cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vương quốc Pontos
Chiến tranh Mithridates lần thứ hai và lần thứ ba
Hiệp ước với Sulla đã không kéo dài lâu. Từ 83 - 82 TCN, Mithridates đã chiến đấu và đánh bại Licinius Murena người đã được Sulla để lại cai quản các tỉnh ở châu Á. Cái được gọi là chiến tranh Mithridates lần thứ hai đã kết thúc mà không có bất kỳ lợi ích lãnh thổ nào cho cả hai phe. Người La Mã bây giờ đã bắt đầu bảo vệ vùng ven biển Lycia và Pamphylia khỏi bọn cướp biển và thiết lập quyền kiểm soát đối với Pisidia và Lycaonia. Mithridates bây giờ phải đối mặt với các tướng lĩnh La Mã trên cả hai mặt khi chấp chính quan Lucullus chiếm lấy Cilicia. Cướp biển Cilicia không thực sự bị đánh bại hoàn toàn, tuy nhiên, Mithridates đã liên minh với họ. Ông cũng liên minh với chính quyền của Quintus Sertorius tại Tây Ban Nha và với sự giúp đỡ của họ, ông đã tổ chức lại một số trong quân đội của mình theo khuôn mẫu lê dương La Mã với thanh kiếm ngắn. Chiến tranh Mithridates lần thứ ba nổ ra khi vua Nicomedes của Bithynia qua đời mà không có người thừa kế năm 75 TCN và để lại vương quốc cho Rome. Năm 74 TCN, Rome huy động quân đội ở Tiểu Á, có thể do một số biến động gây ra bởi Mithridates nhưng không có nguồn gì chắc chắn về điều này. Trong năm 73TCN, Mithridates xâm lược Bithynia và hạm đội của ông đánh bại người La Mã tại Chalcedon và tiến hành cuộc vây hãm đối với Cyzicus. Lucullus hành quân từ Phrygia với năm quân đoàn của ông và buộc Mithridates phải rút lui trở lại Pontus. Năm 72 TCN Lucullus xâm chiếm Pontus qua Galatia và tiến về phía bắc tới sông Halys ở bờ biển phía bắc, ông đã bao vây Amisus mà đã đứng vững cho đến năm 70 TCN. Năm 71, ông hành quân qua Iris và thung lũng sông Lycus và thành lập căn cứ của mình ở Cabeira. Mithridates đã gửi kỵ binh của mình tới để cắt đường cung cấp của Cappadocia ở phía nam, nhưng họ phải chịu thương vong nặng nề. Mithridates, vẫn không muốn tiến hành một trận đánh quyết định lúc này đã bắt đầu rút lui tới Lesser Armenia, nơi ông dự kiến sẽ nhận sự trợ giúp từ đồng minh của ông Tigranes Đại đế. Bởi vì sự suy yếu của lự lượng kỵ binh của ông, sự rút lui trở nên hỗn loạn và hầu hết quân đội Hắc Hải đã bị tan rã hoặc bị bắt. Những sự kiện này đã dẫn việc Machares con trai của Mithridates và vua của Crimea Bosporos tìm kiếm một liên minh với Rome. Mithridates chạy đến Armenia.
Vào mùa hè 69 TCn, Lucullus xâm chiếm lãnh thổ Armenia, hành quân với 12.000 người lính xuyên qua Cappadocia tới Sophene, mục tiêu của ông là Tigranocerta thủ đô mới đế quốc của Tigranes II và Tigranes rút lui để tập hợp lực lượng của ông. Lucullus bao vây thành phố, và khi Tigranes trở lại với quân đội của ông bao gồm số lượng lớn của rất nhiều kỵ binh thiết giáp được gọi là cataphract, lực lượng với số quân lớn hơn nhiều của Lucullus. Mặc dù vậy, Lucullus đã dẫn người lính của mình tiến hành đột kích vào lực lượng kị binh Armenia và giành một chiến thắng tuyệt vời trong trận Tigranocerta. Tigranes bỏ chạy về phía bắc trong khi Lucullus phá hủy thủ đô mới của ông ta và xóa bỏ sự cai trị của ông ta ở phía nam bằng cách công nhận độc lập cho Sophene và trao lại Syria cho vua Seleukos là Antiochus XIII Asiaticus. Năm 68 trước Công nguyên, Lucullus xâm chiếm miền bắc Armenia, tàn phá đất nước và chiếm Nisibis, nhưng Tigranes lẩn tránh chiến đấu. Trong khi đó Mithridates xâm chiếm Pontus, và trong năm 67 ông đánh bại một lực lượng La Mã lớn gần Zela. Lucullus bây giờ phải đối mặt với một đội quân mệt mỏi và bất bình, rút về Pontus, sau đó đến Galatia và ông đã được thay thế bằng hai tướng lĩnh mới đến từ Ý với những quân đoàn mới, Marcius Rex và Acilius Glabrio. Mithridates lúc này phục hồi được Pontus trong khi Tigranes xâm chiếm Cappadocia.
Tỉnh La Mã và các quốc gia chư hầu
nhỏ|300px|phải|Vương quốc Pontos, chư hầu của người La Mã, khoảng năm 50 SCN. Hầu hết nửa phía tây của Pontos và các thành phố Hy Lạp ven biển, bao gồm Sinope, đã bị sáp nhập trực tiếp như là một phần của tỉnh La Mã,Bithynia et Pontus. Khu vực nội địa và vùng bờ biển phía đông vẫn là một vương quốc chư hầu độc lập. Vương quốc Bosporos cũng vẫn còn độc lập dưới sự cai trị của Pharnaces II như một đồng minh và người bạn của Rome. Colchis cũng bị biến thành một vương quốc chư hầu. Pharnaces II sau đó đã thực hiện một nỗ lực nhằm tái chiếm lại Pontos. Trong cuộc nội chiến của Caesar và Pompeius, ông xâm lược Tiểu Á (48 TCN), chiếm Colchis, Tiểu Armenia, Pontos, Cappadocia và đánh bại một đội quân La Mã ở Nicopolis. Caesar đáp trả nhanh chóng và đánh bại ông ta tại Zela, nơi ông đã thốt lên cụm từ nổi tiếng "Veni, vidi, vici". Các vị vua Pontos tiếp tục cai trị vương quốc chư hầu Pontos, Colchis và Cilicia cho đến khi Polemon II bị hoàng đế Nero ép phải thoái vị trong năm 62 CN.
Nguồn
Thể loại:Lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cựu quốc gia châu Á  Thể loại:Nhà Achaemenes  Thể loại:Lịch sử tỉnh Trabzon Thể loại:Lịch sử tỉnh Amasya Thể loại:Năm 281 TCN Thể loại:Lịch sử tỉnh Giresun Thể loại:Lịch sử tỉnh Tokat Thể loại:Lịch sử tỉnh Rize Thể loại:Triều đại Ba Tư
Malacca (định hướng)
Malacca là trang định hướng tới những tên sau:
Vụ đánh bom Sankt-Peterburg 2023
Vào ngày 2 tháng 4 năm 2023, một vụ đánh bom đã xảy ra tại quán cà phê Street Food Bar №1 ở bờ kè Universitetskaya thuộc địa phận Sankt-Peterburg, Nga. Blogger quân sự Nga Vladlen Tatarsky, tên thật là Maxim Fomin đã thiệt mạng trong vụ nổ  với 42 người bị thương, 24 trong số đó phải viện bao gồm 6 người trong tình trạng nguy kịch.
