cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heterolocha marginaria
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterolocha
Opogona comptella
Opogona comptella là một loài bướm đêm thuộc họ Tineidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Queensland to Tasmania cũng như in New Zealand.
Sải cánh dài khoảng 15 mm.
Ấu trùng ăn the bark of Salix vitellina and the galls of Acacia dealbata (caused by the rust fungus Uromycladium tepperianum) and Acacia melanoxylon (caused by the fly Cecidomyia acaciaelongifoliae).
Tham khảo
Thể loại:Opogona
Agonocryptus leurosus
Agonocryptus leurosus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Pluchea chingoyo
Pluchea chingoyo là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Kunth) DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cúc tần Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836
Sulcomitrella aikeni
Sulcomitrella aikeni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 2009
Erythroxylum ruizii
Erythroxylum ruizii là một loài thực vật thuộc họ Erythroxylaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Alcea excubita
Alcea excubita là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Iljin mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Lithacodia triplaga
Lithacodia triplaga là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Erythroxylum ruizii
Tham khảo
ruizii Thể loại:Thực vật đặc hữu Ecuador
Lithacodia triplaga
Liên kết ngoài
Thể loại:Lithacodia
Lan Giới
Lan Giới là một xã thuộc huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.
Xã Lan Giới có diện tích 5,62 km², dân số năm 1999 là 3486 người, mật độ dân số đạt 620 người/km².
Alcea excubita
Liên kết ngoài
Thể loại:Alcea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1949
Lagoa do Ouro
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Pernambuco
Machaerina anceps
Machaerina anceps là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (Poir.) Bojer mô tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Thái Thu Xương
Thái Thu Xương (sinh năm 1975) là chính trị gia người Việt Nam. Bà hiện là Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV, nhiệm kì 2021-2026 thuộc đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hậu Giang
Machaerina anceps
Liên kết ngoài
Thể loại:Machaerina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1837
Xã Fillmore, Quận Iowa, Iowa
Xã Fillmore (Fillmore Township) là một xã thuộc quận Iowa, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 743 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Iowa, Iowa
Thích Vy
Thích Vy (chữ Hán: 戚薇, bính âm: Qi Wei, sinh ngày 26 tháng 10 năm 1984) là ca sĩ, diễn viên, người mẫu người Trung Quốc.
Cô tốt nghiệp Học viện Âm nhạc Nghệ thuật Chuyên nghiệp Chiết Giang.
Năm 2013, cô giành được nhiều giải thưởng truyền hình như Nữ diễn viên có ảnh hưởng nhất tại FHM, Nữ diễn viên nổi tiếng nhất ở buỗi lễ Asian Idols, hay "Nữ diễn viên được yêu thích nhất" với vai diễn Trình Hi trong "Tình yêu ắt có ý trời",....
Melocactus zehntneri
Melocactus zehntneri là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Britton & Rose) Luetzelb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Thích Vy
Tiểu sử
Thích Vy sinh ra tại Tứ Xuyên, Thành Đô, Trung Quốc. Hiện đang ở tại Khu Triều Dương, Bắc Kinh. Sau khi tốt nghiệp cấp 3, cô thi đỗ vào trường Học viện Âm nhạc Nghệ thuật Chuyên nghiệp Chiết Giang.
Melocactus zehntneri
Liên kết ngoài
Thể loại:Melocactus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926
Thích Vy
Tiểu sử
Ra mắt khán giả vào năm 2006 nhờ tiết mục "Ngã Hình Ngã Tú" của đài truyền hình Thượng Hải Phương Đông, trở thành top mười toàn quốc. Sau đó cùng với Viên Thành Kiệt hợp tác thành ban nhạc "Trai tài gái sắc" cùng với các album "Trai tài gái sắc", "2U" với single "Làm một nửa của anh". "Diệu xuất thải", "Prefect Match", cũng nhờ vào bài "bãi biển số 18" mà bắt đầu được hoan nghênh.
Getsunova
Getsunova (เก็ตสึโนวา) là ban nhạc Thái Lan do hãng GMM Grammy quản lý, bao gồm các thành viên Prakarn Raiva, Natee Osathanugrah, Panoth Khunprasert and Komkadech Sangwattanaroj. Nhóm được biết đến qua các bài hit nổi tiếng "ไกลแค่ไหนคือใกล้" (Glai Kae Nai Kue Glai) (2012), "คำถามซึ่งไร้คนตอบ" (Kham Tham Seung Rai Khon Tob) (2013), "อยู่ตรงนี้ นานกว่านี้" (Yoo Trong Nee Naan Kwa Nee) (2014) và "พระเอกจำลอง" (Pra Ek Jum Laung) (2019).
Chigateri, Harapanahalli
Chigateri là một làng thuộc tehsil Harapanahalli, huyện Davanagere, bang Karnataka, Ấn Độ.
Thích Vy
Tiểu sử
Tháng 8 năm 2011 ký hợp đồng với Hải Điệp Âm nhạc, bắt đầu con đường solo riêng, cho ra mắt ca khúc cá nhân "Nếu đã quên đi tình yêu".
Chigateri, Harapanahalli
Tham khảo
Thể loại:Davanagere (huyện)
Getsunova
Liên kết ngoài
Thể loại:Ban nhạc Thái Lan Thể loại:Khởi đầu năm 2008 ở Thái Lan
Thích Vy
Sự nghiệp diễn xuất
Sau khi ra mắt công chúng một thời gian, Thích Vy bắt đầu sự nghiệp điện ảnh - truyền hình của mình. Nổi danh nhờ vai diễn Hạ Hữu Thiện trong bộ phim "Ba thiên kim nhà họ Hạ", vai Quán Đào công chúa trong phim "Mỹ nhân tâm kế", Mộc Chi Tình trong "Đánh thức tình yêu". Đồng thời không thể không kể tới vai nữ chính trong phim điện ảnh "Tố Thứ Hữu Tiền Nhân" năm 2012, và đạt được giải thưởng lớn trong năm đó.
Tháng 2 năm 2013, Thích Vy tham gia bộ phim "Tình yêu ắt có ý trời" với vai diễn Trình Hi. Nhờ vào vai diễn này, trong Liên hoan phim quốc gia 2013, Thích Vy nhận được giải thưởng "Nữ diễn viên được yêu thích nhất".
Cuộc sống cá nhân
Tháng 8 năm 2013, Thích Vy cùng tài tử người Mỹ gốc Hàn Lee Seung Hyun đi về nhà trọ sau khi đi ăn đồ nướng bị báo chí bắt gặp, hai người công khai tình cảm. Họ nên duyên sau khi hợp tác trong bộ phim Một tôi khác trên thế gian này (2012).
Ngày 18 tháng 6 năm 2014, hai người bị bắt gặp cùng sang Brazil xem World Cup. Ngày 19 tháng 6 năm 2014, Thích Vy và Lee Seung Hyun thông báo trên weibo chính thức hẹn hò.
Ngày 28 tháng 6 năm 2014, Thích Vy ở trường quay thản nhiên nói Lee Seung Hyun đã chính thức về gặp bố mẹ, Thích Vy còn ngọt ngào nói: "Bố mẹ tôi thấy anh ấy rất tốt, rất hiếu thuận, và rất có trách nhiệm gia đình, anh ấy có thể chăm sóc tốt cho tôi".
Ngày 2 tháng 8 năm 2014, trong một buổi chụp hình ở bờ biển Saipan, Lee Seung Hyun bất ngờ cầu hôn Thích Vy. Ngày 25 tháng 8 năm 2014, Thích Vy đăng ảnh cưới trên Weibo chính thức đính hôn với Lee Seung Hyun.
Ngày 8 tháng 9 năm 2014, hai người đã tiến hành hôn lễ trong giáo đường lâu đài Caesars ở Las Vegas.
Orazio Michi
Orazio Michi "dell'Arpa" (hay còn được gọi là Mihi ) (1594-1641) là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ hạc cầm người Ý. Ông có biệt danh là "của hạc cầm".
