đại thể Azerbaijan có một hệ động vật phong phú và đa dạng. Động vật ở Azerbaijan rất phong phú một phần do sự đa dạng của các khu vực phức hợp thiên nhiên của nó.
Figulus tapinus
Figulus tapinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1986.
Hệ động vật Azerbaijan
Tổng quan
Môi trường sống tự nhiên của các loại động vật rất khác nhau trong quốc gia này. Một số loài sống trong các khu vực hạn chế đặc biệt (các vùng hồ, các vùng và khu vực miền núi) trong khi một số khác lại lan rộng và sống rải rác khắp cả nước. Ví dụ như các loại chim bộ Sẻ có thể được tìm thấy ở bất cứ đâu trên lãnh thổ Azerbaijan. Những loài ký sinh trùng Động vật nguyên sinh cũng được ghi nhận ở tất cả các vùng của đất nước này, tùy thuộc vào môi trường sống tự nhiên của động vật mang chúng (những động vật mang mầm bệnh, hay vật chủ, vật trung gian truyền bệnh như trâu bò, gia súc, gia cầm...).
Figulus tapinus
Tham khảo
Thể loại:Figulus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1986
Hệ động vật Azerbaijan
Tổng quan
Trong số động vật có vú, linh dương Jeyran cư trú ở các vùng đồng bằng, Sơn dương Tây Kavkaz (dê Caucasian) chủ yếu ở các khu vực Caucasus, hầu hết các loài chim đều có thể tìm thấy trong rừng, một số sinh sống trong các lưu vực nước, loài hổ từng được ghi nhận là sinh sống nơi đây. Côn trùng gây hại có trên các cánh đồng nông nghiệp khác nhau, trong khi những loài khác chỉ sinh sống ở những khu sinh thái nhất định. Một số khu vực bảo quản thiên nhiên đã được hình thành và các quy tắc săn bắt được đưa ra có hiệu lực để bảo vệ động vật lông thú và có thú móng guốc ở Azerbaijan.
Nguồn lợi động vật phong phú ở đây đã được cư dân khai thác, chủ yếu dùng làm thực phẩm (thịt tươi, thịt hộp, trứng, bơ), làm nguyên liệu trong công nghiệp (lông, da, sừng và dầu mỡ từ động vật). Con người sử dụng động vật làm sức lao động trong nông nghiệp với nhiều loài được thuần hóa làm súc vật lao động. Đồng thời thuốc, nước hoa, phân bón và thức ăn gia súc được sản xuất từ các sản phẩm của động vật. Hiện nay, một số loài động vật ở Azerbaijan đang có nguy cơ tuyệt chủng vì các mối đe dọa từ môi trường thay đổi hoặc động vật ăn thịt. Những con vật này được đưa vào Sách Đỏ của Azerbaijan. Sách Đỏ hiện nay bao gồm 108 loài động vật (14 loài thú, 36 loài chim, 13 loài bò sát và lưỡng cư, 5 loài chim và 40 loài côn trùng).
Loài thú
Azerbaijan có con số loài thú cao nhất ở hệ động vật châu Âu. Khoảng 107 loài động vật có vú đã được ghi nhận ở Azerbaijan, trong đó có ba loài độc nhất (loài đặc hữu). Các loài phổ biến là dê Caucasus và Sơn dương Tây Kavkaz sống ở vùng Nakhichevan và sườn phía tây của vùng Caucasus thuộc vùng Balakan, Qabala, Zaqatala và Ismayilli. Linh dương Jeyran là một trong những loài quý hiếm và nhanh nhất ở vùng Caucasus. Những loài này chỉ có thể tìm thấy ở khu bảo tồn bang Shirvan, Bendovan và Korchay của Azerbaijan. Vào năm 2014, 150 con linh dương đã được tái du nhập loài lại lãnh thổ lịch sử của chúng trong khuôn khổ dự án 4 năm "Tái du nhập linh dương về các khu vực sinh sống lịch sử của chúng ở Caucasus". 300px|nhỏ|trái|Ngựa ở Atlar, Goygol Dê núi Caucasus thường được tìm thấy ở những vùng cao của Caucasus, nơi không khí rất loãng và hiếm khi tìm thấy những kẻ săn mồi. So với dê nhà thì bộ lông của dê Caucasus rất dày và nhờ đó loài vật này thích nghi tốt với nhiệt độ thấp của vùng núi cao. Cừu núi Caucasus (Ovis orientalis gmelini) là một loại cừu hoang dã có ngoại hình lớn hơn và cơ bắp, cứng cáp hơn cừu nhà, chúng thích vùng đồng bằng, nơi chúng có thể kiếm ăn quanh năm. Những kẻ leo núi nhanh nhẹn này có đôi chân dài và cơ bắp săn chắc. Nhờ khả năng này mà chúng có thể chạy rất nhanh.
Báo Caucasian (Panthera pardus tulliana) là một trong những loài động vật quý hiếm nhất trên thế giới, sinh sống ở phía nam dãy núi Kavkaz, dãy Zangezur và dãy núi Talish ở Azerbaijan, loài báo này đang bị đe dọa tuyệt chủng vì bị săn bắt trái phép, do con người làm phiền nhiễu. Quỹ Động vật Hoang dã Thế giới đã tuyên bố rằng những loài động vật này là một trong những loài cực kỳ nguy cấp ở Dãy núi Caucasus. Hổ Caspi hay còn gọi là hổ Hyrcanian từng được tìm thấy ở Azerbaijan cho đến cuối những năm 1950. Nhưng nó đã tuyệt chủng hơn 40 năm trước. Điều tra khoa học trong lĩnh vực này đã chứng minh rằng hổ Caspi và hổ Siberia chỉ được phân biệt bằng một ký tự mã di truyền. Những con hổ Caspi cuối cùng được nhìn thấy ở chân núi Talysh và lưu vực sông Lenkoran nằm ở phía nam Azerbaijan vào năm 1964.
