cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đông Thế, Vân Lâm
Đông Thế là một hương (xã) của huyện Vân Lâm, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương có nền kinh tế dựa trên nông nghiệp, đặc biệt lượng cà rốt được sản xuất tại Đông Thế chiếm tới một phần ba sản lượng tại Đài Loan. Tổng diện tích của hương là 48,3562 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 16.488 người thuộc 5.703 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 341 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Vân Lâm
Stenophylax terekensis
Stenophylax terekensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc Thể loại:Stenophylax
Nhị Lôn
nhỏ|Vị trí tại Vân Lâm
Liên kết ngoài
Thể loại:Vân Lâm
Apterocis laiaiensis
Apterocis laiaiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Perkins miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Apterocis
Choerades kwadjoi
Choerades kwadjoi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Choerades kwadjoi được Tomasovic miêu tả năm 2007. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Parapagurion imbricata
Parapagurion imbricata là một loài chân đều trong họ Bopyridae. Loài này được Markham miêu tả khoa học năm 1978.
Choerades kwadjoi
Tham khảo
Thể loại:Choerades
Parapagurion imbricata
Tham khảo
Thể loại:Parapagurion
Sastroides tibialis
Sastroides tibialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Sastroides
Seraïdi
Seraidi là một đô thị thuộc tỉnh Annaba, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 7.193 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Annaba Thể loại:Đô thị của Algérie Thể loại:Algérie
Cantata
Cantata (nghĩa đen "được hát", quá khứ của phân từ giống số ít của động từ của tiếng Ý cantare, "hát") là phân từ có lời hát cùng với một nhạc cụ hộ tống. Các bản song ca, tam ca của George Frideric Handel là một ví dụ cho quy mô lớn. Bản motet Latin Silete Venti, cho solo soprano, cho thấy khi sử dụng hình thức này trên nhạc nhà thờ.
Apterocis minor
Apterocis minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Perkins miêu tả khoa học năm 1900.
Cantata
Ý nghĩa của Cantana đã được thay đổi theo thời gian, từ một bài thơ đơn điệu, đơn giản và là bài hát đầu tiên ở thế kỷ 17, và "cantata da camera" hát nhiều giọng và "cantata da chiesa" là thế kỷ tiếp theo của thế kỷ đó, điều đáng kể hơn là Những hình thức tại bài trở lên hấp dẫn ở thế kỉ 18 với cantata vào thế kỷ 19 được hoạ tiết thiêng liêng, có hiệu quả và là một loại đàn oratorio. Các cantata dùng trong việc phụng vụ các buổi lễ thờ được gọi là Cantata, nhà thờ hoặc Cantata thiêng; Các cantata khác được chỉ ra dưới dạng cantata thế tục. Một số cantatas cũng được biết đến trên những dịp đặc biệt như Giáng sinh cantata. Johann Sebastian Bach đã sáng tác ra chu trình của cantata, nhà thờ và những dịp năm phụng vụ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Âm nhạc Cơ Đốc
Apterocis minor
Tham khảo
Thể loại:Apterocis
Sastroides unik
Sastroides unik là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Sastroides
Liên hoan phim quốc tế Thượng Hải 2008
Liên hoan phim quốc tế Thượng Hải 2008 là liên hoan phim lần thứ 11 được tổ chức tại Thượng Hải, Trung quốc từ ngày 14 tới ngày 22 tháng 6 năm 2008. Đạo diễn người Hồng Kông Vương Gia Vệ làm trưởng Ban Giám khảo liên hoan phim này, cùng với các thành viên khác như nữ diễn viên người Mĩ gốc Hoa Trần Xung, đạo diễn người Đan Mạch nổi tiếng Bille August và nữ diễn viên người Israel Gila Almagor.
Các phim tham dự Liên hoan phim quốc tê Thượng Hải lần này gồm các phim của Trung quốc, châu Âu, Nhật Bản, Argentina, Nam Triều Tiên, Litva, Nga, Cộng hòa Séc và New Zealand. Tổng cộng có 260 phim được trình chiếu trong liên hoan phim này. Phim Mất của Litva đã đoạt 2 giải Ly (có chân) vàng cho đạo diễn (Maris Martinsons) và nhạc phim hay nhất cho (Andrius Mamontovas).
Ban giám khảo
Dưới đây là danh sách các thành viên Ban Giám khảo
Phim đoạt giải Kim tước
Mukha của đạo diễn người Nga Vladimir Kott.
Tham khảo
Thể loại:Liên hoan phim Quốc tế Thượng Hải Thể loại:Liên hoan phim năm 2008
Cổ Khanh
nhỏ|Vị trí tại Vân Lâm
Liên kết ngoài
Thể loại:Vân Lâm
Serdj El Ghoul
Serdj El Ghoul là một đô thị thuộc tỉnh Sétif, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 11.044 người.
Soulac-sur-Mer
Soulac-sur-Mer là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng hành chính Aquitanien của nước Pháp, có dân số là 2.720 người (thời điểm 1999). Xã nằm trên bán đảo phía tây của cửa sông Gironde, cạnh bờ biển Đại Tây Dương. Từ thế kỷ 19 Soulac là một nơi tắm biển được ưa chuộng.
Serdj El Ghoul
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Sétif Thể loại:Đô thị của Algérie
Soulac-sur-Mer
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde Thể loại:Di sản thế giới tại Pháp
Parapenaeon brevicoxalis
Parapenaeon brevicoxalis là một loài chân đều trong họ Bopyridae. Loài này được Bourdon miêu tả khoa học năm 1981.
Ba chương ước pháp
Lịch sử
Khi mới tiến quân vào thành Hàm Dương, Lưu Bang nghe theo lời khuyên của bộ tướng Phàn Khoái và mưu thần Trương Lương đã cho niêm phong châu báu tài vật trong cung nhà Tần và cho quân trú đóng, chỉ ở phụ cận thành Hàm Dương, để tỏ rõ không tham của cải, không phiền nhiễu nhân dân. Đồng thời, Lưu Bang đã triệu tập các phụ lão và nhân sĩ danh tiếng ở các huyện gần đó và nói với họ: "Các bô lão đã chịu khổ nhiều vì luật pháp hà khắc của nhà Tần, nói chuyện mạo phạm Tần vương sẽ bị giết hết toàn tộc, bàn luận về Thi Thư cũng bị xử tử giữa chợ phơi thây trước dân chúng. Nay ta quy ước với mọi người ba chương giao ước như sau: kẻ giết người bị xử tử, kẻ làm bị thương người khác xử như tội trộm cắp, pháp luật của nhà Tần đều bãi bỏ. Ta đến đây là để trừ hại cho các vị bô lão, quyết không phải là đến xâm phạm các người".
Ảnh hưởng
Lưu Bang ban hành ba chương quy ước với dân chúng là xuất phát từ tâm trạng thù hận của họ đối với hình phạt nghiêm khắc tàn khốc của vương triều Tần, mục đích là tranh thủ lòng dân, đồng thời cũng có lợi trong việc tranh bá với Hạng Vũ. Đương nhiên đây chỉ là kế sách và biện pháp tạm thời áp dụng trong tình thế nhà Hán chưa thống nhất toàn quốc. Phải đợi đến khi Lưu Bang đánh bại Hạng Vũ ở Cai Hạ, nắm giữ toàn thiên hạ, theo đà phát triển của chính trị kinh tế trong nước, mới dần dần áp dụng luật Tần trong xét xử tư pháp, đồng thời cũng căn cứ vào yêu cầu của đấu tranh mà xây dựng luật mới.
