cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trần thức Thái cực quyền
Khởi nguyên
Cuối thế kỷ 14, một người nông dân tên Trần Bốc (Chen Bu hoặc Chen Pu 陳仆) tới cư ngụ tại một làng nhỏ thuộc huyện Ôn (Wenxian), tỉnh Hà Nam, phía Bắc sông Hoàng Hà (Huanghe). Ông là người tỉnh Sơn Tây (Shanxi), và là tổ của gia đình họ Trần. Làng mà ông tới cư ngụ về sau được gọi là Trần Gia Câu (Chenjia Gou, 陳家沟). Theo một số người trong gia tộc họ Trần, môn võ (Thái cực quyền) khởi nguyên từ tổ phụ Trần Bốc, tuy nhiên nhiều học giả đã bác bỏ điều này và thừa nhận chính Trần Vương Đình (Chen Wangting, 1600-1680) mới là khởi nguyên của Thái cực quyền dòng họ Trần.
Trần Vương Đình sống vào cuối đời Minh đầu nhà Thanh, là người đất Ôn, tỉnh Hà Nam, đời thứ 9 của dòng họ Trần ở Trần Gia Câu. Trong thời nhà Minh, Trần Vương Đình từng giữ chức vụ tuần phủ, án sát Sơn Đông, Trực Lệ, tỉnh Hà Bắc và là Liêu Đông kiêm chức giám quân, chống nhau với giặc Thanh hơn 4 năm. Quyển Trần thị Gia phổ (陳家氏譜 Chenshi Jia Pu) có ghi: Ông sinh vào cuối triều đại nhà Minh đầu triều đại nhà Thanh, danh tiếng tại tỉnh Sơn Đông, đánh đuổi quân cướp, và là người đầu tiên đem vào gia đình ông môn quyền, đao và thương, ông thường sử dụng cây đại đao.
Năm 1644 khi nhà Minh mất, Trần Vương Đình lui về ẩn cư. Từ đây ông tập trung nghiên cứu, tổng hợp các môn võ thuật đương thời, lấy 29 thức trong số 32 thức của Quyền kinh của Thích Kế Quang, để cải tạo thành một bài riêng truyền lại cho con cháu. Thái cực quyền được Trần Vương Đình truyền lại cho con cháu trong họ, đời đời luyện tập và không ngừng cải tiến tinh luyện. Cuốn Trần thị gia phổ cũng cho biết Trần Vương Đình tuy đem vào dòng họ 3 môn quyền, đao, thương, nhưng các đời về sau chỉ còn truyền lại quyền mà thôi.
Hệ thống công phu
Trước thế kỷ 14, theo Trần thị gia phổ hệ thống võ học của dòng họ Trần bao gồm 7 quyền lộ: Đầu sáo quyền (Toutaoquan) còn được gọi Thập tam thức (Shisan Shi); Nhị sáo quyền (Ertaoquan); Tam sáo quyền (Santaoquan) còn được gọi là Đại tứ sáo trùy (Dasitaochui); Tứ sáo quyền (Sitaoquan) còn được gọi là Hồng quyền (Hongquan) hay Thái tổ hạ nam đường (Tauzu Xia Nantang); Ngũ sáo quyền (Wutao quan); Trường quyền (Chang quan) còn được gọi là Nhất bách linh bát thức (Yibailingba Shi); Pháo trùy (Paochui). Hệ thống kỹ thuật này còn kiêm các công phu Đoản đả (Duanda); Tán thủ (Sanshou); Kiều thủ (Jishou); Lược thủ (Lueshou); Sử thủ (Shushou), Tam thập lục cổn diệt (Sanshiliu Gunyue); Kim cang thập bát noa pháp (Jingang Shiba Nafa). Ngoài ra là binh khí với Đơn đao (Dandao); Song đao (Shuangdao); Song kiếm (Shuangjian); Song giản (Shangjian), Bát thương (Baqiang); Bát thương đối thích pháp (Baqiang Dui Cifa); Thập tam thương (Shisanqiang); Hoàn hậu Trương Dực Đức tứ thương (Huan Hou Zhang Tesi qiang); Nhị thập tứ thương (Ershisiqiang Lianfa); Bàng la bảng (Panluobang) Xuân thu đao (Chungqiuđao); Bàng la bảng luyện pháp (Panluobang Lianfa); Tuyền phong côn (Xuanfenggun); Đại chiến phác liêm (Dazhan polian). Trong hệ thống quyền pháp Trần gia nổi lên 2 quyền lộ chính: Trường Quyền vốn xuất xứ từ quyền pháp của Thích Kế Quang dài và phức tạp, và Thập Tam Thức vốn lấy từ Thái cực quyền Phổ của Vương Tông Nhạc. Tuy vậy, Trần gia Thái cực quyền chủ yếu vẫn là Trường Quyền, còn Thập Tam Thức do con cháu họ Trần học lại từ Vương Tông Nhạc về sau.
Trần gia Lão giá và Tân giá
Vào thế kỷ 20, Chi nhánh Trần thức Đại giá khởi nguồn từ Trần Trường Hưng lại chia ra hai chi phái Bảo giá của Trần Chiếu Phi (Chen Zhaopi, 1893-1972) và Tân giá của Trần Phát Khoa (Chen Fake, 1887-1957).
Nguồn cội của các lưu phái Thái cực quyền
Trần Trường Hưng (Trần gia Lão giá) có dạy Thái cực quyền ra ngoài nội tộc. Hai học trò được biết nhất là Dương Lộ Thiền (Yang Luchan) và Lý Bá Khôi (Li Bokui) và sau này, Dương Lộ Thiền là người thành lập chi phái Dương thức Thái cực quyền. Từ Dương thức Thái cực quyền, nhờ Ngô Giám Tuyền (1870–1942), cũng đã khai sinh dòng Ngô thức Thái cực quyền.
Từ các đệ tử của Trần Thanh Bình (Trần gia Tiểu giá), đã sinh thành các lưu phái Võ thức Thái cực quyền do Võ Vũ Tương (1812–1880) sáng lập; Hòa gia Thái cực quyền (Hijia Taiji Quan) lập bởi Hòa Triệu Nguyên (HeZhaoyuan, 1810-1890), Tam hợp nhất Thái cực quyền (Sanheyi Taiji Quan) lập bởi Trương Kính Chi (Zhang Jingshi). Đệ tử của Võ thức Thái cực quyền, Tôn Lộc Đường về sau khai sinh Tôn thức Thái cực quyền.