Hệ động vật của Đại Caucasus là ranh giới tự nhiên ở phía bắc của Azerbaijan rất phong phú bao gồm các loài động vật có vú như linh miêu, gấu nâu Caucasia, mèo rừng châu Á, lửng châu Âu, chuồn Marten đá, hươu đỏ, hoẵng châu Âu và dê hoang dã, Sơn dương Đông Kavkaz, sóc Caucasia, chuột đồng, chuột chù Daghestan. Khu bảo tồn thiên nhiên Ismayilli gần quận Gebele của Azerbaijan là một trong những nơi có thể nhìn thấy những con dê hoang. Mèo rừng châu Á, mèo rừng và lợn rừng sống trong rừng Samur, nằm ở bờ biển Caspi gần biên giới Nga. Cộng hòa tự trị Nakhchevan của Azerbaijan có một số loài bò sát và động vật có vú quý hiếm. Các loài phổ biến hơn như chuột Macedonia, loài jirds Vinogradov và Ba Tư, chuột chũi Transcaucasia. Mèo Pallas là động vật quý hiếm nhất trong khu vực này.
Vườn quốc gia Absheron nằm ở Bán đảo Absheron, nổi tiếng với linh dương và hải cẩu Caspi. Những chú chuột đồng năm ngón, những chú chuột đồng, chuột đồng xám lùn là những loài phổ biến ở lãnh thổ Baku-thủ đô của Azerbaijan. Các cư dân tự nhiên của các công viên quốc gia Gobustan, Kyzylagach và Shirvan là chó rừng, chó sói, cáo, mèo cẩm thạch, thỏ rừng, ếch mương khổng lồ, những đàn chim di cư khổng lồ, mèo rừng, chó rừng lông vàng, lợn rừng, chuột chù nước Á Âu. Dãy núi Talysh của Azerbaijan được bao phủ bởi những khu rừng rậm rạp, nơi thường gặp chuột cống Caspi, chuột thông Schelkovikov và chuột đồng Hyrcanian, nhím bụng trắng phương nam, chuột chũi Levantine, chuột barbastelle phía tây, chuột đồng thảo nguyên và chuột đồng Biển Đen, và nhím có mào Ấn Độ.
Hệ chim
300px|nhỏ|phải|Trĩ sao [[Francolinus francolinus]] Azerbaijan vô cùng phong phú về hệ chim. Danh sách các loài chim của Azerbaijan (bao gồm chim định cư, di cư và chim bay qua Azerbaijan) bao gồm hơn 370 loài (trong đó có ít nhất 9 loài là quý hiếm). Với hơn 363 loài chim được ghi nhận từ khoảng 60 họ, từ các loài chim lớn như kền kền, đại bàng, hồng hạc, bồ nông, sếu đến các loại chim nhỏ sặc sỡ khác nhau như chim ăn ong, chim đầu rìu, chim công, chim nhỏ, cũng như như gà nước và thủy cầm bao gồm vịt, ngỗng và thiên nga. Khoảng 40% các loài sống quanh năm ở Azerbaijan trong đó có 27% ở luôn tại đó vào mùa đông và có 10% di cư qua đường di cư. Một trong những loài chim truyền cảm hứng nhất là đại bàng vàng sống chủ yếu ở các vùng núi như Nakhchivan. Theo ước tính 1990-1996, tổng số Đại bàng vàng ở Azerbaijan không vượt quá 15 cặp làm tổ. Con đại bàng vàng đã được in trên hàng chục con tem và các loại thẻ ở Azerbaijan.
Mùa đông ở Azerbaijan không lạnh và tương đối ôn hòa. Do đó nhiều loài chim từ phía bắc di cư đến đây vào mùa đông. Các loài chim nước như thiên nga, ngỗng, vịt trời, hồng hạc, và những loài chim lội nước như chim đuôi đen Godwit, curlews và snipes thường thu thập ở các vùng đầm lầy, ven biển và nội địa của Azerbaijan. Có thể tìm thấy Mòng biển đen đầu đen và lớn dọc theo bờ biển. Vào mùa đông, một số loài chim nhỏ từ phía bắc cũng chọn Azerbaijan để trú đông. Hầu hết các loài chim của vùng núi cao, như Redstart của Guldenstadt và Great Rosefinch di chuyển đến các thung lũng sông để trú đông. Vào tháng Hai, chim nước và chim biển di chuyển lên phía bắc, thiên nga thì đến sớm từ phương nam.
Theo tính toán mùa xuân hè năm 1993, số lượng chim Vịt cẩm thạch làm tổ trong mỗi hồ Sarisu và hồ Aggol là 200 cá thể. Vào đầu năm 1995, 54 loài vịt cẩm thạch đã được ghi nhận trong các cuộc tụ tập của vịt sông trong các lưu vực nước giữa các cột Lopatin và Akusha của khu bảo tồn Kyzylagach. Thiên nga trắng được tìm thấy trong khu bảo tồn Kyzylagach trên bờ biển Caspi. Trong các lưu vực nước của đồng bằng Mil và đồng bằng Samur-Davachi. Trong cuộc điều tra dân số mùa xuân năm 1993, các loài chim làm tổ ở Sarisu, Aggol, khu bảo tồn Shirvan đã được ghi lại. Đặc biệt là ở hồ Agzibir (cảng Devechi)-hơn 10 cặp. Theo tính toán năm 1993, số lượng thiên nga trú đông ở Azerbaijan là hơn 3200 cá thể. Hồng hạc sinh sống trong vịnh Kyzylagach năm 1933-1934 là hơn 20.000 cá thể vào mùa đông, vào tháng 12 năm 1956 thì là 5.000 cá thể, vào tháng 2 năm 1957 sau khi sương muối nghiêm trọng thì lên tới 400 cá thể, vào năm 1976-1977 còn khoảng 200 cá thể, vào năm 1979 lúc tháng 1 thì còn 200 cá thể, năm 1982 thì còn 150, năm 1993-800, năm 1994-2.800 con chim đã được quan sát.