Sau đó, trong sử sách Trung Quốc, "ba chương ước pháp" cũng được sử dụng để thể hiện các biện pháp giảm nhẹ hình phạt và quản chế của chính phủ, và "ba" đã trở thành một thuật ngữ chung. Ví dụ, thuật ngữ này từng được ghi lại trong Tấn thư quyển 112, tải ký 12, Tống thư quyển 74, liệt truyện 34 và Nam Tề thư quyển 24, liệt truyện 5.
"Ước pháp" cũng có nghĩa là bộ luật cơ bản mà chính phủ đã hứa với người dân. Vào thời kỳ đầu thành lập Trung Hoa Dân Quốc, nhiều văn bản hiến pháp được gọi là "ước pháp", chẳng hạn như Trung Hoa Dân Quốc lâm thời ước pháp.
"Thông cáo Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc" do Đảng Cộng sản Trung Quốc ban hành vào tháng 4 năm 1949 cũng có tám chương ước pháp.
Tham khảo
Thể loại:Năm 207 TCN Thể loại:Luật nhà Hán Thể loại:Luật pháp Trung Quốc Thể loại:Chính trị thời Tây Hán Thể loại:Sự kiện lịch sử nhà Tần Thể loại:Văn bản hiến pháp Trung Quốc
ESPN
ESPN tên viết tắt trước đây của Entertainment and Sports Programming Network đây là một kênh truyền hình chuyên về thể thao ra đời ngày 7 tháng 9 năm 1979 và phát 24h mỗi ngày. Kênh này được Scott Rasmussen và cha mình là Bill Rasmussen sáng lập dưới sự hướng dẫn của Chet Simmons, người sau này làm chủ tịch và CEO đầu tiên của mạng lưới này. ESPN mang đến cho khán giả những chương trình thể thao hấp dẫn và sôi động diễn ra trên thế giới. Với hơn 5.000 giờ phát sóng trực tiếp mỗi năm, ESPN chuyển tải hơn 65 sự kiện thể thao vòng quanh thế giới, bao gồm bốn giải đấu thể thao chuyên nghiệp: MLB (Major League Baseball - bóng chày), NBA (National Basketball Association - bóng rổ), NFL (National Football League - bóng bầu dục), NHL (National Hockey League - khúc côn cầu). Các chương trình nổi bật của ESPN rất được ưa chuộng như SportsCentre (tin thể thao tổng hợp), Football Asia, truyền hình trực tiếp Champions League và các giải Grand Slam quần vợt phục vụ cho khán giả yêu thích thể thao. ESPN hiện có hơn 100 triệu hộ ở Mỹ và 150 quốc gia sử dụng thông quan ESPN International.
Tham khảo
Thể loại:Kênh truyền hình Mỹ Thể loại:Kênh thể thao Thể loại:Công ty thành lập năm 1979 Thể loại:ESPN Thể loại:Truyền hình thể thao Thể loại:Đài truyền hình Mỹ
Monocarpia kalimantanensis
Monocarpia kalimantanensis là loài thực vật có hoa thuộc họ Na. Loài này được Keßler P. J. A. mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Mazurka
Mazurka (tiếng Ba Lan mazurek, số nhiều mazurki) là một điệu vũ dân gian Ba Lan, với nhịp 3/4 hoặc 3/8 có phách mạnh nằm ở nhịp thứ 2 hoặc nhịp 3. Vũ điệu này trở nên phổ biến ở các vũ phòng châu Âu suốt thế kỉ XIX. Chính quốc ca Ba Lan cũng là một bản mazurka nhưng nhịp điệu chậm hơn thông thường.
Monocarpia kalimantanensis
Mô tả
Cây gỗ tầng á tán cao tới 27 m và đường kính ngang ngực 39 cm. Các cành nhẵn nhụi. Không lá kèm. Các lá đơn mọc so le, gân á lông chim, các gân phụ thắt thành vòng. Hoa với các cánh hoa dài khoảng 36 mm, màu vàng-cam-đỏ, đơn độc hoặc thành chùm nhỏ, mọc đối lá. Quả con dài khoảng 60 mm, màu cam, bề mặt hơi gợn mụn cơm, được đặt trong lá noãn rời, quả con có vài hạt.
Mazurka
Mazurka trong tiếng Ba Lan là mazurek, lấy từ mazur, từ chỉ những cư dân vùng Mazovia, Ba Lan. Mazurka là dạng sở hữu cách và đối cách của mazurek. Nhiều nhà soạn nhạc cổ điển châu Âu đã viết những bản mazurka bất hủ, tiêu biểu như bản Mazurka số 57 của nhạc sĩ thiên tài Frédéric Chopin cho độc tấu piano. Henryk Wieniawski viết hai bản cho vĩ cầm hoà tấu dương cầm (bản "Obertas", số 19), và những năm 1920, Karol Szymanowski đã soạn bộ hai mươi bản cho piano và kết thúc sự nghiệp sáng tác bằng hai bản cuối cùng năm 1934. 200px|nhỏ|phải|Vũ điệu Mazurka
Ngoài Ba Lan
Ở Pháp, các nhạc sĩ trường phái Ấn tượng Claude Debussy và Maurice Ravel đều viết mazurka; Bản mazurka của Debussy là một khúc độc lập, còn của Ravel là một phần của liên khúc La Parade.
Mazurka cũng phổ biến trong các vũ điệu dân gian Donegal, Ireland.
Vũ điệu lan sang châu Âu và Mĩ vào nửa cuối thế kỉ mười chín. Nó xuất hiện trong vài điệu khiêu cũ cổ, và cũng trong nhạc Cajun ban đầu, mặc dù bây giờ không còn nữa. Ở miền Nam, nó đôi khi được xem như điệu mazuka.
Ở Cape Verde mazurka cũng được xem như một di sản văn hoá phi vật thể, hoà tấu vĩ cầm đệm ghi ta.
Ở Bồ Đào Nha, mazurka trở thành một trong những vũ điệu truyền thống châu Âu nổi tiếng nhất suốt thời kì đầu của Andanças, một lễ hội khiêu vũ cổ truyền hàng năm gần São Pedro do Sul.
Ở Cuba, nhà soạn nhạc Ernesto Lecuona đã viết một khúc tên Mazurka en Glisado cho dương cầm. Tại Nicaragua, Carlos Mejía Godoy y los de Palacaguina và Los Soñadores de Saraguasca đã biên soạn mazurkas từ nhạc dân gian, trình diễn bởi vĩ cầm talalate, một loại nhạc cụ dân tộc.
Ở Đảo Curaçao mazurka nổi tiếng như một vũ điệu thế kỉ XIX và nửa đầu thế kỉ XX. Một số nhạc sĩ sinh tại Curaçao như Jan Gerard Palm, Joseph Sickman Corsen, Jacobo Palm, Rudolph Palm và Wim Statius Muller đều từng viết mazurka.
Tại Brazil nhà soạn nhạc Heitor Villa-Lobos viết một bản mazurka cho guitar cổ điển theo phong cách Ba Lan.
Ở Australia, Julian Cochran biên soạn mazurkas cho độc tấu piano.
Monocarpia kalimantanensis
Sinh thái học
Rừng vùng đất thấp không bị xáo trộn lên đến cao độ 1.000 m. Thông thường trên các sườn đồi và các chỏm núi với đất cát. Trong rừng thứ sinh thường xuất hiện như là tàn tích trước xáo trộn.
