cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bảo Đại
Sống ở Trung Quốc
Ngày 11 tháng 3, hội đồng chính phủ lại quyết định cố vấn Vĩnh Thuỵ dẫn đầu phái đoàn đi Trùng Khánh. Trong đoàn còn có Nghiêm Kế Tổ, người của Việt Nam Quốc dân đảng, Thứ trưởng Ngoại giao, Nguyễn Công Truyền, đại biểu Việt Minh, uỷ viên tuyên truyền thuộc Ủy ban nhân dân Bắc Bộ, Hà Phú Hương, đại biểu Đảng Dân chủ Việt Nam (trong Việt Minh), uỷ viên tuyên truyền thuộc Uỷ ban nhân dân Trung Bộ. Phái bộ sẽ để lại một đại diện ở lại Trung Hoa làm đại diện thường trú cho phái bộ. Hội đồng chính phụ còn xác định nhiệm vụ của phái bộ là tỏ rõ cho chính phủ Trung Hoa là các đảng phái đã đoàn kết rồi, hỏi Trung Hoa có thể giúp ta những gì, yêu cầu ta những gì, tỏ cảm tình với Trung Hoa, trao đổi ý kiến chứ không cam kết gì. Phái bộ còn được phép để lại Trung Hoa một đại diện cho phái bộ.
Ngày 16 tháng 3 năm 1946, Vĩnh Thụy được cử tham gia phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sang Trùng Khánh thăm viếng Trung Hoa.
Nhưng sau đó ông không trở về nước, mà tách khỏi đoàn để tới Côn Minh rồi Hương Cảng (Hồng Kông). Cố vấn Vĩnh Thuỵ nhận lời đi Trùng Khánh nhưng với tư cách cựu hoàng đi du lịch chứ không lãnh đạo phái đoàn. Vì vậy Nghiêm Kế Tổ là người của Việt Nam Quốc dân đảng làm trưởng đoàn. Đúng ngày lên đường, 16 tháng 3 năm 1946, Vĩnh Thuỵ nói với ông Phạm Khắc Hòe cựu tổng lý văn phòng của ông: "Sau khi tôi lên đường đi Trung Hoa, ông có thể vui lòng đi Huế một lần nữa mời bà Nam Phương đưa các con ra Hà Nội không. Cụ Hồ cũng đã đồng ý với đề nghị này".
Sau này chính ông Phạm Khắc Hòe còn được Hồ Chủ tịch cử đi Hông Kông để vận động Bảo Đại trở về nhưng sắp đi thì được tin Bảo Đại đã nhận lời về với Pháp nên ông Hòe không đi nữa. Chính phủ kháng chiến Hồ Chí Minh còn phái một nhân viên cao cấp trong chính phủ tên là Hồ Đức Linh mang vàng và ngoạí tệ sang cho Bảo Đại và thuyết phục ông về nước nhưng không thành công.
Tại Hồng Kông, Bảo Đại đã tiếp xúc với nhiều giới chính trị, trong đó có người Mỹ. Đại tướng George Marshall, đại diện Hoa Kỳ, đã đem bản giao ước với Bảo Đại về trình Tổng thống Harry S. Truman. Ông cũng thường lui tới các sòng bạc và sàn nhảy tại Hồng Kông với cái tên "Wang Kunney tiên sinh". Ông đã nhiều lần khiến các sòng bạc phải kinh ngạc vì những khoản tiền cược rất lớn trong các ván bạc.
Dù biết việc này nhưng Hồ Chí Minh vẫn tin tưởng ông, cho rằng ông có lý do riêng nên không chịu về nước. Đầu tháng 12/1946, chính phủ còn cử bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đem tiền và vàng qua Hồng Kông cho Cố vấn Vĩnh Thụy chi tiêu. Đến trước tháng 8/1947, trả lời phỏng vấn của báo chí, Hồ Chí Minh không ngần ngại đáp rằng: "Chúng tôi xa mặt chứ không cách lòng. Chính phủ và nhân dân Việt Nam hoàn toàn tin tưởng vào sự trung thành của Cố vấn Vĩnh Thụy hiện đang ở nước ngoài nhưng vẫn tiếp tục làm việc cho chính phủ quốc gia mà Cố vấn vẫn là thành viên”.
Theo cơ quan tình báo Pháp thì chính Bảo Đại đã yêu cầu họ giúp đỡ sau khi đã tiêu pha sạch tiền bạc khi ở Hồng Kông. Thấy Bảo Đại chịu nhận tiền, các phái viên Pháp tiếp tục hỗ trợ tài chính cho ông, cứ mỗi tháng Pháp lại cấp cho Bảo Đại 5.000 đôla Hongkong. Bảo Đại trở lại cuộc sống xa hoa giàu có. Ông mua một tòa nhà rất đẹp theo phong cách kiến trúc Anh, gần bờ biển Stanley Beach, thường hay tiếp khách ở Causeway Bay, cho họ nghỉ tại Hongkong Hotel hoặc ở Paramount hay Saint-Francis. Về sau, khi bán tài sản riêng ở Hongkong, ông được một khoản tiền đến một triệu đồng Đông Dương. Nhân viên tình báo Cousseau, người phụ trách cấp tiền, nói với nhà báo Lucien Bodard: "Tôi tin sắp thành công đến nơi vì Bảo Đại rất cần tiền. Đó là một ông vua tầm thường, bị phế truất, không có tiền tiêu, không có hoài bão gì. Ông ta đang trong cảnh gần như khốn cùng. Thực tế đó là một công việc không dễ dàng chút nào. Tôi đã đem đến hàng triệu bạc, mà vẫn không đủ [...]. Trở lại với cuộc sống ăn chơi xả láng, Bảo Đại càng bị lôi cuốn..."
Ít lâu sau, Bảo Đại bèn viết thư về nước xin từ chức "Cố vấn tối cao" trong chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân nhận xét "Bác Hồ rất tin tưởng cố vấn Vĩnh Thụy, nhưng cố vấn Vĩnh Thụy vốn rất nhu nhược, không vượt qua được sự túng thiếu về tài chính và các cạm bẫy của mật thám Pháp và các thành phần thân Pháp nên ông đã bị đẩy vào cái thế phải trở lại làm bù nhìn cho thực dân Pháp, phản bội lại chính nghĩa của quốc gia, chống lại kháng chiến giải phóng dân tộc, đối đầu với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ đã cưu mang và tin tưởng ông".
Đàm phán với chính phủ Pháp
Nam tước Didelot, anh rể của Nam Phương hoàng hậu đã ở lại Đà Lạt, trong một bức thư viết cho con gái - lá thư bị Sở kiểm duyệt giữ lại - ông nói về Bảo Đại:
Theo thuyết Domino, trong thời kỳ này Mỹ hỗ trợ những quốc gia đồng minh tại Đông Nam Á vì không hài lòng với điều mà họ cho là "lực lượng cộng sản muốn thống trị châu Á dưới chiêu bài dân tộc". Bằng viện trợ, Mỹ ép Pháp phải nhượng bộ chủ nghĩa dân tộc tại Việt Nam. Chính sách của Mỹ là hỗ trợ người Pháp chiến thắng trong cuộc chiến chống Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, sau đó sẽ ép người Pháp rút lui khỏi Đông Dương. Đáp lại, phía Pháp nhận định là Mỹ quá "ngây thơ", và một người Pháp đã nói thẳng là "những người Mỹ ưa lo chuyện người khác, ngây thơ vô phương cứu chữa, tin tưởng rằng khi quân đội Pháp rút lui, mọi người sẽ thấy nền độc lập của người Việt xuất hiện".
