cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quốc ngữ La Mã tự
Quốc Ngữ La Mã Tự (GR) là duy nhất trong các hệ thống Latin hóa để chỉ 4 các thanh điệu tiếng Quan Thoại bằng cách thay đổi cách viết các âm tiết. Các thanh điệu này là một phần quan trọng đối với tiếng Trung như dấu thanh đối với tiếng Việt vậy. Các hệ thống khác chỉ các âm điệu bằng các trọng âm (ví dụ bính âm: āi, ái, ǎi and ài) hoặc con số (Wade-Giles: ai1, ai2, etc.). GR thì viết như nhau cho cả bốn thanh điệu ai, air, ae and ay. Các cách viết này theo các quy tắc, biểu thị âm điệu nhưng vẫn giữ lại các phát âm của âm tiết ai. Do nó gắn âm điệu của mỗi âm tiết trong cách viết của nó, GR có thể giúp học sinh nắm vững được âm điệu tiếng Trung—dù nhiều lập luận lý thuyết thì bàn cãi về tuyên bố này.
Năm 1928, Trung Quốc đã đưa vào sử dụng Quốc Ngữ La Mã Tự là hệ thống La Mã hóa của quốc gia. GR đã được sử dụng để biểu thị cách phát âm trong các từ điển tiếng Quan Thoại. Những người đề xuất hy vọng một ngày nào đó sẽ thiết lập một hệ thống viết cho loại văn tự Hán cải cách này. Dù có ủng hộ từ một số nhà ngôn ngữ được đào tạo ở trong nước và hải ngoại, Quốc Ngữ La Mã Tự đã vấp phải sự bàng quan và thậm chí thái độ thù địch của công chúng do tính phức tạp của nó. Một trở ngại khác ngăn cản sử ứng dụng rộng rãi hệ thống này là do nó dựa vào chi tiết phương ngữ Bắc Kinh, một thời kỳ thiếu chính quyền tập trung hóa mạnh để bắt buộc sử dụng hệ thống này bằng luật. Cuối cùng, GR đã bị hệ thống bính âm và các hệ thống Latin hóa khác qua mặt. Tuy nhiên, ảnh hưởng của nó vẫn còn rõ rệt khi nhiều nguyên tắc được những người tạo ra hệ thống này đã được sử dụng trong các hệ thống Latin hóa tiếp sau hệ thống này.
Lịch sử
nhỏ|trái||[[Lâm Ngữ Đường, người đầu tiên đề xuất chính tả âm điệu]]
Chú thích
Thể loại:Tiếng Trung Quốc Thể loại:Latinh hóa tiếng Trung Quốc
Dicranota mexicana
Dicranota (Rhaphidolabis) mexicana là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Gynoplistia evelynae
Gynoplistia evelynae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Gynoplistia Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Iberina ljovuschkini
Iberina ljovuschkini là một loài nhện trong họ Hahniidae.
Loài này thuộc chi Iberina. Iberina ljovuschkini được miêu tả năm 1965 bởi Pichka.
Tham khảo
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Iberina
Thymus zedelmejeri
Thymus zedelmejeri là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Ronniger miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Liên kết ngoài
Z Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932
Soledad, Atlántico
Soledad là một khu tự quản thuộc tỉnh Atlántico, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Soledad đóng tại Soledad Khu tự quản Soledad có diện tích 67 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Soledad có dân số 238153 người.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Atlántico Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Epitymbia
Epitymbia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Epitymbiini
Alloispermum palmeri
Alloispermum palmeri là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (A.Gray) C.Fernandez & L.Urbatsch mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Alloispermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Chřenovice
Chřenovice là một làng thuộc huyện Havlíčkův Brod, vùng Vysočina, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Havlíčkův Brod Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Marizy
Marizy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Sông Arconce chảy qua xã này.
Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 453 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Saône-et-Loire
Liên đoàn bóng đá Rwanda
Liên đoàn bóng đá Rwanda (Fédération rwandaise de football association, FERWAFA) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Rwanda. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Rwanda, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Rwanda gia nhập CAF năm 1976 và FIFA năm 1978.
Liên kết ngoài
Rwanda Thể loại:Bóng đá Rwanda
Paratragon jadoti
Paratragon jadoti là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
37 Fides
Fides (định danh hành tinh vi hình: 37 Fides) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Tiểu hành tinh này do nhà thiên văn học người Đức Karl T. R. Luther phát hiện ngày 5 tháng 10 năm 1855 và được đặt theo tên Fides, nữ thần trung thành trong thần thoại La Mã.
Liên kết ngoài
Fides 18551005 Thể loại:Tiểu hành tinh được đánh số Fides Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS) Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen) Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Lista de asteroidi
Clutia galpinii
Clutia galpinii là một loài thực vật có hoa trong họ Peraceae. Loài này được Pax mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clutia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Babiana patersoniae
Babiana patersoniae là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được L.Bolus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Babiana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Swing Copters
Swing Copters là trò chơi video năm 2014 phát hành trên Google Play và App Store vào ngày 21 tháng 8 năm 2014. Trò chơi do dotGEARS phát triển, đây là công ty Việt Nam nổi tiếng nhất với Flappy Bird (2013). Trò chơi nhận được nhiều phê bình trái chiều, với điểm trên Metacritic là 56/100.
Chú thích
Thể loại:Trò chơi trên thiết bị di động Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2013 Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Việt Nam Thể loại:Trò chơi trên iPad Thể loại:Trò chơi trên iPhone Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2014 Thể loại:Trò chơi điện tử độc lập
Thể loại:Trò chơi trên Android Thể loại:Trò chơi trên iOS
Ông tơ hai phẩy
Ông tơ hai phẩy là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Đài Truyền hình Việt Nam cùng TVPlus do NSƯT Nguyễn Danh Dũng làm đạo diễn. Phim phát sóng vào lúc 20h05 từ thứ 2, 3, 4 hàng tuần bắt đầu từ ngày 11 tháng 12 năm 2012 và kết thúc vào ngày 5 tháng 3 năm 2013 trên kênh VTV1.
Nội dung
Ông tơ hai phẩy xoay quanh Vinh (NSND Trung Hiếu), một viên chức nhà nước, giúp thành công anh bạn cùng cơ quan nối lại tình cảm với vợ, đồng thời nảy ra ý định thành lập một công ty chuyên mối lái cho những đôi chim giữa đường gãy cánh. Bất chấp những giải thích, trình bày đầy tính thuyết phục của Vinh, ý tưởng thành lập công ty đã vấp phải sự can ngăn của cả gia đình...
Ca khúc trong phim
Bài hát trong phim là ca khúc "Hạnh phúc" do Xuân Phương sáng tác và Nhật Thủy trình bày.