Ủy ban chống khủng bố quốc gia (NAC) của Nga đã cáo buộc cơ quan tình báo Ukraine cùng những kẻ ủng hộ Aleksey Anatolyevich Navalnyy đứng đằng sau vụ đánh bom, người phát ngôn cho điện Kremlin Dmitriy Sergeyevich Peskov cũng đã lặp lại tuyên bố, đồng thời gọi đây là một "hành động khủng bố". Cố vấn Tổng thống Ukraine Mykhailo Podolyak đã đổ lỗi vụ tấn công do những thành phần "khủng bố trong nước" và "đấu đá chính trị nội bộ", trong khi các đồng minh của Navalny lại bác bỏ cáo buộc và tuyên bố nhiều khả năng do các cơ quan tình báo Nga đứng đằng sau vụ đánh bom. Quân đội Cộng hòa Quốc gia Nga (NRA) đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công.
Bối cảnh
Trong năm 2022, một số doanh nhân Nga đã được tìm thấy tử vong trong những tình huống bí ẩn. Ngoài ra, Ukraine đã bị cáo buộc đứng sau các cuộc tấn công chống lại các nhân vật ủng hộ chiến tranh, điển hình như vụ sát hại Darya Dugina.
Quán cà phê nơi vụ đánh bom xảy ra thuộc sở hữu của Yevgeny Prigozhin. Câu lạc bộ thảo luận Cyber Z Front thường tụ tập tại đây vào các ngày cuối tuần.
Vụ đánh bom
Theo một số nguồn tin, bảo gồm cả chính quyền Nga, Vladlen Tatarsky đã được một người phụ nữ tặng cho một bức tượng nhỏ và sau đó bức tượng này đã phát nổ. Sức mạnh của chất nổ bên trong bức tượng được cho là lớn hơn 200 g đương lượng nổ TNT. Vụ nổ đã làm sập khu vực phía trước của quán cà phê. Cảnh sát ngay sau đó đã được gọi đến hiện trường vào lúc 18:13 phút theo giờ địa phương.
Nạn nhân
Theo Bộ Y tế Nga, một người (Vladlen Tatarsky) đã chết. Đến tối ngày 2 tháng 4, số người bị thương đã tăng lên 42 người. Trong số đó, 24 người đã được đưa đến các cơ sở y tế ở Saint Petersburg từ quán cà phê. 6 người bị thương được đánh giá trong tình trạng nghiêm trọng.
Nghi phạm
Các cơ quan thực thi pháp luật Nga đã bắt đầu điều tra vụ việc ngay sau khi vụ đánh bom được diễn ra.
Một người dân địa phương ở Saint Petersburg, Darya Yevgenyevna Trepova (Дарья Евгеньевна Трепова; sinh ngày 16 tháng 2 năm 1997) đã bị Ủy ban Điều tra xem là nghi phạm. Các nhà điều tra cho rằng cô đã mang đến quán cà phê một chiếc hộp có tượng bán thân của Tatarsky, trong đó có một thiết bị nổ. Trước đó, cô đã bị giam giữ trong 10 ngày cùng với chồng sau khi tham gia một cuộc biểu tình phản chiến chống lại cuộc xâm lược Ukraine của Nga vào hôm 24 tháng 2 năm 2022 vì phớt lờ lệnh giải tán của cảnh sát. Các quan chức Nga cũng đã gọi cô là "người ủng hộ tích cực" cho nhà lãnh đạo phe đối lập đang bị giam giữ Alexei Navalny.
Leptotarsus brisbaneiensis
Leptotarsus brisbaneiensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Leptotarsus
Spirotaenia endospira
Spirotaenia endospira là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.
Tham khảo
Thể loại:Mesotaeniaceae
Rhinolaemus maculatus
Tham khảo
Thể loại:Rhinolaemus
Coelioxys doeringi
Coelioxys doeringi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1916.
Tham khảo
D Thể loại:Động vật được mô tả năm 1916
Rădășeni
Xem thêm
Thể loại:Xã của hạt Suceava
Haplochromis pappenheimi
Haplochromis pappenheimi là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt.
Tham khảo
Thể loại:Haplochromis
Lâm Thương
Lâm Thương (临沧市) Hán Việt: Lâm Thương thị), là một địa cấp thị thuộc tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Lâm Thương quản lý các đơn vị cấp huyện sau:
Các quận nội thành
Một quận sau:
Các huyện
huyện:
Tham khảo
Thể loại:Thành phố tỉnh Vân Nam Thể loại:Lâm Thương
Leptotarsus caledonianus
Leptotarsus caledonianus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Leptotarsus
Spirotaenia bispiralis
Spirotaenia bispiralis là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.
Tham khảo
Thể loại:Mesotaeniaceae
Bùi Quang Thái
Bùi Quang Thái (1937-2019) là một nam diễn viên điện ảnh Việt Nam. Ông được biết đến nhiều nhất và nổi danh với vai diễn trùm tình báo Tư Chung trong bộ phim Biệt động Sài Gòn của đạo diễn Long Vân công chiếu năm 1986.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1937 Thể loại:Mất năm 2019 Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam Thể loại:Người Hải Phòng Thể loại:Diễn viên Hải Phòng
Rhinomalus anthracinus
Rhinomalus anthracinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Rhinomalus
Leptotarsus campbelli
Leptotarsus campbelli là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.
Coelioxys dolichos
Coelioxys dolichos là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Fox mô tả khoa học năm 1890.
Haplochromis paraguiarti
Haplochromis paraguiarti là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cichlidae. Nó từng được tìm thấy ở Kenya, Tanzania, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Tham khảo
Thể loại:Haplochromis
Lam Trường
Lam Trường tên đầy đủ là Tiêu Lam Trường (sinh ngày 14 tháng 10 năm 1974) là một ca sĩ và diễn viên nồi tiếng người Việt gốc Hoa. Anh thường được người hâm mộ gọi thân mật là "Anh Hai" và thường viết là "A2". Anh được coi là ca sĩ thần tượng đầu tiên, gương mặt tiên phong và có sức ảnh hưởng lớn trong việc khơi dậy dòng nhạc trẻ Việt Nam từ những năm cuối thập niên 90. Anh cũng là gương mặt tiêu biểu từ năm đầu tiên ra đời Giải thưởng Làn Sóng Xanh. Lam Trường ghi dấu ấn với dòng nhạc Cantopop, pop ballad. Ngoài ra, anh còn được biết đến với khả năng tự viết nhạc, chơi nhạc cụ và thể hiện nhiều ca khúc nhạc ngoại lời Việt nổi tiếng.
Trong suốt sự nghiệp âm nhạc hơn 20 năm, Lam Trường đã đoạt 1 giải "Ca sĩ của năm", 1 giải thành tựu và 12 lần liên tiếp nhận giải "Ca sĩ được yêu thích nhất" của Giải thưởng Làn Sóng Xanh, giành được 3 Giải Mai Vàng và nhận 1 đề cử "Ca sĩ của năm" tại Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến. Anh còn đại diện Việt Nam tham dự nhiều đại hội ca nhạc tổ chức tại các quốc gia châu Á như Nhật Bản, Thái Lan, Hongkong, Singapore, Hàn Quốc. Bên cạnh âm nhạc, anh còn tham gia lĩnh vực phim ảnh và đạt thành công với những bộ phim nổi bật như: "Nữ tướng cướp" (2004), "Ngôi nhà hạnh phúc" (phiên bản Việt) (2008) và "Bếp hát" (2014). Ngoài ra anh còn là huấn luyện viên cho các cuộc thi âm nhạc như Giọng hát Việt nhí (2014) và Giọng hát Việt (2018).
