cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thập niên 730 TCN
Sự kiện
733 TCN — Tiglath-Pileser III của Assyria chinh phục Vương quốc phía Bắc của Israel (Samaria), và lưu đày cư dân ở đó.
732 TCN — Tiglath-Pileser III của Assyria chiếm Damascus, hành quyết Rezin , Vua của Arameans , và trục xuất cư dân Aramaean đến Kir của Moab .(ngày có thể xảy ra)
732 TCN — Vua Tiglath-Pileser III của Assyria đánh bại nữ hoàng Ả Rập Samsi trong trận chiến và buộc cô ta phải cống nạp.
732 TCN— Hoshea trở thành vị vua cuối cùng của Israel.
Năm 732 TCN— Oxythemis của Cleonae / Coroneia chiến thắng trong cuộc đua thuyền buồm tại Thế vận hội Olympic lần thứ mười hai.
730 TCN —Phía Bắc Ai Cập không còn được cai trị bởi các pharaoh của Libya.
730 TCN— Osorkon IV kế vị Pedubast II làm vua của Vương triều thứ hai mươi hai của Ai Cập. (gần một ngày nào đó)
730 TCN— Piye kế vị cha mình, Kashta, làm vua của vương quốc Napata của người Nubian.
Sinh
~731 TCN, Lỗ Hoàn công
Mất
738 TCN: Menahem
736 TCN: Picahiah, Jotham
735 TCN: Vệ Trang công
732 TCN: Pekah
731 TCN: Tề Trang công, Khúc Ốc Hoàn Thúc.
Robinsonia incompleta
Robinsonia incompleta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Robinsonia
Giáo hoàng Caiô
Caiô (Latinh:Caius) là vị giáo hoàng thứ 28 của giáo hội công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông lên ngôi Giáo hoàng vào năm 283 và triều đại của ông kéo dài 12 năm, 4 tháng và 17 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 17 tháng 12 năm 283 cho tới ngày 7 tháng 12 năm 296. Truyền thống xem ông là Giáo hoàng mặc dù từ này chỉ được các Giám mục Rôma dùng kể từ giáo hoàng Sylvestrô I.
Cơ đốc giáo truyền thống cho rằng Caius sinh tại Salona, Dalmatia, nước Ý. Ông là thành viên của một gia đình quyền quý. Cậu ruột là Diocletianus – người được quân đội đưa lên làm hoàng đế Rô-ma vào năm 284. Có rất ít thông tin về Caius, ngoại trừ thông tin từ Liber Pontificalis.
Trong thời gian làm Giáo hoàng, ông quy định những ai chịu chức Giám mục phải qua các chức nhỏ như giữ cửa, đọc sách, giúp lễ, trừ tà, phụ phó tế, phó tế và linh mục. Ông cũng phân chia Rôma cho các decons (trợ tế) và làm mọi sự để có thể để giúp cho các tín hữu giữ vững đức tin dù phải gặp bất cứ hy sinh nào. Để tiện việc giúp đỡ giáo dân của mình hơn, ông đã sống tám năm liền trong những hầm buồng nằm dưới mặt đất, gọi là những hang toại đạo. Đây là những nghĩa trang nơi các kitô hữu thường họp mặt bí mật để cầu nguyện và lãnh nhận các bí tích. Đây cũng là nơi ẩn náu của họ trong những cuộc bách hại.
Vào năm 1631, hài cốt của ông đã được chuyển sang một nhà thờ ở Roma. Tuy nhiên nó đã bị phá hủy vào năm 1880 để nhường chỗ cho Bộ chiến tranh và các di tích đã được chuyển cho một nhà nguyện nhỏ của gia đình Barberini.
Ông đã được giáo hội suy tôn là thánh và được kính nhớ vào ngày 22 tháng 4 cùng với thánh Soter. Cả hai đã được ghi vào Roma Martyrology (danh sách các thánh tử đạo) với đề mục như sau: "Tại Roma, nghĩa trang của St Callistus trên đường Via Appia, đã chôn cất thánh Caius, giáo hoàng người đã chết trong cuộc bách hại của Docletianus, như một chứng nhân của đức tin".
Chú thích
= Tham khảo =
C Thể loại:Mất năm 296 Thể loại:Năm sinh không rõ
Lejops conostomus
Lejops conostomus là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Williston mô tả khoa học đầu tiên năm 1887. Lejops conostomus phân bố ở miền Tân bắc
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1887 Thể loại:Lejops
Thập niên 740 TCN
-80s Thập niên 740 TCN hay thập kỷ 740 TCN chỉ đến những năm từ 740 TCN đến 749 TCN.
Sự kiện
748 TCN — Anticles của Messenia chiến thắng trong cuộc đua stadion tại Thế vận hội Olympic lần thứ tám.
747 TCN — Ngày 26 tháng 2 - Nabonassar trở thành vua của Babylon. 747 TCN - Meles trở thành vua của Lydia.
744 TCN - Piye bắt đầu cai trị ở các vùng của Ai Cập cổ đại.
745 TCN — Vương miện của Assyria bị chiếm bởi Pul, người lấy tên là Tiglath-Pileser III.
745 TCN - Tấn Chiêu hầu phong đất Khúc Ốc cho chú là Thành Sư.
744 TCN — Xenocles của Messenia giành chiến thắng trong cuộc đua stadion tại Thế vận hội Olympic lần thứ chín.
743 TCN — Bắt đầu Chiến tranh Messenia lần thứ nhất. 740 TCN - Tiglath-Pileser III chinh phục thành phố Arpad ở Syria sau hai năm bao vây.
740 TCN — Bắt đầu triều đại Judah của Ahaz.
Sinh
~744 TCN: Tống Trang công
Mất
749 TCN: Sallum (Israel), Sái Đái hầu
748 TCN: Tống Vũ công
744 TCN: Trịnh Vũ công
741 TCN: Sở Lệ vương
740 TCN: Titus Tatius, Azariah
Vysokogorsky (huyện)
Huyện Vysokogorsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tatarstan, Nga. Huyện có diện tích 1656 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 45500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Vysokaya Gora.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tatarstan Thể loại:Huyện của Nga
Ixiolirion karateginum
Ixiolirion karateginum là một loài thực vật có hoa trong họ Ixioliriaceae. Loài này được Lipsky mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ixiolirion Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Phế phi Thận thị
Phế phi Thận thị (chữ Hán: 廢妃慎氏; Hangul: 폐비신씨; 15 tháng 12, 1476 - 16 tháng 5, 1537), còn gọi Cư Xương quận phu nhân (居昌郡夫人; 거창군부인), là chính thất thê tử của Yên Sơn Quân Lý Long, vị quân chủ thứ 10 của nhà Triều Tiên.
Tiểu sử
Thận thị xuất thân từ Cư Xương Thận thị (居昌慎氏), sinh ngày 29 tháng 11 (tức ngày 15 tháng 12) vào năm Thành Hóa thứ 12, Triều Tiên Thành Tông năm thứ 7, con trai của Lãnh nghị chính, Cư Xương Phủ viện quân, Chương Thành công Thận Thừa Thiện (慎承善) và Trung Mưu huyện chúa (中牟縣主), con gái (đích xuất) của Lâm Doanh đại quân Lý Cầu (李璆), con trai thứ của Triều Tiên Thế Tông. Anh trai bà, Thận Thủ Cần (慎守勤) là cha của Đoan Kính vương hậu tương lai.
