cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litobrochia varians
Liên kết ngoài
Thể loại:Litobrochia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Unresolved names
Litobrochia varians
Bathurst, New South Wales
Bathurst là một thành phố thuộc bang New South Wales, Úc, cách Sydney khoảng 200 km về phía tây bắc. Thành phố này có dân số là 28.992 người theo điều tra năm 2006. Bathurst là thủ phủ của Hội đồng vùng Bathurst.
Khí hậu
Bathurst có khí hậu đại dương (phân loại khí hậu Köppen Cfb) với mùa hè ôn hòa, ấm áp trong khi mùa đông mát lạnh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố của Úc Thể loại:New South Wales
Agliano Terme
Agliano Terme giáp các đô thị: Calosso, Castelnuovo Calcea, Costigliole d'Asti, Moasca và Montegrosso d'Asti.
Biến dị sinh học
Biến dị sinh học là những biến đổi mới mà cơ thể sinh vật thu được do tác động của các yếu tố môi trường và do quá trình tái tổ hợp di truyền.
Lịch sử và một số học thuyết
biến di là một trong những cơ chế phức tạp của cơ thể sống
Hai thuyết này mới chỉ phản ánh hiện tượng biến dị chứ chưa vạch ra được bản chất của biến dị.
1856-1865 phát hiện ra quy luật Mendel. 1903 Hugo de Vries đưa ra khái niệm đột biến để chỉ những biến đổi xảy ra đột ngột của tính trạng di truyền và xây dựng thuyết đột biến trên cơ sở nghiên cứu các loài thuộc Oenothera.
Nhiều nghiên cứu về sau đã phát hiện tác dụng gây đột biến của các tia phóng xạ và nhiều chất hóa học. Các đột biến nhân tạo cũng đã thúc đẩy phát triển di truyền học và ứng dụng trong chọn giống.
Thể loại:Sinh học
Mahamadou Traoré
Mahamadou Traoré là một cầu thủ bóng đá người Mali, thi đấu ở vị trí hậu vệ cho Djoliba AC.
Sự nghiệp quốc tế
Vào tháng 1 năm 2014, huấn luyện viên Djibril Dramé, triệu tập anh vào đội hình Mali tham dự Giải vô địch bóng đá châu Phi 2014. Anh giúp đội bóng vào đến tứ kết nơi họ thất bại trước Zimbabwe với tỉ số 2-1.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Mali Thể loại:Cầu thủ bóng đá Mali Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Phi Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Phi 2014 Thể loại:Sinh năm 1994
Orectochilus emmerichi
Orectochilus emmerichi là một loài bọ cánh cứng trong họ van Gyrinidae. Loài này được Falkenström miêu tả khoa học năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Orectochilus
Aneflomorpha parkeri
Aneflomorpha parkeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Sunipia angustipetala
Sunipia angustipetala là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Seidenf. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Aneflomorpha parkeri
Tham khảo
Thể loại:Aneflomorpha
Sunipia angustipetala
Liên kết ngoài
Thể loại:Sunipia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Embelia grayi
Embelia grayi là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được S.T.Reynolds mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Otomops
Otomops là một chi động vật có vú trong họ Dơi thò đuôi, bộ Dơi. Chi này được Thomas miêu tả năm 1913. Loài điển hình của chi này là Nyctinomus wroughtoni Thomas, 1913.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Otomops Thể loại:Chi động vật có vú
Chapuisia fossulata
Chapuisia fossulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapius miêu tả khoa học năm 1879.
Arichanna similaria
Arichanna similaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chapuisia fossulata
Tham khảo
Thể loại:Chapuisia
Arichanna similaria
Tham khảo
Thể loại:Arichanna
Argyrolobium macrophyllum
Argyrolobium macrophyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Harms miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Argyrolobium
Stethorrhagus
Stethorrhagus là một chi nhện trong họ Corinnidae.
Tham khảo
Thể loại:Corinnidae
Mesochorus multipunctatus
Liên kết ngoài
Thể loại:Mesochorus
Litobrochia vieillardii
Litobrochia vieillardii là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Carruth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1873. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Litobrochia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873 Thể loại:Unresolved names
Litobrochia vieillardii
Hosuru, Chintamani
Hosuru là một làng thuộc tehsil Chintamani, huyện Chikkaballapur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Lagochilus alutaceus
Lagochilus alutaceus là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Bunge mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Orectochilus fairmairei
Orectochilus fairmairei là một loài bọ cánh cứng trong họ van Gyrinidae. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1884.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Orectochilus
Symphlebia palmeri
Symphlebia palmeri là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Symphlebia
Aneflomorpha parowana
Aneflomorpha parowana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Aneflomorpha
Scopula rufinubes
Scopula rufinubes là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
R
Litobrochia woodwardioides
Litobrochia woodwardioides là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1836. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Litobrochia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Unresolved names
Litobrochia woodwardioides
Xã Troy, Quận Richland, Ohio
Xã Troy (Troy Township) là một xã thuộc quận Richland, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 7.000 người.
Syngonanthus caracensis
Syngonanthus caracensis là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được Silveira miêu tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Embelia halconensis
Embelia halconensis là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Liên kết ngoài
Thể loại:Embelia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Xeropigo
Xeropigo là một chi nhện trong họ Corinnidae.
Tham khảo
Thể loại:Corinnidae
Đại bao Trung Bộ
Đại bao Trung Bộ (danh pháp: Sunipia annamensis) là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Ridl.) P.F.Hunt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Aşağıköselerli, Mut
Aşağıköselerli là một xã thuộc huyện Mut, tỉnh Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 971 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Mersin Thể loại:Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Chapuisia foveolata
Chapuisia foveolata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học lần đầu tiên vào năm 1921.
Tham khảo
Thể loại:Chapuisia
Mesochorus muscosus
Mesochorus muscosus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mesochorus
Chapuisia fulva
Chapuisia fulva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1952.
Tham khảo
Thể loại:Chapuisia
Promops
Promops là một chi động vật có vú trong họ Dơi thò đuôi, bộ Dơi. Chi này được Gervais miêu tả năm 1856. Loài điển hình của chi này là Promops ursinus Gervais, 1856 (= Molossus nasutus Spix, 1823).
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Họ Dơi thò đuôi Thể loại:Chi động vật có vú
Argyrolobium marginatum
Argyrolobium marginatum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Bolus miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Argyrolobium
Sauromys
Thể loại:Họ Dơi thò đuôi Thể loại:Chi dơi đơn loài
Psychotria platypoda
Psychotria platypoda là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Conus melissae
Conus melissae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.
Psychotria platypoda
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830
Conus melissae
Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Mildella leonardii
Mildella leonardii là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được C.C.Hall & Lellinger mô tả khoa học đầu tiên năm 1967. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mildella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967 Thể loại:Unresolved names
Áo bông che bạn
Áo bông che bạn là một sáng tác của Trần Tế Xương (1870-1907), một nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam. Theo nhà thơ Xuân Diệu thì bài thơ này là một trong số những bài tiêu biểu cho mảng thơ trữ tình của Trần Tế Xương.
