cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sự hình thành và tiến hóa của Hệ Mặt Trời
Hệ thống vành đai mặt trăng
thumb|Sao Hải Vương và [[Triton (vệ tinh)|mặt trăng Triton của nó, ảnh chụp từ Voyager 2. Quỹ đạo Triton cuối cùng sẽ nằm trong Giới hạn Roche của Sao Hải Vương, xé tan nó ra từng mảnh và có thể tạo nên một hệ thống vành đai mới.]] Một kịch bản khác xảy ra khi mặt trăng hoặc quay xung quanh thiên thể chính nhanh hơn thiên thể đó quay, hoặc xoay theo hướng ngược lại sự quay của thiên thể chính. Trong các trường hợp này, sự trương thủy triều tụt lại phía sau mặt trăng trên quỹ đạo của nó. Trong trường hợp đầu, hướng truyền mô men động lượng ngược lại, cho nên sự quay của hành tinh chính tăng tốc trong khi quỹ đạo của vệ tinh co lại. Trong trường hợp sau, mô men động lượng của sự quay và sự tự quay có dấu ngược nhau, cho sự truyền mô men dẫn tới sự giảm biên độ của cả hai (khử lẫn nhau). Chú ý rằng trong khi tổng động lượng của hệ này bảo toàn, tổng năng lượng lại không do nhiệt ma sát bị thất thoát đi, và đây chính là nguyên nhân gây ra sự truyền mô men động lượng. Trong cả hai trường hợp, sự tăng tốc do lực thủy triều khiến cho mặt trăng chuyển động xoáy hướng vào thiên thể chính cho tới khi hoặc nó bị áp lực thủy triều xé tan, rồi tạo nên một hệ vành đai hành tinh, hoặc nó đâm thẳng vào bề mặt hoặc khí quyển hành tinh đó. Một kết cục như vậy đang chờ các mặt trăng Phobos của Sao Hỏa (trong khoảng 30 tới 50 triệu năm nữa), Triton của Sao Hải Vương (trong khoảng 3,6 tỉ năm nữa), Metis và Adrastea của Sao Mộc, cũng như ít nhất 16 vệ tinh nhỏ của Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương. Desdemona thậm chí có khả năng va đập với một trong số các vệ tinh lân cận.
Trước khi tàu vũ trụ Cassini–Huygens đi đến vào năm 2004, các vành đai Sao Thổ thường được cho là trẻ tuổi hơn nhiều Hệ Mặt Trời và người ta kì vọng sẽ không sống sót được thêm 300 triệu năm nữa. Tương tác hấp dẫn với các mặt trăng của Sao Mộc có vẻ sẽ dần dần đẩy rìa ngoài của vành đai hướng vào hành tinh, và sự mài mòn của các tiểu vẫn tinh và hấp dẫn của Sao Thổ cuối cùng tước đi phần còn lại, khiến cho Sao Thổ không còn vành đai. Tuy nhiên dữ liệu từ sứ mệnh Cassini khiến các nhà khoa học chỉnh sửa lại quan điểm ban đầu. Các quan sát phát hiện ra những mạnh băng rộng 10 km không ngừng tách ra và tái hợp, khiến nó có vẻ mới. Các vành đai Sao Thổ lớn hơn nhiều vành đai của các hành tinh khí khổng lồ khác. Khối lượng lớn này có lẽ đã bảo tồn chúng từ lúc hành tinh hình thành 4,5 tỉ năm trước đây, và có thể sẽ tiếp tục bảo tồn chúng hàng tỉ năm tới.
Mặt Trời và môi trường hành tinh
Về dài hạn, những thay đổi lớn nhất trong Hệ Mặt Trời đến từ những thay đổi trong bản thân Mặt Trời khi nó già đi. Khi Mặt Trời đốt đi nguồn dự trữ hydro của nó, nó sẽ trở nên nóng hơn và do đó đốt phần dự trữ còn lại ngày càng nhanh. Kết quả là Mặt Trời sẽ tăng cường độ sáng với tốc độ 10% mỗi 1,1 tỉ năm. Trong thời gian một tỷ năm, khi công suất bức xạ Mặt Trời tăng lên, vùng cho phép sự sống của nó sẽ dịch chuyển ra ngoài, khiến cho bề mặt Trái Đất quá nóng để nước tiếp tục tồn tại một cách tự nhiên ở thể lỏng. Vào thời điểm này, tất cả sự sống trên mặt đất sẽ bị tuyệt diệt. Trước khi các đại dương hoàn toàn khô cạn, hơi nước bốc lên từ bề mặt đại dương tạo thành một nguồn khí nhà kính khổng lồ, làm tăng tốc quá trình tăng nhiệt độ, có thể chấm dứt sự sống trên Trái Đất còn sớm hơn nữa. Trong khoảng thời gian này, có thể là nhiệt độ bề mặt Sao Hỏa sẽ tăng từ từ, hơi nước và CO2 hiện tại đang đóng băng dưới regolith bề mặt sẽ giải phóng vào khí quyển tạo nên hiệu ứng nhà kính nung nóng hành tinh cho đến khi nó đạt những điều kiện tương đương với Trái Đất ngày nay, do đó cung cấp nơi trú chân tiềm năng trong tương lai cho sinh vật trên Trái Đất. Trong khoảng 3,5 tỉ năm tới, các điều kiện trên bề mặt Trái Đất sẽ tương tự như của Sao Kim ngày nay.
thumb|left|Kích thước tương đối của Mặt Trời ngày nay (hình nhỏ bên trong) so với kích thước dự đoán của nó khi biến thành một sao khổng lồ đỏ. Sau khoảng 5,4 tỉ năm tới, lõi Mặt Trời sẽ trở nên đủ nóng để kích hoạt phản ứng nhiệt hạch hydro ở lớp vỏ bao quanh nó. Điều này sẽ khiến các lớp bên ngoài nở ra mạnh mẽ, và ngôi sao sẽ bước vào một giai đoạn tiếp trong cuộc đời của nó, khi nó trở thành một sao khổng lồ đỏ. Trong khoảng 7,5 tỉ năm, Mặt Trời sẽ giãn nở tới bán kính cỡ 1,2 AU—tức gấp 256 lần kích thước hiện tại. Ở đỉnh của nhánh sao khổng lồ đỏ trong biểu đồ tiến hóa sao, do kết quả của diện tích bề mặt tăng cực lớn, bề mặt Mặt Trời sẽ trở nên nguội hơn nhiều hiện nay (khoảng 2600 K) và độ sáng của nó cũng tăng lên 2700 lần độ sáng hiện tại. Một đặc trưng khác của sao khổng lồ đỏ là gió sao từ nó sẽ rất mạnh, đem đi khoảng 33% khối lượng của nó ra không gian. Trong thời gian này, có thể là vệ tinh Titan của Sao Thổ đạt được nhiệt độ bề mặt cần thiết để đảm bảo cho sự sống tồn tại.
Khi Mặt Trời giãn nở, nó sẽ nuốt các hành tinh ở gần gồm Sao Thủy và Sao Kim. Số phận của Trái Đất thì khó lường hơn; mặc dù Mặt Trời sẽ nở ra trùm cả quỹ đạo ngày nay của Trái Đất, sự mất mát khối lượng của ngôi sao làm suy yếu hấp dẫn của nó sẽ khiến quỹ đạo các hành tinh di chuyển ra xa hơn. Nếu chỉ tính đến điều này thì Sao Kim và Trái Đất có lẽ sẽ thoát khỏi sự thôn tính, nhưng một nghiên cứu gần đây hơn (2008) gợi ý rằng Trái Đất sẽ bị tiêu diệt do tương tác thủy triều với lớp vỏ ngoài gắn kết lỏng lẻo của Mặt Trời.