Yếu lĩnh của Trần gia Thái cực
Đặc điểm của Trần thức Thái cực quyền có thể tóm lược trong 8 yếu lĩnh được Trần thị quyền phổ quy định:
Đặc điểm
Bài quyền thứ nhất, hay "Đệ nhất lộ", có đặc điểm là động tác rõ ràng, đơn giản, nhu nhiều cương ít, lấy tứ chính kình bằng, lý, tê, án (nâng, kéo, đẩy, đè) vận dụng làm chính và tứ ngung thủ thái, liệt, chẩu, kháo (chộp, cắt, chỏ, dựa) làm phụ. Phương pháp dụng lực lấy "triền ty kình" (kình lực xoắn ốc như quấn tơ) làm chính và phát kình làm phụ. Động tác của bài khoan thai, mềm mại, vững chắc và chậm rãi, thích hợp cho dưỡng sinh.
Chiêu thức
Dưới đây là tên chiêu thức trong 2 bài của Trần gia Thái cực quyền, do quyền sư Trần Phát Khoa (Chén Fākē hoặc Ch'en Fa-k'e 陳發科, 陈发科 1887-1957) và con trai là Trần Chiếu Khuê (Chen Zhaokui 陳照奎, 1928-1981) biểu diễn, phân thế:
Kỹ thuật thôi thủ
Là những bài tập nhằm ứng dụng Thái cực quyền trong chiến đấu, kỹ thuật thôi thủ của Trần thức Thái cực quyền thực hiện bộ pháp một tiến một lùi, cũng có thể tiến liên tục hoặc lùi liên tục. Thủ pháp cơ bản là "bằng", "lý", "tê", "án" gọi là tứ chính thủ và thủ pháp nâng cao là "thái", "liệt", "chẩu", "kháo" gọi là tứ ngung thủ, đại lý hay đại kháo.
Sau khi thành thục cả tứ chính thủ và tứ ngung thủ, tiến tới bước tán thủ hay còn gọi là loạn thác hoa, tức phương thức thôi thủ không câu nệ bước chân.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thái cực quyền
Mordellistena dvoraki
Mordellistena dvoraki là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Ermisch miêu tả khoa học năm 1956.
Tham khảo
D Thể loại:Bọ cánh cứng châu Âu
Cyathea nigra
Cyathea nigra là một loài dương xỉ trong họ Cyatheaceae. Loài này được Linden ex Fournet mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Forreria belcheri
Tham khảo
Thể loại:Forreria
Opisthoxia amphisaria
Opisthoxia amphisaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Opisthoxia
Ricciocarpos velutina
Ricciocarpos velutina là một loài rêu trong họ Ricciaceae. Loài này được (Wilson ex Hook. f.) Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ricciocarpos Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Esenyurt, Görele
Esenyurt là một xã thuộc huyện Görele, tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 96 người.
Agave bovicornuta
Agave bovicornuta là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Gentry mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thùa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942 Thể loại:Thực vật México Thể loại:Vườn cây Bắc Mỹ
Cosmophasis fagei
Loài này thuộc chi Cosmophasis. Cosmophasis fagei được Roger de Lessert miêu tả năm 1925.
Tham khảo
Thể loại:Cosmophasis
Helietta apiculata
Helietta apiculata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Liên kết ngoài
Thể loại:Helietta Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1882
Xã 10, Quận Rooks, Kansas
Xã 10 (Township 10) là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 176 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Rooks, Kansas
Neopristilophus cribrosus
Neopristilophus cribrosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1853.
Tham khảo
Thể loại:Neopristilophus
Eriostethus mesorufus
Eriostethus mesorufus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Throana rufipicta
Throana rufipicta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Throana
Noctubourgognea coppingeri
Noctubourgognea coppingeri là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở vùng Magallanes và Antartica Chilena của Chile và Patagonia.
Sải cánh dài khoảng 40 mm.
Chú thích
Thể loại:Noctubourgognea
Abarema leucophylla
Abarema leucophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Benth.) Barneby & J.W.Grimes miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
L
Gulfstream IV
Gulfstream IV (hoặc G-IV hoặc GIV) và các phiên bản là dòng máy bay phản lực thương mại.
Cissus pseudocaesia
Cissus pseudocaesia là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được Gilg & M.Brandt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Gulfstream IV
Biến thể
thumb|Gulfstream IV
Cissus pseudocaesia
Liên kết ngoài
Thể loại:Cissus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Gulfstream IV
Chính phủ và quân sự
thumb|right|VIP C-20G của Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ, còn gọi là "Grey Ghost."
Chính phủ Uganda
Tính năng kỹ chiến thuật
thumb|Gulfstream IV Nguồn: Frawley, Gulfstream G450 page, Gulfstream G350 page
Liên kết ngoài
Gulfstream IV Thể loại:Máy bay thương mại Hoa Kỳ 1980–1989 Thể loại:Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1980–1989 Thể loại:Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1980 Thể loại:Máy bay dân sự Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay thương mại Thể loại:Máy bay chở khách Thể loại:Máy bay vận tải Thể loại:Máy bay hai động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cánh dưới
Permosialis fasciata
Permosialis fasciata là một loài côn trùng trong họ Incertae Sedis (Neoptera) thuộc bộ Incertae Sedis (Neoptera). Loài này được Martynova miêu tả năm 1952.
Mithuna parva
Liên kết ngoài
Thể loại:Mithuna
Mordellistena dybasi
Mordellistena dybasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Ray miêu tả khoa học năm 1948.
Tham khảo
D
Palicourea attenuata
Palicourea attenuata là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Rusby mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Schistochila doriae
Schistochila doriae là một loài rêu tản trong họ Schistochilaceae. Loài này được (De Not.) Trevis. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1877.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schistochila Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1877
Dune: Spice Wars
Dune: Spice Wars là tựa game chiến lược thời gian thực 4X do hãng Shiro Games phát triển và Funcom phát hành. Trong game, người chơi cố gắng thống trị hành tinh Arrakis về mặt ngoại giao hoặc quân sự. Tựa game này lấy bối cảnh trong vũ trụ Dune, nó được phát hành trong giai đoạn early access (chơi thử sớm) vào tháng 4 năm 2022 và dự kiến phát hành đầy đủ vào năm 2023.
Lối chơi
Dune: Spice Wars thuộc thể loại chiến lược thời gian thực 4X lấy bối cảnh trên hành tinh sa mạc Arrakis. Một số ô nhất định có chứa nguồn tài nguyên như hương dược và khoáng chất, và các ô độc đáo như chỏm băng vùng cực có thể tạo ra một lượng lớn nước cho người chơi. Sa mạc sâu phục vụ mục đích tương tự như đại dương làm trong các tựa game khác, quân đội không thể vượt qua trừ khi người chơi đã thực hiện một số nghiên cứu nhất định. Spice Wars có tới năm phe phái: Nhà Atreides, Nhà Harkonnen, Nhà Corrino, The Smugglers và Fremen. Mỗi Phe đều do một vị thủ lĩnh khác nhau đứng ra làm đại diện và có các phần thưởng khác nhau. Người chơi có thể lựa chọn các ủy viên hội đồng khi bắt đầu game để nhận thêm điểm thưởng. Sau khi người chơi tuyển dụng nhóm đặc vụ rồi đem cài cắm họ vào nội bộ từng phe và lĩnh vực nghiên cứu khác nhau. Ví dụ: đưa đặc vụ vào trong phe Harkonnen có thể cho phép thực hiện các hoạt động chống lại phe này, trong khi đưa thêm đặc vụ vào Arrakis sẽ cho phép người chơi nghiên cứu các địa điểm của hành tinh này. Sâu cát có thể xuất hiện quanh sa mạc và ăn thịt từng đơn vị quân riêng lẻ, người chơi sẽ nhận được một lời cảnh báo trước khi sinh vật này xuất đầu lộ diện. Sietch được tìm thấy trên khắp sa mạc và người chơi có thể kết thành đồng minh hoặc tiêu diệt rồi sát nhập vào lãnh địa của phe mình.
