cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Władysław II Jagiełło
Chiến tranh với Hiệp sĩ Teutons (1409 - 1411)
Sau trận thắng Grunwald, Wladyslaw II đem quân đến bao vây thủ đô của Hiệp sĩ Teutons là Malbork. Lúc đầu, Wladyslaw không dự định bao vây vì sợ dân Lithuania sẽ phản kháng nếu Ba Lan giành ưu thế. Mặc dù nghĩ như thế, nhưng ông vẫn cho bao vây thành công Malbork, buộc quân giữ thành ra hàng sau hơn 2 tháng bị mất cứu viện. Quân Teutons còn cố gắng mở tiếp trận Koronowo (10 tháng 10 năm 1410), nhưng cũng bị Ba Lan đánh bại nốt. Ở phía nam Ba Lan, quân Teutons của Sigismund của Brandenburg lần lượt rút lui, nhưng bị đối phương chặn đánh quyết liệt ở trận Bardejov (ở Hungary).
Chiến tranh kết thúc với thắng lợi nghiêng về Ba Lan, Hiệp sĩ Teutons thất bại buộc phải ký hiệp ước Toruń (1/2/1411). Theo hiệp ước này, Ba Lan giữ được vùng Dobrzyń với các lâu đài ở Złotoria và Bobrowniki, Samogitia; Công tước Mazovia chiếm Zawkrze. Hiệp sĩ Teutons giữ vững Toruń và đất Chełmno, phải bồi thường 6 triệu grosz Ba Lan để trao đổi tù nhân. Để buộc được Wladyslaw II theo Ki-tô giáo, Sigismund của Lurxemburg ký với vua Ba Lan bản hiệp ước hòa bình ở Lubowla (tháng 3/1412) với nội dung là buộc Ba Lan "tặng" cho Teutons 37.000 PLN - vô hình trung làm Ba Lan tăng cường quyền lực của mình trên trường châu Âu đến tận thế kỷ XVIII. Tóm lại với kết quả của hiệp ước Toruń, sức mạnh của Hiệp sĩ Teutons bị bẻ gãy và suy yếu
Chính sách đối ngoại của Ba Lan sau trận Grunwald
Mặc dù hiệp ước đã được Wladyslaw II ký kết với Sigismund và Hiệp sĩ Teutons, nhưng ông vẫn muốn phá vỡ sự ràng buộc này (của Sigismund và Hiệp sĩ Teutons) để tạo thế đứng trên đất châu Âu. Hiệp ước được ký tại Lubovla vào ngày 15 tháng 3 năm 1412 cho phép vua Sigismund trao 12 thành phố ở Đức để đổi lấy khoản vay tiền do Wladyslaw II cấp. Hiệp ước Lubovla không được thực thi do mâu thuẫn giữa hai bên Wladyslaw với Sigismund, làm nổ ra cuộc chiến tranh ngắn ngủi năm 1414. Trong khi chuẩn bị chiến tranh với Sigismund, Wladyslaw II củng cố liên minh Ba Lan - Lithuania bằng hiệp ước liên minh năm 1413. Theo hiệp ước 1413, cả hai quốc gia cùng theo chính sách đối ngoại chung, quyền lực được thống nhất bởi giới quý tộc Ba Lan, và chính quyền Lithuania được tổ chức theo mô hình Ba Lan.
Chiến đấu để duy trì triều đại
Wladyslaw II lấy vợ và có con rất muộn màng. Vợ ông là hoàng hậu Sophia hạ sinh con đầu lòng là hoàng tử Wladyslaw lúc ông đã 73 tuổi, nhưng hoàng tử bé này không có quyền kế tục cha do luật về bầu cử quốc vương đã có từ thời người vợ trước - Jadwiga của Ba Lan. Để giải quyết, Wladyslaw II yêu cầu sự cho phép của các thành phố, sự ủng hộ của quý tộc Ba Lan cho quyền kế tự của con trai Wladyslaw II. Năm 1430, nhà vua ban hành sắc lệnh đảm bảo cho quyền kế vị của con trưởng Wladyslaw. Trước đó, đại hội Lutsk năm 1429 Sigismund công bố ý định lên ngôi vua Lithuania thay thế đại công Witold, nhưng bị quý tộc Lithuania nghi ngờ và ngầm phản đối. Cái chết bất ngờ của đại công Witold vào ngày 27 tháng 10 năm 1430, đã cản trở kế hoạch đăng quang của Sigismund.
Ở Lithuania, Jagiełło đã bổ nhiệm em trai út là Swidrygiello làm đại công mới. tuy nhiên đã khuấy động một phản ứng dữ dội của giới quý tộc Ba Lan, bởi vì nó đã phá vỡ các điều khoản của liên minh ở Horodło. Sự vô chính phủ ở Lithuania làm quân đội nổi loạn ở Podole. Ngoài ra, Swidrygiello đã tham gia vào một giao ước với Hiệp sĩ Teutons, điều này dẫn đến chiến tranh với Wladyslaw II và với Hiệp sĩ Teutons. nhỏ|Mộ phần Władysława II Jagiełło. Sự kế vị ở Ba Lan và Lithuania đã được giải quyết theo quy ước Sieradz năm 1432. Nhà vua sau đó đã đạt được kết quả từ các đại quý tộc Ba Lan cho phép con trai được đăng quang ngay sau cái chết của Władysław II, quyền lực của Svidrygiello ở Lithuania đã được công nhận. Tuy nhiên, ràng buộc giữa Ba Lan với Hiệp sĩ Teutons không bị phá vỡ ngay cả khi Wladyslaw II vừa qua đời. Ngày 1 tháng 9 năm 1432, Zygmunt Kiejstutowicz (Sigismund) tiếp quản quyền lực trong cuộc đảo chính ở Lithuania. Ngày 15 tháng 9 năm 1432, Wladyslaw II ký với đại công Lithuania hiệp ước thành lập liên minh Grodno - hiệp ước này cấm vua Ba Lan lên ngôi Lithuania và buộc ông ta phải phá hủy liên minh với Teutons. Cùng năm 1432, một cuộc chiến ngắn ngủi giữa Ba Lan - Hussites với Hiệp sĩ Teutons diễn ra, cuối cùng bất phân thắng bại và phải ký thỏa thuận ngừng bắn Łęczyca (1434). Thỏa thuận này bị gián đoạn bởi trận đánh Lipany, cuối cùng chính thức ký kết. Theo thỏa thuận 1434, Sigismund của Lithuania chính thức lên ngôi vua Czech
Băng hà
Năm 1434, trên đường sang thăm Rus-Kiev, Wladyslaw II dừng chân tại Medyka. Ông bị cảm lạnh và ngủ hay gặp ác mộng, rồi qua đời vào ngày 1 tháng 6 năm 1434 tại Gródek. Thi hài nhà vua được đưa về Krakow vào ngày 11 tháng Sáu. Thi thể được chôn cất tại nhà thờ Wawel. Wladyslaw II có 5 người con, con trưởng là Wladyslaw lên ngôi hiệu Władysław III của Ba Lan.