Sự biến Thổ Mộc bảo
Sự biến Thổ Mộc bảo (Hán Việt: Thổ Mộc bảo chi biến) hay Sự biến Thổ Mộc (Thổ Mộc chi biến) là cuộc chiến trong lịch sử Trung Quốc xảy ra vào ngày Nhâm Tuất (15) tháng 8 năm Kỉ Tị (1 tháng 9 năm 1449) giữa quân đội nhà Minh và lực lượng của bộ tộc Ngõa Lạt (Oirat) Mông Cổ. Trong trận chiến này, lực lượng nhà Minh vốn đông đảo hơn đã thất bại hoàn toàn trước đội quân của Ngoã Lạt do Esen Taishi (Dã Tiên Đài Cát) chỉ huy, toàn bộ chỉ huy của quân Minh bị tiêu diệt hoặc bắt sống trong đó có Minh Anh Tông Chu Kỳ Trấn, đương kim hoàng đế nhà Minh. Sự biến Thổ Mộc bảo được coi là thất bại quân sự lớn nhất trong lịch sử nhà Minh, đánh dấu sự thay đổi đáng kể về cán cân quyền lực ở biên giới phía Bắc Trung Quốc giữa triều đình Trung Hoa và các bộ tộc gốc Mông Cổ.
Bối cảnh
Người Mông Cổ bị Minh Thái Tổ đánh đuổi về thảo nguyên phía bắc (1368) nhưng vẫn là lực lượng hùng mạnh, luôn quấy nhiễu biên cương nhà Minh trong những năm sau đó. Dưới thời Vĩnh Lạc, hoàng đế Minh Thành Tổ đã từng 5 lần thân chinh bắc phạt, làm suy yếu quân Mông Cổ. Nhưng đến thời Minh Anh Tông tương quan lực lượng đã thay đổi.
Chiến sự liên miên trong nước cùng sự tham nhũng tràn lan của quan lại khiến quân đội nhà Minh càng suy yếu. Đồn điền vốn của quân sĩ tự cày cấy nuôi nhau bị các võ quan cao cấp và các địa chủ lớn tại địa phương chiếm làm của riêng, thu nhập của đồn điền không đủ nuôi binh sĩ.
Quân sĩ đào ngũ rất nhiều, tính đến năm 1448, bộ Binh báo cáo lên triều đình, tổng số quân sĩ bỏ trốn phải xóa tên lên tới 66 vạn người, điển hình tại một Bách hộ ở Sơn Đông, trong tổng số 120 quân lính bỏ trốn gần hết chỉ còn lại 1 người. Ngoài ra, vũ khí quân dụng cho quân đội nhà Minh vừa thiếu thốn, vừa kém chất lượng, lại bị hư hỏng và xuống cấp nghiêm trọng.
Tộc Ngõa Lạt là một chi của Mông Cổ, trước kia sinh sống du mục ở phía tây nam hồ Baikan. Khi Thành Cát Tư Hãn thống nhất các bộ tộc Mông Cổ, Ngõa Lạt quy phục Mông Cổ rồi di chuyển dần về phía thượng lưu sông Enisei, phát triển về phía nam, mở rộng thế lực tới Sông Zavkhan và vùng Dzungaria (Chuẩn Cát Nhĩ). Đến đầu thời Minh, bộ tộc Ngõa Lạt lớn mạnh hơn so với các bộ tộc Mông Cổ khác.
Trong lúc nhà Minh có dấu hiệu suy yếu thì các bộ tộc Mông Cổ lại mạnh lên. Các bộ tộc Ngõa Lạt và Thát Đát được thống nhất. Từ năm 1439, Dã Tiên của tộc Ngõa Lạt lên nắm quyền trong chính quyền Mông Cổ của khả hãn Thoát Thoát. Nhân sự suy nhược của nhà Minh, Dã Tiên dần nảy sinh ý định đánh xuống trung nguyên để khôi phục uy quyền nhà Nguyên trước đây.
Pirtó
Pirtó là một thị trấn thuộc hạt Bács-Kiskun, Hungary. Thị trấn này có diện tích 34,48 km², dân số năm 2010 là 969 người, mật độ 28 người/km².
Sự biến Thổ Mộc bảo
Xung đột ngoại giao
Để vỗ về Dã Tiên, Minh Anh Tông cho phép Dã Tiên vượt rào quy định. Từ năm 1442, đoàn sứ Mông Cổ vào triều cống ở Bắc Kinh được phép có tới hàng ngàn người và có thể đi tìm kiếm những vật quý hiếm của Trung Quốc.
Pirtó
Tham khảo
Thể loại:Hạt Bács-Kiskun Thể loại:Thị trấn của Hungary
Sự biến Thổ Mộc bảo
Xung đột ngoại giao
Nhân lúc quân Minh sa lầy vào cuộc chiến ở phía tây nam (Vân Nam), năm 1442 Dã Tiên mang quân tiến về phía tây, xây dựng quan hệ thông gia với các vệ Sa châu và Xích Cân Mông Cổ, khiến những nơi này càng ngày càng xa rời nhà Minh. Sang năm 1445, Dã Tiên lôi kéo những nơi này tham chiến đánh Cáp Mật vệ (nay là Hami, Tân Cương). Thủ lĩnh Hami tên Hán là Đảo Ngõa Tháp Thất Lý cầu cứu nhà Minh nhưng không được cứu viện, buộc phải thần phục Dã Tiên, Dã Tiên dần mở rộng lãnh thổ, phía đông tới Triều Tiên, phía tây tới Tân Cương.
Năm 1448, Dã Tiên cử đoàn sứ bộ gồm 2524 người đến Bắc Kinh, nói thăng lên 3598 người để lĩnh thêm đồ thưởng của nhà Minh. Hoạn quan Vương Chấn cầm quyền trong triều ra lệnh điều tra số lượng sứ bộ, lại thấy ngựa mang cống của Dã Tiên nhỏ gầy, bèn hạ giá ngựa đi, rồi giảm đồ ban thưởng xuống chỉ còn 1/5. Thêm vào đó, Dã Tiên từng có hứa hẹn thông gia với nhà Minh, nhưng bị khất nhiều lần, bèn lấy cớ đó để khởi binh.
Orazio Michi
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 1594 Thể loại:Mất năm 1641 Thể loại:Nhà soạn nhạc Ý Thể loại:Nghệ sĩ hac cầm Ý Thể loại:Nhà soạn nhạc thời Baroque
Sự biến Thổ Mộc bảo
Dã Tiên ra quân
Mùa hè năm Kỉ Tị (1449), Dã Tiên tập kết binh mã các nơi chuẩn bị tiến xuống phía nam. Tin truyền đến Bắc Kinh, Minh Anh Tông cử sứ đến các Tuyên Phủ, Đại Đồng chỉnh đốn quân bị để đối phó. Tuy nhiên trong triều vẫn có người lén lút mang vũ khí đổi lấy ngựa tốt của Dã Tiên.
Tháng 7 năm đó, Dã Tiên khởi đại quân chia làm 4 đường nam chinh tiến vào Đại Minh:
Ngày Kỉ Sửu (11) tháng 7 (30.7), quân Ngõa Lạt của Dã Tiên ồ ạt tấn công Đại Đồng. Tướng Ngô Hạo nhà Minh đụng độ Dã Tiên ở Miêu Nhi Trang bị đại bại và tử trận cùng 3 vạn quân sĩ. Minh Anh Tông điều Tỉnh Nguyên mang 4 vạn quân ra cứu viện cũng bị tiêu diệt hoàn toàn.
Anh Tông thân chinh
Tình thế nguy cấp, hoạn quan Vương Chấn ra sức cổ vũ Anh Tông thân chinh, noi theo gương các vua đời trước đánh Mông Cổ như Minh Thái Tổ và Minh Thành Tổ. Minh Anh Tông quen hưởng lạc, chưa có kinh nghiệm gian khổ trận mạc nên nghĩ việc quân sự khá đơn giản và nghe theo lời Vương Chấn.