Dần dần, hydro đốt cháy trong vỏ bao quanh Mặt Trời sẽ làm tăng khối lượng của nó cho tới khi nó đạt khoảng 45% khối lượng hiện tại của Mặt Trời. Vào thời điểm đó mật độ và nhiệt độ sẽ đạt rất cao tới nỗi sự tổng hợp heli thành cacbon sẽ bắt đầu, dẫn đến cái gọi là chớp heli; Mặt Trời sẽ co lại từ 250 lần kích thước hiện tại (dãy chính) xuống còn 11 lần. Độ sáng theo đó cũng giảm từ 3000 lần mức hiện tại xuống còn 54 lần, và nhiệt độ bề mặt sẽ tăng lên tới khoảng 4770 K. Mặt Trời sẽ trở thành một ngôi sao ở nhánh chân trời, đốt cháy heli trong nhân một cách ổn định giống như nó đang đốt hydro hiện nay. Pha nhiệt hạch heli này chỉ tồn tại chừng 100 triệu năm. Cuối cùng, nó một lần nữa lại quay về nguồn dự trữ hydro và heli ở các lớp bên ngoài và sẽ nở ra một lần nữa, trở thành một ngôi sao nhánh khổng lồ tiệm cận. Vào lúc đó độ sáng Mặt Trời sẽ lại tăng lần nữa, đạt 2090 lần mức hiện tại, và nó sẽ nguội lại xuống còn 3500 K. Pha này tồn tại kéo dài chừng 30 triệu năm, sau đó, trong một quá trình tốn khoảng 100 nghìn năm, các lớp ngoài còn lại của Mặt Trời sẽ tách ra, tuôn những dòng vật chất khổng lồ vào không gian và tạo nên một vầng hào quang bị gọi (hiểu lầm) là một tinh vân hành tinh. Vật chất phóng ra sẽ chứa heli và carbon tạo từ phản ứng hạt nhân của Mặt Trời, tiếp tục cung cấp các nguyên tố nặng vào không gian liên sao cho các thế hệ sao tương lai.
thumb|[[Tinh vân Chiếc Nhẫn, một tinh vân hành tinh tương tự như tinh vân mà Mặt Trời sẽ tạo ra.]] Đây là một sự kiện tương đối yên bình, không hề giống với một vụ nổ siêu tân tinh mà Mặt Trời vì quá bé nên không thể tạo ra. Bất kỳ người quan sát nào có mặt để chứng kiến sự kiện này sẽ thấy sự tăng cường gió Mặt Trời quy mô lớn, nhưng nó sẽ không đủ để hủy diệt hoàn toàn một hành tinh. Tuy nhiên, sự mất mát khối lượng ngôi sao có thể khiến quỹ đạo các hành tinh sống sót rơi vào hỗn độn, khiến một số va đập vào nhau, một số văng ra khỏi Hệ Mặt Trời, và số khác bị xé vụn bởi tương tác thủy triều. Sau đó, tất cả những gì còn lại của Mặt Trời là một sao lùn trắng, một thiên thể cực kì đặc, với 54% khối lượng ban đầu nén vào một kích thước chỉ bằng Trái Đất. Ban đầu, sao lùn trắng này có thể sáng gấp 100 lần Mặt Trời hiện tại. Nó sẽ chứa oxy và carbon suy biến, nhưng không bao giờ đủ nóng để phản ứng nhiệt hạch với các nguyên tố này. Do đó sao lùn trắng Mặt Trời sẽ nguội dần, trở nên ngày càng mờ đi.
Khi Mặt Trời chết dần, sức hút hấp dẫn lên các thiên thể quay quanh nó, như các hành tinh, sao chổi và tiểu hành tinh sẽ yếu đi do sự mất mát khối lượng. Tất cả các hành tinh còn lại sẽ giãn quỹ đạo quay; nếu Sao Kim, Trái Đất và Sao Hỏa vẫn còn sống sót, quỹ đạo của chúng một cách xấp xỉ sẽ tương ứng nằm trong khoảng 1,4 AU, 1,9 AU, và 2,8 AU. Chúng và các hành tinh còn lại khác sẽ trở thành các khối vật thể lạnh lẽo, tối tăm, hoàn toàn tiêu diệt bất kỳ dạng sự sống nào. Chúng sẽ tiếp tục quay quanh ngôi sao, vận tốc giảm dần do khoảng cách tới Mặt Trời tăng và hấp dẫn Mặt Trời giảm. Hai tỉ năm sau đó, khi Mặt Trời nguội xuống khoảng 6000–8000 K, carbon & oxy trong lõi Mặt Trời sẽ đóng băng, với 90% khối lượng còn lại của nó mang một cấu trúc tinh thể. Cuối cùng, sau thêm hàng tỉ năm nữa, Mặt Trời sẽ hoàn toàn ngừng phát sáng, trở thành một sao lùn đen.
Tương tác thiên hà
left|thumb|Vị trí của Hệ Mặt Trời trong Ngân Hà. Hệ Mặt Trời di chuyển cô độc trong Ngân Hà trong một quỹ đạo tròn cách xấp xỉ 30000 năm ánh sáng từ tâm thiên hà với vận tốc cỡ 220 km/s. Chu kỳ quay quanh tâm thiên hà, gọi là năm thiên hà, vào khoảng 220-250 triệu năm. Từ khi hình thành tới giờ Hệ Mặt Trời đã hoàn thành ít nhất 20 vòng như vậy.
Các nhà khoa học khác nhau đã phỏng đoán rằng đường đi của Hệ Mặt Trời trong thiên hà là một yếu tố gây nên tính chu kỳ của các đợt tuyệt chủng hàng loạt mà các hóa thạch Trái Đất ghi dấu lại. Một giả thuyết đề xuất rằng các dao động dọc do Mặt Trời gây ra khi nó quay quanh tâm thiên hà khiến nó đều đặn vượt qua mặt phẳng thiên hà. Khi quỹ đạo Mặt Trời đi ra ngoài đĩa thiên hà, ảnh hưởng của thủy triều thiên hà yếu đi, khi nó quay trở lại đĩa thiên hà, theo những khoảng thời gian 20-25 triệu năm, nó chịu những thủy triều đĩa mạnh hơn nhiều mà, theo những mô hình toán học, sẽ tăng dòng sao chổi từ đám mây Oort lên 4 lần, dẫn tới sự tăng đột biến khả năng một vụ va chạm tàn khốc.
Tuy nhiên, những người khác lập luận rằng Mặt Trời hiện nay đang gần mặt phẳng thiên hà, và dù thế sự kiện tuyệt chủng lớn cuối cùng đã xảy ra 15 triệu năm trước. Do đó chỉ vị trí chiều dọc của Mặt Trời thôi không đủ để giải thích sự tuyệt chủng theo chu kỳ như vậy, và thay vào đó những lần tuyệt chủng xảy ra khi Mặt Trời vượt qua các nhánh xoắn ốc của thiên hà. Các cánh tay xoắn ốc không chỉ là nơi cư trú của rất nhiều đám mây phân tử, mà hấp dẫn của chúng có thể làm nhiễu loạn đám mây Oort, mà cả một mật độ cao hơn những sao khổng lồ xanh sáng sống trong những khoảng thời gian ngắn và rồi bùng nổ mãnh liệt thành các siêu tân tinh.
Va chạm thiên hà và đổ vỡ hành tinh
Mặc dù đại đa số các thiên hà trong vũ trụ dịch chuyển ra xa khỏi Ngân Hà, Thiên hà Andromeda, thành viên lớn nhất của Nhóm Địa phương, đang hướng tới đây với vận tốc khoảng 120 km/s. Trong 4 tỉ năm tới, Andromeda và Ngân Hà sẽ đụng độ, khiến cả hai biến dạng khi các lực thủy triều xé các nhánh ngoài của chúng thành những đuôi thủy triều khổng lồ. Nếu sự đổ vỡ ban đầu này diễn ra, các nhà thiên văn tính toán rằng có xác suất 12% là Hệ Mặt Trời sẽ bị kéo ra phía ngoài vào đuôi thủy triều của Ngân Hà và 3% nó sẽ bị gắn bởi lực hấp dẫn của Andromeda và trở thành một phần của thiên hà này. Khi một chuỗi các cú đánh trượt qua ở các nhánh tiếp tục diễn ra, khả năng văng ra của Hệ Mặt Trời tăng lên 30%, và các hố đen siêu nặng ở tâm hai thiên hà sẽ hợp nhất. Cuối cùng, trong khoảng 6 tỉ năm tới, Ngân Hà và Andromeda sẽ hợp nhất hoàn toàn thành một nhiên hà xoắn ốc khổng lồ. Trong quá trình hợp nhất, nếu có đủ khí, hấp dẫn gia tăng sẽ buộc khí đi vào tâm của thiên hà xoắn ốc mới. Điều này có thể dẫn tới một thời kỳ hình thành sao mạnh mẽ trong thời gian ngắn, gọi là sự bùng nổ sao. Ngoài ra, các khí đi vào trong sẽ nuôi dưỡng hố đen mới hình thành chuyển hóa nó thành một nhân thiên hà hoạt động. Lực hình thành do những tương tác này có thể sẽ đẩy Hệ Mặt Trời vào vùng hào quang của thiên hà mới, khiến nó tương đối ít bị tổn hại từ bức xạ của những va chạm này.