Tham khảo
Thể loại:Phim truyền hình ra mắt năm 2012 Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh VTV1 Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2012
Pelophylax cerigensis
Pelophylax cerigensis là một loài ếch thuộc họ Ranidae. Đây là loài đặc hữu của Hy Lạp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Âu Thể loại:Pelophylax Thể loại:Động vật được mô tả năm 1994
Iberina mazarredoi
Iberina mazarredoi là một loài nhện trong họ Hahniidae.
Loài này thuộc chi Iberina. Iberina mazarredoi được miêu tả năm 1881 bởi Eugène Simon.
Tham khảo
biologie|2011|10|21}}
Thể loại:Iberina
Đan viện Thánh Mẫu Châu Sơn Đơn Dương
nhỏ|270x270px|Đan Viện Thánh Mẫu Châu Sơn Đơn Dương Đan viện Thánh Mẫu Châu Sơn Đơn Dương là một dòng tu chiêm niệm tại huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng ngày nay. Đan viện được tổ chức sinh hoạt theo tu luật Thánh linh mục Biển Đức, tu trào Xitô và theo tinh thần của vị sáng lập là linh mục Biển Đức Thuận (Henri Benoît Denis 1880 - 1933),  với phương châm "Ora et Labora: Cầu nguyện và Lao động". Nguồn gốc của đan viện là cộng đoàn di cư từ Đan viện Thánh Mẫu Châu Sơn ở Nho Quan, Ninh Bình.
Định cư tại Nho Quan (1936 – 1953)
Được sự khích lệ và nâng đỡ của Giám mục Hạt Đại diện Tông Tòa Phát Diệm Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng, linh mục Bề Trên Bernard Mendiboure và công nghị đan sĩ Phước Sơn đã quyết định mua lại đồn điền Lacombre thuộc huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình để lập dòng. Ngày 8 tháng 9 năm 1936, Cha Bề trên tiên khởi Anselmo Lê Hữu Từ đã chủ sự dâng Thánh lễ trọng thể để chính thức khai sinh cộng đoàn Châu Sơn. Đến ngày 15 tháng 9 năm 1950, Đại Hội Toàn Dòng Xitô họp tại Casamari (Italia) đã quyết định nâng cấp Cộng đoàn Châu Sơn lên thành Đan viện tự trị.
Tạm cư tại Phước Lý (1953 – 1957)
Ngày 21 tháng 4 năm 1953, các Đan Sĩ, Tu sĩ và các Đệ tử viện Châu Sơn đã di cư vào miền Nam và tạm cư tại cơ sở họ đạo Phước Lý, Thành Tuy Hạ (nay là huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai). Ngày 11 tháng 8, linh mục Berchmans Nguyễn Văn Thảo được bổ nhiệm làm Bề trên Cộng đoàn Di cư Châu Sơn.
Định cư tại Đơn Dương (từ năm 1957)
nhỏ|270x270px|Giờ Cử Hành Phụng Vụ Trong Đan Viện Ngày 1 tháng 6 năm 1957, từ Phước Lý, cộng đoàn Châu Sơn chuyển cơ sở đến định cư tại quận Đơn Dương, tỉnh Tuyên Đức, thuộc Giáo phận Sài Gòn (nay là xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, Giáo phận Đà Lạt).
Ngày 13 tháng 11 năm 1963, Tòa Thánh quyết định nâng Đan Viện Thánh Mẫu Châu Sơn lên hàng Đan Phụ Viện. Chính vì thế, ngày 2 tháng 3 năm 1964, linh mục Viện trưởng Stephano Trần Ngọc Hoàng được chọn làm Viện Phụ Tiên Khởi Đan Viện Châu Sơn.
Ngày 2 tháng 7 năm 1971, cộng đoàn Châu Sơn đã khai sinh nhà con Châu Thủy, thuộc Giáo phận Nha Trang (nay thuộc Giáo phận Phan Thiết, xã Tân Xuân, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận).
Ngày 19 tháng 3 năm 1974, linh mục Liên An Vũ Đức Chính đắc cử chức Viện phụ. Nghi thức chúc phong do Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình Tổng giáo phận Sài Gòn cử hành ngày 18 tháng 4 sau đó. Ngày 5 tháng 7 năm 1976, Viện Phụ Vũ Đức Chính đi học tập cải tạo cùng với hai linh mục và hai đan sĩ. Viện Phụ Stephano Trần Ngọc Hoàng thay thế điều khiển Đan Viện. Ngày 12 tháng 3 năm 1989, Nguyên Viện phụ Hoàng tái đắc cử Viện phụ nhiệm kỳ thứ hai.
Dicranota neoconsors
Dicranota (Rhaphidolabis) neoconsors là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Đan viện Thánh Mẫu Châu Sơn Đơn Dương
Định cư tại Đơn Dương (từ năm 1957)
Ngày 15 tháng 6 năm 2000, linh mục Giám Học Phanxicô Xaviê Phan Bảo Luyện được chọn làm Viện Phụ thứ tư của Đan Viện Châu Sơn. Ngày 15 tháng 8 năm 2001, Viện Phụ Phanxico Xavier Phan Bảo Luyện và Hội đồng Đan Sĩ đã quyết định thành lập cộng đoàn Châu Sơn Sacramento tại California Hoa Kỳ. Trong thời gian này, Cộng Đoàn Châu Sơn cũng đã chính thức thành lập Học viện Xitô Châu Sơn để đào tạo các đan sĩ về Triết Học và Thần học nhằm vào ngày lễ kính thánh Gioan Maria Vianney; 4 tháng 8 năm 2003.
Ngày 25 tháng 3 năm 2007, linh mục Ephrem Trịnh Văn Đức đắc cử viện phụ thứ năm của đan viện Châu Sơn và ngày 18 tháng 4 năm 2007, Giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã cử hành nghi lễ chúc phong viện phụ cho Viện phụ Tân cử Trịnh Văn Đức. Năm 2010, Viện Phụ Ephrem Trịnh Văn Đức và cộng đoàn đã quyết định mua thêm 40 mẫu đất tại Ngọc Lâm thuộc giáo phận Xuân Lộc, với ý định sẽ thiết lập cộng đoàn mới.
Ngày 10 tháng 4 năm 2013, linh mục giám đốc Học viện M. Vianney Nguyễn Tri Phương được bầu làm Viện Phụ. Hiện nay, ông là Đương Kim Viện Phụ và là Viện Phụ thứ sáu của Đan Viện Thánh Mẫu Châu Sơn Đơn Dương. Ngày 19 tháng 5 năm 2013, Viện Phụ M. Vianney Nguyễn Tri Phương và Hội đồng Đan Sĩ đã bỏ phiếu chấp thuận thành lập Cộng Đoàn Châu Sơn Nothgottes tại Đức, thuộc giáo phận Limburg. Ngày 14 tháng 7 năm 2013, Viện Phụ M. Vianney thay mặt cộng đoàn cùng với Đức Ông Franz Kasper ký giấy xác nhận hợp đồng về việc thành lập Cộng Đoàn Châu Sơn Nothgottes.
