cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quan hệ La Mã – Trung Quốc
Tiền đề
Hy Lạp thời kì Hy Lạp hóa và nhà Tần cuối thế kỷ III TCN có thể đã tiếp xúc với nhau, sau các chiến dịch ở Trung Á của Alexandros Đại đế và sự thành lập các vương quốc Hy Lạp tương đối gần với Trung Quốc, chẳng hạn như Vương quốc Hy Lạp-Bactria. Các cuộc khai quật tại Lăng Tần Thủy Hoàng (khoảng 221–210 TCN) cho thấy người Hy Lạp cổ đại có thể đã gửi cống phẩm dâng lên nhà Tần và ảnh hưởng đến một số tác phẩm nghệ thuật được chôn cất ở đó, bao gồm một vài ví dụ về đội quân đất nung nổi tiếng. Giao lưu văn hóa vào thời kỳ sơ khai như vậy thường chỉ được coi là những phỏng đoán trong giới học thuật, nhưng cuộc khai quật một ngôi mộ thế kỷ thứ IV TCN ở tỉnh Cam Túc thuộc nước Tần đã phát hiện những món đồ phương Tây quý như hạt thủy tinh và đồ tráng men xanh (có thể là faïence) có nguồn gốc Địa Trung Hải. Mối quan hệ thương mại và ngoại giao giữa Đế quốc Hán của Trung Quốc với tàn tích của nền văn minh Hy Lạp cổ đại dưới sự cai trị của người du mục Nguyệt Chi bắt đầu với các chuyến hành trình qua Trung Á của sứ thần nhà Hán Trương Khiên (mất năm 113 TCN). Ông đã bẩm báo cho Hán Vũ Đế về "Đại Uyên" ở Thung lũng Fergana, với Alexandria Eschate là thủ đô của họ, và "Đại Hạ" xứ Bactria, ở nơi ngày nay là Afghanistan và Tajikistan. Lữ khách La Mã nổi tiếng duy nhất đã đến thăm rìa cực đông của Trung Á là Maes Titianus, sống dưới triều đại của Trajan vào cuối thế kỷ I hoặc đầu thế kỷ II CN, người đã đến thăm "Tháp đá", được các nhà sử học hiện đại xác định là Tashkurgan thuộc dãy núi Pamir ở Trung Quốc hoặc một di tích tương tự ở Thung lũng Alai phía tây Kashgar, Tân Cương, Trung Quốc.
Sứ bộ yết kiến Augustus
Nhà sử học Florus đã mô tả chuyến thăm của nhiều sứ thần, bao gồm cả tộc "Seres" (có thể là người Trung Quốc) đến triều đình của Hoàng đế La Mã đầu tiên Augustus (27 TCN - 14 CN): "Ngay cả những nước còn lại trên thế giới không chịu sự ảnh hưởng của đế quốc cũng cảm nhận được sự hùng vĩ của nó, và ngước nhìn với sự tôn kính đối với người dân La Mã, kẻ chinh phục vĩ đại của các quốc gia. Vì vậy, ngay cả người Scythia và người Sarmatia cũng đã cử sứ giả đến tìm kiếm tình hòa hữu với La Mã. Không, những người Seres cũng đến như vậy, và những người Ấn Độ cư ngụ dưới ánh mặt trời thẳng đứng, mang theo những món quà bằng đá quý, ngọc trai và voi, nhưng tất cả chỉ nghĩ về sự rộng lớn của cuộc hành trình mà họ đã thực hiện, và nói là đã tốn đến bốn năm. Trên thực tế, cần nhìn vào nước da của họ để thấy rằng họ là người của thế giới khác không phải của chúng ta."
CC398
Năm 2017, 17 trong số 401 con ngựa được kiểm tra ở Đan Mạch đã được phát hiện mang MRSA, điển hình là các chủng CC398. Cũng năm 2017 này có báo cáo rằng, từ năm 2014 đến năm 2016, 44 người ở Đan Mạch bị nhiễm LA-MRSA từ việc chăn nuôi chồn nâu lấy lông và LA-MRSA được tìm thấy trong 88% đàn lợn của Đan Mạch.
Tham khảo
Thể loại:Bệnh vi khuẩn
Quan hệ La Mã – Trung Quốc
Sứ thần Cam Anh
thumb|upright|Người Đại Tần theo mô tả của người Trung Quốc, từ [[Tam tài đồ hội, thời nhà Minh năm 1609]]
Vị tướng Đông Hán Ban Siêu (32–102 CN) cầm binh tái chiếm Tây Vực (bồn địa Tarim của Tân Cương) và đưa nó trở lại dưới tầm ảnh hưởng của Trung Quốc. Ông đánh bại tộc Nguyệt Chi vào năm 90 CN và Hung Nô phương Bắc năm 91 CN, buộc các thành bang như Kucha và Turfan, Khotan và Kashgar phải quy thuận (các khu định cư của người Tochari và người Saka Ấn-Âu), và cuối cùng là Karasahr vào năm 94 CN. Một phái bộ của đế quốc Parthia trước đó đã diện kiến triều đình Hán vào năm 89 CN và trong khi Ban Siêu đóng quân ở Khotan, một đoàn sứ khác của Parthia đến vào năm 101 CN, lần này mang theo những món quà lạ hiếm như đà điểu.
Cam Anh được cho là đã để lại một bản báo cáo về Đế quốc La Mã (Đại Tần trong tiếng Trung Quốc) dựa vào các nguồn thứ cấp — có khả năng là các câu chuyện truyền miệng của thủy thủ ở các hải cảng mà ông đã đến thăm. Hậu Hán Thư định vị nó ở Hải Tây ("biển phía tây", hay Ai Cập thuộc La Mã; biển được người Hy Lạp và La Mã gọi là Biển Erythraean, bao gồm Vịnh Ba Tư, Biển Ả Rập và Biển Đỏ):
Hậu Hán Thư còn nói thêm, tuy không chính xác, về bộ máy chính quyền La Mã: "Vua của họ không phải là người nắm quyền vĩnh viễn, mà là người tài giỏi được lập lên ngôi. Nếu trong nước gặp tai ương bất thường, họ phế bỏ và lập mới, người bị phế truất cam chịu mà không oán giận. Dân nước ấy cao lớn và cân đối, giống với người Hán, nên gọi là Đại Tần."
Yule lưu ý rằng mặc dù mô tả về Hiến pháp La Mã có bị bóp méo, nhưng Hậu Hán Thư đã đưa ra một mô tả chính xác về nghề đánh bắt cá rạn san hô ở Địa Trung Hải. San hô là một mặt hàng xa xỉ có giá trị cao ở Trung Quốc, được nhập khẩu cùng với các mặt hàng khác từ Ấn Độ (chủ yếu từ đường bộ và có lẽ cả đường biển), nơi người La Mã bán san hô đổi lấy ngọc trai. Danh sách gốc của các sản phẩm La Mã được đưa ra trong Hậu Hán Thư, chẳng hạn như lụa biển, thủy tinh, hổ phách, chu sa và vải amiăng, được mở rộng trong cuốn Ngụy Lược. Ngụy Lược cũng nói rằng vào năm 134, vua Sơ Lặc (Kashgar), là con tin tại triều đình của đế quốc Quý Sương, đã dâng đá quý có nguồn gốc từ Hải Tây lên triều đình Đông Hán. Sử gia Phạm Diệp viết rằng người Trung Quốc trước đây chưa bao giờ đến những vùng xa xôi phía Tây này, nhưng Cam Anh đã giúp người Hán biết về vùng đất, phong tục và sản phẩm của họ. Hậu Hán Thư cũng khẳng định rằng người Parthia (tiếng Trung: 安息; An Tức) muốn "kiểm soát việc buôn bán các loại lụa đa sắc màu của Trung Quốc" và do đó cố ý cản người La Mã tiếp cận Trung Hoa.