Nguyên văn & chú thích
Áo bông che bạn
Bản chép khác:
Theo tác giả sách Thơ văn Trần Tế Xương, thì: Trên đường gặp mưa, nhà thơ đã lấy áo bông của mình che đầu cho bạn. Giờ bạn đã đi xa, tác giả ghi nhớ lại việc cũ.
Giai thoại & lời bình
Nhà văn Nguyễn Công Hoan kể lại rằng: Sau vụ lụt lớn năm 1926, ông ra Hà Nội, một tối Tản Đà rủ ông đi chơi mát bằng xe giờ. Người kéo xe này gầy và già, nhưng hai người chỉ đi hóng gió, không cần chạy nhanh. Ngồi trên xe, Tản Đà nói chuyện thơ Tú Xương. Tác giả "Khối tình con" đọc bài Sông lấp, nức nở khen chữ "vẳng" và chữ "giật" vì nó chan chứa kín đáo cái ngậm ngùi của một tinh thần hoài cổ. Ông bảo ông mới địch nổi Tú Xương được một lần thôi, bằng chữ "vèo" trong bài Cảm thu, tiễn thu của ông:
Anh phu xe kéo chúng tôi, mấy phút đầu còn chạy một cách dưỡng lão thôi, đến lúc ấy anh đi thong thả lại, Tản Đà lại đọc nữa:
Tản Đà đọc đến câu khăn đầu ai khô, tự nhiên anh phu xe dừng lại và khen: hay quá! Chúng tôi hỏi ra, biết người kéo xe không phải là nhà nghề. Ông ta là một thầy đồ, vì lụt nên nghèo đói, phải ra Hà Nội tạm kéo xe. Từ lúc ấy, chúng tôi không dám ngồi xe cho ông ta kéo nữa. Ba người cùng đi bộ với nhau để nói chuyện thơ, rồi cùng về tòa báo ở phố Hàng Lọng. Tản Đà mời ông phu xe vào nhà chơi, cùng uống rượu, và rượu xong, tiễn ông một đồng bạc. Tôi nhắc lại: khi nghe bốn tiếng "khăn đầu ai khô" thì ông đồ kéo xe dừng lại. Còn tôi, khi nghe bốn tiếng ấy cũng có cái gì nó bò bò ở trong gáy làm tôi thít lên...
Sau khi thuật lại giai thoại văn học này, thi sĩ Xuân Diệu còn viết thêm lời bình:
Và: Tình là tình non nước, tình núi sông, thì chữ "lận đận" vào đây là hợp hơn cả.
Tám câu lục bát Áo bông che bạn này đầy một hồn văn trữ tình.
Sách tham khảo
Thể loại:Thơ lục bát Thể loại:Bài thơ Việt Nam
Cửa gió
phải|nhỏ|250x250px| Loại cửa gió trong khái niệm phải|nhỏ|250x250px| Cửa gió được sử dụng trong màn hình Stevenson nhỏ|Cửa chớp gió ở Ý phải|nhỏ|250x250px| Ngôi nhà chuông vòm cửa gió. Cửa gió là dạng thanh ngang mành cửa hoặc cửa chớp được đặt góc để thu nhận ánh sáng và không khí, nhưng để tránh mưa và nắng trực tiếp. Góc của thanh ngang có thể được điều chỉnh, thường là trong mành và cửa sổ, hoặc cố định.
Tham khảo
Thể loại:Thành phần kiến trúc Thể loại:Thông gió Thể loại:Cửa sổ
Albugnano
Albugnano là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 20 km về phía đông của Torino và khoảng 25 km về phía tây bắc của Asti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 486 người và diện tích là 9,5 km².
Albugnano giáp các đô thị: Aramengo, Berzano di San Pietro, Castelnuovo Don Bosco, Moncucco Torinese, Passerano Marmorito và Pino d'Asti.
Quá trình biến động dân số
trái|500px|nhỏ|Albugnano, 24/7/2006.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Asti Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Piemonte
Hosuru, Shikarpur
Hosuru là một làng thuộc tehsil Shikarpur, huyện Shimoga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Shimoga (huyện)
Núi Ibuki
Núi Ibuki (伊吹山) là một núi cao 1377 m, tại biên giới Maibara, Shiga và Ibigawa, Gifu, Nhật Bản. Là một trong 100 núi nổi tiếng Nhật Bản, nó cũng được đưa vào danh sách 100 núi tại vùng Kinki và 50 núi tại vùng Shiga. Núi Ibuki là ngọn núi cao nhất ở quận Shiga.
Địa lý
Núi Ibuki là đỉnh cao nhất thuộc dãy núi Ibuki, trải dài từ Bắc vào Nam dọc theo biên giới hai quận Shiga và Gifu. Tọa lạc ở điểm cuối phía nam ngọn núi là dãy núi Suzuka không xa về phía nam. Đồng bằng nhỏ ở chân núi này, Sekigahara, đã trở thành một trong những điểm chiến lược quan trọng nhất trong lịch sử Nhật Bản.
Thiên nhiên
Núi Ibuki nổi tiếng đón nhận lượng tuyết rơi nhiều nhất thế giới trong lịch sử ghi chép. Vào ngày 14 tháng 2 năm 1927 theo ghi chép của chính quyền, độ sâu của tuyết ở phía trên đỉnh là 11,82 m, là một kỷ lục thế giới. Từ xa xưa, núi Ibuki cũng đã nổi tiếng với số thực động vật hoang dã phong phú và đa dạng, cũng như với hình dáng hùng vĩ.
Khí hậu
Núi Ibuki có khí hậu lục địa ẩm ướt (dựa theo phân loại khí hậu Köppen DFB) với mùa hè ấm và mùa đông lạnh.
Lộ trình
Núi Ibuki là một trong những ngọn núi dễ leo lên nhất. Thông thường, có hai cách để lên núi. Cách đơn giản nhất là sử dụng đường lái xe Ibuki. Từ bãi đậu xe chỉ mất 10 phút đi bộ đến đỉnh chóp. Có một xe buýt đi từ ga Sekigahara đến bãi đậu xe trong những tháng mùa hè. Phương pháp thứ hai là chỉ cần leo lên núi từ nền bệ. Nhiều người leo núi từ trạm xe buýt Ibuki-Tozanguchi, mất 10 phút bằng xe buýt từ nhà ga Omi Nagaoka trên Tōkaidō Main Line. Cho đến năm 2011, Gondola là một khu nghỉ mát trượt tuyết Sangome nửa chừng trên sườn núi. Cả hai đã bị đóng cửa kể từ đó và tất cả thang máy bị loại bỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Núi Nhật Bản
Lò vi ba
nhỏ|250px|Một lò vi ba đang mở cửa. Lò vi ba (vi là "rất nhỏ", ba là "sóng", nên còn được gọi là lò vi sóng) là một thiết bị ứng dụng vi sóng để làm nóng hoặc nấu chín thức ăn.