Hiện nay, Đan Viện Thánh Mẫu Châu Sơn Đơn Dương gồm có 167 thành viên: 43 linh mục, 13 Phó Tế, 80 Đan Sĩ, 6 tu sĩ khấn tạm, 7 tập sinh, 8 thỉnh sinh II và 10 thỉnh sinh I.
Tham khảo
Thể loại:Giáo phận Đà Lạt Thể loại:Lâm Đồng
Goboea
Goboea là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Tortricidae
Gynoplistia exornata
Gynoplistia exornata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Gynoplistia Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Polystichum wilsonii
Polystichum wilsonii là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được H. Christ miêu tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polystichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Ruslan Malinovskyi
Ruslan Volodymyrovych Malinovskyi (Руслан Володимирович Маліновський; sinh ngày 4 tháng 5 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Ukraina hiện đang chơi ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Atalanta tại Serie A và đội tuyển bóng đá quốc gia Ukraina.
Euxoa nordica
Euxoa nordica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euxoa
Bagdad thất thủ (1917)
Bagdad là thủ đô miền Nam của Đế quốc Ottoman năm 1917. Trong khi nó không có giá trị chiến lược đối với người Anh, sự sụp đổ của nó sẽ là vài giá trị tuyên truyền. Sau những thảm họa trong chiến dịch Lưỡng Hà năm 1916, một chiến thắng là cần thiết để lập lại sự kiêu hãnh của Anh. Ngày 11 tháng 3, 1917, quân đội Anh đã chiếm được Bagdad. 799 × 599 pixelspx|nhỏ|trái|General Maude's entry into Baghdad, ngày 11 tháng 3 năm 1917
Tham khảo
Thể loại:Đế quốc Ottoman năm 1917 Thể loại:Baghdad thế kỷ 20 Baghdad 1917 Thể loại:Chiến trường Trung Đông của Chiến tranh thế giới thứ nhất Thể loại:Xung đột năm 1917 Thể loại:Trận đánh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Trận đánh liên quan tới Đế quốc Ottoman
Loricaria pauciflora
Loricaria pauciflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Cuatrec. mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
Thể loại:Loricaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Dự án bauxite Tân Rai
Dự án bauxite Tân Rai hay dự án khai thác bauxite Tân Rai là một trong những dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên theo chủ trương của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, được triển khai tại huyện Bảo Lâm, Lâm Đồng, Việt Nam. Tên gọi Tân Rai được đặt do Tân Rai là tên cũ trước đây của vùng đất thị trấn Lộc Thắng và xã Lộc Ngãi, nơi đặt nhà máy chính khai thác hiện nay. Nhà máy hoạt động từ cuối năm 2012.
Trữ lượng, phân bố
Theo báo cáo của chính phủ Việt Nam, trữ lượng quặng bauxite (bô xít) ở Bảo Lâm, Lâm Đồng có trữ lượng 975 triệu tấn, chiếm 18% toàn trữ lượng bauxite ở khu vực Tây Nguyên, phần lớn nằm trên địa bàn huyện Bảo Lâm, dưới nền đất bazan của cao nguyên Di Linh
Về nguồn nước
Theo phương án thiết kế, lượng nước sử dụng cho dự án là nước mặt tự nhiên, không sử dụng nước ngầm, với kế hoạch đắp đập tạo hồ Cai Bảng có diện tích lưu vực khoảng 134 km², dung tích chứa nước 17,2 triệu mét khối đủ cho việc sản xuất
Về nguồn điện năng
Theo tính toán của Tập đoàn TKV và Bộ Công thương, nhu cầu tiêu hao điện năng cho việc sản xuất Alumin từ quặng Bauxite là không lớn, bình quân khoảng 200 - 256 kWh/tấn. Vì thế tại các nhà máy chế biến Alumina sẽ đầu tư các nhà máy nhiệt điện tự dùng với quy mô khoảng 30 MW; chỉ sử dụng nguồn điện lưới trong giai đoạn thi công dự án và là nguồn dự phòng cho sản xuất. Tuy nhiên do việc luyện nhôm từ Alumina tiêu hao rất lớn điện năng nên kế hoạch xây dựng nhà máy luyện nhôm tại đây sẽ không được triển khai
Về nguồn nhân lực
Lượng lao động dự kiến cho dự án Tân Rai khoảng từ 1.500 - 1.700 người, trong đó riêng nhà máy Alumin là 700 - 800 người, phần khai thác mỏ khoảng 800 - 900 người. Để đáp ứng nhu cầu này, TKV đã chuẩn bị nguồn nhân lực theo các hướng: cử đi đào tạo ở nước ngoài thông qua các hợp đồng EPC - có nội dung đào tạo và chuyển giao công nghệ và đào tạo trong nước bằng kinh phí của TKV, trên nguyên tắc ưu tiên trước hết đào tạo con em các dân tộc địa phương
Vận chuyển và tiêu thụ
Trong thời kỳ đầu khai thác đến năm 2015 việc vận chuyển sẽ bằng đường bộ, sau năm 2015 việc vận chuyển sẽ bằng tuyến đường sắt mới này
Hiệu quả Kinh tế
Tháng 4 năm 2009, Tập đoàn Than và Khoáng sản nhận định:"mỗi dự án 0,6 triệu tấn alumin một năm sẽ tạo ra khoảng 2.000 việc làm với doanh thu 150 - 200 triệu USD". Trong một bài phỏng vấn vào tháng 5 năm 2013, ông Hoàng Trung Hải, Phó Thủ tướng Chính phủ cho biết:"dự án kéo dài 30 năm"và"kịch bản xấu nhất vẫn hiệu quả".
Hiệu quả thực tế
Tháng 8 năm 2014 Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam thừa nhận dự án sẽ tiếp tục lỗ trong vòng 3 năm nữa và việc thu hồi vốn sẽ chỉ được thực hiện sau 11 năm hoạt động.
Tham khảo
D T T
Marly-sous-Issy
Marly-sous-Issy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 116 người.
Ditrichum plumbicola
Ditrichum plumbicola là một loài rêu trong họ Ditrichaceae. Loài này được Crundw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ditrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1976
Mnesithea laevis
Mnesithea laevis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Retz.) Kunth mô tả khoa học đầu tiên năm 1829.
Paratragon tragonoides
Paratragon tragonoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Paratragon
Alloispermum scabrifolium
Liên kết ngoài
Thể loại:Alloispermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Dicranota nuptialis
Dicranota (Rhaphidolabis) nuptialis là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Mentocrex beankaensis
Mentocrex beankaensis là một loài chim, trước đây xếp trong họ Rallidae, nhưng gần đây được xếp trong họ Sarothruridae.