1974-1996: Thời thơ ấu và khởi đầu sự nghiệp
Sau khi tốt nghiệp lớp 12, Lam Trường thi vào trường Đại Học Kinh Tế và luôn cả trường Cao đẳng Văn Hóa Nghệ thuật. Nhưng sau đó một thời gian anh không theo nổi hai trường một lúc nên đã bỏ ngành Kinh Tế giữa năm học đầu tiên để chỉ còn đi theo con đường ca hát sau khi đã suy nghĩ thật kỹ trước khi quyết định… Nhưng dù sao cũng là một con người lo xa nên Lam Trường đã ghi tên theo học thêm về ngành công nghệ thông tin trong vai trò quản lý mạng cùng với một số anh chị ruột và tốt nghiệp sau 3 năm.
Trong thời gian đầu tiên theo học trường Cao đẳng Văn Hoá Nghệ thuật, vào năm 1994, Lam Trường gặp được một cái mốc trong việc bước vào con đường chuyên nghiệp khi anh tham dự cuộc thi tiếng hát "Thập Đại Tinh Tú" dành cho người Hoa, tổ chức ở rạp Đại Thế giới. Lần đó bạn bè đã ghi danh cho anh mà Lam Trường không hề hay biết cho đến một tuần trước ngày khai diễn cuộc thi. Lần đó anh chiếm được giải nhì sau khi trình bày một nhạc phẩm Trung Hoa còn rất mới lạ, thay vì một ca khúc quen thuộc như những thí sinh khác.
Cũng trong thời gian học nhạc ở trường Cao đẳng Văn Hoá Nghệ thuật, trước khi tốt nghiệp vào năm 1996, Lam Trường đã rất tích cực sinh hoạt cùng các bạn trong việc cùng nhau khai thác một địa điểm bán cà phê và nước giải khát trong trường với giá rẻ cho sinh viên, mục đích chính là để có phương tiện trình diễn trên sân khấu. Cũng trong thời gian 3 năm học ở đây, anh từng hát trong các ban nhạc của trường để có dịp trình diễn tại các tiệc cưới hoặc những chương trình văn nghệ tại một số nhà hàng như Thiên Hồng, Bát Đạt, Mỹ Lệ Hoa, Đông Kinh, … phần lớn với những nhạc phầm Trung Hoa.
Thật ra bố Lam Trường muốn anh theo đuổi việc học hơn là đi hát, trong khi mẹ anh lại ra mặt ủng hộ nên có thời gian thường giúp anh trốn bố để đi hát. Nhưng vì quá mệt mỏi với tình trạng giấu giếm này, nên một lần Lam Trường đã thu hết can đảm để xin phép người bố nghiêm khắc cho anh đi hát. Điều này đã khiến ông rất ngạc nhiên để cuối cùng cho phép cậu con trai út của mình đi hát thử một thời gian. Nếu không mang lại kết quả gì, Lam Trường sẽ phải quay trở lại việc học vấn để sau đó đi làm như tất cả những người khác. Trước điều kiện như vậy cùng với sự thôi thúc của niềm đam mê ca nhạc, anh đã phải cố gắng rất nhiều để chứng minh với bố về khả năng nghệ thuật của mình.
Trong năm kế tiếp, sau một số chương trình ca nhạc của trung tâm Kim Lợi mà anh coi như bệ phóng đầu tiên cho anh bước vào con đường chuyên nghiệp, Lam Trường bắt đầu gây được nhiều chú ý nơi khán giả.
1997-1998: Baby I love you và Tình thôi xót xa
Năm 1997, ngoài album riêng đầu tay Baby I love you, anh còn gây ấn tượng ở nhiều ca khúc quốc tế khác.
Đến những năm 97 – 98 tên tuổi Lam Trường thật sự lên cao khi anh được trung tâm VH mời ký giao kèo để thu thanh 200 nhạc phẩm trong 2 năm. Do đó số CD của anh được phát hành rất nhiều nên giọng ca Lam Trường mau chóng trở thành quen thuộc với thính giả khắp nơi. Nhưng nổi bật hơn cả là vào năm 1997, Lam Trường đã chiếm được hạng đầu trong Bảng xếp hạng của chương trình Làn Sóng Xanh do thính giả bình chọn với nhạc phẩm "Tình thôi xót xa", một bài hát nhạc Nhật do Bảo Chấn viết lời Việt. Liền sau đó là một loạt bài hát khác như: "Tôi ngàn năm đợi", "Mưa phi trường"... Một thời gian dài liên tục anh có mặt trong Top ten Làn Sóng Xanh của Đài Tiếng nói Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Cũng trong năm 97, Lam Trường đã có cơ hội lưu diễn tại Úc Châu và nhiều quốc gia Âu Châu cùng hai thành phố ở Canada là Vancouver và Toronto. Không bao lâu sau khi "Tình thôi xót xa" được gửi đến người nghe, nhạc phẩm "Mưa phi trường" được diễn tả qua giọng hát của anh cũng đã chiếm được hạng cao trong bảng xếp hạng Làn Sóng Xanh - chương trình ca nhạc có uy tín trong nước vào thời đó.
Do sự nổi tiếng của mình, Lam Trường nhận được lời mời cộng tác với rất nhiều sân khấu ca nhạc lớn nhưng anh không nhận lời vì nhận thấy cần phải tập luyện nhiều hơn nữa trước khi xuất hiện trước một số khán giả đông đảo… Anh chỉ nhận lời hát ở rất nhiều vũ trường để có dịp tập luyện phong cách trình diễn của mình được cứng cỏi trước khi bước ra sân khấu lớn. Có thời thời gian dài, trong một đêm anh đã hát ở 8 vũ trường ở Sài Gòn và Chợ Lớn bao gồm: Queen Bee, Đêm Mầu Hồng, Palace, Arc En Ciel, Intershop, Đông Kinh, vv…
1999: Mãi mãi và Mãi cho tình lênh đênh
Cũng trong năm, anh phát hành album Yêu nhau ghét nhau hợp tác cùng nữ ca sĩ Thu Phương và album Cô bé kính cận hợp tác cùng nữ ca sĩ Cẩm Ly.
Album sau cùng được phát hành trong năm mang tựa đề Mãi cho tình lênh đênh. Album tuyển chọn những ca khúc nhạc trẻ với tiếng hát Lam Trường do Kim Lợi studio thực hiện. Album giới thiệu 9 ca khúc, là các sáng tác của Nguyễn Ngọc Thiện, Võ Thiện Thanh, Trường Huy và 3 ca khúc nhạc nước ngoài lời Việt. Đây là một album khá dễ nghe bởi các ca khúc trong album này có giai điệu nhẹ nhàng và dễ chấp nhận với nhiều tai nghe khác nhau.
2000: Biển trắng, Chút tình thơ ngây và liveshow đầu tiên
Ngày 4/4/2000, Lam Trường ra mắt album vol. 2 với tựa đề Chút tình thơ ngây. Album không hề cầu kì về hình thức, nhưng nội dung bài vở lại được chọn lọc hết sức kĩ càng, đa số các ca khúc trong Vol.2 lần này đều là sáng tác của các nhạc sĩ nổi tiếng như "Chợt nghe bước em về" (Quốc Vượng), "Để trọn đời thương nhớ" (Đức Trí), "Lời trái tim muốn nói" (Lê Hựu Hà)... Lam Trường luôn tạo ra cho mình một phong cách gần gũi nhưng cũng rất riêng biệt trong từng ca khúc, đó là điều mà không phải ca sĩ nào cũng làm được.