Ngày 7/12/1947, tại cuộc họp trên tàu chiến Pháp ở Vịnh Hạ Long, Bảo Đại và Pháp đàm phán rồi ký kết Hiệp ước Sơ bộ Vịnh Hạ Long. Hiệp ước thể hiện sự đồng thuận của hai bên về việc thành lập Quốc gia Việt Nam trên cơ sở nguyên tắc độc lập và thống nhất của Việt Nam trong Liên hiệp Pháp, mặc dù nghĩa chính xác của từ "độc lập" và các quyền hạn cụ thể của chính phủ mới vẫn chưa được xác định. Chính phủ hoạt động dưới một hiến chương lâm thời, chọn cờ vàng ba sọc đỏ làm quốc kỳ và bản "Thanh niên Hành Khúc" với lời nhạc mới làm quốc ca. Quốc gia Việt Nam sẽ có một quân đội riêng tuy nhiên phải "sẵn sàng bảo vệ bất cứ phần nào của Liên hiệp Pháp". Sự độc lập chính trị của nhà nước Quốc gia Việt Nam được quy định trong Hiệp ước Sơ bộ Vịnh Hạ Long quá nhỏ nên hiệp ước này bị Ngô Đình Diệm và cả những chính trị gia trong Mặt trận Thống nhất Quốc gia Liên hiệp chỉ trích.
Do bị các chính trị gia trong Mặt trận Thống nhất Quốc gia Liên hiệp chỉ trích, Bảo Đại chấm dứt đàm phán với Pháp và đi du lịch châu Âu trong 4 tháng. Người Pháp cử các nhà ngoại giao theo Bảo Đại để thuyết phục ông tiếp tục đàm phán và thành lập Chính phủ. Trong cuốn "Bảo Đại - hay những ngày cuối cùng của vương quốc An Nam", Daniel Grandclément nhận xét:
Tháng 1/1948, Cao ủy Pháp tại Đông Dương E. Bollaert tìm gặp Bảo Đại ở Genève, Thụy Sĩ để thuyết phục ông quay về Việt Nam tiếp tục đàm phán và thành lập Chính phủ. Bảo Đại tuyên bố nếu Hiệp ước Vịnh Hạ Long không được bổ sung ông sẽ không quay về Việt Nam. Sau đó ông đi Cannes, Paris rồi quay về Hồng Kông.
Thành lập Quốc gia Việt Nam
Ngày 24 tháng 4 năm 1948, Thiếu tướng Nguyễn Văn Xuân và Trần Văn Hữu cũng bay tới Hồng Kông để gặp Bảo Đại xin thành lập Chính phủ Lâm thời cho Việt Nam, ngày 15 tháng 5, Bảo Đại gửi thông điệp cho tướng Xuân, tán thành sự thành lập Chính phủ Trung ương Lâm thời Việt Nam do tướng Xuân điều khiển "để giải quyết vấn đề Việt Nam đối với Pháp và dư luận Quốc tế".
Ngày 5 tháng 6 năm 1948, Bảo Đại đã gặp gỡ Cao ủy Pháp Bollaert ở vịnh Hạ Long, trên chiến hạm Duguay Trouin, để đàm phán về việc thành lập chính phủ Quốc gia Việt Nam. Kết quả của cuộc gặp này là Thông cáo chung Vịnh Hạ Long theo đó Pháp công nhận Quốc gia Việt Nam, và Việt Nam gia nhập Liên hiệp Pháp. Tháng 1 năm 1949, Bản tuyên ngôn Việt - Pháp được công bố, theo đó nước Pháp công nhận chính phủ Quốc gia Việt Nam trong khuôn khổ của khối Liên hiệp Pháp.
Việt Minh chỉ trích Bảo Đại là xấu xa, tội lỗi vì đã lấy lại từ người Pháp chữ "độc lập" thần kỳ mà Hồ Chí Minh đã cố gắng giành giật ở Fontainebleu không được. Những người Pháp có tư tưởng thực dân phản đối điều mà họ cho là sự đầu hàng của Bollaert, đồng thời yêu cầu cắt Nam Kỳ ra khỏi phần còn lại của Việt Nam, đòi đưa Việt Nam quay trở lại chế độ Bảo hộ. Các chính trị gia ở Paris ra sức trấn an những người Pháp ủng hộ chủ nghĩa thực dân và đảm bảo với họ rằng sẽ không có gì thay đổi - cuộc chiến tranh của Pháp ở thuộc địa Đông Dương sẽ không chấm dứt. Các lãnh tụ Cộng hòa Bình dân và nhiều người thân cận với Cộng hòa Bình dân lại cho rằng kéo dài chiến tranh sẽ hết sức có lợi và đã đi đến quyết định không để cho cuộc chiến tranh kết thúc sớm.
Sau đó Bảo Đại rút lui khỏi các hoạt động chính trị và đi châu Âu một lần nữa. Ngày 25/8/1948, từ Saint Germain, Bảo Đại báo cho E. Bollaert biết ông sẽ không quay về Việt Nam nếu Pháp không hủy bỏ chế độ thuộc địa tại Nam Kỳ và trao trả Nam Kỳ lại cho Việt Nam cũng như nếu ông không nhận được sự đảm bảo của Pháp cho Việt Nam độc lập.
Ngày 8 tháng 3 năm 1949, Tổng thống Pháp Vincent Auriol và Cựu hoàng Bảo Đại đã ký Hiệp định Élysée, thành lập một chính quyền Việt Nam trong khối Liên hiệp Pháp, gọi là Quốc gia Việt Nam, đứng đầu là Bảo Đại. Bảo Đại yêu cầu Pháp trao Nam Kỳ cho Quốc gia Việt Nam và Pháp đã chấp nhận yêu cầu này.
Ngày 24 tháng 4 năm 1949, Bảo Đại về nước. Hai tháng sau, vào ngày 14 tháng 6, Bảo Đại tuyên bố tạm cầm quyền cho đến khi tổ chức được tổng tuyển cử và tạm giữ danh hiệu Hoàng đế để có một địa vị quốc tế hợp pháp. Ngày 20 tháng 6 năm 1949, Thủ tướng Nguyễn Văn Xuân đệ đơn từ chức, Chính phủ Lâm thời Nam phần tuyên bố giải tán. Ngày 21 tháng 6, thỏa ước Elyseé được công bố.
Cuối tháng 6 năm 1949, Việt Nam chính thức thống nhất dưới sự quản lý của Quốc gia Việt Nam. Pháp chuyển giao những chức năng hành chính cho Quốc gia Việt Nam một cách chậm chạp, hai chức năng quan trọng nhất là tài chính và quân đội thì vẫn phụ thuộc vào Pháp.