Quá trình sáng chế
Spencer được cấp bằng sáng chế cho phương pháp nấu ăn mới. Công ty Raytheon đã phát triển phát minh của ông thành lò vi sóng với tên gọi Radarange. Mẫu sớm nhất được tung ra thị trường nặng 340 kg trị giá 3000 USD với số lượng hạn chế. Người cha đẻ vĩ đại của vi sóng đã mất hơn 20 năm để cho ra đời thế hệ lò vi sóng mới, ngày nay xuất hiện trang trọng trong nhà bếp của mọi gia đình Mỹ.
Cấu tạo
nhỏ|phải|Đèn phát sóng (magnetron) Lò vi sóng thường có các bộ phận sau:
Hoạt động
Vi ba được sinh ra từ nguồn magnetron, được dẫn theo ống dẫn sóng, vào ngăn nấu rồi phản xạ qua lại giữa các bức tường của ngăn nấu, và bị hấp thụ bởi thức ăn. Sóng vi ba trong lò vi sóng là các dao động của trường điện từ với tần số thường ở 2450 MHz (bước sóng cực ngắn cỡ 12,24 cm). Các phân tử thức ăn (nước, chất béo, đường và các chất hữu cơ khác) thường ở dạng lưỡng cực điện (có một đầu tích điện âm và đầu kia tích điện dương). Những lưỡng cực điện này có xu hướng quay sao cho nằm song song với chiều điện trường ngoài. Khi điện trường dao động, các phân tử bị quay nhanh qua lại. Dao động quay được chuyển hóa thành chuyển động nhiệt hỗn loạn qua va chạm phân tử, làm nóng thức ăn.
Vi sóng ở tần số 2450 MHz làm nóng hiệu quả nước lỏng, nhưng không hiệu quả với chất béo, đường và nước đá. Việc làm nóng này đôi khi bị nhầm với cộng hưởng với dao động riêng của nước, tuy nhiên thực tế cộng hưởng xảy ra ở tần số cao hơn, ở khoảng vài chục GHz. Các phân tử thủy tinh, một số loại nhựa hay giấy cũng khó bị hâm nóng bởi vi sóng ở tần số 2450 MHz. Nhờ đó, thức ăn có thể được đựng trong vật dụng bằng các vật liệu trên trong lò vi sóng, mà chỉ có thức ăn bị nấu chín.
Ngăn nấu là một lồng Faraday gồm kim loại hay lưới kim loại bao quanh, đảm bảo cho sóng không lọt ra ngoài. Lưới kim loại thường được quan sát ở cửa lò vi sóng. Các lỗ trên lưới này có kích thước nhỏ hơn nhiều bước sóng (12 cm), nên sóng vi sóng không lọt ra, nhưng ánh sáng (ở bước sóng ngắn hơn nhiều) vẫn lọt qua được, giúp quan sát thức ăn bên trong.
Đối với kim loại hay các chất dẫn điện, điện tử hay các hạt mang điện nằm trong các vật này đặc biệt linh động, và dễ dàng dao động nhanh theo biến đổi điện từ trường. Chúng có thể tạo ra ảnh điện của nguồn phát sóng, tạo nên điện trường mạnh giữa vật dẫn điện và nguồn điện, có thể gây ra tia lửa điện phóng giữa ảnh điện và nguồn, kèm theo nguy cơ cháy nổ.
An toàn vi sóng
Lò vi sóng được thiết kế an toàn cao. Dẫu vậy khi sử dụng cần để ý tránh tác động không mong muốn. Do lò sử dụng sóng điện từ có tần số dao động trùng với tần số cộng hưởng của nhiều phân tử chất hữu cơ có trong sinh vật và trong thực phẩm, dẫn đến các phân tử hữu cơ hấp thụ vi sóng mạnh. Nó dẫn đến phân tử protein bị biến tính (tức là thay đổi một số liên kết trong cấu trúc phân tử) trước khi phát nhiệt để làm chín.
Điều này cũng nói lên rằng sử dụng thiết bị hay lò vi sóng thì lúc bật "phát sóng" thì cần lùi ra xa vùng có tác động của sóng, cỡ 1 m trở lên, vì các màn chắn không thể chắn hết được sóng. Vi sóng dư tác động lên mô của ta theo hai mức độ:
Khi có nhiều tế bào chết thì được gọi là "bỏng vi sóng". Số tế bào chết nằm xen với tế bào sống và tế bào có protein bị lỗi, và giảm dần khi ra xa nguồn vi sóng, từ mặt da vào cao nhất là đến 17 mm là bề dày skin của sóng 2450 MHz. Hiện tượng này cũng có thể xảy ra khi đặt laptop làm việc lên đùi, do quá gần vi sóng dư do laptop phát ra. Tổn thương vi sóng không hiện ra thành vùng rõ như bỏng nhiệt truyền thống, và nhiều người không nhận ra. Thông thường thì bạch cầu dọn dẹp các tế bào chết, nhưng việc dọn các tế bào lỗi di truyền thì tùy thuộc vào khả năng của hệ thống bạch huyết của từng cá thể, để lại nguy cơ phát sinh ung thư.
Sấy khô thú nuôi
Chuyện truyền tụng rằng một bà già ở Mỹ vốn có thói quen sấy khô chú mèo cưng bị ướt bằng lò nướng thông thường chạy ở mức nóng thấp. Tuy nhiên một ngày mưa thì lò cũ bị hỏng, bà mua một chiếc mới hiện đại là lò vi sóng. Ngày chú mèo bị mưa ướt, bà đem sấy trong lò vi sóng thì chú mèo từ từ chết rồi nổ tung, làm bà bị sốc nặng. Bà kiện, đòi bồi thường các tổn hại, với lý rằng Hướng dẫn sử dụng thiết bị không có hướng dẫn an toàn đầy đủ. Không thấy nói tới kết cục phân xử, tuy nhiên các hãng sản xuất phải đưa cảnh báo "Không thích hợp cho sấy khô thú nuôi" (Not suitable for drying pets) vào các bản hướng dẫn.
Tại nhiều nước như Úc, việc đem nung thú nuôi hoặc động vật còn sống trong lò vi sóng bị coi là phạm luật.
Ousmane Berthé
Ousmane Berthé (sinh ngày 5 tháng 2 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Mali hiện tại thi đấu cho Muaither SC.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Vào tháng 7 năm 2008, Berthé gia nhập Jomo Cosmos ở Premier Soccer League của Nam Phi. Berthé thi đấu trận đấu tiên vào ngày 8 tháng 8 năm 2009 cho Jomo Cosmos trước Platinum Stars, thi đấu 66 phút trước khi bị thay ra, trận đấu kết thúc với tỉ số hòa 0-0.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Mali Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Mali Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2010 Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2012 Thể loại:Jomo Cosmos F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Centre Salif Keita Thể loại:Cầu thủ bóng đá CS Constantine Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Algérie Thể loại:Nhân vật thể thao từ Bamako Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Muaither SC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Qatari Second Division
Orectochilus fallax
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Orectochilus
Aneflomorpha parvipunctata
Aneflomorpha parvipunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Scopula rufisalsa
Scopula rufisalsa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Aneflomorpha parvipunctata
Tham khảo
Thể loại:Aneflomorpha
Scopula rufisalsa
Liên kết ngoài
R
Syngonanthus caulescens
Syngonanthus caulescens là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được (Poir.) Ruhland miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syngonanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Arichanna sinica
Arichanna sinica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Arichanna Thể loại:Động vật được mô tả năm 1933
Cetonana
Cetonana là một chi nhện trong họ Trachelidae.