Bào tử đông
Phát triển
Nó phát triển trong túi bào tử đông (telia, số ít: telium hoặc teliosorus). Các nhóm telial là nhóm vật chủ chính trong nấm gỉ heteroecious. Nhóm aecial là nhóm phụ (xem pycnia và túi bào tử gỉ). Cả hai nhóm vật chủ này điều cần thiết cho loại nấm gỉ heteroecious hoàn thành vòng đời của nó.
Tham khảo
Thể loại:Nấm học Thể loại:Hình thái học nấm
Thalaina australiaria
Thalaina australiaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thalaina
Korthalsella articulata
Korthalsella articulata là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được (Burm. f.) Laing mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Liên kết ngoài
Thể loại:Korthalsella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914
Leopardus wiedii salvinius
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Diores annetteae
Diores annetteae là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Diores. Diores annetteae được Rudy Jocqué miêu tả năm 1990.
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Diores
Hatita limbatella
Hatita limbatella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Hatita
Ocotea salvinii
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
Akbaşlar, İnegöl
Akbaşlar là một xã thuộc huyện İnegöl, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 179 người.
Ceroplesis minuta
Ceroplesis minuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ceroplesis
Astragalus koslovii
Astragalus koslovii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được N.Ulziykh. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
K
Catarhoe arachne
Catarhoe arachne là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Catarhoe
Pleopeltis subcaudiformis
Pleopeltis subcaudiformis là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1917. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pleopeltis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1917 Thể loại:Unresolved names
Pleopeltis subcaudiformis
Platymischos dobrogensis
Platymischos dobrogensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Platymischos
Dioscorea davidsei
Dioscorea davidsei là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được O.Téllez mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Korthalsella chilensis
Korthalsella chilensis là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được (Hook. & Arn.) Kuijt mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Văn minh Norte Chico
thumb|325px|Quảng trường hình tròn của nền văn minh Norte Chico. thumb|325px|Nền của kim tự tháp Norte Chico Văn minh Norte Chico (cũng gọi là văn minh Caral hoặc văn minh Caral-Supe) là một xã hội phức tạp thời kỳ tiền Colombo, bao gồm lên tới 30 trung tâm dân cư lớn ở khu vực ngày nay là vùng Norte Chico ở duyên hải bắc trung bộ Peru. Nền văn minh này phát triển rực rỡ từ thiên niên kỷ 4 đến thiên niên kỷ 2 trước Công nguyên, với đô thị đầu tiên phát triển được xác địnn niên đại vào khoảng năm 3500 TCN, tại Huaricanga, trong khu vực Fortaleza. Từ khoảng năm 3200 TCN trở đi, các khu định cư quy mô lớn và các công trình xây dựng cộng đồng được xây dựng hàng loạt, cho đến thời kỳ suy thoái vào khoảng năm 1800 TCN. Kể từ đầu thế kỷ 21, nó được ghi nhận là nền văn minh lâu đời nhất được biết đến ở châu Mỹ.
Dioscorea davidsei
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Củ nâu Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Văn minh Norte Chico
Tên gọi Caral-Supe, bắt nguồn từ thành phố Caral ở thung lũng Supe, một di chỉ lớn được nghiên cứu kỹ lưỡng của văn minh Norte Chico. Xã hội phức tạp ở Norte Chico xuất hiện một thiên niên kỷ sau văn minh Sumer ở vùng Lưỡng Hà, cùng thời với các kim tự tháp Ai Cập, và có trước văn minh Olmec ở Trung Mỹ gần hai thiên niên kỷ.
Trong thuật ngữ khảo cổ học, Norte Chico là một nền văn hóa thời kỳ tiền đồ gốm của người cổ đại thời kỳ tiền Colombo; văn minh này không chế tác đồ gốm và hầu như không có nghệ thuật thị giác. Thành tựu ấn tượng nhất của nền văn minh này là kiến trúc đồ sộ họ để lại, bao gồm các gò đống nền phẳng lớn bằng đất đào đắp và quảng trường tròn lõm xuống. Bằng chứng khảo cổ cho thấy việc sử dụng công nghệ dệt và sự thờ phụng các biểu tượng thần đều được các nền văn hóa Andes sau này kế tục. Nền văn minh này có lẽ được cai quản bởi giai cấp tinh hoa. Ta chưa hiểu rõ thể chế chính trị của họ. Một số học giả cho rằng Norte Chico được thành lập bởi các nguồn hải sản và hàng hải hơn là phát triển ngũ cốc nông nghiệp và thặng dư lương thực, điều từng được coi là cần thiết cho sự nổi lên của các nền văn minh cổ đại khác.
Các nhà khảo cổ học đã biết về các di chỉ cổ trong khu vực ít nhất là từ những năm thuộc thập niên 1940; hiện vật ban đầu lộ ra tại Aspero ven biển, một di chỉ được xác định ngay từ năm 1905, và sau đó tại Caral sâu hơn phía trong nội địa.
Lịch sử và địa lý
phải|nhỏ|325x325px|Remains of platform mound structures at [[Sacred City of Caral|Caral]] Norte Chico đã thiết lập một ước tính trước đó cho xã hội phức tạp trong khu vực Peru bởi nhiều hơn một ngàn năm.Văn hoá Chavín, khoảng năm 900 TCN, đã được coi là nền văn minh đầu tiên của khu vực. Nó vẫn thường được trích dẫn như vậy nói chung.
Phát hiện của Norte Chico cũng đã chuyển trọng tâm nghiên cứu ra khỏi vùng cao nguyên Andes và vùng đất thấp gần núi (nơi Chavín, và sau đó là Inca, có các trung tâm chính của họ) tới các vùng duyên hải Peru hoặc ven biển.Norte Chico nằm ở khu vực phía bắc-trung tâm của bờ biển, cách Lima khoảng 150 đến 200 km về phía bắc, gần thung lũng Lurín ở phía Nam và thung lũng Casma ở phía bắc.Nó bao gồm bốn thung lũng ven biển: Huaura, Supe, Pativilca, và Fortaleza; Các địa điểm nổi tiếng tập trung ở ba vùng sau, có chung đồng bằng ven biển.Ba thung lũng chính chỉ bao gồm 1.800 km², và nghiên cứu đã nhấn mạnh mật độ các trung tâm dân số.
Vùng duyên hải Peru xuất hiện là một ứng cử viên "bất khả thi, sự kiện bất thường" cho sự phát triển "nguyên sơ" của nền văn minh, so với các trung tâm thế giới khác. Nó là vô cùng khô cằn, bao bọc bởi hai bóng mưa (do dãy núi Andes ở phía đông, và gió mậu dịch Thái Bình Dương ở phía tây).Khu vực này được ngăn chặn bởi hơn 50 con sông có băng tuyết Andean.Sự phát triển của thủy lợi rộng rãi từ các nguồn nước được coi là quyết định trong sự xuất hiện của Norte Chico; Vì tất cả kiến trúc hoành tráng tại các địa điểm khác nhau đã được tìm thấy gần các kênh thủy lợi.
