cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lịch sử Mông Cổ
Chinh phục hoàn toàn Trung Hoa
Hốt Tất Liệt, một người cháu của Thiết Mộc Chân, lên ngôi Đại Hãn, trở thành lãnh tụ tối cao của các bộ tộc Mông Cổ năm 1260. Ông bắt đầu thời cai trị với một tham vọng và sự tự tin to lớn — năm 1264 ông dời thủ đô của Đế chế Mông Cổ đang mở rộng tới Khanbaliq (Đại đô 大都, Bắc Kinh hiện nay). Ông bắt đầu tấn công nhà Nam Tống, từ năm 1271 đã thành lập triều đình phi Hán đầu tiên cai trị toàn bộ Trung Quốc: Nhà Nguyên. Năm 1279, Quảng Châu rơi vào tay người Mông Cổ, đánh dấu sự chấm dứt của triều Nam Tống và sự bắt đầu của một nước Trung Quốc Mông Cổ.
Thời kỳ thu hẹp lãnh thổ
Sau khi chiếm được Bắc Kinh, nhà Minh điều quân xâm chiếm Mông Cổ năm 1380, vào năm 1388 đã giành được một thắng lợi quan trọng. Khoảng 7 vạn người Mông Cổ bị cầm tù và Karakorum (thủ đô Mông Cổ) bị tàn phá. Tám năm sau cuộc xâm lược này, ngôi vua Mông Cổ được chuyển sang cho Yesüder, một hậu duệ của Arigh Bugha. Sau khi giúp Mông Cổ vượt qua giai đoạn hỗn loạn, ông trao lại ngai vàng cho con cháu của Hốt Tất Liệt. Trong khi các cuộc xung đột diễn ra ở Trung Quốc, người Mông Cổ về cơ bản nằm trong hệ thống chư hầu của Nhà Minh.
Sự cai trị của Mãn Thanh
Thế kỷ 17 người Mông Cổ bị người Mãn Châu (Nữ Chân) tấn công mạnh mẽ. Năm 1634, Ligdan Khan, vị Khan Vĩ đại cuối cùng của người Mông Cổ chết trên đường tới Tây Tạng. Con trai ông, Ejei Khan, đầu hàng người Mãn Châu và trao ấn báu của Hoàng đế Nguyên cho vị vua Mãn Thanh là Hong Taiji (Hoàng Thái Cực). Từ đó, Hong Taiji lập ra Nhà Thanh với tư cách là triều tiếp nối Nhà Nguyên. Năm 1636, Mông Cổ trở thành một phần của đế chế Mãn Thanh. Năm 1911 nhà Mãn Thanh sụp đổ, Mông Cổ trở thành nước tự trị từ 1911 đến 1919.
Độc lập
Ngày 11 tháng 7 năm 1921, được Liên Xô ủng hộ nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ ra đời theo (chế độ Xã hội chủ nghĩa). Ngày này cũng là ngày quốc khánh của Mông Cổ hiện nay
Plagiochila bipinnata
Plagiochila bipinnata là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Stephani mô tả khoa học đầu tiên.
Sapintus congoensis
Sapintus congoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1952.
Plagiochila bipinnata
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Sapintus congoensis
Tham khảo
Thể loại:Sapintus
Xestia gandakiensis
Xestia gandakiensis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Lịch sử Mông Cổ
Giai đoạn gần đây
Từ 1990, do ảnh hưởng từ Liên Xô, Mông Cổ bắt đầu tiến trình dân chủ hóa, cải tổ kinh tế, chính trị, chuyển sang chế độ đa nguyên, đa đảng với 18 chính đảng chính thức hoạt động, trong đó Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ là chính đảng lớn nhất.
Xestia gandakiensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Xestia
Lịch sử Mông Cổ
Tham khảo
Mông Cổ
HMS Croome
Hai tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Croome, được đặt theo tên Croome, một rừng săn cáo tại East Riding, Yorkshire:
13744 Rickline
13744 Rickline (1998 SY25) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1998, bởi Dự án nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lowell ở Trạm Anderson Mesa.
Liên kết ngoài
013744 19980922 013744 Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên
Epicephala pelopepla
Epicephala pelopepla là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Tham khảo
Thể loại:Epicephala
Clifford Geertz
Clifford James Geertz (1926–2006) là nhà nhân học người Mỹ, với các tác phẩm được coi như là kinh điển cho phương pháp dân tộc ký. Hai tập sách tiêu biểu là cuốn The Interpretation of Cultures: Selected Essays [Giải thích (học) về văn hóa – tuyển tập tiểu luận] (Basic Books, 1973) và Local Knowledge, Further Essays in Interpretive Anthropology (Basic Books, 1983). Địa bàn điền dã ban đầu của Geertz là Indonesia, nơi ông đã xây dựng nên khái niệm Negara giúp giải thích toàn bộ các hoạt động văn hóa và chính trị trong vùng Đông Nam Á. Ông là giáo sư emeritus của Viện nghiên cứu phát triển thuộc Đại học Princeton.
Clifford Geertz sinh ở San Francisco, tiểu bang California vào ngày 23 tháng 8 năm 1926. Sau khi tham gia Hải quân Mỹ trong cuộc Đại chiến thế giới lần Hai (1943-1945) ông lấy bằng cử nhân Triết học ở Anthioch College ở Yellow Spring, Ohio vào năm 1950, và sau đó là bằng tiến sĩ nhân học ở Đại học Harvard năm 1956. Ông tham gia giảng dạy ở nhiều trường khác nhau trước khi về đóng góp từ góc độ nhân học cho trường phái xã hội học đô thị ở Đại học Chicago (1960-1970) và giáo sư khoa học xã hội cho Viện nghiên cứu phát triển của Đại học Princeton (1970-2000), tiếp tục trong thời gian nghỉ hưu và qua đời ngày 30 tháng 10 năm 2006 vì biến chứng sau phẫu thuật tim. Ông được 15 trường đại học phong tặng Tiến sĩ danh dự, trong đó có Đại học Chicago và Đại học Cambridge.
Ông là người đã đóng góp rất lớn trong việc chuyển đổi tư duy trong các ngành xã hội và nhân văn, từ lối suy nghĩ tìm quy luật nhân quả sang tư duy xã hội học diễn giải (interpretive), đặt sự vật và hiện tượng trong hệ qui chiếu bản địa của ý thức địa phương. Nhìn xã hội qua văn hóa, và đặc biệt là những biểu tượng (symbol) phổ biến và đặc trưng trong nền văn hóa đó, Clifford cũng được coi là cha đẻ cho ngành nhân học biểu tượng và văn hóa học. Văn hóa được định nghĩa là "một hệ thống các khái niệm nối tiếp được biểu diễn thông qua các hình thức biểu tượng bằng các phương tiện mà người ta dùng để liên lạc, ghi nhớ và phát triển kiến thức về và thái độ đối với cuộc sống" (1973, tr.89). Trong sự nghiệp của mình, Geertz đã trải qua nhiều giai đoạn làm việc với nhiều hệ phái tư tưởng khác nhau, mỗi khi phát triển hết mức và phát hiện thấy giới hạn của một hệ thống tư duy thì ông lại chuyển sang một phương pháp mới. Nội dung các công trình của Geertz lan tỏa từ văn hóa sang tôn giáo - đặc biệt là Hồi Giáo, phát triển kinh tế xã hội, cơ cấu chính trị truyền thống, làng xã và mối quan tâm đặc biệt của ông trước khi chết là câu hỏi lớn về sự đa dạng của chủng tộc và bản chất khách quan của hệ thống trật tự xã hội.