Tham khảo
B Thể loại:Chim Madagascar Thể loại:Động vật được mô tả năm 2011 Thể loại:Loài sắp nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Gynoplistia fergusoniana
Gynoplistia fergusoniana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Gynoplistia Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Triturus karelinii
Sa giông mào phương Nam (Triturus karelinii) là một loài mới ở châu Âu trên cạn. Nó tương tự như loài sa giông mào phương Bắc (Triturus cristatus) ngoại trừ lớn hơn và mạnh mẽ hơn. Vào năm 2013, loài cá sa giông mới Triturus ivanbureschi được tách ra từ vùng đất mới phía nam, và năm 2016, loài mới Triturus anatolicus được tách khỏi T. ivanbureschi, từ đó chỉ mới là loài sa giông mào Balkan
Tham khảo
Thể loại:Sa giông
Ếch Chiêu Giác
Ếch Chiêu Giác (danh pháp hai phần: Rana chaochiaoensis) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng được tìm thấy ở các tỉnh ở tây nam Trung Quốc như Vân Nam, Tứ Xuyên, Quý Châu, ở cao độ 1.100-3.000 m, và có thể có ở Myanmar cũng như Việt Nam, nhưng chưa có ghi nhận nào.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm nước, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, ao, đất có tưới tiêu, và kênh đào và mương rãnh.
Loài này không được xem là bị đe dọa theo IUCN.
Tham khảo
C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1946
Định kiến
thumb|Nên bỏ những định kiến vào thùng rác. Định kiến hoặc thành kiến ​​là những ý kiến, quan điểm đã được hình thành​, trước khi nhận thức các dữ kiện có liên quan hoặc biết rõ những thông tin liên quan của một sự kiện cụ thể. Từ Định kiến thường được sử dụng để miêu tả những nếp suy nghĩ, quan điểm thường không thuận lợi, đánh giá chủ quan đối với người hoặc một nhóm người, bởi vì giới tính, quan điểm chính trị, quan hệ xã hội, tuổi tác, tôn giáo, chủng tộc/dân tộc, ngôn ngữ, quốc tịch, hình dáng bên ngoài hay là đặc điểm cá nhân khác, từ đó dẫn đến việc phân biệt đối xử. Trong trường hợp này, định kiến có thể đề cập đến một đánh giá tích cực hay là tiêu cực của một người dựa trên nhận thức của họ trong tư cách thành viên một nhóm hoặc qua những quan hệ xã hội của họ (bị lôi kéo, tác động ảnh hưởng của xã hội, đám đông, do tuyên truyền, tác động truyền thông hay là do cả nể, tư duy tập thể) Định kiến, do đó có thể hình thành từ những niềm tin có căn cứ hoặc vô căn cứ, và có thể bao gồm "bất kỳ thái độ không hợp lý và bất thường chống lại những ảnh hưởng hợp lý", Gordon Allport định nghĩa định kiến như là một "cảm giác, thuận lợi hoặc bất lợi, đối với một người hay một vật, trước khi tiếp cận, hoặc không dựa trên kinh nghiệm thực tế".
Thường là trong ngôn ngữ dân gian, định kiến và thành kiến thường đi chung với nhau, và đôi khi cùng được sử dụng với ý nghĩa như nhau. Tuy nhiên có thể phân biệt: định kiến là ý nghĩ cố định về người hay vật, xuất phát từ cách nhìn sai lệch hoặc dựa trên cảm tính và thường xuyên có chiều hướng đánh giá thấp;  thành kiến là những định kiến (nghĩa là cái "ý kiến" đã "thành" sẵn rồi) xuất hiện trong thời gian dài, thành nếp suy nghĩ cố chấp. Định kiến của một tập thể, một nhóm người, một xã hội, thường được gọi là định kiến xã hội. Định kiến, thành kiến, đôi khi cũng gọi là "thiên kiến". Tự Điển Hán Việt của Đào Duy Anh giải nghĩa "Thiên là nghiêng về một bên", Thiên kiến là "Ý kiến thiên lệch / thiên vị", "Ý kiến ngoan cố."
Định kiến của một người có thể hình thành tiệm tiến từ môi trường giáo dục, môi trường sống và sinh hoạt, và quan hệ xã hội của người đó.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lạm dụng Thể loại:Phân biệt đối xử Thể loại:Định kiến Thể loại:Dư luận Thể loại:Tâm lý học xã hội
Hylaeus aspricollis
Hylaeus aspricollis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1901.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1901
Clutia govaertsii
Clutia govaertsii là một loài thực vật có hoa trong họ Peraceae. Loài này được Radcl.-Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clutia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Chřibská
Chřibská là một thị trấn thuộc huyện Děčín, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Děčín Thể loại:Thị trấn của Cộng hòa Séc Thể loại:Thành phố của Cộng hòa Séc
Sotará
Sotará là một khu tự quản thuộc tỉnh Cauca, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Sotará đóng tại Paispamba Khu tự quản Sotará có diện tích 574 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Sotará có dân số 10399 người.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Cauca Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Intihuatana antarctica
Intihuatana antarctica là một loài nhện trong họ Hahniidae. Chúng được miêu tả năm 1902 bởi Eugène Simon và chỉ được tìm thấy ở Argentina.
Tham khảo
Thể loại:Intihuatana Thể loại:Động vật được mô tả năm 1902
Macrothyma
Macrothyma là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Tortricidae
Polystichum xiphophyllum
Polystichum xiphophyllum là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Baker) Diels miêu tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polystichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Dicranota obesistyla
Dicranota (Rhaphidolabis) obesistyla là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Cạnh tranh sinh học
300px|nhỏ|phải|Hai con chuột Hamster đang đánh nhau Cạnh tranh sinh học hay cạnh tranh sinh thái hay cạnh tranh sinh tồn trong tự nhiên là sự tương tác giữa các sinh vật hoặc các loài với nhau (trong đó cả sinh vật hoặc loài bị tổn hại) để giành quyền tiếp cận ít nhất một nguồn tài nguyên sinh học (như thức ăn, nước và lãnh thổ).
Tổng quan
300px|nhỏ|phải|Hai con còng đang đánh nhau Sự cạnh tranh ở trong và giữa các loài là một chủ đề quan trọng trong sinh thái, đặc biệt là sinh thái học cộng đồng. Cạnh tranh là một trong nhiều yếu tố tương tác ảnh hưởng đến cấu trúc cộng đồng sinh vật. Cạnh tranh giữa các cá thể, tập hợp cá thể của cùng một loài được gọi là cạnh tranh cùng loài) trong khi sự cạnh tranh giữa các cá thể của các loài khác nhau được gọi là sự cạnh tranh khác loài. Sự cạnh tranh không phải lúc nào cũng đơn giản và có thể xảy ra theo cách trực tiếp và gián tiếp, từ đơn giản cho đến phức tạp.