Công việc carbon phóng xạ của Jonathan Haas et al, phát hiện ra rằng 10 của 95 mẫu lấy trong các lĩnh vực Pativilca và Fortaleza niên đại từ trước 3500 BC; Lâu đời nhất, có niên đại từ năm 9210 trước Công nguyên, cung cấp "chỉ dẫn giới hạn" về sự định cư của con người trong thời kỳ Tiền columbia cổ đại.Hai ngày của năm 3700 trước Công nguyên có liên quan đến kiến trúc chung, nhưng có thể là bất thường.Từ 3200 TCN trở đi rõ ràng là việc xây dựng khu dân cư và xây dựng cộng đồng quy mô lớn rõ ràng. Mann, trong một cuộc khảo sát về văn học năm 2005, cho thấy "vào khoảng năm 3200 trước Công nguyên, và có thể trước năm 3500 TCN" như ngày đầu tiên của thời kỳ hình thành Norte Chico.Ông lưu ý rằng thời điểm sớm một cách an toàn liên quan đến một thành phố là 3500 trước Công nguyên, tại Huaricanga, trong khu vực Fortaleza của phía bắc, dựa trên số ngày Haas'.
Những ngày đầu thiên niên kỷ thứ ba của Haas cho thấy sự phát triển của các vùng duyên hải và đất liền diễn ra song song.Tuy nhiên, từ năm 2500 đến năm 2000 trước Công nguyên, trong giai đoạn mở rộng lớn nhất, dân số và phát triển đã chuyển hướng sang các địa điểm nội địa.Tất cả sự phát triển dường như xảy ra tại các khu vực nội địa lớn như Caral, mặc dù họ vẫn phụ thuộc vào cá và động vật có vỏ từ bờ biển. Đỉnh trong ngày là phù hợp với ngày Shady tại Caral, trong đó thể hiện sinh sống từ năm 2627 trước Công nguyên đến năm 2020 trước Công nguyên. Đó là khu vực ven biển và nội địa phát triển song song vẫn còn tranh cãi, tuy nhiên (xem phần sau).
Khoảng năm 1800 TCN, nền văn minh Norte Chico bắt đầu suy tàn, với các trung tâm mạnh hơn xuất hiện ở phía nam và bắc dọc theo bờ biển, và phía đông phía trong vành đai Andes.hành công Norte Chico tại nông nghiệp thủy lợi dựa trên có thể đã góp phần của nó bị lu mờ.Một nhà nghiên cứu lưu ý rằng "khi nền văn minh này đang suy thoái, chúng ta bắt đầu tìm thấy những con kênh rộng lớn ở phía bắc.Mọi người đang chuyển sang đất màu mỡ hơn và họ có kiến thức về tưới tiêu với họ. "[3] Sẽ là một ngàn năm trước sự nổi dậy của nền văn hoá vĩ đại tiếp theo của Peru, Chavín.
Liên kết địa lý
Những mối liên hệ văn hoá với vùng cao đã được các nhà khảo cổ lưu ý. Đặc biệt, các liên kết với Truyền thống Tôn giáo Kotosh đã được đề xuất. "Nhiều đặc điểm kiến trúc được tìm thấy trong các khu định cư của Supe, bao gồm các tòa tròn tròn dưới lòng đất, các kim tự tháp và các dải phân cách, cũng như các vết tích vật chất và những ảnh hưởng văn hoá của chúng, được khai quật ở Aspero và các địa điểm thung lũng mà chúng ta đang đào (Caral, Chupacigarro, Lurihuasi, Miraya), Được chia sẻ với các khu định cư khác trong khu vực tham gia vào cái được gọi là Truyền thống Tôn giáo Kotosh. Đặc biệt nhất trong số các tính năng này là các phòng có ghế dài và lò sưởi với ống thông gió ngầm, hốc tường, hạt lưỡng lự, sáo âm nhạc, vv "
Bờ biển và nội địa nông nghiệp
Nghiên cứu về Norte Chico tiếp tục, với nhiều câu hỏi chưa giải quyết.Cuộc tranh luận đang diễn ra trong hai câu hỏi liên quan:mức độ mà sự hưng thịnh của Norte Chico được dựa trên nguồn thức ăn hàng hải, và các mối quan hệ chính xác này ngụ ý giữa các khu vực ven biển và nội địa.
chế độ ăn uống khẳng định
Một phác thảo rộng của chế độ ăn uống Norte Chico đã được đề xuất.Tại Caral, các thực vật thuần ăn được ghi nhận bởi Shady là bí, đậu, nauma, guava, pacay (Inga feuillei), và khoai lang. Haas và cộng sự Ghi nhận cùng một loại thực phẩm trong cuộc khảo sát của họ ở phía bắc, trong khi thêm bơ và achira.Trong năm 2013, bằng chứng tốt cho ngô cũng đã được ghi nhận bởi Haas et al. (Xem dưới đây).
Cũng có một thành phần hải sản quan trọng ở cả vùng biển và nội địa.Râm lưu ý rằng "hài cốt động vật gần như độc quyền hàng hải" tại Caral, bao gồm cả sò và trai, và một lượng lớn cá cơm và cá mòi. Đó là cá cơm đạt nội địa là rõ ràng, Mặc dù Haas gợi ý rằng Động vật có vỏ[Bao gồm cả sò và trai]Động vật có vú biển và rong biển dường như không có ý nghĩa quan trọng trong chế độ ăn uống ở nội địa, các địa điểm ngoài biển ".
Lý thuyết về một nền tảng hàng hải cho nền văn minh Andes
thumb|right|300px|The people from the Norte-Chico civilization used vertebrae of the [[blue whale as stools]] Vai trò của hải sản trong chế độ ăn Norte Chico đã gây tranh cãi.Nhiều nghiên cứu điền dã sớm đã được thực hiện ở khu vực Aspero trên bờ biển, trước khi toàn bộ phạm vi và liên kết với nhau của một số khu vực của nền văn minh đã được thực hiện.Trong một bài báo năm 1973, Michael E. Moseley cho rằng một nền kinh tế tự cung tự cấp hàng hải (hải sản) đã từng là cơ sở của xã hội và thịnh vượng đáng kể đầu, [6] một lý thuyết sau đó xây dựng như là một "nền tảng của nền văn minh hàng hải Andean" (MFAC). Ông cũng xác nhận việc thiếu gốm sứ ở Aspero trước đây, và suy luận rằng "gò đống" trên địa điểm tạo thành phần còn lại của những đống gạch nhân tạo.
Luận án về nền tảng hàng hải này trái với sự đồng thuận của các nhà khoa học nói chung rằng sự gia tăng của nền văn minh dựa trên nền nông nghiệp thâm canh, đặc biệt là ít nhất một loại ngũ cốc.Việc sản xuất thặng dư nông nghiệp từ lâu đã được coi là cần thiết trong việc thúc đẩy mật độ dân số và sự nổi lên của xã hội phức tạp.ý tưởng Moseley của sẽ được thảo luận và thách thức (mà hài cốt hàng hải và đóng góp calo của họ được đánh giá quá cao, ví dụ) Nhưng đã được coi là hợp lý ngay sau khi bản tóm tắt văn học của Mann năm 2005.