Các đại thần như Thượng thư bộ Binh là Khoáng Dã, Hữu Thị lang bộ Binh là Vu Khiêm, Thượng thư bộ Lại là Vương Trực,... thấy Anh Tông định thân chinh, vội vã dâng sớ can ngăn, nhưng Anh Tông nhất định không nghe. Ngày rằm tháng 7 năm đó, ông ban chiếu thân chinh, để em là Thành vương Chu Kỳ Ngọc trấn thủ kinh thành, Phò mã đô úy Tiêu Kính phụ chính.
Tình hình ngoài mặt trận càng ngày càng bất lợi cho quân Minh. Tại Tuyên Phủ, quân Ngõa Lạt bao vây quân Minh nhiều ngày, tuyệt nguồn nước. Tại Đại Đồng, các tướng trấn thủ là Tống Anh, Chu Miện, Thạch Hanh ra đánh đều thua nặng. Tống Anh và Chu Miện tử trận cùng nhiều quân sĩ, chỉ còn Thạch Hanh chạy trốn thoát thân.
Quyết sách của Vương Chấn
Ngày Giáp Ngọ (16) tháng 7 (4.8), Anh Tông lên đường ra mặt trận, mang theo 50 vạn tướng sĩ, đêm hôm đó đại quân đóng ở Ma Gia Lĩnh. Ngày Ất Mùi (17) tức 5.8, Minh Anh Tông đóng ở Long Hổ Đài, ngay trong đêm đó quân Minh đã cướp đoạt đồ của nhau, thành ra hỗn loạn.
Ngày Đinh Dậu (19) tức 7.8, Minh Anh Tông ra khỏi Cư Dung quan, ngày 20 ÂL đến Du Lâm, ngày 21 đến Hoài Lại, ngày 22 đến Lôi Gia Phạm, ngày Tân Sửu (23) tức 11.8 đến Tuyên Phủ. Những ngày hành quân liên tiếp có mưa gió, mọi người lo lắng, lương thảo không đủ, quân lĩnh đều mệt mỏi. Các quan xin Anh Tông ngừng hành quân vì quân sĩ kém hăng hái. Nhưng Anh Tông giao hết quyền cho Vương Chấn. Vương Chấn một mực muốn đánh, hạ lệnh ba quân bày trận.
Ngày 24 tháng 7 ÂL, Anh Tông đến núi Kê Minh, ngày 25 tới hẻm núi Vạn Toàn, ngày 26 tới phía tây thành Hoài An, ngày 27 đến phía tây thành Thiên Thành, ngày Bính Ngọ (28) tức 16.8 tới phía nam thành Dương Hòa. Quân sĩ trông thấy xác chết của quân nhà trong trận đánh trước đó với quân Ngoã Lạt, đều hoảng sợ.
Thích Vy
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1984 Thể loại:Diễn viên Trung Quốc Thể loại:Nữ ca sĩ Trung Quốc
Sự biến Thổ Mộc bảo
Quyết sách của Vương Chấn
Ngày 2 tháng 8 ÂL, đại quân bắt đầu rút về phía đông. Ban đầu, Vương Chấn định đi theo đường Tử Kinh quan là đường ngắn để về nhanh. Tuy nhiên, đây cũng là đường qua Úy châu – quê Vương Chấn. Đi được 40 dặm, Vương Chấn chợt thay đổi ý định, sợ số quân lớn 50 vạn người sẽ giẫm nát lúa màu của trang trại nhà mình, do đó quyết định đổi hướng hành quân từ đường đông nam lên đường đông bắc, đi theo đường cũ từ Tuyên Phủ về kinh. Việc thay đổi lộ trình vừa kéo dài thời gian, vừa gây ra nghi hoặc lớn trong các tướng sĩ.
Ngày 3 tháng 8 ÂL, Anh Tông tới Trích Trích Thủy, ngày 4 đến Phương Thành, Hồng châu, ngày 5 đến Bạch Đăng, ngày 6 đến phía tây thành Hoài An, ngày 7 đến Tuyên Phủ.
Quân Minh bại trận
Dã Tiên phát hiện quân Minh đi đường vòng mất thời gian, bèn dẫn quân từ phía bắc đón đường vây đánh. Thượng thư bộ Binh là Khoáng Dã đề nghị cử tinh binh đi sau cùng chặn hậu, còn xa giá phải nhanh chóng chạy vào cửa ải, nhưng Vương Chấn ra sức phản đối.
Ngày Đinh Tị (10) tháng 8 tức 27.8, Minh Anh Tông đến đông nam Tuyên Phủ, ngày 11 ÂL đến trạm Lôi Gia, ngày 12 sắp khởi hành thì nhận được tin báo quân Esen đã đuổi tới gần. Ngày Canh Thân (13) tháng 8 tức 30.8, Anh Tông bèn hạ lệnh đóng quân dựng trại một chỗ, cử anh em Ngô Khắc Trung và Ngô Khắc Cần ra chặn hậu. Esen đánh tới, giết chết anh em họ Ngô cùng toàn bộ quân Minh. Chập tối, Anh Tông nghe tin anh em họ Ngô tử trận, bèn cử Chu Dũng, Tiết Phụ mang 4 vạn quân ra đánh, nhưng gặp phục binh ở hẻm núi Diều Nhi, toàn quân bị diệt.
Anh Tông cùng đại quân tới pháo đài Thổ Mộc – Thổ Mộc bảo, phía đông cách thành Hoài Lai 20 dặm. Quần thần kiến nghị kéo đến bảo vệ Hoài Lai, nhưng Vương Chấn cho rằng còn hơn 1000 xe quân dụng chưa tới, hạ lệnh toàn quân đóng lại Thổ Mộc bảo để chờ. Quân Minh chọn chỗ cao đóng trại, nhưng không tìm được nguồn nước.
Dã Tiên nắm được điểm yếu trong việc đóng quân của nhà Minh, Dã Tiên nhanh chóng cho quân Ngoã Lạt cắt đứt đường tiếp tế nước của quân Minh với con sông nằm ở phía nam Thổ Mộc bảo. Kỵ binh Ngoã Lạt đuổi đến nơi, vây chặt quân Minh, cắt đường nước suối phía nam cách đó 15 dặm. Quân Minh đào đất sâu hơn 2 trượng vẫn không tìm được mạch nước. Quân Minh bị đói khát, phải kịch chiến suốt đêm ở phụ cận Ma Cốc khẩu. Quân Minh không tìm được đường ra, Vương Chấn cũng hoảng hốt không dám hạ lệnh khởi hành.
Ngày Nhâm Tuất (15) tháng 8 tức 1.9, đang lúc nguy cấp, có sứ giả của Dã Tiên tới xin nghị hòa, làm ra vẻ muốn rút quân. Anh Tông và Vương Chấn không biết là dối trá, bèn cho học sĩ Tào Nại thảo chiếu nghị hòa, rồi sai sứ sang gặp Dã Tiên. Vương Chấn cho rằng vòng vây đã được mở, vội hạ lệnh cho quân đi đến chỗ có gần nước. Trong lúc quân Minh tranh nhau đi lấy nước mất hàng lối thì quân Dã Tiên đột ngột tấn công. Mấy chục vạn quân Minh không kịp trở tay, không có đường chạy trốn nên tử trận, thây nằm ngổn ngang.
Trong lúc hỗn loạn, Vương Chấn bị hộ vệ tướng quân Phàn Trung nổi giận cầm gậy đánh chết. Sau đó Phàn Trung ra trận nhưng không chống nổi quân Ngõa Lạt và tử trận. Cùng bị giết với mấy chục vạn quân Minh có trên 50 quan văn võ là: Trương Phụ, Trần Doanh, Vương Tá (Thượng thư bộ Hộ), Khoáng Dã (Thượng thư bộ Binh), Tào Nại, Đình Tư, Vương Vĩnh Hòa, Đặng Khởi.