Ngày 28/11, anh ra mắt album Biển trắng (Nhạc Hoa vol.1) bao gồm 10 ca khúc chính đều là nhạc Hoa lời Việt. Đúng với chất giọng gốc Hoa của Lam Trường, những ca khúc trong album mang một giai điệu nhẹ nhàng và ca từ dễ thương.
Vào thời điểm này, Lam Trường đã trở thành một hiện tượng đối với những khán giả trẻ yêu nhạc ở khắp nơi trong nước. Và đó cũng là một thần tượng đúng ý nghĩa nhất khi giọng ca và phong cách trình diễn của Lam Trường đã làm say mê rất nhiều khán thính giả trước những sắc thái mới lạ của sinh hoạt ca nhạc trong nước lúc đó. Điều này được thể hiện một cách rõ ràng hơn qua liveshow đầu tiêng của người nam ca sĩ Việt gốc Hoa này vào cuối năm 2000 với chủ đề Lời Trái Tim Muốn Nói, cũng là tựa đề một ca khúc của Lê Hựu Hà. Live show này được diễn ra tại câu lạc bộ Lan Anh trong 2 đêm, mỗi đêm đông nghẹt 5000 khán giả có mặt để ủng hộ cho thần tượng của mình.
2001: Đang tiếp tục
Lam Trường tiếp tục là ca sĩ được yêu thích trong bảng bình chọn của nhiều báo, đài và thường xuyên xuất hiện trong những chương trình ca nhạc lớn như Duyên dáng Việt Nam, Gala, Một thoáng Sài Gòn, Nhịp cầu âm nhạc (HTV), Quà tặng âm nhạc (VTV3)... và là gương mặt không thể thiếu trong hầu hết những chương trình Ca nhạc - Thời trang quy mô.
Năm 2002, live show thứ hai của Lam Trường cũng đã được tổ chức tại câu lạc bộ Lan Anh với chủ đề Cho bạn cho tôi, cũng là tên một ca khúc do Lam Trường sáng tác bên cạnh những ca khúc khác như "Có một ngày", "Cạm bẫy", vv… Nhạc phẩm sau anh đã cảm xúc sau khi tham gia trong cuốn phim mang cùng tên. Về mặt tình cảm, cho đến lúc đó, mối tình giữa một nam ca sĩ nổi tiếng ở Việt Nam và một cô programmer điện toán ở Hoa Kỳ đã trở nên rất đậm đà.
Những năm gần đây, mặc dù gặp nhiều cạnh tranh với sự xuất hiện ồ ạt của rất nhiều giọng ca trẻ, Lam Trường vẫn giữ được cho mình một vị thế vững vàng sau hơn 10 năm đi hát. Bằng chứng là anh được coi như ca sĩ Việt Nam được mời trình diễn nhiều nhất tại nhiều đại hội ca nhạc tổ chức tại các quốc gia Á Châu như Nhật, Thái Lan, Hồng Kông, Singapore.
Tháng 9 năm 2002, Lam Trường sang Nhật biểu diễn theo lời mời của Đài Truyền hình NHK ngay sau khi nhận giải thưởng Làn Sóng Xanh của Đài Tiếng nói Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Năm 2003, anh tiếp tục ra những album như Đêm lạnh, Dù ta không còn yêu.
Điển hình là ASEAN Pop Festival năm 2003 tại Yokohama, tiếp theo sau là một buổi diễn chung với những nghệ sĩ thuộc các quốc gia khác tại Tokyo. Đó là chưa kể anh còn được đài truyền hình quốc gia Nhật là NHK mời trình diễn ở Fukuoka.
Năm 2004, anh được mời góp mặt trong đại hội ca nhạc Pattaya ở Thái Lan. Ngay sau đó anh đã bay sang Hồng Kông với tư cách là một khách mời danh dự theo lời mời của nghệ sĩ lừng danh Trương Học Hữu.
Đó là chưa kể Lam Trường còn được rất nhiều công ty thương mại quốc tế mời cộng tác trong việc quảng cáo cho sản phẩm của ho, như Epson, Head & Shoulder, Samsung, và nhất là công ty Pepsi, vv…
Cho đến khi album Đôi giày vải phát hành vào năm 2006, tên tuổi của Lam Trường lại được hâm nóng trở lại. Anh được đứng chung sân khấu cùng ca sĩ Hàn Quốc Kim Nam Joo trong chương trình Sắc màu đêm Sài Gòn và trở thành sự kiện vô cùng nổi bật trên khắp các mặt báo.
Ngày 24 tháng 3 năm 2007, Lam Trường thực hiện Liveshow "Chuyện Hôm Qua" tại nhà thi đấu Quân khu 7, Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngoài hai đêm diễn tại sân vận động Quân khu VII, chương trình sẽ được tiếp tục tổ chức tại nhà hát Espelanda của Singapore vào ngày 2/4 và tại Trung tâm Giảng Võ, Hà Nội vào ngày 14/4 tới. Đây cũng là live show đầu tiên của ca sĩ Việt vượt biên giới quốc gia ra nước ngoài.
Năm 2007, anh đại diện Việt Nam tham gia đại hội âm nhạc châu Á "Asia song Festival" tại Hàn Quốc.
Năm 2014, anh thực hiện liveshow Dấu Ấn
anh là Huấn luyện viên (HLV) của Giọng hát Việt nhí.
Năm 2016, anh ra mắt MV nhạc ngoại lời Việt do mình viết lời, ca khúc Đường dài vô tận
Năm 2018, anh ra mắt MV nhạc của phim Những tháng năm rực rỡ, bài hát của nhạc sĩ Bảo Chấn Giấc mơ tuyệt vời
Anh được chọn là Huấn luyện viên (HLV) của Giọng hát Việt.
Chiều ngày 8/6 anh tổ chức họp báo ra mắt dự án âm nhạc Lam Trường 9 PM Live đã chuẩn bị gần nửa năm qua, Ca sĩ khẳng định Lam Trường 9 PM Live là dự án tốn kém nhất từ trước đến nay.Dự án sẽ được phát sóng online vào 21h tối thứ Sáu hàng tuần trên kênh Youtube của Lam Trường. 90% là các hit cũ
Trong suốt sự nghiệp âm nhạc của mình, Lam Trường đã hát song ca hoặc hợp tác cùng rất nhiều những nghệ sỹ hàng đầu như: Phương Thanh, Thanh Thảo, Cẩm Ly, Minh Tuyết, Hồng Ngọc, Thu Phương, Khánh Du, Đông Nhi, Noo Phước Thịnh....
Gia đình
Trong thời gian diễn ra live show Lời Trái Tim Muốn Nói, trái tim của Lam Trường cũng đã cảm thấy có những cảm xúc nhẹ nhàng khi quen biết với một thiếu nữ tên Ngô Ý An, từ Hoa Kỳ về tham dự tiệc cưới của một người trong họ. Cô cư ngụ tại nhà người bác, trên cùng con đường của địa điểm diễn ra live show. Lúc đó Ý An, sang Mỹ từ năm 1990, còn nghe rất ít nhạc Việt trong nước. Tuy nhiên cô cũng biết tới sự nổi tiếng của Lam Trường và từng nghe anh hát lần đầu tiên trên chương trình video Hoa hậu Việt Nam 98 trong nhạc phẩm Gót Hồng. Người chị họ của Ý An, quen biết với anh của Lam Trường nên nhắn mời anh tới nhà chơi để Ý An có dịp gặp và chụp hình lưu niệm như một fan hâm mộ.
Về phần Lam Trường sau lần gặp gỡ đầu tiên đó đã chú ý đến cô gái "vui tính, tự nhiên, ánh mắt có vẻ ngồ ngộ, giọng thì nửa Nam nửa Bắc, có nhiều cái rất lạ" này.