Tham khảo
Thể loại:Trachelidae
Saxifraga hypericoides
Saxifraga hypericoides là một loài thực vật có hoa trong họ Saxifragaceae. Loài này được Franch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Liên kết ngoài
Thể loại:Saxifraga Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Chapuisia guillodi
Chapuisia guillodi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1939.
Tham khảo
Thể loại:Chapuisia
Hieracium obtusulum
Hieracium obtusulum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Dahlst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1918
Sunipia australis
Sunipia australis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Seidenf.) P.F.Hunt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Taraxacum undulatiforme
Taraxacum undulatiforme là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Dahlst. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Bồ công anh Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Mesochorus myrtilli
Mesochorus myrtilli là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mesochorus
Mildella nitidula
Mildella nitidula là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được C.C.Hall & Lellinger mô tả khoa học đầu tiên năm 1967. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mildella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967 Thể loại:Unresolved names
Aleksandr Mikhailovich Butlerov
Aleksandr Mikhailovich Butlerov (Александр Михайлович Бутлеров) (15 tháng 9 năm 1828 – 17 tháng 8 năm 1886) là một nhà hóa học người Nga, là một trong những người đưa ra thuyết cấu tạo hóa học (1857-1861), người đầu tiên kết hợp liên kết đôi vào công thức phân tử, người tìm ra formaldehyde và phản ứng formose.
Miệng núi lửa Butlerov trên Mặt Trăng được đặt theo tên ông.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1828 Thể loại:Mất năm 1886 Thể loại:Nhà hóa học Nga Thể loại:Nhà phát minh Nga
Conus melvilli
Conus melvilli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.
Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879
Triều đại trong lịch sử Trung Quốc
Triều đại trong lịch sử Trung Quốc, hay triều đại Trung Quốc, ý chỉ các chế độ quân chủ thế tập cai trị Trung Quốc trong phần lớn chiều dài lịch sử nước này. Kể từ khi triều đại đầu tiên được Hạ Vũ thành lập vào khoảng năm 2070 TCN cho đến khi Phổ Nghi thoái vị vào ngày 12 tháng 2 năm 1912, sau cuộc Cách mạng Tân Hợi, Trung Quốc đã được cai trị bởi một loạt triều đại kế tục nhau. Triều đại Trung Quốc không chỉ bao gồm những triều đại được thành lập bởi người Hán – dân tộc có dân số áp đảo tại Trung Quốc – hay tiền thân của người Hán, tức liên minh bộ lạc Hoa Hạ, mà còn có cả các triều đại do các dân tộc phi Hán thành lập.
Chia lịch sử Trung Quốc thành nhiều thời kỳ do từng triều đại cai trị là một phương pháp phân tích thời kỳ phổ biến được các học giả áp dụng. Theo đó, một triều đại được dùng để phân định thời kỳ cai trị của một gia tộc và cũng có thể được dùng để mô tả các sự kiện, xu hướng, tính cách, các sáng tác nghệ thuật, đồ tạo tác của thời kỳ đó. Ví dụ, đồ sứ được làm vào thời Minh thì gọi là "đồ sứ triều Minh".
Triều đại chính thống cai trị Trung Quốc trong khoảng thời gian lâu dài nhất là triều Chu, với tổng cộng 789 năm. Trên thực tế, triều Chu bị phân làm hai giai đoạn – Tây Chu và Đông Chu – với quyền lực suy giảm nghiêm trọng trong giai đoạn Đông Chu. Triều đại chính thống cai trị Trung Quốc có diện tích lãnh thổ lớn nhất là triều Nguyên hoặc triều Thanh, tùy theo nguồn tư liệu lịch sử.
Các triều đại Trung Quốc thường tự coi mình là "Thiên triều" (天朝). Nhiều quốc gia triều cống cho Trung Quốc đã gọi các triều đại Trung Quốc là "Thiên triều Thượng quốc" (天朝上國) hay "Thiên triều Đại quốc" (天朝大國), như một hình thức thể hiện sự tôn trọng và phục tùng.
Thuật ngữ
Trong tiếng Trung Quốc, từ "triều" (朝) nghĩa gốc là "sáng sớm" hoặc "ngày hôm nay". Theo nghĩa chính trị, từ này được dùng để chỉ chế độ của nhà cai trị đương nhiệm.
Sau đây là vài thuật ngữ liên quan đến khái niệm triều đại trong lịch sử Trung Quốc:
Sự khởi đầu của chế độ triều đại cai trị
phải|nhỏ|502x502px|Bức vẽ [[Hạ Vũ, người mở đường chế độ triều đại cai trị Trung Quốc, của họa sĩ Mã Lân thời Nam Tống. ]] Với vai trò là nhà sáng lập triều đại Trung Quốc chính thống đầu tiên – triều Hạ – Hạ Vũ thường được coi là người mở đường cho các triều đại cai trị ở Trung Quốc. Trong chế độ triều đại cai trị ở Trung Quốc, nhà cai trị tối cao trên lý thuyết nắm trong tay quyền lực tuyệt đối và quyền chiếm hữu tư nhân đối với lãnh địa, mặc dù trên thực tế, thực quyền của họ phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Theo truyền thống, ngai vàng Trung Quốc được thừa kế độc quyền bởi các thành viên nam giới trong gia tộc cai trị, mặc dù không thiếu trường hợp ngoại thích lên nắm thực quyền thay cho quân chủ. Quan niệm kế vị trên được gọi là Gia thiên hạ (家天下), trái với quan niệm Công thiên hạ (公天下) của thời tiền Hạ, mà theo đó, sự kế vị không mang tính thế tập.
Quá trình chuyển giao triều đại
phải|nhỏ|272x272px|Tranh minh họa Trận Sơn Hải quan, một trận chiến quyết định trong thời kỳ chuyển giao Minh–Thanh. [[Nhà Thanh|Triều Thanh giành chiến thắng và mở rộng quyền cai trị của mình ở Trung Quốc bản thổ ngay sau đó.]] Hiện tượng thịnh suy của các triều đại là một đặc điểm nổi bật trong lịch sử Trung Quốc. Một số học giả cố gắng giải thích hiện tượng này bằng cách cho rằng sự thành công hay thất bại của một triều đại phụ thuộc vào đạo đức của những nhà cai trị, trong khi những người khác lại tập trung vào các khía cạnh hữu hình của chế độ quân chủ – một phương pháp giải thích được gọi là vòng tuần hoàn triều đại.