Anh Tông bị bắt
Minh Anh Tông biết không còn khả năng trốn chạy, bèn xuống ngựa chọn chỗ ngồi nhìn về hướng nam, chỉ còn 1 viên hoạn quan bên cạnh. Một kị binh Ngoã Lạt đuổi đến, muốn lấy bộ áo giáp quý giá trên người ông, nhưng ông cự tuyệt. Người lính Ngoã Lạt định giết ông thì anh người đó phi ngựa tới ngăn lại vì trông thấy phong cách bất thường của ông. Hai anh em người lính dẫn Minh Anh Tông đến gặp em Dã Tiên là Trại San vương.
Vừa gặp Trại San vương, Anh Tông cất tiếng hỏi thân thế. Trại San vương nghe khẩu khí ông rất kinh ngạc, vội báo cho Dã Tiên. Dã Tiên bèn sai hai thủ hạ là Cáp Ba quốc sư và Cáp Giả Lý Bình Chương từng đi sứ nhà Minh đến nhận mặt. Sau khi xác định rõ là vua nhà Minh, Dã Tiên rất mừng, cho rằng đã có cơ hội tiến vào trung nguyên như các vua nhà Nguyên trước đây.
Dã Tiên muốn lấy Anh Tông làm con tin, bèn mang ông tới giao cho doanh trại của Bá Nhan Thiếp Mục Nhi (Bayan Temur), dặn phải bảo vệ.
Hậu quả và ý nghĩa
Quân Minh thất bại nặng nề, tổn thất nhân sự rất lớn trong sự biến Thổ Mộc bảo. Minh Anh Tông chủ quan, thiếu sự chuẩn bị và chỉ huy sáng suốt. Bản thân Dã Tiên cũng không ngờ rằng ông có thể giành được một thắng lợi lớn tới vậy trên chiến trường chỉ bằng chưa đầy 5.000 kỵ binh trong số 20.000 quân Ngoã Lạt tiến qua biên giới Trung Quốc.
Sự biến Thổ Mộc bảo biến vua Minh Anh Tông trở thành tù binh trong tay người Ngõa Lạt trong 1 năm. Nhà Minh trải qua cuộc khủng hoảng nặng nề. Dã Tiên bắt được Minh Anh Tông, muốn dùng làm con tin để đánh chiếm các thành trì đất đai của nhà Minh.
Được tin Anh Tông bị bắt, Bắc Kinh rơi vào tình trạng hỗn loạn vì trong thành chỉ còn khoảng 10 vạn quân và ngựa già yếu. Triều đình nhà Minh từng có ý kiến định dời đô về phía nam, nhưng Thượng thư bộ Binh mới là Vu Khiêm cương quyết tử thủ tại kinh thành. Tôn thái hậu gấp gáp đối phó, lập em Anh Tông là Thành vương Chu Kỳ Ngọc lên làm vua mới, tức là Minh Đại Tông, lấy niên hiệu là Cảnh Thái và vọng tôn Anh Tông làm thái thượng hoàng.
Ngày 13 tháng 10 ÂL, quân Ngoã Lạt đánh thành Bắc Kinh. Quân Minh dưới sự chỉ huy của Vu Khiêm đã kháng cự mãnh liệt. Vu Khiêm đã bất chấp sự đe dọa của Dã Tiên và tiếp tục giữ vững Bắc Kinh. Dã Tiên cố sức đánh mấy tháng liền, đến mùa xuân năm sau nhưng không phá nổi thành. Nhờ có Anh Tông làm con tin, nên khi quân Minh hội quân có lại ưu thế không dám phản công, chỉ thủ không đánh. Sau nhiều tháng hao tổn lực lượng lại sợ viện binh quân Minh các nơi kéo đến chặn đường về, nên ngày 15 tháng 1 hạ lệnh nhổ trại lui về phía bắc.
Phía Ngõa Lạt, ý định dùng Minh Anh Tông để mở rộng thế lực sau đó bất thành nên sang năm sau đành trả lại Anh Tông. Sự kiện Anh Tông bị bắt và đổi ngôi vua mới Đại Tông được triều đình nhà Minh gửi chiếu thư báo đến nhiều quốc gia Đông Á, như nước Đại Việt vào ngày 21 tháng 6 ÂL tức 19 tháng 7 năm 1451 (triều vua Lê Nhân Tông). Các sử gia xác nhận Đại Việt là nước chư hầu duy nhất ở Đông Nam Á mà nhà Minh thông báo chính thức sự kiện này.
Dã Tiên bị chỉ trích kịch liệt vì đã không tận dụng được cơ hội lớn này để bành trướng lãnh thổ của Ngõa Lạt và cuối cùng bị ám sát năm 1455, 6 năm sau chiến thắng vang dội ở Thổ Mộc bảo. Sự biến Thổ Mộc bảo là bước ngoặt của vương triều Minh chuyển từ sơ kỳ sang trung kỳ. Sau khi hồi kinh và trở thành, Nhà Minh tiếp tục trải qua cuộc tranh giành quyền lực giữa Thái thượng Hoàng Minh Anh Tông và tân đế Minh Đại Tông trong vòng 7 năm (1450 - 1457) và kết thúc bằng sự kiện Đoạt môn chi biến, đưa Minh Anh Tông trở lại ngai vàng.
Chú thích
Thể loại:Nhà Minh Thể loại:Xung đột 1449 Thể loại:Xung đột năm 1449
Riedelia stricta
Riedelia stricta là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Phân bố
Loài này được tìm thấy ở cao độ 500 m trên dãy núi Torricelli ở Kaiser-Wilhelmsland (tỉnh Sandaun ở tây bắc Papua New Guinea). Mẫu vật điển hình: F.R.R Schlechter s.n. do Rudolf Schlechter thu thập tháng 4 năm 1902.
Chú thích
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904 Thể loại:Thực vật Papua New Guinea
Soulcalibur IV
Soulcalibur IV (tiếng Nhật: ソウルキャリバーIV, Sourukyaribā Fō) là phiên bản thứ 6 trong dòng Soul (Tính luôn cả Soul Edge và Soul Calibur Legends)sẽ được Namco phát hành vào mùa hè năm 2008. Đây cũng là phiên bản đầu tiên trong dòng Soul có chế độ online.
Modes
Ngoài một số Mode gần như đã là truyền thống của dòng Soul Calibur như Arcade, Story, Training, Museum,Versus Namco còn giới thiệu đến người chơi 1 mode mới có tên là Tower Of Lost Souls. Đây sẽ là mode thay thế cho mode Chronicles of the Sword ở phiên bản Soul Calibur 3.
Xem thêm
Taki
Tham khảo
Thể loại:Trò chơi PlayStation 3 Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2008 Thể loại:Trò chơi điện tử phần tiếp theo Thể loại:Trò chơi Xbox 360
Đền Parthenon
nhỏ|250px|Đền Parthenon nhìn từ phía đồi Pnyx Parthenon (tiếng Hy Lạp: Παρθενών) là một ngôi đền thờ thần Athena, được xây dựng vào thế kỷ 5 trước Công nguyên ở Acropolis. Đây là công trình xây dựng nổi tiếng nhất còn lại của Hy Lạp cổ đại, và đã được ca ngợi như là thành tựu của kiến trúc Hy Lạp. Các điêu khắc trang trí của ngôi đền bằng từ đá cẩm thạch (marble) trắng, được coi như là đỉnh cao của nghệ thuật Hy Lạp cổ đại. Đền Parthenon là biểu tượng của sự kết thúc Hy Lạp cổ đại và của nền dân chủ Athena, và được đánh giá như là một trong những công trình văn hóa vĩ đại nhất thế giới.
Tên của đền Parthenon dường như có nguồn gốc từ tượng đài kỷ niệm Athena Parthenos ở căn phòng phía Đông công trình. Bức tượng này do Phidias điêu khắc từ ngà voi và vàng; tên gọi cho Athena là parthenos (παρθένος, "virgin") có nghĩa là vị chúa vẫn còn trinh nguyên.