Trở thành Quốc trưởng
Ngày 1 tháng 7 năm 1949, Chính phủ lâm thời của Quốc gia Việt Nam được thành lập theo sắc lệnh số 1-CP của Thủ tướng, tấn phong Bảo Đại là Quốc trưởng, Trung tướng Nguyễn Văn Xuân làm Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng (Có tài liệu ghi Bảo Đại là Quốc trưởng kiêm Thủ tướng, Nguyễn Văn Xuân là Phó Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng ). Theo đánh giá của người Mỹ, Bảo Đại ít tham gia vào công việc của chính phủ, giành nhiều thời gian cho nghỉ mát.
Tháng 1 năm 1950, Bảo Đại chỉ định Nguyễn Phan Long làm Thủ tướng. Ngày 27 tháng 4 năm 1950, giải tán chính phủ Nguyễn Phan Long và ủy nhiệm Thủ hiến Trần Văn Hữu thành lập chính phủ mới. Tính đến đầu năm 1950, có 35 quốc gia công nhận Quốc gia Việt Nam.
Từ tháng 6 cho đến tháng 10 năm 1950, Quốc gia Việt Nam và Pháp họp tại Pau (Pháp) để bàn về việc chuyển giao các chức năng quản lý xuất nhập cảnh, quan hệ ngoại giao, ngoại thương, hải quan và tài chính cho Quốc gia Việt Nam. Tài chính là vấn đề gây nhiều tranh cãi nhất bao gồm việc kiểm soát lợi nhuận từ hoạt động ngoại hối. Kết quả tất cả các chức năng trên đã được Pháp chuyển giao cho Quốc gia Việt Nam. Thủ tướng Quốc gia Việt Nam Trần Văn Hữu sau khi ký thỏa thuận với Pháp đã tuyên bố: "Nền độc lập của chúng tôi hiện nay thật tuyệt vời". Các quan chức Pháp phàn nàn về Bảo Đại: "Ông ấy tập trung quá mức vào việc lấy lại từ chúng tôi những gì có thể thay vì tìm kiếm sự ủng hộ từ nhân dân... Lịch sử sẽ phán xét ông ấy vì quá chú tâm vào chuyện này". Tuy nhiên người Pháp vẫn dành cho mình quyền quan sát và can thiệp đối với những vấn đề liên quan đến toàn bộ Liên hiệp Pháp. Người Pháp còn có quyền tiếp cận mọi thông tin nhà nước, tham dự vào tất cả các quyết định của chính phủ và nhận một khoản nhỏ từ lợi tức quốc gia của Việt Nam.
Ngày 8/12/1950, Quốc gia Việt Nam và Pháp ký Hiệp định quân sự thành lập Quân đội Quốc gia Việt Nam bằng cách đặt một số đơn vị quân đội Pháp tại Việt Nam dưới quyền chỉ huy của Quốc gia Việt Nam. Dự kiến quân đội này sẽ bao gồm 120.000 quân và 4.000 sĩ quan. Tất cả sĩ quan đều phải là người Việt. Pháp có trách nhiệm hỗ trợ Quốc gia Việt Nam thành lập những đơn vị mới do sĩ quan Việt Nam chỉ huy và đào tạo sĩ quan người Việt thay thế dần những sĩ quan Pháp đang hiện diện trong Quân đội Quốc gia Việt Nam. Nhà sử học Spencer C. Tucker cho rằng Quân đội Quốc gia Việt Nam được huấn luyện kém và không có sĩ quan chỉ huy cấp cao người Việt, Pháp chỉ đơn giản là đưa những người lính mới tuyển mộ được vào các quân đoàn Viễn chinh của chính Pháp, tại đó, người chỉ huy là các sĩ quan Pháp.
Archimedes L.A Patti nhận xét:
Tướng Georges Revers, Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pháp, được phái sang Việt Nam để nghiên cứu tình hình (tháng 5, 6 năm 1949) và sau đó đã viết: "Hồ Chí Minh đã có khả năng chống cự lại với sự can thiệp của Pháp lâu đến như thế, chính là vì nhà lãnh đạo Việt Minh đã biết tập hợp chung quanh mình một nhóm những người thực sự có năng lực… Ngược lại, Bảo Đại đã có một chính phủ gồm độ 20 đại biểu của toàn các đảng phái ma, trong số đó đảng mạnh nhất cũng khó mà đếm được 25 đảng viên".
Người Pháp trì hoãn một cách có tính toán việc thi hành thỏa hiệp Élysée với Quốc gia Việt Nam. Quân đội của họ tiếp tục tham chiến tại Việt Nam, nhân viên hành chính tiếp tục làm việc ở các cấp chính quyền; Quốc gia Việt Nam chẳng được trao cho một chút quyền hành thực sự nào, như bấy giờ người ta nói, Quốc gia Việt Nam chỉ là một sự ngụy trang cho nền cai trị của thực dân Pháp.
Thay đổi Thủ tướng
nhỏ|Chân dung Bảo Đại thời kỳ [[1952-1954.]] Chính phủ do Trần Văn Hữu làm Thủ tướng tồn tại đến ngày 6 tháng 6 năm 1952 thì phải cáo lui, nhường chỗ cho Nguyễn Văn Tâm lên làm thủ tướng cùng thành phần tổng, bộ trưởng đa số là người do Pháp đào tạo.
Ngày 20 tháng 11 năm 1953, hoàng thân Bửu Lộc từ Pháp về Sài Gòn lập chính phủ thay thế chính phủ Nguyễn Văn Tâm. Thời gian này, Quốc trưởng Bảo Đại sống và làm việc tại biệt điện ở Đà Lạt. Xung quanh nơi ở của Bảo Đại có cả một trung đoàn Ngự lâm quân bảo vệ và có cả một đoàn xe riêng gọi là "công xa biệt điện", lại có cả một đội máy bay riêng do các phi công người Pháp lái phục vụ.
Ngày 11 tháng 1 năm 1954, Chính phủ mới do Bửu Lộc thành lập trình diện Bảo Đại nhưng đến ngày 16 tháng 6 năm 1954, Bửu Lộc từ chức. Quốc trưởng Bảo Đại mời Ngô Đình Diệm về nước, ngày 6 tháng 7, Ngô Đình Diệm thành lập chính phủ mới.
Sau Hiệp định Genève 1954, Pháp phải rút khỏi Đông Dương, chính quyền và quân đội Quốc gia Việt Nam tập kết ở miền Nam Việt Nam chờ tổng tuyển cử để thống nhất Việt Nam. Ngô Đình Diệm tiến hành cải tổ chính phủ lần thứ nhất vào ngày 24 tháng 9 năm 1954 và lần thứ hai vào ngày 10 tháng 5 năm 1955.
Bị Ngô Đình Diệm lật đổ
Tháng 9 năm 1954, tướng Nguyễn Văn Hinh không chịu dưới quyền chỉ huy của Ngô Đình Diệm nên đánh điện sang Pháp nhờ Bảo Đại can thiệp. Bảo Đại điện về Sài Gòn triệu tập Diệm sang Cannes gặp Bảo Đại để bàn lại việc sắp xếp nhân sự nhưng Diệm không đi. Bảo Đại quyết định điện về Sài Gòn cách chức thủ tướng của Ngô Đình Diệm.