Quá trình chuyển giao triều đại trong lịch sử Trung Quốc diễn ra chủ yếu thông qua hai con đường: chinh phục quân sự và soán ngôi. Triều Kim thay thế triều Liêu và triều Nguyên thống nhất Trung Quốc đều thông qua một loạt chiến dịch quân sự thành công. Mặt khác, Tào Ngụy thay thế Đông Hán và triều Lương thay thế Nam Tề là hai trường hợp soán ngôi. Thông thường, kẻ soán ngôi sẽ tìm cách khắc họa động thái sẵn sàng rời bỏ ngai vàng của nhà cai trị triều đại tiềm nhiệm trong một tiến trình gọi là thiện nhượng (禪讓), như một phương tiện hợp pháp hóa quyền cai trị.
Khi xem qua các mốc thời gian lịch sử, người ta dễ ngộ nhận rằng quá trình chuyển giao triều đại xảy ra đột ngột và dữ dội. Đúng hơn, các triều đại mới thường được thành lập từ trước khi lật đổ hoàn toàn một chế độ hiện có. Ví dụ, năm 1644 thường được coi là năm mà triều Thanh kế tục triều Minh nắm giữ Thiên mệnh. Tuy nhiên, triều Thanh chính thức được tuyên bố thành lập vào năm 1636 bởi Thanh Thái Tông khi ông đổi quốc hiệu cũ Hậu Kim mà Thanh Thái Tổ đã đặt vào năm 1616. Trong khi đó, hoàng tộc triều Minh vẫn cai trị Nam Minh cho đến năm 1662. Vương quốc Đông Ninh trung thành với triều Minh tại Đài Loan tiếp tục kháng chiến, chống lại triều Thanh cho đến tận năm 1683. Ngoài ra, trong giai đoạn chuyển giao Minh–Thanh, còn có nhiều phe phái khác tranh giành quyền kiểm soát Trung Quốc, đáng chú ý nhất là Đại Thuận và Đại Tây, lần lượt do Lý Tự Thành và Trương Hiến Trung thành lập. Thay đổi gia tộc cai trị rất phức tạp và tốn nhiều thời gian, triều Thanh đã mất tới gần hai thập kỷ để mở rộng quyền cai trị của họ trên toàn bộ Trung Quốc bản thổ.
Tương tự, đầu giai đoạn chuyển giao Tùy–Đường, nhiều chế độ do các lực lượng nổi dậy thành lập, tranh giành quyền kiểm soát và tính chính thống khi quyền lực triều Tùy đang suy yếu. Các chế độ tự trị tồn tại trong giai đoạn đầy biến động này có thể kể đến Ngụy (của Lý Mật), Tần (của Tiết Cử), Tề (của Cao Đàm Thành), Hứa (của Vũ Văn Hóa Cập), Lương (của Thẩm Pháp Hưng), Lương (của Lương Sư Đô), Hạ (của Đậu Kiến Đức), Trịnh (của Vương Thế Sung), Sở (của Chu Xán), Sở (của Lâm Sĩ Hoằng), Yên (của Cao Khai Đạo) và Tống (của Phụ Công Thạch). Ngay cả khi đã thay thế triều Tùy, triều Đường vẫn phải tốn thêm hàng thập kỷ nữa mới thống nhất được Trung Quốc bản thổ.
Thông thường, tàn dư và con cháu hoàng tộc triều đại tiền nhiệm đều bị thanh trừng hoặc được phong cho các tước vị cao quý theo chế độ Nhị vương Tam khác (二王三恪) – điều sau này đã trở thành một phương tiện để triều đại cai trị đòi quyền kế tục hợp pháp từ triều đại tiềm nhiệm. Ví dụ, Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế được lập làm "Trung Sơn vương" sau khi thoái vị và nhường ngôi cho Bắc Tề Văn Tuyên Đế. Tương tự, Sài Vịnh, cháu trai của Hậu Chu Thế Tông, được Tống Nhân Tông phong làm "Sùng Nghĩa công" – một tước vị tiếp tục được các hậu duệ hoàng tộc Hậu Chu khác kế thừa.
Theo truyền thống ngành sử học Trung Quốc, mỗi triều đại mới sẽ biên soạn lịch sử triều đại tiền nhiệm, đỉnh cao là bộ Nhị thập tứ sử. Truyền thống này vẫn được duy trì ngay cả khi cuộc Cách mạng Tân Hợi đã thay thế triều Thanh bằng nhà nước Trung Hoa Dân Quốc. Tuy nhiên, nỗ lực soạn thảo một bộ lịch sử triều Thanh của những người Cộng hòa bị gián đoạn bởi Nội chiến Trung Quốc – cuộc nội chiến phân chia Trung Quốc thành hai chính thể: Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ở đại lục và Trung Hoa Dân Quốc ở Đài Loan.
Sự kết thúc của chế độ triều đại cai trị
phải|nhỏ|300x300px|Một bức ảnh Hoàng đế [[Phổ Nghi, được nhiều người coi là vị quân chủ hợp pháp cuối cùng ở Trung Quốc, được chụp vào năm 1922.]] Chế độ triều đại cai trị ở Trung Quốc chấm dứt vào năm 1912, khi nhà nước Trung Hoa Dân Quốc thay thế triều Thanh sau thành công của cuộc Cách mạng Tân Hợi. Mặc dù đã có những nỗ lực khôi phục triều đại cai trị ở Trung Quốc sau cuộc Cách mạng Tân Hợi, nhưng chúng đều không thành công trong việc củng cố quyền cai trị và giành được tính chính thống.
Trong cuộc Cách mạng Tân Hợi, cũng đã có nhiều đề xuất ủng hộ việc thay thế triều Thanh do người Mãn lãnh đạo bằng một triều đại mới của người Hán. Khổng Lệnh Di (孔令貽), hậu duệ đời thứ 76 của Khổng Tử và là người đang nắm giữ tước hiệu Diện Thánh công, được Lương Khải Siêu xác định là người kế thừa ngai vàng tiềm năng. Trong khi đó, giới thân sĩ ở An Huy và Hà Bắc lại ủng hộ phục hưng triều Minh với hoàng đế là Chu Dục Huân (朱煜勳), một Diên Ân hầu. Cả hai đề xuất trên rốt cuộc đều bị từ chối.
Đế quốc Trung Hoa do Viên Thế Khải thành lập sớm châm ngòi cho cuộc Chiến tranh hộ quốc và bị xóa sổ sau 101 ngày. Đinh Tỵ phục tích (1917) là một nỗ lực phục hưng triều Thanh không thành công, khi chỉ kéo dài đúng 11 ngày. Tương tự, Mãn Châu Quốc, một nhà nước bù nhìn do Đế quốc Nhật Bản dựng lên trong Thế chiến thứ hai, với sự công nhận ngoại giao hạn chế, không được coi như một chế độ chính thống. Các nhà sử học thường coi sự kiện Hoàng đế Phổ Nghi thoái vị vào ngày 12 tháng 2 năm 1912 là dấu chấm hết cho chế độ triều đại cai trị ở Trung Quốc sau gần bốn thiên niên kỷ tồn tại.