Các tác phẩm chính
The Religion of Java (1960), University Of Chicago Press 1976 paperback: ISBN 0-226-28510-3
Agricultural Involution: the process of ecological change in Indonesia (1964)
Islam Observed, Religious Development in Morocco and Indonesia (1968), University Of Chicago Press 1971 paperback: ISBN 0-226-28511-1
The Interpretation of Cultures (1973), Basic Books 2000 paperback: ISBN 0-465-09719-7
Kinship in Bali (1975) coauthor: Hildred Geertz, University Of Chicago Press 1978 paperback: ISBN 0-226-28516-2
Negara: The Theatre State in Nineteenth Century Bali (1980), Princeton University Press 2001 paperback: ISBN 0-691-00778-0
Local Knowledge: Further Essays in Interpretive Anthropology (1983), Basic Books 2000 paperback: ISBN 0-465-04162-0
"Anti-Anti-Relativism" (1984), American Anthropologist, vol. 86, no. 2, pp. 263–278. Works and Lives: The Anthropologist As Author (1988), Stanford University Press 1990 paperback: ISBN 0-8047-1747-8
After the Fact: Two Countries, Four Decades, One Anthropologist, Harvard University Press 1995 paperback: ISBN 0-674-00872-3
Tham khảo
Thể loại:Nhà nhân loại học Mỹ Thể loại:Nhà dân tộc học Mỹ Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Harvard Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Mất năm 2006 Thể loại:Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai Thể loại:Nhà nhân chủng học tôn giáo Thể loại:Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Pleurothallis eumecocaulon
Pleurothallis eumecocaulon là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Liên kết ngoài
E Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Aquilegia desertorum
Aquilegia desertorum là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được (M.E.Jones) Cockerell ex A.Heller mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aquilegia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Pégairolles-de-l'Escalette
Pégairolles-de-l'Escalette là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 315 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 137 người.
Tham khảo
Pegairollesdelescalette
Kurortniy (huyện)
Huyện Kurortniy (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Sankt-Peterburg, Nga. Huyện có diện tích ? kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 69300 người. Trung tâm của huyện đóng ở ?.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Sankt-Peterburg Thể loại:Huyện của Nga
Kurortniy District
Silesis procax
Silesis procax là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.
Tham khảo
Thể loại:Silesis
Atsumi Eisuke
Eisuke Atsumi (sinh ngày 1 tháng 12 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Eisuke Atsumi đã từng chơi cho Azul Claro Numazu.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Azul Claro Numazu
Shelley Scarlett
Trung tướng Shelley Leopold Laurence Scarlett, Nam tước Abinger thứ 5 (01/04/1872 – 23/05/1917), là một quý tộc người Anh.
Scarlett là con trai Trung tá Leopold James Yorke Campbell Scarlett, và là chắt trai của James Scarlett, Nam tước Abinger thứ nhất. Ông là một chỉ huy trong Hải quân Tình nguyện Hoàng gia năm 1903. Ông đã từng tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất từ năm 1915 đến năm 1916, thuộc biên chế Trung đoàn Bedfordshire. Tại thời điểm hy sinh ông đang phục vụ trong Lực lượng Hải quân.
Mặc dù kết hôn với Lilia Lucy Catherine Mary White (con gái của William Arthur White) năm 1899 nhưng ông không có người thừa kế nam. Chính vì vậy, tước hiệu Chúa tể Abinger được trao cho người em trai của ông Robert Scarlett, Baron Abinger thứ 6 sau khi ông qua đời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1872 Thể loại:Mất năm 1917 Thể loại:Nam tước Abinger
Peponidium andringitrense
Liên kết ngoài
Thể loại:Peponidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007
Helotorus capitator
Helotorus capitator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Helotorus
Pholodes difformaria
Pholodes difformaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Sterna striata
Sterna striata (danh pháp hai phần: Sterna striata) là một loài chim biển trong họ Nhàn. Loài này hiếm khi bơi, chỉ tắm dù có chân màng. Sterna striata là loài nhàn phổ biến nhất ở New Zealand. Chúng săn mồi theo bầy và lặn xuống bãi đá cạn và đánh mùi cá bị cá ớn hơn xua xuống dưới mặt nước. Loài chim này sinh sản giữa tháng 10 và tháng một trong các bầy lớn trên các mỏm đá và các đảo ngoài khơi. Loài này có nguồn gốc từ New Zealand, nhưng từ năm 1979 chũng cũng sinh sản trên các đảo ở eo biển Bass, phía bắc Tasmania. Nhiều con trú đông ở đông nam Úc, đặc biệt là chim chưa trưởng thành.
Pholodes difformaria
Liên kết ngoài
Thể loại:Pholodes
Sterna striata
Tham khảo
Thể loại:Sterna Thể loại:Chim New Zealand Thể loại:Chim Nam Úc Thể loại:Chim Tây Úc
Tadasuni
Tadasuni là một đô thị ở tỉnh Oristano trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 100 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 35 km về phía đông bắc của Oristano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 187 người và diện tích là 4,6 km².
Sapintus corticalis
Sapintus corticalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1851.
Tadasuni
Tadasuni giáp các đô thị: Ardauli, Boroneddu, Ghilarza, Sorradile.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Oristano
Paramarpissa piratica
Paramarpissa piratica là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Paramarpissa. Paramarpissa piratica được Elizabeth Maria Gifford Peckham & George William Peckham miêu tả năm 1888.
Tham khảo
Thể loại:Paramarpissa
Pralboino
Pralboino là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 17 km², dân số 2578 người. Đô thị này có các làng sau: S. Maria degli Angeli. Đô thị này giáp với các đô thị sau: Gambara, Gottolengo, Milzano, Ostiano, Pavone del Mella, Seniga.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Brescia Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Physematium obtusum
Physematium obtusum là một loài dương xỉ trong họ Woodsiaceae. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1840. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Physematium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1840 Thể loại:Unresolved names
Plagiochila bogotensis
Plagiochila bogotensis là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Gottsche mô tả khoa học đầu tiên.
Clerodendrum macrostachyum
Clerodendrum macrostachyum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Turcz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Plagiochila bogotensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Plagiochila Thể loại:Unresolved names
Clerodendrum macrostachyum
Liên kết ngoài
Thể loại:Clerodendrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1863
Süderau
Süderau là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 8,86 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 783 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Steinburg
Erick Téllez
Erick José Téllez Fonseca (sinh ngày 28 tháng 1 năm 1989) là một hậu vệ bóng đá người Nicaragua hiện tại thi đấu cho Diriangén.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Téllez từng thi đấu cùng với Diriangén toàn bộ sự nghiệp. Vào tháng 9 năm 2013 anh bị cấm thi đấu 6 trận vì gây gổ trong trận đấu với kình địch Real Estelí.
Sự nghiệp quốc tế
Téllez có màn ra mắt cho Nicaragua vào tháng 9 năm 2010 trong trận giao hữu trước Guatemala và tính đến tháng 7 năm 2017, có tổng cộng 26 lần ra sân, không ghi được bàn nào. Anh từng đại diện quốc gia tại Cúp bóng đá Trung Mỹ 2011.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1989 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật thể thao từ Managua Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nicaragua Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Nicaragua Thể loại:Cầu thủ bóng đá Diriangén FC Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá Trung Mỹ 2011 Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá Trung Mỹ 2014 Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá Trung Mỹ 2017 Thể loại:Cầu thủ Cúp Vàng CONCACAF 2017
Yeşilburç, Niğde
Yeşilburç là một xã thuộc huyện Niğde, tỉnh Niğde, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 504 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tỉnh Niğde Thể loại:Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Petar I của Serbia
Petar I hay Peter I (Tiếng Serbia: Петар I Карађорђевић, Petar I Karađorđević) (11 tháng 7 năm 1844 – 16 tháng 8 năm 1921) là vị vua cuối cùng của Serbia (1903-1918) thuộc Triều đại Karađorđević và là vị vua đầu tiên của Vương quốc của người Serb, Croatia và Slovenia (1918-1921).