Người Hy-La ở Miến Điện?
thumb|right|Tạo tác thời [[Tây Hán cho thấy các diễn viên nhào lộn đang giữ thăng bằng bằng hai tay; cuốn Sử Ký và Hán Thư có chép rằng Mithridates II của đế quốc Parthia gửi quà là các diễn viên tung hứng Syria tới triều đình Hán Vũ Đế; cuốn Hậu Hán Thư chép rằng một vị vua Miến Điện đã gửi các diễn viên nhào lộn Đại Tần tới Hán An Đế năm 120 CN. ]] Một nhóm các nghệ sĩ biểu diễn nhào lộn Hy Lạp, những người tự nhận đến từ một nơi "phía tây của biển" (Ai Cập thuộc La Mã, mà Hậu Hán Thư nhắc đến đế quốc Đại Tần), đã được một vị vua Miến Điện gửi tới triều đình Hán An Đế vào năm 120. Ở Đế quốc Parthia và Đế quốc Quý Sương, người Hy Lạp tiếp tục được tuyển dụng sau thời kỳ Hy Lạp hóa làm nhạc sĩ và vận động viên. Hậu Hán Thư chép rằng Hán An Đế đã chuyển những người này từ vùng nông thôn đến kinh đô Lạc Dương, nơi họ biểu diễn tại triều đình của ông và được tặng thưởng vàng, bạc và các món quà khác. Về gốc gác của những người nghệ sĩ này, Raoul McLaughlin suy đoán rằng người La Mã đã bán nô lệ cho người Miến Điện và đây là cách những người này đến Miến Điện trước khi họ được gửi sang Trung Quốc. Những người tung hứng Syria rất nổi tiếng trong văn học Cổ điển phương Tây, và các sử liệu của Trung Quốc từ thế kỷ thứ 2 TCN đến thế kỷ thứ 2 CN dường như cũng đề cập đến họ.
Sứ bộ La Mã đầu tiên
thumb|Bức tranh tường mô tả phụ nữ mặc Hán phục từ khu mộ Tá Hổ Đình (Hán tự: 打虎亭汉墓, bính âm: Dahuting Han mu) thời Đông Hán muộn, tọa lạc tại [[Trịnh Châu, Hà Nam, Trung Quốc]]
Hậu Hán Thư chép rằng có một nhóm thương nhân tự xưng là sứ bộ La Mã tới Trung Quốc vào năm 166 CN. Họ khẳng định là được cử tới đây bởi "vua Đại Tần" (La Mã) tên là "An Đôn" (Hán tự: 安敦; đọc trại của Anton, một trong hai hoàng đế La Mã Antoninus Pius hoặc Marcus Aurelius Antoninus): ""... 其王常欲通使于汉，而安息欲以汉缯彩与之交市，故遮阂不得自达. 至桓帝延熹九年，大秦王安敦遣使自日南徼外献象牙、犀角、瑇瑁，始乃一通焉. 其所表贡，并无珍异，疑传者过焉. " "... Vua nước này thường muốn truyền sứ sang nhà Hán. Nhưng An Tức (Parthia) muốn giao thương với họ bằng lụa Hán nên cản không cho qua, vì vậy họ không có quan hệ trực tiếp với nhà Hán. Tới năm Diên Hi (延熹) thứ chín của Hoàn Đế (166 CN), vua Đại Tần là An Đôn (安敦) cử sứ giả từ ngoài Nhật Nam (日南) đến dâng ngà voi, sừng tê giác, đồi mồi. Chỉ từ lần đó hai nước mới có liên lạc với nhau.""
- 《后汉书·西域传》 "Tây Vực Truyện" trong Hậu Hán Thư (ch. 88)
Sau khi Antoninus Pius băng hà vào năm 161 CN, chức hoàng đế được nhường cho Marcus Aurelius Antoninus nên sứ bộ năm 166 CN có lẽ đã nhầm lẫn về người gửi họ đi vì cả hai hoàng đế đều có tên "Antoninus". Phái bộ La Mã đến từ phía nam (do đó có lẽ đi bằng đường biển), tiến vào Trung Quốc qua biên giới Nhật Nam hoặc Bắc Bộ Việt Nam ngày nay. Họ dâng những món quà gồm sừng tê giác, ngà voi và mai rùa, có lẽ đã mua trước đó từ vùng Nam Á. Hậu Hán Thư cũng nói rằng đây là lần đầu tiên có sự tiếp xúc trực tiếp giữa hai quốc gia. Yule suy đoán rằng lữ khách La Mã đã mất đồ ban đầu của họ do bị cướp hoặc đắm tàu ​​và đã sử dụng những món quà này để thay thế, khiến các nguồn Trung Quốc nghi ngờ rằng họ giữ lại những đồ vật quý giá hơn, mà Yule lưu ý là lời chỉ trích tương tự cũng nhắm vào nhà truyền giáo Giovanni da Montecorvino khi ông này đến Trung Quốc vào cuối thế kỷ XIII. Các nhà sử học Rafe de Crespigny, Peter Fibiger Bang và Warwick Ball tin rằng đây rất có thể chỉ là một nhóm thương nhân La Mã chứ không phải các nhà ngoại giao chính thức do Marcus Aurelius cử đến. Crespigny nhấn mạnh rằng sự hiện diện của sứ thần La Mã này cũng như những đại sứ khác từ Thiên Chủ (phía bắc Ấn Độ) và Phù Dư (ở Mãn Châu) đã mang lại uy tín rất cần thiết cho Hán Hoàn Đế, vì ông đang phải đối mặt với những rắc rối chính trị nghiêm trọng từ việc bức tử Lương Ký, người thâu tóm triều chính nhà Hán sau cái chết của em gái mình, Lương Nạp. Yule cho rằng sứ bộ La Mã đã đến Giao Chỉ, cùng tuyến đường mà các sử liệu Trung Quốc cho rằng các sứ bộ từ Thiên Chủ đã sử dụng vào các năm 159 và 161 CN.
Các sứ bộ La Mã sau đó
thumb|Minh họa cảnh các sứ thần của [[Đế quốc Byzantine|Đông La Mã yết kiến Đường Thái Tông vào năm 643 CN]] Ngụy lược và Lương thư có chép một thương nhân tên là Tần Luân (秦論) người Đại Tần tới Giao Châu (miền Bắc Việt Nam do Trung Quốc kiểm soát) năm 226 CN. Wu Miao (Ngô Mạc?), Thái thú Giao Chỉ, trình ông lên cho Tôn Quyền (vua Đông Ngô thời Tam Quốc) ở Nam Kinh, rồi còn tra hỏi về gốc gác của người này. Một đoàn hộ tống được thành lập để đưa thương nhân này trở về cùng với mười nữ và mười nam "người lùn da đen" mà ông ta yêu cầu vì tò mò. Lưu Hiền người Huệ Tể (ở Chiết Giang) đồng hành với họ nhưng ốm chết trên đường. Cũng theo Ngụy lược và Lương thư, các thương gia La Mã có hoạt động ở Phù Nam, nay là Campuchia và Việt Nam, một khẳng định được hỗ trợ bởi khảo cổ học hiện đại về các vật phẩm Địa Trung Hải cổ đại được phát hiện ở các nước Đông Nam Á như Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Indonesia.