Còn cô thiếu nữ sinh năm 1978 ở Sài Gòn tên Ý An là người con duy nhất của một ông bố gốc người Bắc và bà mẹ gốc miền Nam cho biết, sau 2 lần gặp gỡ tại nhà người bác, cô nhận thấy Lam Trường có tính tình giản dị, khéo léo, cởi mở, thân thiện và còn rất khiêm nhượng. Cô còn ngạc nhiên hơn khi thấy người ca sĩ nổi tiếng này tỏ ra rất lễ phép đối với người lớn.
Vài ngày sau, Ý An trở về Mỹ sau 2 tuần ở Sài Gòn. Định mệnh một lần nữa đã đưa đẩy hai người trẻ tuổi gặp nhau ở phi trường khi Lam Trường đáp một chuyến bay sang Thái Lan. Sự đưa đẩy đó đã khiến hai người thấy gần nhau hơn.
Sau khi trở về Mỹ vào đầu năm 2001, Ý An thường xuyên trao đổi e-mail với Lam Trường. Hai người nhanh chóng trở nên thân thiết cùng với sự nảy nở cảm tình sâu đậm giữa hai bên. Vào tháng 3 cùng năm, Lam Trường thực hiện chuyến lưu diễn đầu tiên tại Hoa Kỳ cùng một số ca sĩ trong nước khác như Phương Thanh, Thu Phương, Huy MC nhưng không ghé Houston. Nhưng có lần Ý An đã cùng mẹ đến Atlantic City tham dự một buổi trình diễn của Lam Trường. Trong suốt thời gian Lam Trường ở Mỹ, hai người liên lạc bằng điện thoại với nhau hàng ngày cùng với một cảm tình càng lúc càng trở nên thắm thiết.
Để qua năm 2003, Lam Trường đã đưa mẹ và anh từ Việt Nam sang giới thiệu với bố mẹ Ý An, mở đầu cho việc nên duyên chồng vợ giữa hai người.
Theo Ý An, thoạt đầu ai cũng tỏ vẻ "nghi ngờ" về mối quan hệ giữa cô và Lam Trường. Ngay như bố cô, ông Ngô Cảnh Phụng, năm nay 63 tuổi mới đầu cũng chỉ coi sự liên hệ tình cảm giữa con gái ông và Lam Trường như một "cơn mê" của tuổi trẻ. Và một mai qua cơn mê thì sự việc sẽ đổi khác.
Nhưng đối với Ý An, chỉ chính những người trong cuộc mới hiểu được tình cảm của nhau qua lời nói và qua những cuộc gặp gỡ mỗi khi Lam Trường có dịp lưu diễn ở Hoa Kỳ hay những lần cô về Việt Nam, diễn ra mỗi năm một lần sau lần gặp đầu tiên vào cuối năm 2000.
Cuối cùng, với sự ưng thuận của gia đình đôi bên, Lam Trường và Ý An đã chính thức trở thành vợ chồng vào đầu năm 2004. Một tiệc cưới được tổ chức tại khách sạn New World ở Sài Gòn vào ngày 10 tháng 1 và một tiệc khác được diễn ra tại Houston vào ngày 7 tháng 4 năm 2004. Hai người đã có với nhau một con trai tên Tiêu Kiến Văn với tên Mỹ là Bradley, được 8 tháng tuồi vào tháng 5 năm 2007 này. Đến bây giờ thì mọi người đã tin tưởng ở hạnh phúc tốt đẹp giữa hai người. Và nếu là một cơn mê như bố Ý An đã nói thì đó thật sự là một cơn mê hạnh phúc không hồi kết, khi ông đã rất vui khi có được một chàng rể như Lam Trường…
Từ khi trở thành vợ Lam Trường, Ý An kiêm nhiệm luôn vai trò quản lý cho người chồng nghệ sĩ. Cô là người sắp xếp lịch trình diễn cho anh tại Mỹ, lo việc di chuyển, đặt khách sạn và vé máy bay cho anh. Ngoài ra Ý An là người đứng ra thực hiện một website riêng cho chồng là "lamtruong.info". Và đôi khi cô cũng là người lo trang phục cho anh trong những dịp đặc biệt như live show thứ 3 "Chuyện Hôm Qua".
Hai người ly hôn vào năm 2009. Sau khi chia tay, con trai anh ở với mẹ.
Mối tình với Yến Phương
"Bốn năm trước, khi tôi bắt đầu sử dụng Facebook thì có một cô gái nhắn tin trò chuyện. Thú thực, tôi hiếm khi trả lời tin nhắn của fan vì quá nhiều. Tuy nhiên, với Yến Phương, tôi lại có hứng thú chuyện trò. Các cuộc trao đổi khá thưa thớt, có khi một vài tháng mới trả lời một lần vì tôi bận rộn và ít lên mạng. Tôi chỉ biết thông tin chung về cô bé là Yến Phương, sinh năm 1991, đang du học ở Atlanta, sau đó chuyển qua Seattle (Mỹ). Lúc đầu, Yến Phương nghi ngờ Facebook của tôi là giả. Tôi nói: "Anh là Lam Trường thật đấy, không tin thì mở webcam lên anh hát cho nghe". Bên kia webcam, Phương và mấy người bạn ở trọ cùng ngồi nghe tôi đàn guitar hát bài Con đường tình yêu.
Sau đó, trong một lần lưu diễn ở Mỹ, tôi liên lạc với Yến Phương qua Facebook, hỏi em có đến xem tôi diễn không. Phương đến nhưng vé đã bán hết nên tôi đành đưa cô ấy vào hậu trường bằng thẻ ban tổ chức. Sau lần gặp gỡ ngoài đời, mối quan hệ của chúng tôi thân hơn, tuy nhiên, vẫn chưa nghĩ đến tình yêu. Từ đó, hai đứa chuyện trò nhiều hơn và bắt đầu có cảm giác nhớ nhung. Phương rất quan tâm, chia sẻ với cuộc sống riêng của tôi. Phương suy nghĩ và ăn nói sâu sắc, vì thế, trong hầu hết mọi chuyện, chúng tôi đều hợp nhau.
Cô ấy làm cho tôi cảm thấy trái tim mình được sưởi ấm lại sau bao nhiêu giông bão.