Người chơi sử dụng loại phi thuyền mang tên ornithopter để thám hiểm sa mạc và các địa điểm bên trong vùng này. Người chơi có thể nâng cấp căn cứ chính và các thị trấn mà mình kiểm soát bằng những loại công trình khác nhau nhằm tạo ra nguồn tài nguyên cố định. Khu căn cứ của kẻ địch được một số lượng quân nhất định bảo vệ và sau khi chúng bị phá hủy, người chơi có thể đòi cả một ngôi làng nếu có quyền cần thiết. Người chơi có thể nghiên cứu đủ loại công nghệ khác nhau trong cây kỹ năng, từ quân sự đến kinh tế. Người chơi chỉ có thể mở rộng và tồn tại nếu có đủ lượng vàng, sức mạnh quân sự, nước và thẩm quyền hòng duy trì quyền kiểm soát đối với sự thống trị của phe mình. Hương dược có thể được sử dụng cho ngoại giao và thương mại, và để duy trì vị thế với Landsraad, người chơi phải nộp thuế sau một số ngày nhất định trong game. Không thanh toán số tiền này sẽ làm giảm số lượng phiếu bầu sẵn có. Landsraad triệu tập vài tuần một lần và người chơi có thể chọn những vấn đề được bình chọn và liệu mình hoặc đối phương có nhận được một số ưu đãi hoặc lần ra mắt nhất định hay không.
Phát triển
Dune: Spice Wars được phát hành vào ngày 26 tháng 4 năm 2022, trong giai đoạn early access. Tháng 6 năm 2022, nhà sản xuất đã tung ra một bản vá lỗi nữa và lộ trình chi tiết về các phe phái trong tương lai cũng như phần mở rộng lối chơi sẽ ra mắt trong thời gian tới. Phần chơi nối mạng và chiến dịch được lên kế hoạch phát hành. Bản phát hành đầy đủ được ấn định vào năm 2023. Đối với phần nghệ thuật của game, họa sĩ trưởng đã nói về việc giữ khoảng cách với các bản chuyển thể Dune trước đó, "Chúng tôi đã cố gắng giữ khoảng cách nhất định với tài liệu Dune trước đây vì chúng tôi thực sự muốn tự mình đảm nhận và thể hiện phong cách của riêng mình". Game chủ yếu dựa trên nguồn cảm hứng từ thế giới trong sách.
Đón nhận
IGN ca ngợi phần trọng tâm vào việc quản lý tài nguyên của tựa game này, nói rằng, "Tôi chưa bao giờ rơi vào lối mòn trong sa mạc lấp lánh này, nơi tôi cảm thấy mình có đủ mọi thứ. Spice Wars luôn khiến bạn khao khát thứ gì đó". Trong khi thưởng thức trận chiến được đơn giản hóa, Rock Paper Shotgun cảm thấy rằng giai đoạn giữa game không có mấy sự kiện diễn ra, "Trong khi phần đầu game đang bận rộn với việc bành trướng... phần giữa game đóng vai trò tổ chức cho những màn đấu tẻ nhạt không căng thẳng". Polygon chỉ trích việc thiếu phần tường thuật trong game, viết, "Cho đến bây giờ, người bình thường sẽ không hiểu ngay tại sao Đế quốc lại đàn áp hành tinh này — game chỉ đơn giản là khởi đầu mà thôi".
Tham khảo
Thể loại:Trò chơi điện tử sắp ra mắt dự kiến năm 2023 Thể loại:Trò chơi điện tử early access Thể loại:Trò chơi trên Windows Thể loại:Trò chơi độc quyền Windows Thể loại:Trò chơi chiến lược thời gian thực Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Pháp Thể loại:Trò chơi điện tử dựa trên loạt tác phẩm Dune Thể loại:Trò chơi điện tử lấy bối cảnh trên hành tinh hư cấu
Mereret (vương triều thứ 12)
nhỏ|Pectoral từ hộp trang sức của Mereret Mereret (hay Meret) là một cô con gái của nhà vua Ai Cập cổ đại được biết đến từ việc chôn cất bà bên cạnh Kim tự tháp của Pharaoh Senusret III (trị vì khoảng năm 1878 trước Công nguyên đến năm 1839 trước Công nguyên) tại Dahshur. Ở phía bắc của kim tự tháp của nhà vua là một dãy bốn kim tự tháp thuộc về vợ của nhà vua. Những kim tự tháp này được kết nối bởi một phòng trưng bày dưới lòng đất. Ở phía tây của phòng trưng bày là các địa điểm chôn cất tiếp theo được sắp xếp cho phụ nữ với con gái của vị vua. Họ được chôn cất trong sarcophagi được đặt vào hốc. Tất cả các vị trí chôn cất đã được tìm thấy bị cướp phá. Tuy nhiên, những tên cướp đã bỏ lỡ hai hộp chứa đầy đồ trang sức cá nhân được tìm thấy vào năm 1894 bởi Jacques de Morgan. Một trong những chiếc hộp này phải thuộc về con gái của nhà vua Sithathor, chiếc hộp còn lại dành cho con gái của nhà vua với tên Mereret hoặc Meret.
Không có nhiều thông tin khác về Mereret. Tên của bà, với các cách viết khác nhau, xuất hiện trên một số con dấu đỏ được tìm thấy trong hộp trang sức. Tại đây, bà luôn mang danh hiệu Con gái nhà vua. Từ vị trí chôn cất của bà, có thể kết luận rằng bà là con gái của Vua Senusret III. Trong số các trang sức cá nhân của bà cũng có những mảnh có tên của Vua Amenemhet III, cho thấy rằng bà có thể đã chết dưới thời vua đó (rất có thể là anh trai bà).
Văn chương
Thể loại:Công chúa Ai Cập cổ đại
Agave braceana
Agave braceana là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Trel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thùa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Agrocybe
Agrocybe là một chi nấm trong họ Strophariaceae, thuộc bộ Agaricales. Chi này có phân bố rộng rãi với khoảng 100 loài trên toàn thế giới.
Loài nấm ăn được trong chi, Agrocybe aegerita có những tên gọi thông thường như Poplar mushroom (nấm bạch dương), hay Chestnut mushroom (nấm hạt dẻ) (tên tiếng Trung Quốc: 茶樹菇).
