cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arachis pflugeae
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lạc Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Eilema innotata
Eilema innotata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eilema
Valdivia (Escalloniaceae)
Thể loại:Họ Gạc nai Thể loại:Chi gạc nai đơn loài
Dypsis antanambensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cau tua Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995 Thể loại:Thực vật Madagascar Thể loại:Thực vật đặc hữu Madagascar
Helicteres sacarolha
Helicteres sacarolha là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được A.Juss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.
Liên kết ngoài
Thể loại:Helicteres Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1828
Corydalis curvisiliqua
Corydalis curvisiliqua là một loài thực vật có hoa trong họ Anh túc. Loài này được (A.Gray) Engelm. ex A.Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Liên kết ngoài
Thể loại:Corydalis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1867
Indrella
Tham khảo
Thể loại:Ariophantidae Thể loại:Chi sên ốc đơn loài
Akodon affinis
Akodon affinis là một loài động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được J. A. Allen mô tả năm 1912.
Tham khảo
Thể loại:Akodon Thể loại:Động vật được mô tả năm 1912 Thể loại:Động vật có vú Colombia
Gollahalli, Sidlaghatta
Gollahalli là một làng thuộc tehsil Sidlaghatta, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Aderus anthicoides
Aderus anthicoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Aderidae. Loài này được Champion miêu tả khoa học năm 1890.
Tham khảo
Thể loại:Aderus
Sibbaldia purpurea
Sibbaldia purpurea là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Royle miêu tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sibbaldia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1835
Craspedostethus permodicus
Craspedostethus permodicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Faldermann miêu tả khoa học năm 1835.
Tham khảo
Thể loại:Craspedostethus
Vương Sĩ
Vương Sĩ (? – 225), tự Nghĩa Cường (義強), là quan viên nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Cuộc đời
Vương Sĩ quê ở huyện Thê, quận Quảng Hán, Ích Châu, là anh em họ của Vương Phủ, Vương Thương. Thương được khen là học nhiều biết rộng, Phủ giỏi về nghị luận, được người đương thời tán thưởng. Vương Sĩ có ý chí, nghĩa khí, cương liệt, là danh sĩ trong quận.
Năm 225, thừa tướng Gia Cát Lượng nam chinh, Vương Sĩ được phong làm thái thú quận Ích Châu, đi trước xuôi nam, bất hạnh bị kẻ địch giết hại. Vì ghi chép về Vương Sĩ khớp với việc thủ lĩnh phản quân Ung Khải bị Di vương Cao Định giết chết. Điều này đặt ra khả năng Vương Sĩ đơn độc đi trước đại quân nhằm mục đích phân hóa, chiêu hàng phản quân. Ung Khải cũng bị Vương Sĩ thuyết phục, dự định đầu hàng. Tuy nhiên, Cao Định đứng trên lập trường của một tù trưởng nổi loạn không đồng ý và giết chết cả hai người.
Nhận xét
Thường Cừ thời Đông Tấn có câu: ''Sân sân ngạn tạo, hoặc triết hoặc hữu. Chiêu đức âm phương, thùy danh quyết hậu.''
Trong văn hóa
Vương Sĩ không xuất hiện trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung.
Chú thích
Thể loại:Mất năm 225 Thể loại:Người Tứ Xuyên Thể loại:Nhân vật chính trị Thục Hán
Creoleon cervinus
Creoleon cervinus là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Hölzel miêu tả năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Creoleon
Bộ Xuyên (巛)
Liên kết ngoài
47
Dypsis andrianatonga
Dypsis andrianatonga là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Beentje mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cau tua Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995 Thể loại:Thực vật Madagascar
Thịnh Đán
Thịnh Đán là một phường thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.
Địa lý
Phường Thịnh Đán nằm ở khu vực trung tâm thành phố Thái Nguyên, có vị trí địa lý:
Phường Thịnh Đán có diện tích 6,16 km², dân số năm 2004 là 7,866 người, mật độ dân số đạt 1.277 người/km².
Lịch sử
Trước đây, Thịnh Đán là một xã thuộc huyện Đồng Hỷ.
Ngày 2 tháng 4 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 102-HĐBT sáp nhập xã Thịnh Đán vào thành phố Thái Nguyên.
Ngày 8 tháng 4 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định số 109-HĐBT thành lập phường Tân Thịnh trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Thịnh Đán.
Ngày 1 tháng 9 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 14/2004/NĐ-CP. Theo đó:
Đến năm 2019, phường Thịnh Đán được chia thành 23 tổ dân phố, đánh số từ 1 tới 23.
Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập một phần của năm tổ dân phố 1, 2, 3, 19, 22 thành tổ dân phố 1, sáp nhập phần còn lại của ba tổ dân phố 1, 2, 3 thành tổ dân phố 2, sáp nhập hai tổ dân phố 4, 5 và một phần của hai tổ dân phố 22, 23 thành tổ dân phố 3, sáp nhập hai tổ dân phố 6, 7 và một phần tổ dân phố 10 thành tổ dân phố 4, sáp nhập hai tổ dân phố 8 và 9 thành tổ dân phố 5, sáp nhập một phần của hai tổ dân phố 11 và 12 thành tổ dân phố 6, sáp nhập hai tổ dân phố 13 và 14 thành tổ dân phố 7, sáp nhập ba tổ dân phố 15, 16, 17 và phần còn lại của tổ dân phố 21 thành tổ dân phố 8, sáp nhập hai tổ dân phố 18 và 20 thành tổ dân phố 9, sáp nhập phần còn lại của hai tổ dân phố 21 và 22 thành tổ dân phố 10, sáp nhập phần còn lại của bốn tổ dân phố 10, 11, 12, 23 thành tổ dân phố 11.
Hành chính
Phường Thịnh Đán được chia thành 11 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11.
Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn phường có tuyến tỉnh lộ 260 nối trung tâm thành phố Thái Nguyên và huyện Đại Từ chạy qua. Ngoài ra, còn có tuyến tỉnh lộ 263 nối với xã Tân Cương và xã Phúc Trìu, kéo dài đến đập hồ Núi Cốc thuộc thành phố Thái Nguyên. Tuyến đường tránh thành phố Thái Nguyên cũng đi qua địa bàn phường
Freycinetia devriesei
Freycinetia devriesei là một loài thực vật có hoa trong họ Dứa dại. Loài này được Solms miêu tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Liên kết ngoài
Thể loại:Freycinetia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1878
Yaraşlı, Ahmetli
Yaraşlı là một xã thuộc huyện Ahmetli, tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 401 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Manisa
Frankfort Square, Illinois
Frankfort Square là một nơi ấn định cho điều tra dân số thuộc quận Will, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của nơi ấn định cho điều tra dân số này là 9276 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Nơi ấn định cho điều tra dân số của Illinois Thể loại:Quận Will, Illinois
Emilia ramulosa
Emilia ramulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Gamble mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Navia parvula
Navia parvula là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Liên kết ngoài
Thể loại:Navia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1957 Thể loại:Thực vật Venezuela
Specula retifera
Specula retifera là một loài small là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae.
Tham khảo
R R C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1908 Thể loại:Động vật chân bụng New Zealand
Osięciny
Osięciny (Ossenholz, אשענטשין) là một ngôi làng ở Radziejów, Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, ở phía bắc miền trung Ba Lan. Đó là khu vực hành chính của Gmina Osięciny. Nó nằm cách khoảng 14 km về phía đông của Radziejów và 45 km về phía nam Toruń.
Năm 2006, làng có dân số là 2700 người.
Người Do Thái ở Osieciny
Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, có 450 người Do Thái trong làng.Ở Osieciny có các tổ chức viện trợ xã hội Do Thái và các chi nhánh của các đảng phái Zion và Agudat Israel. Người Đức chiếm Osieciny vào tháng 9 năm 1939. Cộng đồng Judenrat được thành lập và vai trò chính của nó là cung cấp những người lao động cưỡng bức. Một khu tập trung Do Thái được thành lập vào năm 1940 tại làng. Vào tháng 4 năm 1942, người Do Thái đã được tập trung tại nhà thờ và từ đó họ được gửi đến trại hủy diệt Chelmno.
Tài liệu mở rộng về cuộc sống của người Do Thái trước vụ thảm sát Holocaust ở Osieciny nằm trong cuốn sách của Rafael Olewski - "Nước mắt" [tiếng Do Thái], 1983, Tel-Aviv. Rafael Olewski được ra đời ở Osieciny vào năm 1914. Chú của ông là giáo sĩ cuối cùng của cộng đồng Do Thái.
Giáo đường vẫn tồn tại, và được sử dụng bởi một công ty thương mại. Đền thờ Jerusalem Beit HaMidrash đang tọa lạc cạnh đó và được sử dụng cho các mục đích khác. "Phố Do Thái" đã đổi tên. Nhà giáo sĩ bị chiếm bởi những cư dân không phải là người Do Thái trong thị trấn, cũng như những ngôi nhà khác của người Do Thái. Nghĩa trang của người Do Thái đã bị Đức quốc xã mạo phạm, và bia mộ đã bị người Ba Lan đánh cắp sau cuộc tàn sát và trở thành vỉa hè bằng đá. Nghĩa trang hiện đang bị chiếm giữ bởi một cá nhân, và khi các kỹ thuật viên điện thoại đào ở đó, xương và hộp sọ đã được phát hiện ở độ sâu chỉ 30 cm... Ngoài ra, không có dấu hiệu, tượng đài hoặc đài tưởng niệm nào khác cho cư dân cũ người Do Thái trong thị trấn. Dấu vết về sự tồn tại của họ mờ dần và biến mất.
Tham khảo
Thể loại:Địa điểm Holocaust ở Ba Lan Thể loại:Làng Ba Lan
Saussurea baroniana
Saussurea baroniana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Diels miêu tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Neckera welwitschii
Neckera welwitschii là một loài rêu trong họ Neckeraceae. Loài này được Duby mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neckera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1872
Coelichneumon cyaniventrops
Coelichneumon cyaniventrops là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coelichneumon
Itame subcessaria
Itame subcessaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Itame
Roldana
Roldana là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Vendry Mofu
Vendry Ronaldo Mofu (sinh ngày 10 tháng 9 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia hiện tại thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ tại Liga 1 Bhayangkara.
Roldana
Loài
• # Roldana anisophylla - Oaxaca
Vendry Mofu
Sự nghiệp
Ngày 3 tháng 11 năm 2014, anh lại ký hợp đồng với Semen Padang.
Roldana
Loài
• # Roldana barba-johannis - from Hidalgo to Honduras
Vendry Mofu
Sự nghiệp quốc tế
Vendry Mofu có lần đầu tiên ra sân và ghi bàn trước CHDCND Triều Tiên ngày 10 tháng 9 năm 2012. Bàn thắng của Indonesia liệt kê đầu tiên.
Roldana
Loài
• # Roldana calzadana - Oaxaca
• # Roldana chapalensis - central Mexico
Vendry Mofu
Thống kê
Tính đến 14 tháng 5 năm 2012.
