cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taigei (lớp tàu ngầm)
Thiết kế
Lớp Taigei trước đây có tên gọi là lớp 29SS, được đặt theo năm Heisei thứ 29 thuộc triều đại Thiên hoàng Akihito ở Nhật Bản, tương ứng với năm 2017 trong lịch Gregorious. Tàu ngầm JS Taigei SS 513 là tàu ngầm tấn công sử dụng động cơ diesel/điện đầu tiên của lớp Taigei, sẽ thay thế các tàu ngầm lớp Soryu.
Tàu ngầm mới vẫn giữ nguyên cấu hình chung của vỏ tàu ngầm lớp Soryu, nhưng nặng hơn 100 tấn và có một số thay đổi về thiết kế. Taigei sử dụng pin lithium-ion thay vì 4V-275R Mk, có thể ở dưới nước lâu hơn.
Nhật Bản đã nghiên cứu sử dụng pin lithium-ion cho tàu ngầm từ đầu những năm 2000 và hiện là quốc gia duy nhất có tàu ngầm hoạt động bằng pin lithium-ion. Hải quân Nhật Bản có kế hoạch trang bị 7 tàu ngầm lớp này.
Ưu điểm của pin lithium-ion là yêu cầu thấp hơn về bảo dưỡng và có khả năng chịu đựng tốc độ cao lâu hơn khi lặn so với axit-chì. Chúng cũng có thời gian sạc nhanh hơn, tuổi thọ dài hơn và đơn giản hơn trong việc thiết kế hệ thống điện tử.
Mặc dù vậy, pin lithium-ion và hệ thống đi kèm rất đắt đỏ, ước tính đơn giá cho 2 chiếc tàu ngầm Soryu cuối cùng cao hơn 100 triệu USD so với những con tàu sử dụng pin axít-chì. Bên cạnh đó, lithium-ion cũng có nguy cơ cháy nổ cao hơn, nhưng điều này không phải vấn đề với quốc gia có nền khoa học công nghệ và kỹ thuật tiên tiến như Nhật Bản.
Khả năng của hệ thống sonar và chỉ huy chiến đấu của Taigei đã được nâng cao, cũng như việc sử dụng các vật liệu mới hấp thụ âm thanh và cấu trúc sàn nổi làm cho nó yên lặng hơn; hệ thống ống thở được cải tiến để giảm dấu hiệu bị phát hiện, giảm đáng kể lực cản thủy lực.
Nó cũng được trang bị các thiết bị đối phó ngư lôi (Torpedo Counter Measures - TCM) - phóng mồi nhử để nâng cao khả năng sống sót. Taigei có lượng choán nước tiêu chuẩn khoảng 3000 tấn, chiều dài thân tàu 84m, chiều rộng 9,1m, mớn nước 10,4m, thủy thủ đoàn - 70 người.
Hệ thống điện tử
Lớp Taigei được trang bị hệ thống định hướng chiến đấu ZQX-12 (TDS) tích hợp hệ thống máy tính điều khiển OYX-1 do Nhật tự sản xuất trong nước. Thông tin thu nhận được ccac1c hệ thống cảm biến của tàu sẽ được tập trung vào hệ thống. Sau đó, với khả năng tính toán siêu tốc, OYX-1 sẽ tự động đánh giá mối đe dọa, ưu tiên mục tiêu, lập kế hoạch và lựa chọn loại vũ khí để tiêu diệt. Hệ thống ZQX-12 được thiết kế dưới dạng các module mở cho phép tạo sự linh hoạt cao trong hoạt động tác chiến và dễ dàng tiến hành các công tác sửa đổi và nâng cấp trong tương lai.
Cảm biến chính của tàu là hệ thống định vị thủy âm đa chức năng Hughes/Oki ZQQ-8, được bố trí ở mũi, hai bên mạn và đuôi tàu. Các sonar chủ động của ZQQ-8 sẽ phát ra một xung âm thanh thăm dò, xung này sẽ dội ngược lại khi nó tiếp xúc với một bề mặt rắn; tín hiệu phản xạ trở lại hay còn gọi là “tiếng dội” sẽ được mạng biến năng của sonar thu nhận và chuyển tới thiết bị xử lý tín hiệu để đánh giá. Sonar chủ động có thể xác định rõ các đường bao của vật thể; nó cũng có thể xác định cự ly, hướng và tốc độ bằng cách đo quãng thời gian từ khi xung phát đi và tín hiệu phản xạ về. Một mảng kéo thụ động để phát hiện các đối tượng phía sau. Phần sonar dạng mảng kéo sẽ thu và giám sát các âm thanh từ các tàu ngầm và tàu mặt nước; những tín hiệu âm thanh này có thể bao gồm âm thanh do động cơ tàu, tiếng rô to, tiếng nổ, tiếng va chạm hoặc thậm chí tiếng rơi của vật nặng lên boong tàu.
Radar định vị nhận dạng và theo dõi mục tiêu mặt nước ZPS-6H cho phép phát hiện các loại trực thăng và máy bay săn ngầm cũng như các tàu tuần duyên của đối phương, hệ thống tác chiến điện tử ZLR-3-6 chống gây nhiễu. Hệ thống phóng mồi bẫy đánh lừa vũ khí dẫn đường âm thanh. Bản thân tàu ngầm có một lớp vỏ làm bằng chất liệu phản xa âm thanh để giảm bớt tiếng ồn mà tàu gây ra cũng như ngăn các hệ thống sonar của đối phương phát hiện.
Hệ thống vũ khí
Vũ khí của Soryu bao gồm 6 ống phóng ngư lôi HU-606 21 (533mm) có thể phóng ngư lôi Type 89 và tên lửa chống hạm Harpoon. Một số nguồn tin không chính thức cho biết các tàu lớp Taigei có thể mang tổng cộng 30 ngư lôi và tên lửa thay vì 20 như các lớp tàu trước đây của JMSDF.
Type 89 là ngư lôi do Mitsubishi Heavy Industries sản xuất, dẫn đường bằng dây với hai chế độ chủ động và thụ động, được gắn đầu đạn nặng 295kg. Type 89 có tầm bắn tối đa là 27 hải lý và có thể hoạt động ở độ sau tối đa 900m.
A/U/RGM-84 Harpoon là hệ thống tên lửa chống hạm hoạt động trong mọi thời tiết với hệ thống dẫn đường bằng radar chủ động, thiết kế đầu đạn, quỹ đạo hành trình tầm thấp và các thao tác lướt trên mặt biển … đảm bảo khả năng sống sót cao. Tên lửa này có khả năng phóng từ tàu nổi, tàu ngầm, bờ biển hoặc máy bay với tầm bắn tối đa 300km.
Hệ thống truyền động
Taigei được trang bị hệ thống động cơ diesel-điện. Hai động cơ diesel loại Kawasaki 12V 25/25 SB và bốn động cơ Kawasaki Kockums V4-275R Stirling cung cấp tổng công suất đầu ra là 2.900kW khi nổi và 6.000kW khi chìm.
Soryu là tàu ngầm đầu tiên của JMSDF được trang bị động cơ Stirling do hãng Kockums có trụ sở tại Thụy Điển sản xuất.
Stirling là động cơ đốt ngoài không ồn và không rung. Hệ thống đẩy không phụ thuộc không khí Kockums Stirling trên tàu giúp giảm nhu cầu sạc pin thường xuyên và tăng sức chịu đựng khi lặn của tàu ngầm.