Thời kỳ lưu vong
Ông là con trai thứ ba của Hoàng thân Alexander Karađorđević và công chúa Persida Nenadović. Ông trở thành người thừa kế ngôi vị vào năm 1847 sau cái chết của người anh Svetozar vào năm 1847. Sau khi cha ông bị buộc thoái vị vào năm 1858, Petar đã phải sống lưu vong cùng gia đình.
Trong thời gian lưu vong, Petar theo học tại tại trường Võ bị Saint-Cyr của Pháp. Ông phục vụ trong quân đội Pháp, tham gia Chiến tranh Pháp-Phổ với cấp bậc trung úy và được tặng Bắc Đẩu Bội tinh. Bị thương và bị quân Phổ bắt sống, ông đã trốn thoát thành công trở về.
Khi người Serb tại Bosnia và Herzegovina nổi dậy chống lại Đế quốc Ottoman vào năm 1875, Hoàng tử Petar lấy bí danh của nhân vật anh hùng Petar Mrkonjić để gia nhập quân khởi nghĩa với vai trò thủ lĩnh quân du kích. Sau đó ông trở thành thượng nghị sĩ danh sự tại Montenegro và kết hôn với người con gái đầu của hoàng thân Montenegro Nicholas (sau này là vua Nicholas I), công chúa Zorka vào năm 1883.
Tháng 5 năm 1903, một nhóm sĩ quan Serbia do Dragutin Dimitrijević chỉ huy đã tiến hành đảo chinh và giết chết vua Alexander I Obrenović, chấm dứt triều đại Obrenović. Sau đó phe đảo chính đã đưa Petar I lên làm vua và gia tộc Karadjordjević đã trở lại nắm quyền lực tại Serbia sau 45 năm lưu vong. Ông chính thức trở thành vua Serbia vào ngày 21 tháng 9 năm 1904 tại thánh đường St. Michael ở Belgrade.
Thời kỳ trị vì
Sau khi lên ngôi, vua Petar I đã cố gắng tạo ra một chế độ quân chủ lập hiến theo kiểu phương Tây cho Serbia. Mặc dù có những ảnh hưởng nhất định của những phe nhóm quân sự vào chính trị, vua Petar I đã dần giúp cho nền dân chủ nghị viện được hoạt động bình thường. Hiến pháp 1903 sửa đổi Hiến pháp 1888 dựa trên Hiến pháp của Bỉ 1831, được đánh giá là một trong bản hiến pháp tự do nhất tại châu Âu. Chính phủ được thành lập bởi các thành viên quốc hội chủ yếu từ Đảng Nhân dân Cấp tiến (Narodna radikalna Stránka) của Nikola P. Pašić và Đảng Cấp Tiến Độc lập của Ljubomir Stojanovic. Bản thân vua Petar ủng hộ một chính phủ liên minh rộng rãi hơn sẽ thúc đẩy nền dân chủ Serbia và có thể có được chính sách đối ngoại độc lập.
Dưới thời vua Petar I, chính sách ngoại giao cũng thay đổi. Trái ngược với chính sách đối ngoại của các vua triều đại Obrenović là Milan và Alexander phụ thuộc vào Đế quốc Áo-Hung, vua Petar và các cận thần theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập hơn và ảnh hưởng của Nga thay thế cho ảnh hưởng của Áo. Vua Petar đã có hai chuyến công du lần lượt đến Sankt-Peterburg và Paris vào năm 1910 và 1911.
Thời kỳ 1903-1914 được nhớ đến như là "Thời kỳ Hoàng kim của Serbia" với các quyền tự do chính trị, tự do báo chí. Trường Hoàng gia Belgrade được nâng cấp thành Đại học Belgrade vào năm 1905 với các học giả nổi tiếng trong và ngoài nước như Jovan Cvijić, Mihailo Petrović, Slobodan Jovanović, Jovan M. Žujović, Bogdan Popović, Jovan Skerlić, Sima Lozanić, Branislav Petronijević,..
Chiến tranh Balkan và Thế chiến thứ nhất
thumb|right|Đài tưởng niệm Vua Petar I tại [[Zrenjanin]] Trong các năm 1912 và 1913, Serbia tham gia vào hai cuộc chiến tranh Balkan với kết quả là nước này đã gần như mở rộng được gấp đôi lãnh thổ của mình. Ngày 28 tháng 6 năm 1914, thái tử Áo-Hung Franz Ferdinand bị một số thành viên của Tổ chức Bàn tay đen của Serbia ám sát tại Sarajevo và dẫn đến việc ngày 28 tháng 7 năm 1914, Áo-Hung tuyên chiến với Serbia, Thế chiến thứ nhất chính thức bùng nổ. Trước đó do tuổi già và sức yếu, vào ngày 24 tháng 6 năm 1914, Petar đã trao quyền nhiếp chính lại cho con trai Alexander I.
Ngày 1 tháng 12 năm 1918, Vua Petar I trở thành Vua của Vương quốc của người Serb, Croatia và Slovenia. Mặ dù vậy ông vẫn sổng tại nước ngoài cho đến tận tháng 7 năm 1919, ông mới trở lại Belgrade. Ông mất năm 1921 ở tuổi 77. Ông được chôn cất trọng thể tại Oplenac, Nhà thờ Saint George gần vùng Topola miền Trung Serbia, nơi ông nội ông là Karageorge, người sáng lập ra triều đại Karađorđević, đã nổi dậy chống lại người Thổ năm 1804.
Di sản
thumb|right|Mộ phần Vua Petar I Ba thành phố tại Serbia trong thời kỳ trước Thế chiến thứ hai được đặt theo tên của vua Petar I: Mrkonjić Grad tại Bosnia-Herzegovina (tên cũ là Varcar Vakuf), Petrovgrad tại Vojvodina (tên cũ là Veliki Bečkerek, hiện nay là Zrenjanin) và Petrovac na Moru (tên cũ là Kaštel Lastva) tại Montenegro. Nhiều bia tưởng niệm ông tại Nam Tư đã bị chính quyền cộng sản phá hủy sau năm 1945. Một bia tưởng niệm tại Zrenjanin được phục dựng lại cùng với một số bia tưởng niệm nhỏ hơn tại Beograd và một số nơi khác tại Serbia.
Tại Paris, Pháp có một đại lộ tại Champs-Élysées mang tên ông đó là Avenue Pierre Ier de Serbie.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vua Serbia Thể loại:Triều đại Karađorđević Thể loại:Sinh năm 1844 Thể loại:Mất năm 1921 Thể loại:Người bị ám sát Thể loại:Vua bị giết
Yeniyapanşeyhli, Bala
Yeniyapanşeyhli là một xã thuộc huyện Bala, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 353 người.