Theo nguyên tắc loại trừ cạnh tranh (đào thải sinh học), các loài không thích hợp để cạnh tranh cho các nguồn tài nguyên phải hoặc là thích nghi hoặc tuyệt diệt, mặc dù sự loại trừ cạnh tranh hiếm khi được tìm thấy trong các hệ sinh thái tự nhiên. Theo lý thuyết tiến hóa, những cuộc chạy đua cạnh tranh giữa các loài và các nguồn tài nguyên là quan trọng trong việc chọn lọc tự nhiên. Tuy nhiên, sự cạnh tranh có thể không đóng vai trò gì ngoài sự mở rộng giữa các lớp (clade) lớn hơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tương tác sinh học Thể loại:Cạnh tranh Thể loại:Tập tính học
Millettia rhodantha
Liên kết ngoài
R
Gynoplistia fimbriata
Gynoplistia fimbriata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Gynoplistia Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Caradrina doleropsis
Caradrina doleropsis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Caradrina
Marly-sur-Arroux
Marly-sur-Arroux là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 361 người. Dân số năm 2004 ước khoảng 359 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Saône-et-Loire
Alloispermum scabrum
Alloispermum scabrum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Lag.) H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Liên kết ngoài
Thể loại:Alloispermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Coturnicops exquisitus
Coturnicops exquisitus là một loài chim trong họ Rallidae.
Myrceugenia alpigena
Myrceugenia alpigena là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (DC.) Landrum mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Coturnicops exquisitus
Tham khảo
Thể loại:Coturnicops Thể loại:Chim Triều Tiên Thể loại:Động vật được mô tả năm 1873
Myrceugenia alpigena
Liên kết ngoài
Thể loại:Myrceugenia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Violet Hill
Trưởng nhóm Coldplay Chris Martin tiết lộ rằng bài hát này đã được chuẩn bị rất kỹ lưỡng trong vài năm từ khâu lời hát cho đến nhạc điệu, đến khi bài hát được hoàn thành vào năm 2007. "Violet Hill" chính là bài hát để ban nhạc phản đối chiến tranh phi nghĩa. Đĩa đơn đã nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình. Đây là đĩa đơn đầu tiên từ album Viva La Vida or Death and All His Friends được phát hành ra toàn thế giới, xếp thứ 9 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và thứ 8 trên UK Singles Chart.
Bài hát đã được lấy làm nhạc nền cho video trò chơi năm 2007 Guitar Hero III: Legends of Rock, cũng như trong Guitar Hero on Tour: Modern Hits và trong phim tài liệu Warren Miller's Children of Winter. Bài hát đã được đề cử cho giải Q cho hạng mục Best Track và nhận được 2 đề cử Giải Grammy cho Trình diễn Song ca/ Nhóm nhạc Rock xuất sắc nhất và Bài hát Rock hay nhất. MV của bài hát đã được đề cử cho hiệu ứng âm thanh đặc sắc nhất tại Giải Video âm nhạc của MTV. Đĩa đơn cũng được bán rộng rãi với các bản covers và âm thanh khác nhau..
Liên kết ngoài
Thể loại:Đĩa đơn năm 2008 Thể loại:Nhạc phản chiến Thể loại:Bài hát của Coldplay Thể loại:Đĩa đơn của Parlophone
Neauphlette
Neauphlette là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Neauphlettois ou Neauphléens.
Các xã giáp ranh: Boissy-Mauvoisin và Ménerville về phía đông bắc, Longnes về phía đông và về phía đông nam, Gilles về phía nam và Guainville về phía tây nam và Bréval về phía bắc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Yvelines
Paratritania alternans
Paratritania alternans là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Paratritania
Ditrichum praealtum
Liên kết ngoài
Thể loại:Ditrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Dicranota ompoana
Dicranota (Rhaphidolabis) ompoana là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Babiana patula
Babiana patula là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được N.E.Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Liên kết ngoài
Thể loại:Babiana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932
Chi Nghệ
Chi Nghệ (danh pháp khoa học: Curcuma) là một chi trong họ thực vật Zingiberaceae (họ Gừng) chứa các loài như nghệ, nga truật hay uất kim hương Thái Lan.
Từ nguyên
Tên gọi khoa học xuất phát từ tiếng Phạn kuṅkuma, dùng để chỉ loài nghệ phổ biến rộng và được biết đến nhiều nhất là Curcuma longa.
Ghi chép về chữ nghệ trong Từ điển Việt–Bồ–La (Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum) của Alexandre de Rhodes xuất bản năm 1651 như sau: "nghệ: açafrão: crocus, i. dụôm nghệ: tingir com açafrão: croco inficere.",. Như thế, Rhodes có lẽ cho rằng nó ít nhất là tương tự như nghệ tây (Crocus sativus) trong vai trò nhuộm màu vàng cho thực phẩm, do Crocus sativus là loại cây trồng tại khu vực Địa Trung Hải để lấy nhụy hoa sấy khô làm gia vị và nhuộm màu thực phẩm. Từ điển này không có chữ ngải.
Trong Flora Cochinchinensis, João de Loureiro mô tả 3 loài Curcuma mà ông biết có tại miền nam Việt Nam với các tên gọi tiếng Việt tương ứng là:
Như thế, ở đây tên gọi ngải đã được dùng để chỉ các loài Curcuma. Trong Nam Việt–Dương Hiệp Tự vị (南越洋合字彙, Dictionarium Anamitico-Latinum) của Jean-Louis Taberd xuất bản năm 1838 thì các từ nghệ và ngải đều viết bằng Hán-Nôm là 艾. Cụ thể, tại trang 333 tác giả viết như sau: "艾 Ngải, herba quaedam medicinalis seu species absynthii quâ adustiones fiunt. 艾灸 Ngải cứu, id; artemisia vulgaris... 艾鐄 Ngải vàng, curcumae species. 艾葉 Ngải diệp: absynthii species... ", như thế ngải nói chung là cây thuốc thuộc chi Artemisia (như A. vulgaris hay A. absinthium), nhưng ngải vàng thì là loài thuộc chi Curcuma. Tại trang 338, tác giả viết về chữ nghệ như sau: "艾 Nghệ, croci species seu curcuma longa.", và ở đây thì nghệ là tên thông thường của Crocus (không có ở Việt Nam) hoặc Curcuma longa. Điều này giải thích tại sao trong tên gọi của một số loài của chi Curcuma lại có chữ ngải, như ngải tím (C. aeruginosa, C. zedoaria), ngải trắng (C. aromatica).