Điểm nổi bật nhất của lớp tàu Soryu đó là hệ thống động cơ. Tốc độ tối đa của tàu Soryu là 13 hải lý/giờ khi ở trên mặt biển và 20 hải lý/giờ khi đã lặn xuống, tất cả là nhờ 12 động cơ diesel Kawasaki 12V 25S và một động cơ mô tơ do Toshiba sản xuất. Ngoài ra, để tăng cường khả năng hoạt động bí mật, tàu cũng sử dụng 4động cơ không khí tuần hoàn độc lập (AIP) Stirling V4-275R được KHI lắp ráp trong nước theo giấy phép của Thụy Điển.
Khác với các tàu ngầm thông thường khách chỉ có thể hoạt động dưới nước 3 ngày thì phải nổi lên mặt nước, tàu ngầm Soryu có thể lặn liên tục ít nhất 15 ngày. Nếu lặn với tốc độ 4 hải lý/giờ thì có thể chạy liên tục 3 tuần.
Hoạt động
Tàu đầu tiên thuộc lớp Taigei sẽ được chuyển đổi thành tàu ngầm thử nghiệm. Lý do của sự thay đổi là do nhu cầu có được một tàu ngầm thử nghiệm chuyên dụng thay vì tách một tàu ngầm thông thường khỏi các hoạt động trực chiến của nó để tiến hành các thí nghiệm.
Pilielmis halia
Pilielmis halia là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1971.
Taigei (lớp tàu ngầm)
Hoạt động
Bằng cách đó, JMSDF có thể tăng ngày giờ hoạt động và tăng cường hoạt động giám sát đối với các tàu ngầm tấn công của họ trong khi tàu ngầm chuyên trách thử nghiệm sẽ giúp đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và phát triển.
Pilielmis halia
Tham khảo
Thể loại:Pilielmis
Đêm thánh vô cùng
nhỏ|phải|242px|Bản viết tay của Gruber "Đêm Thánh vô cùng" hoặc "Đêm yên lặng" (tiếng Đức: "Stille Nacht"; tiếng Anh: "Silent Night") là một trong những ca khúc Giáng sinh nổi tiếng, với phần lời gốc do linh mục Josef Mohr viết bằng tiếng Đức và phần giai điệu do nghệ sĩ organ Franz Xaver Gruber sáng tác năm 1818, cả hai đều là người Áo. Phiên bản đang được sử dụng rộng rãi ngày nay có đôi chút khác biệt với nguyên bản của Gruber. Ca khúc này đã được UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào tháng 3 năm 2011. nhỏ|phải|Joseph Mohr và Franz Gruber
Lịch sử
Ca khúc được sáng tác hoàn tất vào ngày 25 tháng 12 năm 1818 và được trình diễn lần đầu tại Nhà thờ Thánh Nicôla (Nicola-Kirche) ở Obendorf thuộc nước Áo. Linh mục Mohr viết lời cho bài hát từ năm 1816, nhưng mãi đến đêm vọng Lễ Giáng Sinh năm 1818 mới tìm gặp nghệ sĩ Gruber để nhờ soạn phần giai điệu cũng như phần phối âm cho đàn ghita. Có lẽ linh mục Mohr muốn có một ca khúc Giáng Sinh mới dành cho Thánh lễ nửa đêm Giáng Sinh, nhưng đàn phong cầm của nhà thờ đã bị hỏng. Lúc đầu, Gruber không đồng ý với đề nghị của Mohr vì e rằng giáo dân đến dự lễ sẽ không thích loại âm nhạc được trình bày với đàn ghita, bởi lẽ lúc đó quy chế về nhạc cụ trình diễn thánh ca phải là phong cầm. Nhưng vì không còn sự lựa chọn nào khác, Gruber phải chấp nhận và bắt tay vào việc. Chỉ trong vài giờ đồng hồ, phần nhạc của ca khúc được hoàn tất. Lúc đầu, người dự lễ tỏ ra kinh ngạc khi nghe ca khúc được trình bày với đàn ghita, nhưng chẳng bao lâu mọi người bị mê hoặc bởi giai điệu ngọt ngào của bài hát.
nhỏ|phải|280px|Bảo Tàng Đêm Yên lặng và Nhà nguyện Kỷ niệm tại Oberndorf Từ đầu thập niên 1900, Nhà thờ Thánh Nicôla bị lũ lụt tàn phá, thị trấn được dời lên một nơi an toàn hơn ở thượng nguồn dòng sông, một ngôi nhà thờ mới được xây dựng bên cạnh một chiếc cầu. Một nhà nguyện nhỏ gọi là Stille-Nacht-Gedächtniskapelle (Nhà nguyện Tưởng nhớ Ca khúc Đêm Yên Lặng) được dựng lên ngay tại địa điểm của ngôi nhà thờ cũ bị phá hủy, và ngôi nhà kế cận được biến thành nhà bảo tàng, quanh năm thu hút du khách đến từ khắp nơi trên thế giới, nhưng đông nhất vẫn là trong tháng 12.
Mặc dù bản gốc của ca khúc đã bị thất lạc, một bản viết tay của Mohr đã được tìm thấy vào năm 1995, các nhà nghiên cứu xác định nó thuộc vào khoảng năm 1820. Điều này cho thấy linh mục Mohr đã viết lời bài hát vào năm 1816 khi ông được phân công đến một nhà thờ hành hương ở Mariapfarr (Áo), và phần nhạc được sáng tác bởi Gruber vào năm 1818. Đây là bản cổ nhất, cũng là bản viết tay duy nhất của Mohr. Giai điệu được sáng tác bởi Gruber chịu ảnh hưởng của âm nhạc truyền thống tại các vùng nông thôn, phảng phất những nét đặc trưng của dân ca Áo.
Chuyển ngữ
Ca khúc này cũng từng được hát cùng một lúc bằng tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Đức trong ngày hưu chiến đêm Giáng sinh năm 1914 trong Chiến tranh thế giới thứ I, vì đây là một thánh ca mà các binh sĩ của cả hai bên của cuộc chiến đều biết.
Luật Cư trú 2006
Luật Cư trú của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là đạo luật về quyền cư trú của công dân Việt Nam, quy định việc sử dụng sổ hộ khẩu để quản lý nhân khẩu tại Việt Nam, căn cứ vào Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của Quốc hội Việt Nam khóa X|Quốc hội khoá XI, kỳ họp thứ 10. Có 6 chương và 42 điều. Luật được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 10, thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2006, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký duyệt và công bố ngày 12 tháng 12 năm 2006. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2007.
Quyền tự do cư trú
Luật Cư trú năm 2006 quy định về quyền tự do cư trú của công dân trên lãnh thổ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; trình tự, thủ tục đăng ký, quản lý cư trú; quyền, trách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức về đăng ký, quản lý cư trú.
Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn còn quốc tịch Việt Nam trở về Việt Nam sinh sống.
Điều 3 đã quy định: "Công dân có quyền tự do cư trú theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Công dân có đủ điều kiện đăng ký thường trú, tạm trú, thì có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú. Quyền tự do cư trú của công dân chỉ bị hạn chế theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định".
Biện pháp bảo đảm
Để bảo đảm công dân thực hiện quyền tự do cư trú, Luật đã quy định rõ các nguyên tắc cư trú và quản lý cư trú, đó là:
Các hành vi bị nghiêm cấm
Một trong những quy định nhằm bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân được quy định tại Điều 8, đó là các hành vi bị nghiêm cấm.
Cụ thể, các hành vi bị nghiêm cấm gồm:
Trình tự thủ tục đăng ký thường trú, tạm trú
Trình tự, thủ tục đăng ký thường trú, tạm trú phải đơn giản, thuận tiện, kịp thời, chính xác, công khai, minh bạch, không gây phiền hà; việc quản lý cư trú phải bảo đảm hiệu quả. Mọi thay đổi về cư trú phải được đăng ký; mỗi người chỉ được đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú một nơi".