Có một quan niệm sai lầm phổ biến rằng sự va chạm này sẽ làm đổ vỡ quỹ đạo của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời. Trong khi đúng là hấp dẫn của các sao bay ngang qua có thể tách các hành tinh vào không gian liên sao, khoảng cách giữa các sao là quá lớn khiến cho khả năng cuộc va chạm Ngân Hà-Andromeda gây ra một sự đổ vỡ như thế đối với bất cứ hệ thống sao riêng lẻ nào là rất nhỏ, có thể bỏ qua. Trong khi Hệ Mặt Trời xét như một toàn thể có thể chịu ảnh hưởng bởi các sự kiện này, Mặt Trời và các hành tinh nói chung sẽ không bị nhiễu loạn đáng kể.
Tuy nhiên, theo thời gian, xác suất tích lũy của một cú va chạm với một ngôi sao tăng lên, và sự đổ vỡ của các hành tinh sẽ trở thành không thể tránh khỏi trong một bậc thời gian ngoài sức tưởng tượng. Giả sử rằng các kịch bản cáo chung của vũ trụ Vụ Co Lớn hoặc Vụ Xé Lớn không xảy ra, các tính toán gợi ý rằng hấp dẫn của các sao băng qua sẽ hoàn toàn tước đi các hành tinh còn lại của Mặt Trời đã chết trong vòng 1 triệu tỉ năm (1015 năm). Thời điểm đó đánh dấu sự chấm dứt của Hệ Mặt Trời: trong khi Mặt Trời và các hành tinh vẫn còn hiện hữu, Hệ Mặt Trời, theo nghĩa một hệ thống hành tinh, không còn tồn tại.
Niên đại
Khung thời gian của sự hình thành Hệ Mặt Trời được xác định bằng phương pháp định tuổi bằng đồng vị phóng xạ. Các nhà khoa học ước tính rằng Hệ Mặt Trời đã 4,6 tỉ năm tuổi. Các hạt khoáng chất cổ nhất trên Trái Đất có khoảng 4,4 tỉ năm tuổi. Các mảnh đá già như vậy rất hiếm, bởi vì bề mặt Trái Đất không ngừng thay đổi hình dạng do xói mòn, phun trào núi lửa, và kiến tạo mảng. Để đánh giá tuổi của Hệ Mặt Trời, các nhà khoa học sử dụng các vẫn thạch được hình thành từ giai đoạn ngưng tụ tinh vân Mặt Trời. Hầu hết tất cả các vẫn thạch đều có tuổi 4,6 tỉ năm, cho thấy Hệ Mặt Trời ít nhất phải già cỡ đó.
Các nghiên cứu về các đĩa xung quanh các ngôi sao khác cũng giúp phần vào việc lập nên một khung thời gian hình thành Hệ Mặt Trời. Các ngôi sao khoảng từ 1 tới 3 triệu năm tuổi có những đĩa chứa nhiều khí, trong khi những đĩa xung quanh các sao hơn 10 triệu năm tuổi chứa rất ít hoặc không có khí, cho thấy rằng các hành tinh khí khổng lồ trong chúng đã ngừng hình thành.
Chú ý: Tất cả thời gian năm tháng trong niên biểu này là có tính xấp xỉ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài viết thiên văn chọn lọc Thể loại:Hệ Mặt Trời Thể loại:Khoa học hành tinh  Thể loại:Lý thuyết động lực học hệ Mặt Trời Thể loại:Nguồn gốc vũ trụ học Thể loại:Thiên văn học sao
Space Jam: Kỷ nguyên mới
Space Jam: Kỷ nguyên mới (tên gốc tiếng Anh: Space Jam: A New Legacy) là phim điện ảnh người đóng/hoạt hình thể thao hài hước của Mỹ năm 2021 do Malcolm D. Lee đạo diễn, đóng vai trò là phần tiếp theo của tác phẩm Space Jam (1996). Đây là phim điện ảnh chiếu rạp đầu tiên có sự góp mặt của các nhân vật trong Looney Tunes kể từ Looney Tunes: Back in Action (2003), và cũng là tác phẩm điện ảnh có sự kết hợp giữa các cảnh người đóng, hoạt hình vẽ tay truyền thống và kỹ xảo CGI 3D. Phim có sự tham gia diễn xuất của cầu thủ bóng rổ LeBron James trong vai một phiên bản giả tưởng của chính mình, cùng với Don Cheadle, Khris Davis, Sonequa Martin-Green và Cedric Joe trong các vai diễn người thật, trong khi Jeff Bergman, Eric Bauza và Zendaya đảm nhiệm vai trò lồng tiếng cho các nhân vật của Looney Tunes. Lấy bối cảnh trong đa vũ trụ ảo của Warner Bros., bộ phim theo chân James cùng với các nhân vật Looney Tunes trong những nỗ lực giành chiến thắng trận đấu bóng rổ với các nhà vô địch số hóa để giải cứu con trai mình khỏi một trí thông minh nhân tạo nổi loạn.
Các buổi đàm phán cho phần phim tiếp nối của Space Jam bắt đầu ngay sau khi bộ phim đầu tiên được phát hành, trong đó Joe Pytka đáng ra sẽ trở lại với vai trò đạo diễn. Spike Brandt và Tony Cervone đã ký hợp đồng với tư cách giám sát phần hoạt họa, nhưng thỏa thuận đã thất bại do Michael Jordan từ chối tham gia phần phim thứ hai. Snowtech Air Conditioning Các ý tưởng bắt đầu chuyển sang tập trung vào những vận động viên và cầu thủ khác, trong đó Jeff Gordon, Tiger Woods và Tony Hawk là ba trong số những người được đội ngũ dự án nhắm tới, nhưng những ý tưởng này chưa bao giờ được thành hình. Sau nhiều năm bế tắc, phần phim tiếp theo do cầu thủ LeBron James thủ vai chính đã chính thức được công bố vào năm 2014, với chỉ đạo đạo diễn thuộc về Terence Nance và công tác ghi hình sẽ diễn ra từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2019 tại Los Angeles. Sau vài tuần quay phim, Nance rời dự án và Lee được mời về thay thế vị trí của anh vào tháng 7 năm 2019.
Space Jam: Kỷ nguyên mới công chiếu ra mắt tại Los Angeles vào ngày 12 tháng 7 năm 2021 và được khởi chiếu tại Hoa Kỳ từ ngày 16 tháng 7 đồng thời tại các rạp và trên nền tảng xem phim trực tuyến HBO Max trong vòng một tháng. Tác phẩm đã thu về hơn 63 triệu USD toàn cầu và nhận được nhiều đánh giá tiêu cực từ các nhà phê bình khi cho rằng Warner Bros. đã cố nhồi nhét quá nhiều sản phẩm vào bộ phim, làm cho tác phẩm thiếu đi tính hài hước đặc trưng vốn có của phần phim gốc.