Roldana
Loài
• # Roldana cordovensis - central Mexico
• # Roldana cristobalensis - Oaxaca, Chiapas, Guatemala
Vendry Mofu
Danh hiệu
Winner
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1989 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Indonesia Thể loại:Người Wamena Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga 1 (Indonesia) Thể loại:Cầu thủ bóng đá Indonesia Premier League Thể loại:Cầu thủ Persiwa Wamena Thể loại:Cầu thủ bóng đá Semen Padang F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Sriwijaya FC
Roldana
Loài
• # Roldana eriophylla - Oaxaca, Chiapas, Guatemala
• # Roldana floresiorum - Jalisco
• # Roldana galiciana - Jalisco
• # Roldana gesneriifolia - Durango
• # Roldana gilgii - Chiapas, Guatemala
• # Roldana gonzaleziae - Jalisco, Durango
• # Roldana guadalajarensis - west-central Mexico
• # Roldana hederifolia - Michoacán, Oaxaca
• # Roldana heracleifolia - central Mexico
• # Roldana heterogama - Chiapas, Central America
• # Roldana heteroidea - Oaxaca
• # Roldana jurgensenii - from Oaxacato Honduras
• # Roldana kerberi - Colima, Jalisco, Oaxaca
• # Roldana langlassei - 	Guerrero
• # Roldana lanicaulis - from Tamaulipas to Guatemala
• # Roldana lobata - from Jalisco to Guatemala
• # Roldana manantlanensis - 	Jalisco
• # Roldana marquesii - 	Veracruz, Hidalgo
• # Roldana metepeca - central Mexico
• # Roldana mexicana - central Mexico
• # Roldana mixtecana - Oaxaca
• # Roldana neogibsonii - central Mexico
• # Roldana nesomiorum - 	Nuevo León, Tamaulipas
• # Roldana oaxacana - Oaxaca
• # Roldana pennellii - Durango
• # Roldana petasitis - from Nicaragua to Hidalgo
• # Roldana pinetorum - 	Guerrero, Oaxaca
• # Roldana platanifolia - from Tamaulipas to Oaxaca
• # Roldana reglensis - 	Veracruz
• # Roldana reticulata - central Mexico
• # Roldana robinsoniana - western Mexico
• # Roldana sartorii - Oaxaca
• # Roldana scandens - Costa Rica
• # Roldana schaffneri - from Nicaragua to Veracruz
• # Roldana sinuata - from Jaliscoto Oaxaca
• # Roldana subpeltata - 	Durango, Sinaloa
• # Roldana tepopana - 	Sonora
• # Roldana tlacotepecana - Guerrero
• # Roldana tonii - Chiapas
Tham khảo
Thể loại:Tông Vi hoàng
Văn học Ả Rập Xê Út
nhỏ|phải|222px|[[Abdullah al-Hamid.]] nhỏ|phải|222px|[[Thuraya AlArrayed.]] nhỏ|phải|222px|[[Văn sĩ kiêm dịch giả Rasha Khayat.]] Văn học Ả Rập Xê Út (tiếng Ả Rập: أدب سعودي) là thuật ngữ bao hàm các vận động ngôn ngữ, văn chương, báo chí và dịch thuật có liên đới trực hoặc gián tiếp tới xã hội Ả Rập Xê Út.
Akodon albiventer
Akodon albiventer là một loài động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Thomas mô tả năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Akodon Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897 Thể loại:Động vật có vú Argentina Thể loại:Động vật có vú Bolivia Thể loại:Động vật có vú Chile Thể loại:Động vật có vú Peru
Văn học Ả Rập Xê Út
Lịch sử
Cho mãi đến thời kỳ tương đương Phục hưng Âu châu, nền văn học này mới thực sự cất cánh. Đến hậu kỳ hiện đại, sức phát triển của truyền thông và cởi mở của luật pháp đã cho phép nó tạo ra nhiều thành tựu hơn. Cũng vì đặc thù của quốc gia độc tôn tín ngưỡng nên văn học Ả Rập Xê Út gồm cả các hoạt động báo chí, truyền thanh và truyền hình, thậm chí blog... điều ít nơi khác đặt ra. Bởi thế, Ả Rập Xê Út vẫn được coi là một trong những nền văn học trẻ và đầy triển vọng trên hoàn cầu.
Dẫu theo truyền thống, trứ tác hệ trọng và phổ biến nhất của văn chương Ả Rập Xê Út là thiên kinh Qur'an cùng các văn phẩm phỏng theo, nhưng vị thế độc tôn này trong thực tế bị chuyển hóa hoặc thay thế từ thời thống trị của Đế quốc Ottoman cùng làn sóng Âu hóa nửa trước thế kỷ XX. Ngày nay, văn học Ả Rập Xê Út được chia thành hai dòng hợp pháp (tuân thủ đạo lý Hồi giáo) và phi pháp. Những tác gia viết tác phẩm vô thừa nhận thường được gọi tếu là "lũ trẻ nghịch ngợm" (naughty novelists) vì dám chạm đến các vấn đề tế nhị nhất như ấu dâm, khiêu dâm, đồng tính luyến ái, ngoại tình, trộm cắp... vốn bị cấm trong xã hội Arab. Mấy tác gia tiêu biểu: Samar al-Muqrin (với Bọn đàn bà bất chính), Siba al-Harz (Những kẻ khác), Wafaa' Abdel Rahman (Ái tình ở thủ đô) và Zaynab Hanafi (Những đặc điểm). "The conflict between modern Saudi literary work and society is getting bigger. The society of Saudi Arabia is mainly conservative and has challenging issues, usually taken as priorities. On the other hand, the literary work produced by Saudi writers, especially youth, is busy exposing issues that do not reflect most of the social reality. "Are we all involved in sex issues, betrayal and harassment ?" a regular reader asks. Being involved in journalism for as long as 20 years, if I'm here to answer, I would say: The publishers are guiding the subject. Saudi fiction writers are driven by the policies of "best seller" and the topic that it should elaborate and expose. Business standards did not give many good writers the chance to be publicized and supported. Therefore, the publishers are after those who can gain a crowd no matter what the quality of the work is. Many parts of the world are faced with the same facts, but with a difference. Similar support is granted to literary works that do not take physical scandals as a main theme."
Metalectra pandama
Metalectra pandama là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Metalectra
Dàn nhạc giao hưởng
nhỏ|360px|Dàn nhạc giao hưởng [[München, 2008]]
Dàn nhạc giao hưởng là một tổng thể về biên chế các nhạc cụ được sử dụng theo những nguyên tắc nhất định nhằm phục vụ cho việc diễn tấu một tác phẩm giao hưởng. Hình thành từ thế kỷ 17, dàn nhạc giao hưởng trưởng thành cùng với âm nhạc giao hưởng. Qua các tác phẩm của Haydn, Mozart, Beethoven, Richard Wagner, Johannes Brahms, Tchaikovsky... dàn nhạc giao hưởng dần phát triển và được Maurice Ravel, Claude Debussy... hoàn thiện như ngày nay.
Với bốn bộ nhạc khí dây, gỗ, đồng, gõ và thêm một số nhạc cụ bổ sung, dàn nhạc giao hưởng là dàn nhạc cỡ lớn, biên chế trên 50 nhạc công, đôi khi lên tới 100 nhạc công.