Đồng thời, Luật cũng quy định các điều kiện bảo đảm thực hiện quyền tự do cư trú của công dân và hoạt động quản lý cư trú. Điều 5 Luật cư trú khẳng định, quyền tự do cư trú của công dân được Nhà nước bảo đảm. Mọi hành vi của cơ quan, tổ chức, cá nhân xâm phạm đến quyền tự do cư trú của công dân đều bị xử lý nghiêm minh.
Trong Điều này, Luật cũng đã thể hiện rõ sự quan tâm của Nhà nước đối với hoạt động quản lý cư trú, bằng cách bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất, nguồn lực, đầu tư phát triển công nghệ, kỹ thuật tiên tiến. Việc quan tâm về nguồn lực cũng như về vật chất của Nhà nước cho hoạt động quản lý cư trú cũng có nghĩa là phục vụ tốt cho việc thực hiện quyền tự do cư trú của công dân.
Tham khảo
Thể loại:Luật của Việt Nam được ban hành năm 2006
Bruchidius rufiventris
Bruchidius rufiventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
R
2. Bundesliga 2022–23
Lịch thi đấu được sắp xếp ngày 14 tháng 6 năm 2022.
Play-off xuống hạng
Vòng playoff xuống hạng sẽ diễn ra từ ngày 31 tháng 5 hoặc 2 tháng 6 đến ngày 6 hoặc 7 tháng 6 năm 2023.
Urrea de Gaén
Urrea de Gaén là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 568 người.
Pilielmis murcia
Pilielmis murcia là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1971.
Tham khảo
Thể loại:Pilielmis
Coleman, Wisconsin
Coleman là một làng thuộc quận Marinette, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2006, dân số của làng này là 716 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng của Wisconsin Thể loại:Quận Marinette, Wisconsin
Bruchidius sahelicus
Bruchidius sahelicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Decelle miêu tả khoa học năm 1979.
Tham khảo
S
Klagenfurt
Klagenfurt am Wörthersee (Klognfurt; Celovec ob Vrbskem jezeru), thường được gọi là Klagenfurt, là thành phố thủ phủ của bang Kärnten, Áo. Với dân số 101,303 người (ngày 1 tháng 1 năm 2020), đây là thành phố lớn thứ 6 ở quốc gia này. Thành phố là nơi đặt giám mục của Giáo phận Công giáo La Mã Gurk-Klagenfurt và là nơi có Đại học Klagenfurt, Đại học Khoa học Ứng dụng Kärnten và Học viện Âm nhạc Gustav Mahler.
Vị trí
Klagenfurt có độ cao 446 mét (1.463 foot) so với mực nước biển và có diện tích 120,03 km2. Nó nằm trên hồ Wörthersee và trên sông Glan. Thành phố được bao quanh bởi một số ngọn đồi và núi có rừng bao phủ với độ cao lên đến 1.000 m (3.300 ft) (Ulrichsberg). Ở phía nam của thành phố là dãy núi Karawanken, ngăn cách Kärnten với các quốc gia có chung biên giới là Slovenia và Ý.
Đơn vị hành chính
Klagenfurt được chia thành 15 phường:
Các phường lại được chia thành 25 khu phố (Katastralgemeinde): Klagenfurt, Blasendorf, Ehrenthal, Goritschitzen, Großbuch, Großponfeld, Gurlitsch I, Hallegg, Hörtendorf, Kleinbuch, Lendorf, Marolla, Nagra, Neudorf, St. Martin bei Klagenfurt, St. Peter am Karlsberg, St. Peter bei Ebenthal, Sankt Peter am Bichl, St. Ruprecht bei Klagenfurt, Stein, Tentschach, Viktring, Waidmannsdorf, Waltendorf, và Welzenegg.
Khí hậu
Klagenfurt có khí hậu lục địa điển hình, có sương mù vào mùa Hè và mùa Đông. Mùa Đông khá lạnh nhưng có các đợt gió phơn từ núi Karawanken ấm ơn thổi vào. Nhiệt độ trung bình từ năm 1961 đến năm 1990 là 7,1 °C, còn nhiệt độ trung bình năm 2005 là 9,3 °C.
thumb|right|292x292px|Tòa thị chính Klagenfurt
Tên gọi
Các nhà ngôn ngữ học nổi tiếng ở Kärnten là Primus Lessiak và Eberhard Kranzmayer cho rằng tên của thành phố dịch theo nghĩa đen là "nơi than khóc" (ford of lament) hoặc "nơi than thở" (ford of complaints), có liên quan gì đó đến suy nghĩ mê tín rằng các nàng tiên hoặc ác quỷ định mệnh có xu hướng sống quanh vùng nước nguy hiểm hoặc đầm lầy. Trong văn hóa Slovene cổ, cviljovec là một nơi bị ám bởi một hồn ma nữ khóc lóc hay cvilya. Do đó, họ cho rằng tên của Klagenfurt là một bản dịch của những người Đức từ tên gốc trong tiếng Slovene của vùng đất ngập nước lân cận. Tuy nhiên, việc người Slovene đề cập đến Klagenfurt sớm nhất dưới dạng "v Zelouzi" ('in Celovec', tên người Slovene đặt cho Klagenfurt) có từ năm 1615 (cách đây hơn 400 năm) và do đó có thể là một bản dịch từ tiếng Đức. Mặt khác, cách giải thích mới nhất là bản thân từ cviljovec của người Slovene cổ trở lại thành l'aquiliu in nghiêng có nghĩa là một địa điểm tại hoặc dưới nước, điều này sẽ làm cho lý thuyết đầm lầy than khóc trở nên lỗi thời.
Các học giả đã nhiều lần cố gắng giải thích cái tên đặc biệt của thành phố: Vào thế kỷ 14, tu viện trưởng kiêm nhà sử học Johann von Viktring đã dịch tên của Klagenfurt trong cuốn sử học Liber certarum của ông là Queremoniae Vadus, tức là "lời phàn nàn", Hieronymus Megiser, Bậc thầy của trường đại học Quý tộc Kärnten ở Klagenfurt và là người biên tập cuốn lịch sử được in sớm nhất của công quốc vào năm 1612, được cho là đã tìm ra nguồn gốc của cái tên trong một "nơi đi qua sông Glan", tuy nhiên, điều này là không thể lý do ngôn ngữ. Dân gian cũng có lời giải thích riêng như sau: Một người thợ làm bánh học việc bị buộc tội trộm cắp và bị xử tử nhưng khi vài ngày sau đó, hành vi trộm cắp được cho là do nhầm lẫn và anh ta được chứng minh là hoàn toàn vô tội, người dân "than thở" ( 'Klagen') đã đi tới đi lui". Câu chuyện này được kể lại bởi Aeneas Silvius Piccolomini, người sau này trở thành Giáo hoàng Piô II.
Năm 2007, thành phố đổi tên chính thức thành "Klagenfurt am Wörthersee" (tức là Klagenfurt trên Hồ Wörthersee). Tuy nhiên, vì không có nơi nào khác mang tên Klagenfurt nữa nên cái tên ngắn hơn trước đó vẫn còn phổ biến.