Đền Parthenon được thay thế một đền thờ Athena cũ hơn đã bị huỷ hoại bởi Đế chế Ba Tư vào năm 480 trước Công nguyên. Giống như phần lớn các ngôi đền Hy Lạp khác, đền Parthenon đã được sử dụng như là một kho tàng, và đã phục vụ cho liên minh Delian, liên minh mà sau này trở thành Đế chế Athena.
Vào thế kỷ 6 sau Công nguyên, đền Parthenon được chuyển sang thành nhà thờ Kitô giáo và được thiết kế để tôn kính Đức Mẹ Đồng trinh. Sau cuộc xâm chiếm của Thổ Nhĩ Kỳ, công trình lại được chuyển sang thành nhà thờ Hồi giáo. Vào năm 1687, một kho quân trang đạn dược của Thổ Nhĩ Kỳ có bên trong công trình đã bị bốc cháy; kết quả của vụ nổ này đã làm hỏng đền Parthenon và những điêu khắc của nó. Vào thế kỷ 19, Thomas Bruce đã tháo dỡ một vài điêu khắc còn sót lại và mang chúng đến Anh. Những tác phẩm điêu khắc này, bây giờ được biết đến như Elgin Marbles hay Parthenon Marbles, được trưng bày trong Viện Bảo tàng Anh. Cuộc tranh luận về việc Elgin Marbles cần phải được mang trả lại Hy Lạp vẫn còn đang tiếp diễn.
Đền Parthenon, cùng với các công trình khác ở Acropolis, là một trong những địa điểm khảo cổ học có nhiều khách du lịch đến tham quan nhất. Bộ Văn hóa Hy Lạp hiện nay đang tiến hành một chương trình bảo tồn và khôi phục công trình.
Thiết kế và xây dựng
nhỏ|phải|200px|Đền Parthenon nhìn từ phía Nam. Cận cảnh là hình ảnh về sự xây dựng lại Đền Parthenon được xây dựng theo đề xuất của Pericles, chính trị gia lãnh đạo Athen trong thế kỉ thứ 5 TCN. Đền được xây dựng dưới sự giám sát chung của nhà điêu khắc Phidias, người cũng đóng vai trò chính trong việc điêu khắc trang trí đền. Các kiến trúc sư là Iktinos và Kallikrates. Việc xây dựng bắt đầu vào năm 447 TCN, và công trình gần như được hoàn thành vào năm 438 TCN, nhưng việc trang trí trong đền tiếp tục cho đến ít nhất là năm 433 TCN. Một số ghi chép về tài chính của đền Parthenon vẫn còn sót lại cho thấy chi phí đắt nhất là việc chuyên chở đá từ núi Pentelicus, cách Athena khoảng 16 km, đến Acropolis. Số tiền này một phần lấy ra từ ngân khố của liên minh Delian, đã được mang từ nhà thờ Panhellenic ở vùng Delos đến Acropolis vào năm 454 TCN.
Mặc dù đền Hephaestus gần đó là công trình còn sót lại hầu như nguyên vẹn nhất của loại đền thờ xây dựng có trang trí thức cột Doric, đền Parthenon, trong thời gian tồn tại, vẫn được xem như là đền thờ đẹp nhất. John Julius Cooper đã viết về đền thờ rằng, "có danh tiếng là đền thờ kiểu thức cột Doric hoàn hảo nhất đã từng được xây dựng. Ngay cả trong thời cổ đại, kiến trúc tinh vi của nó đã trở thành truyền thuyết, đặc biệt là sự liên hệ tinh tế giữa độ cong của bệ đỡ hàng cột, các đường trau chuốt của các bức tường các phòng trong công trình và các đường gờ của các cột." Các đường gờ này hơi cong lên phía trên một chút theo chiều cao của cột để làm bù trừ các hiệu ứng quang học khi nhìn lên phía trên đền. Hiệu ứng của những đường cong tinh tế này làm đền thờ có vẻ cân đối hơn là cách nhìn thật về nó.
Đo ở bậc cao nhất, kích cỡ của nền đền Parthenon là 69,5 m × 30,9 m (228,0 × 101,4 ft). Căn phòng bên trong dài 29,8 m và rộng 19,2 m (97,8 × 63,0 ft), với dãy cột kiểu Doric bên trong theo hai tầng, cấu trúc cần để chống đỡ mái đền. Ở bên ngoài, các cột Doric có đường kính 1,9 m (6,2 ft) và cao 10,4 m (34,1 ft). Các cột ở góc có đường kính hơi lớn hơn một chút. Bệ đỡ hàng cột có độ cong lên phía trên về phía trung tâm 60 mm (2,36 inch) về đầu phía Đông và phía Tây, và 110 mm (4,33 inch) ở hai bên. Một số kích thước đã tạo thành hình chữ nhật vàng diễn tả tỉ lệ vàng, được đề xuất bởi Pythagoras vào thế kỉ trước đó.
Mái của công trình được lợp bằng những tấm đá cẩm thạch được biết đến như là imbrex và tegula.
Điêu khắc trang trí
nhỏ|phải|250px|Chi tiết [[metope phía Tây, thể hiện chi tiết tình trạng đền sau 2.500 chiến tranh, ô nhiễm, sự bảo tồn thất thường, sự cướp bóc và phá hoại]] Đền Parthenon, một đền thờ kiểu cột Doric và kiểu Peripteral với các kiến trúc mang đặc điểm của thức cột Ionic, chứa bức tượng bằng ngà và vàng của Athena Parthenos được điêu khắc bởi Pheidias và hoàn thành khoảng năm 439/438 TCN. Đền thờ được dùng để thờ thần Athena vào thời điểm đó, mặc dù công việc xây dựng được tiếp tục gần như là đến giai đoạn bắt đầu của cuộc chiến tranh Peloponnesian vào năm 432 TCN. Cho đến năm 438 TCN, các trang trí điêu khắc của các metope của cột Doric trên trụ ngạch phía bên dãy cột bên ngoài, và của trụ ngạch cột Ionic vòng quanh phần trên các của bức tường của phòng thờ, đã được hoàn thành.
Tấn công kênh bên
Tấn công kênh bên hay còn gọi là Tấn công kênh kề là loại tấn công dễ thực hiện trong các loại tấn công mạnh chống lại quá trình triển khai mã hóa, và mục tiêu của loại tấn công này là phân tích các nguyên tố, các giao thức, modul, và các thiết bị trong mỗi hệ thống. Các cuộc tấn công này gây ra mối đe dọa nghiêm trọng  tới các modul mật mã. Việc triển khai thực hiện mã hóa được đánh giá thông qua khả năng chống lại các cuộc tấn công và khả năng kết hợp các biện pháp khác nhau. Bài báo này khảo sát các phương pháp và các kỹ thuật được sử dụng trong tấn công kênh kề (Side-channel attack), những ảnh hưởng tiêu cực của loại tấn công này, các biện pháp chống lại những cuộc tấn công này và đánh giá tính khả thi và khả năng ứng dụng của chúng. Cuối cùng, sự cần thiết và tính khả thi trong việc áp dụng vào kiểm tra an ninh vật lý và đánh giá sự phát triển của tiêu chuẩn FIPS 140-3 đã được nghiên cứu.