Cùng với giả thuyết về sự tồn tại của biển là sự thống trị ngụ ý của các khu vực ngay sát bờ biển với các trung tâm khác.
Sabicea batesii
Sabicea batesii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Wernham miêu tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sabicea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914 Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Diores anomalus
Diores anomalus là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Diores. Diores anomalus được Rudy Jocqué miêu tả năm 1990.
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Diores
Xã Blackberry, Quận Itasca, Minnesota
Xã Blackberry (Blackberry Township) là một xã thuộc quận Itasca, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 880 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Minnesota Thể loại:Quận Itasca, Minnesota
Thalaina chionoptila
Thalaina chionoptila là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thalaina
Segurilla
Segurilla là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 1132 người.
Platymystax striatifrons
Platymystax striatifrons là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Platymystax
Ocotea sanariapensis
Ocotea sanariapensis là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Lasser miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942
Catarhoe bahrama
Catarhoe bahrama là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Catarhoe
Arachis villosulicarpa
Arachis villosulicarpa (Groundnut) là một thảo dược lưu niên thuộc họ Faboideae. Loài cây này chỉ được trồng bởi dân bản xứ ở Mato Grosso, một bang của Brasil. Loài cây này chưa bao giờ được tìm thấy mọc hoang trong tự nhiên, và được xếp vào loại cây thuần hóa.
Liên kết ngoài
villosulicarpa Thể loại:Thực vật Brasil
Hecataeus (chi bọ cánh cứng)
Hecataeus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1888 bởi Jacoby.
Jurinea suidunensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Jurinea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Hecataeus (chi bọ cánh cứng)
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Metacyclini
Ceroplesis molator
Ceroplesis molator là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1787 Thể loại:Ceroplesis
Trận Watling Street
Trận Watling Street là tên thường gọi của trận đánh quyết định chấm dứt cuộc khởi nghĩa Boudica của người bản địa Anh chống nền đô hộ La Mã, xảy ra khoảng năm 60 hoặc 61 giữa liên quân các bộ tộc đảo Anh do nữ vương Boudica chỉ huy với lực lượng La Mã do tướng Gaius Suetonius Paulinus chỉ huy. Dù bị lép vế về quân số, quân đội La Mã với ưu thế vượt trội về kỷ luật và vũ khí đã đánh bại và thảm sát đẫm máu các tộc Anh. Boudica phải tự sát. Trận đánh đặt dấu chấm hết cho các cuộc khởi nghĩa của người Anh ở phía nam hòn đảo, góp phần củng cố nền đô hộ lâu dài của La Mã tại đây tới tận năm 410.
Ngày nay, tư liệu về trận đánh này chỉ còn được tìm thấy trong các trước tác của Tacitus và Dio Cassius, cả hai đều là sử gia La Mã. Các sử gia hiện đại vẫn chưa xác định được rõ địa điểm trận đánh, chỉ phỏng đoán khu vực giữa Londinium và Viroconium (nay là làng Wroxeter, thuộc hạt Shropshire), trên con đường được xây từ thời La Mã mà nay gọi là Watling Street. Tên gọi Watling Street cũng chỉ xuất hiện từ khi người Anglo-Saxon thống trị Anh. Do vậy, cái tên Watling Street do người này nay gán cho trận đánh là sai về niên đại và thiếu bằng chứng hợp lý, chỉ mang tính suy đoán. Dù sao, con đường mà hậu thế gọi là Watling Street là một địa điểm chiến lược quan trọng trong chiến dịch của Suetonius mà trận đánh này là đỉnh điểm.
Bối cảnh
Năm 43, La Mã đem quân đánh vùng đông nam Anh, mở màn quá trình xâm chiến hòn đảo này. Họ dùng võ lực tắm máu và xóa sổ một số bộ tộc Anh, mặt khác giữ vài bộ tộ khác làm phiên bang, được tự trị nhưng phải thần phục La Mã.
Một trong các bộ tộc xưng thần với La Mã là Iceni, sống ở vùng Norfolk ngày nay. Vua Iceni là Prasutagus làm di chúc cho các con gái mình và hoàng đế La Mã Nero cùng thừa kế lãnh địa của ông. Bằng cách này, ông mong giữ thiện chí với La Mã để bộ tộc mình được độc lập. Trái với mong đợi của Prasugatus, người La Mã dùng bạo lực cưỡng đoạt đất của ông và lăng mạ gia đình ông, đánh đập góa phụ ông là Boudica rồi hãm hiếp hai con gái bà. Một số người quyền quý La Mã như Catus Decianus và Seneca cũng chèn ép gay gắt dân Anh phải trả hết các khoản vay trước đó.
Sự đàn áp tàn nhẫn của người La Mã đã gây căm phẫn sâu sắc cho nhiều người tộc Anh. Thừa lúc quan thống đốc La Mã Gaius Suetonius Paulinus đi đánh đảo Mona (Anglesey, phía bắc xứ Wales), tộc Iceni liên kết với tộc Trinovantes láng giềng tiến hành khởi nghĩa. Họ bầu Boudica làm lãnh đạo và phát quân đánh Camulodunum (Colchester). Camulodunum nguyên là thủ đô của dân Trinovantes, đã bị La Mã cấp làm nơi dưỡng cư cho các cựu binh của họ. Các cựu binh La Mã đã thỏa sức cướp đoạt đất đai, ruộng vườn của người bản địa, lại ép họ làm nô lệ vất vả. Đặc biệt, họ phải lao dịch nặng nề để xây cất miếu thờ Claudius, hoàng đế La Mã đã mở màn xâm lược Anh năm 43. Boudica dẫn quân khởi nghĩa đánh Camulodunum rất ác liệt, phá hủy toàn bộ thành phố và giết sạch những người La Mã bị kẹt bên trong. Suetonius đang ở xa, các cựu binh chỉ kịp gọi quan đại diện Catus Decianus đem 200 binh tới cứu. Số quân này nhanh chóng bị nghiền nát. Decianus trốn chạy vào tỉnh Gaule. Tướng La Mã Petilius Cerialis dẫn binh đoàn XIX Hispana tới cứu nhưng bị Boudica đón đánh phá tan. Toàn bộ số bộ binh của Cerialis bị tiêu diệt, ông ta đem vài kỵ binh chạy vào đồn, không dám ra đánh.
Sau thắng lợi bước đầu, Boudica dẫn binh đánh phá Londinium (Luân Đôn ngày nay). Tin tức về cuộc khởi nghĩa lan rộng buộc Suetonius hối hả mang quân theo đường Watling Street vào giữ Londinium. Thoạt tiên Suetonius định dàn quân đánh một trận ở Londinium, nhưng kiểm điểm lại thấy quân số thưa thớt, nên ông ta vội rút quân khỏi Londinium trước khi Boudica tới. Boudica tiến vào Londinium và đốt sạch thành phố. Sử gia La Mã Tacitus kể tất cả cư dân La Mã không chạy kịp đều bị tàn sát. Boudica lại phát triển tấn công tới Verulamium (St. Albans ngày nay).