Lịch sử
thumb|right|260px|Thánh đường Klagenfurt và Domplatz thumb|Công tước Bernhard von Spanheim, người sáng lập Thành phố
Truyền thuyết kể rằng Klagenfurt được thành lập sau khi một vài dũng sĩ đã giết chết "Lindwurm" đáng ghê tởm (một con rồng có cánh ở đồng hoang gần hồ, thường ăn thịt các trinh nữ). Truyền thuyết kể rằng con rồng đã bị đánh bại bởi một con bò đực béo trên sợi xích mà những người đàn ông đã gắn trên một tòa tháp vững chắc. Kỳ tích được tưởng nhớ bởi một tượng đài thời Phục hưng hoành tráng nặng 9 tấn ở trung tâm thành phố.
Trong lịch sử, nơi này được thành lập bởi Công tước Spanheim Herman như một thành trì nằm trên các tuyến đường thương mại trong khu vực. Lần đầu tiên nơi này được nhắc tới là từ cuối thế kỷ 12 trong một tài liệu trong đó Công tước Ulric II. Miễn phí cho Tu viện Thánh Paul ở "foro Chlagenvurth". Khu định cư đó nằm trong khu vực thường xuyên bị ngập lụt, vì vậy vào năm 1246, con trai của Công tước Herman, Công tước Bernhard von Spanheim đã chuyển nó đến một vị trí an toàn hơn và do đó được coi là người sáng lập thực sự của khu chợ vào năm 1252 đã nhận được một hiến chương thành phố.
Trong những thế kỷ tiếp theo, Klagenfurt hứng chịu hỏa hoạn, động đất, nạn châu chấu và các cuộc tấn công từ người Ottoman Hồi giáo và bị tàn phá bởi các cuộc chiến tranh nông dân. Năm 1514, một trận hỏa hoạn gần như thiêu rụi hoàn toàn thành phố và vào năm 1518, Hoàng đế Maximilian I đã không đủ khả năng xây dựng lại nó. Dù bị người dân phản đối, ông đã nhượng lại Klagenfurt cho giới quý tộc của Công quốc. Trước đây chưa từng có chuyện như vậy xảy ra. Tuy nhiên, các chủ sở hữu mới đã mang lại sự phục hưng kinh tế và sự thăng tiến về chính trị và văn hóa ở Klagenfurt. Một con kênh được đào để nối thành phố với hồ như một con đường vận chuyển gỗ để xây dựng lại thành phố và đào những con hào mới của thành phố; các gia đình quý tộc có những ngôi nhà phố được xây dựng ở thủ đô mới của công quốc; thành phố được mở rộng theo hình bàn cờ hình học theo ý tưởng thời Phục hưng của kiến trúc sư người Ý Domenico dell'Allio; quảng trường trung tâm thành phố mới Neuer Platz được xây dựng và những công sự mới tốn nửa thế kỷ xây dựng đã biến Klagenfurt trở thành pháo đài hùng mạnh nhất ở phía bắc dãy Alps.
Vào năm 1809, quân đội Pháp (dưới thời Napoléon) trước khi rời đi đã phá hủy các bức tường thành, đổi lấy một số tiền lớn do người dân thu thập được, chỉ có một cổng phía đông (đã được kéo xuống để mở đường cho giao thông vài thập kỷ sau đó) và cổng nhỏ trải dài ở phía tây mà bây giờ là tất cả những gì còn lại của các công sự vĩ đại một thời. Năm 1863, kết nối đường sắt đến Sankt Veit an der Glan và việc xây dựng tuyến đường sắt Vienna-Trieste đã thúc đẩy nền kinh tế của thành phố, mang đến cho thành phố một nhà ga trung tâm hùng vĩ (bị phá hủy trong Thế chiến thứ hai) và củng cố vai trò của Klagenfurt là trung tâm của vùng. left|thumb|upright=1.10|Tòa thị chính cũ, Alter Platz.
Trong thế kỷ 19, thành phố đã phát triển thành một trung tâm văn hóa quan trọng của người Slovene ở Kärnten. Nhiều nhân vật quan trọng trong cộng đồng người Slovene đã sống, học tập hoặc làm việc ở Klagenfurt, nổi bật trong số đó có Anton Martin Slomšek, người sau này trở thành giám mục đầu tiên ở Maribor và được phong chân phước vào năm 1999, các nhà ngữ văn Jurij Japelj và Anton Janežič, chính trị gia Andrej Einspieler và nhà hoạt động Matija Majar. Nhà thơ dân tộc người Slovene France Prešeren cũng đã dành một thời gian ngắn trong sự nghiệp chuyên nghiệp của mình ở đó. Vào ngày 27 tháng 7 năm 1851, theo ý của giám mục Slomšek, giáo viên Anton Janežič và cha sở Andrej Einspieler, nhà xuất bản Hội Mohorjeva được thành lập tại Klagenfurt và vào năm 1919, hội này chuyển đến Prevalje và sau đó đến Celje vào năm 1927 nhưng được tái thành lập ở Klagenfurt năm 1947. Một số tờ báo tiếng Slovene cũng đã được xuất bản tại thành phố, trong số đó có tờ Slovenski glasnik. Tuy nhiên, vào cuối thế kỷ 19, ảnh hưởng văn hóa và chính trị của người Slovene ở Klagenfurt đã giảm mạnh và vào cuối Thế chiến thứ nhất, thành phố này đã thể hiện đặc trưng của người Đức thuộc Áo.
Tuy nhiên, vào năm 1919, thành phố bị Quân đội của Vương quốc của người Serb, người Croatia và người Slovene (Vương quốc Nam Tư) chiếm đóng và tuyên bố chủ quyền. Năm 1920, lực lượng chiếm đóng Nam Tư rút khỏi trung tâm thị trấn nhưng vẫn ở các vùng ngoại ô phía nam như Viktring và Ebenthal. Cuối cùng, họ đã rút lui sau cuộc trưng cầu dân ý Kärnten vào tháng 10 năm 1920, khi đa số cử tri ở Khu vực A dùng đa ngôn ngữ quyết định Kärnten vẫn là một phần của Áo.
Năm 1938, dân số Klagenfurt tăng đột ngột hơn 50% do hợp nhất với thị trấn St. Ruprecht và các thành phố tự trị St. Peter, Annabichl và St. Martin. Trong Thế chiến thứ hai, thành phố đã bị đánh bom 41 lần. Các vụ đánh bom đã giết chết 612 người, phá hủy hoàn toàn 443 tòa nhà và làm hư hại 1.132 tòa nhà khác. Một khối lượng 110000 m3 của đống đổ nát đã phải được dọn đi trước khi người dân có thể bắt đầu xây dựng lại thành phố.
Để tránh bị tàn phá thêm và đổ máu lớn, vào ngày 3 tháng 5 năm 1945, Tướng Löhr của Tập đoàn quân E (Heeresgruppe E) đồng ý tuyên bố Klagenfurt là một "thành phố mở" "trong trường hợp các lực lượng Anh-Mỹ tấn công thành phố", một tuyên bố rằng được phát sóng nhiều lần và hai ngày sau đó cũng được xuất bản trên Kärntner Nachrichten.