Nội dung
Nhà vô địch bóng rổ LeBron James mong muốn cả hai con trai của mình – Darius và Dom – sẽ tiếp bước sự nghiệp của anh, nhưng Dom, một thần đồng lập trình máy tính, lại ước mơ trở thành một nhà phát triển trò chơi điện tử. Kamiyah, vợ của LeBron, khuyên anh nên tôn trọng mong muốn của Dom. Khi LeBron bắt đầu thể hiện sự quan tâm đến trò chơi điện tử về bóng rổ của Dom, trò chơi bỗng gặp trục trặc và nhân vật của cậu bị xóa hoàn toàn, khiến cậu cảm thấy vô cùng thất vọng. Sau đó, LeBron và Dom được mời tới Warner Bros. Studios ở Burbank để thảo luận về một hợp đồng làm phim, nhưng LeBron bác bỏ hợp đồng ​​này trong khi Dom lại tỏ ra quan tâm đến phần mềm của hãng, đặc biệt là trí thông minh nhân tạo Al-G Rhythm. Dom đã tranh cãi gay gắt với cha khi LeBron không muốn con mình từ bỏ nghiệp bóng rổ. Trí tuệ nhân tạo Al-G, với mong muốn được thế giới công nhận nhiều hơn, đã dụ hai cha con đến phòng máy chủ ở tầng hầm và đưa cả hai vào trong thế giới thực tế ảo.
Lấy Dom làm con tin, Al-G yêu cầu LeBron tập hợp một đội bóng rổ từ các nhân vật giả tưởng của Warner Bros. để cạnh tranh với đội của hắn ta, đồng thời cho LeBron biết anh sẽ chỉ được thả về thế giới thực nếu anh thắng trận đấu. Rơi qua không gian ảo, LeBron đặt chân đến Tune World. LeBron nhận thấy Tune World bị bỏ hoang và chỉ còn lại Bugs Bunny ở thế giới này. Bugs Bunny giải thích rằng Al-G đã thuyết phục những người bạn Looney Tunes của cậu rời khỏi Tune World để khám phá những thực tại khác. Sử dụng phi thuyền trộm lại từ Marvin the Martian, LeBron và Bugs du hành đến các thế giới khác nhau của Warner Bros như DC Comics, Mad Max, The Matrix, Harry Potter, Casablanca và Game of Thrones để xác định vị trí và chiêu mộ các thành viên còn lại của Looney Tunes như Daffy Duck, Lola Bunny và Porky Pig vào đội "Tune Squad". Trong khi đó, Al-G nói chuyện với Dom và bắt đầu hướng cậu chống lại cha mình, đồng thời giúp cậu phát triển và nâng cao năng lực bản thân.
Người đóng
Ngoài ra, Ernie Johnson Jr. và Lil Rel Howery xuất hiện trong bộ phim dưới tư cách là những người ra mắt trò chơi; Xosha Roquemore vào vai Shanice James, mẹ của LeBron; Wood Harris vào vai Huấn luyện viên C, huấn luyện viên thuở nhỏ của LeBron; Sarah Silverman và Steven Yeun vào vai nhân sự của Warner Bros.; và Slink Johnson vào vai nhân viên bảo vệ của Warner Bros.. Các cầu thủ bóng rổ Sue Bird, Draymond Green và A'ja Wilson cũng là khách mời của tác phẩm với vai diễn chính mình.
Trong khi Michael Jordan không có mặt trong tác phẩm, ông cũng xuất hiện trong một bức ảnh trên một áp phích của phần phim Space Jam gốc. Ông cũng được nhắc tới trong phân cảnh có sự xuất hiện của Michael B. Jordan. Trước thời điểm Space Jam: Kỷ nguyên mới ra mắt, Don Cheadle đã nói đùa về điều này: "Michael Jordan có xuất hiện trong phim, nhưng sẽ không theo cách mà bạn mong đợi đâu." Bill Murray, diễn viên đã xuất hiện trong phần phim gốc, xuất hiện dưới vai trò khách mời trong một bức ảnh chụp cùng với Bugs Bunny trong phần credit.
Lồng tiếng
Ngoài ra, các nhân vật Looney Tunes không biết nói khác, bao gồm Wile E. Coyote, Gossamer, K-9, Charlie Dog, The Three Bears, the Crusher, Witch Hazel, Sam Sheepdog, Rocky và Mugsy, Playboy Penguin và Nasty Canasta cũng xuất hiện trong tác phẩm. Nhân vật phản diện của phần phim đầu tiên, lũ Nerdlucks, cũng xuất hiện với tư cách là khách mời trong tác phẩm. LeBron James đã xác nhận trước khi phát hành bộ phim rằng hình dạng "Monstars" của chúng sẽ không xuất hiện vì Space Jam: Kỷ nguyên mới sẽ là một phần phim có thể tự đứng độc lập thay vì có liên quan trực tiếp tới tác phẩm gốc.
Sản xuất
Phần phim tiếp theo của Space Jam đã được lên kế hoạch từ năm 1996, chỉ ngay sau khi bộ phim gốc được phát hành tại các rạp chiếu toàn cầu. Thời điểm bắt đầu quá trình phát triển, Space Jam 2 có nội dung liên quan đến một cuộc thi bóng rổ khác giữa Michael Jordan và Looney Tunes cùng Berserk-O! – một nhân vật phản diện ngoài hành tinh mới dự kiến do Mel Brooks lồng tiếng. Nghệ sĩ Bob Camp được giao nhiệm vụ thiết kế nhân vật Berserk-O! và bè lũ tay sai, Joe Pytka sẽ trở lại ghế đạo diễn, còn Spike Brandt và Tony Cervone đã ký hợp đồng với tư cách giám sát hoạt họa. Tuy nhiên, cầu thủ Michael Jordan lại không đồng ý vào vai chính trong phần phim tiếp theo. Theo Camp, một nhà sản xuất đã nói dối hãng phim khi khẳng định Jordan đã ký hợp đồng để dự án được tiếp tục phát triển. Không có Jordan tham gia vào dự án, hãng Warner Bros. hủy bỏ kế hoạch phát triển Space Jam 2.
Một kịch bản tiềm năng cho phần phim tiếp nối được phát triển trở lại với tên gọi Spy Jam – cùng với sự tham gia của Thành Long. Hãng phim cũng lên kế hoạch cho một phim điện ảnh có tựa đề Race Jam [./Https://www.aconrentgurgaon.com/ AC on rent in Gurgaon] với sự tham gia diễn xuất của tay đua Jeff Gordon. Ngoài ra, Pytka tiết lộ rằng sau thành công của bộ phim đầu tiên, ông đã phát triển cốt truyện cho một phần phim tiếp nối có sự tham gia của vận động viên chơi golf chuyên nghiệp Tiger Woods, trong đó Jordan cũng xuất hiện với một vai diễn phụ. Pytka giải thích ý tưởng này đến từ một cuộc họp kịch bản ngoài trường quay, với sự tham gia của một số nhân sự từ bộ phim gốc. Nhà sản xuất Ivan Reitman được cho là hào hứng thực hiện một bộ phim với sự xuất hiện trở lại của Jordan hơn. Các dự án phim kế trên sau cùng đều bị hủy bỏ để thay thế bằng Looney Tunes: Back in Action (2003). Một phim điện ảnh có tựa đề Skate Jam bắt đầu được phát triển sau đó với Tony Hawk thủ vai chính. Các kế hoạch phát triển đều được tiến hành ngay sau khi Looney Tunes: Back in Action được ra mắt, nhưng cuối cùng lại bị hủy bỏ do sự yếu kém về mặt doanh thu của bộ phim nói trên.