Lịch sử
Các dàn nhạc ban đầu xuất hiện với quy mô nhỏ trong các buổi lễ tôn giáo, các nghi thức và phục vụ cho biểu diễn opera, ba lê. Các gia đình quý tộc của Ý từ thế kỷ 14, 15 cũng đã có các nhạc công phục vụ cho những buổi tiệc tùng, khiêu vũ.
Sự ra đời của nền khí nhạc thế tục kéo theo sự ra đời của dàn nhạc xuất hiện cùng và trong sự rút lui của các đàn violon kiểu cũ. Những dàn nhạc của thể loại opera và ba lê đầu tiên thường có biên chế nhỏ và không đồng nhất, gồm các nhạc cụ như đàn luth, viole, flute, hautbois, trombone, harpe và các loại trống. Dần dần vai trò quan trọng của bộ dây kéo được xác lập, cây đàn violon với âm thanh thánh thót, đầy đặn đã thay thế vị trí của viole.
Từ giữa thế kỷ 17, các thể loại giao hưởng và các concerto độc lập cho dàn nhạc bắt đầu phát triển và dàn nhạc cổ điển cũng dần hình thành. Claudio Monteverdi đã đem tư duy bốn bè vào dàn nhạc. Trước đó các nhạc sĩ viết rất tự nhiên cho 3 hoặc 5 bè và có thể kéo như thế từ đầu đến cuối tác phẩm. Monteverdi cũng là người đầu tiên sử dụng kỹ thuật cá nhân và biết vận dụng các tính năng riêng biệt của từng nhạc cụ nhằm mục đích tăng cường tính kịch. nhỏ|220px|Dàn nhạc [[Opéra Garnier, tranh Edgar Degas, 1870]] Do đặc điểm của âm nhạc thời kỳ này là âm nhạc phức điệu nên các nhạc sĩ đi sâu vào việc tìm tòi những âm sắc phong phú để phân biệt rõ từng bè của dàn nhạc. Không chỉ là một tập hợp các nhạc cụ, dàn nhạc dần được tổ chức lại. Đồng thời chức năng của nhiều nhạc cụ cũng thay đổi, clavecin với âm thanh yếu ớt, không có bản sắc đã bị lãng quên và các nhạc sĩ dùng bộ dây và bộ hơi để thay cho nhiệm vụ của nó. Nhạc cụ dây được cải tiến, sáo ngang thay thế sáo dọc, kèn cornet gỗ biến mất... đưa kèn cor vào dàn nhạc. Thủ pháp biểu diễn mới của dàn nhạc cũng xuất hiện, đáng lưu ý nhất là thủ pháp lớn dần (crescendo), chúng đã gây hiệu quả sửng sốt cho người nghe thời bấy giờ.
Dàn nhạc giao hưởng lớn xuất hiện cùng các bản giao hưởng cuối của Beethoven. Qua các tác phẩm của Richard Wagner, Johannes Brahms, Tchaikovsky... dàn nhạc mang thêm những màu sắc mới. Các nhạc cụ hơi và gõ được tăng thêm, cũng dẫn đến việc tăng cường nhạc cụ dây. Giữa thế kỷ 19, nhạc giao hưởng đã phát triển đến đỉnh cao. Các nhạc cụ cũng được thử nghiệm, cải tiến theo nhu cầu diễn đạt nội dung tác phẩm với những tương phản về cường độ, sắc thái. Việc sáng chế bộ phận piston làm thay đổi bộ mặt của kèn đồng trong dàn nhạc. Các nhạc sĩ cũng đưa vào dàn nhạc các nhạc cụ mới cùng các thủ pháp biểu diễn. Hector Berlioz đã đưa thêm vào tổng phổ mình những nhạc cụ như piccolo, cor anglais, clarinette basse, cornet, harpe và nhiều nhạc cụ gõ. Thành phần dàn nhạc của Berlioz rất đồ sộ, được xem như một tổ chức của dàn nhạc giao hưởng hiện đại.
Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, hai nhạc sĩ người Pháp Maurice Ravel và Claude Debussy lại mở ra một trang mới trong lịch sử phát triển của dàn nhạc giao hưởng. Tổng phổ của Ravel và Debussy đã làm mọi người ngạc nhiên về nghệ thuật phối màu, về sự kết hợp sáng tạo âm sắc và sự tận dụng những kỹ thuật, kỹ xảo của các nhạc cụ. Thế kỷ 20 là thế kỷ đánh dấu thời kỳ phát triển rực rỡ của âm nhạc viết cho dàn nhạc và cũng là thời kỳ mà dàn nhạc giao hưởng đạt đến những đỉnh cao mới về cấu trúc cũng như về nghệ thuật biểu diễn.
Biên chế của dàn nhạc
Biên chế của dàn nhạc tức số lượng nhạc cụ, tương ứng với nhạc công, của dàn nhạc. Số lượng và chủng loại nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng có thể thay đổi, tuy nhiên vẫn phải đảm bảo bốn bộ nhạc khí chính: bộ gỗ, bộ đồng, bộ gõ và bộ dây. Ngoài ra còn một số nhạc cụ có thể bổ sung như piano, đàn Harp, ghi-ta, saxophone...
Ngày nay, một dàn nhạc giao hưởng đầy đủ là dàn nhạc hai quản, tức mỗi nhóm nhạc cụ hơi - bộ gỗ và bộ đồng - gồm hai cây kèn. Tương tự có dàn nhạc ba quản và dàn nhạc bốn quản. Biên chế dàn nhạc được cần bằng theo nguyên tắc về âm lượng các nhạc cụ: nếu số lượng kèn hơi tăng lên thì số lượng nhạc cụ dây và trống định âm cũng tăng theo tỷ lệ tương ứng. Trong dàn nhạc giao hưởng, vĩ cầm được chia làm hai bè: violon I và violon II.