Vào ngày 8 tháng 5 năm 1945, 9:30 sáng, Tập đoàn quân số 8 Lục quân Anh dưới sự chỉ huy của Tướng McCreery tiến vào Klagenfurt và được gặp chính quyền nhà nước và thành phố dân chủ mới tại Stauderhaus. Tất cả các vị trí chiến lược và các công trình quan trọng ngay lập tức bị chiếm giữ, Thiếu tướng Horatius Murray được đưa đến gặp Tướng Noeldechen để chính thức tiep nhận sự đầu hàng của Sư đoàn 438 Đức. Ba giờ sau, các nhóm lực lượng du kích đã đến trên một xe lửa chiếm giữ được ở thung lũng Rosental một ngày trước đó, cùng lúc với quân đoàn IV chính quy Nam Tư. Cả hai bên đều băng qua các đường phố của thành phố, nơi có hàng chục nghìn người tị nạn Volksdeutsche và hàng loạt binh lính thuộc mọi quốc tịch đã chiến đấu dưới sự chỉ huy của Đức và hiện đang chạy trốn khỏi người Nga. Các lực lượng du kích và quân chính quy Nam Tư đều tuyên bố chủ quyền với thành phố và vùng đất Nam Kärnten xung quanh, thành lập Komanda sta za Koroška, được đặt tên là "Bộ chỉ huy Quân khu Kärnten" dưới quyền Thiếu tá Egon Remec. Neuer Platz - được đổi tên thành Adolf Hitler Platz vào năm 1938 - những chiếc xe bọc thép của Anh được cho là đã đối mặt với xe bọc thép đồng minh của Nam Tư với thái độ thù địch, đó là một cảnh tượng gây tò mò cho những công dân được giải phóng nhưng đây có lẽ là một trong những truyền thuyết thời hiện đại.
Pilielmis sara
Pilielmis sara là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1971.
Klagenfurt
Lịch sử
Từ đầu năm 1945, khi triển vọng chiến tranh kết thúc khá rõ ràng, nhiều cuộc đàm phán giữa các đại diện của các tổ chức dân chủ trước năm 1934 đã diễn ra, sau đó mở rộng đến các sĩ quan cấp cao của Wehrmacht và các quan chức chính quyền. Ngay cả đại diện của du kích ở các ngọn đồi phía nam Klagenfurt cũng đã được gặp những người được cho là của một lực lượng SS mạnh ở Klagenfurt để thỏa thuận việc không cố gắng chiếm thành phố bằng vũ lực nhưng vẫn giữ nguyên tuyên bố chính thức rằng vùng đông nam Kärnten là thuộc sở hữu của Nam Tư.
Pilielmis sara
Tham khảo
Thể loại:Pilielmis
Klagenfurt
Lịch sử
Vào ngày 7 tháng 5 năm 1945, một ủy ban được triệu tập tại tòa nhà Landhaus cổ của chính quyền Gau để thành lập chính phủ Nhà nước Lâm thời và một trong nhiều quyết định được đưa ra là tuyên ngôn của "Nhân dân Kärnten". Tuyên bố này bao gồm báo cáo về việc từ chức của Gauleiter và Reichsstatthalter, Friedrich Rainer, việc chuyển giao quyền lực cho chính quyền mới và lời kêu gọi người dân cờ Áo hay Kärnten. Tuyên ngôn đã được in trên Kärntner Zeitung ngày 8 tháng 5. Vào ngày hôm sau, quân đội Nam Tư yêu cầu thị trưởng mới của Klagenfurt phải hạ cờ Áo khỏi tòa thị chính và treo cờ Nam Tư thay thế, Cảnh sát thị trấn người Anh Cptn. Watson ngay lập tức cấm việc này nhưng cũng ra lệnh hạ lá cờ Áo. Cùng ngày, một đội quân du kích mang theo súng máy, một phái viên Nam Tư đã xuất hiện tại tòa nhà Landesregierung, yêu cầu Quyền Thống đốc bang Piesch hủy bỏ lệnh hạ cờ Nam Tư nhưng đã bị phớt lờ.
Vài ngày trôi qua trước đó, dưới áp lực của Anh với sự hậu thuẫn ngoại giao của Hoa Kỳ, quân đội Nam Tư đã rút khỏi thành phố trước khi thành lập một chính quyền dân sự song song Kärnten-Slovene (Hội đồng quốc gia Kärnten) do Franc Petek chủ trì. Tuy nhiên, được sự bảo vệ của binh lính Anh, các thành viên của Chính phủ Quốc gia Lâm thời đã lên kế hoạch đưa ra một chương trình toàn diện về các triển vọng chính trị, xã hội và kinh tế mới tại vùng đất này để phục vụ sự tiếp quản của quân đội Anh. Hỗ trợ tài chính và bồi thường tài sản nhanh chóng cho các nạn nhân của chế độ Quốc xã là cần thiết. Điều này đặt ra một vấn đề vì một trong những hành động đầu tiên của người Anh là tịch thu tất cả tài sản của Đảng Quốc xã cũng như đóng băng tài khoản ngân hàng và phong tỏa các khoản chuyển tiền của họ. Phải mất vài tháng trước khi thông tin liên lạc cơ bản và giao thông công cộng, dịch vụ thư tín và cung cấp nhu yếu phẩm hoạt động trở lại ở một mức độ nào đó. Trong những năm tiếp theo những ngày hỗn loạn này, một bộ phận lớn của Tập đoàn quân số 8 của Anh được tái thành lập thành Lục quân Anh ở Áo (BTA) vào tháng 7 năm 1945, có trụ sở chính tại Klagenfurt - Kärnten, cùng với bang láng giềng Styria, được thành lập một phần của khu vực chiếm đóng của Anh ở nước Áo giải phóng. Khu vực này vẫn được giữ nguyên cho đến ngày 26 tháng 10 năm 1955.
Năm 1961, Klagenfurt trở thành thành phố đầu tiên ở Áo có khu vực dành riêng cho người đi bộ. Ý tưởng về sự kết nghĩa hữu nghị của các thành phố ở các quốc gia khác bắt đầu từ mối quan hệ đối tác thành phố đầu tiên giữa Klagenfurt và Wiesbaden, Đức vào đầu năm 1930. Điều này được tiếp nối bởi nhiều quan hệ đối tác thành phố, kết quả là vào năm 1968, Klagenfurt đã được vinh danh với danh hiệu “Thành phố Châu Âu của năm”. Klagenfurt cũng đã được trao tặng Bằng khen Europa Nostra danh giá (một giải thưởng cho việc khôi phục và tái phát triển trung tâm cổ kính của nó) tổng cộng ba lần, đây là một kỷ lục đối với một thành phố châu Âu.
Năm 1973, Klagenfurt sáp nhập thêm bốn thành phố tự trị liền kề: Viktring với tu viện dòng Xitô lớn; Wölfnitz; Hörtendorf; và St. Peter am Bichl. Việc bổ sung các thành phố tự trị này đã làm tăng dân số của Klagenfurt lên khoảng 90.000 người.
Dân số
Tính đến tháng 1 năm 2020, có 101.403 người có nơi cư trú chính là Klagenfurt.
Vào năm 2019, có khoảng 20.000 người sinh ra ở nước ngoài sống ở Klagenfurt, tương ứng với khoảng 20% dân số của thành phố.
Điểm tham quan
thumb|right|Đài phun nước Lindworm là một trong những địa danh dễ nhận biết nhất của trung tâm thành phố Klagenfurt.
Phố Cổ với trung tâm Alter Platz (Quảng trường Cổ) và các tòa nhà thời Phục hưng với những thềm ba hình vòng cung duyên dáng là một điểm thu hút lớn.
Các địa danh nổi tiếng còn có:
Vận tải
Sân bay Klagenfurt là sân bay quốc tế chính có kết nối với một số thành phố lớn của Châu Âu và các khu nghỉ mát ở nước ngoài.
Nhà ga trung tâm Klagenfurt (Hauptbahnhof) nằm ở phía nam trung tâm thành phố.
Thành phố nằm ở giao điểm của đường cao tốc A2 và S37. A2 autobahn chạy từ Vienna qua Graz và Klagenfurt đến Villach và xa hơn đến biên giới giáp Ý. Xa lộ S37 chạy từ Vienna qua Bruck an der Mur và Sankt Veit an der Glan đến Klagenfurt. Đường cao tốc B91 Đèo Loibl đi Ljubljana, thủ đô Slovenia, cách Klagenfurt chỉ 88 km (55 mi).