Mazurka
Liên kết ngoài
Thể loại:Mazurka Thể loại:Vũ điệu châu Âu Thể loại:Âm nhạc Ireland Thể loại:Vũ điệu nhịp ba Thể loại:Hình thức khiêu vũ trong nhạc cổ điển
Monocarpia kalimantanensis
Tên địa phương
Tại Borneo: banitan, karai-man, mehawai, pisang-pisang, semukau.
Liên kết ngoài
K Thể loại:Thực vật Brunei Thể loại:Thực vật Malaysia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Odontanthias xanthomaculatus
Odontanthias xanthomaculatus là một loài cá biển thuộc chi Odontanthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1979.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
O. xanthomaculatus mới chỉ được biết đến ở vùng biển ngoài khơi phía nam Nouvelle-Calédonie, được thu thập ở độ sâu khoảng 200 m.
Tham khảo
X Thể loại:Cá châu Đại Dương Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie Thể loại:Động vật được mô tả năm 1979
Danguwapasi
Danguwapasi là một census town ở quận Pashchimi Singhbhum ở bang Jharkhand, Ấn Độ.
Dân số
Theo cuộc điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Danguwapasi có một dân số 5174 người. Nam giới chiếm 53% dân số và nữ giới chiếm 47% dân số. Danguwapasi có một tỷ lệ biết chữ là 68%, cao hơn mức trung bình của quốc gia là 59,5%; với 78% đàn ông biết chữ và 56% phụ nữ biết chữ. 14% dân số dưới 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Jharkhand
Laxenecera tristis
Laxenecera tristis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Laxenecera tristis được Bigot miêu tả năm 1858. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Laxenecera
Apterocis montanus
Apterocis montanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Perkins miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Apterocis
Madhya Pradesh
Khu vực mà ngày nay là Madhya Pradesh từng là lãnh địa của mahajanapada Avanti, thủ phủ khi đó Ujjain (còn gọi là Avantika) phát triển như một thành phố lớn trong thời kỳ lần sóng đô thị hóa thứ hai của Ấn Độ vào thế kỷ 6 TCN. Sau đó, nơi đây được cai trị bởi nhiều triều đại lớn trong lịch sử Ấn Độ. Tới đầu thế kỷ 18, vùng này thuộc về nhiều vương quốc nhỏ để rồi đều bị đô hộ bởi người Anh và bị sáp nhập thành Các Tỉnh Trung bộ và Berar và Central India Agency. Sự khi Ấn Độ độc lập, Madhya Pradesh được lập nên, với Nagpur là thủ phủ: tiểu bang này bao gồm miền nam của Madhya Pradesh hiện nay và phần đông bắc của Maharashtra hiện nay. Năm 1956, bang này được tái tổ chức và được hợp nhất với Madhya Bharat, Vindhya Pradesh và Bhopal để tạo ra bang Madhya Pradesh mới, vùng Vidarbha được hợp nhất với bang Bombay khi đó. Đây là bang lớn nhất cho tới năm 2000, khi Chhattisgarh được tách riêng.
Trong những năm gần đây, tăng trưởng GDP của Madhya Pradesh luôn cao hơn trung bình quốc gia.
Giàu có về tài nguyên khoáng sản, Madhya Pradesh có trữ lượng kim cương và đồng lớn nhất Ấn Độ. Hơn 30% diện tích được rừng che phủ. Nền du lịch tại đây đã phát triển đáng kể, và Madhya Pradesh đã đứng đầu National Tourism Awards năm 2010–11.
Tham khảo
Thể loại:Madhya Pradesh Thể loại:Bang và lãnh thổ liên bang của Ấn Độ
Khẩu Hồ
nhỏ|Vị trí tại Vân Lâm
Saulaspis
Saulaspis là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1913 bởi Spaeth.
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Cassidini
Canary Wharf
thumb|300px|Canary Wharf, với 3 tòa nhà cao nhất, nhìn từ Cabot Square Canary Wharf là một Trung tâm thương mại tài chính lớn, đang phát triển nằm ở quận Tower Hamlets tại Thủ đô London. Trung tâm này gồm có nhiều cao ốc, trong đó có 3 tòa nhà cao nhất của nước Anh (cho đến năm 2012): Phần thứ nhất là One Canada Square (cao 235,1 m), phần thứ hai là HSBC Tower và Citigroup Centre cao bằng nhau (cao 199,5 m). Canary Wharf được xây dựng từ xưởng sửa chữa tàu thuyền của miền Tây Ấn Độ trước đây, là nơi mà các tàu thuyền đi đến vùng biển Caribbean. Sau khi xưởng này đã bị hủy bỏ, vào năm 1981 người ta bắt đầu làm nơi này trở thành một Trung tâm thương mại quan trọng. Hiện nay người ta có nhiều dự án để làm cho khu vực này phát triển gấp đôi hơn trước đây và có thêm nhiều tòa nhà cao tầng.
Canary Wharf cũng nhanh chóng trở thành một khu vực mua sắm đắt tiền và độc quyền, đặc biệt là sau khi mở trung tâm mua sắm Jubilee-Place vào năm 2004. Hiện có hơn 200 cửa hàng với hơn 4.500 nhân viên. Mỗi tuần, có khoảng 500.000 người đến đây mua sắm.
Tên gọi
Khu Trung tâm này có tên gọi là Canary Wharf, (Wharf có nghĩa là bến tàu) bởi vì trước đây người ta buôn bán giao dịch nhiều với quần đảo Canaria.
Lịch sử
Canary Wharf được xây dựng từ xưởng sửa chữa tàu thuyền của miền Tây Ấn Độ trước đây. Từ 1802 đến 1980 nơi này là một trong những xưởng sửa chữa tàu thuyền đông đúc nhất thế giới với số lượng nhân viên là 50.000 người. Trong thế chiến thứ II, xưởng này bị bom oanh tạc dữ dội và gần như tất cả bị hủy hoại nặng nề. Vào những năm 1950, công nghiệp đóng tàu của vùng này bị xuống dốc trầm trọng gần như không còn nữa. Đến năm 1980 thì xưởng này hoàn toàn bị đóng cửa. Hàng ngàn người bị thất nghiệp và một phần đất rất lớn của Canary Wharf bị phá hủy và điều đó đã làm thay đổi nền kinh tế thế giới. Vào năm 1981 Công ty London Docklands Development Corporation đã được thành lập với dự án nhằm mục đích thổi một cuộc sống mới lên vùng đất này.
Ý kiến thành lập xí nghiệp đầu tiên của Canary Wharf
Vào năm 1984 The Roux Brothers tìm một nơi có diện tích rộng để sản xuất thực phẩm ăn liền và đóng gói. Michael von Clemm, người đại diện của công ty Credit Suisse First Boston (CSFB) và Công ty Roux Restaurants, đã được Công ty London Docklands Development Corporation mời ăn trưa trên một chiếc tàu ở Canary Wharf và họ nảy sinh ý kiến muốn thành lập một xí nghiệp sản xuất thực phẩm đóng gói tại Isle of Dogs (một đảo ở tại Canary Wharf).
Sự phát triển
Năm 1988 Những tòa nhà cao tầng tại Canary Wharf bắt đầu xây dựng và hoàn thành vào năm 2002. Năm 1999 chỉ có 15.000 nhân viên làm việc ở đó và cho đến năm 2004 thì số nhân viên là 63.000 người.