Ở bộ đồng, thay vì 3 trombone có thể dùng 2 trombone cộng một trombone basse. Bộ gõ có thể thêm một vài nhạc cụ khác, tùy theo tác phẩm. Có thể thấy biên chế của ca ba dàn nhạc hai, ba và bốn quản đều có số lượng nhạc cụ trombone như nhau, gồm ba trombone hoặc hai trombone và một trombone basse. Nhưng đôi khi trong dàn nhạc bốn quản, có thể sử dụng tới bốn trombone. Ba trombone và một tuba trong dàn nhạc được xem như bốn bè của hợp xướng đảm trách phần trầm.
Tùy theo tác phẩm, biên chế của dàn nhạc có thể thay đổi. Số lượng nhạc cụ và chủng loại có thể nhiều hoặc ít hơn biên chế thông thường.
Nhạc trưởng
Nhạc trưởng là người chỉ huy toàn bộ dàn nhạc. Nhạc trưởng cần hiểu rõ hòa âm, bản chất âm nhạc của tác phẩm. Ở giai đoạn chuẩn bị, công việc của nhạc trưởng mang tính cá nhân. Sau đó, nhạc trưởng chỉ huy việc tập luyện cùng các nhạc công. Cuối cùng, khi biểu diễn, nhạc trưởng qua các động tác, chỉ huy dàn nhạc về nhịp độ, giúp các nhạc cụ vào đúng thứ tự, chỉ dẫn về sắc thái...
Trong một dàn nhạc nhỏ thích phòng, một nhạc công có thể kiêm nhiệm vai trò nhạc trưởng. Nhưng điều này không xảy ra với dàn nhạc giao hưởng lớn.
Bộ dây
Các nhạc cụ bộ dây có cấu tạo tương tự, chỉ khác nhau về kích cỡ. Âm thanh được phát bằng cách dùng vĩ (archet) tác động vào dây. Riêng đàn Harp là nhạc khí bổ sung nhưng cũng được xếp vào bộ dây.
<font style="font-size: 110%">Violon
Trong bộ dây, violon có ưu thế nhất về mặt kỹ thuật, khả năng biểu diễn mọi sắc thái, tình cảm. Có âm khu cao nhất, violon thường được đảm nhận giai điệu. Các violon được chia thành hay nhóm: violon I và violon II.
10px Nhóm violon I: Dùng để đi giai điệu với mọi tốc độ. Violon I đảm nhiệm giai điệu một cách độc lập, vững vàng với âm chất thuần nhất. Cũng có thể phối hợp violon I với viola, violoncelle đi đồng âm hoặc cách quảng 8. Phối hợp với nhạc cụ bộ gỗ như flute, hautbois, clarinette đồng âm hay cách quảng 8 làm dịu tiếng kèn gỗ. Đôi khi, violon I cũng kết hợp với kèn cor.
10px Nhóm violon II: Dùng đi bè hòa âm, có tính chất phụ họa. Violon II có thể kết hợp với các nhạc khí cùng bộ, cả violon I, để đi các âm hình hòa âm, tiết tấu.
Trong một số đoạn, có thể chỉ có một violon độc tấu hoặc vài violon cùng diễn tấu. Cách này cho phép người chơi violon sử dụng được hết các kỹ xảo tinh tế mà toàn bộ khối không thể phát huy được. Thủ pháp này cũng tạo sự tương phản giữa tập thể dàn nhạc và âm thanh đơn độc của riêng một cây đàn, tạo xúc cảm cho người nghe.
<font style="font-size: 110%">Viola
Viola có hình dáng, cấu trúc tương tự violon, nhưng kích thước lớn hơn. Mọi thủ pháp của violon có thể sử dụng cho viola, nhưng kém linh hoạt hơn. Âm thanh của viola trầm và tối hơn violon. Với một giai điệu du dương, archet kéo hết và rung ngân sẽ có một âm sắc giống violoncelle. Ngược lại, nếu không rung, archet kéo nhẹ, phớt, thì âm thanh giống basson.
<font style="font-size: 110%">Violoncelle
Trong dàn nhạc, violoncelle có chức năng làm bè trầm cho bộ dây, kết hợp với contrebasse. Violoncelle có thể độc tấu ở âm khu trầm, kết hợp với viola ở âm khu trung hay cùng violon II ở bè giữa và với violon I chơi giai điệu chính ở âm vực cao. Ngoài ra violoncelle còn có thể kết hợp với cor, basson đi đồng âm hoặc cách quãng 8.
<font style="font-size: 110%">Contrebasse
Contrebasse là khí nhạc có kích thước lớn nhất và âm thanh trầm nhất trong bộ dây. Vai trò của contrebasse chủ yếu làm bè trầm cho cả dàn nhạc. Đi bè trầm, contrebasse không cần nhạc cụ khác hỗ trợ. Contrebasse cũng thường kết hợp với violoncelle cách 1 quãng 8 hoặc các nhạc khí trầm của bộ khác. Đi giai điệu, contrebasse chơi những giai điệu chậm rãi, nghiêm trang hoặc có màu sắc tối tăm, đe dọa, nhiều kịch tính.
Bộ gỗ
<font style="font-size: 110%">Flute
Flute là nhạc cụ chính của nhóm flute. Flute có âm sắc êm, dịu dàng, nhiều chất thơ, có tính sầu bi ở tốc độ chậm, càng lên cao càng sáng, nhưng thật cao sẽ chói, âm sắc lạnh. Ở âm vực trầm, flute có âm thanh yếu, khó tròn nên ít dùng trong hòa tấu. Ở âm vực giữa, âm thanh trong, thích hợp mọi cường độ, sắc thái, thường dùng đi giai điệu. Flute là nhạc khí linh hoạt, nhưng câu nhạc cần ngắt để lấy hơi. Trong dàn nhạc, dùng để đi giai điệu, flute có thể kết hợp với violon, clarinette, hautbois, basson.
Nhóm flute còn có piccolo, hay còn gọi petite flute, tức flute nhỏ. Đây là nhạc khí cao nhất trong dàn nhạc giao hưởng, nhưng ít xuất hiện trong dàn nhạc nhỏ.