Đền Parthenon
Điêu khắc trang trí
92 metope được chạm khắc nổi, một công việc mà lúc đó chỉ dành cho các kho tàng (các tòa nhà dùng để chứa các quà tạ ơn cho các thần linh). Theo như các tài liệu ghi lại về việc xây dựng, các điêu khắc metope có niên đại khoảng 446-440 TCN. Thiết kế của chúng được cho là do nhà điêu khắc Kalamis. Các metope về phía Đông của đền Parthenon, phía trên lối ra vào chính, miêu tả Gigantomachy (trận đánh thần thoại giữa các vị thần trên đỉnh Olympus và các người khổng lồ). Các metope phía Tây diễn tả Amazonomachy (trận đánh thần thoại của dân thành Athena chống lại người Amazon). Các metope phía Nam —với ngoại trừ một số metope 13-20 có vấn đề, giờ đây thất lạc—miêu tả Thessalian Centauromachy (trận đánh của người Lapith được giúp bởi Theseus chống lại nhân mã, một sinh vật nửa người, nửa ngựa). Trên mặt phía Bắc của đền Parthenon các metope không được bảo tồn tốt, nhưng đề tài có vẻ như là cướp phá Troia.
nhỏ|trái|250px|Chi tiết các metope phía Tây. Một trong những điêu khắc chạm nổi đã bị lấy ra từ cuộc thám hiểm của Lord Elgin và hiện nay đang có ở [[Bảo tàng Anh.]] Các metope cho thấy các vết tích còn lại của kỹ thuật cao trong điêu khắc giải phẫu đầu, trong giới hạn đường nét của những chuyển động thân thể và những bó cơ, những tĩnh mạch cũng nhận thấy rõ ở các hình Nhân mã. Một vài metope vẫn có ở công trình nhưng ngoại trừ những phần ở mặt phía Bắc, chúng hầu như đã bị hỏng gần hết. Một vài metope hiện có ở Bảo tàng Acropolis, những cái khác thì có ở bảo tàng Anh và một cái có thể được thấy ở bảo tàng Louvre.
Tấn công kênh bên
Giới thiệu
Bảo mật từ lâu đã là một mối quan tâm lớn trong hệ thống máy tính và truyền thông, và đã có nhiều nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực này. Các thuật toán mã hóa, bao gồm cả mã hóa đối xứng, mật mã khóa công khai, và các hàm băm, tạo thành một tập các yếu tố được sử dụng để xây dựng cơ chế bảo mật đối với các đối tượng cụ thể. Ví dụ như các giao thức bảo mật mạng, như SSH và TLS, kết hợp với những yếu tố này để cung cấp chứng thực giữa các đơn vị truyền thông, và đảm bảo được tính bí mật, tính toàn vẹn khi truyền dữ liệu. Trong thực tế, các cơ chế bảo mật chỉ xác định những chức năng nào được thực hiện chứ không nêu các chức năng này được thực hiện như thế nào. Ví dụ, đặc điểm kỹ thuật của một giao thức bảo mật thường độc lập cho dù thuật toán mã hóa được thực hiện trong phần mềm đang chạy trên 1 bộ xử lý hay đangsử dụng các đơn vị phần cứng tùy chỉnh, và bộ nhớ được sử dụng để lưu trữ dữ liệu trung gian của các phép tính trên cùng chip giống như đơn vị tính toán hoặc trên một  chip riêng biệt.
Tuy nhiên, trong thực tế, chỉ có các cơ chế bảo mật này thì chưa thể hoàn thành được các giải pháp bảo mật. Điều đó không thực tế khi giả thiết rằng người tấn công sẽ phải trực tiếp thực hiện các tính toán phức tạp khi cố gắng phá vỡ các nguyên tố mã hóa (cryptographic primitives) được nhúng trong các cơ chế bảo mật. Một sự tương đồng thú vị mà ta có thể thấy đó là giữa các thuật toán mã hóa mạnh với một khóa bảo mật cao trên cửa trước của một ngôi nhà. Kẻ trộm cố gắng đột nhập vào một ngôi nhà sẽ không cố gắng để thử tất cả các trường hợp cần thiết để chọn lấy một khóa, chúng có thể phá cửa sổ, phá cửa bản lề hoặc cướp chìa khóa của chủ nhà khi họ đang cố gắng vào nhà. Tương tự, hầu hết tất cả các cuộc tấn công bảo mật vào các hệ thống mật mã thường nhằm vào các điểm yếu trong quá trình thực hiện, triển khai các cơ chế và các thuật toán bảo mật của cơ chế. Những điểm yếu này cho phép người tấn công hoàn thành bằng cách vượt qua, hoặc làm suy yếu đáng kể sức mạnh lý thuyết của các giải pháp bảo mật.
Đối với một hệ thống mật mã, để duy trì an toàn bắt buộc phải có khóa bí mật, khóa bí mật được sử dụng để thực hiện các dịch vụ yêu cầu bảo mật, không được tiết lộ. Từ các thuật toán mã hóa, chúng được nghiên cứu trong một thời gian dài bởi rất nhiều chuyên gia, hacker thường có xu hướng tấn công vào phần cứng và hệ thống có chứa các đơn vị bảo mật. Một dạng tấn công mới được phát triển trong vài năm qua bởi Kocher. Các cuộc tấn này dựa vào mối tương quan giữa các số đo vật lý được thực hiện giữa các điểm khác nhau trong suốt quá trình tính toán và trạng thái bên trong (internal) của thiết bị xử lý, mà có liên quan tới khóa bí mật.
Trên thực tế, các thuật toán mã hóa luôn được thực hiện trong phần mềm hoặc phần cứng của các thiết bị vật lý có tiếp xúc và bị ảnh hưởng bởi chúng. Những tương tác vật lý này có thể bị tác động và bị giám sát bởi các đối thủ, như Eve, và có thể có các thông tin có ích trong giải mã. Loại thông tin này được gọi là thông tin kênh kề (side-channel information), và các cuộc tấn công khai thác thông tin kênh kề được gọi là tấn công kênh kề (side-channel attacks). Ý tưởng cơ bản của các cuộc tấn công SCA cho thấy cách mà các thuật toán mã hóa được thực hiện.
Các thông tin chính thức có liên quan tới ngày tấn công SCA xuất hiện vào năm 1965. P.Wright (một nhà khoa học với GCHQ tại thời điểm đó) đã báo cáo rằng trong MI5, Cơ quan tình báo Anh (the British intelligence agency) đã cố gắng phá mật mã (cipher) được sử dụng bởi Đại sứ quan Ai Cập (the Egyptian Embassy) tại London, nhưng những cố gắng của họ đã bị cản trở bởi những giới hạn trong khả năng tính toán của họ. Wright đã đề nghị đặt một microphone gần cánh quạt (rotor) của thiết bị mật mã để do thám âm thanh phát ra từ thiết bị. Bằng cách lắng nghe các âm thanh của cánh quạt mà các chuyên viên mật mã thiết lập mỗi sáng, MI5 đã suy luận thành công vị trí cốt lõi của 2 hoặc 3 cánh quạt của máy. Thông tin thu được giúp cho việc tính toán để phá vỡ mật mã trở nên đơn giản hơn, và MI5 đã có thể do thám thông tin của đại sứ quán trong nhiều năm.
Các nguyên tắc chính của các cuộc tấn công SCA rất dễ nắm bắt. Các cuộc tấn công SCA làm việc dựa trên mối tương quan giữa các yếu tố vật lý trong suốt quá trình tính toán (ví dụ: tiêu thụ điện năng, thời gian tính toán, bức xạ EMF…) và trạng thái bên trong  của thiết bị xử lý, có liên quan tới khóa bí mật. Đó là mối tương quan giữa các thông tin kênh kề và các hoạt động có liên quan tới khóa bí mật mà các tấn công SCA đang cố gắng tìm.
Các cuộc tấn công SCA đã chứng minh rằng chúng hiệu quả hơn so với các cuộc tấn công dựa trên các phân tích toán học thông thường và gắn với thực tế hơn. Trong lĩnh vực thiết kế giao thức hoặc xây dựng phần mềm, hoặc xây dựng phần mềm, có thể áp dụng các kỹ thuật để chống tấn công.
Một trong những thuật ngữ phổ biến nhất của hệ thống an ninh ngày nay là Trusted Platform Module (TPM). TPM thường có dạng là một modul mã hóa an toàn và là cốt lõi của nền tảng tính toán tin cậy. Khóa là một thành phần quan trọng của module mã hóa, nó phải được giữ và sử dụng một cách bí mật, tránh khỏi những nỗ lực muốn truy cập bất hợp pháp của kẻ tấn công.