Tham khảo
Thể loại:Điểm tham quan ở Luân Đôn
Đoàn Thị Kim Chi
Đoàn Thị Kim Chi (sinh ngày 29 tháng 4 năm 1979) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá Việt Nam từng thi đấu cho câu lạc bộ Thành phố Hồ Chí Minh và đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam ở vị trí tiền vệ và tiền đạo. Hiện cô đang làm huấn luyện viên trưởng câu lạc bộ bóng đá nữ Thành phố Hồ Chí Minh I và là trợ lý cho huấn luyện viên Mai Đức Chung tại đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Việt Nam.
Gắn bó với bóng đá từ năm 1997, Kim Chi đã có hơn 13 năm là cầu thủ và 10 năm gắn bó cùng Đội tuyển quốc gia, với năm lần tham dự SEA Games, trong đó có bốn lần cùng đồng đội đoạt chức vô địch. Kim Chi cũng từng giữ kỷ lục đoạt danh hiệu Quả bóng vàng Việt Nam nhiều nhất với bốn lần trước khi bị Huỳnh Như phá vỡ kỷ lục đó vào năm 2022.
Tuổi thơ
Kim Chi sinh tại huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, là con thứ trong gia đình có 10 anh chị em. Tuổi thơ của cô gắn liền với những trò chơi của con trai như bắn bi, rượt bắt và bóng đá. Khi chỉ mới chín tuổi, cô đã cùng cha xem truyền hình không sót trận nào của Euro 1988.
Từ năm 1993-1997, Kim Chi là vận động viên điền kinh (nội dung nhảy xa) của tỉnh Bến Tre, từng đạt kiện tướng quốc gia và là sinh viên bộ môn điền kinh ở Trường đại học thể dục thể thao trung ương 2 (nay là Đại học thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh).
Những ngày đầu
Cuối năm 1997, Kim Chi và hai người bạn học cùng nhau đến sân Tao Đàn thử đá bóng theo lời mời của ban huấn luyện đội bóng đá nữ quận 1 (Thành phố Hồ Chí Minh). Ngay sau đó HLV Trần Anh Tuấn đã mời luôn Kim Chi thử sức ở đội tuyển bóng đá nữ thành phố Hồ Chí Minh. Nhớ lại buổi đầu làm quen trái bóng, Kim Chi tâm sự: "Lúc đó, tôi chưa biết gì về kỹ thuật và chiến thuật, thậm chí giao bóng còn không đúng luật". Do mải mê với bóng đá nên năm 2003, cô mới tốt nghiệp đại học, chậm 2 năm so với bạn học cùng khóa.
SEA Games 21
Khoảng 2 tháng trước kì SEA Games 21 năm 2001 tổ chức tại Malaysia, Kim Chi đã bị dính chấn thương rách cơ khá nặng, tuy vậy cô vẫn cố gắng luyện tập và hồi phục kịp thời. Với 1 bàn thắng trong loạt đá luân lưu trận chung kết Việt Nam thắng Myanmar, cô đã góp công rất lớn vào chức vô địch SEA Games đầu tiên của bóng đá nữ Việt Nam.
SEA Games 25
Bảy tháng trước ngày xuất quân đến Lào dự SEA Games 25 - năm 2009, Kim Chi là cầu thủ cao tuổi nhất (30 tuổi) được ban huấn luyện gọi trở lại đội tuyển do lực lượng bị khủng hoảng. Tuy đã từ giã sự nghiệp cầu thủ và tập trung vào công việc HLV tuyển trẻ của câu lạc bộ quận 1 từ năm 2008, nhưng Kim Chi vẫn chấp nhận trọng trách mới ở ĐTQG là đảm đương vị trí tiền đạo trong lúc hai cầu thủ trẻ Lê Thị Oanh và Nguyễn Thị Minh Nguyệt chưa lấp hết khoảng trống do chấn thương của Ngọc Châm để lại.
Ngay trong trân mở màn gặp Malaysia tại vòng bảng, đội tuyển Việt Nam đã giành chiến thắng với tỉ số cách biệt 8-0 trong đó Kim Chi đã lập một cú đúp bàn thắng.
Trong trận đấu tiếp theo gặp Myanmar, Kim Chi đã gây xúc động mạnh cho khán giả có mặt trên sân Đại học Quốc gia bởi tinh thần thi đấu quả cảm của mình.Trong một pha tranh bóng đánh đầu ở phút 39, Kim Chi bị mất đà và ngã đập đầu vào miếng bê tông thoát nước ở đường piste, chảy máu. Mặc dù lãnh đạo đội yêu cầu thay người, xe cứu thương đã sẵn sàng đưa cô đi bệnh viện cấp cứu nhưng cô đã từ chối và đề nghị "để em thi đấu tiếp". Kim Chi băng đầu kín mít giơ tay xin vào sân nhưng trọng tài chính không chấp nhận bởi cô ra máu ướt cả gấu quần. Lãnh đạo đội Việt Nam đã cầm chai nước vò nhanh gấu quần của Kim Chi để cô tiếp tục thi đấu. Ngay sau khi vào sân, cô đã ghi bàn mở tỉ số trận đấu từ một pha đá phạt .Tuy vậy trận đấu đã kết thúc với tỉ số hòa 1-1 sau khi Myanmar được nhận một quả phạt đền gây tranh cãi.
Sau trận đấu này, Kim Chi đã phải nghỉ hiệp 1 trận gặp Thái Lan, nhưng hiệp 2 thì cô tiếp tục được đưa vào sân thi đấu và Việt Nam có trận hòa thứ 2 trước Thái Lan.
Trận đấu cuối cùng tại vòng bảng gặp đội chủ nhà Lào, cô là người đã ghi bàn ấn định tỷ số 3-0 qua đó giúp Việt Nam lọt vào trận chung kết gặp Thái Lan.
Trong trận chung kết trên sân Chao Anou Vong, sau 120 phút bất phân thắng bại, Kim Chi và các cầu thủ nữ Việt Nam đã giành chiến thắng 3 - 0 ở loạt sút luân lưu, qua đó mang về chức vô địch SEA Games lần thứ 4 cho đội tuyển Việt Nam.
SEA Games 25 kết thúc, Kim Chi vẫn là chân sút số một của đội tuyển với 4 bàn thắng, xếp trên những cầu thủ khác như Trần Thị Kim Hồng và Nguyễn Thị Muôn (cùng 3 bàn). Ngày 22 tháng 11 năm 2010, Kim Chi cùng với 2 đồng đội ở đội tuyển là Đào Thị Miện và Văn Thị Thanh đã đồng loạt thông báo quyết định chính thức giã từ nghiệp cầu thủ để chuyển sang công việc mới.
Cầu thủ
Vô địch bóng đá nữ Việt Nam: 2002, 2004, 2005, 2010
Chú thích
Thể loại:Người Bến Tre Thể loại:Tiền vệ bóng đá nữ Thể loại:Cầu thủ bóng đá nữ Việt Nam Thể loại:Quả bóng vàng Việt Nam Thể loại:Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá nữ Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Việt Nam Thể loại:Cầu thủ bóng đá Đại hội Thể thao châu Á 2002 Thể loại:Nữ giới Việt Nam thế kỷ 21
Serghine
Serghine là một đô thị thuộc tỉnh Tiaret, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 5.303 người.
Parapenaeon coarctatum
Tham khảo
Thể loại:Parapenaeon
Dari, Jharkhand
Dari là một census town (thị trấn thống kê - một đơn vị hành chính ở Ấn Độ) ở quận Hazaribag ở bang Jharkhand, Ấn Độ.