<font style="font-size: 110%">Hautbois
Hautbois có âm sắc giọng mũi, biểu hiện nội tâm, có tính ca xướng. Ở âm vực trầm, hautbois thô đặc, âm vực cao thì âm sắc chói, gần tiếng chim, lên quá cao tốn hơi, căng thẳng, không tự nhiên. Ở âm vực giữa, hautbois ngọt ngào, sử dụng dễ dàng các sắc thái. Câu nhạc cho hautbois có thể khá dài nhưng kém linh động so với flute. Trong dàn nhạc, hautbois dùng để chơi những giai điệu khoan thai, duyên dáng, đôi khi hài hước, châm chọc. Hautbois được kết hợp với flute, clarinette, basson để đi đồng âm. Kết hợp với bộ dây, âm sắc hautbois sẽ mượt mà mềm mại hơn.
Trong nhóm hautbois còn có cor anglais, hay hautbois alto. Tương tự hautbois, nhưng cor anglais kém linh hoạt hơn. Ở âm vực trầm, cor anglais có tiếng hơi thô, nhưng kịch tính, âm vực cao sẽ thiếu chính xác và thường được dùng để đi giai điệu ở âm vực giữa.
Giống như hautbois, nhưng clarinette là kèn dăm đơn. Clarinette có nhiều kỹ xảo, biểu hiện các sắc thái và là nhạc cụ duy nhất trong bộ gỗ có thể khống chế tốt được cường độ. Trong dàn nhạc, clarinette có ba loại: clarinette giọng Si b, clarinette giọng La và clarinette giọng Do. Phổ biến hơn cả là clarinette giọng Si b và giọng La. Ở âm vực trầm, clarinette mang kịch tính, đe dọa. Âm vực giữa xấu nhất nên không dùng để đi giai điệu. Âm vực cao, clarinette đẹp, mang giọng nữ, ít tốn hơi. Trong dàn nhạc, clarinette có thể kết hợp với flute, hautbois, cor anglais, basson hay cùng violon, viola. Ngoài ra clarinette cũng cùng với các nhạc khí bộ gõ giữ vai trò hòa thanh đệm.
Cùng nhóm clarinette còn có clarinette basse, clarinette piccolo, clarinette alto, clarinette contrebasse... Trong đó clarinette contrebasse là nhạc khí trầm nhất trong nhóm, nhưng ít sử dụng. Thay vào đó, clarinette basse xuất hiện thường xuyên làm kèm trầm của nhóm và là thành viên cố định trong dàn nhạc.
Basson có kích thước lớn hơn nhiều so với clarinette, xuất hiện và tham gia dàn nhạc giao hưởng trước clarinette, có mặt cùng với flute và hautbois từ thế kỷ 18. Âm thanh của basson hơi tối, gợi kịch tính hoặc chấm biếm, hài hước. Ở âm vực trầm, basson đặc, dày và tốn hơi. Âm vực giữa đầy đặn, mềm mại. Lên âm vực cao bị nén và căng thẳng. Các nốt cực cao khó thổi nên ít sử dụng. Tuy cồng kềnh, nhưng basson lại có kỹ thuật linh hoạt. Trong dàn nhạc, basson được phối hợp với thường kết hợp với violoncelle đôi khi cả với contrebasse để làm đầy phần trầm cho dàn nhạc. Âm thanh tối, basson dùng để đi các giai điệu nghẹn ngào, xót xa.
Nhạc khí cùng nhóm là contrebasson. Đây là nhạc khí trầm nhất bộ gỗ, cùng là trầm nhất dàn nhạc. Kích thước lớn, kém linh hoạt, contrebasson chỉ dùng làm bè trầm chứ không đi giai điệu. Contrebasson ít xuất hiện trong dàn nhạc nhỏ và trung bình.
Bộ đồng
Trong dàn nhạc giao hưởng bộ đồng gồm bốn loại chính: cor, trompette, trombone, tuba và đôi khi có thêm cornet. Âm lượng các nhạc khí bộ đồng tuy không lớn bằng nhau nhưng âm sắc tương đối thống nhất hơn bộ gỗ. Khác bộ dây, bộ đồng ít khi được sử dụng liên tục mà xuất hiện trong thời gian ngắn với vai trò nổi bật, mang tính kêu gọi, thúc giục, hùng tráng. Khi diễn tả đau buồn, bộ đồng có dáng dấp đường bệ, uy nghi. Ưu điểm lớn nhất của bộ đồng chính là uy lực mạnh mẽ không có ở bộ dây và bộ gỗ. Nhưng ngược lại, bộ đồng biểu hiện tình cảm không đa dạng, nhiều sắc thái như các nhạc cụ bộ dây và bộ gỗ.
<font style="font-size: 110%">Cor
Kèn cor có âm sắc đẹp, thi vị, vừa mềm mại như tính chất kèn gỗ vừa kiên nghị như kèn đồng, thích hợp với nét giai điệu dài. Ở âm vực cực trầm, kèm cor nặng, không nhạy và tốt hơn ở âm vực trầm. Âm vực giữa, kèn cor uyển chuyển, phong phú, phù hợp các giai điệu trữ tình. Lên âm vực cao, cor sáng, rực rỡ, nhưng quá cao sẽ vỡ, căng thẳng. Cor thích hợp giai điệu khoan thai, chơi tốc độ nhanh khó chính xác. Trong dàn nhạc, cor được dùng để đi giai điệu chính, độc lập hoặc kết hợp với bộ gỗ và bộ dây. Cor cùng đi bè trầm cùng basson hoặc contrebasse. Với khả năng đặc biệt, cor được dùng để tạo các hiệu quả bất ngờ hoặc tăng cường sắc thái, cường độ.
<font style="font-size: 110%">Trompette
Trompette là nhạc khí linh hoạt nhất trong bộ đồng, có tiếng mạnh, chất kim loại rõ rệt, diễn cảm dứt khoát, có uy lực. Ở âm vực trầm, trompette kém ổn định, lên âm vực cao sẽ chói, nặng, khó chơi và cực cao sẽ mất chính xác. Âm vực tốt nhất cho trompette là âm vực giữa, âm sắc sẽ mềm mại, ngọt ngào hoặc rắn rỏi, khí thế. Trong dàn nhạc, trompette có thể diễn tả giai điệu trữ tình say đắm, cũng có thể tác động thúc giục, kêu gọi. Với ưu điểm lớn tiết tấu rõ, mạnh, trompette rất phù hợp với các giai điệu nghiêm trang, hùng tráng.