Cuộc sống lưu vong
Ông sống tại Cannes, sau đó chuyển đến vùng Alsace. Bảo Đại giao du với Jean de Beaumont, cựu nghị sĩ Nam Kỳ, một tay săn bắn có tiếng. Năm 1963, Nam Phương Hoàng hậu qua đời ở Chabrignac.
Năm 1957, trong thời gian ở Alsace ở Pháp, ông gặp Christiane Bloch-Carcenac, người mà ông đã ngoại tình cho đến năm 1970. Từ mối quan hệ này, ông sinh ra đứa con cuối cùng của ông, Patrick-Édouard Bloch, sinh năm 1958, hiện vẫn sống ở Alsace.
Năm 1972, khi tiêu pha hết cả tài sản, Bảo Đại sống với Monique Baudot, một phụ nữ Pháp kém Bảo Đại hơn 30 tuổi (Monique Baudot sinh năm 1946), đến năm 1982 thì kết hôn. Năm 1988, sau một thời gian đàm đạo với cha sở nhà thờ Saint-Pierre-de-Chaillot, Bảo Đại nhập đạo Công giáo, lấy tên thánh là Jean-Robert.
Trong thập niên 1970, ảnh hưởng của Bảo Đại tại các khu vực như Quảng Trị và Thừa Thiên Huế vẫn còn rất lớn. Chính vì vậy phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã phái các đại diện sang Pháp nhằm thuyết phục Bảo Đại tham gia một chính phủ liên hiệp nhằm thống nhất Việt Nam, nhờ đó thông qua Bảo Đại thì Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có thể thu hút thêm những người ủng hộ tại các địa phương mà Bảo Đại có ảnh hưởng.
Năm 1982, nhân khai trương Hội Hoàng tộc ở hải ngoại, Bảo Đại lần đầu tiên sang thăm Hoa Kỳ với tư cách cá nhân. Trong chuyến đi này ông đã nhận tên cha để làm lại giấy khai sinh cho những người con ngoại hôn trước đây không ghi tên ông trong phần tên cha. Tại Sacramento, California, ông được tặng chiếc chìa khóa vàng tượng trưng cho thị trấn này. Ông cũng được bà thị trưởng thành phố Westminster, California tặng danh hiệu "công dân danh dự" của thành phố. Ông cũng thăm viếng và chúc mừng các buổi lễ của cộng đồng Phật giáo và Cao Đài người Việt ở California cùng các cộng đồng người Mỹ gốc Việt ở Texas. Bảo Đại cũng nhân dịp này thăm dò ý kiến của các cộng đồng người Việt sống ở Hoa Kỳ về giải pháp cho việc hòa giải dân tộc.
Qua đời
Bảo Đại đã sống những năm cuối đời trong lặng lẽ tại một căn hộ nhỏ ở số 29, đường Fresnel, quận 16, Paris. Tất cả gia tài đồ sộ và quyền lực một thời đều đã không còn, ông sống dựa vào khoản trợ cấp 20.000 Franc/tháng của chính phủ Pháp.
Ông qua đời vào 5 giờ sáng ngày 31 tháng 7 năm 1997 tại Quân y viện Val-de-Grâce, hưởng thọ 83 tuổi. Cựu hoàng Bảo Đại là vị vua thọ nhất của nhà Nguyễn. Ông cũng là một phế đế sống thọ nhất trên thế giới thời hiện đại.
Đám tang Bảo Đại được tổ chức vào lúc 11 giờ ngày 6 tháng 8 năm 1997 tại nhà thờ Saint-Pierre de Chaillot số 35 đại lộ Marceau, quận 16, Paris và linh cữu được mai táng tại Nghĩa trang Passy trên đồi Trocadéro.
Trả lời BBC về sự kiện này, bà Monique nói: "Ngày hôm nay tôi rất đau buồn. Dĩ nhiên rồi, trước hết và trên hết là vì chồng tôi vừa qua đời. Nhưng hôm nay trang sử của triều Nguyễn Việt Nam cũng được chấm dứt. Tôi cầu nguyện cho chồng tôi". nhỏ|Mộ vua Bảo Đại tại Pháp.
Đánh giá
Bảo Đại nổi tiếng với lối sống rất xa xỉ, phung phí. Năm 1954, khi ở Genève, Bảo Đại đã mua của hãng Rolex một chiếc đồng hồ tốt nhất mà họ có, đó là chiếc "Reference 6062". Reference 6062 được sản xuất vào năm 1952, thuộc dòng "Triple Calendar" với lịch Mặt trăng (Âm lịch) bằng vàng và là một trong ba mẫu có mặt số màu đen với kim cương trang trí. Năm 2017, nó được bán với giá 5.060.427 đôla, chiếc đồng hồ Bảo Đại trở thành chiếc đồng hồ Rolex đắt nhất được bán tính tới khi đó.
Trong cuốn "Bảo Đại - hay những ngày cuối cùng của vương quốc An Nam", Daniel Grandclément viết: Nhà báo Merry Bromberger viết về thói ăn chơi của Bảo Đại:
Bảo Đại đã mê đánh bạc, nhảy đầm và du hí từ lúc du học bên Pháp. Cả 12 triều vua nhà Nguyễn trước đó không ai sánh bằng Bảo Đại trong việc tiêu xài hoang phí. Nhiều học giả người Pháp và Việt đã ví Bảo Đại như vua Louis XVI của nước Pháp, do cả hai đều chi tiêu cực kỳ xa xỉ tốn kém, và cả hai đều là những ông vua khiến vương triều sụp đổ. Có lần, các tờ báo ở Cannes đã đăng tin rất giật gân rằng chỉ trong một đêm ở sòng bạc, Bảo Đại đã thua ông trùm Hollywood Jack Warner số tiền lên tới 350 triệu franc. Trong lịch sử Việt Nam chưa từng có ai thua bạc một đêm với số tiền lớn như Bảo Đại.
Tháng 3/1948, khi một nhà báo quốc tế nhắc tới tin đồn rằng Bảo Đại sẽ chịu hợp tác với Pháp để thành lập chính phủ, với điều kiện quân đội và ngoại giao của chính phủ đó thuộc quyền chỉ huy của Pháp, chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tỏ ra tin tưởng Bảo Đại: Sau đó ít lâu, khi thông tin này đã trở thành sự thật, trả lời điện phỏng vấn của Dân quốc Nhật báo (Trung Hoa Dân Quốc) ngày 3/4/1949, chủ tịch Hồ Chí Minh đã lên án Bảo Đại như sau:
Tại An Giang, người dân truyền tụng những câu ca dao phê phán rất thẳng, rất gay gắt, chửi cả tông tộc nhà Nguyễn, từ vua khai quốc Gia Long đến vua cuối cùng Bảo Đại là "dòng Việt gian" vì hành động cầu viện ngoại xâm để giành ngôi vị : Bảo Đại là cháu Gia Long Là con Khải Định, là dòng Việt gian Gia Long cõng rắn cắn gà Giầy mả ông bà, Bảo Đại rước voi Ai ơi phải nhớ mấy lời Đừng cho kẻ hại giống nòi mọc lên.
Gia quyến
nhỏ|200px|phải|Tượng bán thân của Bảo Đại trong [[Dinh III|Dinh Bảo Đại]] nhỏ|200px|phải|Hoàng nam [[Nguyễn Phúc Bảo Ân|Bảo Ân, con trai út của Bảo Đại.]]