Tháng 2 năm 2014, hãng Warner Bros. chính thức công bố phát triển phần phim tiếp theo với sự tham gia diễn xuất của LeBron James. Charlie Ebersol đảm nhiệm vai trò sản xuất, trong khi Willie Ebersol thực hiện phần kịch bản. Cùng tháng đó, James cho biết: "Tôi luôn yêu thích Space Jam. Đó là một trong những bộ phim yêu thích của tôi khi lớn lên. Nếu tôi có cơ hội [thủ vai] thì điều đó thật tuyệt vời." Tháng 7 năm 2015, James cùng hãng phim của anh là SpringHill Entertainment đã ký hợp đồng với Warner Bros. về các nội dung truyền hình, điện ảnh và nội dung số sau khi vai diễn của anh trong Trainwreck nhận được nhiều phản hồi tích cực. Đến năm 2016, Justin Lin ký hợp đồng với dự án với tư cách đạo diễn và đồng biên kịch cùng Andrew Dodge và Alfredo Botello. Cầu thủ chuyên nghiệp Kobe Bryant cũng bày tỏ sự quan tâm đến chiếc ghế đạo diễn của tác phẩm, mặc dù anh không quan trọng việc liệu mình có xuất hiện trong phim dưới vai trò khách mời hay không. Đến tháng 8 năm 2018, Lin rời dự án và Terence Nance được mời về làm đạo diễn cho bộ phim. Tới tháng 9 năm 2018, báo chí đưa tin Ryan Coogler sẽ tham gia dự án dưới vai trò sản xuất. SpringHill Entertainment đã đăng tải hình ảnh chính thức công bố việc dự án đang được thực hiện, trong đó công tác sản xuất sẽ bắt đầu vào năm 2019 trong mùa giải NBA. Quá trình quay phim được thực hiện ở California trong bán kính 30 dặm tính từ Los Angeles. Tháng 4 năm 2019, Coogler và Sev Ohanian thực hiện viết lại phần kịch bản. Phần kịch bản cuối cùng của phim cuối cùng được ghi danh cho Juel Taylor, Tony Rettenmaier, Keenan Coogler, Terance Nance, Jesse Gordon và Celeste Ballard. Trước quá trình sản xuất, Space Jam: Kỷ nguyên mới đã nhận được 21,8 triệu USD tiền tín dụng thuế, vốn là kết quả của chương trình ưu đãi thuế mới của tiểu bang.
Quay phim
Một trong số các địa điểm được sử dụng để quay phim là dinh thự Sheats–Goldstein Residence thuộc sở hữu của James Goldstein, trong đó sân tennis của ngôi nhà được biến tạm thời thành sân bóng rổ để phục vụ công tác quay phim. Quá trình ghi hình kết thúc vào ngày 16 tháng 9 năm 2019. Đội ngũ làm phim đã tiêu tốn tổng cộng 194,7 triệu USD để phục vụ quá trình quay phim tại California, và nhận về 21,8 triệu USD tiền hoàn thuế từ phía tiểu bang. Sau đó, James đã tổ chức một buổi gặp mặt chia tay để chia sẻ về việc hồi còn bé khi đang sống tại Akron, Ohio anh đã thần tượng phần phim Space Jam gốc như thế nào. Một cảnh quay dưới sự chỉ đạo đạo diễn của Nance vào tháng 6 năm 2019 với sự xuất hiện của Pepé Le Pew đang cố gắng tán tỉnh một cô gái bartender – do Greice Santo thể hiện – đã bị xóa khỏi bản phim cuối cùng. Quyết định này sau đó đã vấp phải những phản ứng dữ dội từ phía người hâm mộ khi cho rằng hãng phim giữ tiêu chuẩn kép khi loại bỏ nhân vật này, trong khi đó lại cho phép nhân vật Alex cùng băng nhóm xã hội đen chuyên thực hiện những vụ bạo lực và tấn công tình dục nghiêm trọng trong tác phẩm A Clockwork Orange (1971) được xuất hiện với vai trò khách mời. Ngoài ra, mặc dù sau khi phim truyền hình Looney Tunes Cartoons (2020) của HBO Max được phát hành, loạt phim hoạt hình này đã không còn đưa khẩu súng vào để tránh liên tưởng đến các vụ xả súng hàng loạt ở Hoa Kỳ, thì trailer của phim lại cho thấy hai nhân vật hoạt hình Elmer Fudd và Yosemite Sam sẽ xuất hiện trong phim với khẩu súng đặc trưng.
Tháng 3 năm 2020, các bức ảnh chụp trên phim trường và một đoạn ngắn về buổi tiệc đóng máy đã bị rò rỉ trực tuyến, tiết lộ rằng bộ phim sẽ xuất hiện các nhân vật từ các công ty con khác thuộc sở hữu của Warner. Vào tháng 5 năm 2020, James chính thức tiết lộ tiêu đề của bộ phim là Space Jam: Kỷ nguyên mới. Don Cheadle cho biết LeBron đã bị chấn thương trong quá trình sản xuất, đồng thời các nhà làm phim đã trải qua lịch trình làm việc nghiêm ngặt với thời gian quay phim lên đến 14 giờ một ngày.
Hậu kỳ
Industrial Light & Magic – công ty hiệu ứng hình ảnh của Lucasfilm – được thuê về để thực hiện phần hiệu ứng hình ảnh cho Space Jam: Kỷ nguyên mới. Đây là lần hợp tác thứ hai của công ty với thương hiệu Looney Tunes kể từ tác phẩm Who Framed Roger Rabbit (1988).
Tháng 1 năm 2020, Tony Bancroft – nhà làm phim hoạt hình kỳ cựu của Walt Disney Animation Studios – đã được hãng Warner Animation Group mời về làm việc cho dự án. Tháng 3 năm 2020, James cho biết công tác hoạt họa của bộ phim đã bắt đầu, đồng thời tiết lộ rằng quá trình này hầu như không bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 vì các công việc còn lại chỉ liên quan đến phần hoạt hình. Cùng tháng đó, Spike Brandt, một nhân sự kỳ cựu của Warner Bros. Animation, được bổ nhiệm làm đạo diễn mảng hoạt hình.
Tháng 7 năm 2020, Dan Haskett, một họa sĩ đã làm việc cho các tác phẩm Looney Tunes từ năm 1979, cũng được mời về làm việc cho mảng hoạt hình. Matt Williames, vốn không còn làm việc với Warner Bros kể từ Looney Tunes: Back in Action, cũng tham gia mảng hoạt hình của dự án từ tháng 8 cùng năm. Vào tháng 5 năm 2020, Ole Loken, nhân sự của dự án hoạt hình ăn khách Klaus: Câu chuyện Giáng sinh, cũng cho biết mình sẽ làm việc cho Space Jam: Kỷ nguyên mới dưới vai trò họa sĩ hoạt hình. Vào tháng 10 cùng năm, Loken đăng tải thiết kế cho hai nhân vật Lola Bunny và Daffy Duck lên mạng xã hội, ngầm hiểu là dự án sẽ vẫn giữ nguyên hình ảnh các nhân vật Looney Tunes đúng với thiết kế cũ. Mặc dù vậy, thiết kế cuối cùng của Lola đã được điều chỉnh để bớt gợi cảm hơn so với phần phim đầu tiên. Bộ phim sử dụng cả phương pháp hoạt hình truyền thống lẫn CGI.
Âm nhạc
Tháng 1 năm 2020, Hans Zimmer được công bố là nhà soạn nhạc của Space Jam: Kỷ nguyên mới. Đến tháng 4 cùng năm, các nguồn tin cho biết Kris Bowers sẽ hợp tác với Zimmer cũng với tư cách nhà soạn nhạc. Tuy nhiên, tới tháng 1 năm 2021, Bowers là nhà soạn nhạc duy nhất được ghi danh. Album nhạc phim mang tên Space Jam: A New Legacy – Original Motion Picture Soundtrack được phát hành vào ngày 9 tháng 7 năm 2021 bởi hai hãng đĩa Republic Records và WaterTower Music.
Phát hành
Space Jam: Kỷ nguyên mới có buổi công chiếu ra mắt tại Los Angeles vào ngày 12 tháng 7 năm 2021 và được hãng Warner Bros. Pictures phát hành tại các rạp chiếu của Hoa Kỳ từ ngày 16 tháng 7 năm 2021. Phim cũng được phát hành đồng thời trên nền tảng xem phim trực tuyến HBO Max, và chỉ miễn phí trong một tháng cho những thành viên đã đăng ký gói không quảng cáo. Tháng 9 năm 2020, SpringHill Company ký hợp đồng bốn năm với hãng Universal Pictures, khiến Space Jam: Kỷ nguyên mới trở thành tác phẩm độc lập thứ tư và cũng là tác phẩm độc lập cuối cùng của công ty.