Armenia
Armenia (Հայաստան, chuyển tự: Hayastan, ; phiên âm tiếng Việt: Ác-mê-ni-a), tên chính thức Cộng hoà Armenia (Հայաստանի Հանրապետություն, chuyển tự: Hayastani Hanrapetut’yun), là một quốc gia nằm kín trong phần lục địa ở phía nam Kavkaz thuộc khu vực Tây Nam Á. Nước này có đường biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ ở phía tây, Gruzia ở phía bắc, hành lang Lachin thuộc lực lượng gìn giữ hòa bình của Nga, và Azerbaijan ở phía đông và Iran cùng phần lãnh thổ tách biệt Nakhchivan của Azerbaijan ở phía nam. Yerevan là thủ đô và thành phố lớn nhất.
Armenia là một quốc gia dân chủ thống nhất, đa đảng, dân chủ với một di sản văn hóa cổ đại. Nhà nước Urartu đầu tiên của Armenia được thành lập vào năm 860 TCN, và đến thế kỷ thứ 6 TCN, nó được Satrapy của Armenia thay thế. Vương quốc Armenia đạt đến đỉnh cao dưới thời Tigranes Đại đế vào thế kỷ 1 TCN và trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chấp nhận Cơ đốc giáo làm tôn giáo chính thức vào cuối thế kỷ 3 hoặc đầu thế kỷ 4 sau Công nguyên. Ngày chính thức nhà nước chấp nhận Cơ đốc giáo là 301. Vương quốc Armenia cổ đại bị chia cắt giữa Đế chế Byzantine và Sasanian vào khoảng đầu thế kỷ thứ 5. Dưới triều đại Bagratuni, Vương quốc Bagratid của Armenia đã được khôi phục vào thế kỷ thứ 9. Suy tàn do các cuộc chiến tranh chống lại người Byzantine, vương quốc này sụp đổ vào năm 1045 và Armenia ngay sau đó bị xâm lược bởi Seljuk Turks. Một công quốc Armenia và sau đó là vương quốc Cilician Armenia nằm trên bờ biển Địa Trung Hải giữa thế kỷ 11 và 14.
Armenia là một quốc gia đang phát triển và xếp thứ 81 về Chỉ số Phát triển Con người (2018). Nền kinh tế của nó chủ yếu dựa vào sản lượng công nghiệp và khai thác khoáng sản. Mặc dù Armenia có vị trí địa lý ở phía Nam dãy Kavkaz, nhưng về mặt địa chính trị, Armenia thường được coi là châu Âu. Vì Armenia liên kết về mặt địa chính trị với châu Âu về nhiều mặt, quốc gia này là thành viên của nhiều tổ chức châu Âu bao gồm Hội đồng châu Âu, Đối tác phương Đông, Eurocontrol, Hội đồng các khu vực châu Âu và Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu. Armenia cũng là thành viên của một số nhóm khu vực trên khắp Á-Âu, bao gồm Ngân hàng Phát triển châu Á, Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể, Liên minh Á-Âu và Ngân hàng Phát triển Á-Âu. Armenia ủng hộ Artsakh độc lập trên thực tế, được tuyên bố vào năm 1991. Armenia cũng công nhận Giáo hội Tông đồ Armenia, nhà thờ Quốc gia lâu đời nhất thế giới, là cơ sở tôn giáo chính của đất nước này. Bảng chữ cái Armenia độc đáo được Mesrop Mashtots tạo ra vào năm 405.
Nguồn gốc tên gọi
Tên gốc theo tiếng Armenia là Hayq, sau này Hayastan. Hayasa, gắn với hậu tố tiếng Ba Tư '-stan' (đất đai). Haik là một trong những lãnh đạo kiệt xuất người Armenia và cái tên Miền đất của Haik đã được đặt theo tên ông. Theo truyền thuyết, Haik là chút của Noah (con trai của Togarmah, người là con của Gomer, người là con của Japheth, người là con của Noah), và theo truyền thống cổ Armenia, một tổ tiên của toàn bộ người Armenia. Ông cũng được cho là đã định cư bên dưới chân núi Ararat, đã đi tham gia vào việc xây dựng tháp Babel, và, sau khi quay trở lại, đánh bại vua Babylon là Bel (được một số nhà nghiên cứu cho là Nimrod) ngày 11 tháng 8 năm 2492 TCN gần núi Lake Van, ở phía nam Armenia trong lịch sử (hiện ở Thổ Nhĩ Kỳ).
Hayq được các nước xung quanh gọi là Armenia, có lẽ nó từng là tên của bộ lạc mạnh nhất sống ở những vùng đất thuở xưa của Armenia, những người tự gọi mình là Armens và có nguồn gốc Ấn Âu. Theo truyền thống, nó bắt nguồn từ chữ Armenak hay Aram (chắt của chắt của Haik, và một lãnh đạo khác, người theo truyền thống Armenia là tổ tiên của tất cả người dân Armenia). Một số học giả Do Thái và Kitô giáo viết rằng cái tên 'Armenia' bắt nguồn từ Har-Minni, có nghĩa là 'Núi Minni' (hay Mannai). Những lý lẽ ủng hộ Kitô giáo cho rằng Nairi, có nghĩa vùng đất của những con sông, từng là một tên cổ gọi vùng núi của nước này, lần đầu được người Assyria sử dụng khoảng năm 1200 TCN; trong khi văn bản ghi chép đầu tiên được biết tới có tên Armenia, là Bản khắc Behistun tại Iran, có niên đại từ năm 521 TCN.
Lịch sử
phải|nhỏ|Tiền sử Armenia, 150 trước Công nguyên trái|nhỏ|200x200px|[[Vương quốc Armenia (cổ đại)|Vương quốc Armenia đạt đến tột đỉnh vinh quang của nó vào thời điểm Tigranes Đại đế cai trị.]]
Thời Cổ đại
phải|nhỏ|Người lính Armenia của quân đội Achaemenid, khoảng năm 470 TCN. Phù điêu lăng mộ của [[Xerxes I]] Armenia nằm ở vùng cao nguyên bao quanh dãy núi Ararat. Có bằng chứng về một nền văn minh sơ khai ở Armenia trong thời đại đồ đồng trở về trước, có niên đại khoảng 4000 năm TCN. Các cuộc điều tra khảo cổ vào năm 2010 và 2011 tại quần thể hang động Areni-1 đã dẫn đến việc phát hiện ra chiếc giày da, váy, và cơ sở sản xuất rượu vang sớm nhất được biết đến trên thế giới.
Vào cuối thế kỷ thứ 6 TCN, thực thể địa lý đầu tiên được gọi là Armenia bởi các dân cư lân cận được thành lập dưới Vương triều Orontid trong Đế chế Achaemenid, như một phần lãnh thổ của những người ẩn náu. Vương quốc trở thành có chủ quyền hoàn toàn khỏi phạm vi ảnh hưởng của Đế chế Seleukos vào năm 190 TCN dưới thời Vua Artaxias I và bắt đầu sự cai trị của triều đại Artaxiad. Armenia đạt đến đỉnh cao trong khoảng từ 95 đến 66 TCN dưới thời Tigranes Đại đế, trở thành vương quốc hùng mạnh nhất thời bấy giờ ở phía đông Cộng hòa La Mã. nhỏ|[[Đền Garni ngoại giáo, có lẽ được xây dựng vào thế kỷ thứ nhất, là "tòa nhà có hàng cột kiểu Hy Lạp-La Mã" duy nhất ở các quốc gia hậu Xô Viết ]] Trong những thế kỷ tiếp theo, Armenia nằm trong vùng ảnh hưởng của Đế chế Ba Tư dưới thời trị vì của Tiridates I, người sáng lập ra vương triều Arsacid của Armenia, bản thân nó là một nhánh của Đế chế Parthia. Trong suốt lịch sử của mình, vương quốc Armenia đã trải qua cả thời kỳ độc lập và thời kỳ tự chủ của các đế chế đương thời. Vị trí chiến lược của nó giữa hai lục địa đã khiến nó phải hứng chịu các cuộc xâm lược của nhiều dân tộc, bao gồm cả Assyria (dưới thời Ashurbanipal, vào khoảng năm 669–627 TCN, ranh giới của Assyria kéo dài đến tận Armenia và Dãy núi Caucasus), Medes, Đế chế Achaemenid, Người Hy Lạp, người Parthia, người La Mã, Đế chế Sasanian, Đế chế Byzantine, người Ả Rập, Đế chế Seljuk, người Mông Cổ, Đế chế Ottoman, các triều đại Safavid, Afsharid và Qajar kế tiếp của Iran và người Nga.