Hệ cá
300px|nhỏ|phải|Cá tầm Huso huso Các lưu vực nước ngọt của nước này và Biển Caspi có tới 97 loài cá trong đó tám loài được đưa vào Danh sách được bảo vệ và bảy loài đã trở nên phổ biến. Ngoài ra còn có hơn 15 nghìn loài động vật không xương sống ở Azerbaijan. Hầu hết có thể tìm thấy ở sông Kur, xung quanh các hồ, cũng như trong hồ chứa nước Mingechevir. Hầu hết các loài cá là loài cá di cư (lúc nhỏ lớn lên trong nước biển và di cư đến nước ngọt để sinh sản sau khi đạt đến độ trưởng thành). Các loài cá có giá trị nhất có thể là cá hồi, cá tầm, cá tầm sao và cá tầm Beluga.
Các loài Aspius, Chalcalburnus và cá chình cũng là cá di cư. Thịt cá hồi và caviar rất có giá trị. Trong lịch sử ban đầu của Azerbaijan, cá tầm thường bị nhầm lẫn với quái vật biển. Cá đuối Korean cũng là cá sông sống ở sông Kura và sông Araz, các con sông vùng Lankaran, hồ chứa nước Mingachevir. Cả hai đều có thể được tìm thấy ở khu vực Azerbaijan của Biển Caspi từ bán đảo Absheron đến vùng Astara. Mẫu vật cổ nhất của chúng được tìm thấy dưới sông là 5 năm tuổi với chiều dài 150 mm và nặng 25,4 gam.
Andrena costillensis
Andrena costillensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Viereck & Cockerell mô tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1914
Khủng long hông thằn lằn
Saurischia (Khủng long hông thằn lằn, bắt nguồn từ 2 từ Hy Lạp "sauros" (σαυρος) có nghĩa là "thằn lằn" và "ischion" (σαυρος) có nghĩa là khớp hông), là một trong hai phân nhóm cơ bản của khủng long (Dinosauria). Năm 1888, Harry Seeley phân loại khủng long thành 2 bộ dựa theo cấu trúc hông của chúng, mặc dù hiện nay phần lớn các nhà cổ sinh vật học phân loại Saurischia như là một nhánh không phân hạng chứ không phải một bộ. Saurischia ('hông thằn lằn') phân biệt với Ornithischia ('hông chim') ở chỗ chúng giữ lại cấu hình tổ tiên của các xương ở hông.
Các loài khủng long Sauropoda (chân thằn lằn) và Theropoda (chân thú) đều thuộc về nhánh khủng long hông thằn lằn này. Ornithischia (khủng long hông chim) bao gồm Ceratopsia (khủng long mặt sừng) và các nhóm khủng long như Parasaurolophus, Corythosaurus.
Tất cả các loài khủng long ăn thịt (thuộc Theropoda) cũng như một trong hai nhánh chính của khủng long ăn cỏ là Sauropodomorpha thuộc về nhánh Saurischia. Vào cuối kỷ Creta, tất cả các loài Saurischia (trừ chim) đều tuyệt chủng. Điều này được nói tới như là Sự kiện tuyệt chủng kỷ Creta-Paleogen. Chim hiện đại (Aves), hậu duệ trực tiếp của một nhóm khủng long chân thú, là một phân nhánh của khủng long Saurischia trong phân loại phát sinh chủng loài.
Miêu tả
thumb|200px|trái|Hình minh họa cấu trúc khung chậu của Saurischia (bên trái). Saurischia được phân biệt với Ornithischia bởi cấu trúc khung chậu ba chĩa của chúng, với xương mu hướng về phía trước; trong khi khung chậu của Ornithischia được sắp xếp với xương mu hướng về phía sau, song song với đốt háng, thông thường với một mấu hướng về phía trước, tạo thành một cấu trúc bốn chĩa.
Cấu trúc hông như vậy của Saurischia dẫn tới việc Seeley đặt tên cho chúng là khủng long "hông thằn lằn" do chúng duy trì giải phẫu hông tổ tiên, cũng được tìm thấy ở thằn lằn hiện đại ngày nay. Ông đặt ra thuật ngữ Ornithischia cho khủng long "hông chim" do chúng rất giống với cấu trúc khung chậu của chim, mặc dù ông không đề xuất một mối quan hệ cụ thể nào với chim.
Tuy nhiên, như các nghiên cứu sau này phát hiện ra thì sự sắp xếp "hông chim" này trên thực tế đã tiến hóa độc lập hai lần ở khủng long, đầu tiên ở Ornithischia và sau đó ở một dòng dõi của Saurischia, bao gồm cả chim thật sự (Avialae). Trong ví dụ này của tiến hóa hội tụ, chim đã tiến hóa hông được định hướng tương tự như giải phẫu hông của Ornithischia có sớm hơn, và trong cả hai trường hợp thì đều có thể là một sự thích nghi với thức ăn là thực vật hoặc kiểu ăn tạp.
Phát sinh chủng loài
Biểu đồ nhánh dưới đây vẽ theo Weishampel et al. (2004)
Ngoài ra, các chi Teyuwasu và Agnosphitys có thể là những khủng long hông thằn lằn ban đầu, hoặc là bò sát phi-khủng long nguyên thủy hơn.
Tham khảo
Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Corsier
nhỏ|trái|Giáo đường Corsier Corsier là một đô thị thuộc bang Genève, Thụy Sĩ. Đô thị Corsier có diện tích 2,71 km², dân số năm 2007 là 1729 người.
Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Thể loại:Khu dân cư trên Hồ Genève Thể loại:Tài sản văn hóa trọng điểm quốc gia ở bang Genève
Hyperolius brachiofasciatus
Hyperolius brachiofasciatus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Trung Phi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Tham khảo
Thể loại:Hyperolius Thể loại:Động vật đặc hữu Cộng hòa Trung Phi
Tizanidine
Tizanidine, được bán dưới tên thương hiệu Zanaflex và các thương hiệu khác, là một loại thuốc được sử dụng để điều trị co cứng cơ do chấn thương tủy sống hoặc bệnh đa xơ cứng. Hiệu quả xuất hiện tương tự như baclofen hoặc diazepam. Nó được uống qua miệng.
Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm khô miệng, buồn ngủ, yếu và chóng mặt. Các tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm huyết áp thấp, các vấn đề về gan, rối loạn tâm thần và kéo dài QT. Không rõ liệu sử dụng trong thai kỳ và cho con bú có an toàn không. Nó là một chất chủ vận α2-adrenergic và cách thức hoạt động của nó không hoàn toàn rõ ràng.
Tizanidine đã được chấp thuận cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1996. Nó có sẵn như là một loại thuốc gốc. Một tháng cung cấp ở Vương quốc Anh tiêu tốn của NHS khoảng 3,45 £ vào năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng US $ 4,20. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 118 tại Hoa Kỳ với hơn 6 triệu đơn thuốc.
Sử dụng trong y tế
Tizanidine đã được tìm thấy là có hiệu quả như các thuốc chống co thắt khác và dung nạp tốt hơn baclofen và diazepam.
Tác dụng phụ
Các tác dụng phụ bao gồm chóng mặt, buồn ngủ, yếu, hồi hộp, ảo giác, trầm cảm, nôn mửa, khô miệng, táo bón, tiêu chảy, đau dạ dày, ợ nóng, tăng co thắt cơ, đau lưng, phát ban, đổ mồ hôi và cảm giác ngứa ran ở cánh tay, chân, tay và chân.
Tham khảo
Thể loại:Thuốc giãn cơ Thể loại:RTT
1657
Tham khảo
Thể loại:Năm 1657
Rệp sáp mềm bán cầu
Rệp sáp mềm bán cầu (danh pháp khoa học là Saissetia coffeae; tên gọi tiếng Anh: hemispherical scale) là một loài côn trùng vảy mềm thuộc họ Rệp sáp. Các tên phổ biến khác của nó bao gồm helmet scale (rệp sáp vảy mũ sắt) và coffee brown scale (rệp sáp vảy cà phê nâu).
Một con rệp sáp mềm bán cầu thường có đường kính từ khoảng 2 mm đến 4,5 mm, phần lớn phụ thuộc vào hình dạng của cây chủ. Nó mịn, sáng bóng và có màu nâu, sống gắn chặt vào thân hoặc lá cây, giống như một chiếc mũ sắt quân sự thu nhỏ. Con non thường có bề mặt hơi gồ lên, đôi khi ở dạng "chữ H". Giống như các loài côn trùng có vảy khác, loài rệp vảy này không có các chi và bất động. Nó đâm xuyên các mô thực vật bằng miệng và ăn nhựa cây.
Phân bố
Rệp sáp mềm bán cầu có mặt ở Tây, Trung và Đông Phi, Madagascar, vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới của châu Á. Ngoài ra, nó còn phân bố ở Bắc, Trung và Nam Mỹ cũng như khu vực bán đảo Caribbean.
Vòng đời
Tất cả rệp sáp bán cầu đều là con cái và chúng sinh sản bằng hình thức trinh sinh. Trứng của chúng có màu hồng nhạt, hình thuôn, dài khoảng 0,7 mm. Loài côn trùng này có thể sinh đến một ngàn quả trứng. Trứng của chúng sẽ được giấu dưới lớp vỏ sáp cơ thể mẹ, rệp mẹ sẽ chết ngay sau khi chúng được sinh ra. Trứng nở thành ấu trùng tuổi 1, gọi là "crawler" (con non biết bò). Đây là giai đoạn duy nhất mà loài này có thể di chuyển. Chúng sẽ rời khỏi nơi ẩn náu rồi phân tán đi nơi khác. Chúng có râu và chân ngắn, hai vết đốm đỏ và một cặp lông dài và cứng nằm ở phía sau. Khi tìm được một vị trí phù hợp, chúng sẽ đẩy phần miệng của mình vào thân cây, tự lột vỏ và chuyển sang giai đoạn thiếu trùng. Chúng phải trải qua một giai đoạn nữa trước khi đạt đến giai đoạn trưởng thành, vòng đời phát triển có thể mất bốn mươi ngày hoặc hơn. Rệp sáp bán cầu có thể tạo ra vài thế hệ trong mỗi năm.
Cladura serrimargo
Cladura serrimargo là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Hội chứng Rapunzel
Hội chứng Rapunzel là một chứng đường ruột hiếm gặp ở người từ việc ăn tóc (trichophagia). Hội chứng được đặt tên theo nhân vật Rapunzel trong câu chuyện thần tiên của anh em nhà Grimm. Chứng Trichophagia thỉnh thoảng liên quan đến chứng trichotillomania (hội chứng thích giật tóc). Hội chứng này thường rất hiếm và là một dạng khác của bóng lông (hay trichobezoar, thuật ngữ dùng để đề cặp đến những cọng tóc hoặc lông cuộn lại nhưng nằm trong ruột động vật). Từ năm 1968, chỉ có 64 ca ghi lại. Hội chứng này xảy ra khi trichobezoar (bóng lông, ở đây là bóng tóc) đi qua ruột non, và đôi khi thậm chí vào ruột già kết tạo ra một phần tóc dài giống như đuôi (NCBI, 2016).
Dấu hiệu và triệu chứng
Cụm từ "hội chứng Rapunzel" xuất hiện đầu tiên vào năm 1968.
Đặc điểm của hội chứng bao gồm:
Nguyên nhân
Hội chứng Rapunzel bắt nguồn từ việc tiêu thụ tóc. Chứng này có thể xảy ra từ việc giật tóc của chính mình và ăn nó. Có nhiều chứng tâm thần liên quan đến chứng Rapunzel, như trichotillomania, trichophagia, và chứng pica. Trichotillomania là hội chứng thích giật tóc; sau đó việc ăn nó dẫn đến hội chứng nghiện ăn tóc là tricophagia. Pica là tiếng Latinh của "chim ác là", liên quan đến sự thèm muốn đồ không phải thực phẩm như quần áo, len, tóc, hoặc thậm chí các vật thể kim loại nhỏ.