Lượt xem trực tuyến
Samba TV cho biết 2,1 triệu hộ gia đình ở Hoa Kỳ đã xem trực tuyến bộ phim vào dịp cuối tuần công chiếu. Đây là một trong những số liệu tốt nhất đối với một bản phát hành cùng ngày của cả Warner Bros. và HBO Max, trong đó Cleveland là thành phố có số lượt xem đông nhất.
Doanh thu phòng vé
, Space Jam: Kỷ nguyên mới thu về 51,4 triệu USD chỉ tính riêng tại thị trường Mỹ và Canada và 42,6 triệu USD tại các quốc gia và vùng lãnh thổ khác, đưa tổng mức doanh thu toàn cầu lên tới 94 triệu USD.
Tại thị trường Mỹ và Canada, Space Jam: Kỷ nguyên mới được phát hành cùng thời điểm với Căn phòng tử thần: Cái chết trở lại, dự kiến thu về khoảng 20 triệu USD từ 3.965 rạp chiếu phim trong dịp cuối tuần ra mắt. Tuy nhiên, sau khi kiếm được 13,1 triệu USD trong ngày đầu tiên công chiếu, con số ước tính này đã được nâng lên 32 triệu USD. Sau ba ngày cuối tuần ra mắt, tác phẩm thu về 31,1 million, là số liệu doanh thu dịp cuối tuần ra mắt cao nhất đối với một phim gia đình và cao thứ hai đối với một phim điện ảnh của hãng Warner Bros. trong đại dịch COVID-19 sau Godzilla đại chiến Kong (31,6 triệu USD), đồng thời cũng vượt qua doanh thu dịp cuối tuần ra mắt của tác phẩm nguyên tác năm 1996 (27,5 triệu USD nếu bỏ qua lạm phát). Bộ phim thu hút lượng khán giả đa dạng, với người Mỹ gốc Phi chiếm 36%, người da trắng 32%, người Latinh 23% và người châu Á 9%, trong đó 48% là các khán giả dưới 17 tuổi. Doanh thu của tác phẩm giảm 69% xuống còn 9,6 triệu USD trong dịp cuối tuần thứ hai, xếp thứ tư trên bảng xếp hạng doanh thu phòng vé tuần. Sự sụt giảm nghiêm trọng này có một phần nguyên nhân là vì bộ phim được phát hành đồng thời trên nền tảng phim số HBO Max.
Đánh giá chuyên môn
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, phim nhận được 30% lượng đồng thuận dựa theo 183 bài đánh giá, với điểm trung bình là 4,7/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "Bất chấp những nỗ lực hết mình của LeBron James trong việc tạo ra một đội bách chiến bách thắng ngoài Tune Squad, Space Jam: Kỷ nguyên mới lại đánh đổi sự hài hước và dí dỏm của phần phim tiền nhiệm cho một bài tập đầy hổ thẹn và mệt mỏi về những thương hiệu sở hữu trí tuệ." Trên trang Metacritic, phần phim đạt số điểm 37 trên 100, dựa trên 43 nhận xét, chủ yếu là những ý kiến tiêu cực. Lượt bình chọn của khán giả trên trang thống kê CinemaScore cho phần phim điểm "A–" trên thang từ A+ đến F, trong khi đó trang PostTrak cho biết 78% số khán giả cho phim phản hồi tích cực, với 58% trong đó cho biết họ sẽ giới thiệu tác phẩm tới bạn bè.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim 3D Mỹ Thể loại:Phim bóng rổ Mỹ Thể loại:Phim hoạt hình máy tính Mỹ Thể loại:Phim Mỹ Thể loại:Phim tiếp nối Mỹ Thể loại:Phim tưởng tượng hài hước của Mỹ Thể loại:Phim về hoạt hình Thể loại:Phim về trò chơi điện tử Thể loại:Phim về thực tế ảo Thể loại:Phim dựa trên người có thật Thể loại:Phim do Malcolm D. Lee đạo diễn Thể loại:Nhạc nền phim của Kris Bowers Thể loại:Phim lấy bối cảnh năm 1998 Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Ohio Thể loại:Phim quay tại California Thể loại:Phim quay tại Los Angeles Thể loại:Phim có cả phần người đóng và hoạt hình Thể loại:Phim HBO Max Thể loại:LeBron James Thể loại:Phim Looney Tunes Thể loại:Space Jam Thể loại:Phim hãng Warner Animation Group Thể loại:Phim của Warner Bros. Thể loại:Phim hoạt hình hãng Warner Bros. Animation
Callilitha
Callilitha là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.
Neomirandea sciaphila
Neomirandea sciaphila là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neomirandea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1970
Chacophrys
Thể loại:Leptodactylidae Thể loại:Chi ếch nhái đơn loài
Myrmotherula axillaris
Myrmotherula axillaris là một loài chim trong họ Thamnophilidae.
Syzygium insigne
Syzygium insigne là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Blume) Merr. & L.M.Perry miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
I Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Kính viễn vọng vô tuyến
nhỏ Kính viễn vọng vô tuyến hay kính thiên văn vô tuyến (tiếng Anh: radio telescope) là một dạng của ăng ten hướng tính sử dụng trong thiên văn vô tuyến. Các loại ăng ten tương tự cũng được sử dụng trong việc theo dõi và thu thập dữ liệu từ vệ tinh và tàu thăm dò không gian. Trong vai trò thiên văn của họ, chúng có sự khác biệt với các kính thiên văn quang học ở chỗ chúng hoạt động ở phần tần số vô tuyến điện của quang phổ điện từ, nơi chúng có thể phát hiện và thu thập dữ liệu về các nguồn sóng vô tuyến. Kính thiên văn vô tuyến thường có hình ăng ten parabol ("chảo") lớn sử dụng đơn lẻ hoặc trong một mảng. Đài thiên văn vô tuyến được ưu tiên nằm xa các trung tâm lớn của dân để tránh nhiễu điện từ (EMI) từ đài phát thanh, truyền hình, radar và các thiết bị phát ra EMI khác. Điều này cũng tương tự như định vị các kính thiên văn quang học để tránh ô nhiễm ánh sáng, với sự khác biệt là đài quan sát vô tuyến thường được đặt trong thung lũng để tiếp tục che chở chúng khỏi EMI như trái ngược để xóa ngọn núi không khí cho các đài thiên văn quang học.
Liên kết ngoài
Thể loại:Kính viễn vọng Thể loại:Phát minh của Hoa Kỳ Thể loại:Kính viễn vọng vô tuyến
Lasioglossum zostaceum
Lasioglossum zostaceum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1982
Chaperina
Thể loại:Họ Nhái bầu Thể loại:Chi ếch nhái đơn loài
Capparis siamensis
Capparis siamensis là một loài thực vật có hoa trong họ Capparaceae. Loài này được Kurz mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Liên kết ngoài
Thể loại:Capparis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1877
Trương Bảo Cao
Jang Bo-go (hangul: 장보고; Hán Việt: Trương Bảo Cao; sinh 787- mất 846) là nhân vật lịch sử người Triều Tiên sống vào cuối thời vương quốc Silla thống nhất. Ông đã thành lập một hạm đội đặt căn cứ tại Cheonghaejin (Thanh Hải trấn) nay thuộc Wando (Hoàn đảo), Jeonlla nam. Từ đây, ông đã kiểm soát trên thực tế Hoàng Hải và bờ biển Triều Tiên giữa tây nam Triều Tiên và bán đảo Sơn Đông, thống trị thương mại, bảo trợ cho các thuyền buôn đi lại giữa nhà Đường (Trung Quốc), Tân La (Triều Tiên) và Nhật Bản (Thời kỳ Heian) trong 20 năm. Danh tiếng của ông được nhắc đến trong lịch sử Triều Tiên, Trung Quốc và Nhật Bản.
Xuất thân
Trương Bảo Cao là con trai của một người lái thuyền tên là Trương Bá Dực (장백익, 張伯翼). Tên thời thơ ấu của anh là Gungbok (궁복, Kun-tô, âm Hán-Việt: Cung Phúc - 弓福, có nghĩa là người bắn cung giỏi), ông rất giỏi võ thuật và bơi giỏi từ khi còn nhỏ. Với nguồn gốc Cheonmin của mình, ông biết rằng mình không thể trở thành tướng ở Tân La nên đã chuyển đến nhà Đường, gia nhập quân đội và đổi tên thành Jang Bogo (Trương Bảo Cao). Sau này, khi biết được rằng người dân Tân La đang phải chịu nạn cướp biển hoành hành nên đã hồi hương.