Tôn giáo ở Armenia cổ đại về mặt lịch sử có liên quan đến một tập hợp các tín ngưỡng mà ở Ba Tư, đã dẫn đến sự xuất hiện của Hỏa giáo. Nó đặc biệt tập trung vào việc thờ cúng thần Mithra và cũng bao gồm một đền thờ các vị thần như Aramazd, Vahagn, Anahit và Astghik. Đất nước này sử dụng lịch Armenia theo mặt trời, bao gồm 12 tháng.
Thiên chúa giáo được truyền vào nước này rất sớm kể từ năm 40. Tiridates III của Armenia (238-314) biến Kitô giáo thành quốc giáo năm 301, một phần nhằm thách thức cả Đế quốc Sasan, trở thành quóc gia đầu tiên chính thức là quốc gia Kitô giáo, mười năm trước khi Đế Chế La Mã chính thức khoan dung với tôn giáo này dưới thời trị vì của Galerius và 36 năm trước khi Constantine Đại đế được rửa tội. Trước đó, trong phần thứ hai của thời đại Parthian, Armenia là một quốc gia chủ yếu theo Hỏa giáo.
Sau sự sụp đổ của Vương quốc của Armenia trong năm 428, Armenia được kết hợp như một marzpanate trong Đế quốc Sasania. Sau Trận Avarayr năm 451, Armenia duy trì tôn giáo Kitô của mình và Armenia được tự chủ.
Thời Trung Cổ
nhỏ|[[Nhà thờ Etchmiadzin, Nhà thờ Mẹ của Armenia theo truyền thống có từ năm 303 sau Công nguyên, được coi là nhà thờ cổ nhất trên thế giới.  ]] Sau thời kỳ Sasanian (428–636), Armenia nổi lên với tên gọi Arminiya, một công quốc tự trị dưới quyền của Umayyad Caliphate, thống nhất các vùng đất của Armenia trước đây do Đế chế Byzantine chiếm giữ. Công quốc được cai trị bởi Hoàng tử Armenia, và được công nhận bởi Caliph và Hoàng đế Byzantine. Nó là một phần của đơn vị hành chính / tiểu vương quốc Arminiya do người Ả Rập tạo ra, cũng bao gồm các phần của Georgia và Caucasian Albania, và có trung tâm tại thành phố Armenia, Dvin. Arminiya tồn tại cho đến năm 884, khi nó giành lại độc lập từ Abbasid Caliphate suy yếu dưới thời Ashot I của Armenia. nhỏ|[[Vương quốc Kilikia|Vương quốc Armenia của Cilicia, 1198–1375.]] Vương quốc Armenia tái hợp được cai trị bởi triều đại Bagratuni và tồn tại cho đến năm 1045. Theo thời gian, một số khu vực của Bagratid Armenia tách ra thành các vương quốc và thủ phủ độc lập như Vương quốc Vaspurakan do Nhà Artsruni cai trị ở phía nam, Vương quốc Syunik ở phía đông, hoặc Vương quốc Artsakh trên lãnh thổ của Nagorno-Karabakh hiện đại, trong khi vẫn công nhận quyền lực tối cao của các vị vua Bagratid.
Năm 1045, Đế chế Byzantine chinh phục Bagratid Armenia. Chẳng bao lâu, các quốc gia Armenia khác cũng nằm dưới sự kiểm soát của Byzantine. Sự thống trị của người Byzantine chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, vào năm 1071, Đế chế Seljuk đánh bại người Byzantine và chinh phục Armenia trong trận Manzikert, thành lập Đế chế Seljuk. Để thoát khỏi cái chết hoặc sự nô dịch dưới bàn tay của những kẻ đã ám sát họ hàng của mình, Gagik II của Armenia, Vua của Ani, một người Armenia tên là Ruben I, Hoàng tử của Armenia, đã đi cùng một số đồng hương của mình vào các hẻm núi của dãy núi Taurus và sau đó đi tiếp tới Tarsus của Cilicia. Thống đốc Byzantine của cung điện đã cho họ trú ẩn, tại đó Vương quốc Cilicia của Armenia cuối cùng được thành lập vào ngày 6 tháng 1 năm 1198 dưới thời Leo I, Vua của Armenia, hậu duệ của Hoàng tử Ruben.
Cilicia là một đồng minh mạnh mẽ của quân Thập tự chinh châu Âu, và tự coi mình như một pháo đài của Chúa Kitô ở phương Đông. Tầm quan trọng của Cilicia trong lịch sử và địa vị nhà nước của Armenia cũng được chứng thực bằng việc chuyển giao trụ sở của Giáo hội Công giáo Armenia, nhà lãnh đạo tinh thần của người Armenia, đến khu vực này.
Đế chế Seljuk sớm bắt đầu sụp đổ. Vào đầu thế kỷ 12, các hoàng tử Armenia của gia tộc Zakarid đã đánh đuổi người Thổ Nhĩ Kỳ Seljuk và thành lập một công quốc bán độc lập ở miền bắc và miền đông Armenia được gọi là Zakarid Armenia, tồn tại dưới sự bảo trợ của Vương quốc Gruzia. Vương triều Orbelian chia sẻ quyền kiểm soát với người Zakarids ở nhiều vùng khác nhau của đất nước này, đặc biệt là ở Syunik và Vayots Dzor, trong khi Nhà Hasan-Jalalyan kiểm soát các tỉnh Artsakh và Utik với tên là Vương quốc Artsakh.
Thời cận đại
nhỏ|Vào năm 1501–02, hầu hết các [[Đông Armenia|lãnh thổ Đông Armenia bao gồm cả Yerevan đã bị chinh phục bởi triều đại Safavid mới nổi của Iran do Shah Ismail I lãnh đạo.]] Trong những năm 1230, Đế chế Mông Cổ chinh phục Zakarid Armenia và sau đó là phần còn lại của Armenia. Các cuộc xâm lược của Mông Cổ ngay sau đó là của các bộ lạc Trung Á khác, chẳng hạn như Kara Koyunlu, triều đại Timurid và Ağ Qoyunlu, tiếp tục kéo dài từ thế kỷ 13 cho đến thế kỷ 15. Sau những cuộc xâm lược không ngừng, từng mang lại sự tàn phá cho đất nước này, cùng với thời gian, Armenia trở nên suy yếu.