Tình chính thống
Mối quan hệ giữa các triều đại Trung Quốc trong những giai đoạn chia cắt, thường xoay quanh tính chính thống, vốn khởi nguồn từ học thuyết Thiên mệnh. Triều đại do người Hán cai trị sẽ tuyên bố các triều đại đối địch do các dân tộc khác thành lập là phi chính thống theo khái niệm Hoa Di chi biện. Mặc khác, nhiều triều đại phi Hán đã tự nhận mình là triều đại chính thống, khắc họa bản thân trong vai trò là chính thể thực sự thừa kế tinh hoa văn hóa và lịch sử Trung Quốc. Theo truyền thống, chỉ những chế độ được coi là "chính thống" (正統) hoặc "chính danh" mới được gọi là "triều" (朝), còn những chế độ "phi chính thống" hoặc "không chính danh" được gọi là "quốc" (國), ngay cả khi chúng mang bản chất của một triều đại. Với một số triều đại, tính chính thống vẫn còn đang là vấn đề gây tranh cãi trong giới học thuật hiện đại.
Những tranh chấp về tính chính thống giữa các triều đại như trên đã tồn tại trong các giai đoạn sau:
Trong khi các giai đoạn chia cắt thường dẫn đến nhiều cuộc tranh luận sôi nổi giữa các quan chức và nhà sử học về việc những triều đại nào có thể và nên được coi là chính thống, chính khách Bắc Tống Âu Dương Tu lại cho rằng tính chính thống triều đại tồn tại ở một trạng thái lấp lửng trong các giai đoạn chia cắt, và chỉ được khôi phục sau khi có sự thống nhất chính trị. Từ góc độ này, triều Tống sở hữu tính chính thống nhờ đặt dấu chấm hết cho giai đoạn Ngũ đại Thập quốc, mặc dù không được kế thừa tính chính thống từ Hậu Chu. Tương tự, Âu Dương Tu coi ý niệm về tính chính thống đã rơi vào quên lãng trong các giai đoạn Tam Quốc, Ngũ Hồ thập lục quốc và Nam–Bắc triều.
Vì hầu hết các nguồn sử liệu Trung Quốc đề cao ý tưởng về sự kế tục triều đại đơn tuyến, nên chỉ có duy nhất một triều đại được coi là chính thống tại một thời điểm bất kỳ. Hầu hết nguồn hiện đại sắp xếp các triều đại chính thống kế tục nhau như sau: "Triều Hạ → Triều Thương → Tây Chu → Đông Chu → Triều Tần → Tây Hán → Đông Hán → Tào Ngụy → Tây Tấn → Đông Tấn → Lưu Tống → Nam Tề → Triều Lương → Triều Trần → Triều Tùy → Triều Đường → Hậu Lương → Hậu Đường → Hậu Tấn → Hậu Hán → Hậu Chu → Bắc Tống → Nam Tống → Triều Nguyên → Triều Minh → Triều Thanh"Những tranh chấp về tính chính thống kể trên tương tự như những tuyên bố ganh đua hiện đại về tính chính thống của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có thủ đô tại Bắc Kinh và Trung Hoa Dân Quốc có thủ đô tại Đài Bắc. Cả hai chế độ đều chính thức tuân thủ chính sách Một Trung Quốc và tự tuyên bố là đại diện chính thống duy nhất của toàn bộ Trung Quốc.
Dòng phụ hệ
Có một vài triều đại được cai trị bởi các gia tộc có mối quan hệ phụ hệ, nhưng do nhiều lý do khác nhau, chúng được phân làm các triều đại riêng và được gán tên tiền tố khác biệt nhằm phục vụ mục đích lịch sử. Mặc cho các triều đại có chung nguồn gốc nhà cai trị thì những khác biệt về quốc hiệu và những thay đổi cơ bản trong hoạt động cai trị đã tạo ra yêu cầu cần phải phân biệt rõ tên triều đại.
Ngoài ra, cũng có nhiều triều đại tự tuyên bố mình là hậu duệ của triều đại trước đó như một động thái chính trị có tính toán, nhằm đạt được hoặc nâng cao tính chính thống, ngay cả khi những tuyên bố đó là vô căn cứ.
Mối quan hệ phụ hệ giữa nhà cai trị của các triều đại Trung Quốc sau đây thường được các nhà sử học ghi nhận:
Phân loại
phải|nhỏ|220x220px|Một tấm bản đồ Đế quốc Trung Quốc trong giai đoạn Khang Càn thịnh thế của Đức. [[Nhà Thanh|Triều Thanh đồng thời được coi là "triều đại Trung Nguyên", "triều đại thống nhất", và "triều đại chinh phục".]]
Triều đại Trung Nguyên
Trung Nguyên là một khu vựng rộng lớn ở hạ lưu sông Hoàng Hà, nơi hình thành nên cái nôi của nền văn minh Trung Quốc. "Triều đại Trung Nguyên" (中原王朝) đề cập tới các triều đại Trung Quốc có kinh đô nằm trong khu vực Trung Nguyên. Thuật ngữ này đề cập tới cả các triều đại do dân tộc Hán lẫn các dân tộc phi Hán thành lập.
Triều đại thống nhất
Triều đại thống nhất đề cập tới các triều đại Trung Quốc, bất kể nguồn gốc gia tộc cai trị, đã thống nhất Trung Quốc bản thổ thành công. "Trung Quốc bản thổ" là một khu vực thường được coi như vùng đất trung tâm truyền thống của người Hán, không tương đương với khái niệm "Trung Quốc". Hoàng triều nào thống nhất thành công Trung Quốc bản thổ thì sẽ được công nhận là một "Đế quốc Trung Quốc" hoặc "Trung Hoa đế quốc" (中華帝國).
Khái niệm "đại nhất thống" (大一統) được nhắc đến lần đầu trong một văn bản Trung Quốc cổ có tên Công Dương truyện, được cho là của học giả nước Tề Công Dương Cao. Những nhân vật nổi tiếng khác như Khổng Tử và Mạnh Tử cũng từng đề cập đến khái niệm này trong các tác phẩm riêng của họ.
Triều đại chinh phục
"Triều đại chinh phục" (征服王朝) đề cập tới các triều đại Trung Quốc được thành lập bởi các gia tộc phi Hán cai trị một phần hoặc toàn bộ Trung Quốc bản thổ. Thuật ngữ này do nhà sử học kiêm Hán học Karl Agust Wittfogel đặt ra, và vẫn là một nguồn gây tranh cãi giữa các học giả, khi có người cho rằng lịch sử Trung Quốc nên được phân tích và hiểu rõ theo quan điểm đa sắc tộc và đa văn hóa. Bắc Ngụy và triều Thanh, lần lượt được thành lập bởi người Tiên Ti và người Mãn Châu, là hai triều đại chinh phục điển hình.