Đang khi Boudica tiến chiếm Verulamium, Suetonius xốc lại quân ngũ. Tacitus thuật lại rằng Suetonius tụ tập 1 vạn quân, gồm binh đoàn Legio XIV Gemina do ông trực tiếp chỉ huy, cùng một số thầnh phần thuộc Legio XX Valeria Victrix và tất cả số quân trợ chiến sẵn có. Quân đô hộ còn có binh đoàn II Augusta đóng gần Exeter nhưng không kịp hội quân với Suetonius. Một binh đoàn khác là IX Hispana trước đó đã bị tận diệt khi cố giải cứu Camulodunum. Sử gia La Mã Cassius Dio kể quân số các bộ tộc Anh lên tới 23 vạn người.
Trận đánh
Do bị áp đảo về quân số, Suetonius phải chọn chiến địa hết sức cẩn thận. Ông ta lựa một hẻm núi chật hẹp, mặt trước có đồng trống, mặt sau có rừng rậm. Núi đồi hai bên bảo vệ các cánh sườn quân La Mã, khu rừng đằng sau ngăn chặn mọi nguy cơ đánh tập hậu, còn vùng đồng trống phía trước làm Boudica không thể đặt quân mai phục. Thay vì đó, Boudica phải dốc hết quân đánh trực diện đội quân chuyên nghiệp và tối tân của La Mã. Suetonius còn bày trận pháp rất chặt chẽ, các hàng ngũ đứng sát sao, hai bên sườn đều xếp đầy kỵ binh và bộ binh trợ chiến.
thumb|300px|Tượng đài [[Boadicea và các con gái|Boadicea của Thomas Thornycroft, miêu tả Boudica cùng các con gái trên chiến xa cổ động binh sĩ.]] Đối diện với họ, Boudica dàn các khối bộ binh và kỵ binh dày đặc, "đông chưa từng có" (theo lời của Tacitus). Quân Anh khí thế rất mạnh, tự tin vào chiến thắng đến độ họ đặt một dãy xe chở vợ con ở cuối trận tuyến, để vợ con họ được tận mục chiến thắng vinh quang của họ. Đây cũng là việc mà trước kia hai tù trưởng người German là Boiorix của tộc Cimbri và Ariovistus của tộc Suebi đã làm khi đánh với các danh tướng La Mã Gaius Marius và Julius Caesar. Sử gia Tacitus, viết hơn 50 năm sau, kể rằng Boudica cùng các con gái cưỡi chiến xa, đi đến từng bộ lạc để ủy lạo, truyền cảm cho họ, khẳng định truyền thống của các tộc Anh là chiến đấu dưới sự lãnh đạo của phụ nữ: "''Nhưng giờ đây', bà ấy nói, 'với thân phận không phải là người đàn bà dòng dõi quyền quý, mà là một người bình thường, tôi trả thù cho tự do bị cướp đạt, thân thể bị chà đạp, và trinh tiết bị xâm hại của các con gái tôi. La Mã đã quá tham tàn đến mức những người đồng bào của chúng ta, kể cả người già và người còn trinh, đều nhiễm ô uế. Nhưng trời luôn giúp cho sự phục thù chân chính; một binh đoàn [La Mã] cả gan chống trả đã bị tiêu diệt; số còn lại hoặc chui rúc trong doanh trại, hoặc cùng quẫn tìm cách bỏ trốn. Chúng sẽ không trụ được dưới những tiếng hò reo của hàng vạn quân ta, chưa phải kể đến những đợt xung phong và những đòn giáng của ta. Nếu các bạn xét kỹ binh lực hai bên, và các tác nhân cuộc chiến, các bạn sẽ thấy mình phải thắng hoặc chết trong trận đánh này. Đó là quyết định của một người đàn bà; còn đàn ông, họ chỉ đáng sống và làm nô lệ.''" Theo Tacitus, Suetonius cũng động viên sĩ khí bằng những lời lẽ hùng hồn: "'Đừng để tâm tới tiếng hét chói tai của lũ man di. Quân chúng nhiều đàn bà hơn đàn ông. Chúng chẳng phải chiến binh-chúng còn không được trang bị đúng kiểu. Ta đã đánh bại chúng trước đó và hễ chúng thấy được võ khí và thấm được tinh thần của ta, chúng sẽ tan tành. Hãy sát cánh nhau. Hãy quăng lao, rồi xốc tới, đánh chúng ngã lăn bằng khiên rồi kết liễu chúng bằng kiếm. Chớ có cướp bóc. Cứ thắng đi rồi các anh sẽ có hết mọi thứ.'" Tacitus và nhiều sử gia thời đó có khuynh hướng tự chết những bài diễn văn sống động khi chép về những sự kiện lớn. Tuy nhiên, lời diễn văn được gán cho Suetonius ở đây thẳng thừng và thực tiễn một cách khác thường. Cha vợ Tacitus là thống đốc tương lai Gnaeus Julius Agricola làm việc trong bộ tham mưu của Suetonius trong chiến dịch này; có thể Agricola đã kể lại khá chính xác cho Tacitus.
Dù quân các tộc Anh rất đông, sử sách kể họ trang bị rất sơ sài, một phần do tộc Iceni đã bị giải giáp từ trước cuộc khởi nghĩa. Boudica thúc quân ồ ạt tràn qua đồng trống, đánh vào mặt quân La Mã. Khi quân Anh còn chưa kịp áp sát, quân La Mã đã phóng pilum, một loại lao thời đó, đốn gục một số quân Anh đang xung phong và phá hỏng khiến của số còn lại, khiến họ phải vứt khiên và phơi thân cho những ngọn lao tiếp theo. Đến lúc quân La Mã hết lao, họ tiến lên đánh giáp lá cà với quân Anh. Đội hình La Mã xếp rất chặt và nhọn ra như một mũi dùi. Nhờ ưu thế vượt trội về binh giáp, khí giới và kỷ cương, người La Mã giành được thế thượng phong. Sau đó, kỵ binh La Mã mang giáo dài vào trận và đập tan quân Anh. Quân Anh tan vỡ cuống cuồng chạy, nhưng chính dãy xe ở hậu tuyến đã làm hại họ, chặn mất đường thoát của họ. Quân La Mã điên cuồng đuổi theo thảm sát, giết vô số chiến binh, phụ nữ, trẻ em và cả súc vật thồ. Tacitus có nhắc tới một lời đồn rằng quân La Mã chỉ chết hại 400 người mà tắm máu đến 8 vạn quân Anh. Tuy nhiên, giới làm sử hiện đại bác bổ những cn số như vậy là phóng đại.
Theo Tacitus, Boudica thua trận đã uống thuốc độc tự sát. Cassius Dio thì nói bà bị bệnh chết và được an táng long trọng. Bên La Mã có Poenius Postumus là đồn trưởng binh đoàn II Augustus, người này rút gươm tự sát vì không kịp dự trận (làm quân sĩ mất cơ hộ được chia sẻ vinh quang).