Cùng nhóm trompette còn có cornet và petite trompette. Cornet có âm thanh, yếu, ít vang nhưng ấm hơn. Petite trompette, tức trompette nhỏ, được dùng bổ sung cho trompette ở âm khu cao.
<font style="font-size: 110%">Trombone
Kèn trombone có hai kiểu: trombone à coulisse và trombone à pistons. Trombone à pistons sử dụng piston, còn trombone à coulisse điều chỉnh cao độ bằng cách kéo dài hoặc rút ngắn ống hơi - là loại phổ biến nhất. Kèn trombone có ba giọng: Alto, Tenor và Basse. Trong dàn nhạc giao hưởng, phổ biến nhất là Trombone Tenor. Ở âm vực cực trầm, trombone tối, đe dọa, nặng nề, được dùng làm âm nền. Càng lên cao, âm sắc trombone càng sáng và khỏe hơn. Âm vực giữa là tốt nhất, mềm mại hoặc mãnh liệt. Lên âm vực cao sẽ căng thẳng, mất tự nhiên. Điều khiển bằng ống hơi nên trombone không thể linh hoạt như trompette, câu nhạc cũng không dài vì ảnh hưởng thế tay. Trong dàn nhạc, trombone sử dụng cho các nét chấm phá, góp tiếng mãng liệt cùng bộ đồng. Trombone có thể độc tấu giai điệu hùng tráng hay diễn tả thúc giục, kêu gọi. Trombone cũng giữ vai trò hòa âm hay nhấn tiết tấu ở các đoạn cao trào.
<font style="font-size: 110%">Tuba
Tuba có kích thước lớn, âm thanh thô, chậm, nặng và trầm nhất trong bộ đồng. Ở âm vực cực trầm, tuba có âm thanh không tốt. Âm vực trầm sẽ dày, chắc chắn nhưng nặng và chậm. Âm vực giữa tiếng vang, đầy đặn, thích hợp khoan thai, nghiêm trang. Lên âm vực cao, tiếng tuba bị nén, căng thẳng nên ít khi sử dụng. Vì ống kèn tuba rất dài nên người chơi tốn hơi và hơi phát ra chậm nên chỉ phù hợp với câu nhạc ngắn, giai điệu chậm rãi. Với đặc tính nghiêm trang, trầm hùng có uy lực, tuba thường bổ sung cho phần trầm của khối kèn đồng và toàn bộ dàn nhạc tạo sự vững chãi về hòa âm. Ngoài ra tuba cùng có thể diễn tấu các giai điệu chậm và ngắn hoặc tham gia những chỗ quyết định, tạo hiệu quả đặc biệt.
Bộ gõ
200px|nhỏ|[[Trống định âm|Timbales]] 200px|nhỏ|[[Tambourine]] 200px|nhỏ|[[Hạc cầm|Đàn Harp]] Bộ gõ trong dàn nhạc giao hưởng gồm hai loại: định âm và không định âm. Chất liệu của các nhạc khí bộ gõ cũng đa dạng, từ da, gỗ đến kim khí. Trong dàn nhạc, bộ gõ có tác dụng gợi màu sắc, tạo bối cảnh đặc biệt, gây cảm giác rõ rệt về tiết tấu. Trong tác phẩm có tính chất vũ đạo, bộ gõ được khai thác triệt để. Thời gian xuất hiện của bộ gõ không dài, đôi khi chỉ một vài đoạn. Trong tổng phổ, bộ gõ được đặt trên bộ dây, dưới bộ đồng nhưng không cố định số lượng nhạc cụ. Bộ gõ cũng thường không nhất thiết có sự sắp xếp thứ tự như các bộ khác. Các nhạc cụ không định âm không cần dùng đến khuôn nhạc, chỉ cần biểu hiện các hình thức ghi trường độ theo những tuyến tiết tấu nào đó.
Các nhạc khí gõ định âm
Timbales: Loại trống định âm được sử dụng nhiều nhất. Timbales có ba loại: Trống lớn, trống trung, trống nhỏ. Thường timbales có hai trống trở lên và mỗi trống có một số âm nhất định. Số lượng trống tùy theo nhu cầu từng tác phẩm. Timbales có thể gây tác động kích thích, kêu gọi hay tạo những bối cảnh âm u, mờ ảo.
Xilophone: Giống như campanelli nhưng cấu tạo bằng chất liệu gỗ và sử dụng dùi cũng bằng gỗ. Âm sắc xilophone độc đáo, hơi khô khan sắc nhọn nhưng không vang ngân.
Trong các nhạc khí bộ gõ định âm còn có marimba, vibraphone, celesta hay campana nhưng ít được sử dụng hơn.
Các nhạc khí gõ không định âm
Triangle: còn được gọi kẻng ba góc, là một thanh kim loại uốn thành hình tam giác, treo trên dây và dùng dùi kim lại gõ vào thành của nhạc khí. Tuy không có cao độ nhất định, nhưng âm thành triangle trong trẻo, tươi tắn.
Ngoài ra dàn nhạc còn có thể thêm tambour militaire - có nghĩa trống quân đội - cymbales (chũm chọe), grosse caisse, tam-tam (chiêng), castagnette.
Các nhạc khí bổ sung
Các nhạc khí bổ sung cho dàn nhạc giao hưởng rất đa dạng. Ở từng quốc gia, với mỗi tác phẩm, dàn nhạc có thể được bổ sung các nhạc khí khác nhau.
Đàn Harp: Mang hình tam giác với 40 đến 47 dây. Harpe là loại đàn rất cổ nhưng đến cuối thế kỷ 19 mới xuất hiện trong biên chế dàn nhạc và được xếp chung với bộ dây.
Saxophone: Được cấu tạo hoàn toàn bằng kim loại nhưng miệng thổi dùng dăm đơn giống clarinette. Âm sắc của saxophone ở trung gian giữa bộ gỗ và bộ đồng.