Các thiết bị đơn chip, đặc biệt là thẻ thông minh (smart card) luôn bị kẻ xấu tấn công, do sự phổ biến rộng rãi của thẻ thông minh trong các ứng dụng thương mại điện tử
Các mô hình tấn công kênh kề
Mật mã có thể được xét theo hai quan điểm: quan điểm thứ nhất, nó có thể được xem như một đối tượng toán học trừu tượng (có thể chuyển đổi, tham số hóa bằng khóa (key), chuyển một số đầu vào thành đầu ra); quan điểm thứ hai, có thể triển khai tốt trong một chương trình chạy trên một bộ xử lý nhất định, trong một môi trường nhất định, và có các đặc trưng riêng. Quan điểm thứ nhất là mật mã cơ bản (classical cryptanalysis), quan điểm thứ hai là mật mã kênh kề (Side-channel cryptanalysis). Mật mã kênh kề có ưu điểm là dựa vào những đặc điểm cài đặt nổi bật để khám phá ra các tham số bí mật ẩn chứa trong phép tính
Trong giải mã truyền thống, khi đánh giá mức độ an toàn của giao thức mã hóa, người ta thường giả định rằng kẻ tấn công có được mô tả đầy đủ của giao thức, và khóa công khai, chỉ chưa biết khóa bí mật. Ngoài ra, kẻ tấn công có thể chặn một số dữ liệu được trao đổi giữa những người truy cập hợp pháp, và có thể có một số quyền kiểm soát dữ liệu (ví dụ như có thể lựa chọn đoạn thông báo để tấn công trong toàn bộ sơ đồ ký, hoặc có thể lựa chọn bản mã trong quá trình tấn công bản mã với một sơ đồ khóa công khai). Sau đó kẻ tấn công cố gắng phá vỡ các giao thức bằng cách khai thác các lỗ hổng khi thiết kế giao thức.
Lúc đó, ta sử dụng toán học trừu tượng để phân tích, nghiên cứu mật mã. Các thuật toán mã hóa thường được đánh giá độ an toàn bằng cách xem chúng như một hàm toán học được sử dụng trong các trường hợp tương tự như mô tả trong hình 1.
Các thuật toán mã hóa cung cấp khả năng bảo mật, an toàn chống lại kẻ tấn công, là kẻ có hộp đen (black-box) truy cập tới các thông tin mật của hai bên truy cập hợp pháp. Tuy nhiên, khả năng bảo mật của thuật toán hoàn toàn có thể chống lại các cuộc tấn công, cố gắng tìm ra khóa bí mật.
Các cuộc tấn công được xem xét trong mô hình bảo mật truyền thống này khai thác các thông số toán học của giao thức. trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu ngày càng nhận ra sức ảnh hưởng của các cuộc tấn công bằng cách khai thác các thuộc tính cụ thể của quá trình triển khai và môi trường hoạt động.
Các cuộc tấn công SCA sử dụng thông tin bị rò rỉ thu được trong quá trình thực hiện giao thức và không được xem xét trong mô hình này. Ví dụ, kẻ tấn công có thể giám sát năng lượng tiêu thụ hoặc bức xạ điện từ phát ra từ một thẻ thông minh trong khi nó thực hiện các hoạt động bí mật như giải mã và tạo chữ ký. Kẻ tấn công cũng có thể đo thời gian cần để thực hiện quá trình mã hóa, hoặc phân tích một thiết bị mật mã khi xuất hiện lỗi. Thông tin kênh kề có thể dễ dàng được thu thập trong thực tế, và là điều thiết yếu để xác định được mối đe dọa từ các cuộc tấn công SCA khi đánh giá độ an toàn tổng thể của một hệ thống, minh họa tại hình 2:
Side Channels (Kênh kề) được định nghĩa là các kênh đầu ra không mong muốn từ một hệ thống. Paul Kocher đã xuất bản bài báo "Tấn công thời gian trong triển khai Diffie-Hellman, RSA, DSS, và các hệ thống khác" năm 1996 cho thấy thời gian hoạt động không liên tục trong quá trình mã hóa có thể làm rò rỉ thông tin khóa.
Đền Parthenon
Điêu khắc trang trí
Phần lớn những đặc điểm trong kiến trúc và trang trí đền theo kiểu cột Ionic có xung quanh tường ngoài của phòng thờ. Các chạm khắc ở phù điêu miêu tả một phiên bản lý tưởng hóa của đám diễu hành Panathenaic từ cổng Dipylon ở Kerameikos đến Acropolis. Đám diễu hành này được tổ chức 4 năm một lần, người dân Athen và những người nước ngoài bị lôi cuốn vào việc tôn vinh thần Athena. Hệ thống cột còn lại được chạm khắc vào thời gian khoảng năm 442-438 TCN.
Pausanias, một người du lịch vào thế kỷ thứ 2, khi đến thăm Acropolis và nhìn thấy Parthenon, đã miêu tả ngắn gọn cái trán tường của đền. Trán tường phía Đông miêu tả sự sinh ra của Athena từ đấu của bố cô, Zeus, trong khi đó trán tường phía Tây cho thấy sự tranh luận của thần Athena và thần Poseidon về thành phố Athena. Các công việc tạo dựng trán tường có thời gian từ 438-432 TCN.
Sự phong phú trong trang trí của đền Parthenon là duy nhất trong số các ngôi đền Hy Lạp cổ đại. Tuy nhiên, nó cũng phù hợp với chức năng của đền là nơi cất giữ kho báu. Ở trong opisthodomus (phòng phía sau phòng thờ) đã lưu giữ rất nhiều tiền bạc thu được của liên minh Delian mà thành phố Athena là thành viên lãnh đạo.
Lịch sử sau này
Parthenon đã tồn tại như một ngôi đền của thần Athena mà đã bị đóng cửa hàng ngàn năm. Nó chắc chắn vẫn còn nguyên vẹn cho đến thế kỷ 4 sau công nguyên, cùng thời với Nhà thờ Đức Bà ở Paris ngày nay và lâu đời hơn Nhà thờ Thánh Phêrô ở Roma. Nhưng vào thời gian đó Athens đã bị chuyển thành một thị trấn của Đế chế Roman, mặc dù nó đã có một quá khứ huy hoàng. Vào thế kỷ thứ 5, thỉnh thoảng những tranh tượng tôn giáo lớn của Athena đã bị lấy mất bởi một trong các vị Hoàng đế, và được mang tới Constantinopolis, và sau này nó đã bị huỷ hoại tại đó, có thể là vào thời kỳ thành phố bị giảm sút uy tín trong cuộc thập tự chinh thứ 4 vào năm 1204.
Vào năm 1456, Athena rơi vào tay đế chế Ottoman và Parthenon lại được chuyển đổi lần nữa, trở thành nhà thờ Hồi giáo. Với một nhận thức đối lập lại với nhận thức của đế chế cũ, người Ottoman nói chung tôn thờ các công trình cổ ở trong chủ quyền đất nước họ và không cố tình hủy hoại những công trình cổ xưa của Athena, mặc dù họ không có một chương trình bảo vệ chúng thực sự. Tuy nhiên, trong nhiều thời gian chiến tranh họ đã tự phá hủy chúng để cung cấp nguyên liệu cho những bức tường và công sự. Một ngọn tháp đã được xây thêm vào Parthenon, cái mà nền cùng với cầu thang của nó hiện vẫn còn sử dụng được, đã dẫn trên cao tận architrap và từ bên ngoài không thể nhìn thấy được chỗ này; ngoài ra, công trình không bị hủy hoại gì thêm. Các vị khách tham quan châu Âu trong thế kỷ 17, cũng như một vài người đại diện cho Acropolis đã chứng thực rằng công trình vẫn còn nguyên vẹn.
nhỏ|phải|250px|Mặt phía Nam của đền Parthenon với những hư hại trong vụ nổ năm 1687 Vào năm 1687, đền Parthenon đã phải chịu một sự hủy hoại lớn nhất khi Cộng hòa Venezia dưới thời Francesco Morosini tấn công Athena, và người Ottoman đã phải bảo vệ Acropolis và sử dụng công trình như một kho chứa thuốc súng. Vào ngày 26 tháng 9, một quả pháo đại bác của người Venezia bay từ quả đồi của Philopapus, tới và làm nổ kho thuốc súng và làm cho công trình đã bị phá hủy một phần. Những cấu trúc bên trong đã bị phá hủy, những gì còn lại của mái đã bị sập và một vài cột chống, đặc biệt ở cạnh phía Nam, đã bị chặt gãy. Các điêu khắc bị hư hỏng nặng. Nhiều thứ đã bị rơi xuống sàn và những kỷ vật sau này đã được làm từ những mảnh vỡ này. Sau trận chiến, rất nhiều bộ phận của công trình bị bỏ đi và một nhà thờ Hồi giáo nhỏ hơn đã được xây lên.