Vào thế kỷ 16, Đế quốc Ottoman và vương triều Safavid của Iran chia cắt Armenia. Từ đầu thế kỷ 16, cả Tây Armenia và Đông Armenia rơi vào tay Đế chế Safavid. Do sự cạnh tranh địa chính trị kéo dài hàng thế kỷ giữa Turco-Iran sẽ kéo dài ở Tây Á, các phần quan trọng của khu vực thường xuyên xảy ra tranh giành giữa hai đế chế đối địch trong các cuộc Chiến tranh Ottoman-Ba Tư. Từ giữa thế kỷ 16 với Hòa bình Amasya, và dứt khoát từ nửa đầu thế kỷ 17 với Hiệp ước Zuhab cho đến nửa đầu thế kỷ 19, Đông Armenia được cai trị bởi các vua nhà Safavid, Afsharid và Qajar, trong khi Tây Armenia vẫn nằm dưới quyền cai trị của đế quốc Ottoman.
Từ năm 1604, Abbas I của Iran đã thực hiện chính sách "tiêu thổ" trong khu vực này để bảo vệ biên giới phía tây bắc của mình chống lại bất kỳ lực lượng Ottoman xâm lược. Đây là một chính sách liên quan đến việc cưỡng bức tái định cư của hàng loạt người Armenia ra khỏi quê hương của họ. nhỏ|Quân đội Nga chiếm pháo đài [[Chụp Erivan|Erivan vào năm 1827 trong Chiến tranh Nga-Ba Tư (1826–28) do Franz Roubaud nắm giữ.]] Trong Hiệp ước Gulistan năm 1813 và Hiệp ước Turkmenchay năm 1828, sau Chiến tranh Nga-Ba Tư (1804–13) và Chiến tranh Nga-Ba Tư (1826–28), triều đại Qajar của Iran buộc phải nhượng lại miền Đông Armenia theo một cách không thể thay đổi., bao gồm Erivan và Karabakh Khanates, cho Đế quốc Nga. Thời kỳ này được gọi là Armenia thuộc Nga.
Trong khi Tây Armenia vẫn nằm dưới sự cai trị của Ottoman, người Armenia đã được trao quyền tự trị đáng kể trong vùng lãnh thổ của họ và sống tương đối hòa thuận với các nhóm người khác trong đế chế (bao gồm cả người Thổ Nhĩ Kỳ cầm quyền). Tuy nhiên, do là những người theo đạo Thiên chúa dưới một cấu trúc xã hội Hồi giáo chặt chẽ, người Armenia phải đối mặt với sự phân biệt đối xử tràn lan. Khi họ bắt đầu thúc đẩy nhiều quyền hơn trong Đế chế Ottoman, để đáp lại, Sultan Abdul Hamid II đã tổ chức các cuộc thảm sát do nhà nước bảo trợ chống lại người Armenia từ năm 1894 đến năm 1896, dẫn đến số người chết ước tính từ 80.000 đến 300.000 người. Các vụ thảm sát Hamidian đã khiến cho Hamid nổi tiếng quốc tế với cái tên "Sultan Đỏ" hay "Sultan đẫm máu".
Trong những năm 1890, Liên đoàn Cách mạng Armenia, thường được gọi là Dashnaktsutyun, đã hoạt động trong Đế chế Ottoman với mục đích thống nhất các nhóm nhỏ khác nhau trong đế chế đang vận động cải cách và bảo vệ các làng Armenia khỏi các cuộc tàn sát lan rộng ở một số Các khu vực đông dân cư của Armenia của đế chế. Các thành viên Dashnaktsutyun cũng thành lập các nhóm fedayi Armenia bảo vệ thường dân Armenia thông qua các cuộc kháng chiến vũ trang. Dashnaks cũng hoạt động vì mục tiêu rộng lớn hơn là tạo ra một Armenia "tự do, độc lập và thống nhất", mặc dù đôi khi họ dành mục tiêu này để ủng hộ cách tiếp cận thực tế hơn, chẳng hạn như ủng hộ quyền tự chủ.
Đế chế Ottoman bắt đầu sụp đổ, và vào năm 1908, cuộc Cách mạng Người Thổ trẻ đã lật đổ chính phủ của Sultan Hamid. Vào tháng 4 năm 1909, vụ thảm sát Adana xảy ra tại Adana Vilayet của Đế chế Ottoman dẫn đến cái chết của khoảng 20.000–30.000 người Armenia. Những người Armenia sống trong đế chế hy vọng rằng Ủy ban Liên minh và Tiến bộ sẽ thay đổi địa vị hạng hai của họ. Gói cải cách Armenia (1914) được trình bày như một giải pháp bằng cách bổ nhiệm một tổng thanh tra về các vấn đề Armenia.
Chiến tranh thế giới thứ nhất và cuộc diệt chủng người Armenia
nhỏ|Nạn nhân [[Diệt chủng Armenia|diệt chủng người Armenia năm 1915]] Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ dẫn đến sự đối đầu giữa Đế chế Ottoman và Đế chế Nga trong các chiến dịch Kavkaz và Ba Tư. Chính phủ mới ở Istanbul bắt đầu nhìn người Armenia với sự ngờ vực và nghi ngờ, bởi vì Quân đội Đế quốc Nga có một đội ngũ tình nguyện viên Armenia. Vào ngày 24 tháng 4 năm 1915, các trí thức Armenia đã bị chính quyền Ottoman bắt giữ và, với Luật Tehcir (29 tháng 5 năm 1915), cuối cùng phần lớn người Armenia sống ở Anatolia đã thiệt mạng trong cuộc diệt chủng Armenia.
Cuộc diệt chủng được thực hiện theo hai giai đoạn: giết hại hàng loạt những người đàn ông có sức khỏe thông qua thảm sát và tống khứ lính nghĩa vụ để chuyển sang lao động cưỡng bức, sau đó là trục xuất phụ nữ, trẻ em, người già và những người ốm yếu trong các cuộc diễu hành tử thần dẫn đến sa mạc Syria. Bị những người hộ tống quân sự cưỡng ép, những người bị trục xuất đã thường xuyên thiếu thức ăn và nước uống và bị cướp, hãm hiếp và thảm sát định kỳ. Có sự phản kháng mang tính cục bộ địa phương của người Armenia trong khu vực này, được phát triển để chống lại các hoạt động diệt chủng của Đế chế Ottoman. Các sự kiện từ năm 1915 đến năm 1917 được người Armenia và đại đa số các nhà sử học phương Tây coi là những vụ giết người hàng loạt do nhà nước bảo trợ hay còn gọi là tội diệt chủng.
Các nhà chức trách Thổ Nhĩ Kỳ phủ nhận tội ác diệt chủng này cho đến ngày nay. Cuộc diệt chủng Armenia được thừa nhận là một trong những cuộc diệt chủng hiện đại đầu tiên. Theo nghiên cứu do Arnold J. Toynbee thực hiện, ước tính có khoảng 600.000 người Armenia đã chết trong quá trình trục xuất từ năm 1915 đến năm 1916. Tuy nhiên, con số này chỉ tính đến năm đầu tiên của Cuộc diệt chủng và không tính đến những người đã chết hoặc bị giết sau khi báo cáo được tổng hợp vào ngày 24 tháng 5 năm 1916. Hiệp hội các học giả diệt chủng quốc tế đưa ra con số thiệt mạng là "hơn một triệu". Tổng số người thiệt mạng được ước tính rộng rãi nhất là từ 1 đến 1,5 triệu.
Armenia và cộng đồng người Armenia đã vận động để các sự kiện này được chính thức công nhận là tội diệt chủng trong hơn 30 năm. Những sự kiện này theo truyền thống được kỷ niệm hàng năm vào ngày 24 tháng 4, Ngày liệt sĩ Armenia, hoặc Ngày của nạn diệt chủng Armenia.