Dân số
Theo cuộc điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dari có một dân số 7382 người. Nam giới chiếm 52% dân số và nữ giới chiếm 48% dân số. Churi có một tỷ lệ biết chữ là 62%, cao hơn mức trung bình của quốc gia là 59,5%; với 70% đàn ông biết chữ và 52% phụ nữ biết chữ. 17% dân số dưới 6 tuổi.
Apterocis ornatipennis
Apterocis ornatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Perkins miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Apterocis
Lâm Nội
nhỏ|Vị trí tại Vân Lâm
Lâm Nội là một hương (xã) của huyện Vân Lâm, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương có địa hình đồng bằng ở phía tây bắc và đối núi ở phía đông nam. Khoảng một nửa lao động của hương làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, chủ yếu là ngành trồng trọt. Tổng diện tích của Lâm Nội là 37,6035 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 19.731 người thuộc 5.776 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 524,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Vân Lâm
Saulaspis bistrilineata
Tham khảo
Thể loại:Saulaspis
Parapenaeon consolidata
Parapenaeon consolidata là một loài chân đều trong họ Bopyridae. Loài này được Richardson miêu tả khoa học năm 1904.
Tham khảo
Thể loại:Parapenaeon
Clinopogon scalaris
Clinopogon scalaris là một loài ruồi trong họ Asilidae. Clinopogon scalaris được Bigot miêu tả năm 1879. Loài này phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Clinopogon
Seriana
Seriana là một thị trấn thuộc tỉnh Batna, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 11.714 người.
Kimono tuyên truyền
Kimono mang thiết kế mô tả những cảnh tượng trong đời sống đương đại đã trở nên phổ biến ở Nhật Bản từ năm 1900 đến năm 1945, lúc mà Nhật Bản bước vào Thế chiến thứ hai. Bây giờ được gọi là nghĩa đen là thiết kế "thú vị" hoặc "mới lạ" (面白柄), trang trí của nhiều bộ kimono được sản xuất trong thời gian này thường mô tả các hành động quân sự và chính trị của Nhật Bản trong thời gian nước này tham gia vào cuộc chiến tranh phe của phe Trục. Trong tiếng Anh, những bộ kimono này thường được gọi là kimono tuyên truyền.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quần áo toàn thân Nhật Bản Thể loại:Tuyên truyền ở Nhật Bản Thể loại:Tuyên truyền theo phương tiện Thể loại:Quần áo trong chính trị Thể loại:Quần áo theo chức năng
Apterocis rufonotatus
Apterocis rufonotatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Perkins miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Apterocis
Saulaspis trivittata
Saulaspis trivittata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Swietojanska miêu tả khoa học năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Saulaspis
Stenophylax testaceus
Stenophylax testaceus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc Thể loại:Stenophylax
Villar de Samaniego
Đô thị này có diện tích 27,98 km². Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 745 mét trên mực nước biển. Mã số bưu chính là 37218.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Salamanca
Tabanac
Tabanac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 973 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Tabanac là một nơi trồng nho thuộc vùng Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Luân Bối
nhỏ|Vị trí tại Vân Lâm
Luân Bối là một hương (xã) của huyện Vân Lâm, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương nằm ở phái bắc của huyện và thuộc lực vực sông Trạc Thủy. Tổng diện tích Luân Bối là 58,4840 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 27.007 người thuộc 8.317 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 461,8 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Vân Lâm
Đào Dương
Đào Dương là một xã thuộc huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.
Địa lý
Xã Đào Dương nằm ở phía bắc huyện Ân Thi, có vị trí địa lý:
Xã Đào Dương có diện tích 6,26 km², dân số năm 2019 là 8.666 người, mật độ dân số đạt 1.385 người/km².
Hành chính
Xã Đào Dương có 5 thôn, ấp được chia thành 4 thôn: Đào Xá, Nhuệ Giang, Phần Dương, Phần Lâm và ấp An Dương.
Giao thông
Xã Đào Dương có tỉnh lộ 199 và tỉnh lộ 204 chạy qua.
Monocarpia maingayi
Monocarpia maingayi là loài thực vật có hoa thuộc họ Na. Loài này được Joseph Dalton Hooker và Thomas Thomson mô tả khoa học đầu tiên năm 1872 dưới danh pháp Cyathocalyx maingayi.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật Indonesia Thể loại:Thực vật Malaysia Thể loại:Thực vật Thái Lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1855
Caraga
Caraga là một vùng của Philippines. Vùng nằm ở phía đông bắc của hòn đảo Mindanao. Vùng được thành lập vào ngày 25 tháng 2 năm 1995 và bao gồm 4 tỉnh là Agusan del Norte, Agusan del Sur và Surigao del Norte Surigao del Sur. Thành phố Butuan là trung tâm Vùng. Tỉnh giáp với Biển Bohol ở phía bắc, Vùng Davao ở phía nam, Vùng Bắc Mindanao ở phía tây và Thái Bình Dương ở phía đông.
Nhân khẩu
Theo thống kê dân số năm 2000, tổng dân số của Vùng là 2.095.367, tăng 7,86% so với năm 1995, trung bình hàng năm tăng 1,63%, mức thấp nhấp cả nước. Trong 4 tỉnh Agusan del Sur là tỉnh đông dân nhất. Tiếng Surigaonon là ngôn ngữ bản địa được sử dụng nhiều nhất trong Vùng với 33,21% số hộ sử dụng; tiếp sau là Tiếng Butuanon 15%, Tiếng Kamayo 7,06% và Tiếng Manobo 4,73%. Tiếng Cebuano được 33,79% số hộ sử dụng, tiếng Boholano là 5,87% và tiếng Hiligaynon là 2,87%.
Hành chính
¹ Butuan là một thành phố đô thị hóa cao; không được tính gộp vào tỉnh Agusan del Norte.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vùng của Philippines
Paseo de la Reforma
nhỏ|250px|Paseo de la Reforma Paseo de la Reforma là một đại lộ rộng lớn bắt chéo ngang qua trung tâm của Thành phố Mexico. Đại lộ được thiết kế bởi một nam tước và là sĩ quan Áo là Ferdinand von Rosenzweig trong những năm 1860 và mô hình hóa theo các đại lộ lớn của châu Âu, như là Ringstrasse ở Vienna và Champs-Élysées ở Paris.
Ngày nay, đại lộ dài 15 km và rộng 60m, là nơi tập trung nhiều tòa nhà cao nhất của Mexico như Torre Mayor (cao 225 m), Torre Reforma (đang xây dựng) và những tòa nhà khác trong khu phố mua sắm lân cận Zona Rosa thuộc Cuauhtémoc, Distrito Federal. Trên đại lộ có rất nhiều vòng xoay giao thông với tượng đài của những nhân vật nổi tiếng, thường gắn liền với lịch sử của đất nước. Ngoài ra, trên đường và những khu lân cận xung quanh có nhiều ngân hàng và các văn phòng, đại sứ quán, khách sạn và nhà hàng cao cấp và thị trường chứng khoán của Thành phố Mexico (Bolsa Mexicana de Valores).
Chú thích
Thể loại:Paseo de la Reforma Thể loại:Thành phố México Thể loại:Khu phố tài chính Thể loại:Khu vực trung tâm thành phố Thể loại:Miguel Hidalgo, Thành phố México
Quy tắc Hückel
100px|nhỏ|phải|[[Benzen, hợp chất thơm được biết đến nhiều nhất với 6 (4n + 2, n = 1) electron phi cục bộ hóa.]]