Ba nguồn tài liệu về cuộc đời của ông là Tân Đường thư của Trung Quốc, Shoku Nihon Kōki của Nhật Bản, và Samguk Sagi của Hàn Quốc, trong đó có tiểu sử tóm tắt về Trương Bảo Cao được biên soạn ba thế kỷ sau khi ông qua đời. Tiểu sử kể rằng Trương Bảo Cao tinh thông võ thuật và tuyên bố rằng bạn đồng hành của Trương Bảo Cao là Trịnh Niên (Jeong Yeon, 정년, 鄭年) có thể bơi 5 li (khoảng 2,5 km) dưới nước mà không cần lấy hơi. Lịch sử còn ghi lại rằng khi còn trẻ, hai người bạn đồng hành, Trương Bảo Cao và Trịnh Niên, đã đến nhà Đường ở Trung Quốc.
Khi đó nhiều người Tân La ở nhà Đường nhờ thi cử để được làm quan ở nhà Đường. Còn Trương Bảo Cao và Trịnh Niên thì dùng cách khác để thăng tiến. Kỹ năng cưỡi ngựa và sử dụng giáo của họ đã sớm giúp họ được thăng quan tiến chức. Cả hai đều lập công trong việc cứu tướng Đường là Vương Trí Hưng ra khỏi vòng vây của phản quân Lý Sư Đạo vào năm 817. Trương Bảo Cao và Trịnh Niên được vua Đường Hiến Tông phong là Võ Ninh quân tiểu tướng (武寧軍小將) (thuộc tỉnh Giang Tô ngày nay). Trong tác phẩm Phàn Xuyên văn tập của nhà thơ Đỗ Mục đời Đường có chép rằng nhà Đường phong cho Trương Bảo Cao chức Thiếu tướng của Vũ Ninh quân (Vũ Ninh nay là Từ Châu, tỉnh Giang Tô) lúc ông 30 tuổi. Sau đó hai người tiếp tục cùng Vũ Ninh quân giao tranh với phản quân Lý Sư Đạo đến năm 819 thì dẹp yên Lý Sư Đạo. Trương Bảo Cao được vua Đường Hiến Tông phong làm Đại tướng Vũ Ninh quân nhưng ông từ chối nhận chức quan, giải ngũ mà trở về tiếp tục làm thương gia ở nhà Đường. Trịnh Niên ở lại làm Đại tướng Vũ Ninh quân.
Đỉnh cao quyền lực
Rõ ràng, khi ở nhà Đường, Trương Bảo Cao đã trở nên tức giận trước cách những người đồng hương bị đối xử trong tình trạng bất ổn vào cuối đời Đường. Họ thường trở thành nạn nhân của những tên cướp biển ven biển hoặc những tên cướp nội địa. Trên thực tế, người Tân La đã trở thành mục tiêu ưa thích của bọn cướp. Chúng bán những người bị bắt làm nô lệ. Năm 823, vua Đường Mục Tông mới ban hành một sắc lệnh ngăn chặn việc buôn bán nô lệ và ra lệnh trao trả tất cả những người Tân La bị bắt cóc về Tân La. Ngay sau khi trở về Tân La vào khoảng năm 825, khi đang sở hữu một hạm đội tư nhân đáng gờm tại Thanh Hải trấn (Cheonghaejin, này là Wando), Trương Bảo Cao đã thỉnh cầu vua Hưng Đức Vương (cai trị 826 -836) của Tân La thành lập một đồn trú hàng hải lâu dài để bảo vệ các hoạt động buôn bán của Tân La ở Hoàng Hải. Hưng Đức Vương đồng ý và vào năm 828 chính thức thành lập trấn Thanh Hải (Cheonghae, 淸海, nghĩa là "Biển được thanh lọc" hoặc "Biển xanh").
nhỏ|trái|300px|Mô hình Thanh Hải trấn (Cheonghaejin) của Trương Bảo Cao Đồn trú được đặt tại nơi ngày nay là đảo Wando ngoài khơi tỉnh Nam Jeolla của Hàn Quốc. Samguk Sagi kể thêm rằng Hưng Đức Vương đã giao cho Trương Bảo Cao một đội quân gồm 10.000 người để thiết lập và điều khiển các công trình phòng thủ cướp biển. Về sau Trương Bảo Cao sử dụng doanh trại ở Thanh Hải như là một cơ sở để thống trị nền chính trị Tân La vào giữa thế kỷ thứ 9. Những tàn tích của đồn Thanh Hải (Cheonghae) vẫn có thể được tìm thấy trên hòn đảo Trương Bảo Cao ngay ngoài khơi bờ biển phía nam của Wando. Trương Bảo Cao đã nhiều lần mở các đợt tấn công tiêu diệt cướp biển trên biển Hoàng Hải vào các năm 826, 827, từ năm 829 đến năm 835.
Trương Bảo Cao bắt đầu thiết lập bộ thương mại cho buôn bán, bộ chính trị lo dân sinh và bộ quân sự lo phòng thủ cho Thanh Hải. Trương Bảo Cao đã thành lập một lâu đài nhỏ và một căn cứ quân sự ở Garipo thuộc đảo Thanh Hải. Việc thành lập đồn Thanh Hải (Cheonghae) đánh dấu đỉnh cao sự nghiệp của Trương Bảo Cao. Từ lúc đó, ông ta có thể được nhìn thấy trong bối cảnh nhiều lãnh chúa tư nhân phát sinh bên ngoài kinh đô Kim Thành của Tân La, những người thường được hậu thuẫn bởi những đội quân tư nhân đáng gờm. Lực lượng của Trương Bảo Cao, mặc dù trên danh nghĩa là do vua Tân La để lại, nhưng thực tế lại nằm dưới sự kiểm soát của chính ông ta. Trương Bảo Cao trở thành trọng tài thương mại và hàng hải tại Thanh Hải, thành lập mạng lưới buôn bán trên biển Hoàng Hải giữa nhà Đường, Tân La và Nhật Bản.
Thanh Hải trấn được độc lập về kinh tế, quân sự, và hành chính; và nó trở thành trung tâm của một mạng lưới buôn bán quốc tế. Với thế lực này, Trương Bảo Cao bảo đảm sự an toàn của đảo Thanh Hải, biến nó thành nơi trung gian cho các giao dịch thương mại trên biển Đông Á bấy giờ. Thanh Hải trấn đã rất thành công trong nhiệm vụ của mình; nó duy trì mối quan hệ thương mại mạnh mẽ với các cảng thương mại của nhà Đường và Nhật Bản và bảo vệ thành công thương nhân Tân La và cư dân ven biển khỏi hải tặc. Trương Bảo Cao đã gửi các đoàn người gọi là Hoyeoksa (호역사) cho các hoạt động giao dịch và trao đổi văn hóa giữa Tân La với các nước. Người Nhật Bản (đời Thiên hoàng Junna) đến Thanh Hải trấn xin Trương Bảo Cao chỉ họ cách đóng tàu bè đi xa vì kỹ thuật đóng tàu của người Nhật Bản lúc này còn hạn chế. Trương Bảo Cao đưa thợ giỏi ở Thanh Hải dạy cho các thương thuyền Nhật Bản cách đóng tàu kiên cố, có thể đi xa từ Nhật Bản đến nhà Đường được. Từ đó về sau người Nhật dần biết cách đóng tàu chuyên nghiệp và mấy thế kỷ sau đưa tàu đi xâm lược lại bán đảo Triều Tiên (1592 - 1598).