Yule đề cập rằng vào đầu thế kỷ III, một vị vua Đại Tần đã gửi một sứ bộ đến triều đình Tào Ngụy miền Bắc Trung Quốc (220–266 CN) đem theo đồ thủy tinh với đủ loại màu sắc. Vài năm sau, một nghệ nhân ở Đại Tần đã chỉ cho người Trung Quốc cách chế tạo thủy tinh từ lửa (kỷ thuật thổi thủy tinh), một thứ rất mới lạ với người Trung Quốc.
Một sứ bộ khác từ Đại Tần được ghi chép là đã mang quà triều cống cho nhà Tấn (266–420 CN). Sự kiện diễn ra vào năm 284 CN đời Tấn Vũ Đế (266–290 CN), và được ghi lại trong Tấn Thư và cuốn Văn Hiến Thông Khảo sau này.. Sứ bộ này có lẽ được gửi đi bởi Hoàng đế Carus (khoảng 282–283 CN) có thời trị vì ngắn ngủi, lúc đó đang có chiến tranh với đế quốc Sasan đời vua Bahram II.
Phất Lâm: sứ bộ của Đông La Mã
thumb|right|upright=1|alt=Painting of three men in respectful posture approaching a man seated on a palanquin and surrounded by attendants on the left|Đường Thái Tông tiếp sứ bộ từ Tây Tạng.
Sử sách Trung Quốc thời nhà Đường (618–907 CN) có chép các cuộc gặp gỡ với các thương nhân từ "Phất Lâm" (拂菻), dùng để chỉ Đế quốc Byzantine. Cuộc tiếp xúc ngoại giao đầu tiên được ghi lại diễn ra vào năm 643 CN đời vua Constans II (641–668 CN) và Đường Thái Tông (626–649 CN). Cựu Đường Thư, rồi Tân Đường Thư, ghép tên của Constans II là "Ba Đa Lực" (波多力, bính âm: Bōduōlì), mà Hirth phỏng đoán là phiên âm của từ Kōnstantinos Pogonatos (Constantine Người có râu), còn gọi ông là vương (王 wáng). Yule và S. A. M. Adshead đưa ra một cách chuyển ngữ khác bắt nguồn từ từ "tộc trưởng" hoặc "người gia trưởng" (patrician), có thể là ám chỉ đến một trong những vị quan nhiếp chính cho vị hoàng đế La Mã 13 tuổi này. Sử sách nhà Đường chép rằng Constans II đã cử một sứ bộ vào năm Trinh Quan (貞觀) thứ 17 (643 CN), mang theo những món quà bằng thủy tinh đỏ và đá quý màu xanh lục. Yule chỉ ra rằng Yazdegerd III (632–651 CN), người cai trị cuối cùng của Đế quốc Sasan, đã cử các nhà ngoại giao đến Trung Quốc để đảm bảo viện trợ từ Thái Tông (được coi là vị vua của Ferghana ở Trung Á) do mất vùng huyết mạch Ba Tư vào tay Nhà Rashidun Hồi giáo. Bối cảnh đó cũng đã có thể thúc đẩy người Byzantine cử sứ giả đến Trung Quốc để tìm viện trợ do mất tỉnh Syria vào tay người Hồi giáo. Các sử liệu thời Đường Trung Quốc cũng ghi lại sự kiện hoàng tử Sasan là Peroz III (636–679 CN) chạy sang nhà Đường lánh nạn sau khi quân đội Hồi giáo chinh phạt toàn bộ Ba Tư.
Yule khẳng định rằng các sứ bộ Phất Lâm còn sang sứ nhà Đường vào các năm 711 và 719 CN, với một sứ bộ khác vào năm 742 CN có thể bao gồm các nhà sư Cách giáo. Adshead liệt kê bốn cuộc tiếp xúc ngoại giao chính thức với Phất Lâm trong Cựu Đường Thư vào các năm 643, 667, 701 và 719 CN. Ông suy đoán rằng sự vắng mặt của những sứ mệnh này trong các nguồn sử học phương Tây có thể được giải thích bởi cách người Byzantine xem các mối quan hệ chính trị với các cường quốc phương Đông, cũng có khả năng các đoàn sứ được cử đi bởi các quan chức biên phòng thay vì thay mặt cho chính phủ trung ương. Yule và Adshead đồng tình rằng một phái bộ ngoại giao của Phất Lâm đã được cử đi đời Justinian II (k. 685–695 CN; 705–711 CN). Yule cho rằng nó xảy ra vào năm hoàng đế băng hà, năm 711 CN, trong khi Adshead cho rằng nó diễn ra vào năm 701 CN trong thời Leontios soán ngôi và hoàng đế bị lưu đày ở Crimea, có lẽ đây là lý do cho sự thiếu sót của nó trong thư tịch Byzantine và sự nhầm lẫn của sử Trung Quốc về chính xác ai đã cử họ đi. Justinian II giành lại ngôi vị với sự trợ giúp của người Bulgar và liên hôn với người Khazar. Do đó, Adshead tin rằng một sứ mệnh được gửi đến nhà Đường sẽ ăn khớp với các nước đi chính trị của Justinian II, đặc biệt nếu ông biết về sự trợ giúp quân sự của Võ Tắc Thiên dành cho Narsieh, con trai của Peroz III, chống lại người Ả Rập ở Trung Á vào cuối thế kỷ VII.
Năm 719, một sứ bộ Phất Lâm có vẻ là do Leon III (717–741 CN) cử đi đến triều đình của Đường Huyền Tông (khoảng 712–756 CN), cùng khoảng thời gian mà hoàng đế Byzantine này tiếp tục liên minh hôn nhân với người Khazar. Nó xảy ra đồng thời lúc Leon III vừa đánh bại người Ả Rập vào năm 717 CN. Biên niên sử Trung Quốc ghi lại rằng "Vào tháng đầu tiên của năm Khai Nguyên thứ bảy [719 CN], lãnh chúa của họ [拂菻王,"Vua Phất Lâm"] đã cử Ta-shou-ling [một quan chức cấp cao] từ Thổ Hỏa La [吐火羅, Tokhara] (...) để dâng sư tử và linh dương, mỗi loài hai con. Vài tháng sau, ông ta gửi thêm Ta-te-seng ["các linh mục tài giỏi"] đến triều đình ta để cống nạp." Trong chuyến đi dài này, sứ bộ này có thể đã đến thăm vị vua Turk Shahis của Afghanistan, vì con trai của nhà vua lấy tước hiệu "Fromo Kesaro" khi ông lên ngôi vào năm 739 CN. "Fromo Kesaro" là phiên âm của "Caesar La Mã", có lẽ được chọn là để vinh danh "Caesar", tước hiệu của Leon III, người đã đánh bại kẻ thù chung là người Ả Rập. Trong các nguồn tiếng Trung, "Fromo Kesaro" được phiên âm thành "Phất Lâm Kế Sa" (拂菻罽娑), "Phất Lâm" (拂菻) là tên tiêu chuẩn thời Đường cho "Đế quốc Byzantine". Năm đi sứ này trùng với thời gian Huyền Tông từ chối viện trợ cho người Sogdia ở Bukhara và Samarkand chống lại lực lượng xâm lược Ả Rập. Một sứ bộ từ Caliphate Umayyad đã được Đường triều tiếp nhận vào năm 732 CN. Tuy nhiên, chiến thắng của người Ả Rập trong trận Talas năm 751 CN và cuộc nổi dậy An Lộc Sơn đã làm tê liệt hoàn toàn các nỗ lực can thiệp của nhà Đường ở Trung Á.