Phân bố
Các loài nghệ là bản địa khu vực Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc, tiểu lục địa Ấn Độ, New Guinea và miền bắc Australia. Một số loài được cho là đã du nhập và tự nhiên hóa ở các vùng ấm áp khác trên thế giới như châu Phi nhiệt đới, Trung Mỹ, Florida, và một loạt các đảo khác nhau trên Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương. Nói chung, hầu hết các loài nghệ phát triển tốt trong đất cát tơi xốp ở những nơi có bóng râm.
Sử dụng
Nghệ đã được sử dụng ở Ấn Độ từ thời cổ đại như là một chất thay thế cho nghệ tây (Crocus spp.) và các chất màu vàng khác. Nghệ thường được sử dụng để tạo hương vị hoặc tạo màu cho bột cà ri, mù tạt, bơ và pho mát.
Mô tả
Thân rễ phân nhánh, mọng thịt, thơm, thường với các rễ mang củ. Lá ở gốc; phiến lá hình mũi mác rộng hoặc thuôn dài, hiếm khi thẳng hẹp. Cụm hoa là cành hoa dạng bông thóc ở đầu cành trên thân giả hoặc trên các chồi riêng biệt sinh ra từ thân rễ, đôi khi xuất hiện trước lá; cuống thẳng; các lá bắc hợp sinh trong khoảng 1/2 chiều dài của chúng và tạo thành các túi, tỏa rộng ở các đầu tự do, mỗi lá bắc đối diện một xim hoa bọ cạp xoắn ốc gồm 2-7 hoa, các lá bắc ở đỉnh thường có màu khác biệt, lớn, vô sinh, tạo thành một mào; lá bắc con rời đến gốc. Đài hoa thường hình ống ngắn, chẻ 1 bên, đỉnh 2-3 thùy hoặc có răng. Tràng hoa hình phễu; các thùy hình trứng hoặc thuôn dài, gần bằng nhau hoặc thùy trung tâm dài hơn, đỉnh có mấu nhọn. Các nhị lép bên hình tựa cánh hoa, hợp sinh tại gốc với chỉ nhị và cánh môi. Cánh môi với phần trung tâm sẫm lại và mỏng hơn, các thùy bên chồng lên với các nhị lép bên. Chỉ nhị ngắn, rộng; bao phấn lắc lư, gốc thường có cựa; không có phần phụ liên kết. Bầu nhụy 3 ngăn. Quả nang hình elipxoit, 3 mảnh vỏ, nứt.
Hệ thống học và phát sinh chủng loài
Nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử của Záveská et al. (2012) chia Curcuma làm 3 phân chi. Cụ thể như sau:
Các loài
Tại thời điểm tháng 2 năm 2021 POWO công nhận 128 loài, cộng 5 loài mô tả lần đầu tiên năm 2020,   và 5 loài mô tả lần đầu tiên năm 2021.
Việt Nam
Ở Việt Nam hiện tại xác định có 22-32 loài nghệ, trong đó 22 loài là: C. aeruginosa, C. angustifolia, C. aromatica, C. cochinchinensis, C. elata, C. gracillima, C. longa (du nhập), C. rhomba, C. singularis, C. thorelii, C. zanthorrhiza (du nhập). Các loài mới mô tả giai đoạn 2010-2017 bao gồm C. arida, C. cotuana, C. leonidii, C. newmanii, C. pambrosima, C. pygmaea, C. sahuynhensis, C. vitellina, C. xanthella và 2 loài chuyển từ chi Stahlianthus/Kaempferia sang là C. campanulata và C. candida.
Một số tài liệu còn liệt kê tới 10 loài khác, gồm: C. alismatifolia, C. harmandii, C. parviflora, C. petiolata, C. pierreanna, C. rubescens?, C. sparganifolia, C. stenochila, C. trichosantha, C. zedoaria; nhưng POWO cho rằng chúng không có ở Việt Nam.
Kapanga alta
Kapanga alta là một loài nhện trong họ Hahniidae.
Loài này thuộc chi Kapanga. Kapanga alta được Raymond Robert Forster miêu tả năm 1970.
Tham khảo
Thể loại:Kapanga
Hylaeus assimulans
Hylaeus assimulans là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Perkins mô tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1899
Clutia heterophylla
Liên kết ngoài
Thể loại:Clutia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1794
Gynoplistia flavipes
Gynoplistia flavipes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Gynoplistia Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Polystichum yadongense
Polystichum yadongense là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Ching & S.K. Wu miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polystichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1983
Dicranota ontakensis
Dicranota (Rhaphidolabis) ontakensis là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Dicranota
Trận Xương Giang
Trận Xương Giang là trận đánh giữa quân khởi nghĩa Lam Sơn và quân đội Đại Minh tại thành Xương Giang năm 1427. Trận đánh kéo dài gần 1 năm và kết thúc bằng thắng lợi của quân Lam Sơn. Việc hạ thành Xương Giang giúp quân Lam Sơn gỡ bỏ được một cứ điểm quan trọng trên đường hành quân từ biên giới Lạng Sơn đến thành Đông Quan của viện binh nhà Minh sắp sang cứu ứng cho đại quân Vương Thông đang bị vây hãm.
Địa điểm Chiến thắng Xương Giang được xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt năm 2020.
Hoàn cảnh
Tháng 10 âm lịch năm 1426, đạo quân của Vương Thông (gồm cả viện binh và quân cũ đóng ở Giao Chỉ) bị quân khởi nghĩa Lam Sơn đánh bại ở trận Tốt Động – Chúc Động. Vương Thông phải rút vào cố thủ trong thành Đông Quan.
Chříč
Chříč là một làng thuộc huyện Plzeň-sever, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Trận Xương Giang
Hoàn cảnh
Tháng chạp năm 1426 (tức đầu năm 1427 dương lịch) Lê Lợi sai các tướng Lê Sát, Lê Thụ, Nguyễn Lý và Lê Lãnh mang quân các lộ Khoái Châu, Lạng Giang đi đánh thành Xương Giang.
Chříč
Tham khảo
Thể loại:Huyện Plzeň-sever Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Trận Xương Giang
Thành Xương Giang
Thành Xương Giang nằm ở đông bắc thành phố Bắc Giang hiện nay, thuộc địa phận các thôn Nam Giang, Đông Giang thuộc xã Xương Giang. Thành này do quân Minh đắp sau khi chiếm được nước Đại Ngu (1407).
Thành được xây bằng đất, các dấu tích còn lại cho biết thành hình chữ nhật, chiều dài theo hướng Đông-Tây đo được 600m, chiều rộng theo hướng Bắc-Nam 450m, diện tích 27ha, tường đắp đất cao dầy, bốn góc có pháo đài, hào rộng bao quanh, mở 4 cửa, cửa chính trông về phía Tây.
Thành này có vị trí rất quan trọng, nằm trên con đường ngàn dặm, có các dịch trạm nối suốt từ Quảng Tây với Đông Quan.
Quân Minh cầm cự
Các tướng nhà Minh trấn giữ thành Xương Giang là Kim Dận, Lý Nhậm, Mã Trí, Lưu Nhuận, Lưu Tử Phụ và Cố Phúc. Trong đó Lý Nhậm là viên tướng mới đến nhận chức tại đây. Các tướng Minh rất chú trọng việc giữ thành làm điểm tựa trên con đường rút lui và cho viện binh tiến sang. Thấy Vương Thông bại trận, quân Lam Sơn mạnh và đông hơn, các tướng Minh rút vào thành phòng giữ.
Lê Lợi cũng đặc biệt chú trọng tới thành Xương Giang. Ông ra lệnh cho các trấn đã nằm dưới quyền kiểm soát của quân Lam Sơn vận chuyển lương thực cung cấp cho lực lượng đánh thành Xương Giang.
Tháng 2 năm 1427, tướng giữ thành Nghệ An là Đô đốc Thái Phúc đầu hàng quân Lam Sơn, nộp thành. Lê Lợi sai Thái Phúc đến dưới thành Xương Giang kêu gọi Lý Nhậm đầu hàng. Lý Nhậm không chịu, mắng và định lấy súng bắn Thái Phúc. Quân Lam Sơn bèn mang Thái Phúc đi.
Các tướng Lam Sơn bèn tập trung quân đánh thành. Trong quân có cả voi, dùng hàng rào rùa đen, xe Lã công, thang mây vây đánh. Lý Nhậm và Cố Phúc trong thành cho những người già, phụ nữ và thiếu niên ở lại giữ thành, tự mình mang quân tinh nhuệ mở cửa thành xông ra. Quân Lam Sơn hơi lùi, quân Minh bèn tiêu hủy những chiến cụ đánh thành.
Sau đó quân Minh yếu thế hơn lại phải rút vào thành. Quân Lam Sơn đắp lũy bên ngoài, dùng pháo bắn đạn rót vào trong thành. Lý Nhậm và Cố Phúc nhân lúc đêm tối lại mang quân ra đánh vào trại quân Lam Sơn. Hai bên giằng co không phân thắng bại.
Lê Sát và Nguyễn Lý lại dùng cách sai quân đào địa đạo, muốn đi ngầm vào thành. Lý Nhậm cho đào hào chắn ngang và ném đá xuống, nên những binh sĩ Lam Sơn đột nhập đều tử trận.
Quân Lam Sơn tấn công suốt 6 tháng. Hai bên giao tranh hơn 30 trận, quân Minh trong thành chết hơn một nửa nhưng quân Lam Sơn vẫn không hạ được thành.
Quân Lam Sơn hạ thành
Tại nhiều thành trì khác bị vây hãm, thành đã bị hạ hoặc quân Minh ra hàng. Đến mùa thu năm 1427, viện binh của Minh Tuyên Tông điều động do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy chia làm hai cánh sắp tiến sang. Lê Lợi lo lắng, điều thêm Trần Nguyên Hãn (mới được phong Thái úy) mang thêm quân tiếp viện cho Lê Sát và Nguyễn Lý, giục phải đánh hạ gấp thành Xương Giang.
Được dân địa phương ủng hộ, các tướng Lam Sơn dùng kế khuếch trương lực lượng, dựng thành giả đối diện với thành Xương Giang để quân Minh tưởng lực lượng bên ngoài rất áp đảo. Quân Lam Sơn chặt tre và nứa trong những vùng lân cận và cùng dân hợp sức dựng thành. Dân làng Đông Nham dựng thành, còn dân làng Nam Xương vẽ hình gạch xây thành. Chỉ qua một đêm, thành dựng xong. Hôm sau, quân Minh trong thành nhìn ra xa đã thấy tòa thành dựng xong rất ngạc nhiên, suy giảm tinh thần chiến đấu.
Alloispermum sodiroi
Alloispermum sodiroi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Hieron.) H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Trận Xương Giang
Quân Lam Sơn hạ thành
Trong thành, quân Minh giao tranh liên tục 9 tháng, lực lượng bị mất mát, tướng sĩ mỏi mệt, lương thực không còn đủ dùng. Sau một giờ giao tranh, quân Lam Sơn trèo thang mây đánh lên, cuối cùng chiếm được cửa thành. Lý Nhậm cố sức đốc suất quân lính ra đánh để chiếm lại cửa thành, bị quân Lam Sơn đánh lui.
Alloispermum sodiroi
Liên kết ngoài
Thể loại:Alloispermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Trận Xương Giang
Quân Lam Sơn hạ thành
Lý Nhậm lại đốc quân tiến đánh lần nữa nhưng vẫn bị đánh bật lại. Ba lần Lý Nhậm tiến ra đều bị quân Lam Sơn đẩy lùi. Lúc đó các tướng Lam Sơn ở phía sau dùng voi trận và huy động thêm quân tiến vào. Trước thế mạnh của quân Lam Sơn, Lý Nhậm, Kim Dận và Cố Phúc chống không nổi, đều tự vẫn. Viên quan văn là Mã Trí, Chỉ huy Lưu Thuận, Tri phủ Lưu Tử Phụ cũng thắt cổ chết. Mấy ngàn quân Minh cùng dân không hàng bị giết.
Chiếm được thành, Lê Lợi hạ lệnh mang ngọc lụa và con gái trong thành thưởng hết cho tướng sĩ. Tổng binh Vương Thông ở Đông Quan nghe tin, làm 2 bài văn tế các tướng sĩ nhà Minh tử trận tại đây.
Biết quân Minh sẽ tiến đến vùng này, Lê Lợi hạ lệnh cho dân các xứ Lạng Giang, Bắc Giang, Tam Đái, Tuyên Quang, Quy Hóa dời vợ con của quân sĩ đi xa để tránh địch.
Kết quả và ý nghĩa
Hạ được thành Xương Giang, quân Lam Sơn đã chiếm được cứ điểm rất quan trọng trên đường hành quân từ Trung Quốc đến Đông Quan của viện binh nhà Minh tiếp ứng cho Vương Thông.
Quân Lam Sơn hạ thành sát ngày viện binh tiến sang khiến tin tức không thông. Viện binh nhà Minh vẫn tin tưởng thành Xương Giang còn giữ được. Vì vậy, ngay cả khi các tướng trụ cột như An Viễn hầu Liễu Thăng, Bảo Định bá Lương Minh và Thượng thư bộ Binh là Lý Khánh đã chết, các tướng còn lại vẫn cùng Đô đốc Thôi Tụ cùng Thượng thư bộ Công Hoàng Phúc cố sức chỉ huy quân sĩ chiến đấu, đánh lui nhiều đợt vây hãm và chặn đánh của quân Lam Sơn để tiến từ ải Chi Lăng về phía thành Xương Giang.
Việc hạ thành Xương Giang trước ngày viện binh tiến sang góp phần đẩy nhanh hơn quá trình tiêu diệt cánh quân viện binh của Liễu Thăng – Thôi Tụ, làm tan rã ý chí chiến đấu của cánh quân viện binh của Mộc Thạnh (đi đường Vân Nam) và ý chí kháng cự của 10 vạn quân Minh của Vương Thông ở thành Đông Quan. Chiến thắng kịp thời ở Xương Giang góp phần đẩy nhanh thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn. Do dân các làng địa phương góp công đánh hạ thành, sau khi lên ngôi, Lê Thái Tổ chia đất trong thành Xương Giang cũ cho 5 làng cày cấy không phải nộp thuế gọi là “điền thành”. Ruộng này gồm 25 héc ta, được dân địa phương duy trì đến tận năm 1955. Khi tiến hành cải cách ruộng đất, số ruộng trên mới không còn là "công điền" nữa mà xung vào hợp tác xã.
Chú thích
Thể loại:Khởi nghĩa Lam Sơn
Marmagne, Saône-et-Loire
Marmagne là một small village and commune in Bourgogne-Franche-Comté, Pháp, near Le Creusot. It is in Saône-et-Loire département, which is the most populated and largest département of Bourgogne.
Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 1,329 người. Dân số năm 2006 ước khoảng 1,278 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Saône-et-Loire
Euxoa nostra
Euxoa nostra là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euxoa
Thymus zygioides
Thymus zygioides là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Griseb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
Z Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Hand in My Pocket
"Hand in My Pocket" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Canada Alanis Morissette nằm trong album phòng thu thứ ba của cô, Jagged Little Pill (1995). Nó được phát hành như là đĩa đơn thứ hai trích từ album vào ngày 31 tháng 10 năm 1995 bởi Maverick Records. Đây là một bản alternative rock được viết lời bởi Morissette và Glen Ballard, người đồng thời cũng tham gia sản xuất nó.
Sau khi phát hành, "Hand in My Pocket" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao khả năng viết lời của Morissette và xem xét nó như là một điểm nhấn của album. Bài hát đạt vị trí số một ở Canada, trở thành đĩa đơn quán quân đầu tiên của cô tại đây. Ngoài ra, nó cũng đứng đầu bảng xếp hạng Mainstream Rock Tracks của Billboard và lọt vào top 10 ở New Zealand. Mặc dù chỉ được phát hành trên sóng phát thanh tại Hoa Kỳ, nó cũng gặt hái những thành công tương đối trên các bảng xếp hạng tại đây.
Video ca nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Mark Kohr dưới định dạng đen trắng, trong đó Morissette tham gia vào một lễ hội ở Brooklyn, New York và lái một chiếc xe. Nó đã nhận được những đánh giá tích cực từ giới phê bình. Bài hát đã xuất hiện trong danh sách trình diễn của chuyến lưu diễn Jagged Little Pill World Tour (1995), và trên nhiều album khác như MTV Unplugged (1999), Feast on Scraps (2002), và The Collection, cũng như những album tổng hợp của giải Grammy năm 1997 và MTV Unplugged. Nó cũng được hát lại bởi nhiều nghệ sĩ khác, bao gồm dàn diễn viên Glee vào năm 2015.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát năm 1995 Thể loại:Đĩa đơn năm 1995 Thể loại:Bài hát của Alanis Morissette Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Alternative Songs Thể loại:Pop ballad Thể loại:Rock ballad Thể loại:Bài hát viết bởi Alanis Morissette Thể loại:Bài hát viết bởi Glen Ballard Thể loại:Video âm nhạc đen trắng Thể loại:Đĩa đơn của Maverick Records Thể loại:Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles
Meritastis
Meritastis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Gynoplistia flavizona
Gynoplistia flavizona là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Gynoplistia Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Hylaeus aterrimus
Hylaeus aterrimus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.
Thác Mơ (Nam Đông)
Thác Mơ là thác ở vùng đất xã Hương Phú huyện Nam Đông tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam.
Hylaeus aterrimus
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1911
Thác Mơ (Nam Đông)
Thác Mơ Nam Đông được một số văn liệu quảng bá du lịch gọi là Thác Mơ Huế. Thác nằm trên khe Vũng Tròn ở thôn Xuân Phú xã Hương Phú. Thác gồm có 6 tầng, mỗi tầng có một vẻ đẹp riêng. Càng lên tầng cao thì nước càng trong xanh hơn, cảnh quan hùng vĩ hơn, mát và cũng khó đi hơn. Vùng thác đã được tổ chức thành khu du lịch sinh thái Thác Mơ, có đường đến chân thác, và được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế công nhận là điểm du lịch theo Quyết định số 257/QĐ-UBND ban hành ngày 21/01/2020.
Vị trí
Thác ở cách cầu Xuân Phú 16.20418°N, 107.7232°W trên Đường tỉnh 14B cỡ 2 km. Từ cầu có đường đi men theo khe Vũng Tròn lên thác. Cầu ở cách trung tâm thị trấn Khe Tre cỡ 4 km hướng bắc. Thác cách thành phố Huế khoảng 45 km, và cách Đà Nẵng chừng 90 km theo Đường tỉnh này.
Do ở gần đường và thị trấn Khe Tre, du lịch thăm thác thuận lợi cho các chuyến trong ngày. Cùng với thác có các điểm dừng chân ngắm cảnh trên Đường tỉnh 14B là ''Đèo La Hi
Khe Vũng Tròn
Khe Vũng Tròn là dòng suối nhỏ, bắt nguồn từ sườn phía tây của Núi Động Truồi, với đỉnh núi cao 1059 m 16.23736°N, 107.74574°W trên ranh giới với huyện Phú Lộc.
Suối chảy uốn lượn về hướng nam, đến thị trấn Khe Tre thì đổ vào sông Tả Trạch 16.17156°N, 107.71257°W.
Kapanga festiva
Kapanga festiva là một loài nhện trong họ Hahniidae.
Loài này thuộc chi Kapanga. Kapanga festiva được Raymond Robert Forster miêu tả năm 1970.
Tham khảo
Thể loại:Kapanga
Eria ramosii
Eria ramosii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Leav. mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Mulcent
Mulcent là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France của Pháp.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Mulcentois. Các xã giáp ranh gồm: Montchauvet về phía tây bắc, Civry-la-Forêt về phía tây nam, Orvilliers và Prunay-le-Temple về phía nam, Septeuil về phía đông và Courgent về phía bắc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Yvelines
Paratropidema ochreithorax
Paratropidema ochreithorax là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Paratropidema
Dicranota pallidithorax
Dicranota (Rhaphidolabis) pallidithorax là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.