Năm Thành Tông thứ 19 (1488), sách phong làm Thế tử tần (世子嬪). Thế tử Lý Long đăng cơ, trở thành Vương phi.
Sau khi Lý Long bị phế thành Yên Sơn quân, Thận phi bị phế thành Cư Xương quận phu nhân. Sau khi Yên Sơn quân qua đời, bà thủ tiết hơn 30 năm, rồi qua đời tại tư gia, triều Triều Tiên Trung Tông thứ 32 (1537), ngày 8 tháng 4 (tức ngày 16 tháng 5), thọ 62 tuổi.
Bà được an táng cùng với Yên Sơn quân ở Yên Sơn quân mộ (燕山君墓), thuộc phường Bang-hak, Khu Dobong, Thành phố Seoul.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1476 Thể loại:Mất năm 1537 Thể loại:Vương hậu Triều Tiên Thể loại:Tử vong vì bệnh Thể loại:Người Triều Tiên thế kỷ 15 Thể loại:Người Triều Tiên thế kỷ 16
Joppa nominator
Joppa nominator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Joppa
Manuel Cabit
Manuel Frédéric Cabit (sinh ngày 3 tháng 6 năm 1993) là cựu cầu thủ bóng đá Martinique từng thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh trái.
Sự nghiệp thi đấu
Sau khi ra mắt cho Aubervilliers, anh ta chuyển đến Chambly trước khi gia nhập Belfort và Béziers.
Ajaccio
Cabit gia nhập AC Ajaccio vào ngày 21 tháng 7 năm 2016. Sau đó, anh ta ra mắt đội bóng trong chiến thắng 2–1 tại Ligue 2 trước Troyes.
Trong mùa giải 2017–18, sự tiến bộ của Cabit đã giúp Ajaccio tiến đến trận play-offs thăng hạng Ligue 1, tuy nhiên, đội đã để thua trước đại diện Ligue 1 là Toulouse tại trận chung kết, sau 2 lượt đấu vào tháng 5 năm 2018, còn Toulouse tiếp tục ở lại Ligue 1.
Metz
Cabit chuyển tới Metz vào ngày 13 tháng 6 năm 2019 bằng bản hợp đồng 3 năm. Tháng 11 năm 2019, anh ta bị thương nặng trong một vụ tai nạn xe hơi liên quan đến một trong những đồng đội của anh ấy Kévin N'Doram, người không bị thương. Kể từ đó, anh ta không bao giờ chơi cho Metz trong phần còn lại của bản hợp đồng và giải nghệ khi hết hạn.
Sự nghiệp thi đấu quốc tế
Cabit có thể đại diện cho cả 2 đội tuyển Martinique và Pháp.
Vào tháng 6 năm 2017, anh ta được triệu tập cho danh sách sơ bộ 40 cầu thủ của Đội tuyển bóng đá quốc gia Martinique chuẩn bị cho giải Cúp Vàng CONCACAF 2017, tuy nhiên, anh ta bị loại khỏi danh sách 23 cầu thủ tham dự giải.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1993 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Metz Thể loại:Cầu thủ bóng đá AC Ajaccio Thể loại:Cầu thủ bóng đá AS Béziers (2007) Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pháp Thể loại:Cầu thủ bóng đá Martinique
Xã Taylor, Quận Greene, Missouri
Xã Taylor (Taylor Township) là một xã thuộc quận Greene, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.255 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Missouri Thể loại:Quận Greene, Missouri
Eriope machrisae
Eriope machrisae là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được (Epling) Harley mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriope Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Apophylia
Apophylia là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Chi này được Thomson miêu tả khoa học năm 1858.
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Galerucini
Hội chứng sợ ong
Đại cương
Hầu hết mọi người đã bị ong cắn hoặc có bạn bè hoặc người thân trong gia đình bị ong cắn có thể mắc hội chứng này. Một đứa trẻ có thể trở thành nạn nhân bị ong chích bằng cách giẫm lên một con ong khi chơi ngoài trời. Vết chích có thể khá đau đớn và ở một số người dẫn đến triệu chứng sưng có thể kéo dài trong vài ngày, và cũng có thể gây ra các phản ứng dị ứng, do đó sự phát triển của nỗi sợ hãi ong là khá tự nhiên.
Sự sợ hãi ong thông thường  xảy ra ở người lớn thường liên quan đến việc thiếu kiến ​​thức. Mọi người không biết rằng ong tấn công để bảo vệ tổ ong của chúng, hoặc khi vô tình bị đè bẹp, bầy ong sẽ tấn công và trong một vài trường hợp, ong không hề nguy hiểm. Hơn nữa, phần lớn các vết cắn côn trùng ở Hoa Kỳ là do ong bắp cày vàng, thường bị nhầm lẫn với ong mật. .
Sự sợ hãi ong quá mức ở người cũng có thể có ảnh hưởng bất lợi đến sinh thái học. Ong là những loài thụ phấn quan trọng, và khi con người sợ hãi chúng, con người có xu hướng tiêu diệt các đàn ong hoang dã, điều này góp phần gây thiệt hại môi trường và cũng có thể là nguyên nhân khiến những con ong biến mất.
Việc cho thuê các đàn ong để thụ phấn cho cây trồng là nguồn thu nhập chính của những người nuôi ong ở Mỹ, nhưng khi nỗi sợ lan rộng, việc tìm ra một trang trại nuôi ong ở Mỹ trở nên khó khăn do sự phản đối của những người mắc Hội chứng sợ ong.
Ong Châu Phi
Khi loài ong này lan đến Florida, một tiểu bang đông dân cư, các quan chức lo ngại rằng sự sợ hãi của người dân có thể gây nên những nỗ lực sai lầm để chống lại chúng. Kế hoạch Florida African Bee Action tuyên bố rằngː  Những tin tức báo cáo về các cuộc tấn công dữ dội của bầy ong sẽ thúc đẩy mối quan tâm của mọi người và trong một số trường hợp họ có xu hướng hoảng sợ và lo âu, thúc đẩy dân chúng yêu cầu các cơ quan và tổ chức có trách nhiệm thực hiện hành động để giúp đảm bảo sự an toàn của họ. Chúng tôi dự đoán áp lực gia tăng từ công chúng sẽ xảy ra việc cấm nuôi ong ở các khu vực đô thị và ngoại thành. Hành động này sẽ phản tác dụng.
Chữa trị
Liệu pháp phơi nhiễm đã được chứng minh là một phương pháp điều trị hiệu quả cho những người mắc hội chứng sợ ong. Liệu pháp này khuyến cáo rằng mọi người nên cho mình tiếp cận với những không gian mở thoải mái, chẳng hạn như một công viên hoặc khu vườn, và dần dần trong một khoảng thời gian dài di chuyển gần hơn với những con ong. Quá trình này không nên vội vã, có thể mất nhiều tháng để xem ong trước khi mọi người cảm thấy thoải mái để đối diện trực tiếp với bầy ong. Hội chứng sợ ong là một trong những hội chứng sợ động vật phổ biến ở trẻ nhỏ và có thể ngăn cản chúng tham gia vào bất kỳ hoạt động ngoài trời nào. Người già kiểm soát nỗi sợ ong tự nhiên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, một số người lớn phải đối mặt với những khó khăn trong việc kiểm soát sự sợ hãi những con ong. Một phương pháp được khuyến khích để khắc phục nỗi sợ hãi ong là rèn luyện để đối mặt với nỗi sợ hãi (một cách tiếp cận phổ biến để điều trị các ám ảnh cụ thể). Các phương pháp tiếp cận có thể thay đổi để phù hợp với từng người.