Các cuộc tiếp xúc ngoại giao cuối cùng với Phất Lâm được ghi nhận là diễn ra vào thế kỷ XI CN. Từ Văn hiến thông khảo, viết bởi sử gia Mã Đoan Lâm (1245–1322), và từ Tống sử, ta biết rằng hoàng đế Byzantine Michael VII Parapinakēs Caesar (滅力沙靈改撒, diệt lực sa linh cải tán) xứ Phất Lâm đã cử một sứ bộ sang nhà Tống năm 1081, đời Tống Thần Tông (1067–1085). Sử Tống đã mô tả những món quà triều cống do sứ bộ Byzantine dâng tặng cũng như các sản phẩm được làm ở thành Byzantium. Nó cũng mô tả các hình phạt được sử dụng trong luật Byzantine, chẳng hạn như hình phạt nhét vào "bao nhồi lông" rồi ném xuống biển, có lẽ đang nhắc đến poena cullei (từ tiếng Latinh 'hình phạt cái bao'). Sứ bộ cuối cùng được ghi nhận vào năm 1091, đời Alexios I Komnenos (1081–1118); sự kiện này chỉ được đề cập qua loa.
Các mặt hàng La Mã ở Trung Quốc
thumb|Thủy tinh La Mã thế kỷ II thumb|upright|Bức bích họa La Mã khắc họa [[Maenad mặc áo lụa từ di chỉ Pompeii, Bảo tàng Khảo cổ Quốc gia Naples]] thumb|upright|Bức tranh với tựa đề Separated by a Green Curtain, a Chinese and Roman Artist Compete with Each Other từ bản sao chép thời [[Nhà Timur|Timir năm 1481, bản gốc được vẽ bởi Nizami Ganjavi (1141–1209)]]
Các quan hệ giao thương giữa vùng Địa Trung Hải và Ấn Độ được thiết lập bởi vương quốc Ptolemy Ai Cập vào cuối thế kỷ thứ 2 TCN. Các nhà hàng hải Hy ​​Lạp biết cách lợi dụng gió mùa để xúc tiến cuộc hành trình của họ đến Ấn Độ Dương. Nhiều tiền xu La Mã đã được các nhà khảo cổ phát hiện dọc đường bờ biển Ấn Độ, chứng tỏ giao thương La Mã-Ấn Độ lúc bấy giờ rất nhộn nhịp. Nhiều thương cảng Ấn Độ với các khu trọ cho người phương xa đã được xác định ven bờ Ấn Độ và Sri Lanka dọc theo các hải tuyến của người La Mã. Bằng chứng khảo cổ nằm rải rác từ các hải cảng Biển Đỏ ở Ai Cập thuộc La Mã đến tận Ấn Độ cho thấy hoạt động buôn bán của La Mã ở Ấn Độ Dương và Đông Nam Á giảm sút đáng kể sau đại dịch Antonine năm 166 CN, cùng thời điểm phái bộ La Mã đầu tiên đến được nhà Hán, nơi cũng có một trận dịch tương tự vào năm 151 CN.
Thủy tinh La Mã chất lượng cao ở Alexandria và Syria đã được xuất khẩu tới nhiều nơi ở châu Á, bao gồm cả Trung Quốc. Đồ thủy tinh La Mã đầu tiên được phát hiện ở Trung Quốc là một chiếc bát thủy tinh vôi xút màu xanh lục có niên đại vào đầu thế kỷ 1 TCN và được khai quật từ một ngôi mộ Tây Hán ở Quảng Châu, có lẽ được mang tới đây thông qua Ấn Độ Dương và biển Đông. Các cổ vật La Mã khác được tìm thấy tại Trung Quốc bao gồm: một chiếc bát thủy tinh khảm trong một lăng mộ vua chư hầu gần Nam Kinh có niên đại khoảng năm 67 CN và một chai thủy tinh có các vệt trắng đục trong một lăng mộ thời Đông Hán ở Lạc Dương. Đồ thủy tinh La Mã và Ba Tư đã được tìm thấy trong một ngôi mộ thế kỷ thứ 5 CN ở Gyeongju, Hàn Quốc (thủ đô của Silla cổ đại) phía đông Trung Quốc. Ngoài ra, các hạt thủy tinh La Mã đã được phát hiện trong gò mộ Utsukushi thời kỳ Kofun thế kỷ thứ 5 CN gần Kyoto, Nhật Bản.
Dựa theo các sử liệu Trung Quốc, ta biết rằng người Hán còn dùng nhiều thứ xã xỉ phẩm khác có nguồn gốc La Mã, điển hình là: thảm thêu vàng và vải dát vàng, hổ phách, vải amiăng, và lụa biển (loại tơ lụa trích xuất từ loài trai Pinna nobilis Địa Trung Hải). Ngoài ra, còn có nhiều món đồ bằng bạc và đồng có niên đại từ thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 2 TCN được tìm thấy trên khắp Trung Quốc có lẽ bắt nguồn từ đế quốc Seleukos. Một chiếc đĩa bạc thếp vàng gốc La Mã có niên đại từ thế kỷ 2 hoặc thế kỷ 3 CN đã được tìm thấy ở Tĩnh Viễn, Cam Túc, với phần trên chạm nổi vị thần Hy La Dionysus đang nằm nghỉ trên một con linh miêu.
Hải tuyến giao thương La Mã có kết nối với quận Nhật Nam do nhà Hán kiểm soát phía dưới Giao Chỉ (Việt Nam hiện đại) và vương quốc Phù Nam của người Khmer vào thế kỷ thứ 2 CN hoặc có lẽ sớm hơn thế. Theo nhà nghiên cứu Ferdinand von Richthofen (1877), Giao Chỉ chính là hải cảng mà nhà địa lý Hy La Ptolemy nhắc tới với cái tên Cattigara, nằm gần Hà Nội hiện đại. Ptolemy được một thủy thủ Hy Lạp tên là Alexander kể lại và chép rằng Cattigara nằm xa hơn so với Χρυσῆ Χερσόνησος (bán đảo Mã Lai). Ý kiến của Richthofen cho rằng Cattigara là Hà Nội được chấp nhận rộng rãi, cho đến khi các khám phá khảo cổ mới tại Óc Eo thuộc đồng bằng sông Cửu Long vào giữa thế kỷ XX. Tại Óc Eo nơi từng nằm dọc bờ biển, tiền xu La Mã đã được phát hiện bởi nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret vào những năm 1940, chứng minh cho một mạng lưới giao thương rất rộng lớn. Số cổ vật được khai quật bao gồm các huy chương La Mã bằng vàng đời hoàng đế Antoninus Pius và người kế vị Marcus Aurelius. Ngoài ra, đồ trang sức bản địa phỏng theo xu La Mã đời Antonine, các hạt thủy tinh và vòng tay La Mã cổ đại cũng đã được tìm thấy ở đây. Sử gia hàng hải Granville Allen Mawer nhận thấy rằng cảng Cattigara của Ptolemy dường như tương ứng với vĩ độ của Óc Eo hiện đại.
Xã Johnson, Quận St. Francis, Arkansas
Xã Johnson (Johnson Township) là một xã thuộc quận St. Francis, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.121 người.