Địa điểm
Cả hai sử gia duy nhất thuật lại trận đánh đều khỏi nói rõ nơi xảy ra. Ngày nay, giới sử học đã phỏng đoán nhiều địa điểm khác nhau; những giả định này đều ít nhiều hợp lý với ghi chép của lịch sử về việc Boudica từ khu vực Luân Đôn ra đánh quân La Mã tập trung từ hướng Cornwall và Wales. Một truyền thuyết kể trận đánh được tiến hành trên đường Battle Bridge Road tại King's Cross, Luân Đôn, dù Tacitus không nói Suetonius trở lại Londonium sau khi rút khỏi thành phố.
Phần lớn sử gia nghiêng về các địa điểm ở Trung du Anh Quốc; trận đánh có lẽ diễn ra dọc theo con đường La Mã giữa Londinium và Viroconium (Wroxeter), thời Anglo-Saxon gọi là đường Watling Street, và cả đường A5.
Các giả thuyết có uy tín đã chỉ ra những địa điểm sau;
Sau trận đánh
Theo sử gia La Mã Suetonius, cuộc khởi nghĩa Boudica đã làm hoàng đế Nero choáng váng, từng đòi rút quân khỏi Anh. Nhưng với trận Watling Street, cuộc khởi nghĩa bị kết liễu và người La Mã tiếp tục cai trị Anh.
Tuy nhiên, theo Cassius Dio, trận đánh vẫn chưa thể bóp chết tinh thần kháng chiến của người Anh. Sau khi Boudica chết, các bộ tộc Anh chấn chỉnh lực lượng và chuẩn bị tiếp tục chiến đấu. Trong khi đó, Suetonius tiếp tục thực hiện chính sách cai trị hà khắc. Nero không muốn gây thêm bất ổn, bèn triệu hồi Suetonius và phong Publius Petronius Turpilianus, một người ôn hòa hơn, làm thống đốc.
Yakirra australiensis
Yakirra australiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Domin) Lazarides & R.D.Webster miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Yakirra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Nghệ thuật Đàng Ngoài thời Lê trung hưng
Nghệ thuật Đàng Ngoài thời Lê trung hưng phản ánh các loại hình nghệ thuật của nước Đại Việt dưới thời Lê trung hưng trong vùng lãnh thổ do chúa Trịnh cai quản (phía bắc sông Gianh), chủ yếu trên lĩnh vực kiến trúc, điêu khắc, âm nhạc và hội họa.
Âm nhạc
nhỏ|phải|Một nhà hát ở [[Đông Kinh thế kỷ 17, từ trong cuốn Recueil de Plusieurs Relations et Traites của Jean-Baptiste Tavernier (1605-1689)]] Trong các loại hình âm nhạc dân gian, hát chèo truyền thống đã trở thành hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần đặc sắc, góp phần làm phong phú thêm đời sống sinh hoạt của người dân. Nhiều địa phương đã hình thành những đội hát chèo, hay có những làng hát chèo nổi tiếng được lưu truyền lâu dài như ở Thái Bình.
Tại Đàng Ngoài, ngoài nghệ thuật hát chèo còn có các loại hình hát quan họ, hát ả đào, hát trống quân, hát xoan, hát giặm và hát si, hát lượn (dân tộc Tày), hát khắp (người Thái) ở các địa phương.
Kiến trúc
Những công trình kiến trúc lăng mộ vua chúa cơ bản mô phỏng của đời trước và không có những nét mới so với thời Lê sơ.
Kiến trúc dân gian mang tính cởi mở, phóng khoáng hơn nhờ tính sáng tạo của những người thợ.
Cung điện
nhỏ|trái|Quang cảnh Phủ chúa Trịnh do Samuel Baron vẽ năm 1685.
Ceroplesis mucorea
Ceroplesis mucorea là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Nghệ thuật Đàng Ngoài thời Lê trung hưng
Đình làng
Sang thế kỷ 18, có nhiều ngôi đình làng có kiến trúc khá đẹp như đình Thạch Lỗi (Văn Giang, Hưng Yên), Nhân Lý (Nam Sách, Hải Dương), đình Đình Bảng (Bắc Ninh). Trong đó đình Đình Bảng, còn gọi là đình Báng, hiện nay vẫn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc khi xây dựng cách đây 300 năm, là một trong vài ngôi đình nổi tiếng nhất, do Diệu Đình hầu Nguyễn Thạc Lượng xây dựng trong suốt 36 năm (1700-1736), được xem là thời gian xây dựng lâu nhất đối với một ngôi đình.
Ceroplesis mucorea
Liên kết ngoài
Thể loại:Ceroplesis
Nghệ thuật Đàng Ngoài thời Lê trung hưng
Chùa
nhỏ|phải|Gác chuông chùa Keo ở Thái Bình
Ngoài đình, còn có nhiều chùa do các quan lại, quý tộc đứng ra trùng tu, sửa chữa những ngôi chùa được xây cất từ đời trước. Kiến trúc chùa thời kỳ này hòa mình vào cảnh sắc thiên nhiên, gần gũi với cuộc sống đời thường chứ không cao lớn uy nghiêm như tại những nước theo đạo Phật khác.
Chùa Keo (hay chùa Thần Quang) tại Thái Bình được xây mới năm 1632 và trùng tu nhiều lần trong thế kỷ 17-18 kiến trúc theo kiểu "thượng thu hạ thách" với hệ thống cột biên được xem là một kiệt tác. Chùa Bút Tháp (hay chùa Ninh Phúc) ở Bắc Ninh được xây dựng lại năm 1646-1647, trong chùa có tháp Báo Nghiêm (tháp Bút) cao tới hơn 13 mét gồm 5 tầng.
Chùa Tây Phương (hay chùa Sùng Phúc) ở Thạch Thất (Hà Nội) cũng được xây dựng lại hoàn toàn và trung tu, nằm trên núi Câu Lậu cao 50 mét. Từ chân núi tới chùa gồm 329 bậc đá ong. Chùa có 3 tầng chính, cấu trúc cách nhau 1,6 mét xây theo kiểu chồng diêm, 2 tầng 8 mái với khung gỗ chịu lực, tường ngoài xây bằng gạch Bát Tràng. Những chi tiết kiến trúc trang trí kiểu mái cong còn gọi là "đóa hoa đao đình", các mái, vì, xà được chạm khắc chim muông, hoa lá rất công phu với các cửa tròn theo triết lý sắc sắc không không của đạo Phật.
Chùa Hương Tích (Hà Nội) gồm một quần thể chùa được đánh giá là đẹp nhất Đại Việt (Nam thiên đệ nhất động) đặt trong quang cảnh tĩnh mịch và hùng vĩ của những ngọn núi cao bên bờ suối Yến.
Điêu khắc
Nghệ thuật điêu khắc thời kỳ này đạt đến trình độ khá điêu luyện, nhất là điêu khắc trên gỗ. Hai loại điêu khắc tiêu biểu là tượng Phật Bà nghìn mắt nghìn tay và tượng Tuyết Sơn.