Tham khảo
ong Thể loại:Nuôi ong Thể loại:Ong
Arenarba
Arenarba là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Tham khảo
Thể loại:Acontiinae
Tachigali pimichinensis
Tachigali pimichinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (R.S. Cowan) Zarucchi & Herend. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tachigali Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Feldkirchen bei Mattighofen
Feldkirchen bei Mattighofen là một đô thị ở huyện Braunau am Inn thuộc bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 35 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 1876 người..
Impages aciculina
Impages aciculina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.
Tham khảo
Thể loại:Impages
Ixiolirion songaricum
Ixiolirion songaricum là một loài thực vật có hoa trong họ Ixioliriaceae. Loài này được P.Yan mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ixiolirion Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Thelypteris poecilophlebia
Thelypteris poecilophlebia là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được C.F.Reed mô tả khoa học đầu tiên năm 1968. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968 Thể loại:Unresolved names
Thelypteris poecilophlebia
Bruchia
Bruchia là một chi rêu trong họ Bruchiaceae.
Anisodes fulgurata
Anisodes fulgurata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
F
Sedum goldmanii
Sedum goldmanii là một loài thực vật có hoa trong họ Crassulaceae. Loài này được (Rose) Moran miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sedum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Giáo dục
thumb|phải|250px|Học sinh ngồi dưới bóng râm ở Bamozai, gần Gardez, tỉnh [[Paktya, Afghanistan.]] thumb|phải|250px|Việc giảng dạy trong lớp học, đưa nội dung chính trị vào tài liệu học tập hoặc giáo viên lạm dụng vai trò của họ để dạy dỗ học sinh đi ngược lại mục tiêu của giáo dục là tìm kiếm tự do tư tưởng và tư duy phản biện. Giáo dục là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ năng, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu. Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác, nhưng cũng có thể thông qua tự học. Bất cứ trải nghiệm nào có ảnh hưởng đáng kể lên cách mà người ta suy nghĩ, cảm nhận, hay hành động đều có thể được xem là có tính giáo dục. Tuy nhiên, không thể bắt ép một người học một thứ gì đó mà bản thân họ không có nhu cầu,như vậy là phản giáo dục Giáo dục thường được chia thành các giai đoạn như giáo dục tuổi ấu thơ, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học, và giáo dục đại học.
Về mặt từ nguyên, "education" trong tiếng Anh có gốc La-tinh ēducātiō ("nuôi dưỡng, nuôi dạy") gồm ēdūcō ("tôi giáo dục, tôi đào tạo"), liên quan đến từ đồng âm ēdūcō ("tôi tiến tới, tôi lấy ra; tôi đứng dậy"). Trong tiếng Việt, giáo (教) có nghĩa là "dạy cho biết", dục (育) có nghĩa là "nuôi nấng" (đừng nhầm sang dục (欲) mang nghĩa là "ham muốn" như dục vọng, tình dục); giáo dục là "dạy dỗ gây nuôi đủ cả trí-dục, đức-dục, thể-dục".
Tại Việt Nam, một định nghĩa khác về giáo dục được Giáo sư Hồ Ngọc Đại đưa ra như sau: Giáo dục là một quá trình mà trong đó kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của một người hay một nhóm người này được truyền tải một cách tự nhiên mà không hề áp đặt sang một người hay một nhóm người khác thông qua giảng dạy, đào tạo hay nghiên cứu để từ đó tìm ra, khuyến khích, định hướng và hỗ trợ mỗi cá nhân phát huy tối đa được ưu điểm và sở thích của bản thân khiến họ trở thành chính mình, qua đó đóng góp được tối đa năng lực cho xã hội trong khi vẫn thỏa mãn được quan điểm, sở thích và thế mạnh của bản thân.
Quyền giáo dục được nhiều chính phủ thừa nhận. Ở cấp độ toàn cầu, Điều 13 của Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (1966) của Liên Hợp Quốc công nhận quyền giáo dục của tất cả mọi người. Mặc dù ở hầu hết các nước, giáo dục có tính chất bắt buộc cho đến một độ tuổi nhất định, việc đến trường thường không bắt buộc; một số ít các bậc cha mẹ chọn cho con cái học ở nhà, học trực tuyến, hay những hình thức tương tự.
Lịch sử
thumb|right|220px|Học viện của [[Plato, tranh khảm ở Pompeii (thành phố thời La Mã cổ đại).]]
Giáo dục với tư cách là một ngành khoa học không thể tách rời những truyền thống giáo dục từng tồn tại trước đó. Trong xã hội, người lớn giáo dục người trẻ những kiến thức và kỹ năng cần phải thông thạo và cần trao truyền lại cho thế hệ tiếp theo. Sự phát triển văn hóa, và sự tiến hóa của loài người, phụ thuộc vào lề lối trao truyền tri thức này. Ở những xã hội tồn tại trước khi có chữ viết, giáo dục được thực hiện bằng lời nói và thông qua bắt chước. Những câu chuyện kể được tiếp tục từ đời này sang đời khác. Rồi ngôn ngữ nói phát triển thành những chữ và ký hiệu. Chiều sâu và độ rộng của kiến thức có thể được bảo tồn và trao truyền gia tăng vượt bậc. Khi các nền văn hóa bắt đầu mở rộng kiến thức vượt quá những kỹ năng cơ bản về giao tiếp, đổi chác, kiếm ăn, thực hành tôn giáo, v.v..., giáo dục chính quy và việc đi học cuối cùng diễn ra.
Ở phương Tây, triết học Hy Lạp cổ đại ra đời vào thế kỷ VI TCN. Plato, triết gia Hy Lạp cổ điển, nhà toán học, và nhà văn viết những đối thoại triết học, lập ra Học viện ở Athens. Đây là cơ sở giáo dục bậc cao đầu tiên ở phương Tây. Cảm thấy bị tác động bởi lời răn của thầy mình, triết gia Socrates, trước khi ông bị xử tử một cách bất công rằng "một cuộc đời không được khảo sát là một cuộc đời không đáng sống", Plato và học trò của mình, nhà khoa học chính trị Aristotle, đã giúp đặt nền móng cho triết học phương Tây và cho khoa học.
Thành phố Alexandria ở Ai Cập, được thiết lập vào năm 330 TCN, trở thành nơi kế tục Athens với tư cách là cái nôi tri thức của thế giới phương Tây. Alexandria có nhà toán học Euclid và nhà giải phẫu học Herophilus; nơi xây dựng Thư viện Alexandria vĩ đại; và nơi đã dịch Thánh kinh Hebrew qua tiếng Hy Lạp. Rồi văn minh Hy Lạp bị nhập vào Đế quốc La Mã. Khi Đế quốc La Mã và tôn giáo mới của mình là Ki-tô giáo tiếp tục tồn tại dưới một hình thức ngày càng bị Hy Lạp cổ đại hóa thời Đế quốc Byzantine đóng đô tại Constantinople ở phương Đông, văn minh phương Tây đứng trước sự sụp đổ về tri thức và tổ chức theo sau sự sụp đổ của Rome vào năm 476.
nhỏ|trái|250px|Di tích Viện Đại học [[Nalanda, ở Bihar, Ấn Độ.]]