Danh sách chọn lọc một số loài
250px|thumb|right|Bào tử của nấm Agrocybe pediades • Agrocybe acericola
• Agrocybe allocystis
• Agrocybe amara
• Agrocybe arvalis
• Agrocybe cylindracea
• Agrocybe dura
• Agrocybe farinacea (có thể chứa chất psilocybin - C12H17N2O4P)
• Agrocybe firma
• Agrocybe lazoi
• Agrocybe ludoviciana
• Agrocybe molesta
• Agrocybe paludosa
• Agrocybe parasitica
• Agrocybe pediades (nấm cỏ phổ biến)
• Agrocybe praecox (nấm phổ biến, có thể ăn được)
• Agrocybe procera
• Agrocybe putaminum
• Agrocybe retigera
• Agrocybe rivulosa
• Agrocybe semiorbicularis
• Agrocybe vervacti
• Agrocybe viscosa
Liên kết ngoài
Thể loại:Strophariaceae
Cyathea obnoxia
Cyathea obnoxia là một loài dương xỉ trong họ Cyatheaceae. Loài này được Lehnert mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Gà Tiên Yên
Gà Tiên Yên hay còn gọi là gà đồi hay gà râu là một giống gà nội địa của Việt Nam, có nguồn gốc ở huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Giống gà Tiên Yên được Nhà nước Việt Nam công nhận là một giống vật nuôi được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam. Gà Tiên Yên vẫn được biết đến là đặc sản trứ danh của Quảng Ninh, với câu ngạn ngữ: "Lợn Móng Cái- Gái Đầm Hà- Gà Tiên Yên", chúng đã được khẳng định thương hiệu khi được bầu chọn là một trong những món ngon tiêu biểu Việt Nam do Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam tổ chức.
Nguồn gốc
Gà Tiên Yên là một trong những sản phẩm vật nuôi nổi tiếng của Miền Đông tỉnh Quảng Ninh từ những năm 70 của thế kỷ XX. Giống gà Tiên Yên vốn nổi tiếng từ nhiều năm, nhưng để tìm được con gà đúng gốc Tiên Yên thì phải xuống tận các thôn, bản. Chỉ có ở những thôn bản vùng sâu, vùng xa thuộc các xã như Phong Dụ, Hà Lâu, Yên Than mới có những con gà giống bố, mẹ được chăn thả theo hướng tự nhiên, sức đề kháng cao, dễ nuôi, thức ăn phong phú, dễ kiếm, chủ yếu từ phụ phẩm nông nghiệp, ngô, khoai, sắn, rau, cỏ.
Gọi là gà đồi là bởi giống gà địa phương ở đây truyền đời được nuôi thả rong, hàng ngày chúng đi bộ lang thang trên các triền đồi để tự đắc kiếm ăn từ các loại trùng, dế, kiến, mối. Chiều xuống, về vườn, lũ gà này lại có lề thói bay lên ngủ trên các cành cây. Vì những cuộc đi bộ và bay nhảy liên tục như vậy và nhờ những thứ thực phẩm thiên nhiên mà thịt gà Tiên Yên ngọt thơm, săn chắc mà vẫn giòn, không dai, béo mà không ngậy. Người các nơi còn gọi giống món ăn gà này là "gà râu", vì dưới mỏ con gà mái lại có túm lông dài Bây giờ người ta còn quảng cáo gà Tiên Yên là gà "đồi", chữ "đồi" là thừa, chỉ cần "gà Tiên Yên" là đủ.
Mô tả
Chúng là giống gà chân thấp, cả trống và mái mình tròn, dáng đi lịch bịch. Thân gà hình tròn, gọn, cổ ngắn, chân thấp, nhỏ màu vàng. Trọng lượng lúc 6 tháng tuổi thì gà mái từ 1,5 - 1,7 kg/con còn gà trống từ 2,2 - 2,7 kg/con. Gà Tiên Yên sau 6 tháng nuôi, gà mái đạt trọng lượng từ 1,5 đến 1,7 kg, và gà trống từ 2,2 đến 2,7 kg Là giống gà ở cuống mỏ, cả hai phía, có chùm lông chĩa ra trông như túm râu, 100% số gà trống được chọn có râu đầu hoặc lông hàm; gà mái có mào phát triển, đỏ tươi, mỏ gà chắc và ngắn.
Con mái thường có màu lông vàng xám. Con trống sáng màu hơn đôi chút. Do phương thức nuôi chăn thả tự nhiên và phân tán trong nhân dân từ lâu đời, nên giống gà Tiên Yên đã phân ly thành những dòng với nhiều màu lông khác nhau như: Hoa mơ, nâu, tía, xám, tro, vàng. Đặc điểm nổi bật là dưới mỏ con gà mái thường có một túm lông dài nên gọi là "gà râu", phần lớn gà Tiên Yên có chùm lông đầu và "râu" hàm Gà giống bố, mẹ phải có những đặc điểm như mình tròn, chân ngắn, da vàng, long đầu, râu hàm thì mới đúng là giống gà gốc Tiên Yên.
Thịt gà
Gà thương phẩm chất lượng cao, có đặc tính như thịt thơm ngon, da dầy và giòn, được đông đảo người tiêu dùng ưa chuộng Thịt gà Tiên Yên khi luộc, da có màu vàng ươm như thoa nghệ và bóng nhẫy như vừa nhúng mỡ, thịt thơm ngon, ngậy, ngọt săn chắc, thịt ăn mềm và giòn. Thịt gà Tiên Yên ngọt thơm một cách đặc biệt, săn chắc mà vẫn giòn, không dai, béo mà không ngậy.
Gà Tiên Yên là giống gà đồi, suốt ngày leo dốc, tìm sâu nên da vàng, thịt thơm, nước ngọt. Gà Tiên Yên sau khi luộc da vàng ươm như có thoa nghệ và bóng nhẫy như vừa nhúng mỡ. Da gà Tiên Yên không chỉ vàng mọng mà còn rất dày, có thể ngậy vì chất béo, nhưng khi cắn mới thấy giòn và ngọt với đĩa thịt gà luộc da vàng, thịt trắng, ăn mềm và ngọt thịt, thịt thơm, mềm và mát.