Chẩn đoán
Chẩn đoán được thực hiện bằng nội soi. Chụp CT cho ra kích thước và phần kéo dài của khối. "Nội soi GI trên" được biết đến là phương pháp chuẩn đoán phổ biến của trichobezoar, tuy nhiên chỉ nội soi có thể không phát hiện được hội chứng Rapunzel đang đồng thời tồn tại.
Điều trị
Vì ống tiêu hóa của người không thể tiêu thụ tóc, trichobezoar chỉ có thể điều trị bằng phẫu thuật. Việc này bao gồm sự gỡ bỏ khối bằng cách tách xuất cẩn thận từ dạ dày và tá tràng. Nếu vật thể đủ nhỏ, nó có thể gỡ bỏ bằng nội soi. Nếu vật thể có kích thước lớn hơn 20 cm, phải được điều trị bằng phẫu thuật dạ dày. Khuyến cáo nên gây mê toàn thân với đặt nội khí quản khi lấy bóng để bảo vệ cổ họng khỏi bất kỳ tổn thương nào. Bệnh nhân sau đó cũng phải chấn đoán và điều trị tâm thần liên quan đến rối loạn kiểm soát xung động, đặc biệt là chứng trichotillomania. Theo dõi lâu dài cũng như tư vấn tâm thần cũng được khuyến khích để ngăn chặn sự việc lặp lại.
Báo cáo
Triển vọng sau khi can thiệp phẫu thuật là rất hứa hẹn. Tỷ lệ cắt bỏ khối thành công trên 90% và tỷ lệ biến chứng chỉ gần 10%. Bệnh tái phát rất ít gặp nhưng có thể xảy ra nếu người bệnh không theo dõi điều trị tâm lý hoặc tư vấn.
Phyllocnistis endoxa
Phyllocnistis endoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae, known from Maharashtra và Karnataka, Ấn Độ. Ấu trùng ăn Aporosa lindleyana.
Tham khảo
Thể loại:Phyllocnistis Thể loại:Động vật đặc hữu Ấn Độ
Hội chứng Rapunzel
Đọc thêm
Thể loại:Bệnh đường ruột Thể loại:Hội chứng
Guy Fawkes
Guy Fawkes (13 tháng 4 năm 1570 – 31 tháng 1 năm 1606), còn được biết đến với cái tên Guido Fawkes khi chiến đấu cùng với người Tây Ban Nha, là thành viên của một nhóm người theo Công giáo ở địa phương và là người đã lên kế hoạch cho Âm mưu thuốc súng bất thành năm 1605. Guy Fawkes sinh ra và được giáo dục tại York. Bố ông qua đời khi Fawkes mới tám tuổi; sau đó, mẹ ông tái hôn với một người Công giáo chống lại Anh giáo.
Fawkes đã cải sang đạo Công giáo và đến lục địa Châu Âu để gia nhập quân ngũ Công giáo Tây Ban Nha, nhằm chiến đấu chống lại nhóm cải cách Tin lành Hà Lan ở miền đất Hạ trong cuộc Chiến tranh Tám Mươi Năm. Ông đến Tây Ban Nha để tìm kiếm sự hỗ trợ cho cuộc nổi loạn ủng hộ Công giáo ở Anh nhưng không thành công. Sau đó, ông gặp Thomas Wintour và cùng Wintour quay lại nước Anh. Wintour đã giới thiệu Fawkes với Robert Catesby, người đã lên kế hoạch ám sát Vua James I để khôi phục lại quốc vương theo Công giáo. Những người lập mưu đã thuê một căn hầm dưới Viện Quý tộc, rồi giao cho Fawkes nhiệm nhiệm vụ bảo vệ kho thuốc súng. Nhờ một lá thư nặc danh, nên chính quyền đã lục soát Cung điện Westminster vào rạng sáng ngày 5 tháng 11 và phát hiện ra Fawkes đang canh kho thuốc nổ. Ông đã bị thẩm vấn và tra tấn trong nhiều ngày tiếp theo. Cuối cùng, Fawkes thú nhận âm mưu định thổi bay Viện Quý tộc.
Ngày 31 tháng 1, ngay trước lúc hành hình, Fawkes nhảy từ giàn giáo treo cổ xuống và chết ngay lập tức nên đã tránh khỏi sự đau đớn khi bị treo, kéo lê và phân thành bốn. Về sau, Fawkes trở thành biểu tượng của Âm mưu thuốc súng. Kể từ ngày 5 tháng 11 năm 1605, hằng năm người dân Anh đều tổ chức đêm Guy Fawkes để tưởng niệm sự thất bại của âm mưu này: họ đốt hình nộm của Fawkes trên đống lửa và thường bắn pháo hoa.
Tuổi thơ
Năm 1579, khi Guy được tám tuổi, cha ông qua đời. Vài năm sau, mẹ ông tái hôn với một người Công giáo tên Dionis Baynbrigge (hoặc Denis Bainbridge) của Scotton, Harrogate. Fawkes có thể đã theo đạo Công giáo do xu hướng tín đồ Công giáo bất phục Anh giáo của gia đình Baynbrigge và các hội nhánh Công giáo của hai gia đình Pulleyn và Percy ở Scotton. Fawkes cũng bị ảnh hưởng tôn giáo trong thời gian học tại trường của Thánh Peter tại York. Một quản lý của trường học bị bỏ tù 20 năm vì tội bất phục Anh giáo, ngoài ra hiệu trưởng của trường, John Pulleyn, cũng xuất thân từ một gia đình bất phục Anh giáo có tiếng ở Yorkshire, gia tộc Pulleyns của Blubberhouses. Trong tác phẩm The Pulleynes of Yorkshire xuất bản vào năm 1915, tác giả Catharine Pullein nói rằng tín ngưỡng Công giáo của Fawkes bắt nguồn từ những người họ hàng Harrington của ông, được biết đến với việc chứa chấp các linh mục, một linh mục sau này đã đi cùng Fawkes đến Flanders vào năm 1592-1593. Những người bạn học cũ của Fawkes bao gồm John Wright và anh trai ông Christopher Wright (cả hai người cùng Fawkes lên kế hoạch Âm mưu thuốc súng) và Oswald Tesimond, Edward Oldcorne, và Robert Middleton, họ đều trở thành linh mục.