Ở phương Đông, Khổng Tử (551–479 TCN) ở nước Lỗ là triết gia cổ đại có ảnh hưởng nhất của Trung Quốc. Cách nhìn về giáo dục của Khổng Tử tiếp tục ảnh hưởng lên xã hội Trung Quốc và các nước láng giềng như Triều Tiên, Việt Nam, và Nhật Bản. Khổng Tử tập hợp môn đệ và miệt mài tìm kiến một quân vương, người sẽ áp dụng những lý tưởng trị nước của mình, nhưng mãi không tìm ra. Thế mà Luận ngữ, một tác phẩm của ông được các môn đệ ghi chép, lại tiếp tục có ảnh hưởng lên giáo dục ở phương Đông, kể cả trong thời hiện đại. Tại Ấn Độ cổ đại, nhiều trung tâm học tập bậc cao của Phật giáo đã được thiết lập và phát triển rực rỡ như Takṣaśilā, Nālandā, Vikramaśīla, và Puspagiri.
Ở Tây Âu, sau sự sụp đổ của Rome, Giáo hội Công giáo nổi lên như một lực lượng thống nhất. Ban đầu với tư cách là kẻ duy nhất lưu giữ hoạt động học tập ở Tây Âu, nhà thờ thiết lập các trường học trong tiền kỳ Trung cổ như những trung tâm giáo dục bậc cao. Một số những trường này sau phát triển thành những viện đại học thời Trung cổ và là tổ tiên của những viện đại học châu Âu hiện đại. Các viện đại học của các quốc gia theo Ki-tô giáo ở phương Tây phát triển tốt ở khắp Tây Âu, khuyến khích tự do nghiên cứu và đã sản sinh ra nhiều học giả và nhà triết học tự nhiên tiếng tăm. Viện Đại học Bologna được xem là viện đại học liên tục hoạt động lâu đời nhất.
Ở những nơi khác trong thời Trung cổ, khoa học và toán học Hồi giáo phát triển rực rỡ dưới chế độ khalifah thiết lập khắp vùng Trung Đông, kéo dài từ bán đảo Iberia ở phía Tây cho tới sông Ấn ở phía Đông và tới triều Almoravid và Đế quốc Mali ở phía Nam.
Thời Phục hưng ở châu Âu mở ra một thời đại mới của theo đuổi tri thức và nghiên cứu khoa học và của sự trân trọng những giá trị văn minh Hy Lạp và La Mã. Vào khoảng năm 1450, Johannes Gutenberg phát triển một xưởng in, gúp các tác phẩm văn chương được phổ biến nhanh hơn. Ở thời các đế quốc châu Âu, những tư tưởng giáo dục của châu Âu trong các lĩnh vực triết học, tôn giáo, nghệ thuật, và khoa học lan truyền ra khắp thế giới. Các nhà truyền giáo và các học giả cũng mang về những tư tưởng mới từ những nền văn minh khác — chẳng hạn những nhà truyền giáo dòng Jesuit ở Trung Quốc đã đóng một vai trò quan trọng trong việc trao đổi kiến thức, khoa học, và văn hóa giữa Trung Quốc và phương Tây, dịch những tác phẩm phương Tây như cuốn Cơ sở của Euclid ra cho các học giả Trung Quốc và dịch những tư tưởng Khổng Tử ra cho độc giả phương Tây. Đến Thời kỳ Khai sáng thì ở phương Tây nổi lên cách nhìn có tính cách thế tục hơn về giáo dục.
Ngày nay ở hầu hết các quốc gia, giáo dục mang tính chất bắt buộc cho tất cả trẻ em đến một độ tuổi nhất định. Do sự phổ cập giáo dục, cộng với sự tăng trưởng dân số, UNESCO ước tính rằng trong 30 năm tới, số người nhận được giáo dục chính quy sẽ nhiều hơn tổng số người từng đi học trong toàn bộ lịch sử loài người.
Cổ Công Đản Phủ
Cổ Công Đản Phủ (chữ Hán: 古公亶父, trì vì : 1158 TCN-1126 TCN ), chính thức gọi Chu Thái vương (周太王), là thủ lĩnh bộ tộc Chu đời thứ 13 kể từ Hậu Tắc và là ông nội của Chu Văn vương Cơ Xương, tức là tổ tiên 4 đời của Chu Vũ vương Cơ Phát.
Dời đất Mân
Cổ Công Đản Phủ sống thời nhà Thương, là con của Công Thúc Tổ Loại. Ông kế tục việc canh nông của tổ tiên, mở mang sản xuất nông nghiệp nên được dân chúng trong bộ tộc ủng hộ.
Giáo dục
Giáo dục chính quy
thumb|right|250px|Một nhóm học sinh trung học ở [[thủ đô Washington, Hoa Kỳ, tham gia chế tạo rô-bốt.]]
Cổ Công Đản Phủ
Dời đất Mân
Bộ tộc Chu vốn sinh sống tại đất Mân. Các bộ tộc Nhung, Địch và Đổng Dục tới đánh Cổ Công, yêu sách của cải. Ông đáp ứng yêu cầu của họ.
Giáo dục
Giáo dục chính quy
Hoạt động giáo dục chính quy liên quan đến việc dạy và học trong môi trường trường học và theo một chương trình học nhất định. Chương trình học này được thiết lập tùy theo mục đích đã được xác định trước của trường học trong hệ thống giáo dục.
Cổ Công Đản Phủ
Dời đất Mân
Sau đó các bộ tộc này lại tới đánh, định cướp đất và dân. Dân chúng đều giận, muốn ông ra lệnh chống cự. Nhưng Cổ Công không đồng tình mà cho rằng việc đánh nhau gây ra chết chóc không nên làm. Do đó ông đưa bộ tộc mình dời đất Mân vượt qua sông Tất, sông Thư, núi Lương và định cư ở Kỳ Sơn.
Dựng nghiệp ở Kỳ Sơn
Dân chúng đi theo Cổ Công tụ tập ở Kỳ Sơn. Những bộ tộc xung quanh nghe tiếng nhân đức của Cổ Công Đản Phủ bèn đến xin quy phục. Cổ Công bỏ những tục cũ, xây dựng nhà cửa, thành quách. Ông đưa dân chúng vào tổ chức thành làng ấp, đặt lại hệ thống quan chức.
Giáo dục
Giáo dục mầm non
Các trường mầm non cung cấp giáo dục cho đến độ tuổi từ 2 đến 5 tuổi khi trẻ em bước vào giáo dục tiểu học. Giai đoạn giáo dục này rất quan trọng trong những năm hình thành nhân cách của trẻ.
Cổ Công Đản Phủ
Dựng nghiệp ở Kỳ Sơn
Bộ tộc Chu giàu mạnh. Dân chúng làm thơ, soạn nhạc ca ngợi công đức của ông.