Trong hóa hữu cơ, quy tắc Hückel là sự ước lượng xem một phân tử mạch vòng phân bố trong một mặt phẳng có các tính chất của hợp chất thơm hay không. Cơ sở cơ học lượng tử cho việc hình thành công thức này lần đầu tiên được nhà hóa học vật lý người Đức là Erich Hückel đưa ra năm 1931. Lần đầu tiên nó được biểu diễn chính xác như là quy tắc 4n+2 do von Doering đưa ra năm 1951. Phân tử của hợp chất vòng tuân thủ quy tắc Hückel khi số lượng π electron của nó bằng 4n + 2 trong đó n là các số nguyên không âm (mặc dù trên thực tế các ví dụ chỉ được thiết lập cho các giá trị của n từ n = 0 tới n = 6). Quy tắc Hückel dựa trên các tính toán sử dụng phương pháp Hückel, mặc dù nó cũng có thể được chứng minh bằng cách tính toán đến hệ thống hạt trong vòng.
Các hợp chất thơm có độ ổn định cao hơn so với dự đoán lý thuyết bằng các dữ liệu hiđrô hóa anken; độ ổn định"dư thừa" này là do các đám mây phi cục bộ chứa các electron, được gọi là năng lượng cộng hưởng. Các tiêu chí cho các hợp chất thơm đơn giản là:
Cải tiến
Quy tắc Hückel không thích hợp cho nhiều hợp chất chứa trên 3 nhân thơm hợp nhất trong kiểu vòng. Ví dụ, pyren chứa 16 electron kết đôi (8 liên kết), coronen chứa 24 electron kết đôi (12 liên kết). Cả hai phân tử đa vòng này đều là hợp chất thơm nhưng chúng không tuân theo quy tắc 4n+2.
Phương pháp Pariser-Parr-Pople là phương pháp chính xác hơn trong việc ước lượng xem một hợp chất có cấu trúc phân tử mạch vòng có phải là hợp chất thơm hay không.
Quy tắc không gian ba chiều
Năm 2000, các nhà hóa học tại Đức đưa ra công thức cho quy tắc để xác định xem fulleren e có là thơm hay không. Cụ thể, họ phát hiện thấy rằng nếu có 2(n+1)^2 π electron thì fulleren sẽ có thể thể hiện các tính chất thơm. Điều này rút ra từ thực tế là fulleren thơm phải có tính đối xứng icosahedron (hay những kiểu thích hợp khác) đầy đủ, sao cho các quỹ đạo phân tử đều được điền đầy. Điều này chỉ có thể xảy ra nếu có chính xác 2(n+1)^2 electron, trong đó n là số nguyên không âm. Cụ thể, chẳng hạn buckminsterfulleren với 60 π electron, sẽ không có tính chất thơm, do 60/2=30 không là một số chính phương.
Tham khảo
Thể loại:Hóa lý hữu cơ Thể loại:Quy tắc hóa học
Tabuaeran
Tabuaeran, hay Tahanea, còn được biến đến với tên gọi là đảo Fanning, là một đảo san hô nằm trong quần đảo Line ở Trung Thái Bình Dương, thuộc chủ quyền của Cộng hòa Kiribati.
Tổng diện tích đất đo được của đảo Tabuaeran là khoảng 33,7 km²; độ cao tối đa so với mực nước biển là khoảng 3 m. Tổng diện tích các đầm phá trên đảo là gần 110 km². Vùng nước sâu nhất đo được là khoảng 15 m; phần lớn các đầm phá đều khá nông.
Lịch sử
Thuyền trưởng người Mỹ Edmund Fanning là người đầu tiên phát hiện ra đảo Tabuaeran vào ngày 11 tháng 6 năm 1798; vì vậy đảo này còn có tên là Fanning, được đặt theo tên ông ta. Vào thời điểm đó, đảo Tabuaeran không có người ở, tương tự như các đảo khác trong cụm quần đảo Line. Sau thuyền trưởng Fanning, đảo này được nhiều người săn bắt cá voi của một số quốc gia ghé đến. Tàu đánh cá Harriet đã bị đắm tại đây vào khoảng cuối năm 1831 - đầu năm 1832.
Năm 1902, đảo Tabuaeran trở thành một trạm trong hệ thống cáp điện báo All Red Line. Vào tháng 9 năm 1914, là thời gian mà Thế chiến I vừa diễn ra, trạm cáp đảo Tabuaeran được tàu tuần dương SMS Nürnberg của Đức ghé thăm. Trạm sau đó bị hư hại nghiêm trọng khi một lực lượng đổ bộ lên đảo để phá hủy nó.
Năm 1939, đảo Tabuaeran được sáp nhập vào thuộc địa của Anh, tức quần đảo Gilbert và Ellice. Năm 1979, đảo Tabuaeran giành được độc lập, trở thành một phần của Cộng hòa Kiribati đến ngày nay.
Sinh thái
Nạn đánh bắt quá mức và sự ô nhiễm đã tác động lên vùng biển bao quanh đảo Tabuaeran. Số lượng cá mập được quan sát tại Tabuaeran và Kiritimati thấp hơn nhiều so với những hòn đảo không người ở thuộc phía bắc quần đảo Line.
Tham khảo
Thể loại:Kiribati Thể loại:Quần đảo Line
Parapenaeon expansa
Parapenaeon expansa là một loài chân đều trong họ Bopyridae. Loài này được Bourdon miêu tả khoa học năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Parapenaeon
Despotiscus simmondsi
Despotiscus simmondsi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Despotiscus simmondsi được Bezzi miêu tả năm 1928. Loài này phân bố ở miền Australasia.
Apterocis strigosus
Apterocis strigosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Perkins miêu tả khoa học năm 1900.
Stenophylax thaleri
Stenophylax thaleri là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc Thể loại:Stenophylax
Michel Ettore
Michel Ettore (sinh ngày 14 tháng 10 năm 1957) là cựu cầu thủ bóng đá Pháp từng chơi ở vị trí thủ môn.
Sự nghiệp thi đấu
Ông dành phần lớn sự nghiệp thi đấu cho câu lạc bộ FC Metz.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1957 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pháp Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Metz Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ligue 1 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Vận động viên Pháp
Sinh lý học
Sinh lý học (Physiology, ; ) là một bộ môn khoa học nghiên cứu về các chức năng và cơ chế trong một cơ thể sống. Là một phân ngành của sinh học, sinh lý học chú trọng vào cách những sinh vật, hệ cơ quan, cơ quan, tế bào và phân tử sinh học của cá thế thực hiện các chức năng hóa học và vật lý trong một cơ thể sống. Dựa theo các lớp sinh vật, bộ môn có thể được chia làm sinh lý y khoa, sinh lý học động vật, sinh lý học thực vật, sinh lý học tế bào và sinh lý học so sánh.
Trọng tâm của chức năng sinh lý học là những quá trình lý sinh và hóa sinh, cơ chế kiểm soát cân bằng nội môi và tín hiệu giữa các tế bào. Tình trạng sinh lý là tình trạng chức năng thông thường, trong khi tình trạng bênh lý là những tình trạng bất thường, trong đó có bệnh tật ở người.
Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển trao tặng cho những thành tựu khoa học xuất sắc trong sinh lý học liên quan đến y học.
Tế bào
Mặc dù có những điểm khác biệt giữa tế bào của động vật, thực vật và vi khuẩn, những chức năng sinh lý học cơ bản của tế bào có thể được chia thành các quá trình phân bào, tín hiệu tế bào, tăng sinh tế bào và trao đổi tế bào.