Cộng hòa Armenia thứ nhất
nhỏ|Tòa nhà chính phủ của [[Đệ Nhất Cộng hòa Armenia|Cộng hòa Armenia thứ nhất (1918–1920).]] Mặc dù Quân đội Đế quốc Kavkaz của Nga do Nikolai Yudenich chỉ huy và người Armenia trong các đơn vị tình nguyện và lực lượng dân quân Armenia do Andranik Ozanian và Tovmas Nazarbekian chỉ huy đã thành công trong việc chiếm được hầu hết vùng Ottoman Armenia trong Thế chiến thứ nhất, nhưng thành quả của họ đã bị mất với Cách mạng Bolshevik năm 1917. Vào thời điểm đó, Đông Armenia, Gruzia và Azerbaijan do Nga kiểm soát đã cố gắng liên kết với nhau trong Cộng hòa Liên bang Dân chủ Transcaucasian. Tuy nhiên, liên bang này chỉ tồn tại từ tháng 2 đến tháng 5 năm 1918, khi cả ba đảng quyết định giải tán nó. Kết quả là, chính phủ Dashnaktsutyun ở Đông Armenia tuyên bố độc lập vào ngày 28 tháng 5 với tư cách là Cộng hòa thứ nhất của Armenia dưới sự lãnh đạo của Aram Manukian.
Nền độc lập ngắn ngủi của nền Đệ nhất Cộng hòa này được ghi nhận với đầy rẫy chiến tranh, tranh chấp lãnh thổ và một dòng người tị nạn ồ ạt từ Ottoman Armenia, mang theo bệnh tật và đói khát. Khối Đồng minh đã tìm cách giúp đỡ nhà nước Armenia mới thành lập thông qua các quỹ cứu trợ và các hình thức hỗ trợ khác.
Vào cuối cuộc chiến, các cường quốc chiến thắng tìm cách chia rẽ Đế chế Ottoman. Được ký kết giữa Đồng minh và các cường quốc liên kết và Đế chế Ottoman tại Sèvres vào ngày 10 tháng 8 năm 1920, Hiệp ước Sèvres hứa sẽ duy trì sự tồn tại của nước cộng hòa Armenia và gắn các lãnh thổ cũ của Armenia dưới thời Ottoman với nó. Vì các đường biên giới mới của Armenia do Tổng thống Hoa Kỳ Woodrow Wilson vẽ nên Ottoman Armenia còn được gọi là " Wilsonian Armenia ". Ngoài ra, chỉ vài ngày trước đó, vào ngày 5 tháng 8 năm 1920, Mihran Damadian của Liên minh Quốc gia Armenia, chính quyền Armenia trên thực tế ở Cilicia, tuyên bố Cilicia độc lập với tư cách một nước cộng hòa tự trị Armenia dưới sự bảo hộ của Pháp.
Sau khi nước cộng hòa cũ sụp đổ, Cuộc nổi dậy tháng Hai nhanh chóng diễn ra vào năm 1921, và dẫn đến việc thành lập Cộng hòa Miền núi Armenia bởi các lực lượng Armenia dưới sự chỉ huy của Garegin Nzhdeh vào ngày 26 tháng 4, chống lại sự xâm nhập của cả Liên Xô và Thổ Nhĩ Kỳ tại Zangezur khu vực phía nam Armenia. Sau các thỏa thuận của Liên Xô về việc đưa tỉnh Syunik vào bên trong biên giới của Armenia, cuộc nổi dậy kết thúc và Hồng quân giành quyền kiểm soát khu vực này vào ngày 13 tháng 7.
Cộng hòa XHCN Xô viết Armenia
nhỏ|Quốc huy của [[Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Armenia|Armenia Xô Viết với Núi Ararat ở trung tâm.]] Armenia bị Hồng quân sáp nhập và cùng với Gruzia và Azerbaijan, được hợp nhất vào Liên minh các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết như một phần của Cộng hòa XHCN Xô viết Liên bang Kavkaz (TSFSR) vào ngày 4 tháng 3 năm 1922. Với sự sáp nhập này, Hiệp ước Alexandropol được thay thế bằng Hiệp ước Kars của Liên Xô-Thổ Nhĩ Kỳ. Trong thỏa thuận này, Thổ Nhĩ Kỳ cho phép Liên Xô nắm quyền kiểm soát Adjara với thành phố cảng Batumi để đổi lấy chủ quyền đối với các thành phố Kars, Ardahan và Iğdır, tất cả đều là một phần của Armenia thuộc Nga.
TSFSR tồn tại từ năm 1922 đến năm 1936, khi nó được chia thành ba thực thể riêng biệt (Cộng hòa XHCN Xô viết Armenia, Cộng hòa XHCN Xô viết Azerbaijan và Cộng hòa XHCN Xô viết Gruzia). Người Armenia đã có được một giai đoạn khá ổn định dưới thời Xô viết. Họ nhận được thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm khác từ Moskva, và thời gian cầm quyền của những người cộng sản đã trở thành thời kỳ yên ổn, dễ chịu trái ngược hoàn toàn với tình trạng hỗn loạn những năm cuối thời kỳ Đế chế Ottoman. Tình hình chỉ không dễ chịu với nhà thờ, vốn phản đối quyền cai trị Xô viết. Sau cái chết của Vladimir Lenin và các sự kiện xảy ra trong Nội chiến Nga, Joseph Stalin trở thành tổng bí thư của CPSU, vị trí quyền lực nhất của Liên Xô thời đó.
Armenia không phải là bối cảnh của bất kỳ trận chiến nào trong Thế chiến thứ hai. Ước tính có khoảng 500.000 người Armenia (gần một phần ba dân số) đã phục vụ trong Hồng quân trong chiến tranh, và 175.000 người đã chết.
Người ta cho rằng chỉ số tự do trong khu vực đã được cải thiện sau cái chết của Joseph Stalin vào năm 1953 và sự xuất hiện của Nikita Khrushchev với tư cách là tổng thư ký mới của CPSU. Chẳng bao lâu, cuộc sống trong SSR của Armenia bắt đầu được cải thiện nhanh chóng. Nhà thờ, vốn bị hạn chế dưới thời Stalin, đã được hồi sinh khi Catholicos Vazgen I đảm nhận nhiệm vụ văn phòng của ông vào năm 1955. Năm 1967, một đài tưởng niệm các nạn nhân của cuộc diệt chủng Armenia được xây dựng tại đồi Tsitsernakaberd phía trên hẻm núi Hrazdan ở Yerevan. Điều này xảy ra sau khi các cuộc biểu tình quần chúng diễn ra vào dịp kỷ niệm 50 năm sự kiện bi thảm vào năm 1965. nhỏ|Người Armenia tập trung tại [[Quảng trường Tự do, Yerevan|Quảng trường Nhà hát ở trung tâm Yerevan để tuyên bố thống nhất tỉnh tự trị Nagorno-Karabakh với Cộng hòa XHCN Xô viết Armenia.]] Trong thời kỳ Gorbachev những năm 1980, với những cải cách của Glasnost và Perestroika, người Armenia bắt đầu yêu cầu chăm sóc môi trường tốt hơn cho đất nước của họ, phản đối tình trạng ô nhiễm mà các nhà máy do Liên Xô xây dựng mang lại. Căng thẳng cũng phát triển giữa Azerbaijan thuộc Liên Xô và quận tự trị Nagorno-Karabakh của nó, một khu vực có đa số người Armenia. Khoảng 484.000 người Armenia sống ở Azerbaijan vào năm 1970. Người Armenia ở Karabakh yêu cầu thống nhất với Armenia của Liên Xô. Cuộc biểu tình ôn hòa ở Armenia hỗ trợ Karabakh người Armenia đã được đáp ứng với chống Armenia cuộc tàn sát ở Azerbaijan, chẳng hạn như một trong Sumgait, được theo sau bởi bạo lực chống Azerbaijan tại Armenia. Tạo thêm khó khăn cho Armenia là một trận động đất kinh hoàng năm 1988 với cường độ là 7,2 độ richter.