Giáo dục
Giáo dục tiểu học
Giáo dục tiểu học thường bao gồm từ 6 đến 8 năm học, bắt đầu từ độ tuổi 5 hay 6, mặc dù thời gian cụ thể tùy thuộc vào từng quốc gia hay từng vùng khác nhau trong mỗi quốc gia. Trên toàn cầu, có khoảng 89% trẻ em ở độ tuổi đi học đang học ở các trường tiểu học, và tỉ lệ này đang tăng lên. Thông qua các chương trình "Giáo dục cho tất cả mọi người" do UNESCO chỉ đạo, hầu hết các quốc gia cam kết phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2015, và ở nhiều quốc gia, tiểu học là bậc học bắt buộc.
Cổ Công Đản Phủ
Định chi thứ truyền ngôi
Cổ Công Đản Phủ có ba người con: Thái Bá, Trọng Ung và Quý Lịch. Quý Lịch lấy Thái Nhâm (太任) làm vợ, sinh ra Cơ Xương.
Giáo dục
Giáo dục trung học
thumb|phải|250px|P.S. 721 Brooklyn, một trường đặc biệt ở [[Brooklyn, New York dành riêng cho việc giáo dục học sinh có nhu cầu đặc biệt.]]
Cổ Công Đản Phủ
Định chi thứ truyền ngôi
Do Cơ Xương tài giỏi, Cổ Công có ý truyền ngôi cho Quý Lịch để Cơ Xương được hưởng cơ nghiệp. Hai người con lớn là Thái Bá và Trọng Ung biết ý ông bèn bỏ trốn tới Kinh Nam để nhường ngôi cho Quý Lịch. Họ trở thành những người sáng lập nước Ngô.
Giáo dục
Giáo dục trung học
Trong hầu hết các hệ thống giáo dục hiện nay trên thế giới, giáo dục trung học bao gồm giáo dục chính quy dành cho thanh thiếu niên. Đây là giai đoạn chuyển tiếp giữa giáo dục tiểu học, thường là bắt buộc, dành cho trẻ vị thành niên, và giáo dục sau trung học hay giáo dục đại học, vốn mang tính tùy chọn, dành cho người lớn. Tùy thuộc vào từng hệ thống giáo dục, các trường học trong giai đoạn này, hoặc một phần của giai đoạn này, có thể được gọi là trường trung học hay trường dạy nghề. Biên giới chính xác giữa giáo dục tiểu học và trung học cũng thay đổi theo từng quốc gia và theo từng vùng, thường thì khoảng ở năm học thứ bảy hay thứ mười.
Cổ Công Đản Phủ
Định chi thứ truyền ngôi
Cổ Công Đản Phủ qua đời, Cơ Quý Lịch lên nối ngôi, tức là Chu công Quý. Con Cơ Xương là Cơ Phát sau này diệt nhà Thương, dựng lên nhà Chu. Cổ Công Đản Phủ được truy tôn là Thái vương (太王).
Giáo dục
Giáo dục đại học
Giáo dục đại học, còn gọi là giáo dục giai đoạn thứ ba hay giáo dục sau trung học (mặc dù các khai niệm này không nhất có nghĩa giống nhau ở tất cả các nước), là giáo đoạn giáo dục không bắt buộc theo sau giáo dục trung học. Giáo dục đại học thường bao gồm bậc cao đẳng, đại học, và sau đại học, cũng như giáo dục và đào tạo nghề. Các trường đại học và các viện đại học là những cơ sở chính cung cấp giáo dục đại học. Sau khi hoàn thành một chương trình giáo dục đại học, sinh viên thường được cấp bằng hay chứng chỉ.
Cổ Công Đản Phủ
Chú thích
Thể loại:Tiên công tộc Chu Thể loại:Năm sinh 1430 TCN Thể loại:Năm mất thiếu Thể loại:Người nhà Thương Thể loại:Vua nhà Chu Thể loại:Người thọ bách niên Trung Quốc
Giáo dục
Giáo dục nghề
Giáo dục nghề là một hình thức giáo dục chú trọng vào đào tạo thực hành và trực tiếp một nghề nhất định. Giáo dục nghề có thể ở dạng học việc hay thực tập cũng như bao gồm những cơ sở dạy các khóa học về nghề mộc, nông nghiệp, kỹ thuật, y khoa, kiến trúc, các môn nghệ thuật.
Giáo dục đặc biệt
Trong quá khứ, những ai bị khuyết tật thì thường không được đi học. Trẻ em khuyết tật thường được các thầy thuốc hay gia sư giáo dục. Những thầy thuốc ban đầu này (những người như Itard, Seguin, Howe, Gallaudet) đã đặt ra nền móng cho giáo dục đặc biệt ngày nay. Họ tập trung vào việc giảng dạy mang tính cá nhân hóa và những kỹ năng cần đến trong đời sống. Giáo dục đặc biệt trước đây chỉ dành cho những người có những khuyết tật nghiêm trọng và ở độ tuổi còn nhỏ, nhưng gần đây thì mở rộng ra cho bất cứ ai cảm thấy gặp khó khăn trong học tập.
Giáo dục mở và giáo dục trực tuyến
Giáo dục trực tuyến (e-learning) là việc sử dụng công nghệ giáo dục dựa trên các phương tiện điện tử trong việc dạy và học. Bằng việc sử dung các công nghệ hiện đại trên chiếc máy tính mà người dùng có thể tham gia một khóa học dễ dàng. Việc dạy và học trực tuyến đang được phát triển ở nhiều cơ sở giáo dục đại học lớn, có thể kể đến như Viện Đại học Harvard hay là Viện Đại học Stanford, University of the People,...
Mục đích của trường học
thumb|right|250px|Học sinh tiểu học ở [[Hakha, bang Chin, Miến Điện, trên đường đến trường.]]
Trong những năm đầu đi học, trọng tâm thường xoay quanh việc phát triển kỹ năng cơ bản về đọc và viết và kỹ năng giao tiếp liên cá nhân nhằm thúc đẩy khả năng học những kỹ năng và môn học phức tạp hơn. Sau khi có được những khả năng cơ bản này, giáo dục thường chú trọng đến việc giúp cho các cá nhân có được những kiến thức và kỹ năng cần thiết nhằm tăng cường khả năng tạo ra giá trị và khả năng làm việc kiếm sống cho mình. Thỏa mãn sự tò mò cá nhân (giáo dục vì chính nó) và mong muốn phát triển cá nhân (để nâng cao trình độ mà không cần phải có lý do cụ thể liên quan đến nghề nghiệp) cũng là những lý do phổ biến khiến người ta theo đuổi giáo dục và đi đến trường.
Giáo dục thường được xem là phương tiện giúp tất cả mọi người vượt qua nghịch cảnh, đạt được sự công bằng tốt hơn, và có được của cải và địa vị xã hội. Người học cũng có thể bị thúc đẩy bởi sự quan tâm của mình đến chủ đề môn học hay kỹ năng đặc thù mà họ đang cố gắng học hỏi. Mô hình giáo dục người học-trách nhiệm được thúc đẩy bởi sự quan tâm của người học đến chủ đề sẽ được học. Giáo dục cũng thường được coi như là nơi trẻ em có thể phát triển theo những nhu cầu và tiềm năng đặc thù, có mục đích giúp mỗi cá nhân phát triển trọn vẹn tiềm năng của mình.