Quan hệ La Mã – Trung Quốc
Các mặt hàng La Mã ở Trung Quốc
Mạng lưới thương mại nối với Cattigara rất rộng lớn, liên kết tới các cảng trên bờ biển Ấn Độ và Sri Lanka và tới các cảng do La Mã kiểm soát ở Ai Cập và các vùng lãnh thổ Nabatea phía bờ đông bắc của Biển Đỏ. Nhà khảo cổ học Warwick Ball phản đối những khám phá kiểu như tạo tác lấy cảm hứng từ La Mã và cổ vật La Mã ở Óc Eo (đồng xu khắc hình hoàng đế La Mã Maximianus ở miền Bắc Việt Nam và một chiếc đèn đồng La Mã tại P'ong Tuk ở Đồng bằng sông Cửu Long) là bằng chứng xác đáng cho việc người La Mã đã đến thăm những khu vực này. Ông cho rằng những món đồ này có thể đã được đưa tới đây bởi các thương gia Ấn Độ. Dougald O'Reilly nói rằng có rất ít bằng chứng cho thấy Cattigara là Óc Eo, các vật phẩm La Mã được tìm thấy ở đó chỉ chứng minh mạng lưới thương mại Ấn Độ Dương đã mở rộng đến tận Vương quốc Phù Nam cổ đại, chứ chưa làm sáng tỏ bất kì điều gì khác.
Xã Johnson, Quận St. Francis, Arkansas
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận St. Francis, Arkansas
Quan hệ La Mã – Trung Quốc
Lụa Trung Quốc ở La Mã
Thương mại của Trung Quốc với Đế quốc La Mã được kích thích bởi sự khát tơ lụa của người La Mã, bắt đầu từ khoảng thế kỷ 1 TCN. Người La Mã biết về lụa hoang dã được thu hoạch ở Kos (coa vestis), nhưng thoạt đầu họ không liên hệ nó với loại tơ được sản xuất ở vương quốc Sarikol trong dãy Pamir. Có rất ít các cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa người La Mã và người Hán vì hai đế quốc Parthia và Quý Sương đều muốn sinh lợi từ con đường Tơ lụa đã ngăn chặn con đường trên đất liền.
Trong thế kỷ thứ nhất TCN, lụa vẫn là hàng quý hiếm trong thế giới La Mã; vào thế kỷ 1 CN, thương phẩm có giá trị này trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Trong tác phẩm Naturalis Historia (77–79 CN), Pliny Già phàn nàn về sự khánh kiệt ngân khố La Mã để mua được thứ xa xỉ đắt tiền này. Ông nhận xét rằng "đàn bà" của La Mã và việc mua thứ lụa này từ Ấn Độ, Ả Rập, và vùng Seres của Viễn Đông khiến nhà nước tiêu tốn khoảng 100 triệu sestertius mỗi năm, còn nói rằng các cuộc viễn chinh đã được cử tới xứ đó để xin vải lụa cùng với các cuộc lặn tìm ngọc trại ở Biển Đỏ. Bất chấp ý kiến của Pliny Già về sự mất cân bằng thương mại và số lượng tiền đúc của Rome được sử dụng để mua lụa, Warwick Ball khẳng định rằng việc La Mã mua các mặt hàng ngoại quốc khác, đặc biệt là gia vị từ Ấn Độ, có tác động lớn hơn nhiều lên nền kinh tế La Mã. Năm 14 CN, viện Nguyên lão ban hành sắc lệnh cấm đàn ông mặc lụa, nhưng lụa vẫn tiếp tục tràn vào thế giới La Mã. Ngoài những lo ngại về kinh tế từ việc nhập khẩu lụa, quần áo lụa cũng bị Seneca Già chỉ trích là suy đồi và vô đạo đức: "Ta có thể nhìn thấu quần áo làm từ lụa, nếu các loại vật liệu không che dấu cơ thể hay sự đoan trang của một người, được gọi là quần áo ... Tụi con gái chưa chồng làm lụm để đứa con gái thông gian có thể được nhìn trộm qua tấm áo mỏng tanh, thế nên anh chồng của nó cũng chẳng quen thuộc với cơ thể vợ hơn mấy kẻ ngoài."
- Seneca Già c. 3 TCN – 65 CN
Tiền La Mã và Byzantine phát hiện tại Trung Quốc
thumb|Đồng xu đời [[Constantius II (337–361 CN), tìm thấy ở Karghalik, Trung Quốc]] Valerie Hansen (2012) khẳng định rằng chưa có đồng xu La Mã nào từ thời Cộng hòa (509–27 TCN) hay thời Princep (27 TCN - 284 CN) của Đế quốc La Mã được tìm thấy ở Trung Quốc. Tuy nhiên, Warwick Ball (2016) tìm được hai bài báo nghiên cứu từ năm 1978 báo cáo về việc phát hiện 16 đồng xu La Mã từ đời Tiberius (14–37 CN) cho đến đời Aurelianus (270–275 CN) ở Tây An, Trung Quốc (địa điểm của cố đô Trường An). Các đồng xu La Mã tìm thấy ở Óc Eo, Việt Nam (gần Giao Châu do Trung Quốc kiểm soát) có niên đại vào giữa thế kỷ thứ 2 CN. Một đồng xu đời Maximianus (trị 286–305 CN) đã được phát hiện ở miền Bắc Việt Nam. Ngoài ra, tiền xu La Mã niên đại thế kỷ thứ 3 và thứ 4 CN cũng đã được khai quật từ lâu đài Katsuren (ở Uruma, Okinawa) xây dựng từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 15 CN.
Ngay sau vụ tuồn lậu trứng tằm vào Đế quốc Byzantine bởi các nhà sư Thiên chúa giáo Nestorian, sử gia Byzantine tên Menander thế kỷ thứ 6 chép rằng người Sogdia đã cố gắng thiết lập thương mại tơ lụa trực tiếp giữa Trung Quốc và Đế quốc Byzantine. Sau khi Khả Hãn Istämi (nguồn Trung Quốc chép tên ông là 室點密, Hán-Việt: Thất Điểm Mật) của Hãn quốc Đột Quyết liên minh với hoàng đế Sasanian Ba Tư là Khosrau I để đánh bại đế quốc Hephthalites, các thương gia người Sogdia tiếp cận Istämi và ngỏ ý muốn ông tạo điều kiện cho họ diện kiến hoàng đế Sasanian đề xuất mở cửa Ba Tư cho buôn bán với người Byzantine. Istämi chấp nhận lời thỉnh cầu lần hai và gửi sứ thần Sogdia đến triều đình Sasanian, nhưng đoàn sứ đều bị ám sát bằng chất độc.
Giả thuyết chạm trán quân sự
thumb|Tù binh La Mã trong [[trận Carrhae bị đày tới Margiana bởi vua Orodes. Số phận của họ vẫn còn là ẩn số.]]
Nhà sử học Homer H. Dubs suy đoán vào năm 1941 rằng các tù binh chiến tranh La Mã được chuyển đến biên giới phía đông của đế quốc Parthia có thể đã đụng độ với quân Hán ở đó.
Sau khi quân đội La Mã dưới sự chỉ huy của Marcus Licinius Crassus thua trận Carrhae vào năm 54 TCN, khoảng 10.000 tù binh La Mã bị người Parthia gửi đến Margiana để trấn giữ biên cương. Một thời gian sau, thiền vu Chí Chi của Hung Nô thành lập một nhà nước xa hơn về phía đông trong thung lũng sông Talas, gần Taraz ngày nay. Dubs có lưu ý một ghi chép của Ban Cố về khoảng "một trăm người" dưới trướng Chí Chi tạo thành "đội hình vảy cá" trong trận Chí Chi vào năm 36 TCN. Dubs cho rằng đây rất có thể là đội hình testudo trứ danh của người La Mã và toán binh lính này, bị người Trung Quốc bắt được, đã thành lập làng Ly Kiền (骊靬 Líqián, có thể bắt nguồn từ chữ "legio") ở Vĩnh Xương.