Tài liệu hiếm hoi về Trương Bảo Cao và đội quân đồn trú của ông ta đến từ nhật ký Nittō Guhō Junrei Kōki (入唐求法巡礼行記) của nhà sư Nhật Bản tên là Ennin (Jikaku), người vào năm 838 đã hành hương đến nhà Đường để tìm kinh Phật và dựa vào khả năng hàng hải của Trương Bảo Cao (do tàu sản xuất tại Thanh Hải của Trương Bảo Cao tốt hơn tàu sản xuất tại Nhật Bản) để đến nhà Đường ở Trung Quốc và trở lại. Bằng chứng rõ ràng nhất về sự giàu có của Trương Bảo Cao là sự can dự của ông vào triều đình Tân La - vốn đầy biến động và nhiều bè phái.
Ảnh hưởng chính trị
Vào thời điểm đó, tiềm lực to lớn của quân đội Trương Bảo Cao đã mang lại cho ông quyền lực to lớn trong chính trị. Về mặt quân sự, ông đủ mạnh để lật đổ nhà nước và tự mình trở thành vua nếu muốn. Trương Bảo Cao thường bị các thành viên hoàng gia Tân La ghét bỏ do vị thế to lớn cùng với xuất thân tầm thường của ông.
Năm 836 vua Hưng Đức Vương mất, Kim Quân Trinh đang làm lễ đăng cơ thì bị Kim Minh, Kim Đễ Long và quân đội Bột Hải tập kích giết chết. Con của Kim Quân Trinh là Kim Hựu Trưng đào thoát đến Thanh Hải của Trương Bảo Cao. Ngôi vua Tân La vào tay của Kim Đễ Long, tức là vua Tân La Hi Khang vương. Sau đó Kim Minh hại chết vua Tân La Hi Khang vương rồi tự làm vua Mẫn Ai vương vào năm 838. Triều đình Tân La sái sứ sang nhà Đường yêu cầu dừng buôn bán với Thanh Hải trấn của Trương Bảo Cao. Kim Dương, người khi đó đang ẩn mình trên một ngọn núi gần kinh đô, đã nghe thấy các tin tức rồi đến Thanh Hải trấn (Cheonghaejin) quy thuận Kim Hựu Trưng và Trương Bảo Cao. Kim Dương kể cho Kim Hựu Trưng về các sự kiện và thuyết phục ông ta trả mối thù này.
Kim Hựu Trưng hỏi Trương Bảo Cao (Jang Bogo) giúp mình tận dụng sự rối loạn của đất nước để đưa mình lên làm vua, chiếm lấy ngai vàng từ kẻ chiếm đoạt (vua Tân La Mẫn Ai Vương) đã giết cha của Kim Hựu Trưng. Trương Bảo Cao trả lời rằng:
Sau đó, Jang phái một lực lượng gồm 5000 người dưới quyền sự chỉ huy của người bạn đồng hành và cố vấn thân cận nhất của anh ấy là Trịnh Niên (Jeong Yeon, người cũng vừa trở về từ nhà Đường) để ủng hộ yêu sách của Kim Hựu Trưng. Quân đội của Trương Bảo Cao nhanh chóng đánh chiếm Võ Trân châu (Mujiju, nay là Muju), sau đó vượt qua Nam Nguyên (Namwon) đến Đại Khâu (Daegu). Trương Bảo Cao chia quân đi vòng đường biển đánh thẳng vào kinh đô Kim Thành (Gyeongju, nay là Gyeongsang), còn mình thì chỉ huy 5000 quân đánh tan quân đại quân triều đình Tân La 100.000 quân ở Đại Khâu (Daegu). Kinh đô Kim Thành bị quân đội của Trương Bảo Cao chiếm đóng vào đầu năm 839. Các tỉnh thành khác của Tân La đều quy thuận Trương Bảo Cao. Vua Mẫn Ai vương bị Kim Dương giết chết. Kim Hựu Trưng lên ngôi vua vào tháng 4 n8m 839, tức là vua Tân La Thần Vũ vương. Vua Tân La Thần Vũ vương phái sứ sang nhà Đường xin tái lập buôn bán với Thanh Hải trấn của Trương Bảo Cao.
Weinzierl am Walde
Weinzierl am Walde là một thị xã thuộc huyện Krems-Land trong bang Niederösterreich.
Trương Bảo Cao
Ảnh hưởng chính trị
Sau thành công của cuộc đảo chính này, Trương Bảo Cao trở thành Tể tướng của Tân La, lo trị an dân chúng Tân La, đồng thời kiêm chức Đại tướng của Cấm Vệ Quân và có quyền thu thuế 2000 hộ dân (gọi là Sikup: thực ấp). Tuy nhiên vua Tân La Thần Vũ vương làm vua đến tháng 7 năm 839 thì qua đời khiến cho Trương Bảo Cao mất đi chỗ dựa lớn nhất trong triều đình Tân La. Con của Tân La Thần Vũ vương là Kim Khánh Ưng lên kế vị, tức là vua Tân La Văn Thánh vương.
Weinzierl am Walde
Tham khảo
Thể loại:Đô thị của Niederösterreich
Trương Bảo Cao
Ảnh hưởng chính trị
Những năm đầu trị vì của vua Tân La Văn Thánh vương đánh dấu bằng các hoạt động thương mại giữa Tân La với cả Nhật Bản (đời Thiên hoàng Ninmyō) và nhà Đường (đời vua Đường Văn Tông, Đường Vũ Tông, Đường Tuyên Tông). Điều này có được là do vai trò to lớn của Trương Bảo Cao (Jang Bogo) trong việc bảo đảm các tuyến vận chuyển chính.
Trương Bảo Cao khi đó đã gả con gái thứ hai của mình là Trương Huệ Anh (장혜영, 張惠英) cho Kim Thành Hải (김성해, 金成海) của gia tộc Kim Hải Kim Thị (김해 김씨, 金海 金氏). Trương Huệ Anh hạ sinh cháu trai là Kim Đĩnh Triết (김정철, 金挺喆) cho con rể Kim Thành Hải của ông. Mối quan hệ giữa Trương Bảo Cao và gia tộc Kim Hải Kim Thị càng lúc càng thắt chặt khiến quý tộ Tân La lo lắng.
Việc Trương Bảo Cao phát triển Thanh Hải trấn (Cheonghae) thành trung tâm mậu dịch lớn của Tân La suốt 19 năm qua đã bị nhiều quý tộc hàng hải nhỏ Tân La của các tầng lớp xã hội phẫn nộ vì họ đã mất lợi nhuận từ các giao dịch hàng hải tư nhân ở Thanh Hải.
Cái chết
Diêm Trường giành được lòng tin của Trương Bảo Cao bằng cách giả vờ rằng ông ấy đã trốn khỏi kinh đô Tân La vì tội phản quốc. Trương Bảo Cao đã tiếp đón Diêm Trường tử tế. Vì Trương Bảo Cao thích một thương gia mạnh mẽ như Diêm Trường nên Trương Bảo Cao đã coi ông ấy như một vị khách danh dự mà không nghi ngờ gì. Vào tháng 11 năm 846, Trương Bảo Cao ngồi uống rượu với Diêm Trường trong 1 căn phòng chỉ có hai người và rất vui vẻ. Cuối cùng, khi Trương Bảo Cao say khướt, Diêm Trường đã lấy thanh kiếm từ Trương Bảo Cao và cắt cổ Trương Bảo Cao. Năm đó Trương Bảo Cao thọ 59 tuổi. Diêm Trường nhanh chóng trổn khỏi trụ sở chính của Thanh Hải.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến vụ ám sát Trương Bảo Cao. Chủ yếu là giới quý tộc muốn gạt bỏ thế lực và ảnh hưởng của Trương Bảo Cao; ngoài ra các thương đoàn nhỏ bị mất quyền lợi ở bờ biển Tây Nam, nhất là mất đi các lợi nhuận từ vụ buôn nô lệ.
Tuy nhiên, cuốn sách lịch sử Nhật Bản, Shoku Nihon Kōki (續日本後紀) cho biết ngày mất của Trương Bảo Cao là 841, khi đó Trương Bảo Cao thọ 54 tuổi. Năm 851, đồn trú Thanh Hải trấn (Cheonghaejin) và quân đội đồn trú ở đó bị giải tán. Vị trí chôn cất của Trương Bảo Cao hiện vẫn chưa được tìm thấy.