Tâm lý học giáo dục
Tâm lý học giáo dục là ngành học về việc con người học như thế nào trong những môi trường giáo dục, hiệu quả của những can thiệp giáo dục, tâm lý học giảng dạy, và tâm lý học xã hội ở trường học với tư cách là một tổ chức. Mặc dù thuật ngữ "tâm lý giáo học" và "tâm lý học đường" thường được dùng với nghĩa giống nhau, các nhà nghiên cứu và lý thuyết gia thường được gọi là các nhà tâm lý giáo dục, trong khi các chuyên gia tâm lý làm việc ở trường học hay những môi trường liên quan đến trường học thì được gọi là các nhà tâm lý học đường. Tâm lý giáo dục quan tâm đến những quá trình học tập trong công chúng và trong những nhóm người, ví dụ những trẻ em tài năng và những trẻ em khuyết tật.
Có thể hiểu được một phần tâm lý giáo dục thông qua mối quan hệ của nó với những ngành học khác. Nó chủ yếu là tâm lý học, và có mối quan hệ với ngành này giống như mối quan hệ giữa ngành y khoa và sinh học. Ngược lại, tâm lý giáo dục phơi bày một loạt những lĩnh vực đặc thù thuộc lĩnh vực nghiên cứu giáo dục, bao gồm thiết kế việc giảng dạy, công nghệ giáo dục, phát triển chương trình học, giáo dục đặc biệt, và quản trị lớp học. Tâm lý giáo dục vừa thừa hưởng vừa đóng góp vào ngành khoa học nhận thức và các ngành khoa học học tập. Ở trong các viện đại học, các khoa tâm lý giáo dục thường nằm trong các phân khoa hay trường đại học giáo dục, điều này có thể giải thích tại sao tâm lý giáo dục không được nói đến nhiều trong những cuốn sách giáo khoa nhập môn về tâm lý học.
Phương thức học tập
right|thumb|200px|Mấy ý nghĩ về giáo dục, một tác phẩm nổi tiếng của triết gia người Anh [[John Locke, viết vào năm 1693.]]
Hơn hai thập niên vừa qua, người ta chú ý nhiều đến các phương thức và phong cách học tập. Những phương thức học tập thường được sử dụng nhất là: thông qua thị giác (visual; học dựa trên quan sát và nhìn thấy những gì đang được học), thông qua thính giác (auditory; học dựa trên việc lắng nghe thông tin và hướng dẫn), và thông qua vận động (kinesthetic; học dựa trên sự vận động, như khi tham gia các hoạt động và trực tiếp thực tập) - viết tắt là VAK. Những phương thức học tập khác bao gồm việc học thông qua âm nhạc, tương tác liên cá nhân, bằng lời, tư duy lôgic, v.v...
Dunn và Dunn tập trung nhận diện những điều kiện kích thích có thể ảnh hưởng lên việc học và vào việc điều chỉnh môi trường học đường, vào khoảng cùng thời gian Joseph Renzulli đề nghị sử dụng những chiến lược giảng dạy khác nhau. Howard Gardner đề cập đến một loạt những phương thức học tập trong lý thuyết "đa thông minh" của mình. Các phương pháp trắc nghiệm tính cách của Myers-Briggs (Myers-Briggs Type Indicator) và của Keirsey (Keirsey Temperament Sorter), dựa trên những công trình của Carl Jung, tập trung tìm hiểu xem tính cách của con người ảnh hưởng như thế nào đến cách mà họ tương tác với người khác, và ảnh hưởng như thế nào lên cách mà các cá nhân phản ứng với nhau trong môi trường học tập. Công trình của David Kolb và Anthony Gregorc cũng theo cách tiếp cận tương tự, nhưng đã được đơn giản hóa.
Một số lý thuyết cho rằng tất cả các cá nhân học tập có hiệu quả qua việc sử dụng một loạt những phương thức học tập khác nhau, trong khi những lý thuyết khác thì cho rằng các cá nhân có thể thích hợp với mốt số phong cách học tập nhất định, học hiệu quả hơn thông qua những phương pháp sử dụng thị giác hay thông qua trải nghiệm vận động. Một trong những hệ quả nhóm lý thuyết thứ hai là để giảng dạy hiệu quả, người ta nên có nhiều phương pháp giảng dạy bao trùm tất cả ba phương thức học tập kể trên để học sinh nào cũng có thể học theo cách mà mình thấy hiệu quả nhất. Guy Claxton đặt nghi vấn về mức độ hiệu quả mà những phong cách học tập như VAK có thể mang lại, đặc biệt chúng có xu hướng phân loại học sinh và như thế giới hạn việc học. Những nghiên cứu gần đây cho rằng "không có cơ sở bằng chứng xác đáng nào có thể biện minh cho việc tích hợp những đánh giá phong cách học vào hoạt động giáo dục chung."
Triết học giáo dục
Với tư cách là một lĩnh vực học thuật, triết học giáo dục là "ngành triết học về giáo dục và những vấn đề của nó; [...] chủ đề trung tâm của triết học giáo dục là giáo dục, còn những phương pháp của nó là những phương pháp của triết học.". "Triết học giáo dục có thể là triết học về quá trình giáo dục hay triết học về lĩnh vực giáo dục. Nghĩa là, nó có thể là một phần của giáo dục theo nghĩa quan tâm đến những mục tiêu, dạng thức, phương pháp, hay kết quả của quá trình giáo dục hay quá trình được giáo dục; hay nó có thể là một dạng metadiscipline theo nghĩa quan tâm đến những khái niệm, mục tiêu, và phương pháp của giáo dục." Như vậy, triết học giáo dục vừa là một phần của lĩnh vực giáo dục vừa là một phần của lĩnh vực triết học ứng dụng, bao gồm các lĩnh vực siêu hình học, nhận thức luận, giá trị học (axiology), và những cách tiếp cận triết học nhằm giải quyết những vấn đề trong và về các chủ đề như phương pháp giáo dục, chính sách giáo dục, và chương trình học, cũng như quá trình học, và những chủ đề khác. Chẳng hạn, triết học giáo dục có thể nghiên cứu bản chất của sự nuôi dưỡng và giáo dục, những giá trị và chuẩn mực được thể hiện qua việc nuôi dưỡng và giáo dục, những giới hạn và việc hợp pháp hóa giáo dục với tư cách là một ngành học thuật, và mối quan hệ giữa lý thuyết giáo dục và thực hành giáo dục.
Chương trình học
Trong giáo dục chính quy, chương trình học là một tập hợp những khóa học và nội dung của chúng ở trường học. Với tư cách là một ý tưởng, từ curriculum trong tiếng Anh bắt nguồn từ chữ La-tinh có nghĩa là "đường chạy", chỉ những việc làm và những trải nghiệm theo đó trẻ em lớn lên và trở thành người lớn. Chương trình học như đơn thuốc, dựa vào một đề cương khóa học mô tả chung chung chỉ nói những chủ đề nào sẽ được học và học ở mức độ như thế nào thì được một con điểm nào đó hay để đạt yêu cầu.
Mỗi ngành học thuật là một nhánh của tri thức được dạy một cách chính quy. Mỗi ngành học thường có vài ngành con; sự phân biệt giữa các ngành học thường tùy tiện và không rõ ràng. Ví dụ về các lĩnh vực học thuật bao gồm các ngành khoa học tự nhiên, toán, khoa học máy tính, các ngành khoa học xã hội, các ngành nhân văn, các ngành khoa học ứng dụng...