Bảo Đại còn có một người con do bà Từ Cung Hoàng thái hậu nuôi từ nhỏ, nhưng không rõ là con bà nào do ông không tiết lộ.
Một số nhân tình nổi tiếng
Bảo Đại là ông vua duy nhất trong lịch sử Việt Nam từng tuyên bố sẽ chỉ lấy 1 vợ. Tuy nhiên, ông có đời sống tình ái khá phóng túng và có khá nhiều nhân tình. Trong cuốn “Bảo Đại hay những ngày cuối cùng của Vương quốc An Nam”, tác giả người Pháp Daniel Grandclément dẫn lời một người thân cận với nhà vua từng nói: “Ông đã dan díu với đủ hạng người, từ cô hầu phòng bình thường, vợ của các gia nhân đày tớ, hoa hậu Đông Dương đến gái nhảy, thậm chí gái điếm…”
Trong thơ ca
Khi Bảo Đại sang Trung Quốc, nhà thơ Việt Nam đương thời Tú Mỡ có bài thơ châm biếm về việc này.
Tiền đồng "Bảo Đại thông bảo"
Tiền đồng Bảo Đại thông bảo (保大通寶) là loại tiền đồng Việt Nam kiểu cổ sau cùng được chế tạo. Có ba loại tiền Bảo Đại Thông bảo: loại tiền đúc cỡ nhỏ, loại tiền đúc cỡ lớn mặt sau có nổi chữ "mười văn" và loại tiền đúc lớn có mặt sau "trơn". Tất cả được phát hành vào năm 1933.
Procraerus puberusus
Procraerus puberusus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Montrouzier miêu tả khoa học năm 1860.
Tham khảo
Thể loại:Procraerus
László Sólyom
Tiểu sử
László Sólyom sinh ra ở thành phố Pécs miền nam Hungary. Ông tốt nghiệp luật từ trường Đại học Pécs năm 1965. Ông làm giáo sư tại trường đại học và học viện pháp lý ở Budapest: Đại học Loránd Eötvös từ năm 1983, tại Trường Đại học Công giáo Péter Pázmány từ năm 1996, và tại Đại học Ngôn ngữ Đức Andrássy Gyula Budapest từ năm 2002. Ông cũng đã làm việc tại Jena, Đức trong 3 năm.
Sự nghiệp chính trị của ông bắt đầu làm cố vấn pháp lý cho các tổ chức dân sự và môi trường vào cuối những năm 1980. Là người sáng lập của Duna Kör, ông cũng có một vai trò quan trọng trong các vấn đề bảo vệ môi trường như ngăn chặn việc xây dựng đập Gabčíkovo - Nagymaros, theo Duna Kör, sẽ làm hư hại môi trường sống của một phần phía bắc của sông Danube. Ông là một trong những người sáng lập của Diễn đàn Dân chủ Hungary (MDF) vào năm 1987, và đại diện bên đó trong các cuộc đàm phán đối lập Hội nghị bàn tròn đã đóng một vai trò rất quan trọng trong quá trình chuyển đổi dân chủ nghị viện của Hungary. Năm 1989, trong một thời gian ngắn, ông là thành viên của ủy ban điều hành của MDF.
Tham khảo
Thể loại:Tổng thống Hungary Thể loại:Sinh năm 1942 Thể loại:Nhân vật còn sống
Anthelephila cochleola
Anthelephila cochleola là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Kejval miêu tả khoa học năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Anthelephila
Gelis nitidus
Gelis nitidus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gelis
Xã Michigan, Quận Scott, Kansas
Xã Michigan (Michigan Township) là một xã thuộc quận Scott, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 89 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Scott, Kansas
Diospyros zombensis
Diospyros zombensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được (B.L.Burtt) F.White mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Liên kết ngoài
Z Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1963
Sphagnum falcatum
Sphagnum falcatum là một loài rêu trong họ Sphagnaceae. Loài này được (Russow) Limpr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sphagnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888
Asplenium melanochlamys
Liên kết ngoài
Thể loại:Asplenium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1860 Thể loại:Unresolved names
Asplenium melanochlamys
Soliera
Soliera là một đô thị ở tỉnh Modena thuộc vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 40 km về phía tây bắc của Bologna và khoảng 9 km về phía bắc của Modena. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 14.056 người và diện tích 51,1 km².
Đô thị Soliera có các frazioni (đơn đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Sozzigalli, Castello di Sozzigalli, Secchia, Limidi, và Appalto.
Soliera giáp các đô thị: Bastiglia, Bomporto, Carpi, Modena, San Prospero.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Modena
Paracles phaeocera
Paracles phaeocera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paracles
Chapaevsk
Huyện Chapaevsk (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Samara, Nga. Huyện có diện tích 50 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 82500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Chapaevsk.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Samara Thể loại:Huyện của Nga
Chapaevsk District
Pseudanthias charleneae
Pseudanthias charleneae là một loài cá biển thuộc chi Pseudanthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2008.
Từ nguyên
Từ định danh charleneae được đặt theo tên của Charlene, Thân vương phi Monaco, theo yêu cầu của chồng bà là Albert II của Monaco. Albert là người đã thắng trong một cuộc đấu giá để bảo tồn loài cá này tại Monaco vào năm 2007, cũng là người đã ủng hộ sáng kiến ​​bảo tồn biển Bird’s Head Seascape của Tổ chức Bảo tồn Quốc tế.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
P. charleneae hiện chỉ được tìm thấy tại vịnh Cenderawasih và đảo Bali (Indonesia), trên các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 40 đến 56 m.
Mô tả
Cá đực có màu tím hồng, chuyển sang màu cam ở đầu và một phần thân trên phía trước, lốm đốm những vệt cam trên thân. Dưới gai vây lưng có một dải cam kéo dài xuống bụng. Sọc vàng viền tím nhạt từ mõm băng qua dưới mắt kéo đến gốc vây ngực. Gai vây lưng có màu hồng tím, dải vàng dọc theo rìa; phần vây mềm có màu đỏ cam, vàng hơn ở gần rìa, viền xanh tím. Vây hậu môn màu vàng, rìa có viền xanh tím. Vây đuôi có màu đỏ cam, viền tím nhạt ở chóp thùy, chóp thùy vàng cam. Vây bụng màu vàng ở nửa trước và trắng ở nửa sau, có viền xanh tím. Vây ngực trong suốt, phớt vàng.
Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 16; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số vảy đường bên: 47.
Sinh thái học
P. charleneae đực sống theo chế độ hậu cung, gồm vài con cá cái trong lãnh thổ của nó. Mẫu định danh (cá đực) được thu thập trên một sườn dốc nhiều đá vụn với sự phát triển phong phú của san hô mềm, bơi cùng với nó có 6 con cái nhỏ hơn.