Tên chính thức
Theo thông lệ, khi mới thành lập triều đại, quân chủ Trung Quốc sẽ đặt cho đất nước của mình một cái tên chính thức, gọi là quốc hiệu (國號). Suốt thời kỳ cai trị của một triều đại, quốc hiệu sẽ là tên gọi chính thức của đất nước, được dùng trong nội bộ và trong công việc ngoại giao.
Quốc hiệu thường được chọn theo những cách sau:
Có những trường hợp mà quốc hiệu bị thay đổi giữa thời gian cai trị của một triều đại. Ví dụ, Nam Hán ban đầu có quốc hiệu là "Việt", về sau lại đổi thành "Hán".
Quốc hiệu của một vài triều đại còn có thêm chữ "đại" (大). Trong Dũng tràng tiểu phẩm của nhà sử học thời Minh Chu Quốc Trinh, người ta cho rằng triều đại đầu tiên đưa từ "đại" vào quốc hiệu là triều Nguyên. Tuy nhiên, theo một số nguồn như Liêu sử hay Kim sử do nhà sử học thời Nguyên Thoát Thoát biên soạn, một vài triều đại trước đó – như triều Liêu và triều Kim – cũng đã sử dụng quốc hiệu có chữ "đại". Kể cả khi quốc hiệu mà một triều đại Trung Quốc sử dụng không có chữ "đại", quan chức và thần dân ở những quốc gia triều cống vẫn gọi kèm thêm chữ "đại", như một cách để thể hiện sự tôn trọng. Ví dụ, Nhật Bản thư kỷ (大唐) gọi Trung Quốc thời Đường là "Đại Đường", mặc dù quốc hiệu chính thức mà triều Đường sử dụng chỉ đơn giản là "Đường".
Trong khi tất cả triều đại Trung Quốc đều tìm cách liên kết đất nước của họ với từ "Trung Quốc" (中國), không có bất cứ chế độ nào chính thức sử dụng từ này làm quốc hiệu. Triều Thanh từng xác định rõ ràng tên đất nước mà họ đang cai trị là "Trung Quốc" trong nhiều hiệp ước quốc tể kể từ Điều ước Ni Bố Sở năm 1689, nhưng vẫn giữ quốc hiệu là "Đại Thanh".
Việc chọn quốc hiệu cũng như tầm quan trọng của nó, được truyền bá rộng rãi khắp Vùng văn hóa Đông Á. Đáng chú ý, các nhà cai trị tại Việt Nam và Triều Tiên cũng xưng quốc hiệu riêng cho đất nước của họ.
Tên tiền tố
Trong ngành sử học Trung Quốc, các nhà sử học thường không gọi trực tiếp tên triều đại bằng quốc hiệu của chúng. Thay vào đó, tên triều đại mang tính lịch sử, thường có gốc gác từ quốc hiệu, mới được sử dụng thường xuyên. Ví dụ, triều Tùy có quốc hiệu cũng là Tùy nhưng triều Kim lại có quốc hiệu là "Đại Kim".
Khi có nhiều hơn một chế độ có cùng quốc hiệu, các nhà sử học sử dụng tên tiền tố để phân biệt. Các loại tiền tố thường được sử dụng bao gồm:
Các học giả thường xây dựng một đường phân chia lịch sử dành cho những triều đại mà quyền lực cai trị bị gián đoạn. Ví dụ, triều Tống được phân thành Bắc Tống và Nam Tống, với Sự kiện Tĩnh Khang là ranh giới; "triều Tống" nguyên thủy do Tống Thái Tổ thành lập, phân biệt với "triều Tống" tái sinh thời Tống Cao Tông. Trong những trường hợp tương tự, tức là triều đại đã sụp đổ chỉ được tái thành lập, thì cần phải có sự phân biệt tên gọi giữa triều đại nguyên thủy và triều đại tái thành lập để phục vụ mục đích sử học. Có ba trường hợp ngoại lệ là nhà Hạ, Tây Tần và triều Đường, lần lượt bị gián đoạn bởi Hậu Nghệ Hàn Trác (vô vương chi thế), Hậu Tần và Võ Chu.
Phạm vi lãnh thổ
nhỏ|220x220px|Lãnh thổ ước đoán do các triều đại và nhà nước Trung Quốc khác nhau kiểm soát trong suốt chiều dài lịch sử, biểu diễn kèm với đường biên giới Trung Quốc ngày nay. Trong khi những triều đại Trung Quốc chính thống đầu tiên chỉ được thành lập dọc theo sông Hoàng Hà và sông Dương Tử, nhiều triều đại kế tiếp đã tích cực tiến hành bành trướng lãnh thổ.
Ở nhiều thời điểm khác nhau, các triều đại Trung Quốc kiểm soát Trung Quốc bản thổ (bao gồm Hải Nam, Ma Cao và Hồng Kông),  Đài Loan, Mãn Châu (cả Nội Mãn lẫn Ngoại Mãn),  Sakhalin,  Mông Cổ (cả Nội Mông lẫn Ngoại Mông),  Việt Nam, Tây Tạng,  Tân Cương, các vùng đất thuộc Trung Á,  Bán đảo Triều Tiên, Afghanistan và Siberia.
Triều đại Trung Quốc có diện tích lãnh thổ lớn nhất là triều Nguyên hoặc triều Thanh, tùy theo nguồn tư liệu lịch sử. Sự thiếu minh bạch này chủ yếu là do đường biên giới phía bắc không rõ ràng của triều Nguyên: một số nguồn mô tả nó nằm ngay phía bắc bờ bắc hồ Baikal, số khác lại cho là nó phải kéo dài tới tận bờ biển Bắc Băng Dương. Ngược lại, biên giới triều Thanh đã được phân định và củng cố thông qua một loạt hiệp ước quốc tế, và do đó được xác định một cách rõ ràng hơn hẳn.
Ngoài việc kiểm soát trực tiếp phần lãnh thổ Trung Quốc, các triều đại Trung Quốc khác nhau còn duy trì quyền bá chủ đối với các quốc gia hay bộ lạc khác, thông qua một hệ thống triều cống. Hệ thống triều cống Trung Quốc tồn tại từ thời Tây Hán cho tới tận thế kỷ 19, khi Chủ nghĩa Trung Quốc trung tâm sụp đổ.
Các yêu sách lãnh thổ hiện tại mà cả Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Trung Hoa Dân Quốc tuyên bố, đều dựa trên những phần lãnh thổ nằm dưới quyền kiểm soát của triều Thanh ngay trước thời điểm sụp đổ.
Danh sách triều đại Trung Quốc chính
Danh sách này chỉ bao gồm các triều đại Trung Quốc chính thường được tìm thấy trong các dòng thời gian lịch sử Trung Quốc đơn giản hóa. Nó không toàn diện và không đại diện cho lịch sử Trung Quốc nói chung.