Hoạt động dạy học
Giảng dạy là thúc đẩy người khác học tập. Những người dạy trong các trường trung học và tiểu học thường được gọi là giáo viên, họ điều khiển hoạt động giáo dục học sinh và có thể dạy nhiều môn như đọc, viết, toán, khoa học, và lịch sử. Những người dạy trong các cơ sở giáo dục sau trung học có thể được gọi là giáo viên, giảng viên, hay giáo sư, tùy vào loại hình cơ sở giáo dục; họ chủ yếu chỉ dạy về chuyên ngành của mình. Các nghiên cứu ở Hoa Kỳ cho thấy chất lượng giáo viên là yếu tố quan trọng nhất và duy nhất ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh. Cách đánh giá chất lượng giảng dạy thường là sử dụng các phiếu sinh viên đánh giá giảng viên, thế nhưng những đánh giá này bị phê phán là phản tác dụng đối với việc học và không chính xác do sinh viên thiên vị.
Kinh tế học giáo dục
Tỷ lệ giáo dục cao được coi là yếu tố thiết yếu giúp các quốc gia đạt được mức độ tăng trưởng kinh tế cao. Những phân tích thực nghiệm có xu hướng ủng hộ tiên đoán lý thuyết cho rằng các nước nghèo có thể phát triển nhanh hơn các nước giàu bởi vì nước nghèo có thể áp dụng những công nghệ hàng đầu mà nước giàu đã thử và kiểm tra. Tuy vậy, việc chuyển giao công nghệ cần đến những nhà quản lý và những kỹ sư có kiến thức tốt, những người có thể vận hành những máy móc hay tập quán sản xuất mới học được từ những nước đi đầu. Do vậy khả năng học tập từ những nước đi trước của một quốc gia là một hàm số của vốn nhân lực mà quốc gia đó đang có. Nghiên cứu gần đây về những yếu tố quyết định đến phát triển kinh tế cho thấy tầm quan trọng của những thể chế kinh tế căn bản, và vai trò của những kỹ năng nhận thức.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khoa học xã hội Thể loại:Bài cơ bản dài Thể loại:Chia sẻ kiến thức Thể loại:Bài viết chủ đề chính
Malpartida de Cáceres
Malpartida de Cáceres là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Dân số 4368 người năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Cáceres
Psilocerea virescens
Psilocerea virescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Psilocerea
Delphinium bicornutum
Delphinium bicornutum là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được Hemsl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thúy tước Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1879
Joppa ornata
Joppa ornata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Joppa
Mã Phục Ba
__ĐỔI_HƯỚNG_NHẤT_ĐỊNH__
Khu di tích Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
Trình Quốc công là tước phong chính thức cao nhất của vua nhà Mạc ban cho Nguyễn Bỉnh Khiêm lúc sinh thời, từ khoảng hơn 20 năm trước khi ông mất. Dưới thời quân chủ của Việt Nam, ông là một trong số rất hiếm "văn nhân thuần túy" (tức là những người không phải quan tướng nắm binh quyền và chưa từng đích thân cầm quân ra trận) được phong tới tước Quốc công ngay từ khi còn sống. Sự thật lịch sử này căn cứ vào 3 tấm văn bia do chính ông soạn lúc đã cáo quan về quy ẩn tại quê nhà Trung Am ở độ tuổi ngoài 73 và hiện còn được lưu giữ gần như nguyên vẹn tại 2 huyện Quỳnh Phụ và Thái Thụy của tỉnh Thái Bình. Ông không phải là công thần khai quốc, không phải người thân thích với hoàng tộc nhà Mạc, cũng không phải quan tướng nắm binh quyền. Ông là hình mẫu của một "văn nhân thuần túy" như sử sách và cả thơ văn của chính ông vẫn thường mô tả. Việc phong tước hiệu Quốc công cho Nguyễn Bỉnh Khiêm ngay từ lúc sinh thời đã chứng tỏ sự trân trọng vô cùng lớn mà vua Mạc dành cho ông và có thể xem đây là một sự ghi nhận mang tính biểu tượng của nhà vua đối với những đóng góp của ông cho triều đại này. Cần nhớ rằng trong lịch sử Trung Quốc cũng như Việt Nam, hai tước hiệu hàng đầu như tước Công và Vương có quy chế rất khắt khe để vua ban phong cho những người không có quan hệ thân thích với hoàng tộc. Kiểu "văn nhân thuần túy" và lại không có quan hệ thân thích với hoàng tộc như Nguyễn Bỉnh Khiêm hay Nguyễn Trãi là khó hơn cả các trường hợp xét duyệt khác để được phong tới tước công (dù là Quốc công hay Quận công) ngay khi còn sống. Kiểu "văn nhân cầm quân" chẳng hạn như Nguyễn Nghiễm, Nguyễn Công Trứ hay Trương Đăng Quế thậm chí còn có nhiều cơ hội để lập quân công với triều đình hơn kiểu "văn nhân thuần túy" nên họ thường được phong tước hiệu cao hơn. Tuy nhiên đến nay, vẫn còn nhiều nhà nghiên cứu đồng tình với một nhận định sai sót là Nguyễn Bỉnh Khiêm chỉ được truy phong tước hiệu Quốc công sau khi ông đã qua đời.
Trong khi đó, tên gọi Trạng Trình là cách gọi vắn tắt kiểu dân gian hóa dành cho Nguyễn Bỉnh Khiêm và sau này được dùng phổ biến ngay cả trong các tài liệu nghiên cứu về sự nghiệp của ông. Cách gọi tên các danh nhân theo kiểu vắn tắt này là không phải hiếm dưới thời phong kiến ngày xưa. Một trường hợp nổi bật trong lịch sử Việt Nam là thay vì gọi tên đầy đủ như "Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn" ("Hưng Đạo đại vương" là tước phong chính thức cao nhất do vua nhà Trần ban tặng cho Trần Quốc Tuấn lúc sinh thời do công lao chiến trận của ông) thì cả sử sách và dân gian thường dùng tên gọi vắn tắt là "Trần Hưng Đạo". Nên nhớ tên gọi "Trạng Trình" là do người thời sau Nguyễn Bỉnh Khiêm đặt ra có thể hàng trăm năm sau khi ông mất nhưng đương thời ông sống thì trong các văn bia do chính ông soạn và trong văn thơ của những người bạn vong niên như Giáp Hải gửi cho ông, tên gọi tước hiệu chính thức là "Trình Quốc Công" gần như luôn được sử dụng. Và thực tế thì tên gọi dân gian hóa "Trạng Trình" ngày nay đã được các phương tiện truyền thông báo chí Việt Nam dùng ở mức phổ biến hơn rất nhiều so với tên tước hiệu "Trình Quốc Công" chính thức của ông.