Lần đầu tôi gặp mặt bố mẹ vợ cũng khá… rắc rối. Bố mẹ Phương còn trẻ, chỉ bằng tuổi anh giữa của tôi nên lúc đầu tôi lúng túng, cứ gọi là anh chị, bác loạn xạ cả lên, khiến Phương cứ liếc tôi cười. Phải mất vài tháng để tôi quen với cách xưng hô. May mắn cho tôi là bố mẹ vợ ủng hộ ngay từ ngày đầu. Cũng chính lần đầu tiên gặp gia đình Phương, tôi mới bất ngờ được tiết lộ mình đã gặp Yến Phương khi cô ấy 9 tuổi, vào năm 2000. Mẹ Phương cho tôi xem tấm hình Phương chụp cùng tôi tại Đầm Sen. Hôm ấy, cô ấy đi xem tôi hát và xin chụp hình với… thần tượng. Thật trùng hợp là Yến Phương cũng học trường cấp ba Nguyễn An Ninh với tôi. Chúng tôi bảo nhau, có lẽ định mệnh đã sắp xếp như vậy. Lời tỏ tình bí mật
Yêu Phương, tôi rất chăm chỉ đi lưu diễn ở Mỹ để được gặp em. Ngoài thời gian đi diễn, chúng tôi lại cùng nhau đi chơi. Có một kỷ niệm đáng nhớ là lần đến Hawaii, trời lạnh, tôi và Phương đi dạo ngắm hoàng hôn rồi tôi thuê xe chở Phương vòng quanh Hawaii. Vốn có tài lẻ chụp hình chân dung nên Phương là "nàng thơ" để tôi sáng tác. Trong quá trình chỉnh sửa hình, tôi chọn ra một tấm, photoshop vào trong mắt của Yến Phương dòng chữ " I love you" rất nhỏ. Tôi gửi ngược lại cho cô ấy nhưng không nói gì về bí mật đó. Đến hai năm sau, khi đã chính thức yêu nhau, tôi mới bảo Phương về lục lại file hình ngày xưa để khám phá bí mật trong đôi mắt. Phương rất vui và bất ngờ, còn khen tôi lãng mạn hơn cô ấy nghĩ. Thay đổi vì nhau
Năm 2013, Lam Trường đính hôn với Yến Phương, một du học sinh trường Cao đẳng cộng đồng Green River thành phố Auburn, Washington, Mỹ. Cô kém anh gần 17 tuổi. Năm 2014, Lam Trường chính thức kết hôn với Yến Phương, hiện anh vẫn đi về giữa Mỹ và Việt Nam để tiện việc chăm sóc gia đình nhỏ của mình cũng như kết hợp lưu diễn ở Mỹ. 2017, con gái chung của Lam Trường và Yến Phương đã sinh và được đặt tên là Tiêu Yên Lam (Phoebe).
Hoạt động kinh doanh
A2 fish and chips -địa chỉ: 116 Nguyễn Du, P. Bến Thành, Quận 1,Thành phố Hồ Chí Minh
Liên kết ngoài
Thể loại:Người giành giải Mai vàng Thể loại:Nam ca sĩ Việt Nam Thể loại:Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam Thể loại:Người Sài Gòn Thể loại:Người Việt gốc Hoa Thể loại:Sinh tại Sài Gòn Thể loại:Người họ Tiêu tại Việt Nam Thể loại:Người Hoa (Việt Nam) Thể loại:Người Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Ca sĩ pop Việt Nam Thể loại:Sống tại Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Nghệ sĩ của Walt Disney Records
Spirotaenia condensata
Spirotaenia condensata là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.
Tham khảo
Thể loại:Mesotaeniaceae
Rădăuți
Rădăuți là một đô thị thuộc hạt Suceava, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 27759 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Suceava Thể loại:Thành phố của România
Coelioxys domestica
Coelioxys domestica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1916.
Tham khảo
D Thể loại:Động vật được mô tả năm 1916
Leptotarsus cinereus
Leptotarsus cinereus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.
Rhinomalus chiriquensis
Rhinomalus chiriquensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1926.
Leptotarsus cinereus
Tham khảo
Thể loại:Leptotarsus
RobotWar
RobotWar là một trò chơi lập trình được viết bởi Silas Warner. Cùng với phần mềm RobotWrite, trò chơi này được phát triển bằng ngôn ngữ lập trình TUTOR trên nền tảng PLATO vào những năm 1970. Sau đó, trò chơi đã được thương mại hóa và chạy trên máy tính Apple II. Trò chơi được phát hành bởi Muse Software vào năm 1981.
Trò chơi lấy bối cảnh vào năm 2002, khi chiến tranh trở nên nguy hiểm cho sức khỏe con người. Bấy giờ các quốc gia sẽ giải quyết xung đột của họ trong một trận chiến mà những chiến binh là những robot. Đất nước của bạn (người chơi) đã tạo ra những robot chiến đấu rất mạnh. Nhiệm vụ được đặt ra cho người chơi là: "Lập trình cho một robot để nó trở nên bất bại".
Chương trình điều khiển
Ngôn ngữ lập trình robot tương tự như BASIC. Có 34 thanh ghi có thể được sử dụng làm biến hoặc cho các chức năng vào/ra dữ liệu của robot. Một chương trình ví dụ từ hướng dẫn của trò chơi:
SCAN AIM + 5 TO AIM; MOVE GUN AIM TO RADAR; SEND RADAR PULSE LOOP IF RADAR < 0 GOSUB FIRE; TEST RADAR GOTO SCAN FIRE 0 - RADAR TO SHOT; FIRE THE GUN ENDSUB
Robot trong chương trình này có các chức năng: Quét radar vòng tròn, bắn ra các luồng radar, và khi phát hiện ra một robot khác, nó sẽ bắn một viên đạn phát nổ ở khoảng cách chính xác theo ước tính của xung radar. Robot trong chương trình này đứng yên trong toàn bộ trận chiến, vì nó không được gán bất kỳ thông số nào vào các thanh ghi chuyển động của nó.
Đánh giá
Harry White đã đánh giá RobotWar trong tạp chí The Space Gamer số 45 rằng: "Robot War xứng đáng [...] với giá tiền của nó. Và nếu bạn không có máy tính Apple, nhưng có một máy tính cá nhân thương hiệu khác, cứ chờ đi - vì sẽ có một trò chơi tương tự dành cho bạn. Nó là điều phải xảy ra."
Trong số đầu tiên của Computer Gaming World, RobotWar đã được khen ngợi vì giúp ngôn ngữ lập trình trở nên dễ dàng để học, và trong nhiều năm tạp chí cũng đã tổ chức nhiều cuộc thi lập trình robot. Năm 1996, tạp chí đã xếp trò chơi ở hạng thứ 85 trong số những trò chơi hay nhất từ trước đến nay. BYTE cũng ca ngợi Battle Language về tiềm năng của nó trong việc dạy lập trình, cũng như trong việc lập trình và gỡ lỗi tinh vi, nhưng lưu ý rằng hiệu suất chậm của loại ngôn ngữ này có thể khiến robot đôi khi hành xử theo những cách không ngờ tới.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi lập trình Thể loại:Trò chơi điện tử năm 1981
Rhinomalus chiriquensis
Tham khảo
Thể loại:Rhinomalus
Haplochromis paraplagiostoma
Haplochromis paraplagiostoma là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cichlidae. Nó từng được tìm thấy ở Kenya, Tanzania, và Uganda.
Tham khảo
Thể loại:Haplochromis
Spirotaenia
Tham khảo
Thể loại:Mesotaeniaceae
Coelioxys ducalis
Coelioxys ducalis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.
Tham khảo
D Thể loại:Động vật được mô tả năm 1854
Rhinomalus fulvicollis
Rhinomalus fulvicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Rhinomalus
Rădăuți-Prut
Rădăuți-Prut là một xã thuộc hạt Botoșani, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 3969 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của hạt Botoșani
Leptotarsus clitellarius
Leptotarsus clitellarius là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Leptotarsus
Địa ngục Joseon
thumb|nhỏ|phải|Ảnh minh họa Địa ngục Joseon (헬조선, Hanja: 헬朝鮮), còn được gọi là Địa ngục Chosun hay Địa ngục Triều Tiên là một thuật ngữ châm biếm ở Hàn Quốc bắt đầu trở nên đặc biệt phổ biến trong thế hệ trẻ vào khoảng những năm 2015, được dùng để chỉ trích các tình trạng kinh tế xã hội ở quốc gia này như thất nghiệp, điều kiện lao động, văn hóa làm việc,...