Sau khi rời khỏi trường, Fawkes làm lính cho Tử tước Anthony Browne. Tử tước không có thiện cảm với Fawkes và sau một thời gian ngắn thì đuổi việc ông; sau đó Fawkes được thuê làm việc cho Tử tước Anthony-Maria Browne, người kế vị chức Tử tước của ông nội mình ở tuổi 18. Ít nhất một nguồn tin cho rằng Fawkes đã kết hôn và có một đứa con trai, nhưng không có tài liệu đương đại nào xác nhận điều này.
Binh nghiệp
Tháng 10 năm 1591, Fawkes bán tài sản thừa kế từ cha mình ở Clifton tại York. Ông đến lục địa Châu Âu để tham chiến cùng với đạo Công giáo Tây Ban Nha trong Chiến tranh Tám Mươi Năm chống lại Cộng hòa Hà Lan mới thành lập và Pháp, từ năm 1595 đến khi Hiệp ước Hòa Bình của Vervins được ký kết năm 1598. Mặc dù nước Anh không nhúng tay vào các chiến dịch chống lại Tây Ban Nha trên đất liền, nhưng hai đất nước vẫn trong tình trạng xung đột và sự kiện Hạm đội Tây Ban Nha năm 1588 chỉ vừa xảy ra cách lúc bấy giờ 5 năm. Ông gia nhập đội quân của Sir William Stanley, một người Anh theo đạo Công giáo và chỉ huy kỳ cựu ở tuổi ngũ tuần, đã huấn luyện một đội quân ở Ireland để chiến đấu trong cuộc viễn chinh của Leicester đến Hà Lan. Stanley được đề cao bởi Elizabeth I của Anh, nhưng sau khi ông đầu hàng Tây Ban Nha trong Deventer vào năm 1587, ông và hầu hết quân đội của mình đã chuyển sang phục vụ Tây Ban Nha. Fawkes trở thành một alférez khi ông chiến đấu anh dũng tại trận chiến bao vây Calais vào năm 1596 và vào năm 1603 được đề bạt thành đại úy. Cũng vào năm đó, ông tới Tây Ban Nha để tìm kiếm sự hỗ trợ cho một cuộc nổi loạn Công giáo ở Anh. Nhân cơ hội này, ông bèn đổi tên mình thành một cái tên kiểu Ý là Guido, và trong nhật ký ông đã mô tả James I (người trở thành vua của nước Anh năm đó) là "một kẻ dị giáo", người có ý định "trục xuất Công giáo ra khỏi nước Anh." Ông lên án Scotland và những người thân cận của nhà vua trong số các quý tộc Scotland, đồng thời viết rằng "sẽ không thể hòa giải được hai quốc gia này trong thời gian dài." Mặc dù ông nhận được sự kính trọng nhưng triều đình Felipe III của Tây Ban Nha không bằng lòng cung cấp cho ông bất kỳ sự hỗ trợ nào.
Âm mưu thuốc súng
thumb|300px|Một bức điêu khắc đương thời do [[Crispijn van de Passe thực hiện, miêu tả tám trong số mười ba người tham gia Âm mưu thuốc súng. Fawkes đứng thứ ba từ bên phải qua.]]
Năm 1604, Fawkes tham gia một nhóm Công giáo nhỏ tại Anh do Robert Catesby chỉ huy và lập ra kế hoạch ám sát Vua James theo đạo Tin lành để Công chúa Elizabeth lên ngôi vua, người đứng thứ ba trong thứ tự nối ngôi. Fawkes được miêu tả bởi linh mục Dòng Tên và người bạn cũ Oswald Tesimond là "dễ tiếp xúc và cư xử vui vẻ, không thích những cuộc xung đột và cãi nhau… người tình nghĩa với bạn ông". Tesimond cũng thừa nhận Fawkes là "một người đàn ông có kỹ năng cao trong các vấn đề chiến tranh", và sự pha trộn giữa lòng trung thành và sự chuyên nghiệp đã khiến những người trong Âm mưu thuốc súng nể ông. Tác giả Antonia Fraser miêu tả Fawkes là "một người đàn ông cao lớn, đầy sức mạnh, với mái tóc nâu đỏ dày, bộ râu mép theo truyền thống thời đó và bộ râu nâu đỏ rậm rạp," và cho rằng ông là "một người đàn ông của hành động… có khả năng lập luận thông minh cũng như sức chịu đựng về thể chất nên phần nào gây bất ngờ cho kẻ thù của mình."