Lưu lượng giao thông ở Klagenfurt cao (mức độ cơ giới hóa: 572 xe/1000 dân vào năm 2007). Vào những năm 1960, với việc đường xe điện (xe điện) cuối cùng bị phá bỏ, Klagenfurt trở thành một thành phố thân thiện với ô tô với nhiều con đường rộng rãi. Một đường cao tốc thậm chí đã được lên kế hoạch đi qua thành phố một phần dưới lòng đất nhưng ngày nay đã đi ngang qua thành phố về phía bắc. Vấn đề bốn tuyến đường sắt từ Bắc, Tây, Nam và Đông gặp nhau tại ga trung tâm phía Nam của trung tâm thành phố và làm tắc nghẽn giao thông thành phố đã được giải quyết nhờ một số hầm chui trên các tuyến giao thông chính. Tuy nhiên, mặc dù có 28 tuyến xe buýt nhưng hiện nay tình trạng tắc đường vẫn thường xuyên xảy ra ở hầu hết các thành phố có quy mô tương tự. Ý tưởng về một hệ thống giao thông nhanh chóng sử dụng đường ray xe lửa hiện có, đường sắt cáp treo đến sân vận động bóng đá hoặc dịch vụ thuyền máy thông thường trên kênh đào Lend từ trung tâm thành phố đến hồ đã không thành hiện thực. Nhưng đối với những người ưa thích du lịch nhàn nhã, có một dịch vụ thuyền máy và tàu hơi nước thường xuyên trên hồ nối các khu nghỉ mát ở Wörthersee. Dù những mùa đông khắc nghiệt không còn diễn ra thường xuyên nữa, bạn vẫn có thể băng nhanh qua hồ đóng băng trên đôi giày trượt của mình.
Văn hóa
Có một nhà hát nhân dân kiêm nhà hát opera với các công ty chuyên nghiệp, một dàn nhạc giao hưởng chuyên nghiệp, một nhạc viện và phòng hòa nhạc tiểu bang. Có những hiệp hội âm nhạc như Musikverein (thành lập năm 1826) hoặc Mozartgemeinde, một công ty sân khấu thể nghiệm tư nhân, Bảo tàng Nhà nước, một bảo tàng nghệ thuật hiện đại và bảo tàng Giáo phận về nghệ thuật tôn giáo; Nhà nghệ sĩ, hai phòng trưng bày thành phố và một số phòng trưng bày tư nhân, một cung thiên văn ở Europa-Park, các tổ chức văn học như nhà Robert Musil và một cuộc thi văn học Đức có uy tín trao giải Giải Ingeborg Bachmann. thumb | Ngôi nhà của các nghệ sĩ, 1913/14, Kiến trúc sư: [[Franz Baumgartner]] Klagenfurt là nhà của một số nhà xuất bản nhỏ nhưng rất tuyệt vời và một số tờ báo hoặc ấn bản khu vực cũng được xuất bản ở đây bao gồm các nhật báo như "Kärntner Krone", "Kärntner Tageszeitung", "Kleine Zeitung".
Klagenfurt là một điểm nghỉ mát nổi tiếng với những ngọn núi ở cả phía nam và phía bắc, nhiều công viên và một loạt 23 ngôi nhà và lâu đài ở vùng ngoại ô. Vào mùa hè, thành phố là nơi tổ chức lễ hội Altstadtzauber (Phép thuật của Thành Cổ).
Cũng tọa lạc ở đây là Đại học Klagenfurt, một khu đại học của Fachhochschule Kärnten, Đại học Khoa học Ứng dụng Kärnten, một trường cao đẳng giáo dục đào tạo giáo viên tiểu học và trung học và giáo dục sau đại học giáo viên cũng như một trường cao đẳng giáo dục phổ thông (VHS) và hai cơ sở đào tạo nghề và dạy nghề (WIFI và BFI). Trong số các cơ sở giáo dục khác của Áo, có trường trung học và một trường trung học thương mại dạy bằng tiếng Slovene (thành lập năm 1957). Một số hiệp hội văn hóa và chính trị của người Slovene Kärnten cũng có trụ sở tại thành phố như Hội Mohorjeva, nhà xuất bản lâu đời nhất của người Slovene được thành lập tại Klagenfurt vào năm 1851.
Trường cấp hai
Một số trường trung học:
và các trường trung học phổ thông dạy chương trình giáo dục phổ thông kiêm đào tạo nghề:
Thể thao
Giải vô địch chèo thuyền thế giới (châu Âu) được tổ chức tại Wörthersee vào năm 1969.
Một trong những giải Grand Slam Bóng chuyền bãi biển của FIVB diễn ra tại Klagenfurt vào tháng 7 hàng năm và hầu như luôn là một trong những lễ hội lớn nhất trong năm của Áo. Bóng chuyền bãi biển phổ biến ở Áo mặc dù đất nước này không giáp biển. Các tuyển thủ Áo như Clemens Doppler, Florian Gosch và Alexander Horst, những ông trùm nhiều năm ở châu Âu đều chơi hàng năm tại giải này. Các nhà vô địch năm 2009 của giải đấu này là đội đoạt huy chương vàng Thế vận hội Mùa hè 2008 đến từ Mỹ, Phil Dalhausser và Todd Rogers.
Klagenfurt cũng đã tổ chức ba trận đấu tại Giải vô địch UEFA Euro 2008 tại Hypo-Arena mới được xây dựng gần đây. Klagenfurt cũng là ứng cử viên cho Thế vận hội Mùa đông 2006 và là sân nhà của đội bóng bầu dục Mỹ, Những chú sư tử đen Kärnten, đang thi đấu tại Giải hạng Nhất của Liên đoàn Bóng bầu dục Áo. Black Lions thu hút người hâm mộ từ khắp Kärnten, chơi các trận sân nhà ở cả Klagenfurt và Villach.
Đô thị kết nghĩa
Các thành phố kết nghĩa với Klagenfurt gồm:
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Kärnten Thể loại:Huyện của Kärnten Thể loại:Thủ phủ bang Áo
Rossomyrmex proformicarum
Rossomyrmex proformicarum là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Nga.
Bruchidius sahlbergi
Bruchidius sahlbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Schilsky miêu tả khoa học năm 1905.
Tham khảo
S
Bảo tàng Kỹ thuật Slovakia
Bảo tàng Kỹ thuật Slovakia (tiếng Slovakia: Slovenské technické múzeum), viết tắt là STM, là một bảo tàng kỹ thuật hoạt động trên phạm vi toàn quốc, có trụ sở chính tọa lạc tại thành phố Košice, Slovakia. Hoạt động của bảo tàng tập trung vào ghi lại sự phát triển của khoa học, sản xuất, công nghệ, giao thông vận tải và công nghiệp ở Slovakia, giới thiệu những đóng góp của Slovakia trong sự phát triển của khoa học và công nghệ thế giới.
Tính đến nay, bảo tàng đã thu thập được hàng chục nghìn hiện vật về các chủ đề khai thác mỏ, luyện kim, rèn, kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điện, vật lý, hóa học, dụng cụ nhiếp ảnh và điện ảnh, đo đạc và bản đồ, sản xuất đồng hồ, thiên văn học, hàng không, vận tải đường bộ, vận tải đường sắt, thiết kế công nghiệp, và một số chủ đề khác.