Bảo tồn
Trong thời gian qua, gà Tiên Yên được nuôi giữ quỹ gen và chăn nuôi ở các nông hộ theo phương thức chăn thả tự nhiên nhỏ lẻ không nâng cao được năng suất, chất lượng và số lượng mà còn có nguy cơ mai một mất giống Giống gà Tiên Yên qua thời gian đã bị lai tạp khá nhiều. Để đảm bảo chất lượng gà thịt khi xuất ra thị trường, cũng như không làm thay đổi tập tính của giống gà Tiên Yên thuần chủng, thì có chủ trương bảo tồn và thực hiện việc chăn thả theo phương pháp bán tự nhiên
Có mô hình trang trại nuôi gà Tiên Yên theo hình thức chăn thả, khu nuôi gà sau đó cung cấp gà giống cho các hộ chăn nuôi ở địa phương mà còn bán ra các địa phương khác, mua con giống gà Tiên Yên mang về nuôi xen lẫn với gia cầm khác, ban đầu là một ít để chúng quen chuồng không đánh nhau hay áp dụng công nghệp ấp nhân tạo, phương pháp thụ tinh nhân tạo sẽ bảo tồn được giống gà Tiên Yên, tạo ra bộ giống với các đặc điểm di truyền ổn định và có đặc điểm nhận dạng đặc trưng. mẻ trứng thụ tinh nhân tạo đầu tiên được ấp bằng máy đã cho ra đời trên 1.300 con gà Tiên Yên, tỷ lệ thành công đạt 88,5%, thụ tinh nhân tạo cho gà và cho ấp trứng bằng máy.
Mẻ đầu tiên đưa 1480 quả trứng vào máy ấp, sau 21 ngày, trứng gà thụ tinh bằng phương pháp nhân tạo đã cho ra đời 1.310 con gà Tiên Yên, đạt 88,5% số trứng cho vào ấp. Trên 1.300 con gà Tiên Yên được tiêm vắc xin phòng bệnh, Đến hết tháng 5 năm 2015, toàn bộ 1.000 con gà giống với trọng lượng trung bình 1,2 kg/con (gồm 950 gà mái và 50 con gà trống), mang các đặc điểm đặc trưng của gà Tiên Yên Với 1.000 con gà sinh sản, hàng năm có thể cung cấp 75.000 gà giống bằng phương pháp nhân tạo.
Tham khảo
Thể loại:Giống gà Thể loại:Giống vật nuôi Việt Nam
Eriostethus minimus
Eriostethus minimus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriostethus
Helietta glaziovii
Liên kết ngoài
Thể loại:Helietta Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Opisthoxia amphistrataria
Opisthoxia amphistrataria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Opisthoxia
Ngày Nước Thế giới
Ngày Nước Thế giới hay Ngày Nước sạch Thế giới được tổ chức vào ngày 22 tháng 3 hàng năm.
Ngày lễ quốc tế này được Liên Hợp Quốc chọn từ năm 1993 trong Nghị quyết A/RES/47/193 của Đại hội đồng.
Lịch sử
Ngày này lần đầu tiên được chính thức đề xuất trong Chương trình nghị sự 21 của Hội nghị Liên Hợp Quốc năm 1992 về Môi trường và Phát triển (UNCED) tại Rio de Janeiro, Brasil. Việc chấp hành nghị quyết bắt đầu vào năm 1993 và đã phát triển mạnh kể từ khi công chúng thể hiện sự ủng hộ đối với nó. Người ta kêu gọi công chúng không sử dụng nước một cách lãng phí cũng như tránh làm ô nhiễm nguồn nước ngọt. Những ngày hành động vì môi trường này đã trở thành một xu hướng ủng hộ phổ biến trên các mạng xã hội như Facebook.
Hoạt động
Liên Hợp Quốc và các quốc gia thành viên dành ngày này để thực hiện các khuyến cáo của Liên Hợp Quốc và thúc đẩy các hoạt động cụ thể trong quốc gia của họ liên quan đến tài nguyên nước của thế giới. Mỗi năm, một trong những cơ quan khác nhau của Liên Hợp Quốc liên quan đến các vấn đề về nước dẫn đầu trong việc thúc đẩy và điều phối các hoạt động quốc tế cho Ngày Nước Thế giới. Kể từ khi thành lập vào năm 2003, Ủy ban nước LHQ (UN-Water) có trách nhiệm lựa chọn chủ đề, thông điệp và lãnh đạo cơ quan của Liên Hợp Quốc cho Ngày Thế giới về nước.
Ngoài các nước thành viên Liên Hợp Quốc, một số các tổ chức phi chính phủ về bảo vệ nguồn nước sạch và môi trường sống của các loài động vật dưới nước đã sử dụng Ngày Thế giới về Nước như là một khoảng thời gian để tập trung sự chú ý của công chúng về các vấn đề quan trọng của nước trong thời đại.
Ví dụ, ba năm một lần kể từ năm 1997, Hội đồng Nước Thế giới đã thu hút hàng ngàn người tham gia trong Diễn đàn Nước Thế giới trong tuần lễ của Ngày Nước Thế giới. Những cơ quan tham gia và các tổ chức phi chính phủ đã nêu bật các vấn đề như một tỷ người không được tiếp cận với nước sạch để uống và vai trò của giới tính trong gia đình ảnh hưởng tới việc tiếp cận với nước sạch.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nước sạch Thể loại:Ngày lễ kỷ niệm Thể loại:Nước và chính trị Thể loại:Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Ba Thể loại:Ngày Hành động Nước Thể loại:Liên Hợp Quốc Thể loại:Ngày nhận thức về sức khỏe Thể loại:Công bằng xã hội Thể loại:Giáo dục y tế công cộng
Cosmophasis fazanica
Cosmophasis fazanica là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Cosmophasis. Cosmophasis fazanica được Lodovico di Caporiacco miêu tả năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Cosmophasis
Fuegotrophon
Fuegotrophon là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Các loài
Các loài thuộc chi Fuegotrophon bao gồm:
Tham khảo
Thể loại:Muricidae
Ophiuche cachialis
Ophiuche cachialis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Thallocarpus synsporus
Thallocarpus synsporus là một loài rêu trong họ Ricciaceae. Loài này được (Schiffner) Schiffner mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Neopristilophus dissimilis
Neopristilophus dissimilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Neopristilophus
Eserli, Görele
Eserli là một xã thuộc huyện Görele, tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 205 người.
Noctubourgognea glottuloides
Noctubourgognea glottuloides là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Valparaíso ở Chile.
Sải cánh dài 39–41 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 1 đến tháng 3.
Chú thích
Thể loại:Noctubourgognea
Gouda
nhỏ|phải|200px|Tòa thị chính thế kỷ 15 của Gouda Gouda (dân số 71.797 người trong năm 2004) là một thành phố và đô thị ở phía tây Hà Lan, trong tỉnh Zuid-Holland. Gouda, được công nhận thành phố năm 1272, nổi tiếng với pho mát Gouda và tòa thị chính thế kỷ 15.
Liên kết ngoài
52.01769°N, 4.70532°W
Thể loại:Đô thị Zuid-Holland
Gochnatia densicephala
Gochnatia densicephala là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Cabrera) G.Sancho mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gochnatia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
San Pietro Infine
San Pietro Infine là một đô thị ở tỉnh Caserta trong vùng Campania của Ý, có vị trí cách khoảng 70 km về phía tây bắc của Napoli và khoảng 50 km về phía tây bắc của Caserta. San Pietro Infine giáp các đô thị: Mignano Monte Lungo, San Vittore del Lazio, Venafro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Caserta Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Campania
Permosialis immaculata
Permosialis immaculata là một loài côn trùng trong họ Incertae Sedis (Neoptera) thuộc bộ Incertae Sedis (Neoptera). Loài này được Martynova miêu tả năm 1952.