Cuộc gặp mặt lần đầu của năm tên đồng phạm chính nhằm ngày chủ nhật ngày 20 tháng 5 năm 1604, tại một nhà trọ có tên Duck và Drake ở khu phố Strand thượng lưu của Luân Đôn. Trong một cuộc gặp mặt trước đó với Thomas Wintour và John Wright, Catesby đã đề ra ý định giết nhà Vua và lật đổ chính quyền bằng cách cho nổ "Nghị viện bằng thuốc súng." Catesby thuyết phục được Wintour đến lục địa để tìm kiếm sự giúp đỡ mặc dù ban đầu ông phản đối kế hoạch này. Wintour đã gặp cảnh sát trưởng của Castile, gián điệp người Wales bị lưu đày Hugh Owen, và ngài William Stanley, người nói rằng Catesby sẽ không được nhận sự hỗ trợ nào từ Tây Ban Nha. Tuy nhiên, Owen đã giới thiệu Wintour cho Fawkes, người đã rời khỏi nước Anh trong nhiều năm và do đó hầu như không có tiếng tăm ở nước Anh. Wintour và Fawkes là những người đương thời; mỗi người đều đã đi lính và hiểu rõ rằng nước Tây Ban Nha sẽ không giúp họ. Wintour nói với Fawkes về kế hoạch của họ là "phải lên kế hoạch ở Anh do Tây Ban Nha sẽ không giúp chúng ta vì nền hòa bình giữa hai nước," và do đó trong tháng 4 năm 1604 hai người họ đã trở lại nước Anh. Tin tức từ Wintour không làm cho Catesby ngạc nhiên; mặc dù có những tín hiệu tốt từ chính quyền Tây Ban Nha, ông vẫn sợ rằng "Tây Ban Nha vẫn sẽ không giúp họ."
Những kẻ âm mưu mua hợp đồng thuê phòng, thuộc quyền sở hữu của John Whynniard. Do không được sử dụng và bẩn thỉu, nên căn phòng được cho là một nơi lý tưởng để cất giữ thuốc súng. Theo Fawkes, 20 thùng thuốc súng được đưa vào trước tiên, sau đó chuyển thêm 16 thùng nữa vào ngày 20 tháng 7. Tuy nhiên vào ngày 28 tháng 7, do có nguy cơ bùng phát bệnh dịch hạch nên đã hoãn mở Nghị viện đến thứ Ba ngày 5 tháng 11.
Hoạt động ở ngoại quốc
Để nhận được sự giúp đỡ từ phía ngoại quốc, vào tháng 5 năm 1605 Fawkes ra nước ngoài và nói cho Hugh Owen biết về kế hoạch của mình. Vào một thời điểm nào đó trong chuyến đi, tên của ông đã xuất hiện trong hồ sơ của Robert Cecil, Bá tước thứ nhất của Salisbury, người có mạng lưới gián điệp rải rác khắp Châu Âu. Một trong những gián điệp là Captain William Turner có thể đã đưa cái tên Fawkes vô hồ sơ. Mặc dù thông tin cung cấp cho Salisbury thường không có gì ngoài những kế hoạch xâm lược mơ hồ, và không bao gồm bất cứ điều gì liên quan tới Âm mưu thuốc súng, ngày 21 tháng 6 ông ghi vô bảng báo cáo thông tin Tesimond đưa Fawkes tới Anh bằng cách nào. Fawkes nổi tiếng là một người lính đánh thuê Flander và được giới thiệu cho "Mr Catesby" và "những người bạn quý tộc danh giá và những người có vũ khí và ngựa chiến". Tuy nhiên, báo cáo của Turner không hề nhắc tới biệt danh của Fawkes ở Anh, John Johnson, và không đến được Cecil cho đến cuối tháng 11, sau khi âm mưu bị phát hiện.
Phát hiện
thumb|alt=In a stone-walled room, several armed men physically restrain another man, who is drawing his sword.|Âm mưu thuốc súng bị phát hiện (c. 1823), [[Henry Perronet Briggs]] Một số tên đồng phạm lo ngại về những người Công giáo sẽ có mặt tại Nghị viện trong buổi khai mạc. Buổi chiều ngày 26 tháng 10, Lord Monteagle nhận được bức thư vô danh cảnh báo ông tránh xa nơi đó, và "ở nhà để cho an toàn… nghị viện sẽ bị nổ tung". Mặc dù nhanh chóng nhận ra sự tồn tại của bức thư, được báo tin bởi một trong những người giúp việc của Monteagle, những tên đồng phạm vẫn quyết tâm tiếp tục với những kế hoạch đã bàn vì cho rằng bức thư "rõ ràng được coi là một trò đùa". Fawkes kiểm tra hầm vào ngày 30 tháng 10 và báo cáo rằng không có chuyện gì hết. Những nghi ngờ của Monteagle đã làm đứt dây động rừng, và bức thư được trình bày với Vua James. Nhà vua đã gọi Ngài Thomas Knyvet đi lục soát những cái hầm dưới Nghị viên, nơi mà ông đã lục soát vào đầu giờ ngày 5 tháng 11. Ca gác của Fawkes là tối hôm trước, Percy đưa một ngòi thuốc và một cái đồng hồ cho Fawkes "bởi vì ông cần theo dõi thời gian". Ông bị phát hiện rời khỏi hầm, ngay sau giữa đêm và bị bắt. Bên trong, các thùng thuốc súng được giấu bị phát hiện dưới những khúc củi và than đá.
Tra tấn
Fawkes khai tên ông là John Johnson và trước tiên bị các tùy tùng thân cận của nhà Vua thẩm vấn, nhưng ông vẫn tỏ ra bất phục. Khi lãnh chúa hỏi ông định làm gì khi sở hữu số lượng lớn thuốc súng, Fawkes đáp trả rằng ông dự tính sẽ "thổi bay lũ ăn xin Scotland về vùng núi quê hương của chúng mày." Ông tự nhận mình là người Công giáo 36 tuổi đến từ Netherdale ở Yorkshire, và khai cha ông là Thomas và mẹ ông là Edith Jackson. Khi những vết thương trên cơ thể ông được những người thẩm vấn nhận ra, ông giải thích đó là do di chứng của viêm màng phổi. Fawkes thừa nhận ý định của ông là cho Thượng Nghị viện nổ tung và bày tỏ sự hối tiếc vì đã không làm được điều này. Cách ứng xử ấy khiến ông nhận được sự ngưỡng mộ từ Vua James, người mô tả rằng Fawkes sở hữu "một sự kiên định của người Công giáo".