Tham khảo
C Thể loại:Cá Ấn Độ Dương Thể loại:Cá Indonesia Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Sân vận động Renato Dall'Ara
Sân vận động Renato Dall'Ara (Stadio Renato Dall'Ara) là một sân vận động đa năng ở Bologna, Ý. Sân hiện được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá. Đây là sân nhà của Bologna F.C.. Sân vận động được xây dựng vào năm 1927 và có sức chứa 38.279 chỗ ngồi. Sân trước đây có tên gọi là Sân vận động Littoriale (Stadio Littoriale). Sân thay thế cho Sân vận động Sterlino. Sân được đặt theo tên của Renato Dall'Ara, cựu chủ tịch của Bologna trong ba mươi năm.
Sân vận động này đã tổ chức các trận đấu trong cả Giải vô địch bóng đá thế giới 1934 và Giải vô địch bóng đá thế giới 1990. Trận đấu cuối cùng diễn ra trên sân vận động này tại World Cup 1990 là trận đấu giữa Anh và Bỉ tại vòng 16 đội. Trận đấu kết thúc với tỷ số 1–0, bàn thắng duy nhất do David Platt ghi ở phút 119.
Tọa lạc tại quận Saragozza, cách trung tâm thành phố khoảng 3,5 km, nơi đây thường xuyên tổ chức các trận đấu trên sân nhà của Bologna. Với sức chứa khoảng 36.000 chỗ ngồi, đây là sân vận động lớn thứ 11 của Ý về sức chứa. Sức chứa có thể tăng lên đến 55.000 người cho các buổi hòa nhạc.
Các trận đấu quốc tế
Vòng loại ngày 17 tháng 11 năm 1993 giữa San Marino và Anh kết thúc với việc Anh giành chiến thắng 7—1, nhưng chỉ sau khi đội chủ nhà ghi bàn trong những giây mở màn của trận đấu.
Sân vận động cũng đã tổ chức ba trận đấu thử nghiệm bóng bầu dục quốc tế vào năm 1995, Ý vs All Blacks (All Blacks thắng trận 70 706), năm 1997 Ý vs Springboks (Springboks thắng trận đấu) và Ý vs Ireland (Ý thắng trận đấu).
Sân vận động có bài hát chính trong album 'Sick Scenes' của Los Campesinos.
FIFA World Cup 1934
Sân vận động đã được sử dụng cho hai trận đấu trong FIFA World Cup 1934 bao gồm vòng 16 trận giữa Thụy Điển và Argentina và trận tứ kết giữa Áo và Hungary.
FIFA World Cup 1990
Sân vận động đã tổ chức các trận đấu sau:
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa điểm bóng đá Ý Thể loại:Địa điểm Serie A Thể loại:Địa điểm thể thao Bologna Thể loại:Sân vận động đa năng Ý Thể loại:Bologna F.C. 1909 Thể loại:Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 1934 Thể loại:Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 1990 Thể loại:Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1927 Thể loại:Khởi đầu năm 1927 ở Ý
11870 Sverige
11870 Sverige (1989 TC3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu. Tiểu hành tinh named after Sverige (Thụy Điển), a country ở Northern Europe.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1989
Edgar Zaldívar
Edgar Zaldívar Valverde (sinh ngày 17 tháng 10 năm 1996 ở San Luis Potosí City, San Luis Potosí) là một cầu thủ bóng đá người México hiện tại thi đấu cho Club Atlas.
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Club Atlas Thể loại:Sinh năm 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá từ San Luis Potosí Thể loại:Cầu thủ bóng đá México
Perconia reducta
Perconia reducta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Perconia
Orthosia subterminata
Orthosia subterminata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Orthosia (chi bướm)
Aptosimum spinescens
Liên kết ngoài
Thể loại:Aptosimum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Aspidistra carinata
Liên kết ngoài
Thể loại:Aspidistra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Scoparia spelaea
Scoparia spelaea là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở Úc.
Tham khảo
S Thể loại:Bướm Úc
Procraerus raffrayi
Procraerus raffrayi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Procraerus
Leptorchestes algerinus
Leptorchestes algerinus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Leptorchestes. Leptorchestes algerinus được Wanda Wesołowska & Szeremeta miêu tả năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Leptorchestes
Tetrastigma pseudocruciatum
Tetrastigma pseudocruciatum là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được C.L. Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tetrastigma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Pavetta finlaysoniana
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Hazardia rosarica
Hazardia rosarica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Moran) W.D.Clark mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hazardia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Gelis nivariensis
Gelis nivariensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gelis
Euclea acutifolia
Euclea acutifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được E.Mey. ex A.DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euclea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Anthelephila coiffaitianus
Anthelephila coiffaitianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Bonadona miêu tả khoa học năm 1984.
Tham khảo
Thể loại:Anthelephila
Perconia respersaria
Perconia respersaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Perconia
Philydrum
Thể loại:Họ Cỏ đuôi lươn Thể loại:Chi thài lài đơn loài
Trichoptya caradrinoides
Trichoptya caradrinoides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichoptya
Sphagnum fallax
Sphagnum fallax là một loài rêu trong họ Sphagnaceae. Loài này được H. Klinggr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sphagnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1881
Khánh Kỵ
Khánh Kỵ (chữ Hán: 慶忌, phiên âm tiếng Anh: Qingji) hay còn được biết đến với tên công tử Khánh Kỵ là một nhân vật trong lịch sử Trung Quốc. Khánh Kỵ là con trưởng của vua nước Ngô (Ngô vương Liêu), ông sống cùng thời với Tôn Tử, Ngũ Tử Tư,... Ông đã có một cuộc tranh giành quyền lực quyết liệt với công tử Quang mà sau này đã lên ngôi lấy hiệu là Hạp Lư.
Sau khi vua Ngô bị công tử Quang thuê một sát thủ là Chuyên Chư giả vờ dâng đồ ăn (món cá) và giấu thanh kiếm trong đó bất ngờ giết chết, công tử Khánh Kỵ mất sự ủng hộ chính trị phải chạy trốn sang nước khác tìm thời cơ về Ngô báo thù. Khánh Kỵ thề sẽ báo thù cho cha đồng thời mượn sức nước Vệ để đánh nước Ngô.
Bị ám sát
nhỏ|phải|200px|Khánh Kỵ bị đâm Biết tin Khánh Kỵ đang tìm cách báo thù, để loại trừ chướng ngại trên con đường bá nghiệp của mình, công tử Quang đã cho mời đại thần là Ngũ Tử Tư để bàn kế sách, Ngũ Tử Tư tiến cử Yêu Ly, và nghĩ kế dùng Yêu Ly để ám sát Khánh Kỵ. Để nhận được sự tin tưởng của Khánh Kỵ, công tử Quang đã dùng khổ nhục kế, khép Yêu Ly vào trọng tội rồi chặt mất tay phải, giết chết cả vợ con sau đó để Yêu Ly qua gặp Khánh Kỵ. Yêu Ly gặp Khánh Kỵ, xin báo thù giùm mình, đồng ý chiêu nạp để cùng báo thù vua Ngô. Khánh Kỵ không biết đây là gian kế mặt khác thấy cánh tay Yêu Ly đầm đìa máu nên đã vô cùng tin tưởng, cho làm bộ hạ, ông tin dùng Yêu Ly và kết làm tâm phúc.
Yêu Ly lưu lại bên Khánh Kỵ, giúp ông vạch kế hoạch tấn công nước Ngô, dần dần trở thành thủ túc thân tín của Khánh Kỵ. Trong một chiến dịch xuất quân phục hận, Khánh Kỵ cùng ngồi chung trên một chiếc thuyền. Khi Khánh Kỵ đưa binh sĩ và thuyền bè xuôi dòng sông tiến đánh Ngô. Khánh Kỵ cùng ngồi chung thuyền với Yêu Ly, Yêu Ly nhân lúc Khánh Kỵ không để ý đã cầm giáo đâm lém vào bụng của ông. Tuy vậy Khánh Kỵ là một người có sức mạnh phi thường nên đã phản kháng, xách ngược Yêu Ly lên dìm đầu xuống nước nhiều lần rồi lại để lên trên đầu gối, cúi nhìn rồi cười mà bảo rằng: "Thiên hạ còn có dũng sĩ dám cả gan đâm ta !".
Quân sĩ bèn xúm lại đâm Yêu Ly, Khánh Kỵ ra lệnh lui quân và bảo rằng: "Người này là dũng sĩ! Chớ nên trong một ngày mà để chết hai dũng sĩ của thiên hạ. Đừng giết hắn làm gì, nên tha cho hắn về Ngô để tỏ lòng trung của hắn."
Sau đó, Yêu Ly tự cho là mình bất nhân, bất nghĩa, bất trí: "Vì đạo thờ vua mà giết cả vợ con, thế là bất nhân; vì vua mới mà giết con vua cũ, thế là bất nghĩa; nên việc cho người mà đến nỗi tàn hại cả thân thể, cả vợ con, thế là bất trí. Đã phạm ba điều ấy, còn mặt nũi nào mà đứng trên cõi đời nữa!" nên tự sát chết.
Sau khi Khánh Kỵ chết, công tử Quang đã loại bỏ được chướng ngại vật và đã nhanh chóng lên ngôi. Việc Yêu Ly chấp nhận chặt cánh tay để tiếp cận và giết Khánh Kỵ được coi là khổ nhục kế trong 36 kế sách, theo đó, khổ nhục kế là một kế ly gián đặc biệt, khi dùng kế này, người "tự hại" là thật, "người hại" là giả, dùng thật để làm lu mờ giả, phải làm ra vẻ như có mâu thuẫn nội bộ, nhân cơ hội đó thâm nhập vào nội bộ kẻ địch tiến hành hoạt động gián điệp, tiến hành thao túng và đánh bại kẻ địch.
Xem thêm
Thể loại:Nhân vật quân sự Xuân Thu Thể loại:Nhân vật được tiểu thuyết hóa Thể loại:Nước Ngô Thể loại:Quý tộc nhà Chu
Bảng chữ cái tiếng Gruzia
Bảng chữ cái tiếng Gruzia hay chữ Gruzia là ba hệ chữ viết được sử dụng để viết tiếng Gruzia: Asomtavruli, Nuskhuri và Mkhedruli. Các chữ cái của 3 hệ thống này là tương đương, có cùng tên và thứ tự chữ cái. Cả ba hệ thống này đều không phân biệt giữa chữ hoa và chữ thường. Mặc dù mỗi hệ thống vẫn tiếp tục được sử dụng, Mkhedruli (xem bên dưới) được lấy làm tiêu chuẩn cho tiếng Gruzia và các ngôn ngữ Kartvelia liên quan.
Thư viện ảnh
Thư viện ảnh các văn bản Asomtavruli, Nuskhuri and Mkhedruli.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bảng chữ cái Gruzia
Procraerus riesei
Procraerus riesei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Procraerus
Spilamberto
Spilamberto là một đô thị ở tỉnh Modena thuộc vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 25 km về phía tây của Bologna và khoảng 10 km southvề phía đông của Modena. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 11,376 người và diện tích 29,5 km².
Paracles plectroides
Paracles plectroides là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paracles
Cyclope
Cyclope là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.
Các loài
Các loài thuộc chi Cyclope bao gồm:
Liên kết ngoài
Thể loại:Nassariidae
Nhảy sạp
thumb|240px|Nhảy sạp ở Sơn La thumb|[[Tinikling- điệu nhảy sạp của người dân Philippines ]] Nhảy sạp hay múa sạp (Cheraw dance) là một điệu nhảy hoặc múa trên những thanh tre. Đây là nét văn hóa của người dân các dân tộc ở châu Á, nhất là ở Ấn Độ, khu vực Đông Nam Á như Lào, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam, Philippines, đảo Borneo ở Malaysia,...
Ở Việt Nam, đây là nét văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc. Các dân tộc ở Việt Nam thường tổ chức múa sạp vào các ngày hội, lễ tết, như ngày mùa, Tết Nguyên Đán hay vào các đêm trăng sáng (người Khơ Mú ở Điện Biên).
Lịch sử
. Trước đây, các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa kết luận múa sạp là của dân tộc Mường. Sau này lại có các ý kiến khác cho rằng điệu múa này không phải chỉ riêng của người Mường, mà còn phổ biến với người Ấn Độ và các dân tộc Đông Nam Á.
Một trong những điệu múa dân gian phổ biến nhất ở Philippines là Tinikling. Các điệu múa truyền thống, thường liên quan đến một cặp của hai cột tre, được coi là lâu đời nhất trong cả nước và hấp dẫn của nó đã lan rộng trên toàn cầu - đặc biệt là Hoa Kỳ.
Một người nhảy múa Tinikling bắt chước các chuyển động của một con chim tikling (do đó, giống như tikling) như chim đi trên cỏ hoặc né tránh bẫy tre được thiết lập bởi nông dân Philippines trên cánh đồng lúa rộng lớn.
Theo các tài liệu lịch sử, điệu múa Tinikling bắt nguồn từ sự chiếm đóng của Tây Ban Nha ở Philippines - đặc biệt là trên đảo Leyte. Những người nông dân trồng lúa trên quần đảo Visayan thường đặt bẫy tre để bảo vệ cánh đồng của họ, nhưng những con chim tikling đã né tránh bẫy của họ. Người dân địa phương bắt chước phong trào của các loài chim, và được cho là, đó là cách điệu múa dân gian truyền thống đầy kịch tính này được sinh ra.
Tuy nhiên, theo truyền thuyết, điệu nhảy sạp bắt nguồn từ thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha khi người dân địa phương được vua Tây Ban Nha ra lệnh làm việc trên những đồn điền lớn. Những người không làm theo lệnh của mình hoặc làm việc quá chậm đã được đưa ra một hình phạt: để đứng giữa hai cọc tre.
Những cọc này sau đó được vỗ vào nhau trong một nỗ lực để đánh bại chân người Philippines. Để thoát khỏi sự trừng phạt này, người Philippines sẽ nhảy lên khi hai cái cột được vỗ tay. Thực hành nhảy giữa các cực này cuối cùng đã biến đổi từ một thử thách thành một điệu nhảy nghệ thuật. Tinikiling được coi là một điệu nhảy quốc gia ở Philippines và hầu như mọi người Philippines đều biết cách làm. Vì đây là một điệu nhảy ấn tượng, nó thường được biểu diễn trong những dịp đặc biệt như các lễ hội truyền thống của Philippines hoặc tại các buổi biểu diễn ở trường và sân khấu. Một số người nói rằng điệu nhảy này đại diện cho hầu hết các đặc điểm của hai nhân vật chính của Filipino: Chúng có khả năng đàn hồi và vui vẻ.