Tham khảo
Thể loại:Incertae Sedis (Neoptera)
Mithuna quadriplaga
Mithuna quadriplaga là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Mordellistena echingolensis
Mordellistena echingolensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Ermisch miêu tả khoa học năm 1969.
Tham khảo
E
General Aircraft Hotspur
thumb|General Aircraft G.A.L. 48 Hotspur General Aircraft GAL.48 Hotspur là một loại tàu lượn quân sự của Anh, do công ty General Aircraft Ltd thiết kế chế tạo trong Chiến tranh thế giới II.
Quốc gia sử dụng
nhỏ|Hotspur Mk II sơn màu của RCAF, 1942
Tính năng kỹ chiến thuật (Hotspur Mk II)
200px|nhỏ| Twin Hotspur
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay quân sự Anh thập niên 1940 Thể loại:Tàu lượn Hotspur Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay vận tải Thể loại:Máy bay cánh giữa
Eriostethus nigropictus
Eriostethus nigropictus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriostethus
Senecio persicifolius
Senecio persicifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên.
Tham khảo
P
Xã 11, Quận Pratt, Kansas
Xã 11 (Township 11) là một xã thuộc quận Pratt, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 460 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Pratt, Kansas
Schistochila flavovirens
Schistochila flavovirens là một loài rêu tản trong họ Schistochilaceae. Loài này được (Colenso) E.A. Hodgs. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1941.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schistochila Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Helietta lottiae
Helietta lottiae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F. Chiang mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Helietta Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Pescatoria violacea
Pescatoria violacea là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Lindl.) Dressler mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pescatoria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Brauniella
Chú thích
Thể loại:Strophariaceae Thể loại:Nấm Nam Mỹ
Agave bracteosa
Agave bracteosa là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được S.Watson ex Engelm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thùa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1882
Opisthoxia archidiaria
Opisthoxia archidiaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Opisthoxia
Cosmophasis gemmans
Cosmophasis gemmans là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Cosmophasis. Cosmophasis gemmans được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1890.
Cyathea onusta
Cyathea onusta là một loài dương xỉ trong họ Cyatheaceae. Loài này được Christ mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Cyathea onusta
Riella affinis
Riella affinis là một loài rêu trong họ Riellaceae. Loài này được M. Howe & Underw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Riella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Mathilde Halla
Mathilde Halla là người Áo tham gia phong trào chống hạt nhân.
Từ năm 1973 khi còn làm giáo viên, bà đã gia nhập một tổ chức nhỏ gọi là Citizens Against Atomic Danger (Các công dân chống sự nguy hiểm của nguyên tử). Từ đó tới nay, trên 30 năm bà đã điều phối các cuộc biểu tình chống hạt nhân, đã viết nhiều bản tin và bài báo cùng tổ chức các cuộc hội thảo chuyên đề chống hạt nhân. Bà cũng đã xuất bản quyển sách mang tên Worst Case Scenario Chernobyl.
Năm 2005 Mathilde Halla được thưởng Giải Tương lai phi hạt nhân.
Eriostethus nodatus
Eriostethus nodatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriostethus
Thurberiphaga catalina
Thurberiphaga catalina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Neopristilophus gougeleti
Neopristilophus gougeleti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1859.
Tham khảo
Thể loại:Neopristilophus
Fuegotrophon amettei
Fuegotrophon amettei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Tham khảo
Thể loại:Fuegotrophon
Mordellistena edashigei
Mordellistena edashigei là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Chûjô miêu tả khoa học năm 1956.
Tham khảo
E
Permosialis lata
Permosialis lata là một loài côn trùng trong họ Incertae Sedis (Neoptera) thuộc bộ Incertae Sedis (Neoptera). Loài này được Martynov miêu tả năm 1928.
Tham khảo
Thể loại:Incertae Sedis (Neoptera)
Mithuna srtgifera
Mithuna srtgifera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mithuna
William McGregor (bóng đá)
William McGregor (13 tháng 4 năm 1846 - 20 tháng 12 năm 1911 ) là một quản trị viên hiệp hội bóng đá trong thời đại Victoria, người được coi là người sáng lập của Liên đoàn bóng đá, lần đầu tiên tổ chức hiệp hội bóng đá vô địch thế giới. The Football League, liên đoàn này được thành lập năm 1888 theo sáng kiến của giám đốc câu lạc bộ Aston Villa, ông William McGregor. Giải đấu này bao gồm 12 câu lạc bộ thuộc miền Trung và miền Bắc nước Anh. Sau khi chuyển từ Perthshire tới Birmingham để thành lập doanh nghiệp với nghề buôn bán vải, McGregor tham gia với câu lạc bộ bóng đá địa phương Aston Villa, mà ông đã giúp thành lập như là một trong những đội bóng hàng đầu ở Anh. Ông đã phục vụ câu lạc bộ trong hơn 20 năm ở nhiều cương vị khác nhau, bao gồm cả chủ tịch công ty, giám đốc, chủ tịch hội đồng quản trị. Vào năm 1888, cảm thấy thất vọng bởi việc hủy bỏ thường xuyên các trận đấu của Villa, McGregor đã tổ chức một cuộc họp của đại diện các câu lạc bộ hàng đầu của Anh, đã dẫn đến sự hình thành của Liên đoàn bóng đá, dành cho các câu lạc bộ thành viên một lịch thi đấu cố định đảm bảo mỗi mùa. Đây là công cụ trong quá trình chuyển đổi của bóng đá từ một trò tiêu khiển nghiệp dư đến một doanh nghiệp chuyên nghiệp. McGregor phục vụ như là cả Chủ tịch hội đồng quản trị và chủ tịch của Liên đoàn bóng đá và cũng là chủ tịch của Hiệp hội bóng đá (FA). Ông được công nhận bởi FA chod đóng góp cho môn bóng đá một thời gian ngắn trước khi qua đời vào năm 1911, và sau khi ông qua đời đã được vinh danh bởi các cơ quan chức bóng đá địa phương và Aston Villa.
Inoel Navarro
Inoel Navarro González (sinh ngày 28 tháng 7 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Cộng hòa Dominica thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Universidad O&M FC và đội tuyển quốc gia Cộng hòa Dominica.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Hato Mayor del Rey Thể loại:Cầu thủ bóng đá Cộng hòa Dominica Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Cộng hòa Dominica
Abarema levelii
Abarema levelii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Cowan) Barneby & J.W.Grimes miêu tả khoa học đầu tiên.
Oxytropis yanchiensis
Oxytropis yanchiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được X.Y. Zhu, H. Ohashi & L.R. Xu miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Y Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Helietta mollis
Helietta mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Miq.) Kaastra mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Helietta Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Helietta mollis
Gölbaşı, Görele
Gölbaşı là một xã thuộc huyện Görele, tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 144 người.