Pho tượng nổi tiếng nhất là tượng Phật Bà nghìn mắt nghìn tay ở chùa Ninh Phúc (Bút Tháp) do nhà điêu khắc họ Trương, tước Giao Thọ nam ở Nam Đồng theo lệnh của triều đình, hoàn thành năm 1656, thể hiện sự tinh xảo và phóng khoáng trong tư duy và tình cảm. Tượng cao 3,7 mét, rộng 2,1 mét, mặt trái xoan, thân hình thon thả, cánh tay tròn, đeo vòng, có 42 cánh tay lớn và 789 cánh tay nhỏ, trong mỗi bàn tay có một con mắt nhỏ.
Tượng Tuyết Sơn xuất hiện sớm ở chùa Bút Tháp từ giữa thế kỷ 17, sang thế kỷ 18 tiếp tục phát triển lên đỉnh cao tại chùa Tây Phương. Đây là pho tượng điển hình thể hiện con người khắc khổ, gầy gò, ở tư thế ngồi chân gấp ngang, một chân chống, cao 1,24 mét, toàn thân sơn màu nâu đen, gợi đến cái chết hình thức để tôn cao cái sống bản thể.
Ngoài ra, tượng 18 vị La Hán chùa Tây Phương (Hà Nội) cũng là những tác phẩm đáng kể thời kỳ này.
Những công trình chạm khắc đá nổi tiếng là bia Nam Giao (1680) và bia Hàm Long (1714) với những đường chạm trổ công phu hình con vật linh thiêng như rồng, phượng, hổ phù, kỳ lân…
Thời Lê trung hưng cũng đánh dấu những thành tựu của nghề đúc đồng với những tác phẩm: tượng Huyền Thiên Trấn Vũ ở đền Trấn Vũ (Hà Nội) được xem là pho tượng hiếm thấy ở Việt Nam với chiều cao 3,36 mét, chu vi đáy 8 mét, nặng 4 tấn, đúc năm 1677.
Tranh lụa
nhỏ|200px|phải|Tranh chân dung Trịnh Đình Kiên (1715 - 1786), vẽ trên lụa, hiện trưng bày tại [[Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.]]
Vẽ tranh trên lụa là một kỹ thuật đã hiện diện từ nhiều thế kỷ trong nền hội họa Việt Nam. Có hai kỹ thuật vẽ tranh lụa:
Lụa vẽ thời Lê trung hưng thường là lụa tằm. Trước khi vẽ, lụa phải được căng trên khung và phết một lớp hồ loãng. Người vẽ rửa qua lớp hồ này để bột màu có thể ngấm vào thớ lụa. Màu dùng để vẽ lụa là phẩm hay mực nho.
Việt Nam hiện nay có một số tranh lụa cổ rất quý thời Lê trung hưng như chân dung Nguyễn Trãi, Phùng Khắc Khoan, Trịnh Đình Kiên, Phan Huy Cẩn, Phan Huy Ích...
Tranh dân gian
nhỏ|phải|Đám cưới chuột - một bức tranh Đông Hồ Tranh Đông Hồ là mặt hàng bình dân nhưng chỉ tồn tại ở làng nghề duy nhất là làng Đông Hồ (nay là làng Đông Khê, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, Bắc Ninh). Các nhà nghiên cứu cho rằng các nghệ nhân Đông Hồ bắt đầu làm tranh từ thế kỷ 17. Sản phẩm được làm ra từ quy trình kỹ xảo tinh tế và phối hợp chặt chẽ giữa các khâu: vẽ mẫu, khắc mẫu và in tranh. Nguyên liệu gồm có giấy dó và các màu trong tự nhiên. Dựa vào nội dung chủ đề, có thể chia tranh Đông Hồ thành bảy loại chính, gồm tranh thờ, tranh chúc tụng, tranh lịch sử, tranh truyện, tranh phương ngôn, tranh cảnh vật và tranh phản ánh sinh hoạt, tiêu biểu là các tranh: đàn gà, lợn độc, đánh vật, đánh ghen, hứng dừa, vinh hoa, phú quý, rước trống, chăn trâu thổi sáo, gà đại cát….
nhỏ|180px|Tranh thờ Bạch Hổ thuộc dòng tranh Hàng Trống
Tranh Hàng Trống bắt đầu hình thành và phát triển tại các khu vực tương đương phố Hàng Trống, Hàng Nón, Hàng Bồ (Hà Nội) hiện nay từ thế kỷ 17. Tranh Hàng Trống khác tranh Đông Hồ là in nét đen trước rồi tô màu phẩm lên sau. Do sử dụng được các màu phẩm nên phối màu của tranh Hàng Trống rất phong phú. Các bức tranh nổi tiếng là: lý ngư vọng nguyệt, ngũ hổ, tố nữ, tam tòa thánh mẫu, Phật, tứ phủ, Ngọc Hoàng,... Nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Khánh xem tranh Hàng Trống là sự giao thoa giữa văn hoá Phật giáo và Nho giáo. Dù phát triển ở kẻ chợ và mang tính chất thị thành, tranh Hàng Trống còn bao gồm cả tranh thờ của các dân tộc miền núi phía Bắc - dòng tranh vốn có nhiều bức do những nghệ nhân Hàng Trống chế tác theo "đặt hàng" phục vụ các nghi lễ thờ cúng khá đa dạng của đồng bào dân tộc thiểu số.
Tranh Kim Hoàng (còn gọi là tranh đỏ vì tranh chỉ in trên giấy hồng điều hay vàng tàu) là tranh của làng Kim Hoàng (nay tại xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Nội), được hình thành từ cuối thế kỷ 17. Dòng tranh này khác với các dòng tranh khác ở chỗ có kết hợp giữa in, tô màu và vẽ, trong khi kỹ thuật làm tranh Đông Hồ là thuần in, tranh Hàng Trống là in và tô màu bằng phẩm. Vì vậy tranh Kim Hoàng có tính uyển chuyển về nét và phong phú về tạo chất của mảng. Nét vẽ của loại tranh này là nét vẽ hàng loạt theo kiểu hàng chợ, vì thế người nghệ nhân phải chọn lối vẽ nhanh, bút pháp linh hoạt kiểu quen tay như vẽ trên đồ gốm, sứ.
nhỏ|220px|Tranh lợn độc, một trong số ít những bức tranh Kim Hoàng còn lại đến nay
Màu ở tranh Đông Hồ là màu nguyên không pha trộn, chỉ chồng lên nhau hoặc đặt cạnh nhau, có viền thêm các nét đen đậm, ít màu trung gian. Tranh Hàng Trống nét mảnh hơn, tinh hơn, uyển chuyển hơn, màu không in mà tô vào, tạo nên vẻ đẹp đậm nhạt theo ý muốn. Gam màu chủ yếu là màu lam - hồng, có thêm màu lục - đỏ - da cam - vàng.