Đã có những nỗ lực để thúc đẩy mối liên hệ Trung Quốc-La Mã cho du lịch, nhưng việc tổng hợp các nguồn La Mã và Trung Quốc của Dubs đã không được các nhà sử học chấp nhận, với lý do là nó quá mang tính suy đoán và đưa ra quá nhiều kết luận mà không có đủ bằng chứng xác thực. Thử nghiệm DNA vào năm 2005 xác nhận tổ tiên Ấn-Âu của một số cư dân của Ly Can hiện đại; điều này có thể được giải thích bởi các cuộc hôn nhân khác sắc tộc với những người Ấn-Âu đã sống ở Cam Túc thời cổ đại, chẳng hạn như người Nguyệt Chi và người Ô Tôn. Một phân tích DNA toàn diện hơn lấy mẫu từ hai trăm cư dân nam của ngôi làng vào năm 2007 cho thấy mối quan hệ di truyền gần gũi hơn với cộng đồng người Hán và sai lệch lớn so với nguồn gen Tây Âu. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng người dân Ly Can có lẽ là người gốc Hán. Khu vực này thiếu bằng chứng khảo cổ về sự hiện diện của người La Mã.
Libellula flavida
Libellula flavida là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Rambur mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Thlypopsis fulviceps fulviceps
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Erannis obscurata-fasciata
Tham khảo
Thể loại:Erannis
Crepidium fissum
Crepidium fissum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Schltr.) Szlach. mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crepidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Hans Albert Einstein
Hans Albert Einstein (14 tháng 5 năm 1904 - 26 tháng 7 năm 1973) là một giáo sư/ kỹ sư thủy lực học người Thụy Sĩ/ Hoa Kỳ có gốc là người Do Thái, là người con thứ hai của nhà vật lý học Albert Einstein và Mileva Marić. Ông từng là giáo sư thủy lực tại Viện Đại học California, Berkeley, và được biết đến nhiều bởi những nghiên cứu của ông về vận chuyển bùn cát. Thư từ giữa ông và cha, Albert Einstein được lưu giữ tại Bộ Sưu tập và lưu trữ của Viện Đại học California tại Riverside và Bộ sưu tập đặc biệt và lưu trữ, Thư viện Đại học Iowa.
Tiểu sử
Hans Albert Einstein sinh vào ngày 14 tháng 5 năm 1904. Ông là con thứ hai của nhà vật lý học Albert Einstein và Mileva Marić. Hans Albert có một người chị là Lieserl Einstein mất sớm vào năm một tuổi và một người em là Eduard Einstein đã mất năm 1965. Cha mẹ ông ly dị năm 1919 sau khi sống xa nhau 5 năm.
Sự nghiệp
Hans Albert theo cha mình – Albert Einstein học tại Viện Đại học Zurich. Năm 1926, ông tốt nghiệp. Từ năm 1926 - 1930, ông là người thiết kế cho một dự án xây cầu ở Dortmund.
Cha của Hans Albert – Albert Einstein rời Đức năm 1933 vì chiến dịch bài Do Thái của Adolf Hitler và chính quyền Đức Quốc xã. Sau đó, Hans Albert cũng đã rời Đức vào năm 1938 và đến Nam California, Hoa Kỳ. Ông đã làm việc tại Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ năm 1943. Năm 1947, ông làm giáo sư/ kỹ sư thủy lực học tại Viện Đại học California, Berkeley.
Cuộc sống cá nhân
Ông kết hôn với Frieda Knecht và có năm đứa con với Frieda gồm Bernhard Caesar (1930 – 2008), là một nhà vật lý học, kỹ sư. Klaus Martin (1932 – 1938), mất sớm vì bệnh bạch hầu cùng hai người khác chỉ sống được vài ngày. Họ cũng có một con nuôi là Evelyn (1941 – 2011). Frieda mất năm 1958, sau đó Hans Albert tái hôn với Elizabeth Roboz (1904 – 1995).
Hans Albert thường xuyên cùng đồng nghiệp và gia đình du ngoạn vịnh San Francisco. Trong những chuyến đi như thế, ông chụp được hàng nghìn tấm ảnh. Ông rất yêu âm nhạc; thường chơi sáo và piano.
Qua đời
thumb|Bia mộ của Hans Albert Einstein ở Woods Hole, Massachusetts, Hoa Kỳ. Những lời ghi trên bia mộ: Một đời cống hiến cho học sinh-nghiên cứu, âm nhạc và thiên nhiên Hans Albert qua đời do suy tim vào ngày 26 tháng 7 năm 1973 (69 tuổi) tại Woods Hole, Massachusetts, Hoa Kỳ.
Schizoglossum graminifolium
Schizoglossum graminifolium là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được C.Norman miêu tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Hans Albert Einstein
Các bức thư
"I have also considered many scientific plans during my pushing you around in your pram !"
Schizoglossum graminifolium
Liên kết ngoài
Thể loại:Schizoglossum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Hans Albert Einstein
Các bức thư
- Bức thư Albert Einstein gửi cho Hans Albert Einstein, tháng 6 năm 1918
Liên kết ngoài
Thể loại:Albert Einstein Thể loại:Sinh năm 1904 Thể loại:Mất năm 1973 Thể loại:Kỹ sư Mỹ Thể loại:Kỹ sư Đức Thể loại:Giáo sư Đại học California tại Berkeley Thể loại:Người Thụy Sĩ Thể loại:Người Mỹ gốc Đức-Do Thái
Paraphytus foveatus
Paraphytus foveatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Paraphytus
Hwang Hyun-soo
Hwang Hyun-soo (sinh ngày 22 tháng 7 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc thi đấu ở vị trí hậu vệ cho FC Seoul.
Schizoglossum graminifolium
Liên kết ngoài
Schizoglossum graminifolium
Hwang Hyun-soo
Sự nghiệp câu lạc bộ
Hwang gia nhập FC Seoul năm 2014. Anh ra mắt tại K League 1 trước Jeonbuk Hyundai Motors.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hàn Quốc Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Seoul Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 1
Kunbir laboissierei
Kunbir laboissierei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Kunbir
Thlypopsis fulviceps obscuriceps
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Thlypopsis fulviceps intensa
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Phrynocephalus euptilopus
Phrynocephalus euptilopus là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Alcock & Finn mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Phrynocephalus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Thlypopsis fulviceps meridensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Libellula foliata
Libellula foliata là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Kirby mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Libellula Thể loại:Động vật được mô tả năm 1889
Mimudea borboraula
Mimudea borboraula là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mimudea
Gương vô cực
nhỏ| Một chiếc gương vô cực cổ điển dùng làm trang trí tường Gương vô cực là một cặp gương song song, tạo ra một loạt các phản xạ nhỏ hơn lùi dần về vô cực. Chúng được sử dụng làm điểm nhấn cho phòng và trong tác phẩm nghệ thuật.
Thông thường gương trước của gương vô cực bị bạc một nửa (vì thế được gọi là gương một chiều).
Miêu tả
nhỏ| Một hiệu ứng gương vô cực nhìn giữa các gương Trong một chiếc gương vô cực khép kín cổ điển, một bộ bóng đèn, đèn LED hoặc điểm sáng đèn nguồn khác được đặt xung quanh ngoại vi của gương phản chiếu hoàn toàn và một "gương một chiều" phản chiếu một phần được đặt một đoạn ngắn khoảng cách trước nó, trong một liên kết song song. Khi một người quan sát bên ngoài nhìn vào bề mặt của gương phản chiếu một phần, ánh sáng dường như lùi dần vào vô tận, tạo ra sự xuất hiện của một đường ánh sáng có độ sâu lớn.
Nếu các gương không hoàn toàn song song mà thay vào đó được đặt ở một góc nhỏ, "thị trường hình ống" sẽ được coi là cong (lệch về một phía) khi nó lùi vào vô cực.