Lịch sử
Ban đầu, bảo tàng có tên là Bảo tàng Kỹ thuật. Bảo tàng được thiết lập vào năm 1947. Một năm sau đó, các cuộc triển lãm đầu tiên của bảo tàng đã được mở cửa cho công chúng. Người sáng lập và giám đốc đầu tiên của bảo tàng là Tiến sĩ Stefan Butkovic. Bảo tàng được đổi tên thành Bảo tàng Kỹ thuật Slovakia vào năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Công trình xây dựng Slovakia
Colfax (thị trấn), Wisconsin
Colfax là một thị trấn thuộc quận Dunn, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1.135 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Dunn, Wisconsin
Podelmis aenea
Podelmis aenea là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Delève miêu tả khoa học năm 1973.
Tham khảo
Thể loại:Podelmis
Giáo hoàng Gioan IX
Gioan IX (Latinh: Joannes IX) là vị giáo hoàng thứ 116 của Giáo hội Công giáo. Sau triều đại của Giáo hoàng Theodore II chỉ kéo dài có 20 ngày, ông được đưa lên làm Giáo hoàng.
Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì Joannes đắc cử Giáo hoàng vào năm 898 và ở ngôi trong 2 năm và 20 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ tháng 1 năm 898 cho tới tháng 1 năm 900.
Giáo hoàng John IX sinh tại Tivoli, Ý. Ông tái khẳng định quyền tối cao của Giáo hội trên Roma và tất cả các lãnh thổ phụ thuộc. Đây là giai đoạn mà Giáo hội chịu sự lũng đoạn của gia đình Theophylaco. Từ năm 900-915, người chủ động trong cuộc là nghị sĩ Theophylaco, nguyên toàn quyền xứ Ravenna, người nắm quyền quân sự lẫn hành chính và đối với một hàng sĩ bất lực và đám dân phe phái, ông thường xuyên dùng đến bạo lực.
Tham khảo
G Thể loại:Mất năm 900 Thể loại:Năm sinh không rõ Thể loại:Giáo hoàng người Ý
Utrillas
Utrillas là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 3.209 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Teruel
Bao lồi
nhỏ|Bao lồi của tập hợp màu đỏ là [[tập lồi màu xanh và màu đỏ.]] Trong hình học, bao lồi của một hình là tập hợp lồi nhỏ nhất chứa hình đó. Bao lồi có thể được định nghĩa là giao của tất cả tập lồi chứa một tập con cho trước của một không gian Euclid, hoặc là tập hợp gồm tất cả tổ hợp lồi của các điểm trong tập con đó. Đối với một tập con bị chặn của mặt phẳng, bao lồi có thể được minh họa thành một hình bao bởi một dây đàn hồi kéo dãn xung quanh tập con đó.
Bao lồi của tập mở là bao lồi mở, và bao lồi của tập compact là bao lồi compact. Mỗi tập lồi compact đều là bao lồi của các điểm cực biên của nó. Toán tử bao lồi là một ví dụ về toán tử đóng, và một antimatroid có thể được biểu diễn bằng cách áp dụng toán tử đóng này cho tập hợp hữu hạn các điểm. Các bài toán thuật toán về việc tìm bao lồi của một tập hợp hữu hạn các điểm trong mặt phẳng hoặc các không gian Euclid ít chiều khác và bài toán đối ngẫu về các nửa không gian giao nhau đều là những vấn đề cơ bản của hình học tính toán. Chúng có thể được giải trong thời gian O(n\log n) đối với tập hợp điểm hai chiều hoặc ba chiều, và trong thời gian bằng với độ phức tạp thời gian trong trường hợp tệ nhất được cho bởi định lý cận trên ở không gian nhiều chiều hơn.
Cùng với tập hợp điểm hữu hạn, bao lồi cũng đã được nghiên cứu đối với đa giác đơn, chuyển động Brown, đường cong ghềnh và trên đồ thị của hàm. Bao lồi được ứng dụng rộng rãi trong toán học, thống kê, tối ưu hóa tổ hợp, kinh tế, mô hình hóa hình học và tập tính học. Một số cấu trúc liên quan đến nó bao gồm bao lồi trực giao, lớp lồi, chỏm lồi, tam giác đạc Delaunay và sơ đồ Voronoi.
Định nghĩa
nhỏ|Bao lồi của một tập phẳng bị chặn Một tập hợp các điểm trên một không gian Euclid được gọi là tập lồi nếu nó chứa các đoạn thẳng nối từng cặp điểm của nó. Bao lồi của một tập X cho trước có thể được định nghĩa là
Với tập bị chặn trong mặt phẳng Euclid mà các điểm trong tập đó không tạo thành đường thẳng thì đường biên của bao lồi là đường cong Jordan với chu vi nhỏ nhất chứa X. Có thể tưởng tượng rằng ta kéo dãn một dây đàn hồi để nó bao quanh toàn bộ tập S rồi thả dây ra để nó co lại đến mức tối đa; khi đó, dây bao lại tập lồi của S. Cách hiểu này không thể mở rộng được ngay cho không gian nhiều chiều hơn: với một tập hợp hữu hạn các điểm trong không gian ba chiều, một lân cận của một cây bao trùm của các điểm này bao lại chúng với diện tích bề mặt nhỏ tùy ý và nhỏ hơn diện tích bề mặt của bao lồi. Tuy nhiên, trong không gian nhiều chiều, một số dạng của bài toán vật cản về việc tìm một bề mặt năng lượng thấp nhất nằm trên một hình cho trước có thể có bao lồi là nghiệm của chúng.
Với các đối tượng trong không gian ba chiều, định nghĩa đầu tiên phát biểu rằng bao lồi là vùng giới hạn lồi nhỏ nhất của các đối tượng đó. Định nghĩa qua giao của các tập lồi có thể được mở rộng cho hình học phi Euclid, và định nghĩa qua tổ hợp lồi có thể được mở rộng từ không gian Euclid sang không gian vectơ thực hoặc không gian afin bất kỳ; bao lồi cũng có thể được khái quát hóa theo một cách trừu tượng hơn sang matroid định hướng.
Quan hệ giữa các định nghĩa
nhỏ|Bao lồi 3D của một đám mây điểm gồm 120 điểm Định nghĩa đầu tiên không hiển nhiên đúng: vì sao phải tồn tại một tập lồi nhỏ nhất chứa X với mọi X? Tuy nhiên, định nghĩa thứ hai (giao của tất cả các tập lồi chứa X) lại mang tính rạch ròi hơn. Theo đó, bao lồi là tập con của mỗi tập lồi Y khác X chứa X, vì Y có trong các tập được giao. Do đó, nó chính là tập lồi nhỏ nhất chứa X. Vì vậy, hai định nghĩa đầu tiên là tương đương nhau.
Mỗi tập lồi chứa X phải chứa tất cả tổ hợp lồi của các điểm trong X (theo giả thiết rằng nó là tập lồi), nên tập hợp tất cả các tổ hợp lồi này có trong giao của tất cả các tập lồi chứa X. Ngược lại, tập hợp tất cả các tổ hợp lồi cũng là một tập lồi chứa X nên nó cũng chứa giao của tất cả các tập lồi chứa X, và do đó định nghĩa thứ hai và thứ ba là hai định nghĩa tương đương.
Thực tế, theo định lý Carathéodory, nếu X là tập con của một không gian Euclid d chiều, mỗi tổ hợp lồi của một số hữu hạn các điểm trong X cũng là một tổ hợp lồi của nhiều nhất d + 1 điểm trong X. Tập hợp các tổ hợp lồi của một bộ gồm d + 1 điểm là một đơn hình; trong mặt phẳng nó là một tam giác và trong không gian ba chiều nó là một tứ diện. Vì vậy, mỗi tổ hợp lồi của các điểm trong X đều thuộc một đơn hình có các đỉnh thuộc X, nên định nghĩa thứ ba và thứ tư là hai định nghĩa tương đương.