Tuy ngưỡng mộ Fawkes, nhưng vua James lại ra lệnh tra tấn "John Johnson" để buộc ông tiết lộ tên của những kẻ đồng mưu vào ngày 6 tháng 11. Nhà vua ra lệnh rằng lúc đầu nên tra tấn nhẹ nhàng, đề cập việc dùng đến còng tay, nhưng có thể nặng hơn nếu cần thiết, cho phép sử dụng đến cái trăn: "Tra tấn ông ấy nhẹ nhàng trước tiên và từ từ tiến tới biện pháp nặng nhất". Sau đó, Fawkes được chuyển đến Tháp Luân Đôn. Nhà vua đã soạn ra một danh sách các câu hỏi dành cho "Johnson", chẳng hạn như "ông ấy là ai, vì ta chưa bao giờ nghe thấy ai biết đến ông ấy", "Ông ấy học tiếng Pháp khi nào và ở đâu?", và "Nếu ông ấy theo đạo Công giáo, ai đã hướng dẫn ông theo đạo?" Căn phòng nơi Fawkes bị thẩm vấn sau này biết đến là Phòng Guy Fawkes.
thumb|alt=Two signatures|Chữ ký "Guido" của Fawkes ngay sau khi ông bị tra tấn, nhìn ngoằn ngèo hơn khi so sánh với chữ ký sau đó. Sir William Waad, là Trung úy của tòa tháp, đã giám sát và lấy được lời thú tội của Fawkes sau khi tra tấn. Ông đã tìm kiếm trên người Fawkes và tìm thấy một bức thư được gửi tới Guy Fawkes. Waad thật bất ngờ khi "Johnson" vẫn im lặng, không tiết lộ về âm mưu hoặc người viết bức thư. Vào đêm ngày 6 tháng 11 ông nói với Waad, người đã báo cáo cho Salisbury rằng "Ông [Johnson] nói với chúng tôi rằng từ khi ông thực hiện hành động đó, ông đã cầu nguyện mỗi ngày với Chúa rằng hành động của ông là để củng cố cho đức tin đạo Công giáo và cứu rỗi linh hồn của ông". Dựa theo Waad, Fawkes nghỉ ngơi được suốt đêm, mặc dù ông bị cảnh báo rằng ông sẽ bị tra khảo cho đến khi "Ông tiết lộ bí mật bên trong cho Waad và tất cả kẻ đồng phạm của ông". Fawkes mất đi sự điềm tĩnh vào một lúc nào đó trong ngày hôm sau.
Người quan sát Sir Edward Hoby báo "Từ khi Johnson ở trong tháp, ông ta bắt đầu nói tiếng Anh". Fawkes đã tiết lộ danh tính thật trong ngày 7 tháng 11 và khai với người tra hỏi ông rằng có năm người liên quan đến âm mưu giết nhà Vua. Ông bắt đầu tiết lộ tên của họ vào ngày 8 tháng 11 và nói về ý định đưa Công chúa Elizabeth lên ngôi vương. Ngày 9 tháng 11, lời thú tội lần thứ ba của ông đã tố cáo Francis Tresham. Sau vụ âm mưu Ridolfi năm 1571, những tù nhân bị ép để thú tội trước khi sao chép và ký tên, nếu họ vẫn còn có thể. Mặc dù không chắc chắn rằng liệu ông có bị tra tấn trên cái trăn hay không, nhưng chữ ký ngoằn ngèo của Fawkes vẫn biểu lộ sự đau đớn mà ông phải chịu đựng khi bị thẩm vấn.
Phiên tòa và vụ hành hình
Phiên tòa xử tám người tham gia âm mưu bắt đầu vào thứ Hai ngày 27 tháng 1 năm 1606. Fawkes cùng với bảy đồng phạm bị áp giải từ Tháp Luân Đôn đến Cung điện Westminster bằng xà lan. Họ bị giam giữ tại Tòa án Star trước khi bị đưa ra giàn giáo ở Cung điện Westminster. Nhà vua và gia đình ruột của ông, lúc bấy giờ đang bí mật theo dõi phiên xử, là một trong số những người tham dự khi các Uỷ viên Thượng sĩ đọc các danh sách cáo trạng. Fawkes được xác định danh tính là Guido Fawkes, "còn được gọi là Guido Johnson". Ông không nhận tội mặc dù đã nhận rõ ràng trước đó lúc bị bắt.
thumb|250px|left|alt=Etching|Bản điêu khắc năm 1606 được khắc bởi [[Claes Jansz. Visscher|Claes (Nicolaes) Jansz Visscher, miêu tả cuộc hành hình Fawkes]] Bồi thẩm đoàn kết tội tất cả những bị cáo, và Thẩm phán tối cao Sir John Popham tuyên bố họ có tội phản quốc. Tổng trưởng lý Sir Edward Coke tuyên bố với tòa án rằng mỗi bản án sẽ là treo cổ, kéo lê và phân thành tư. Họ sẽ bị "đưa đến cái chết giữa thiên đàng và trần gian vì không xứng đáng với cả hai". Bộ phận vùng kín của họ sẽ bị cắt và đốt trước mắt họ, và ruột tim của họ sẽ bị móc ra. Họ sẽ bị chặt đầu, và các bộ phận đứt lìa của họ sẽ được trưng bày để trở thành "mồi cho những con chim trời". Lời khai của Fawkes và Tresham liên quan đến tội phản quốc với sự giúp đỡ của người Tây Ban Nha và những lời thú tội liên quan cụ thể đến Âm mưu thuốc súng được đọc to. Mảnh chứng cứ cuối cùng được đưa ra là một cuộc trò chuyện giữa Fawkes và Wintour, người bị giữ trong phòng giam kế bên. Hai người họ tưởng được nói chuyện riêng tư, nhưng cuộc trò chuyện này đã bị một gián điệp của chính phủ nghe trộm. Khi các tử tù được phép nói, Fawkes giải thích rằng ông không nhận tội vì sự thiếu hiểu biết về một số khía cạnh của bản cáo trạng.
Di sản
nhỏ|150px|Mặt nạ Guy Fawkes