Việc Gorbachev không có khả năng làm giảm bớt bất kỳ vấn đề nào của Armenia đã tạo ra sự thất vọng cho người Armenia và khiến người Armenia ngày càng khao khát độc lập. Vào tháng 5 năm 1990, Quân đội Armenia mới (NAA) được thành lập, hoạt động như một lực lượng phòng vệ tách biệt với Hồng quân Liên Xô. Các cuộc đụng độ nhanh chóng nổ ra giữa quân đội NAA và Lực lượng An ninh Nội bộ Liên Xô (MVD) đóng tại Yerevan khi người Armenia quyết định kỷ niệm ngày thành lập Cộng hòa Armenia năm 1918. Bạo lực dẫn đến cái chết của 5 người Armenia thiệt mạng trong một cuộc đấu súng với MVD tại nhà ga đường sắt. Các nhân chứng ở đó cho rằng MVD đã sử dụng vũ lực quá mức và họ đã kích động đánh nhau.
Các cuộc đọ súng tiếp theo giữa dân quân Armenia và quân đội Liên Xô đã xảy ra ở Sovetashen, gần thủ đô và dẫn đến cái chết của hơn 26 người, chủ yếu là người Armenia. Cuộc tàn sát của người Armenia ở Baku vào tháng 1 năm 1990 đã buộc gần như toàn bộ 200.000 người Armenia ở thủ đô Baku của Azerbaijan phải chạy sang Armenia. Ngày 23 tháng 8 năm 1990, Armenia tuyên bố chủ quyền trên lãnh thổ của mình. Vào ngày 17 tháng 3 năm 1991, Armenia, cùng với các quốc gia Baltic, Gruzia và Moldova, đã tẩy chay một cuộc trưng cầu dân ý trên toàn quốc, trong đó 78% tổng số cử tri đã bỏ phiếu cho việc duy trì Liên bang Xô viết dưới hình thức cải tổ.
Khôi phục nền độc lập
nhỏ|220x220px|Những người lính Armenia trong [[Chiến tranh Nagorno-Karabakh]]Vào ngày 21 tháng 9 năm 1991, Armenia chính thức tuyên bố trở thành nhà nước độc lập sau cuộc đảo chính bất thành vào tháng 8 ở Mokva, Cộng hòa XHCN LB Nga. Levon Ter-Petrosyan được nhiều người bầu làm Tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Armenia mới độc lập vào ngày 16 tháng 10 năm 1991. Ông đã trở nên nổi tiếng khi lãnh đạo phong trào Karabakh để thống nhất Nagorno-Karabakh có đông dân cư người Armenia. Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Liên bang Xô viết không còn tồn tại và nền độc lập của Armenia được công nhận.
Ter-Petrosyan đã lãnh đạo Armenia cùng với Bộ trưởng Quốc phòng Vazgen Sargsyan thông qua Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ nhất với nước láng giềng Azerbaijan. Những năm đầu thời kỳ hậu Xô Viết bị tàn phá bởi những khó khăn kinh tế, vốn bắt nguồn từ cuộc xung đột Karabakh khi Mặt trận Bình dân Azerbaijan tìm cách gây áp lực với Azerbaijan SSR để kích động phong tỏa đường sắt và đường hàng không chống lại Armenia. Động thái này đã làm tê liệt nền kinh tế Armenia một cách hiệu quả khi 85% lượng hàng hóa và hàng hóa của nước này đến qua giao thông đường sắt. Năm 1993, Thổ Nhĩ Kỳ tham gia cuộc phong tỏa chống lại Armenia để ủng hộ Azerbaijan. trái|nhỏ|Cuộc diễu hành ngày 21 tháng 9 năm 2011 tại Yerevan, đánh dấu 20 năm Armenia tái độc lập. Chiến tranh Karabakh kết thúc sau khi một lệnh ngừng bắn do Nga làm trung gian được đưa ra vào năm 1994. Cuộc chiến là một thành công đối với lực lượng Karabakh Armenia, những người đã chiếm được 16% lãnh thổ được quốc tế công nhận của Azerbaijan, bao gồm cả chính Nagorno-Karabakh. Các lực lượng được Armenia hậu thuẫn vẫn nắm quyền kiểm soát trên thực tế toàn bộ lãnh thổ đó cho đến năm 2020. Nền kinh tế của cả Armenia và Azerbaijan đều bị tổn thương khi không có giải pháp hoàn chỉnh và biên giới của Armenia với Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan vẫn bị đóng cửa. Vào thời điểm cả Azerbaijan và Armenia cuối cùng đã đồng ý ngừng bắn vào năm 1994, ước tính 30.000 người đã thiệt mạng và hơn một triệu người phải di tản. Vài nghìn người đã thiệt mạng trong cuộc chiến Karabakh năm 2020.
Thời hiện đại
Trong thế kỷ 21, Armenia phải đối mặt với nhiều khó khăn. Quốc gia này đã chuyển hẳn sang nền kinh tế thị trường. Một nghiên cứu xếp nó là quốc gia "tự do về kinh tế" thứ 41 trên thế giới,. Mối quan hệ của nó với châu Âu, Liên đoàn Ả Rập và Cộng đồng các quốc gia độc lập đã cho phép Armenia tăng cường thương mại. Khí đốt, dầu mỏ và các nguồn cung cấp khác đi qua hai tuyến đường quan trọng: Iran và Gruzia. , Armenia duy trì quan hệ thân thiện với cả hai nước này.
Cách mạng Armenia 2018 là một loạt các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Armenia từ tháng 4 đến tháng 5 năm 2018 được tổ chức bởi các nhóm chính trị và dân sự khác nhau do một thành viên của quốc hội Armenia - Nikol Pashinyan (người đứng đầu đảng Hợp đồng Dân sự) lãnh đạo. Ban đầu, các cuộc biểu tình và tuần hành diễn ra nhằm phản đối nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp của Serzh Sargsyan trên cương vị Tổng thống Armenia và sau đó là chống lại chính phủ do Đảng Cộng hòa kiểm soát nói chung. Pashinyan đã tuyên bố đây là một "cuộc cách mạng nhung".
Vào tháng 3 năm 2018, quốc hội Armenia đã bầu Armen Sarksyan làm Tổng thống mới của Armenia. Cuộc cải cách hiến pháp gây tranh cãi nhằm giảm bớt quyền lực của tổng thống được thực hiện, trong khi quyền lực của thủ tướng được tăng cường. Vào tháng 5 năm 2018, quốc hội đã bầu thủ lĩnh đối lập Nikol Pashinyan làm thủ tướng mới. Người tiền nhiệm Serzh Sargsyan của ông đã từ chức hai tuần trước đó sau các cuộc biểu tình chống chính phủ lan rộng.
Vào ngày 27 tháng 9 năm 2020, một cuộc chiến toàn diện nổ ra do xung đột Nagorno-Karabakh chưa được giải quyết. Cả các lực lượng vũ trang của Armenia và Azerbaijan đều báo cáo thương vong về quân sự và dân sự. Thỏa thuận ngừng bắn Nagorno-Karabakh nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 6 tuần giữa Armenia và Azerbaijan được nhiều người coi là thất bại và đầu hàng của Armenia.