Thực vật
Sinh lý học thực vật là một phân ngành của thực vật học liên quan đến chức năng của thực vật. Những bộ môn liên quan mật thiết gồm có hình thái học thực vật, sinh thái học thực vật, hóa thực vật học, sinh học tế bào, di truyền học, lý sinh học và sinh học phân tử. Những quá trình cơ bản của sinh lý học thực vật gồm có quang hợp, hô hấp, dinh dưỡng thực vật, hướng động, ứng động, quang chu kỳ, phát sinh hình thái học, nhịp điệu sinh học, nảy mầm, tình trạng ngủ, chức năng khí khổng và thoát hơi nước. Hút nước qua rễ, sản xuất thức ăn trong lá và sự phát triển của chồi hướng sáng là những ví dụ về sinh lý học thực vật.
Người
Sinh lý học con người ra đời nhằm tìm hiểu cơ chế giúp cho cơ thể người vận hành và tồn tại, thông qua nghiên cứu khoa học về bản chất của các chức năng cơ học, vật lý và hóa sinh của người, cơ quan của họ, và tế bào được cấu thành từ chúng. Mức độ chú trọng chính của sinh lý học nằm ở mức độ của các cơ quan và hệ thống. Hệ thống thần kinh và nột tiết giữ vai trò chính trong việc tiếp nhận và truyền tín hiệu, gắn thành chức năng ở động vật. Cân bằng nội môi là khía cạnh chính liên quan đến những tương tác kể trên trong thực vật cũng như động vật. Cơ sở sinh học của nghiên cứu sinh lý học, hòa nhập là để chỉ nhiều chức năng chồng chéo trong các hệ thống của cơ thể người, cũng như hình dạng của chúng. Cơ sở ấy có được thông qua liên lạc xảy ra bằng nhiều cách, cả theo điện học và hóa học.
Những thay đổi trong sinh lý học có thể tác động tới chức năng tinh thần của các cá nhân. Những ví dụ có thể kể tới tác động của một số loại thuốc hoặc độ độc của các chất. Những thay đổi về mặt hành vi do những chất trên gây ra thường được dùng để đánh giá sức khỏe của các cá nhân. Phần lớn kiến thức cốt lõi của sinh lý học người được bổ sung thêm bằng thử nghiệm động vật. Do mối liên hệ thường trực giữa hình thái và chức năng, sinh lý học và giải phẫu học có quan hệ mật thiết và được nghiên cứu song song như một phần của chương trình giảng dạy y khoa.
Sinh lý học so sánh
Liên quan tới sinh lý học tiến hóa và sinh lý học môi trường, sinh lý học so sánh xem xét tính đa dạng về các đặc điểm chức năng giữa các sinh vật.
Thời cổ đại
Nghiên cứu sinh lý học dưới dạng lĩnh vực y khoa bắt nguồn từ thời Hy Lạp cổ đại, ở thời Hippocrates (cuối thế kỷ 5 TCN). Ngoài truyền thống ở phương Tây, những hình thức đầu tiên của sinh lý học hay giải phẫu học có thể được manh nha cùng khoảng thời gian kể trên ở Trung Quốc, Ấn Độ và một số nơi khác. Hippocrates đưa ra học thuyết thể dịch, chứa 4 nguyên tố cơ bản: đất, nước, không khí và lửa. Mỗi nguyên tố được biết đến là mang thể dịch tương ứng: mật đen, đờm, máu và mật vàng. Hippocrates còn lưu ý một số kết nối cảm xúc tới 4 thể dịch, về sau được Galen mở rộng thêm. Tư duy phê phán của Aristotle và việc ông nhấn mạnh vào quan hệ giữa cấu trúc và chức năng đã đánh dấu bước khởi đầu của sinh lý học ở thời Hy Lạp cổ đại. Như Hippocrates, Aristotle lấy thuyết thể dịch về bệnh tật, cũng chứa 4 loại chính trong sự sống: nóng, lạnh, ước và khô. Galen (sống khoảng năm 130–200 SCN) là người đầu tiên sử dụng các thí nghiệm để thăm dò chức năng của cơ thể. Không như Hippocrates, Galen luận định rằng sự mất cân bằng thể dịch có thể nằm ở các cơ quan cụ thể, tức gồm toàn bộ cơ thể. Việc ông chỉnh sửa học thuyết đã giúp các bác sĩ trang bị tốt hơn để chẩn đoán bệnh. Galen cũng bác bỏ luận điểm của Hippocrates cho rằng cảm xúc cũng tương thích với thể dịch, và thêm khái niệm tính khí: lạc quan tương ứng với máu; lạnh lùng tương ứng với đờm; mật vàng tương ứng với nóng tính; và mật đen tương ứng với sầu muộn. Galen còn chỉ ra cơ thể người gồm có ba hệ thống kết nối: não và dây thần kinh (chịu trách nhiệm cho suy nghĩ và cảm giác); trái tim và động mạch (cung cấp sự sống); gan và tĩnh mạch (có thể hỗ trợ dinh dưỡng và sinh trưởng). Galen cũng là người sáng lập môn sinh lý học thực nghiệm. Và trong hơn 1.400 năm sau, sinh lý học của Galen vẫn là một công cụ mạnh mẽ và giàu sức ảnh hưởng trong y học.
Thời cận đại
Bác sĩ người Pháp Jean Fernel (1497–1558) là người trình làng thuật ngữ "sinh lý học" ("physiology"). Galen, Ibn al-Nafis, Michael Servetus, Realdo Colombo, Amato Lusitano và William Harvey được ghi công với những phát hiện quan trọng trong tuần hoàn máu. Santorio Santorio ở những năm 1610 là người đầu tiên sử dụng một thiết bị để đo đạc mạch và một nhiệt nghiệm để đo tính khí.
Năm 1791, Luigi Galvani miêu tả vai trò của điện trong dây thần kinh của trong cơ thể bị mổ xẻ của ếch. Năm 1811, César Julien Jean Legallois nghiên cứu hô hấp trong mẫu mổ xẻ và thương tổn của động vật, rồi phát hiện trung tâm của hô hấp nằm ở hành não. Cùng năm ấy, Charles Bell hoàn thành công trình nghiên cứu về sau còn được biết tới là luật Bell-Magendie, tức so sánh những khác biệt về chức năng giữa rễ lưng và rễ bụng của tủy sống. Năm 1824, François Magendie miêu tả các rễ cảm giác và trình ra bằng chứng đầu tiên về vai trò của tiểu não trong nhận thức thăng bằng để hoàn thiện luật Bell-Magendie.
Ở thập niên 1820, nhà sinh lý học người Pháp Henri Milne-Edwards trình ra khái niệm về phân công lao động trong sinh lý, tức cho phép "so sánh và nghiên cứu vật thể sống nếu chúng là những cỗ máy được tạo ra bởi ngành công nghiệp của con người." Lấy cảm hứng từ Adam Smith, Milne-Edwards viết rằng: "cơ thể của mọi sinh vật sống, bất kể là động vật hay thực vật, đều như một nhà máy ... nơi các cơ quan (tương tự như công nhân) làm việc không ngừng nghỉ nhằm tạo ra hiện tượng mà cấu thành nên sự sống của cá thể." Ở những sinh vật khác biệt hơn, chức năng lao động có thể được phân bố giữa các phương tiện hoặc hệ thống khác nhau (mà ông gọi là appareils).