Ngoài ra, hiệu ứng này cũng có thể được nhìn thấy khi một người quan sát đứng giữa hai gương phản chiếu hoàn toàn song song, như trong một số phòng thay đồ, một số thang máy hoặc một nhà gương. Một phiên bản yếu hơn của hiệu ứng này có thể được nhìn thấy bằng cách đứng giữa bất kỳ hai bề mặt phản chiếu song song nào, chẳng hạn như các bức tường kính của một sảnh nhỏ vào một số tòa nhà. Kính phản chiếu một phần tạo ra cảm giác này, bị pha loãng bởi sự nhiễu ảnh thị giác của các khung nhìn qua kính vào môi trường xung quanh.
Tài liệu tham khảo văn hóa
Các nghệ sĩ thị giác, đặc biệt là các nhà điêu khắc đương đại đã sử dụng gương vô cực. Yayoi Kusama, Josiah McElheny, Ivan Navarro, Taylor Davis và Anthony James đều đã sản xuất các tác phẩm sử dụng gương vô cực để mở rộng cảm giác về không gian không giới hạn trong tác phẩm nghệ thuật của họ.
Một số đường hầm tối tối của công viên giải trí, như tàu lượn "Space Mountain" của Disney, sử dụng gương vô cực để tạo ấn tượng khi bay trong không gian.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2019)">cần dẫn nguồn  ]
Tham khảo
Thể loại:Dụng cụ quang học Thể loại:Vô tận Thể loại:Ảo giác thị giác Thể loại:Gương
Muddanahalli, Arkalgud
Muddanahalli là một làng thuộc tehsil Arkalgud, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Chesneya polystichoides
Chesneya polystichoides là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Hand.-Mazz.) Ali miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chesneya
Polybotrya exaltata
Polybotrya exaltata là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Brack. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Schizoglossum hamatum
Schizoglossum hamatum là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được E. Mey. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Polybotrya exaltata
Liên kết ngoài
Thể loại:Polybotrya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1854 Thể loại:Unresolved names
Polybotrya exaltata
Schizoglossum hamatum
Liên kết ngoài
Thể loại:Schizoglossum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Erannis obsoleta
Erannis obsoleta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Erannis
Thlypopsis ornata ornata
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Lamprologus
Lamprologus là một chi cá hoàng đế trong họ Cichlidae.
Các loài
Có 20 loài được ghi nhận trong chi này:
Tham khảo
Thể loại:Lamprologini
Thlypopsis ornata media
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Kunbir lombokiana
Tham khảo
Thể loại:Kunbir
Neferkare Neby
Neferkare Neby (cũng là Neferkare III) là một pharaon của Ai Cập cổ đại thuộc vương triều thứ tám trong Thời kỳ Chuyển tiếp thứ nhất (2181-2055 TCN). Theo các nhà Ai Cập học Jürgen von Beckerath và Darell Baker, ông là vị vua thứ tư của vương triều thứ Bảy, bởi vì ông xuất hiện như là vị vua thứ tư thuộc danh sách các vị vua được ấn định cho vương triều này trong bản danh sách vua Abydos.
Tên của Neferkare Neby có thể đọc được một cách rõ ràng trong bản Danh sách vua Abydos (số 43) và không giống như hầu hết các vị vua của thời kỳ này, nó được chứng thực bởi hai nguồn đương thời. Thật vậy, tên của Neferkare Neby xuất hiện trên cánh cửa giả ở ngôi mộ của Ankhesenpepi II, và cũng còn được khắc trên chiếc quách của bà. Những sự chứng thực này cho thấy rằng mẹ của Neferkare Neby dường là Nữ hoàng Ankhesenpepi II và có lẽ người cha của ông sẽ là Pepi II Neferkare, vị pharaon vĩ đại cuối cùng của thời kỳ Cổ vương quốc. Tấm bia đá của Ankhesenpepi II ghi lại rằng Neferkare Neby đã bắt đầu xây dựng một kim tự tháp, nó có thể nằm ở Saqqara và được gọi tên là Ḏd-ˁnḫ Nfr-k3-rˁ nbjj, tức là Djedankh Neferkare Neby và ý nghĩa của nó đó là "Neferkare Neby là sự trường tồn của cuộc đời". Vị trí của kim tự tháp này hiện không rõ và có lẽ nó chưa bao giờ thực sự bước vào giai đoạn xây dựng.
Giống như nhiều vị vua khác của vương triều thứ Tám, Neferkare Neby không có tên trong cuộn giấy cói Turin do một vết rách lớn ảnh hưởng đến vị trí nơi tên của ông đã được ghi lại.
Tham khảo
Thể loại:Pharaon Vương triều thứ Tám của Ai Cập
Xã Johnson, Quận Union, Arkansas
Xã Johnson (Johnson Township) là một xã thuộc quận Union, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.459 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận Union, Arkansas
Thlypopsis ornata macropteryx
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Paraphytus harmandi
Liên kết ngoài
Thể loại:Paraphytus
Phrynocephalus forsythii
Phrynocephalus forsythii là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Anderson mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Tham khảo
Thể loại:Phrynocephalus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1872
Polybotrya filiculifolia
Polybotrya filiculifolia là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Farw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1931. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Polybotrya filiculifolia
Nippon TV
Nippon Television Network Corporation (日本テレビ放送網株式会社), thường được biết với tên Nippon TV, là kênh truyền hình có trụ sở ở vùng Shiodome của Minato, Tokyo, Nhật Bản do công ty xuất bản Yomiuri Shimbun quản lý.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nippon News Network Thể loại:Truyền hình ở Tokyo Thể loại:Công ty anime  Thể loại:Công ty niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Tokyo Thể loại:Đài truyền hình ở Nhật Bản Thể loại:Mạng truyền hình Nhật Bản
Thlypopsis sordida chrysopis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Thlypopsis sordida orinocensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Muddanahalli, Alur
Muddanahalli là một làng thuộc tehsil Alur, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Comarostaphylis diversifolia
Comarostaphylis diversifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được (Parry) Greene mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.
Liên kết ngoài
Thể loại:Comarostaphylis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1887 Thể loại:Thực vật California Thể loại:Vườn cây Bắc Mỹ
Erannis occataria
Erannis occataria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Erannis
Schizoglossum heudelotianum
Schizoglossum heudelotianum là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Decne.) Roberty miêu tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schizoglossum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1953
Schizoglossum heudelotianum
Phthalate
phải|nhỏ|Cấu trúc hóa học chung của orthophthalates. (R và R' là các trình tự chung) Phthalate là một chất hóa học được thêm vào trong quá trình sản xuất nhựa, sơn nhằm làm thay đổi tính chất cơ bản của vật liệu.
Tác dụng
Nó có thể làm cho nhựa cứng hơn, dẻo hơn, trong suốt hơn hoặc làm cho sơn cứng hơn tùy theo loại Phthalate. Nó cũng được dùng làm chất hòa tan, thường có mặt trong các sản phẩm nội thất ô tô, gạch lát sàn, áo mưa, giả da, sản phẩm đóng gói thực phẩm, dung môi làm bóng móng và mỹ phẩm khác
Lịch sử
Sự phát triển của xenlulo nitrate vào năm 1846 đã dẫn đến việc phát minh ra dầu thầu dầu vào năm 1856 dùng để sử dụng như là chất làm mềm dẻo đầu tiên. Vào năm 1870, chất long não trở nên phổ biến hơn và khả năng làm mềm dẻo so với xenlulo nitrat. Những chất Phthalate đầu tiên được giới thiệu vào những thập niên 1920 và nhanh chóng thay thế chất long não dễ bay hơi và có mùi này. Vào năm 1931, khả năng thương mại của chất PVC và sự phát triển của Di(2-ethylhexyl) phthalate làm bùng nổ sự phát triển ngành công nghiệp nhựa PVC.