Nashia myrtifolia
Nashia myrtifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được (Griseb.) Moldenke mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nashia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Opisthoxia argenticincta
Opisthoxia argenticincta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Opisthoxia
Schistochila gayana
Schistochila gayana là một loài rêu tản trong họ Schistochilaceae. Loài này được (Gottsche) Stephani miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1900.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schistochila Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Ochropleura costalis
Ochropleura costalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở khu vực đông bắc of Himalaya và on Borneo.
Ấu trùng ăn các loài Caryophyllaceae, Chenopodiaceae, Plantaginaceae, Compositae, Polygonaceae và Rubiaceae.
Chú thích
Thể loại:Ochropleura
Lisa del Giocondo
Vài thế kỷ sau khi Lisa mất, Mona Lisa đã trở thành bức tranh nổi tiếng nhất thế giới và có một số phận tách biệt với người phụ nữ làm mẫu. Các học giả và nhà sưu tầm đã khiến tác phẩm trở thành một biểu tượng toàn cầu và là một đối tượng được thương mại hóa. Đầu thế kỷ 21, một phát hiện của chuyên gia bản thảo thuộc Đại học Heidelberg đã trở thành bằng chứng kết thúc những suy đoán về người trong tranh và cuối cùng đã khẳng định được chính Lisa del Giocondo là người ngồi làm mẫu cho bức tranh Mona Lisa.
Xuất thân và tuổi thơ
Antonmaria di Noldo Gherardini, cha của Lisa, trải qua ba đời vợ. Người vợ đầu là Lisa di Giovanni Filippo de Carducci kết hôn vào năm 1465, và vợ thứ hai là Caterina Rucellai, kết hôn vào năm 1473. Cả hai đều chết khi sinh con. Mẹ của Lisa là Lucrezia del Caccia, con gái của Piera Spinelli và là người vợ thứ ba của Gherardini, kết hôn vào năm 1476. Gherardini có thời kỳ đã sở hữu hoặc thuê đến 6 trang trại tại Chianti để sản xuất lúa mì, rượu nho, dầu oliu và chăn nuôi.
Lisa sinh ngày 15 tháng 6 năm 1479 ở Via Maggio, Firenze mặc dù nhiều năm người ta nghĩ rằng bà chào đời tại một trong những điền trang của gia đình ở nông thôn, Villa Vignamaggio chỉ ở ngay ngoại vi Greve. Tên bà được đặt theo tên của bà nội. Là chị cả trong số 7 anh chị em, Lisa có 3 em gái (một người tên là Ginevra) và 3 em trai: Giovangualberto, Francesco và Noldo.
Gia đình bà sống tại Firenze, ban đầu gần Santa Trinita và sau đó thuê chỗ ở sát Santo Spirito, có lẽ vì họ không đủ khả năng trang trải cho việc sửa chữa ngôi nhà cũ khi nó bị hư hại. Gia đình Lisa chuyển đến địa điểm ngày nay gọi là Via dei Pepi, rồi đến gần Santa Croce, nơi họ sống không xa gia đình Ser Piero da Vinci, cha của Leonardo da Vinci. Họ sở hữu một căn nhà nhỏ ở làng Poggio, cách thành phố St. Donato khoảng 32 km về phía Nam. Noldo, cha của Gherardini và ông nội Lisa, để lại một trang trại tại Chianti cho bệnh viện Santa Maria Nuova. Gherardini đã có được hợp đồng thuê một nông trại khác của bệnh viện, do đó ông có thể trông nom vụ thu hoạch lúa mì và gia đình Lisa đã trải qua những mùa hè tại ngôi nhà có tên là Ca' di Pesa.
Hôn nhân và qua đời
nhỏ|Francesco di Bartolomeo del Giocondo Vào ngày 5 tháng 3 năm 1495, Lisa kết hôn với Francesco di Bartolomeo di Zanobi del Giocondo, một thương nhân buôn bán vải và tơ lụa khá thành đạt và trở thành người vợ thứ hai của Giocondo khi mới 15 tuổi. Của hồi môn của Lisa là 170 đồng florin và trang trại San Silvestro gần căn nhà ở nông thôn của gia đình cô. Đây là một dấu hiệu cho thấy gia đình Gherardini không giàu có vào thời gian này và là lý do để cho rằng cô và người chồng yêu nhau. Trang trại của Lisa nằm giữa Castellina và San Donato ở Poggio, ở gần đó có hai trang trại mà sau này thuộc sở hữu của Michelangelo. Không nghèo túng nhưng cũng không khá giả, cuộc sống của vợ chồng Lisa thuộc tầng lớp trung lưu ở Firenze. Cuộc hôn nhân có thể đã giúp Lisa cải thiện địa vị xã hội vì gia đình chồng giàu có hơn. Francesco được cho là người có lợi vì dòng họ Gherardini là một dòng họ có tên tuổi (old name). Họ sống ở căn hộ cho đến 5 tháng 3 năm 1503, khi Francesco đủ khả năng để mua một ngôi nhà gần nơi ở cũ của gia đình tại Via della Stufa. Người ta cho là Leonardo cũng bắt đầu vẽ chân dung Lisa cùng năm này.
nhỏ|Trung tâm Firenze. Francesco và Lisa sống tại Via della Stufa (màu đỏ), khoảng 1 km về phía bắc của [[sông Arno. Cha mẹ Lisa sống gần sông, lúc đầu ở phía bắc và sau đó ở phía nam (màu xanh).]]
Lisa và Francesco có năm người con: Piero, Camilla, Andrea, Giocondo và Marietta; 4 trong số họ được sinh trong khoảng thời gian từ 1496–1507. Bà mất một đứa con gái vào năm 1499. Lisa cũng nuôi Bartolomeo, con trai của Francesco với người vợ trước Camilla di Mariotto Rucellai, cậu bé mồ côi mẹ khi mới 1 tuổi. Mẹ kế của Lisa, Caterina di Mariotto Rucellai và người vợ đầu của Francesco là chị em, đều thuộc dòng họ Rucellai nổi tiếng.
Hai người con của Lisa là Camilla và Marietta đã trở thành những nữ tu sĩ Thiên chúa giáo. Camilla lấy tên là Suor Beatrice và vào nữ tu viện San Domenico di Cafaggio, nơi cô được giao phó trách nhiệm chăm sóc cho chị gái của Antonmaria là Suor Albiera và chị gái của Lisa là Suor Camilla và Suor Alessandra. Beatrice chết năm 18 tuổi và được chôn cất tại Nhà thờ Santa Maria Novella. Lisa gắn bó với Sant'Orsola, một nữ tu viện được kính trọng ở Firenze, nơi bà đưa Marietta vào trong năm 1521. Marietta lấy tên Suor Ludovica và trở thành một thành viên đáng kính trong nữ tu viện với một cương vị có một số trọng trách.