Bao trên và bao dưới
Ở hai chiều, bao lồi đôi khi được chia thành hai phần là bao trên và bao dưới, kéo dài giữa các điểm ngoài cùng bên trái và bên phải của bao đó. Tổng quát hơn, đối với bao lồi trong bất kỳ không gian nhiều chiều nào, có thể chia đường biên của bao đó thành các điểm mặt trên (những điểm mà theo đó một tia hướng lên không giao với bao), điểm mặt dưới và điểm cực biên. Với bao ba chiều, các phần mặt trên và mặt dưới của đường biên tạo thành những đĩa tôpô.
Bao đóng và bao mở
Bao lồi đóng của một tập hợp là tập đóng của bao lồi, và bao lồi mở là phần trong (hoặc, trong một số tài liệu, phần trong tương đối) của bao lồi.
Bao lồi đóng của X là giao của tất cả các nửa không gian đóng chứa X. Nếu bao lồi của X đã là một tập đóng (xảy ra chẳng hạn khi X là một tập hữu hạn hoặc, tổng quát hơn, là một tập compact) thì nó bằng bao lồi đóng đó. Tuy nhiên, giao của các nửa không gian đóng là tập đóng, nên khi một bao lồi không phải là bao lồi đóng thì nó không thể biểu diễn được theo cách này.
Nếu bao lồi mở của một tập hợp X là bao lồi d chiều thì mỗi điểm trong bao đó thuộc một bao lồi mở gồm nhiều nhất 2d điểm thuộc tập X. Tập hợp các đỉnh của một hình vuông, khối bát diện đều, hoặc khối đa diện chéo trong không gian nhiều chiều là những ví dụ về trường hợp cần đúng 2d điểm.
Sự bảo toàn tính chất tôpô
nhỏ|Đường cong phù thủy Agnesi, một ví dụ về tập đóng có bao lồi là mở (nửa không gian trên mở) Về mặt tôpô, bao lồi của một tập mở luôn luôn là bao lồi mở, và bao lồi của một tập compact luôn luôn là bao lồi compact. Tuy nhiên, có một số tập đóng có bao lồi không phải là bao lồi đóng. Chẳng hạn, tập đóng
Tính compact của bao lồi của tập compact trong không gian Euclid với số chiều hữu hạn được khái quát hóa bằng định lý Krein–Smulian, theo đó bao lồi đóng của một tập con compact yếu trong một không gian Banach (một tập con có tính compact dưới dạng tôpô yếu) là bao lồi compact yếu.
Điểm cực biên
Một điểm cực biên của một tập lồi là một điểm trong tập hợp không nằm trên một đoạn thẳng giữa hai điểm khác trong cùng tập hợp đó. Đối với một bao lồi, mỗi điểm cực biên đều phải thuộc tập đã cho, vì ngược lại nó không thể tạo thành một tổ hợp lồi gồm các điểm đã cho. Theo định lý Krein–Milman, mỗi tập lồi compact trong một không gian Euclid (hoặc, tổng quát hơn, trong một không gian vectơ tôpô lồi địa phương) là bao lồi của các điểm cực biên của nó. Tuy nhiên, định lý này có thể không đúng đối với các tập lồi không compact; ví dụ, toàn bộ mặt phẳng Euclid và quả cầu đơn vị mở đều có tính lồi, nhưng chúng không có điểm cực biên nào. Lý thuyết Choquet mở rộng định lý này từ tổ hợp lồi hữu hạn của các điểm cực biên sang tổ hợp vô hạn trong các không gian tổng quát hơn.
Toán tử đóng
Khi được áp dụng cho một tập hợp hữu hạn các điểm, đó chính là toán tử đóng của một antimatroid, cụ thể là antimatroid bao của tập hợp đó. Mỗi antimatroid đều có thể được biểu diễn theo cách này bằng bao lồi của các điểm trong một không gian Euclid với số chiều đủ lớn.
Tổng Minkowski
Các phép toán dựng bao lồi và tính tổng Minkowski giao hoán lẫn nhau vì tổng Minkowski của bao lồi của các tập hợp có cùng kết quả với bao lồi của tổng Minkowski của các tập hợp đó. Kết luận này là một bước để chứng minh định lý Shapley–Folkman giới hạn khoảng cách giữa một tổng Minkowski và bao lồi của nó.
Đối ngẫu xạ ảnh
Phép đối ngẫu xạ ảnh để dựng bao lồi của một tập hợp hữu hạn các điểm chính là phép dựng giao của một họ gồm các nửa không gian đóng chứa điểm gốc (hoặc một điểm bất kỳ xác định).
Tập hợp điểm hữu hạn
nhỏ|Bao lồi của các điểm trong mặt phẳng Bao lồi của một tập hợp điểm hữu hạn tạo thành một đa giác lồi khi d = 2, hoặc tổng quát hơn là một đa diện lồi trong \R^d. Mỗi điểm cực biên của bao đó được gọi là đỉnh, và (theo định lý Krein–Milman) mỗi đa diện lồi đều là bao lồi của các đỉnh của nó. Nó chính là đa diện lồi duy nhất có các đỉnh thuộc S và bao hết toàn bộ S. Với tập hợp các điểm ở vị trí tổng quát, bao lồi là một đa diện đơn hình.
Theo định lý cận trên, số mặt của bao lồi của n điểm trong không gian Euclid d chiều là. Đặc biệt, ở hai chiều và ba chiều, số mặt lớn nhất của bao lồi tuyến tính theo n.
Chuyển động Brown
Đường cong do chuyển động Brown tạo ra trong mặt phẳng, tại bất kỳ thời điểm cố định nào, có xác suất là 1 để có bao lồi mà đường biên tạo thành một đường cong khả vi liên tục. Tuy nhiên, với một góc \phi thỏa mãn, sẽ có những thời điểm trong chuyển động Brown mà trong đó một chất điểm chạm vào đường biên của bao lồi tại một đỉnh của góc \phi. Số chiều Hausdorff của tập hợp những thời điểm đặc biệt như thế là (với xác suất cao).
Đường cong trong không gian
thế=|nhỏ|Oloid, bao lồi của hai đường tròn trong không gian 3D Đối với bao lồi của một đường cong trong không gian hoặc một tập hợp hữu hạn các đường cong không gian ở vị trí tổng quát trong không gian ba chiều, các phần của đường biên cách ra khỏi những đường cong này là các bề mặt xiên và khai triển được. Một số ví dụ bao gồm oloid, bao lồi của hai đường tròn trong các mặt phẳng vuông góc, trong đó mỗi đường tròn đều đi qua tâm của đường tròn còn lại; sphericon, bao lồi của hai nửa đường tròn đồng tâm trong các mặt phẳng vuông góc; và D-form, các hình lồi có được từ định lý Alexandrov đối với một mặt phẳng được tạo thành bằng cách dán hai tập lồi phẳng cùng chu vi lại với nhau.
Hàm toán học
Bao lồi hoặc bao lồi dưới của một hàm f trong một không gian vectơ thực là hàm có trên đồ thị là bao lồi dưới của trên đồ thị của f. Nó là hàm lồi cực đại duy nhất bị chặn trên bởi f. Định nghĩa này có thể được mở rộng cho bao lồi của một tập hợp các hàm (có được từ bao lồi của hợp của các trên đồ thị, hoặc từ giá trị nhỏ nhất theo từng điểm của chúng) và, ở dạng này, có tính đối ngẫu với phép toán liên hợp lồi.