Liên kết ngoài
Thể loại:Văn hóa Hàn Quốc Thể loại:Từ tạo ra ở thập niên 2010 Thể loại:Thuật ngữ tiếng Triều Tiên
Lễ cúng Thứ Tỷ (người H'Mông)
Lễ cúng Thứ Tỷ là một nghi lễ của đồng bào dân tộc H'Mông. Thứ Tỷ có thể hiểu như là Thần Thổ địa của người Kinh. Người H’mông quan niệm mỗi khu đất, mỗi vùng đất đều có một vị thần cai quản, do vậy trước khi canh tác, lam nhà, sinh sống trên một khu đất mới người ta phải cúng Thứ Tỷ, tức là cúng Thần thổ địa. Mục đích của việc cúng là cầu xin Thần Thứ Tỷ bảo quản đất đai không bị sạt lỡ, cây lúa, cây ngô không bị đổ, không bị thú vật phá hoại. Cúng Thứ Tỷ có thể là một gia đình khi làm một nương mới, một dòng họ hoặc cả một cộng đồng.
Địa điểm
Nơi cúng Thứ Tỷ là một tảng đá to, bền vững trong khu đất hoặc nằm giữa làng bản.
Hành lễ
Một gia đình khi muốn làm một nương mới, việc đầu tiên phải chọn một hòn đá to trong nương để cúng. Hòn đá cũng coi như bàn thờ. Trước hòn đá phải đặt gà, rượu và thắp hương cúng. Nhổ lông gà, dính máu rồi dính vào hòn đá. Khi cúng cầu xin Thứ tỷ bảo quản đất đai không bị sạt lở, cây cối tốt tươi, không bị đổ, không bị trâu bò phá.
Liên kết ngoài
Thứ Tỷ nhằm củng cố niềm tin và thiết chế cộng đồng của người dân tộc H’mông
Thể loại:Nghi lễ của người H'Mông
Coelioxys duckei
Coelioxys duckei là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.
Tham khảo
D Thể loại:Động vật được mô tả năm 1922
Leptotarsus cockerellae
Leptotarsus cockerellae là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Leptotarsus
Groenbladia taylori
Groenbladia taylori là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Groenbladia.
Tham khảo
Thể loại:Groenbladia
Những cuộc chinh phạt của Alexandros Đại Đế
Những cuộc chiến tranh của Alexandros Đại Đế là một loạt các cuộc chinh phục vũ lực của vua Macedonia Alexandros III ("Đại Đế"), đầu tiên chạm trán với nước Ba Tư hùng mạnh của vua Darius III, và sau đó chống nhau với các vị thủ lĩnh địa phương và các lãnh chúa xa tới tận phía Đông miền Punjab, Ấn Độ. Alexandros được coi là một trong những nhà quân sự tài ba nhất mọi thời đại và là một trong số ít tướng lĩnh chưa bao giờ thua trận trong suốt sự nghiệp cầm quân. Cho tới khi ông ta qua đời, Alexandros đã chinh phục hầu hết cả thế giới theo quan niệm của người Hy Lạp cổ đại..
Alexandros lên nắm vương trượng Macedonia sau khi vua cha Philippos II, người đã thống nhất hầu hết các thành bang Hy Lạp dưới quyền bá chủ của Macedonia trong Liên minh Corinth, bị ám sát. Sau khi tái lập trật tự qua việc đàn áp đẫm máu cuộc nổi dậy của các thành bang ở miền Nam Hy Lạp và đánh bại các nước láng giềng ở phía bắc Macedonia, Alexandros đem một lực lượng mạnh đi xâm lược Ba Tư, đánh thắng các đội quân hùng hậu của vương triều Achaemenes và lần lượt xâm chiếm các lãnh địa của Ba Tư ở Tiểu Á, Syria, Phoenicia, Judea, Gaza, Ai Cập, Bactria và Lưỡng Hà. Sau khi lật đổ vương triều Achaemenes, Alexandros đã mở rộng biên giới ra tới tận vùng Ngũ Hà của Ấn Độ. Tại đây quân của ông gặp nhiều tổn thất nhưng đã chiến thắng người Ấn trong trận sông Hydaspes (326 trước Công Nguyên).
Trước khi ông ta chết, Alexandros đã dự định thôn tính bán đảo Ả Rập nhằm mở rộng thương mại, sau đó tiến quân sang phía tây xâm lược Carthage, La Mã và bán đảo Tây-Bồ. Tuy nhiên, sau khi ông mất sớm, các đại tướng của Alexandros đã lặng lẽ hủy bỏ những kế hoạch hoành tráng này. Thay vào đó, trong vòng một vài năm sau khi Alexandros chết, các tướng soái hàng đầu của Alexandros tranh đoạt quyền thừa kế đế quốc với nhau và mở ra một cuộc chiến tranh sứ quân ác liệt kéo dài suốt 40 năm.
Bối cảnh
250px|phải|nhỏ|Lãnh thổ Macedonia năm 336 trước Công nguyên. Alexandros III sinh năm 356 trước Công nguyên, là con của vua Macedonia Philippos III và vương hậu Olympias. Ngay từ năm 16 tuổi tức năm 340 trước Công Nguyên, khi phụ vương đi xâm lược thành Byzantium, Alexandros thay cha trị nước và dần dần học hỏi kỹ năng quân sự. Trong trận Chaeronea vào năm 338 trước Công Nguyên, ông chỉ huy cánh trái của kỵ binh Macedonia đánh tan liên quân Thebes - Athena. Năm 336 trước Công nguyên, trong lúc Philippos II tham dự đám cưới của công chúa Cleopatra với anh vợ ông ta là Alexandros I xứ Ipiros ở Aegae, Philippos bị viên chỉ huy quân túc vệ Pausanias hành thích. Alexandros được quân đội và tầng lớp quý tộc tấn phong làm vua Macedonia.
Hay tin Philippos II bị ám sát, nhiều chư hầu lập tức nổi dậy chống ách bá quyền của Macedonia, bao gồm Thebes, Athena, miền Thessaly và các bộ tộc Thracia trên hướng bắc vương quốc. Mặc dù các mưu sĩ khuyên Alexandros tiến hành thương thuyết, ông vua trẻ này đã quyết tâm phải đàn áp cuộc nổi dậy bằng vũ lực. Alexandros thân chinh mang 3 nghìn kỵ binh tinh nhuệ Macedonia tiến xuống phía nam tiễu trừ dân Thessaly. Thấy doanh trại của dân Thessalia nằm giữa giữa núi Olympus và núi Ossa, Alexandros đi vòng qua núi Ossa và đánh tập hậu đối phương. Người Thessalia thua trận, phải đầu hàng và bị Alexandros cưỡng bách vào lực lượng kỵ binh của mình. Sau đó quân Macedonia tiến xuống tấn công bán đảo Peloponnese.
Đội quân của Alexandros dừng chần ở Thermopylae, nơi người dân tộc Hy Lạp tôn xưng ông ta làm thủ lĩnh Liên minh các bộ tộc Hy Lạp, sau đó đánh vào thành phố Corinth. Thành Athena cầu hòa và Alexandros tuyên bố ân xá bất cứ ai tham gia cuộc nổi dậy. Tại Corinth, Alexandros được tôn làm minh chủ của các lực lượng Hy Lạp chống người Ba Tư ở Tây Nam Á. Cùng lúc đó Alexandros nhận tin các bộ tộc Thrace đang khởi loạn ở phương bắc.