Liên kết ngoài
Thể loại:Triều đại Trung Quốc Thể loại:Lịch sử Đế quốc Trung Hoa Thể loại:Lịch sử Trung Quốc
Sang Kancil
300px|nhỏ|phải|Chú nai chuột thông minh đã dùng mẹo lừa được những con vật mạnh hơn mình Sang Kancil hay câu chuyện về Kancil là câu chuyện dân gian rát phổ biến ở Malaysia và Indonesia, đây là một loạt truyện ngụ ngôn mang tính truyền thống về một con nai chuột thông minh. Một nhân vật yếu đuối và nhỏ bé nhưng xảo quyệt, Sang Kancil sử dụng trí thông minh, sự nhanh trí, lém lỉnh của mình để chiến thắng những con vật to và mạnh hơn mình.
Những câu chuyện
Đây là các câu chuyện về một nhân vật trong những câu chuyện dân gian của người Malaysia và Indonesia, nhỏ bé, yếu ớt nhưng rất nhiều lần khiến các đại ca rừng già phải mệt mỏi. Nhân vật Sang Kancil, trong truyện cổ tích dân gian Kancil của người Java, là một con cheo cheo nhỏ bé nhưng khôn ngoan. Sang Kancil là một anh hùng nhỏ bé và tinh ranh, nhờ trí thông minh, nhân vật này đã đánh bại được bạo chúa và kẻ thù lớn hơn mình. .
Với nông dân
Câu chuyện thứ nhất "Sang Kancil và người nông dân": Một ngày nọ, Sang Kancil đang cố gắng ăn cắp dưa chuột từ cánh đồng của nông dân. Lần đầu tiên, nó đã đánh cắp một số dưa chuột thành công. Sau đó cậu ta gặp một con bù nhìn, và cậu ta chế giễu nó vì nó không thể làm cậu ta sợ. Cậu đạp con bù nhìn bằng chân trước, nhưng chân trước của cậu lạ bị mắc kẹt trong con bù nhìn, được người nông dân dán đầy keo. Cậu cố gắng rút chân ra, nhưng vô ích vì keo quá mạnh khiến không rút chân ra được. Sau đó, người nông dân đến và cười nhạo Sang Kancil, người đã bị mắc kẹt bởi keo dán trên con bù nhìn. Sau đó anh ta nhốt vào trong một cái lồng cho đến hết ngày. Tối hôm đó, chú chó của người nông dân đến gặp Sang Kancil. Con chó chế nhạo cậu và nói rằng cậu sẽ bị làm thịt vào sáng hôm sau. Sang Kancil tỏ ra giữ bình tĩnh và thư giãn.
Con chó đã bối rối và hỏi tại sao có thái độ như vậy. Cậu ta nói, "Anh bạn sai rồi, tôi sẽ không bị làm thịt đâu mà tôi sẽ trở thành một Vương tử nữa kìa!". Con chó trở nên bối rối hơn, cậu nói tiếp: "Tôi sẽ cưới con gái của nông dân và tôi sẽ trở thành Vương giả. Tôi thấy tiếc cho anh bạn, tất cả lòng trung thành của anh đã được đền đáp như thế này! hãy trở thành một con chó! Hãy nhìn tôi! Ngày mai, tôi sẽ trở thành Vương tử!"-Sang Kancil tự hào nói. Con chó cảm thấy bị phân biệt đối xử bởi chủ của mình, yêu cầu cậu ta chuyển chỗ. Nó trộm nghĩ rằng bằng cách thế chỗ cho Sang Kancil, y sẽ trở thành một Vương tử thế cho nó. Vì vậy, con chó cạy lồng và để cậu bỏ đi. Sáng hôm sau, người nông dân bối rối, vì không thấy con nai đâu cả; thay vào đó, anh nhìn thấy con chó của mình trong chuồng, vẫy đuôi mừng rỡ.
Với con hổ
Con hổ bị thách thức, và cảm thấy bị chế giễu vì có người còn mạnh hơn nó, con hổ đòi đến gặp “vua” của Kancil, tuyên bố sẽ thách thức vua vua này. Chú nai liền dẫn hổ ra bờ sông và chỉ cho nó cái bóng dưới nước và nói với hổ rằng: "Hãy nhìn vào nước và chú anh sẽ thấy vua của tôi". Con hổ cả tin nhìn xuống sông và nghĩ rằng đã thấy một con hổ khác ở dưới nước. Hổ gầm lên, “vua” gầm lại khiến nó tức mình nhảy xuống sông quần nhau với chính cái bóng của mình trong lúc Kancil nhân cơ lỉnh đi mất. Sau khi chiến đấu với hình ảnh phản chiếu của chính mình, con hổ nhận ra đó chỉ là hình ảnh phản chiếu của mình. Bị đánh lừa bởi Sang Kancil, con hổ giận lắm, nuôi ý trả thù và tiếp tục săn lùng những con hươu chuột cho đến ngày nay và là một trong số các kẻ thù của Sang Kancil.
Với con voi
Câu chuyện thứ hai "Sang Kancil và con voi": Một ngày nọ, Sang Kancil bị lọt vào bẫy của thợ săn, nó hét lên cầu cứu nhưng không ai nghe thấy và nghĩ rằng việc thoát khỏi bẫy coi như vô vọng. Nhưng một lúc sau, khi nghe thấy một con voi đi qua, nó liền hét lên: “Voi ơi voi, mau xuống đây, kẻo trời đang sập, xuống và tìm nơi trú ẩn với tôi đi nào”. Voi tưởng thật, bối rối nhưng vẫn sợ hãi, dại dột làm theo lời gọi vội lao xuống hố, Kancil nhảy lên người voi rồi thoát ra ngoài, bỏ mặc con voi mắc kẹt trong cái bẫy.
Với cá sấu
Câu chuyện thứ ba: "Sang Kancil và con cá sấu": Một ngày nọ, có lần Kancil cần qua sông, nó muốn băng qua nhưng ngặt một nỗi con sông quá rộng mà đầy rẫy những cá sấu đói mồi. Nó bèn nghĩ ra kế la lên: “''Nhà vua (Malik) sắp mở một đại tiệc và lệnh cho tôi kiểm đếm số sinh vật trong rừng. Các anh mau xếp hàng để tôi đếm nào!''”. Lũ cá sấu tin lời xếp hàng để cho nó đếm và vô tình tạo thành một hàng giữa hai bên bờ sông và Kancil chỉ việc nhảy qua từng con một sang bờ bên kia và chạy thoát.
Liên kết ngoài
Thể loại:Văn hóa dân gian
Xã Troy, Quận Wood, Ohio
Xã Troy (Troy Township) là một xã thuộc quận Wood, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 3.870 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Ohio Thể loại:Quận Wood, Ohio
Aydınoğlu, Mut
Aydınoğlu là một xã thuộc huyện Mut, tỉnh Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2012 là 430 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Mersin Thể loại:Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh