cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grace Tubwita
Những cương vị khác
Tubwita nằm trong ban giám đốc của một số công ty trong đó có Công ty Dầu Quốc gia Uganda, công ty dầu quốc gia của nhà nước. Bà cũng là thành viên hội đồng quản trị của Cơ quan Lâm nghiệp Quốc gia (NFA), một cơ quan khác thuộc sở hữu của chính phủ, theo tuyên bố của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Hướng dẫn Quốc gia, Rose Namayanja, vào ngày 17 tháng 7 năm 2014. Vào tháng 9 năm 2016, Tubwita Grace Bagaya Bukenya đã được trao tặng "Huân chương danh dự của Quốc hội" để công nhận công tác chính trị nghị viện của bà cho Uganda.
Cryptocephalus chrysopus
Tham khảo
C
Grace Tubwita
Tham khảo
Thể loại:Chính khách Uganda Thể loại:Nhân vật còn sống
Ẩm thực Bỉ
Ẩm thực Bỉ rất đa dạng với vực biến đổi lớn theo khu vực trong khi nó cũng phản ánh các ẩm thực lân cận như Pháp, Đức và Hà Lan. Đôi khi người ta nói rằng đồ ăn Bỉ được phục vụ giống ẩm thực Đức, nhưng với chất lượng của đồ ăn Pháp. Trên thế giới, Bỉ được biết đến nhiều nhất với sô cô la, bánh waffle, khoai tây chiên và bia của nó.
Mặc dù Bỉ có nhiều món ăn quốc gia riêng biệt, nhiều món ăn phổ biến thế giới như hamburger và spaghetti cũng phổ biến ở Bỉ, và hầu hết những gì người Bỉ ăn cũng được ăn ở các nước láng giềng. 'Ẩm thực Bỉ' vì vậy thường dùng để nói về món ăn có nguồn gốc từ Bỉ, hoặc những đồ ăn điển hình ở Bỉ.
Schoenocephalium martianum
Liên kết ngoài
Thể loại:Schoenocephalium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1847
Ẩm thực Bỉ
Ẩm thực Bỉ theo truyền thống trọng dụng các nguyên liệu vùng miền và theo mùa. Nguyên liệu điển hình trong các món ăn ở Bỉ bao gồm khoai tây, tỏi tây, tôm xám, măng tây trắng, cải ô rô Bỉ và bia địa phương, thêm vào đó là những lương thực chủ yếu chung ở châu Âu bao gồm cả thịt, pho mát và bơ. Bỉ thường ăn ba bữa ăn một ngày, với một bữa ăn sáng, vừa hay kích thước lớn, ăn trưa và bữa ăn tối.
Bỉ có một loạt các món ăn và sản phẩm thuộc về từng địa phương cụ thể. Ví dụ như waterzooi từ Ghent, bánh quy Couque de Dinant từ thị trấn Dinant, và tarte au riz từ Verviers. Trong khi chúng là ẩm thực có nguồn gốc địa phương, chúng vẫn được ăn phổ biến trên toàn nước Bỉ.
Món mặn
nhỏ|Giống của cuộn boudin (xúc xích máu) bán với một người Bỉ [[Chợ Giáng sinh|Trường Giáng sinh]]
Món ngọt và tráng miệng
nhỏ|Bánh quế
Khoai tây chiên và văn hoá đồ chiên
phải|nhỏ|Một loạt các loại thịt điển hình ở quầy đồ chiên của Bỉ phải|nhỏ|Đồ chiên Bỉ được bọc trong mộc tờ giấy hình nón truyền thống, ăn với [[Mayonnaise|sốt mayonnaise và tương cà cà ri, với một cái đĩa nhựa ở trên hàng đầu và frikandel ở bên cạnh.]] Khoai tây chiên lát mỏng, rất phổ biến ở Bỉ, nơi mà chúng được cho là có nguồn gốc từ đó. Bằng chứng sớm nhất của món ăn này đến từ cuốn sách Curiosités de la table dans les Pays-Bas-Belgiques được viết năm 1781, nó miêu tả cách người dân Namur, Dinant và Andenne xung quanh sông Meuse đã ăn khoai tây chiên khoảng năm 1680. Mặc dù họ thường được biết đến là "đồ chiên Pháp" (French fries) ở Hoa Kỳ, người ta lập luận rằng lính trong cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất lầm tưởng rằng họ đã được phục vụ món ăn này ở Pháp.
Ở Bỉ, khoai tây chiên được bán ở quần đồ ăn nhanh hoặc nhà hàng đồ ăn nhanh được gọi là frietkot, hoặc frituur (có thể tạm dịch là: lều chiên). Họ thường phục vụ nó với nhiều loại nước sốt và một mình nó hoặc cùng với các đồ ăn nhẹ khác. Theo truyền thống, nó được phục vụ trong một "cornet de frites" (tiếng Pháp) hoặc "puntzak" (tiếng Hà Lan), một miếng vỏ hình nón sau đó, bọc trong một mảnh giấy, với nước sốt ở trên. Xuất lớn hơn thường phục vụ trong khay. Các món ăn đường phố khác như frikandel, gehaktbal hoặc croquette cũng được bán cùng. Trong một số trường hợp, đồ chiên được phục vụ trong hình thức bánh mì gối Pháp cùng với nước sốt và thịt, nó được biết đến với tên "mitraillette". Trong khu vực với nhập cư, trong khu vực có người nhập cư, những món chiên đó được bọc trong một loại bọc gọi là dürüm thay vì trên bánh mì Pháp.
Phần lớn các hộ gia hình ở Bí đều có máy chiên ngập dầu, giúp ho làm món chiên rán tại nhà. Các siêu thị bán một loạt các loại mỡ động vật hoặc thực vật lỏng hoặc rắn để sử dụng làm món rán tại nhà; mỡ bò đặc biệt được trọng dụng
Nước sốt
Mayonnaise và sốt cà chua là các nước sốt truyền thống ăn với khoai tây chiên ở Bỉ. Các cửa hàng đồ chiên và các thức ăn nhanh thường có nhiều loại nước sốt khác nhau cho khoai tây chiên và thịt, bao gồm aioli và nước sốt Americaine nhưng cũng có các loại phức tạp hơn, bao gồm nước sốt Béarnaise. Có hàng tá lựa chọn, và thường là dựa trên mayonnaise. Bao gồm: Thỉnh thoảng nước sốt ấm được cung cấp bởi cửa hàng chiên, bao gồm sốt Hollandaise, sốt Provençale, sốt Béarnaise và cả carbonade flamande.
Bia
nhỏ|[[Chimay Brewery|Chimay Tripel, một loại bia Trappist với cốc riêng của nó]] Đối với một nước tương đối nhỏ, Bỉ sản xuất một số lượng bia rất lớn với nhiều loại khác nhau – thực ra, nó có tỉ lệ các loại bia riêng biệt trên đầu người cao hơn bất cứ nơi nào trên thế giới. Năm 2011, có 1.132 loại bia khác nhau được sản xuất trong nước. Truyền thống ủ bia của Bỉ có thể có niên đại từ thời Trung Cổ.
Trung bình, người Bỉ uống 84 lít bia mỗi năm, giảm từ khoảng 200 lít mỗi năm năm 1900. Hầu hết các loại bia được mua hoặc phục vụ trong chai, chứ không phải lon, và hầu như mỗi loại bia có đặc điểm riêng của nó, có cốc hoặc vại có hình dáng độc nhất. Sử dụng đúng loại cốc được cho là tăng hương vị bia.
Sự đa dạng của bia Bỉ giúp ta có thể ghép từng bữa ăn với mỗi loại bia, ví dụ: Một số các món truyền thống của Bỉ sử dụng bia làm nguyên liệu. Một là Carbonade flamande, một món bò hầm bia, giống như boeuf bourguignon. Bia thường là đặc sản theo vùng: lambic ở Brussels, De Koninck ở Antwerp, vì vậy mà mùi vị của các món ăn thay đổi. Nhà máy bia Trappist  ở Chimay cũng sản xuất pho mát được rửa với bia để tăng hương vị
Jenever
trái|nhỏ|Chai [[jenever được bán ở Leuven, bao gồm cả hai chai đất sát truyền thống]] Jenever, còn được gọi là genièvre, genever, peket hoặc gin Hà Lan, là rượu mạnh quốc gia của Bỉ, nó có chứa gin. Trong khi bia có thể là đồ uống có cồn nổi tiếng nhất ở Bỉ, jenever đã là đồ uống truyền thống và đồ uống quốc gia trong hơn 500 năm.
Trong nhiều thể kỷ jenever đã được đóng trong chai thủ công từ đất sét. Nó mang tính biểu tượng đặc trưng cho jenever. Theo truyền thống người Bỉ phục vụ jenever trong cốc đầy được lấy từ tủ lạnh. Bước đầu tiên để uống jenever đúng kiểu là để cốc trên bàn, cúi xuống uống ngụm đầu tiên mà không giữ cốc. Sau khi ngụm truyền thống này được hoàn thành phần còn lại có thể uống như bình thường.
Sô cô la
nhỏ|Bỉ kẹo Bỉ nổi tiếng với sô cô la chất lượng cao và có hơn 2.000 hãng sô cô la, cả lớn và nhỏ. Hiệp hôi Sô cô la Bỉ bắt đầu từ năm 1635 khi đất nước đang dưới ách đô hộ của Tây Ban Nha. Vào giữa thế kỷ 18, sô cô la đã rất nổi tiếng trong giới thượng lưu và trung lưu, đặc biệt là sô cô la nóng, bao gồm cả Charles-Alexander of Lorraine, thống đốc người Áo của lãnh thổ này. Từ đầu thế kỷ 20, đất nước này đã có thể nhập số lượng lớn ca cao từ thuộc địa châu Phi của nó, Congo thuộc Bỉ. Cả sô cô la thỏi và sô cô la praline đều là các phát minh của ngành công nghiêp sô cô la Bỉ. Ngày nay, sô cô la rất phổ biến ở Bỉ, với 172.000 tấn được sản xuất mỗi năm, và xuất khẩu rộng rãi.
Thành phần của sô cô la Bỉ đã được quy định theo pháp luật từ năm 1884. Để ngăn chặn sự giả mạo sô cô la với các chất béo chất lượng thấp từ các nguyên liệu khyasc, mức ca cao tối thiểu được đặt ra là 35%. Sự tuân thủ kỹ thuật truyền thống này làm tăng chất lượng sô cô la Bỉ. Cụ thể, chất béo thực vật không được sử dụng. Nhiều công ty sản xuất sô-cô-la bằng tay, tốn rất nhiều công sức và giải thích cho sự phổ biến của các hàng sô cô la nhỏ, độc lập mà thường phổ biến với du khách. Các công ty sô cô la nổi tiếng, như Neuhaus và Guylian, tuân theo công thức truyền thống (và đôi khi cả những bí mật) một cách nghiêm ngặt cho các sản phẩm của họ.
Sô cô la praline hải sản (có hình giống cá hoặc sò) rất nổi tiếng với du khách, và được bán trên toàn nước Bỉ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ẩm thực Bỉ
Milz
Milz là một đô thị ở huyện Hildburghausen, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 17,62 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 964 người.
Eudesmia (Erebidae)
Eudesmia là một chi bướm đêm trong họ Erebidae.
Tham khảo
Thể loại:Lithosiini
Dermestes castaneus
Dermestes castaneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Dermestidae. Loài này được Thunberg miêu tả khoa học năm 1794.
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Semiothisa cayugaria
Semiothisa cayugaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
C
Beilschmiedia brevipaniculata
Beilschmiedia brevipaniculata là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được C.K.Allen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Liên kết ngoài
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942
Asilaris auricapillus
Asilaris auricapillus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asilaris
Xã Dresden, Quận Cavalier, Bắc Dakota
Xã Dresden (Dresden Township) là một xã thuộc quận Cavalier, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 41 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Bắc Dakota Thể loại:Quận Cavalier, North Dakota
Psychotria tepuiensis
Psychotria tepuiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Steyerm.) Steyerm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
Cryptocephalus cicatricosus
Cryptocephalus cicatricosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lucas miêu tả khoa học năm 1845.
Tham khảo
C
Metopius butor
Metopius butor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Metopius
Trachelas prominens
Trachelas prominens là một loài nhện trong họ Trachelidae.
Loài này thuộc chi Trachelas. Trachelas prominens được miêu tả năm 1974 bởi Norman I. Platnick & Shadab.
Tham khảo
Thể loại:Trachelas
Ambarcık, Oğuzeli
Ambarcık là một xã thuộc huyện Oğuzeli, tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 116 người.
Alovera
Alovera là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 5.636 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Guadalajara
Lee Young-yoo
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1998 Thể loại:Nghệ sĩ King Kong by Starship Thể loại:Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Hàn Quốc Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc Thể loại:Nữ diễn viên Hàn Quốc thế kỷ 21 Thể loại:Nhân vật còn sống
Atopophysa lividata
Atopophysa lividata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Atopophysa
Trégarvan
Trégarvan (Tregarvan) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Finistère
Semiothisa cellulata
Semiothisa cellulata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
C
Albion, Quận Trempealeau, Wisconsin
Albion là một thị trấn thuộc quận Trempealeau, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 631 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Trempealeau, Wisconsin
Hieracium subsvaneticum
Hieracium subsvaneticum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Litv. & Zahn) Üksip ex Sennikov mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Dermestes cinereus
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Hieracium subsvaneticum
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Cryptocephalus cognatus
Cryptocephalus cognatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Costa miêu tả khoa học năm 1888.
Hieracium subsvaneticum
Liên kết ngoài
Hieracium subsvaneticum
Cryptocephalus cognatus
Tham khảo
C
Asilaris bicolor
Asilaris bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asilaris
Pleurotomella pudens
Pleurotomella pudens là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.
Tham khảo
Thể loại:Pleurotomella Thể loại:Động vật được mô tả năm 1881
Thrixspermum weberi
Thrixspermum weberi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames miêu tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Sphida
Sphida là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Tham khảo
Thể loại:Hadeninae
Schoenocephalium schultesii
Schoenocephalium schultesii là một loài thực vật có hoa trong họ Rapateaceae. Loài này được Maguire miêu tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schoenocephalium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Dermestes coarctatus
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Beilschmiedia brunnea
Beilschmiedia brunnea là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được B.Hyland miêu tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Psychotria ternata
Psychotria ternata là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Bremek. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1963
Trichura ribbei
Trichura ribbei là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichura
Nandigama
Nandigama là một thị trấn nằm ở huyện Krishna, bang Andhra Pradesh. <!--
Geography
Nandigama is located 50 km West of Vijayawada and 46 km east of Kodada.
Semiothisa centrosignata
Semiothisa centrosignata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Nandigama
Governance
Civic administration
Semiothisa centrosignata
Liên kết ngoài
C
Nandigama
Governance
Nandigama Municipality is the civic administrative body of the town which was constituted in the year 2011. It has an area of 25.90 km2. The municipal chairman of Municipality is Padmavathi Yaragorla and the vice-chairman is V.Ashok Kumar.
Nandigama a part of Nandigama (SC) (Assembly constituency) for Andhra Pradesh Legislative Assembly. It is a reserved constituency for Scheduled Castes. Thangirala Sowmya is the present MLA of the constituency from Telugu Desam Party. It is also a part of Vijayawada (Lok Sabha constituency) which was won by Kesineni Srinivas of Telugu Desam Party.
Transport
The Andhra Pradesh State Road Transport Corporation operates bus services from Nandigama bus station. The town has a total road length of 139.60 km. -->
Tham khảo
Thể loại:Krishna (huyện)
Đệ nhất phu nhân Sierra Leone
Danh hiệu Đệ nhất phu nhân Sierra Leone được nắm giữ bởi phu nhân chính thức của Tổng thống Sierra Leone. Đệ nhất phu nhân cũng là đại diện của người dân Sierra Leone trong và ngoài nước. Văn phòng của Đệ nhất phu nhân là một phần mở rộng của Nhà nước và chịu trách nhiệm cho các sự kiện và nghi lễ xã hội tại State Lodge.
Từ năm 1971, Sierra Leone đã có sáu Đệ nhất phu nhân. Người đầu tiên là Rebecca Stevens, vợ của cựu tổng thống Siaka Stevens, người vẫn ở nhà riêng của gia đình cô tại số 1 đường King Harmon trong khi chồng cô sống tại State House và Kabasa Lodge. Trong khi Stevens đi cùng chồng đến các buổi lễ và sự kiện, cô thích giữ một phong cách giản dị.
Người kế vị của cô, Hannah Momoh, là một nhân vật chủ chốt. Trong thời gian làm Đệ nhất phu nhân, bà ở với chồng tại Cung điện Wilberforce. Tuy nhiên, khi mức độ ngoại tình của chồng cô được đưa ra ánh sáng, cô đã rời bỏ anh và chuyển đến London vào năm 1989.
Văn phòng của Đệ nhất phu nhân Sierra Leone
Đệ nhất phu nhân thứ ba của Sierra Leone là một trong những luật sư hàng đầu của đất nước Patricia Kabbah. Kabbah đã từng là chủ tịch của ủy ban đã khôi phục Sierra Leone để cai trị dân sự và bà đã giúp soạn thảo hiến pháp của đất nước vào năm 1995. Khi chồng bà thắng cử, bà đã tìm cách thành lập Văn phòng Đệ nhất phu nhân trong lịch sử nước này. Chồng cô đã chịu áp lực từ những người cứng rắn trong đảng chính trị của họ và từ chối yêu cầu của cô. Kabbah chết vì ung thư vào năm 1998.
Không lâu sau khi bà qua đời, chồng bà Ahmad Tejan Kabbah kết hôn với Isata Kabbah, người trở thành Đệ nhất phu nhân thứ 4.
Năm 2007, Sia Koroma, một nhà hóa sinh và y tá tâm thần, trở thành Đệ nhất phu nhân thứ 5 của Sierra Leone. Koroma thành công khi thành lập Văn phòng Đệ nhất phu nhân và xác định lại hoàn toàn vai trò của họ. Ngoài vai trò đại diện, cô đã thực hiện ba sáng kiến: MUỐN hỗ trợ các bà mẹ và trẻ em, FLAXIS để cung cấp đào tạo và Quỹ Danké Koroma.
Đệ nhất phu nhân hiện tại của Sierra Leone là Fatima Maada Bio, vợ của Tổng thống Julius Maada Bio, nhậm chức vào ngày 4 tháng 4 năm 2018. Bio, là một diễn viên và nhà sản xuất phim, đã tiếp tục truyền thống của Sia Koroma và đang duy trì Văn phòng của Đệ nhất phu nhân nước này
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ chính khách Sierra Leone
Arslanlı, Oğuzeli
Arslanlı là một xã thuộc huyện Oğuzeli, tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 353 người.
Machairophora (Erebidae)
Machairophora là một chi bướm đêm trong họ [[Erebidae. Hai loài được ghi nhận trong chi này chỉ được tìm thấy ở Sri Lanka và Papua New Guinea.
Tham khảo
Thể loại:Lithosiini
Pleurotomella puella
Pleurotomella puella là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.
Tham khảo
Thể loại:Pleurotomella Thể loại:Động vật được mô tả năm 1925
Vaginularia subfalcata
Vaginularia subfalcata là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được C.Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vaginularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934 Thể loại:Unresolved names
Cryptocephalus connexus
Cryptocephalus connexus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được G. A. Olivier miêu tả khoa học năm 1807.
Tham khảo
C
Metopius calocatus
Metopius calocatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Trachelas punctatus
Loài này thuộc chi Trachelas. Trachelas punctatus được Eugène Simon miêu tả năm 1886.
Tréglonou
Tréglonou (Treglonoù) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Dân số
Người dân ở Tréglonou được gọi là Tréglonousiens.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Finistère
Trachelas punctatus
Tham khảo
Thể loại:Trachelas
Metopius calocatus
Liên kết ngoài
Thể loại:Metopius
Alustante
Alustante là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Dân số năm 2008 là 236 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị ở Guadalajara
Xã Driscoll, Quận Burleigh, Bắc Dakota
Xã Driscoll (Driscoll Township) là một xã thuộc quận Burleigh, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 166 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Bắc Dakota Thể loại:Quận Burleigh, North Dakota
Beilschmiedia calcitranthera
Beilschmiedia calcitranthera là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Fouilloy miêu tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Asilaris hayashii
Asilaris hayashii là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asilaris
Göppingen Gö 9
Göppingen Gö 9 là một loại máy bay thử nghiệm, được chế tạo để nghiên cứu tính thiết thực của các máy bay sử dụng động cơ cánh quạt đẩy đặt cách xa động cơ, có một trục truyền động dài.
Tham khảo
Selinger, P E. Segelflugzeuge Vom Wolf zum Discus. Motor Buch Verlag, Stuttgart 1989
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay thử nghiệm Đức 1940–1949 Thể loại:Máy bay Schempp-Hirth Thể loại:Máy bay thử nghiệm Thể loại:Máy bay cánh trên Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Đức Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Cryptocephalus conterraneus
Cryptocephalus conterraneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2003.
Tham khảo
C
Dermestes coronatus
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Schoenocephalium teretifolium
Schoenocephalium teretifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Rapateaceae. Loài này được Maguire miêu tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Schoenocephalium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Thrixspermum wenzelii
Thrixspermum wenzelii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames miêu tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Alden, Wisconsin
Alden là một thị trấn thuộc quận Polk, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 2.746 người.
Thrixspermum wenzelii
Liên kết ngoài
Thể loại:Thrixspermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Alden, Wisconsin
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Polk, Wisconsin
Primula caldaria
Primula caldaria là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được W.W. Sm. & Forrest miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Anh thảo Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Inorahosahalli, Bangarapet
Inorahosahalli là một làng thuộc tehsil Bangarapet, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Tàn tích (địa chất)
thumb|280px|Tàn tích ở mỏm đồi Hà Giang Trong Địa chất học tàn tích hay eluvi là những trầm tích địa chất và đất có nguồn gốc từ phong hóa, nằm tại chỗ hoặc có sự dịch chuyển và tích lũy lại do trọng lực.
Tác động phong hóa dẫn đến làm đá gốc bở rời và rửa trôi các tầng địa chất. Các vật liệu còn lại nằm tại chỗ hoặc dịch chuyển gần được gọi là tàn tích.
Có sự khác biệt trong việc sử dụng thuật ngữ này trong địa chất và khoa học đất. Trong khoa học đất, sự tích tụ là sự vận chuyển vật liệu đất từ ​​các lớp đất trên cao xuống các vùng thấp hơn do nước cuốn trôi, và sự tích tụ của vật liệu này ở nơi thấp hơn được gọi là phù sa (illuvial). Sự lắng kiểu phù sa xảy ra khi lượng mưa vượt quá lượng bốc hơi. Trong địa chất học, vật liệu bị cuốn đi được xem là không liên quan và chỉ các vật liệu còn nằm lại là tàn dư. .
Semiothisa cerussata
Liên kết ngoài
C
Cryptocephalus convergens
Cryptocephalus convergens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Sassi miêu tả khoa học năm 2001.
Tham khảo
C
Trichocline catharinensis
Trichocline catharinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Cabrera miêu tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichocline Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1973
Sân bay Gia Lâm
Sân bay Gia Lâm là sân bay cấp II, thuộc phường Phúc Đồng, quận Long Biên, cách trung tâm thành phố Hà Nội 8 km.
Vào năm 2022, sân bay Gia Lâm được lựa chọn để tổ chức Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần đầu tiên.
Đặc điểm khai thác
Đây là sân bay chính của Hà Nội trước năm 1975. Sau năm 1975, sân bay này đã được thay thế bằng Sân bay Quốc tế Nội Bài. Hiện nay, sân bay Gia Lâm dành cho hoạt động bay huấn luyện và bay taxi phục vụ các chuyến du lịch bằng máy bay trực thăng.
Định hướng phát triển
Cục Hàng không Việt Nam cho biết, đang quy hoạch sân bay Gia Lâm. Đến sau năm 2015, sân bay này sẽ thành ga hàng không giá rẻ để đáp ứng yêu cầu mở rộng thị trường. Tuy nhiên, vào năm 2020, Nhà nước đã bãi bỏ việc này.
Dermestes depressus
Dermestes depressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Dermestidae. Loài này được Gebler miêu tả khoa học năm 1830.
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Parrotiopsis
Parrotiopsis là một chi thực vật có hoa trong họ Hamamelidaceae.
Vaginularia trichoidea
Vaginularia trichoidea là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được F mô tả khoa học đầu tiên năm 1852. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vaginularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1852 Thể loại:Unresolved names
Metopius carinatus
Metopius carinatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Metopius
Sphingomorpha
Sphingomorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Semiothisa cessaria
Semiothisa cessaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Sphingomorpha
Tham khảo
view-source:http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/insect-display.php?insect_species_id=400740 http://www.africanmoths.com/pages/NOCTUIIDAE/CALPINAE/sphingomorpha_chlorea.htm
Semiothisa cessaria
Liên kết ngoài
C
Astracantha vedica
Astracantha vedica là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Takht.) Czerep. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
V
Atopophysa micans
Tham khảo
Thể loại:Atopophysa
Mendhausen
Mendhausen là một đô thị ở huyện Hildburghausen, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 9,96 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 333 người.
Beilschmiedia caloneura
Beilschmiedia caloneura là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Scheff. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Trégarantec
Trégarantec (Tregaranteg) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Dân số
Người dân ở Trégarantec được gọi là Trégarantécois.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Finistère
Trachelas pusillus
Trachelas pusillus là một loài nhện trong họ Trachelidae.
Loài này thuộc chi Trachelas. Trachelas pusillus được Roger de Lessert miêu tả năm 1923.
Tham khảo
Thể loại:Trachelas
Phryganopteryx
Phryganopteryx là một chi bướm đêm trong họ Erebidae. Loài điển hình của chi này là Phryganopteryx strigilata Saalmüller, 1878
Algoma, Wisconsin
Algoma là một thành phố thuộc quận Kewaunee, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 3357 người.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Wisconsin Thể loại:Quận Kewaunee, Wisconsin
Pleurotomella raineri
Pleurotomella raineri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.
Tham khảo
Thể loại:Pleurotomella Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Asmacık, Oğuzeli
Asmacık là một xã thuộc huyện Oğuzeli, tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 182 người.
Asilaris jakli
Asilaris jakli là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asilaris
Thrixspermum williamsianum
Thrixspermum williamsianum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Kores) Ormerod miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thrixspermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Handley Page Manx
H.P. 75 Manx là một mẫu máy bay thử nghiệm của Anh, do Handley Page thiết kế, nó đã thực hiện bay thử vào đầu thập niên 1940.
Anguita
Anguita là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 253 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Guadalajara
Trichura urophora
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichura
Beilschmiedia castrisinensis
Beilschmiedia castrisinensis là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được B.Hyland miêu tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Dermestes destructor
Dermestes destructor là một loài bọ cánh cứng trong họ Dermestidae. Loài này được Christofori & Jan miêu tả khoa học năm 1832.
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Sphragifera
Sphragifera là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Tham khảo
Thể loại:Hadeninae
Reurieth
Reurieth là một đô thị ở huyện Hildburghausen, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 16,22 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 953 người.
Cryptocephalus cordiger
Cryptocephalus cordiger là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.
Tham khảo
C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Hieracium subtenue
Hieracium subtenue là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (W.R.Linton) Roffey mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Metopius castiliensis
Metopius castiliensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Metopius
Semiothisa chamilaria
Semiothisa chamilaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
C
Spathanthus bicolor
Spathanthus bicolor là một loài thực vật có hoa trong họ Rapateaceae. Loài này được Ducke miêu tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Liên kết ngoài
Thể loại:Spathanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Primula calderiana
Primula calderiana là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Balf. f. & R.E. Cooper miêu tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Anh thảo Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Xã Dry Fork, Quận Williams, Bắc Dakota
Xã Dry Fork (Dry Fork Township) là một xã thuộc quận Williams, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 42 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Bắc Dakota Thể loại:Quận Williams, North Dakota
Vittaria alternans
Vittaria alternans là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vittaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906 Thể loại:Unresolved names
Intitholalu, Belur
Intitholalu là một làng thuộc tehsil Belur, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Asilaris mixtus
Asilaris mixtus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asilaris
Cryptocephalus coronatus
Cryptocephalus coronatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1847.
Tham khảo
C
Trachelas quadridens
Trachelas quadridens là một loài nhện trong họ Trachelidae.
Loài này thuộc chi Trachelas. Trachelas quadridens được Otto Kraus miêu tả năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Trachelas
Pleurotomella reconditum
Pleurotomella reconditum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.
Tham khảo
Thể loại:Pleurotomella Thể loại:Động vật được mô tả năm 1891
Tréflez
Tréflez (Trelez) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Dân số
Người dân ở Tréflez được gọi là Tréfléziens.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Finistère
Psychotria tessmannii
Psychotria tessmannii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Dermestes dimidiatus
Dermestes dimidiatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Dermestidae. Loài này được Boeber miêu tả khoa học năm 1802.
Tham khảo
Thể loại:Dermestes
Spilobotys
Spilobotys là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Tham khảo
Thể loại:Erebidae
Semiothisa choica
Semiothisa choica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
C
Astracantha zoharyi
Astracantha zoharyi là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Eig) Podlech miêu tả khoa học đầu tiên.
Thắt cổ chai quần thể
thumb|Cổ chai di truyền, tiếp sau là khôi phục dân số hoặc [[tuyệt chủng.]] Thắt cổ chai quần thể (đôi khi gọi là thắt cổ chai di truyền) là thuật ngữ dịch từ tiếng Anh population bottleneck,  dùng để chỉ hiện tượng hoặc kết quả sự suy giảm mạnh mẽ kích thước quần thể một cách đột ngột trong quần thể sinh vật.
Astracantha zoharyi
Liên kết ngoài
Z
Thắt cổ chai quần thể
Nguyên do của hiện tượng thường là thiên tai (như động đất, sóng thần, lũ lụt, cháy rừng, hạn hán, dịch bệnh) hoặc do hoạt động của con người gây ra (như tràn dầu, đốt rừng,... gây diệt chủng. Sự kiện như vậy có thể làm giảm lượng gen của một dân số. Sau đó một dân số nhỏ hơn với một sự đa dạng di truyền tương ứng nhỏ hơn, là nguồn gen ít đa dạng cho các thế hệ sinh sản hữu tính kế tiếp. Sự đa dạng di truyền thấp, chỉ tăng dần theo thời gian khi các đột biến ngẫu nhiên xảy ra. Hệ quả của nó là sự mất mát các biến dị di truyền, giảm sự vững mạnh của dân số và giảm khả năng thích nghi với thay của đổi môi trường.
Sau là hai khả năng: sự khôi phục dân số hoặc tuyệt chủng.
Loài người
Phân tích thống kê mtDNA (DNA ty thể) của người hiện đại về giải phẫu (Homo sapiens) đã cho thấy sự đa dạng di truyền thấp bất ngờ. Nó dẫn đến giả thiết rằng một nút cổ chai di truyền có thể đã tồn tại ở loài người vào khoảng 70 đến 80 Ka trước đây. Vào thời điểm đó dân số loài Homo sapiens chỉ có khoảng 1.000-10.000 cá thể, sống chủ yếu ở châu Phi. Theo nhiều nhà nghiên cứu thì thảm họa Toba đã gây ra biến đổi khí hậu rộng lớn, và là nguyên nhân của nút cổ chai di truyền này.
Một nút cổ chai di truyền khác được tin rằng đã xảy ra ở Homo sapiens hồi 120 Ka trước tại châu Phi. Sau đó là thời kỳ băng hà dài khoảng 60 Ka. Vào thời kỳ đó Homo sapiens dường như tổng cộng chỉ có vài trăm cá thể sống sót ở một vài nơi, trong đó có các hang động Pinnacle Point 13B (PP13B) ở Vịnh Mossel trên bờ biển Nam Phi.
Các loài thú
Trong hai trăm năm qua một số loài thú đã trải qua cổ chai di truyền. Những ví dụ có hươu Père David, kền kền cổ khoang California (Gymnogyps californianus), linh dương sừng thẳng Ả Rập (Oryx leucoryx), dê núi Alps (Capra ibex), vẹt Kakapo (Strigops habroptilus), bò bison châu Âu (Bison bonasus), ngựa hoang Mông Cổ (hay ngựa hoang przewalski, Equus przewalski). Những loài thú này chỉ còn khoảng vài chục đến trăm cá thể.
Loài báo Gepard (Acinonyx jubatus) trong thời tiền sử đã trải qua nút cổ chai di truyền cực kỳ hẹp, đến mức các mô của nó không giống với bất kỳ loài khác, và dường như phát triển từ một cặp song sinh giống hệt nhau.
Sự kiện thảm họa Toba
Theo nhiều nghiên cứu thì thảm họa Toba liên quan đến cổ chai di truyền ở loài người và một số loài thú.
Nhà nhân chủng học Stanley Ambrose ở Đại học Illinois Hoa Kỳ đưa ra giả thuyết thảm họa Toba là nguyên nhân gây ra nút cổ chai gen này. Sự phun trào của siêu núi lửa Toba ở Sumatra, Indonesia xảy ra khoảng 74 Ka trước đây, đã gây ra mùa đông núi lửa và một giai đoạn cực kỳ lạnh tiếp theo, dẫn tới loài người ở bờ vực tuyệt chủng. Giả thuyết này liên kết hai phát hiện trái ngược nhau về sự phát triển di truyền của Homo sapiens. Một mặt là những bằng những hóa thạch cho thấy loài người, bắt đầu ở châu Phi đã phát tán tương đối nhanh chóng, và những phát hiện cũng dựa trên sự khác biệt của DNA ty thể. Cả hai đều được sử dụng để giải thích sự đa dạng di truyền rất thấp của con người hiện nay, so với bà Eve ti thể và ông Adam nhiễm sắc thể Y. Thứ hai, có quan điểm cho rằng sau khi sự phát tán đầu tiên tới các khu vực khác nhau, sự phát triển cô lập của các quần thể đã xảy ra, dẫn đến sự xuất hiện của con người bắt đầu có phân biệt, mà các nhà nhân chủng học trước đây phân loại ra các đại chủng và các chủng tộc.
Một số bằng chứng thu được cho thấy cổ chai di truyền xảy ra ở các loài thú sau vụ phun trào Toba. Đó là quần thể tinh tinh Đông Phi (chimpanzee) , đười ươi Borneo (orangutan) , khỉ Rhesus trung Ấn Độ (Macaca mulatta) , báo cheetah, hổ , và sự phân dị các gen hạt nhân của khỉ đột ở đồng bằng phía đông với phía tây châu Phi. Những loài thú này đã phục hồi từ những con số cá thể rất thấp vào hồi 70-55 Ka trước đây.
Tuy nhiên một trường phái khác, như Christine Lane từ Đại học Oxford năm 2013 dựa trên nghiên cứu trầm tích của hồ Malawi ở châu Phi, thì nghi ngở và cho rằng biến đổi khí hậu do siêu núi lửa Toba không có quy mô lớn như vậy.
Thuần dưỡng và nuôi trồng
Thuần dưỡng và nuôi trồng sinh vật dẫn đến cổ chai di truyền trong quần thể sinh vật mà con người cách ly chúng. Điều này đã xảy ra ở loài chó, lợn, mèo, các thú nhỏ,... Nó dẫn đến các rối loạn di truyền hiếm gặp ở các giống nhất định, thể hiện các đặc điểm phục vụ nhu cầu của con người nhưng lại là kém cạnh tranh trong đời sống hoang dã.
Đối với động vật ở sở thú, vì lý do không gian người ta chỉ có thể cho sinh sản từ một vài cá thể. Những con giống khác biệt về mặt di truyền đôi khi được nhập khẩu từ các vườn thú khác để duy trì tính đa dạng di truyền và để tránh giao phối quá cận huyết. Điều này cũng đang được xem xét khi chăn nuôi động vật trong các dự án trả lại chúng về thế giới hoang dã.
Liên kết ngoài
Thể loại:Di truyền học Thể loại:Tiến hóa Thể loại:Dân số Thể loại:Tiến hóa loài người Thể loại:Tuyệt chủng
Cryptocephalus coryli
Cryptocephalus coryli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.
Tham khảo
C
Beilschmiedia caudata
Beilschmiedia caudata là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Stapf) A.Chev. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Primula calliantha
Primula calliantha là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Franch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Anh thảo Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1885
Atopophysa opulens
Atopophysa opulens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Atopophysa Thể loại:Động vật được mô tả năm 1914
Angón
Angón là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 35 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Guadalajara
Thrixspermum xantholeucum
Thrixspermum xantholeucum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thrixspermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Metopius certus
Metopius certus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Thiệu Trị
Thiệu Trị (chữ Hán: 紹治 16 tháng 6 năm 1807 – 4 tháng 11 năm 1847), húy là Nguyễn Phúc Dung (阮福曧), sau cải thành Nguyễn Phúc Miên Tông (阮福綿宗), là vị hoàng đế thứ ba của nhà Nguyễn nước Đại Nam. Ông kế vị vua cha là Minh Mạng, trị vì từ năm 1841 đến khi qua đời, tổng cộng gần 7 năm, được truy tôn miếu hiệu là Hiến Tổ (憲祖), thụy hiệu Thiệu Thiên Chương Hoàng Đế (紹天章皇帝). Trong thời gian trị vì ông chỉ sử dụng một niên hiệu là Thiệu Trị nên thường được gọi theo tên này.
Metopius certus
Liên kết ngoài
Thể loại:Metopius
Thiệu Trị
Thiệu Trị được sử sách mô tả là một hoàng đế thông minh, tận tụy chăm lo việc nước, uyên bác Nho học, yêu thích thơ ca. Nhưng Thiệu Trị không đưa ra cải cách gì mới, chỉ duy trì các chính sách hành chính, kinh tế, giáo dục, luật pháp, quân sự... từ thời Minh Mạng. Khi Thiệu Trị lên ngôi, chính sách bành trướng của Minh Mạng đã khiến lãnh thổ Đại Nam đạt đến mức rộng nhất trong lịch sử. Đại Nam đô hộ vùng đông nam Chân Lạp, đặt ra Trấn Tây Thành nhưng sự hà khắc của quan quân Việt đã gây nên sự căm phẫn và nổi dậy liên miên của người Chân Lạp, chi phí quân sự khiến quốc khố ngày càng cạn kiệt. Thiệu Trị phải xuống lệnh rút quân khỏi Trấn Tây Thành. Liên quân Xiêm La-Chân Lạp nhân đó đánh phá biên giới Tây Nam, Thiệu Trị sai nhiều tướng giỏi như Lê Văn Đức, Nguyễn Tri Phương, Doãn Uẩn,... mang quân chống lại. Quân Đại Nam đánh bại Xiêm La rồi truy kích vào đất Chân Lạp, nhưng đất Trấn Ninh thì đã bị Xiêm La chiếm mất. Năm 1845, Đại Nam và Xiêm La ký hòa ước chia nhau quyền bảo hộ Chân Lạp, vùng biên phía Tây cuối cùng đã được tạm yên, nhưng cũng từ đây quá trình mở rộng lãnh thổ của người Việt bị dừng lại, lãnh thổ Đại Nam cũng bị thu hẹp khá nhiều so với thời Minh Mạng.
Sau khi kết thúc chiến tranh với Xiêm La, Thiệu Trị phải đương đầu với mối đe dọa xâm lược càng lúc càng gia tăng từ Pháp. Đỉnh điểm là trận cửa biển Đà Nẵng (1847) khi quân thuyền Pháp bắn chìm 5 chiếc thuyền đồng của thủy quân Đại Nam. Thất bại này khiến hoàng đế hết sức tức giận và lo lắng, nhưng cho đến khi chết, Thiệu Trị và quần thần vẫn không thể tìm ra phương sách hợp lý để đối phó. 10 năm sau cái chết của Thiệu Trị (1858), Pháp nổ súng xâm lược Đại Nam, mở đầu thời kỳ Việt Nam bị Pháp đô hộ.
Thân thế
Vua Thiệu Trị có húy là Dung, sau khi vua Minh Mạng lập ra bài Đế hệ thi thì ông được đổi tên thành Miên Tông, khi lên ngôi lại đổi thành Nguyễn Phúc Tuyền. Ông sinh ngày 11 tháng 5 (âm lịch) năm Đinh Mão (1807), là Đích trưởng tử của vua Minh Mạng, mẹ là Tá Thiên Nhân Hoàng hậu Hồ Thị Hoa. Mới 13 ngày sau khi sinh hạ Miên Tông, bà Hồ Thị Hoa qua đời, Miên Tông được Hoàng tổ mẫu là Nhân Tuyên Hoàng thái hậu đích thân chăm sóc và nuôi dưỡng.
Những năm đầu Minh Mạng, hoàng trưởng tử Miên Tông được xuất các và đến Chí Thiện đường để học tập. Năm thứ 11 (1830), ông được vua cha phong làm Trường Khánh công. Năm 1837, ông kiêm nhiếp chức Tôn nhân phủ Tả tôn chính trông coi các việc trong hoàng thất.Theo sách "Quốc sử di biên" chép lại, khi Thiệu Trị chưa lên ngôi nhưng trong câu đối của ông đã báo trước về địa vị của người đứng đầu thiên hạ nay mai. Một hôm Thánh tổ ra câu đối "Long vi vạn vật chi linh, biến hóa phi đằng mặc trắc (nghĩa là: Rồng thiêng hơn vạn vật, biến hóa bay nhảy khôn lường)".Nghe xong Trường Khánh đối lại "Thiên nãi nhất nguyên chi khí, khôi hiệu phú đảo vô ngân (nghĩa là: Trời là khí nhất nguyên, rộng lớn che trùm tất cả)". Thánh tổ nghe xong vô cùng làm lạ, quý trọng lắm. Trong câu đối trên, Trường Khánh thể hiện được tầm nhìn lớn, bao quát thiên hạ
Năm Minh Mạng thứ 21 (1840), vua cho đúc các con thú bằng vàng để ban thưởng cho các hoàng thân anh em, các hoàng tử công và hoàng tử chưa được phong tước. Trường Khánh công được ban cho một con voi bằng vàng nặng 21 lạng và một con rồng có cánh bằng vàng nặng 7 lạng.
Trị vì
Khi vua Minh Mạng qua đời, Nguyễn Phúc Miên Tông được di mệnh nối ngôi lấy niên hiệu là Thiệu Trị. Vua Thiệu Trị lên ngôi ngày 20 tháng 1 năm Tân Sửu (tức 11 tháng 2 năm 1841) ở điện Thái Hòa, vừa đúng 34 tuổi.
Phần nhiều sử sách nhận định vua Thiệu Trị là một người hiền hòa, siêng năng cần mẫn nhưng không có tính hoạt động như vua cha. Mọi định chế pháp luật, hành chính, học hiệu, điền địa và binh bị đều được sắp đặt khá quy củ từ thời Minh Mạng, Thiệu Trị chỉ áp dụng theo các định lệ của vua cha, ít có sự cải cách, thay đổi gì mới. Quan lại lúc bấy giờ có Trương Đăng Quế, Lê Văn Đức, Doãn Uẩn, Võ Văn Giải, Nguyễn Tri Phương và Lâm Duy Tiếp ra sức phò tá. nhỏ|150px|Tiền vàng thời Thiệu Trị. thumb|Thiệu Trị thông bảo. Tuy nhiên, cũng nên hiểu rằng những cuộc chiến tranh, nổi dậy thời Thiệu Trị đa phần là do hậu quả từ thời vua Minh Mạng để lại. nhỏ|Lầu Đức Hinh tại Lăng Thiệu Trị.
Văn chương
nhỏ|Lăng mộ Thiệu Trị. nhỏ|Một sắc lệnh của Vua Thiệu Trị Thiệu Trị cũng nổi tiếng là một vị vua thi sĩ, có để lại rất nhiều bài thơ, nổi tiếng nhất là 2 bài thơ chữ Hán có tên là Vũ Trung Sơn Thủy (Cảnh trong mưa) và Phước Viên Văn hội lương dạ mạn ngâm (Đêm thơ ở Phước Viên). Cả hai bài không trình bày theo lối thường mà viết thành 5 vòng tròn đồng tâm, mỗi vòng tròn có một số chữ, đếm mỗi bài có 56 chữ, ứng với một bài thơ thất ngôn bát cú, nhìn vào như một "trận đồ bát quái", vua có chỉ cách đọc và đố là kiếm ra 64 bài thơ trong đó. Hiện nay các nhà ngôn ngữ, học giả đã tìm ra được 128 cách đọc.
Nam Kỳ
Trong năm đầu tiên khi Thiệu Trị lên ngôi, đất Nam Kỳ liên tục nổi lên các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình. Đa số đều là các cuộc nổi dậy của người dân tộc Khmer. Nguyên nhân đều do chính sách đồng hóa và cai trị hà khắc từ thời Minh Mạng để lại.
Năm 1841, Lâm Sâm khởi binh ở Phú Lạc Hóa (nay là Vĩnh Long và Trà Vinh), Sơn Tốt và Trần Lâm nổi dậy ở Ba Xuyên (nay là Sóc Trăng), dân Khmer ở Thất Sơn nổi loạn với sự trợ giúp của quân Chân Lạp và Xiêm La.
Triều đình phải vất vả cử binh đi dẹp loạn, tới cuối năm 1842 mới tạm bình định đất Nam Kỳ.
Chân Lạp
Không như vua cha Minh Mạng, Thiệu Trị ít có tham vọng về mở rộng lãnh thổ và khuếch trương thanh thế.
Năm 1841, Thiệu Trị vừa lên ngôi, thấy tình hình Chân Lạp bất ổn, dân Chân Lạp chống đối quan lại Đại Nam cai trị, còn đất Nam Kỳ liên tiếp có nổi loạn. Nhân có lời tâu của Tạ Quang Cự xin bỏ đất Trấn Tây Thành, rút quân về giữ An Giang, Vua Thiệu Trị liền nghe theo, truyền cho tướng quân trấn thủ Trấn Tây là Trương Minh Giảng rút quân về. Ngoài ra, Thiệu Trị cũng cho bỏ luôn phủ Quảng Biên và huyện Khai Biên (nay thuộc tỉnh Kampot và Sihanoukville).
Việc làm này cũng đánh dấu sự từ bỏ tham vọng sáp nhập phần lãnh thổ phía Đông Chân Lạp vào bản đồ Đại Nam. Trương Minh Giảng vì việc này mà quá uất ức nên đã sinh bệnh, qua đời khi vừa rút binh về tới An Giang. Thiệu Trị nhân đó lại giáng thêm tội cho Trương Minh Giảng.
Nước Xiêm và Chân Lạp nhân đó tiếp tục gây hấn, xúi giục người dân tộc nổi loạn trong phần đất Nam Kỳ. Năm 1842, quân Xiêm nhân cơ hội Nam Kỳ có loạn, tiến đến tận Vĩnh Tế để phá rối Đại Nam, dẫn đến cuộc chiến Việt - Xiêm lần tiếp theo.
Đến tận năm 1845, sau khi quân Đại Nam tiến công truy đuổi quân Xiêm ngược lên lãnh thổ Cao Miên, hai nước Việt - Xiêm mới ký hòa ước, chấp nhận cùng bảo hộ nước Cao Miên.
Nước Pháp và đạo Thiên Chúa
Từ khi Thiệu Trị lên ngôi thì việc cấm đạo Thiên Chúa bớt đi, nhưng triều đình vẫn không có cảm tình với Thiên Chúa giáo, và những giáo sĩ ngoại quốc vẫn còn bị giam ở Huế. Có người báo tin đó cho Trung tá Pháp là Favin Lévêque coi tàu Héroïne. Trung tá Favin Lévêque đem tàu vào Đà Nẵng xin cho năm người giáo sĩ được tha. Năm Thiệu Trị thứ 5, Ất Tỵ 1845, có người Giám mục tên Lefèbvre phải án xử tử. Thiếu tướng nước Pháp là Cécile biết, sai quân đem tàu Alcmène vào Đà Nẵng đón Giám mục ra.
Năm Đinh Mùi 1847, khi người Pháp biết rằng ở Huế không còn giáo sĩ bị giam nữa, mới sai Đại tá De Lapierre và Trung tá Rigault de Genouilly đem hai chiến thuyền vào Đà Nẵng, xin bỏ những chỉ dụ cấm đạo và để cho người trong nước được tự do theo đạo mới.
Khi hai bên còn đang thương nghị về việc này thì quan nước Pháp thấy thuyền của Đại Nam đóng gần tàu của Pháp và ở trên bờ lại thấy có quân đắp đồn lũy, nghĩ rằng có âm mưu bèn phát súng bắn đắm cả những thuyền ấy, rồi nhổ chạy ra biển. Vua Thiệu Trị thấy vậy tức giận, có dụ ra cấm người ngoại quốc vào giảng đạo và trị tội những người trong nước đi theo đạo. Những sự kiện này mở đầu "đường lối ngoại giao pháo hạm" của thực dân Pháp, báo hiệu trước những hành động xâm lược về sau này.
Một vài tháng sau Thiệu Trị lâm bệnh nặng.
Qua đời
Theo sử nhà Nguyễn, con trai trưởng của ông là Nguyễn Phúc Hồng Bảo, một người ham chơi, mê cờ bạc, không chịu học hành. Vì vậy khi gọi các quan Trương Đăng Quế, Võ Văn Giải, Nguyễn Tri Phương và Lâm Duy Hiệp vào trăn trối, Thiệu Trị để di chiếu truyền ngôi cho con thứ là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm. Hồng Bảo được tin đem binh vào, nhưng bị quan Phạm Thế Lịch giữ lại. Một mình Hồng Bảo vào lạy lục vua cha Thiệu Trị, nhưng ông quay mặt đi không trả lời. Hồng Bảo bị Phạm Thế Lịch và Vũ Văn Giải đưa vào hậu cung và giữ ở đó.
Thiệu Trị qua đời vào ngày 27 tháng 9 năm Đinh Mùi, tức 4 tháng 11 năm 1847, hưởng thọ 41 tuổi, miếu hiệu là Hiến Tổ (憲祖). Thụy hiệu của ông là Thiệu Thiên Long Vận Chí Thiện Thuần Hiếu Khoan Minh Duệ Đoán Văn Trị Vũ Công Thánh Triết Chương Hoàng đế (紹天隆運至善純孝寬明睿斷文治武功聖哲章皇帝). Sau khi mất, bài vị nhà vua được đưa vào thờ trong Thế Miếu. Lăng của ông là Xương Lăng, tọa lạc tại làng Cư Chánh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên.
Hậu cung
Dưới đây liệt kê những vị hậu phi đã sinh con cho vua Thiệu Trị. Ngoài ra, nhà vua còn nhiều thứ phi và cung nhân không được liệt kê trong Thế phả. Bài vị của những vị phi tần vô tự được thờ ở một gian trong Xương Lăng, tẩm lăng của vua Thiệu Trị.