Gelis nocuus
Gelis nocuus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Nhảy sạp
Lịch sử
Để nhảy Tinikling, bạn cần hai cặp cọc tre dài 6–12 feet (khoảng 1, 8-3, 7 mét). Nữ vũ công thường mặc một chiếc váy được gọi là Balintawak (một chiếc váy đầy màu sắc với tay áo cong) hoặc một Patadyong (một chiếc váy lỏng rô rô thường được mặc với một chiếc áo mỏng sợi). Nam giới mặc một chiếc áo sơ mi thêu chính thức mà không được gọi là Barong Tagalog — đó là trang phục quốc gia của đất nước cho những người đàn ông Philippines. Barong thường được kết hợp với quần màu đỏ. Tất cả các vũ công đều biểu diễn Tinikling trong khi đi chân đất. Nhảy sạp Cheraw là một điệu nhảy văn hóa truyền thống được biểu diễn ở Mizoram, Ấn Độ bao gồm chủ yếu là sáu đến tám người đang giữ một cặp thanh tre trên một cây tre khác nằm ngang trên mặt đất. Các nghệ sĩ nam sau đó vỗ tay theo nhịp tre trong khi các nhóm vũ công nữ nhảy theo những bước phức tạp giữa những cây tre đang đập. Đây là điệu nhảy nổi tiếng và đẹp nhất ở Mizoram, và là trung tâm thu hút trong các dịp lễ hội. Những điệu nhảy tương tự được tìm thấy ở Viễn Đông và Philippines. Vào năm 2010, một kỷ lục Guinness thế giới về số lượng vũ công múa cheraw lớn nhất cùng lúc đã được tạo ra.
Gelis nocuus
Liên kết ngoài
Thể loại:Gelis
Nhảy sạp
Lịch sử
Người ta tin rằng điệu nhảy Cheraw bắt nguồn từ đầu thế kỷ 1 sau Công nguyên. Những thanh tre dài được sử dụng cho điệu nhảy này, do đó nhiều người gọi nó là "Múa tre". Vào thời xa xưa, điệu nhảy Cheraw được thực hiện trong các nghi lễ như được tin, để mang lại niềm an ủi cho linh hồn của một người mẹ quá cố đã qua đời để lại đứa con mới sinh của mình trên trái đất. Tuy nhiên, ngày nay, tín ngưỡng truyền thống đã bị pha loãng và chân trời của Cheraw Dance đã mở rộng đáng kể. Trên thực tế, điệu nhảy này được thực hiện vào mỗi dịp bởi Mizo of Mizoram.
Nhảy sạp cũng được phân bố rộng rãi trên các nước ở Đông Nam Á như Lao Kra Top Mai từ Thái Lan, Robam Kom Araek từ Campuchia , Karen hoặc Dance Chin từ Myanmar, Alai Sekap ở Brunei và Magunatip từ Sabah, Đông Malaysia.
Ở Đài Loan cũng có điệu nhảy sạp tương tự gọi là Ami Bamboo Dance. hay người Va ở Myanmar hay tỉnh Vân Nam, Trung Quốc và người Dao ở Trung Quốc cũng nhảy sạp.
Cách thức
Để tổ chức một buổi nhảy sạp, người ta chuẩn bị hai cây tre lớn, chắc và đủ dài làm sạp chính, cùng với nhiều cặp sạp con nhỏ hơn. Hai chiếc sạp chính đặt cách nhau một khoảng rộng vừa đủ để gác hai đầu các sạp con; từng cặp sạp con đặt song song, tạo thành một dàn sạp. Sạp được đặt trên một khoảng không gian trống, bằng phẳng để đủ chỗ cho cả những người tham gia múa và khán giả cổ vũ xung quanh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Văn hóa Việt Nam Thể loại:Vũ điệu Thể loại:Văn hóa châu Á
Asplenium melanopodium
Asplenium melanopodium là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Mett., Salom. mô tả khoa học đầu tiên năm 1883. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asplenium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883 Thể loại:Unresolved names
Asplenium melanopodium
Euclea angolensis
Euclea angolensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được Gürke mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euclea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1902
José Santiago Hernández
José Santiago Hernández García (sinh ngày 1 tháng 5 năm 1997 ở Guadalajara, Jalisco) là một cầu thủ bóng đá người México hiện tại thi đấu cho Club Atlas.
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Club Atlas Thể loại:Sinh năm 1997 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá từ Jalisco Thể loại:Cầu thủ bóng đá México
Xã Middle Creek, Quận Miami, Kansas
Xã Middle Creek (Middle Creek Township) là một xã thuộc quận Miami, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.808 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Miami, Kansas
Anthelephila condamini
Anthelephila condamini là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Bonadona miêu tả khoa học năm 1969.
Tham khảo
Thể loại:Anthelephila
Acacia inopinata
Acacia inopinata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Prain miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
I
Aspidistra carnosa
Aspidistra carnosa là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Tillich mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aspidistra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Arytera microphylla
Arytera microphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được (Benth.) Radlk. mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arytera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1879
Racosperma boormanii
Racosperma boormanii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Maiden) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Liên kết ngoài
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Perconia semifasciata
Perconia semifasciata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Perconia
11871 Norge
11871 Norge (1989 TP7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1989
Orthosia suffusa
Orthosia suffusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Orthosia (chi bướm)
Leptorchestes berolinensis
Leptorchestes berolinensis là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Leptorchestes. Leptorchestes berolinensis được Carl Ludwig Koch miêu tả năm 1846.
Tham khảo
Thể loại:Leptorchestes
Suzuki Jun
Suzuki Jun (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1961) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Chaplyginsky (huyện)
Huyện Chaplyginsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Lipetsk, Nga. Huyện có diện tích 1517 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 17500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Chaplygin.
Suzuki Jun
Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới
Suzuki Jun được triệu tập vào đội tuyển U-20 Nhật Bản tham dự Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1961 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Nhật Bản
Phreatia monticola
Phreatia monticola là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phreatia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Gelis notabilis
Gelis notabilis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Euclea asperrima
Euclea asperrima là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được E.Holzh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Gelis notabilis
Liên kết ngoài
Thể loại:Gelis
Euclea asperrima
Liên kết ngoài
Thể loại:Euclea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Schwandorf (huyện)
Schwandorf là một Kreis (huyện) ở phía đông của Bayern, Đức. Các huyện giáp ranh là (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) Cham, Regensburg, Neumarkt, Amberg-Sulzbach, Neustadt (Waldnaab), và vùng Plzeň của Cộng hòa Séc.
Các sông chính ở huyện này là sông Naab và Regen. Huyện được lập năm 1972 thông qua việc hợp nhất các huyện cũ Burglengenfeld, Oberviechtach, Nabburg, Neunburg vorm Wald, và thành phố khô thuộc huyện cũ Schwandorf.
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện của bang Bayern  Thể loại:Thượng Pfalz
Scoparia subfusca
Scoparia subfusca là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Loài này có ở châu Âu.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Bướm châu Âu Thể loại:Côn trùng châu Âu
Abraxas argyphea
Abraxas argyphea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Abraxas