Chú thích
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Lê trung hưng Thể loại:Lịch sử nghệ thuật Việt Nam
Lionel Wigram (nhà sản xuất phim)
Lionel Wigram (sinh năm 1961) là một nhà sản xuất phim điện ảnh và nhà biên kịch người Anh. Anh là phó giám đốc dản xuất tại Warner Bros. vào tháng 11 năm 2000.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1961 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhà sản xuất phim Anh Thể loại:Sinh năm 1962
Astragalus kralikii
Astragalus kralikii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Batt. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
K
Pleopeltis subecostata
Pleopeltis subecostata là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1909. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Sabicea becquetii
Sabicea becquetii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (N.Hallé) Razafim., B.Bremer, Liede & Saleh A.Khan mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sabicea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Pleopeltis subecostata
Liên kết ngoài
Pleopeltis subecostata
Korthalsella gaudichaudii
Korthalsella gaudichaudii là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được (Tiegh.) Lecomte mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
Thể loại:Korthalsella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Argyrolobium
thumb|Argyrolobium zanonii
Argyrolobium là một chi thực vật có hoa trong họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.
Xã Black Hammer, Quận Houston, Minnesota
Xã Black Hammer (Black Hammer Township) là một xã thuộc quận Houston, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 245 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Minnesota Thể loại:Quận Houston, Minnesota
Diores auricula
Diores auricula là một loài nhện trong họ Zodariidae. Loài này phân bố ở Zimbabwe.
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Diores Thể loại:Động vật đặc hữu Zimbabwe
Mancherial (huyện)
thumb|280px|Mancherial District Revenue divisions Huyện Mancherial là một huyện nằm ở vùng phía Bắc bang Telangana, Ấn Độ. Nó từng là một phận của huyện Adilabad trước khi được tách ra.
Huyện được chi thành 2 phó huyện (Mancherial và Bellampalli) và 18 mandal. Thủ phủ huyện được đặt tại thị trấn Mancherial.
Mancherial District Revenue Divisions Mandals Information Lists
Tham khảo
Thể loại:Huyện thuộc bang Telangana
Platyrhabdus clypeatus
Platyrhabdus clypeatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Platyrhabdus
Seseña
Seseña là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 10854 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Toledo
Hecataeus hospes
Hecataeus hospes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.
Tham khảo
Thể loại:Hecataeus
Ocotea sarcodes
Ocotea sarcodes là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Lorea-Hern. mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Yakirra foliolosa
Liên kết ngoài
Thể loại:Yakirra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Leopardus wiedii vigens
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Dioscorea de-mourae
Dioscorea de-mourae là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được Uline ex R.Knuth mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Củ nâu Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1917
Korthalsella japonica
Korthalsella japonica là một loài thực vật có hoa trong họ Santalaceae. Loài này được (Thunb.) Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Liên kết ngoài
Thể loại:Korthalsella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1897
Leopardus wiedii yucatanicus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Arthroclianthus
Arthroclianthus là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.
Tham khảo
Thể loại:Arthroclianthus
Ceroplesis nigromaculata
Ceroplesis nigromaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ceroplesis
Vernonia mazzocchii-alemannii
Vernonia mazzocchii-alemannii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Chiov. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vernonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1924
Catarhoe basochesiata
Catarhoe basochesiata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Thalaina clara
Liên kết ngoài
Thể loại:Thalaina Thể loại:Động vật được mô tả năm 1855 Thể loại:Bướm đêm Úc Thể loại:Nacophorini
Camille Silvy
Camille-Leon-Louis Silvy (sinh tại Nogent-le-Rotrou, Pháp ngày 18 tháng 3, 1834; chết tại Saint-Maurice, Pháp ngày 2 tháng 2, 1910) là một nhiếp ảnh gia, chủ yếu hoạt động ở Luân Đôn.
Ông đóng cửa studio và trở về Pháp năm 1868. Ông tin rằng hệ thần kinh của mình có vấn đề do tiếp xúc với Kali xyanua, nhưng có nhiều khả năng ông đã mắc chứng trầm cảm. Ông đã phải trải qua rất nhiều bệnh viện, khu điều dưỡng và nhà an dưỡng khác nhau trong suốt 30 năm cuối đời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhiếp ảnh gia Pháp Thể loại:Sinh năm 1834 Thể loại:Mất năm 1910
Thủ tướng Hy Lạp
Thủ tướng Cộng hoà Hy Lạp (Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, Pro̱thypourgós ti̱s Elli̱nikí̱s Di̱mokratías), còn được gọi là Thủ tướng Hy Lạp (Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Pro̱thypourgós ti̱s Elládas) là người đứng đầu chính phủ của Cộng hoà Hy Lạp và là người đứng đầu nội các Hy Lạp. Thủ tướng đương nhiệm là Kyriakos Mitsotakis, nhậm chức vào ngày 8 tháng 7 năm 2019.
Tham khảo
Thể loại:Chính trị Hy Lạp Thể loại:Danh sách thủ tướng theo quốc gia
Platyrhabdus exilis
Liên kết ngoài
Thể loại:Platyrhabdus
Jurinea tadshikistanica
Jurinea tadshikistanica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Iljin mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jurinea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1962
Diores bifurcatus
Diores bifurcatus là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Diores. Diores bifurcatus được Shirley Cotter Tucker miêu tả năm 1920.
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Diores
Hecataeus nigricollis
Hecataeus nigricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1888.
Tham khảo
Thể loại:Hecataeus
Sirenoscincus mobydick
Thằn lằn Moby Dick (danh pháp hai phần: Sirenoscincus mobydick) là một loài thằn lằn được phát hiện trong năm 2012 tại khu vực rừng khô hạn ở tây bắc Madagascar.
Đặc điểm
Loài thằn lằn này có hình dáng bề ngoài giống cá nhà táng, chính vì vậy các nhà khoa học đã đặt tên loài vật này theo tên con cá nhà táng Moby Dick trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Herman Melville.
Tham khảo
Thể loại:Sirenoscincus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2012 Thể loại:Động vật đặc hữu Madagascar Thể loại:Động vật bò sát Madagascar
Yakirra majuscula
Yakirra majuscula là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (F.Muell. ex Benth.) Lazarides & R.D.Webster miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Yakirra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Xã Blackhoof, Quận Carlton, Minnesota
Xã Blackhoof (Blackhoof Township) là một xã thuộc quận Carlton, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 893 người.
Giun đất
Giun đất thường sống ở những khu vực đất ẩm ướt, ruộng đồng, nương rẫy, đất hoang sơ,... nơi có nhiều mùn hữu cơ và chúng ăn mùn hữu cơ. Các chất hữu cơ này bao gồm chất thực vật, động vật nguyên sinh sống, luân trùng, tuyến trùng, vi khuẩn, nấm và các vi sinh vật khác. Hệ tiêu hóa của giun đất chạy dọc theo chiều dài cơ thể. Chúng có vai trò to lớn đối với ngành nông nghiệp do chúng làm đất tơi xốp và tăng độ phì nhiêu của đất. Giun đất còn là thức ăn cho gia súc và gia cầm.