Năm 1858, Joseph Lister nghiên cứu nguyên nhân gây đông máu và viêm nhiễm sau những chấn thương và vết thương hậu phẫu thuật trước đó. Sau đó ông phát hiện ra và sử dụng thuốc sát trùng trong phòng phẫu thuật, do đó về sau tỷ lệ tử vong vì phẫu thuật đã giảm đáng kể. Hiệp hội sinh lý học được thành lập tại Luân Đôn vào năm 1876 dưới dạng một câu lạc bộ ẩm thực. Hiệp hội Sinh lý Mỹ (APS) là một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập vào năm 1887. Phương châm của tổ chức là: "thúc đẩy giáo dục, nghiên cứu khoa học và phổ biến thông tin trong môn khoa học sinh lý." Năm 1891, Ivan Pavlov tiến hành nghiên cứu về "phản ứng có điều kiện" liên quan tới việc tiết nước bọt của chó lúc phản ứng với tiếng chuông và kích thích thị giác.
Ở thế kỷ 19, vốn kiến thức về sinh lý bắt đầu tích lũy với tốc độ chóng mặt, đặc biệt là với sự xuất hiện của học thuyết tế bào của Matthias Schleiden và Theodor Schwann vào năm 1838. Học thuyết nhận định triệt để rằng sinh vật được cấu thành từ những đơn vị gọi là tế bào. Những khám phá sâu hơn nữa của Claude Bernard (1813–1878) sau cùng đã làm ông cho ra đời khái niệm môi trường bên trong (milieu interieur), về sau được nhà sinh lý học người Mỹ Walter B. Cannon lấy và đặt lại khái niệm là cân bằng nội môi vào năm 1929. Nói về cân bằng nội môi, Cannon lý giải là "sự duy trì các tình trạng cân bằng trong cơ thể và được điều chỉnh thông qua quá trình sinh lý." Nói cách khác đó là khả ăng điều chỉnh môi trường bên trong của cơ thể. William Beaumont là người Mỹ đầu tiên sử dụng ứng dụng thực tế của môn sinh lý học.
Thời hậu cận đại
Ở thế kỷ 20, các nhà sinh học trở nên quan tâm đến cách hoạt động sinh lý của sinh vật khác ngoài con người, sau đó cho ra đời các chuyên ngành sinh lý học so sánh và sinh lý học sinh thái. Những nhân vật chính trong những chuyên ngành này là Knut Schmidt-Nielsen và George Bartholomew. Gần đây nhất, sinh lý học tiến hóa đã trở thành một phân ngành riêng biệt. Năm 1920, August Krogh đoạt giải Nobel vì đã phát hiện ra cách lưu lượng máu được điều hóa trong mao mạch. Năm 1954, Andrew Huxley và Hugh Huxley, cùng với đội nghiên cứu của họ phát hiện những sợi trượt trong cơ xương, ngày nay còn gọi là thuyết sợi trượt.
Gần đây, đá có những cuộc tranh luận gay gắt về khả năng tồn tại lâu dài của môn sinh lý học dưới dạng một phân ngành (liệu nó đã chết hay còn sống?). Nếu sinh lý học ngày nay ít được nhìn nhận thấy hơn so với kỷ nguyên vàng ở thế kỷ 19, đa phần là vì bộ môn đã đẻ ra một số phân ngành khoa học sinh thiết thục nhất ngày nay, chẳng hạn như khoa học thần kinh, nội tiết học và miễn dịch học. Ngoài ra, sinh lý học vẫn được xem là một phân ngành thống nhất, có thể tập hợp thành một dữ liệu khung chặt chẽ nhất từ nhiều phân ngành khác nhau.
Phụ nữ trong môn sinh lý học
Lúc đầu, phụ nữ đa phần bị khai trừ khỏi hoạt động chính thức trong bất cứ hội sinh lý học nào. Ví dụ, Hiệp hội sinh lý học Mỹ được thành lập vào năm 1887 và chỉ có nam giới trong hàng ngũ thành viên. Năm 1902, Hiệp hội sinh lý học người Mỹ lựa chọn Ida Hyde làm thành viên nữ đầu tiên của hội. Hyde (đại diện của Đại học Liên hiệp phụ nữ Mỹ và người vận dộng bình đẳng giới toàn cầu trong giáo dục) đã nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới ở mọi khía cạnh của khoa học và y học.
Ngay sau đó, vào năm 1913, J.S. Haldane đề xuất cho phụ nữ được phép chính thức gia nhập Hiệp hội sinh học, tổ chức được thành lập vào năm 1876. Ngày 3 tháng 7 năm 1915, 6 phụ nữ được chính thức thừa nhận: Florence Buchanan, Winifred Cullis, Ruth C. Skelton, Sarah C. M. Sowton, Constance Leetham Terry và Enid M. Tribe. Lễ kỷ niệm 100 năm lựa chọn phụ nữ vào sinh lý học đã được tổ chức vào năm 2015 với việc xuất bản cuốn sách "Women Physiologists: Centenary Celebrations And Beyond For The Physiological Society." (ISBN 978-0-9933410-0-7)
Những nhà sinh lý học nữ nổi tiếng gồm có:
Phân ngành
Có nhiêu cách để phân loại các phân ngành của môn sinh lý học:
Tài liệu đọc thêm
Sinh lý học người
Sinh lý học động vật
Sinh lý học thực vật
Sinh lý học nấm
Sinh lý học sinh vật nguyên sinh
Sinh lý học tảo
Sinh lý học vi khuẩn
Liên kết ngoài
*
Kazakhstan tại Thế vận hội
Kazakhstan tham gia Thế vận hội lần đầu với tư cách một quốc gia độc lập vào năm 1994, và đã liên tục gửi các vận động viên (VĐV) tới các kỳ vận hội kể từ đó. Trước khi Liên Xô tan rã, các VĐV Kazakhstan thi đấu như một phần của Liên Xô tại Thế vận hội, và như một phần của Đoàn thể thao Hợp nhất năm 1992.
Các VĐV Kazakhstan đã giành tổng cộng 64 huy chương tại Thế vận hội Mùa hè, và 8 huy chương tại Thế vận hội Mùa đông.
Ủy ban Olympic Quốc gia Cộng hòa Kazakhstan được thành lập năm 1990 và được công nhận năm 1993.
Scaeocassis
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Cassidini
Parapenaeon japonica
Parapenaeon japonica là một loài chân đều trong họ Bopyridae. Loài này được Thielemann miêu tả khoa học năm 1910.
Maira appendiculata
Tham khảo
Thể loại:Maira
Võ Thiện Thanh
Võ Thiện Thanh (sinh ngày 14 tháng 12 năm 1968 tại Bình Thuận) là một nhạc sĩ, nhà sản xuất nhạc Việt Nam từng giành được 4 đề cử và 2 giải Cống hiến. Những album phòng thu Thanh sản xuất luôn bảo chứng chất lượng nghệ thuật với từng thể loại nhạc đa dạng đã định hình phong cách và mang lại đề cử Giải Âm nhạc Cống hiến cho nhiều nghệ sĩ tên tuổi Socola (Đoan Trang, 2005), Thiên đàng (Thu Minh, 2006), Classic Meets Chillout (Phạm Thu Hà, 2012), Street Rhythm (Hà Anh Tuấn, 2015), Saigon Feel (Hồ Trung Dũng, 2018) và Khanh Linh’s Journey (Khánh Linh, 2020).