Francesco trở thành một quan chức ở Firenze. Ông được bầu vào Dodici Buonomini vào năm 1499 và Signoria vào năm 1512, nơi ông giữ chức Priori cho đến năm 1524. Ông có thể có những mối quan hệ với gia đình Medici về chính trị hay quyền lợi thương mại. Năm 1512, chính quyền Firenze lo sợ Medici quay trở lại từ nơi sống lưu vong, Francesco đã bị tống giam và phạt tiền là 1.000 đồng florin. Ông được phóng thích vào tháng 9 khi Medici trở lại.
Một bản báo cáo có ghi nhận Francesco qua đời trong một trận dịch bệnh năm 1538. Lisa trở nên đau yếu và được đưa đến nữ tu viện Sant'Orsola bởi con gái bà là Ludovica. Lisa mất ở tu viện này khoảng 4 năm sau, ở tuổi 63. Trong một tài liệu của những học giả uyên thâm khác về cuộc sống của gia đình Lisa thì Francesco sống đến năm 80 tuổi. Ông chết vào năm 1539 và Lisa có thể sống đến ít nhất là năm 1551, khi bà đã ở độ tuổi 71 hoặc 72.
Tháng 6 năm 1537, trong di chúc của mình, Francesco trả lại cho Lisa vật hồi môn, cung cấp quần áo cá nhân, nữ trang và đáp ứng cuộc sống tương lai của bà. Ngoài việc giao phó việc chăm sóc bà cho người con gái là Ludovica và khi Ludovica không có đủ khả năng để chăm sóc Lisa, con trai riêng của ông là Bartolomeo sẽ thực hiện việc này, Francesco viết: "Trao gửi tình yêu của người viết di chúc tới Mona Lisa, người vợ mà ta yêu quý; cân nhắc rằng Lisa luôn hành động như một người vợ chung thủy với một tinh thần cao cả; tôi mong cô ấy sẽ có mọi thứ mình ước muốn..." Lisa del Giocondo sống những năm cuối đời ở Tu viện Sant'Orsola, nơi bà qua đời năm 63 tuổi, vào tháng 7 năm 1542.
Mona Lisa
nhỏ|trái|Bức tranh [[tiếng Anh: Mona Lisa, tiếng Ý: La Gioconda, tiếng Pháp: La Joconde của họa sĩ Leonardo da Vinci, Louvre]]
Giống như nhiều người dân Firenze khác với tiềm lực tài chính của mình, gia đình Francesco trở thành một gia đình yêu thích và bảo trợ cho nghệ thuật. Người con trai riêng là Bartolommeo đã hỏi Antonio di Donnino Mazzieri để vẽ những bức tranh tường trong khu hầm mộ gia đình tại Basilica della Santissima Annunziata di Firenze. Andrea del Sarto đã vẽ một bức tranh Đức mẹ Maria cho các thành viên khác trong gia đình của Bartolommeo. Francesco đã ủy nhiệm cho Leonardo để vẽ một bức chân dung người vợ của mình và thuê Domenico Puligo để vẽ một bức tranh thánh Francis thành Assisi. Francesco nghĩ rằng việc đặt vẽ bức chân dung của Lisa là để kỷ niệm cả ngày sinh của Andrea và việc mua được căn nhà cho gia đình.
Bức Mona Lisa đáp ứng các nhu cầu của những bức chân dung về người phụ nữ đức hạnh vào thế 15 và đầu thế kỷ 16. Lisa được vẽ chân dung với điệu bộ tay phải đặt lên tay trái, một cử chỉ biểu hiện người vợ chung thủy. Leonardo cũng đã thể hiện Lisa như một người lịch sự và thành đạt. Áo quần tối màu và mạng che màu đen là kiểu thời trang có ảnh hưởng lớn từ Tây Ban Nha; chúng không phải là đồ bà mặc để thương tiếc cho người con gái đầu tiên của bà, như một số nhà học giả đưa ra. Bức chân dung có kích thước nổi bật; kích cỡ của bức chân dung bằng với những bức tranh được những nhà bảo trợ nghệ thuật giàu có mua vào cùng thời điểm. Sự phung phí này đã được giải thích như một dấu hiệu về tham vọng xã giao của Francesco và Lisa.
Leonardo không có thu nhập trong thời gian mùa xuân năm 1503, điều này có thể một phần nào giải thích do mối quan tâm của ông trong việc hoàn thành bức chân dung cá nhân được đặt làm. Nhưng vào năm sau đó, ông có lẽ đã chậm trễ công việc của mình đối với bức tranh Mona Lisa khi nhận tiền công để bắt đầu vẽ bức Trận Anghiari, đây là một bức tranh được đặt làm có giá trị hơn và khi đó ông đã giao kèo sẽ hoàn thành bức tranh này vào tháng 2 năm 1505. Năm 1506, Leonardo tiếp tục hoàn thành bức chân dung đang dang dở. Ông không được trả tiền công cho công việc này và không chuyển bức tranh cho khách hàng sau khi hoàn thành. Những bức tranh hội họa đã đi cùng ông trong suốt cuộc đời của ông và ông có thể đã hoàn thành bức Mona Lisa nhiều năm sau tại Pháp, khoảng năm 1516.
nhỏ|phải|Chú thích của Agostino Vespucci được tìm thấy tại Đại học Heidelberg Ngày tháng trên bức tranh đề năm 1550. Một người quen của gia đình Francesco là Giorgio Vasari đã viết "Leonardo đồng ý vẽ cho Francesco del Giocondo, bức chân dung của Mona Lisa, vợ ông ấy". Bức chân dung có tên tiếng Ý (La Gioconda) và tiếng Pháp (La Joconde) đặt theo tên kết hôn cũng như biệt danh của Lisa—có nghĩa là "vui tươi" hay "người hạnh phúc".
Những nghiên cứu cho thấy cái tên Lisa được chỉ ít nhất cho 4 bức tranh khác  và 10 người khác có cùng nhân dạng giống cô. Vào cuối thế kỷ 20, bức tranh trở thành một biểu tượng toàn cầu, nó được sử dụng trong hơn 300 bức tranh khác và trong 2.000 quảng cáo, xuất hiện trung bình một lần một tuần trong các quảng cáo. Năm 2005, một chuyên gia tại Thư viện Đại học Heidelberg khám phá ra một ghi chú do Agostino Vespucci viết năm 1503 bên lề một cuốn sách trong tủ sách của thư viện, điều này củng cố những chứng cứ xác định người ngồi làm mẫu là Lisa. Người Pháp sở hữu bức Mona Lisa từ Cách mạng Pháp. Ngày nay, khoảng 6 triệu người đến tham quan bức tranh mỗi năm tại Bảo tàng Louvre ở Paris, nơi bức tranh trở thành một phần của bộ sưu tập quốc gia Pháp.