Chiến dịch Balkan của Alexanros
Trước khi xâm lược Tây Nam Á, Alexandros nhận định cần phải giữ yên biên giới phía bắc và vào mùa xuân năm 335 trước Công nguyên, ông ta tổ chức đánh dẹp các cuộc nổi dậy của dân Illyria và Triballi ở Thrace. Quân Macedonia đã tấn công và đánh bại một nhóm quân Thrace án ngữ trên núi Haemus. Sau đó, quân Triballi tung một đòn đột kích vào hậu quân Macedonia nhưng bị đẩy lui. Tiếp theo đó Alexandros dẫn quân tới sông Danube đặng tiễu trừ dân Getae bên kia sông. Quân Getae nhanh chóng bị kỵ binh Macedonia đập tan và phải rút khỏi toàn bộ thị trấn của mình. . Nhưng ngay sau đó, Alexandros được tin vua Illyria là Cleitos và vua Taulanti là Glaukias đã công khai nổi dậy chống Macedonia. Alexandros lần lượt đánh bại quân của hai vua này và xác lập quyền kiểm soát tuyệt đối của người Macedonia trên biên giới phía bắc.
Trong khi Alexandros đang chinh chiến ở phương bắc, người Thebes và Athena lại nổi dậy một lần nữa. Alexandros lập tức đưa quân đến đánh dẹp. Trong khi các đồng minh của họ tỏ ra do dự, dân Thebes quyết định xây dựng một lực lượng quân sự mạnh chống cự với địch. Tuy nhiên, quân Macedonia một lần nữa chiến thắng. Alexandros cho san phẳng thành phố Thebes, giết hại vô số cư dân và tổ chức cho các thành phố khác của Boetia phan chia Thebes Kết cục bi thảm của Thebes làm cho người Athena hoảng sợ và toàn bộ Hy Lạp không còn ai dám chống lại Alexandros. Vua Macedonia ca khúc khải hoàn về thủ đô Pella vào tháng 10 năm 335 trước Công Nguyên, và từ đây ông ta chuẩn bị xâm lăng vùng Tây Nam Á.
Tiểu Á
Vào năm 335 trước Công Nguyên, Alexandros đã vượt qua Hellespont tiến vào Tây Nam Á. Mặc dù phải mất hơn một trăm tàu triremes (thuyền chiến với nhiều mái chèo) để vận chuyển toàn bộ quân đội Macedonia, Ba Tư đã quyết định bỏ qua sự di chuyển này. Nếu Darius cố gắng để ngăn chặn việc chuyển quân này, ông cũng có thể có thể chấm dứt chiến tranh trước khi nó bắt đầu. Người Ba Tư, những người không bao giờ biết đến chiến lược mà thay vào đó thường dựa vào số lượng áp đảo. Alexandros tin rằng Darius, người vốn được biết đến bao quanh mình với những hoạn quan và thê thiếp, là một người đàn ông yếu kém. Nếu Darius đã quyết định sử dụng toàn bộ quân đội của ông để đánh bại Alexandros, ông cũng có thể có được khả năng ngăn chặn Alexandros. Khi Alexandros tiến quân thông qua Tiểu Á (Thổ Nhĩ Kỳ), ông đã giải phóng một số thị trấn Hy Lạp đã bị đặt dưới ách thống trị của Ba Tư.
Trận sông Granicus
trái|nhỏ|350px|Bản đồ những vùng đất thuộc Đế quốc của Alexander. Trận sông Granicus xảy ra vào tháng 5 năm 334 trước Công nguyên ở Tây Bắc Tiểu Á (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay), gần di tích lịch sử Troia. Sau khi vượt qua eo Hellespont, Alexandros Đại Đế tiến quân theo con đường đến phủ Tổng trấn của xứ Phrygia. Các quan Tổng trấn khác nhau của đế quốc Ba Tư đã tập hợp lực lượng của họ tại thị trấn Zelea và tham gia vào trận chiến trên bờ sông Granicus.
Arrian, Diodorus, và Plutarch đều đề cập đến trận chiến, trong đó Arrian ghi chép chi tiết nhất. Người Ba Tư đặt kỵ binh của họ ở phía trước bộ binh, và đã bố trí ở bờ(phía đông) bên phải của con sông. Hàng ngũ quân Macedonia đã dàn trận với đội hình Phalanx nặng ở giữa, và kỵ binh ở hai bên. Người Ba Tư dự kiến rằng hướng tấn công chính sẽ đến từ vị trí của Alexandros và di chuyển các đơn vị từ trung tâm của họ tới bên sườn. phải|nhỏ|Bust of Alexander (Roman copy of a 330 TCN statue by [[Lysippus, Louvre Museum). According to Diodorus, the Alexander sculptures by Lysippus were the most faithful.]]
Vị phó tổng tư lệnh của Alexanderos, Parmenion, đã đề nghị vượt thượng nguồn con sông và tấn công vào lúc bình minh ngày hôm sau, nhưng Alexandros quyết định tấn công ngay lập tức. Chiến thuật này khiến người Ba Tư mất cảnh giác. Trận chiến bắt đầu với một đội kỵ binh và bộ binh nhẹ tấn công từ bên cánh trái Macedonia, vì vậy người Ba Tư đã củng cố mặt đó rất nhiều. Tuy nhiên, vào thời điểm này, Alexandros dẫn đầu những chiến hữu kị binh của mình trong đội hình mũi nhọn đột kích cổ điển, và phá vỡ trung tâm của hàng ngũ quân Ba Tư. Một số quý tộc cấp cao Ba Tư đã bị giết bởi bản thân Alexandros hoặc cận vệ của ông, mặc dù Alexandros đã choáng váng bởi một cú đánh bằng rìu từ một nhà quý tộc Ba Tư tên là Spithridates. Alexandros được cứu sống khi Cleitos Đen giết Spithridates. Ngựa của Alexandros cũng đã bị giết chết nhưng không phải là con Bucephalos yêu quý của ông, có thể ông đã không có thời gian để cưỡi nó, hoặc vì Bucephalos đã khập khiễng hoặc vì Alexandros tin rằng trận chiến này là quá nguy hiểm cho Bucephalos. Lực lượng kỵ binh Macedonia đã chọc thủng một lỗ trong hàng ngũ quân Ba Tư, và bộ binh Macedonia đã đột kích thông qua đó để tấn công lực lượng bộ binh yếu kém của Ba Tư ở phía sau. Lúc này, và với nhiều vị chỉ huy của họ đã chết, kị binh cả hai bên sườn của quân Ba Tư đã rút lui, và bộ binh đã bị bỏ rơi khi nó chạy trốn.
Alexandros củng cố sự ủng hộ ông ở Tiểu Á
Sau trận chiến, Alexandros đã chôn người chết (cả người Hy Lạp và Ba Tư), và gửi những lính đánh thuê Hy Lạp bị bắt trở lại Hy Lạp để làm việc trong các mỏ, như một bài học khốn khổ cho bất kỳ người Hy Lạp nào, đã quyết định chiến đấu cho người Ba Tư. Ông ta đã gửi một số chiến lợi phẩm trở lại Hy Lạp, bao gồm 300 panoplies trở lại Athens và được dành riêng trong đền Parthenon với dòng chữ "Alexandros, con trai của Philippos và người Hy Lạp, ngoại trừ người Lacedaemonia (Spartan), các chiến lợi phẩm từ những kẻ man rợ những kẻ sống ở châu Á "
Antipatros, người mà Alexandros đã để lại quản lý Macedon trong khi ông vắng mặt, đã được rảnh tay để cài đặt các nhà độc tài và bạo chúa ở bất cứ nơi nào ông thấy phù hợp nhằm giảm thiểu nguy cơ của một cuộc nổi loạn. Tuy nhiên, khi ông tiến sâu hơn vào Ba Tư, mối đe dọa về những rắc rối dường như đã tăng lên.
Liên kết ngoài
Primary Sources Other
Thể loại:Đế quốc Macedonia  Thể loại:Alexandros Đại Đế Thể loại:Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư
Haplochromis paucidens
Haplochromis paucidens là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Rwanda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Tham khảo
Thể loại:Haplochromis