Vào cuối thế kỷ 18, có nhiều người châu Âu khác đã tới Athena và phong cảnh về những hư hại, đổ nát Parthenon đã được vẽ lại rất nhiều, gợi lên những sự cảm thông của người Anh và người Pháp cho nền độc lập của Hy Lạp. Vào năm 1801, viên đại sứ Anh ở Constantinople, Thomas Bruce, đã đệ trình một firman (giấy phép) từ Sultan để làm ra các bản quy hoạch và bản vẽ về những công trình cổ xưa ở Acropolis, để phá bỏ những công trình mới xây dựng gần đây nếu chúng làm hỏng sự quan sát các công trình cổ và để tháo dỡ các điểu khắc từ chúng. Ông đã lấy giấy phép này để thu thập tất cả những điêu khắc mà ông có thể tìm thấy. Ông đã cho tuyển dụng những người địa phương để gỡ bỏ chúng ra khỏi các công trình, một vài thứ thì ông tìm được ở trên các mặt sàn và một vài mảnh nhỏ hơn thì ông mua từ người dân địa phương.
Ngày nay, những điêu khắc này được nhìn thấy trong Bảo tàng Anh, nơi chúng có tên là Elgin Marbles hay Parthenon Marbles. Những điêu khắc khác từ Parthenon cũng có ở Bảo tàng Louvre tại Paris và ở Copenhagen. Phần lớn các vật còn lại ở Athena, trong bảo tàng Acropolis và được đặt ở dưới sàn, cách một vài mét về phía Đông Nam của Parthenon. Một vài điêu khắc vẫn có thể được quan sát trực tiếp ở công trình. Chính phủ Hy Lạp đã tiến hành một chiến dịch trong nhiều năm với bảo tàng Anh để có thể mang trả lại những điêu khắc trên về Hy Lạp. Nhưng bảo tàng Anh đã từ chối thẳng về việc xem xét điều này và chính phủ Anh đã miễn cưỡng phải ép bảo tàng làm việc như vậy (cái việc mà có thể đòi hỏi đến pháp chế).
Khi Hy Lạp giành được độc lập và lấy được quyền kiểm soát Athena vào năm 1832, những phần nhìn thấy được của ngọn tháp đã bị chuyển đi khỏi Parthenon và tất cả những công trình thời trung cổ và thời Ottoman có ở Acropolis cũng đã bị di chuyển đi. Khu này trở thành một khu vực lịch sử, có rào cấm và do chính phủ Hy Lạp kiểm soát. Ngày nay, nó là địa điểm hấp dẫn hàng triệu người du lịch mỗi năm, những người đã du lịch từ phía cuối Tây của Acropolis, qua Propylaea và lên đường Panathenaic tới Parthenon, nơi được bao vây bởi một hàng rào thấp để chống sự hư hại.
Xây dựng lại
Ban đầu, những khối đá khác nhau được giữ chặt bởi chốt sắt dài hình chữ H mà sau này được phủ bằng chì, vật liệu bảo vệ sắt khỏi bị ăn mòn. Những cái chốt được thêm vào từ thế kỷ 19 đã không được phủ chì và đã bị ăn mòn. Khi phần han gỉ bị rộng một khoảng lớn, nó sẽ gây nguy hiểm hơn và làm vỡ các khối đá. Tất cả các công việc về kim loại đều sử dụng titanium, một vật liệu cứng, nhẹ và chống gỉ.
Mối nguy hại do ô nhiễm
Từ thập niên 1960, mối đe dọa lớn nhất đối với đền Parthenon là môi trường. Thành phố Athena đã phát triển nhanh từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai và đã có vấn đề trong việc tắc nghẽn giao thông và ô nhiễm không khí. Những miếng đá cẩm thạch bị ăn mòn bởi mưa axit, được gây ra bởi những loại khí thải ra từ động cơ ô tô, nó đe dọa các tác phẩm điêu khắc của công trình và bản thân công trình. Qua 20 năm, chính phủ Hy Lạp và thành phố Athena đã cho tiến hành một vài chương trình để ngăn chặn việc này, nhưng tương lai của Parthenon vẫn còn là một vấn đề cần quan tâm.
Xem thêm
nhỏ|250px|Acropolis và Parthenon ban đêm
Liên kết ngoài
Thể loại:Công trình xây dựng ở Athena Thể loại:Công trình Hy Lạp cổ đại Thể loại:Du lịch Athens Parthenon Thể loại:Năm 438 TCN Thể loại:Di sản thế giới tại châu Âu Thể loại:Di sản thế giới tại Hy Lạp Thể loại:Di sản thế giới
Tấn công kênh bên
Phân loại tấn công kênh kề
Tấn công kênh kề thường được phân loại thành ba loại như sau:
Kiểm soát quá trình tính toán
Tùy thuộc vào khả năng kiểm soát quá trình tính toán của tấn công, các cuộc tấn công SCA có thể được phân thành hai loại chính: tấn công thụ động (passive attacks) và tấn công chủ động (active attacks). Các cuộc tấn công thụ động không làm ảnh hưởng tới hoạt động của hệ thống đích, kẻ tấn công thu được một số thông tin từ các hoạt động của hệ thống đích, nhưng hệ thống đích vẫn hoạt động chính xác như không có cuộc tấn công xảy ra. Trong khi đó, tấn công chủ động, kẻ tấn công có thể gây ra một số ảnh hưởng tới hệ thống đích. Khi hệ thống bị tấn công chưa chắc đã phát hiện ra sự khác biệt, thì quan sát từ bên ngoài có thể nhận thấy sự khác biệt trong hoạt động của hệ thống.
Các cách truy cập vào module
Khi phân tích khả năng bảo mật của một modul phần cứng mã hóa, Anderson và các cộng sự đã phân loại các cuộc tấn công thành các loại sau đây: các cuộc tấn công xâm lấn (invasive attacks), các cuộc tấn công bán xâm lấn (semi- invasive attacks) và các cuộc tấn công không xâm lấn (non-non-invasive attacks).
Tấn công xâm lấn
Tấn công xâm lấn truy cập trực tiếp đến các thành phần bên trong của module hoặc các thiết bị mã hóa. Phá vỡ tính năng cảnh báo, cơ chế phản ứng khi phát hiện xâm lấn thường được thực hiện trong phần cứng để các cuộc tấn công xâm lấn có hiệu quả.
Tấn công bán xâm lấn
Loại tấn công này liên quan đến việc truy cập vào thiết bị, nhưng không làm ảnh hưởng đến lớp thụ động hóa hoặc sinh ra các mối quan hệ điện tử khác với các quy định cho phép.
Tấn công không xâm lấn
Tấn công không xâm lấn là sự quan sát kĩ lưỡng các thao tác hoạt động của thiết bị. Loại tấn công này chỉ khai thác các thông tin có sẵn từ bên ngoài do bị rò rỉ. Một ví dụ điển hình là tấn công phân tích thời gian.