Lịch sử
Ngày 28 tháng 11 năm Ất Dậu, niên hiệu Đoan Thái nguyên niên (1585), Nguyễn Bỉnh Khiêm tạ thế tại quê nhà ở tuổi 95, tuổi thọ hiếm có đương thời. Bấy giờ vua Mạc cử Phụ chính đại thần Ứng vương Mạc Đôn Nhượng cùng văn võ bá quan về lễ tang để tỏ sự trọng thị. Việc vua Mạc cử người được vua coi như cha về dự lễ tang đã nói lên sự trân trọng rất lớn của triều Mạc với Nguyễn Bỉnh Khiêm. Triều đình lại sai cấp ruộng tự điền trăm mẫu, đồng thời cấp ba nghìn quan tiền để lập đền thờ ông tại quê nhà. Đích thân vua Mạc đề chữ lên biển gắn trước đền thờ: "Mạc Triều Trạng nguyên Tể Tướng Từ".
Sau đó do biến động của lịch sử, ngôi đền đó không còn, sau này mới được dựng lại. Theo "Công dư tiệp ký" của Vũ Phương Đề ghi: "năm Vĩnh Hựu nguyên niên (Ất Mão 1735, đời Lê Ý Tông) người trong làng vì nhờ thị đức của tiên sinh có dựng lại trên nền nhà cũ... người hàng tổng cũng nhớ ơn đức, xuân, thu hai kỳ đến tế lễ".
Năm Mậu Thìn 1929 (niên hiệu Bảo Đại thứ 3), dân làng quyên góp tiền bạc, công sức tu tạo lại ngôi đền. Tháng 9/1985, ngôi đền được UBND Thành phố Hải Phòng chỉ đạo tu sửa, mở mang khuôn viên, sửa lại đường sá.
Năm 1991, khu di tích gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Bỉnh Khiêm tại thôn Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Các hạng mục công trình
Cuối năm 2000, nhân kỷ niệm 415 năm ngày mất của Trạng Trình, Ủy ban nhân dân Thành phố Hải Phòng cho khởi công xây dựng dự án nâng cấp tạo dựng cả một vùng rộng lớn thành quần thể "Khu di tích danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm" tại thôn Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo với nhiều hạng mục công trình: Đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm với ba gian tiền đường, hai gian hậu cung, phía trước có hai hồ nước tượng trưng cho trời và đất, bức hoành phi trong đền ghi 4 chữ "An Nam Lý Học"; Khu vực hồ Thái Nhâm phía trước đền thờ, trên khoảng đất nhỏ giữa hồ có cầu bắc qua còn lưu giữ tấm bia đá làm năm Vĩnh Hựu thời Lê Trung Hưng (1736) ghi lại việc làm đền thờ Trạng và tên những người đã đóng góp xây dựng đền; Ngôi nhà ba gian lợp cói dựng phía sau đền, mô phỏng am Bạch Vân, nơi Nguyễn Bỉnh Khiêm sau khi từ quan về dạy học; Quần thể vườn tượng, với kích thước tương đương người thật, diễn tả lại cuộc đời, cảnh dạy học khi xưa của Trạng Trình, tạo nên một khung cảnh gần gũi và sống động với du khách; Phần mộ cụ Nguyễn Văn Định, thân phụ của Trạng Trình (riêng phần mộ của Trạng Trình đến nay vẫn chưa có thông tin chính thức về địa điểm cụ thể); Nhà trưng bày về thân thế và sự nghiệp của Nguyễn Bỉnh Khiêm; Quán Trung Tân, nơi lưu giữ quan niệm mới về chữ "Trung" hướng lòng theo "Chí Trung Chí Thiện"; Khu vực tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm bằng đá granit cao 5,7m, nặng 8,5 tấn cùng hai bức phù điêu diễn tả lại cuộc đời sự nghiệp của Trạng Trình và lịch sử của địa phương, phía trước tượng đài là hồ bán nguyệt rộng 1.000m²; Chùa Song Mai, Nhà thờ tổ là nơi thờ bà Minh Nguyệt, người vợ thứ ba của Trạng Trình đã từng tu hành tại đây; Tháp Bút Kình Thiên với ngụ ý ca ngợi công đức Trạng Trình như cột trụ chống trời. Khu di tích được xây dựng khang trang đã trở thành điểm du lịch văn hóa lớn của TP. Hải Phòng.
Ngày 7 tháng 1 năm 2016 (tức ngày 28 tháng 11 năm Ất Mùi), tại Khu di tích Nguyễn Bỉnh Khiêm thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, UBND Thành phố Hải Phòng đã trọng thể kỷ niệm 430 năm ngày mất của ông và đón nhận bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt do Chính phủ trao tặng.
Trong văn học, nghệ thuật
Danh sĩ Nguyễn Thiếp (1723–1804), người được vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) tôn kính như bậc thầy, sống qua các thời kỳ nhà Lê trung hưng đến nhà Tây Sơn rồi nhà Nguyễn, từ xứ Nghệ ra Bắc, về trấn Hải Dương mong tìm lại những dấu tích gắn với cuộc đời của Bạch Vân am cư sĩ, đã ngậm ngùi viết trong bài thơ Quá Trình Tuyền mục tự (Qua chùa cũ của Trình Tuyền) khi viếng cảnh xưa mà không còn am Bạch Vân, quán Trung Tân bên bến Tuyết Giang, trong đó có những dòng thơ ca ngợi Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có tài áo cơ thâm tạo hóa (mưu cơ thâm kín can dự cả vào công việc của tạo hóa) hay phiến ngữ toàn tam tính (một lời ngắn gọn mà bảo toàn cho cả ba họ):
Liên kết ngoài
Thể loại:Di tích tại Hải Phòng Thể loại:Vĩnh Bảo Thể loại:Du lịch Hải Phòng Thể loại:Văn hóa Hải Phòng Thể loại:Nguyễn Bỉnh Khiêm Thể loại:Văn hóa xứ Đông Thể loại:Công trình lưu niệm danh nhân trong lịch sử Việt Nam
Đỗ Mạnh Bổng
Đỗ Mạnh Bổng (sinh năm 1969) là kiểm sát viên cao cấp Việt Nam. Ông hiện là Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Ông nguyên là Vụ trưởng Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế (Vụ 3) Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Tiểu sử
Năm 2005, Đỗ Mạnh Bổng là kiểm sát viên Hà Nội.
Năm 2012, Đỗ Mạnh Bổng, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ được Chủ tịch nước Việt Nam tặng Huân chương Lao động hạng Ba.
Ngày 3 tháng 3 năm 2014, Đỗ Mạnh Bổng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ được trao Quyết định 36,37/QĐ-VKSTC-V9 ngày 28/2/2014 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam điều động và bổ nhiệm giữ chức vụ Phó Vụ trưởng Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm tra án hình sự về Kinh tế - chức vụ (Vụ 1) Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2019, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam Lê Minh Trí điều động và bổ nhiệm Đỗ Mạnh Bổng giữ chức vụ Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thời hạn 5 năm thay ông Dương Ngọc Hải.
Tham khảo
Thể loại:Người họ Đỗ tại Việt Nam Thể loại:Kiểm sát viên cao cấp Việt Nam Thể loại:Huân chương Lao động hạng Ba Thể loại:Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam Thể loại:Vụ trưởng Vụ 3, Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam Thể loại:Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Việt Nam đương nhiệm Thể loại:Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Lejops relictus
Lejops relictus là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Curran & Fluke mô tả khoa học đầu tiên năm 1926. Lejops relictus phân bố ở miền Tân bắc
Rhynchostele cervantesii
Rhynchostele cervantesii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Lex.) Soto Arenas & Salazar miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhynchostele Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Aretypa
Aretypa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.