Tác hại
Theo nghiên cứu của trường Y tế cộng đồng Mailman thuộc Đại học Columbia, Mỹ đăng trên tạp chí Triển vọng về môi trường sức khỏe (Environmental Health Perspectives), phthalate có những tác hại:
Tiêu chuẩn
Hiện tại, có một số loại Phthalate đang bị cấm sử dụng ở thị trường Mỹ gồm: Hàm lượng các chất trên phải nhỏ hơn 0.1% theo mỗi chất. Nhưng đối với bang California thì có quy định thêm là tổng của 3 chất BBP, DBP và DEHP hoặc DNOP, DINP và DIDP phải nhỏ hơn 0.1%
Ngoài ra, thị trường châu Âu còn quy định rất nhiều loại Phthalate khác. Các chất này được xếp vào 1 danh sách gọi là REACH.
Tham khảo
Thể loại:Phụ gia nhiên liệu Thể loại:Chất độc
Mimudea bostralis
Mimudea bostralis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mimudea
Thlypopsis sordida sordida
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Cypsnagra hirundinacea pallidigula
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Kunbir nomurai
Kunbir nomurai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Kunbir
Canthium parvifolium
Canthium parvifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Roxb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Liên kết ngoài
Thể loại:Canthium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824
Hughes TH-55 Osage
Hughes TH-55 Osage là một máy bay trực thăng huấn luyện hạng nhẹ dùng động cơ piston được sản xuất cho Lục quân Hoa Kỳ. Máy bay này được sản xuất với số hiệu Model 269 trong dòng máy bay trực thăng đa dụng hạng nhẹ, một vài máy bay được gán mác Model 300 trên thị trường. Model 300C được sản xuất và nâng cấp phát triển bởi công ty Schweizer sau năm 1983.
Phát triển
Năm 1955, Bộ phận Máy bay của Hughes Tool Company thực hiện một cuộc khảo sát thị trường với kết quả là khám phá ra nhu cầu của thị trường về một loại máy bay trực thăng chi phí thấp, hai chỗ ngồi hạng nhẹ. Công ty bắt đầu thiết kế Model 269 vào tháng 9 năm 1955. Ban đầu máy bay được thiết kế với buồng lái hoàn toàn bằng kính hai chỗ ngồi. Máy bay có thiết kế khung mở và rotor ba cánh quạt tháo được. Mẫu thử nghiệm đầu tiên bay vào ngày 2 tháng 10 năm 1956, nhưng phải tới năm 1960 máy bay mới được phát triển đưa vào sản xuất. Thân đuôi khung giàn ban đầu sau đó được thiết kế dạng ống và buồng lái được tinh chỉnh trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt. Với model này, Hughes đã thành công khi chiếm được một thị phần lớn trong thị trường trực thăng dân sự với nhiều công năng trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, cảnh sát và các mục đích khác.
Lịch sử hoạt động
thumb|left|Trực thăng TH-55A Osage đậu flightline.
Năm 1958, trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt, Hughes đã chuyển giao năm chiếc Model 269 thử nghiệm cho Lục quân Hoa Kỳ để đánh giá trong vai trò trực thăng quan sát hạng nhẹ thay thế cho các máy bay OH-13 Sioux và OH-23 Raven đã lỗi thời. Mang mã hiệu là YHO-2HU máy bay này sau đó đã bị loại khỏi cuộc thử nghiệm. Ngày 9 tháng 4 năm 1959, Model 269 nhận được chứng nhận từ FAA và công ty Hughes tiếp tục tập trung vào sản xuất cho khách hàng dân sự. Bằng việc thay đổi thiết kế một số chi tiết, phiên bản Model 269A được bàn giao cho các khách hàng từ năm 1961. Đến giữa năm 1963 khoảng 20 máy bay được xuất xưởng 1 tháng và đến mùa xuân năm 1964, đã có 314 chiếc được chế tạo.
Trong khi Lục quân Hoa Kỳ đã xác định Model 269 không thích hợp cho nhiệm vụ tham chiến, nhưng đến năm 1964 họ vẫn chọn Model 269A làm máy bay trực thăng huấn luyện thay thế cho TH-23 và đặt tên hiệu là TH-55A Osage. 792 máy bay TH-55 sẽ được bàn giao đến năm 1969, và đóng vai trò là trực thăng huấn luyện chủ lực của Lục quân Hoa Kỳ cho đến khi được thay thế vào năm 1988 bởi máy bay UH-1 Huey. Tại thời điểm đó, hơn 60,000 phi công Lục quân Hoa Kỳ đã được huấn luyện trên máy bay TH-55 và đánh dấu đây là trực thăng huấn luyện có thời gian phục vụ lâu nhất trong biên chế Lục quân. Ngoài khách hàng Lục quân Hoa Kỳ, Hughes còn cung cấp TH-55/269/300s cho các quân đội nước khác.
Năm 1964, Hughes giới thiệu Model 269B có ba ghế ngồi và trọng lượng nhẹ hơn với tên thị trường là Hughes 300. Trong cùng năm đó, Hughes 269 lập kỷ lục bay liên tục trong 101 giờ. Để làm được điều này, hai phi công thay phiên nhau điều khiển máy bay và giữ vị trí trên không cố định liên tục để tái nạp nhiên liệu. Và để đảm bảo không có gian lận xảy ra, các quả trứng gà được gắn vào phía dưới càng đáp để ghi nhận kết thúc quá trình bay.
thumb|right|Schweizer 300C
The Hughes 300 được kế thừa bởi máy bay cải tiến Hughes 300C (thỉnh thoảng được gọi tên 269C) vào năm 1969, với chuyến bay đầu tiên thực hiện vào ngày 6 tháng 3 năm 1969 và nhận được chứng nhận của FAA vào tháng 5 năm 1970. Model mới này sử dụng động cơ có công suất mạnh hơn 190 hp (140 kW) Lycoming HIO-360-D1A và rotor có đường kính lớn hơn, cho phép tăng tải trọng lên đến 45%, do đó tăng được khả năng chuyên chở. Đây chính là model mà công ty Schweizer bắt đầu sản xuất với giấy phép của Hughes vào năm 1983. Năm 1986, Schweizer có được toàn quyền đối với trực thăng này từ McDonnell Douglas, khi ông này mua lại công ty Hughes Helicopters vào năm 1984, và đổi tên thành McDonnell Douglas Helicopter Systems. Một vài năm sau đó, Schweizer có được chứng nhận của FAA cho máy bay của hãng dưới tên Schweizer-Hughes 300. Trong khi Schweizer đã thực hiện 250 cải tiến nhỏ, thiết kế ban đầu của máy bay vẫn không đổi.
Số lượng máy bay được sản xuất bởi hai công ty Hughes và Schweizer, bao gồm cả máy bay dân sự và huấn luyện quân sự, đã lên đến gần 3,000 chiếc của Model 269/300 và bay trong suốt 50 năm. Và tiếp nối thành công đó, Schweizer tiếp tục phát triển model 300 bằng việc thêm một turbine và thiết kế lại thân máy bay cho ra model 330m, và cải tiến các thành phần động học để tận dụng ưu thế của động cơ turbine; cho ra đời Model 333.
Biến thể
thumb|right|1989 Model 269C
Các bên sử dụng
thumb|right|A TH-55 Osage on display st the [[Hubschraubermuseum Bückeburg| Hubschraubermuseum Bückeburg museum, Đức]]