Một số nhạc khí khác như ghi-ta, mandoline, orgue, synthesizer xuất hiện trong nhiều tác phẩm nhưng không phải thành viên cố định. Riêng piano, nhờ tính năng phong phú dần trở thành nhạc khí của dàn nhạc giao hưởng cận đại và đương đại.
Liên kết ngoài
Giao hưởng Thể loại:Giao hưởng Thể loại:Nhạc cổ điển Thể loại:Sân khấu Hy Lạp cổ đại
Corydalis cytisiflora
Corydalis cytisiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Anh túc. Loài này được (Fedde) Lidén ex C.Y.Wu, H.Chuang & Z.Y.Su mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Corydalis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Roodebergia
Roodebergia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Roodebergia gồm các loài:
Liên kết ngoài
Thể loại:Astereae
Rhipidocladum racemiflorum
Rhipidocladum racemiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Steud.) McClure miêu tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhipidocladum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1973
Craspedostethus rufiventris
Craspedostethus rufiventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Craspedostethus
Xoanodera marmorata
Xoanodera marmorata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Xoanodera Thể loại:Động vật được mô tả năm 1970
Sibbaldia sericea
Sibbaldia sericea là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được (Grubov) Soják miêu tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sibbaldia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Eumetula macquariensis
Eumetula macquariensis là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae. Loài này có ở New Zealand.
Tham khảo
Thể loại:Eumetula
Aderus apicalis
Aderus apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Aderidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1905.
Tham khảo
Thể loại:Aderus
Dypsis ampasindavae
Dypsis ampasindavae là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Beentje mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cau tua Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995 Thể loại:Thực vật Madagascar Thể loại:Loài cực kỳ nguy cấp
Helicteres semiglabra
Liên kết ngoài
Thể loại:Helicteres Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Neckera wercklei
Neckera wercklei là một loài rêu trong họ Neckeraceae. Loài này được Broth. & Thér. mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Akçaalan, Akhisar
Akçaalan là một xã thuộc huyện Akhisar, tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 240 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Manisa
Creoleon cinnamomeus
Creoleon cinnamomeus là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Navás miêu tả năm 1913.
Tham khảo
Thể loại:Creoleon
Ayun Pa
Thị xã Ayun Pa là cửa ngõ phía đông nam tỉnh Gia Lai, có các đường giao thông thuận lợi nối liền với các tỉnh duyên hải miền trung và khu vực Tây Nguyên, tạo nên điều kiện thuận lợi về thông thương và phát triển các loại hình dịch vụ.
Địa lý
Thị xã Ayun Pa nằm ở phía đông nam tỉnh Gia Lai, cách thành phố Pleiku 97 km về phía đông nam và có vị trí địa lý:
Tên gọi
Địa danh Ayun Pa là tên gọi được ghép từ tên hai con sông là sông Ayun và sông Pa (sông Ba), do vị trí địa lý nằm ở ngã ba sông nơi sông Ayun hợp lưu với sông Ba.
Ayun Pa có các tên cũ là Cheo Reo, Phú Bổn, Hậu Bổn.
Lịch sử hành chính
Thời Việt Nam Cộng hoà là quận lỵ quận Cheo Reo của tỉnh Pleiku.
Từ năm 1962, khi thành lập tỉnh Phú Bổn, thì Cheo Reo trở thành tỉnh lỵ tỉnh này với tên gọi mới là thị xã Hậu Bổn, tỉnh Phú Bổn.
Ngày 23 tháng 4 năm 1979, tách 6 xã: Ia Rsai, Chư Drăng, Ia Rmok, Đất Bằng, Ia Dreh và Krông Năng để thành lập huyện Krông Pa. Huyện Ayun Pa còn lại 8 xã: Chư A Thai, Ia Hiao, Ia Mrơn, Ia Piar, Ia RBol, Ia R'tô, Ia Tul và Pờ Tó.
Ngày 29 tháng 10 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 122-HĐBT, theo đó:
Ngày 6 tháng 12 năm 1990, chia xã Chư A Thai thành 2 xã: Chư A Thai và Ia Yeng.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Gia Lai được tái lập, huyện Ayun Pa thuộc tỉnh Gia Lai.
Ngày 21 tháng 8 năm 1998, Chính phủ ban hành Nghị định 65/1998/NĐ-CP. Theo đó:
Ngày 13 tháng 5 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định 54/2002/NĐ-CP. Theo đó:
Ngày 18 tháng 12 năm 2002, tách 9 xã: Pờ Tó, Chư Rang, Kim Tân, Ia Tul, Ia Broăi, Ia K'dăm, Chư Mố, Ia Trok và Ia Mrơn thuộc huyện Ayun Pa để thành lập huyện Ia Pa.
Huyện Ayun Pa còn lại 10 xã: Chư A Thai, Ia Hiao, Ia Ke, Ia Peng, Ia Piar, Ia Rbol, Ia Rtô, Ia Sao, Ia Sol, Ia Yeng và 2 thị trấn: Ayun Pa, Phú Thiện.
Ngày 15 tháng 9 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định 98/2006/NĐ-CP. Theo đó:
Từ đó đến cuối năm 2006, huyện Ayun Pa có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Ayun Pa (huyện lỵ), Phú Thiện và 12 xã: Ia R'tô, Ia R'bol, Ia Sao, Chư A Thai, Ia Ke, Ia Sol, Ia Piar, Ia Peng, Ayun Hạ, Ia Yeng, Chrôh Pơnan, Ia Hiao.
Ngày 30 tháng 3 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 50/2007/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Ayun Pa và các phường thuộc thị xã Ayun Pa. Theo đó:
Sau khi thành lập, thị xã Ayun Pa có 28.700,5 ha diện tích tự nhiên và 35.058 người với 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, gồm 4 phường và 4 xã.
Hành chính
Thị xã Ayun Pa có 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 4 phường: Cheo Reo, Đoàn Kết, Hòa Bình, Sông Bờ và 4 xã: Chư Băh, Ia RBol, Ia R'tô, Ia Sao.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị Việt Nam loại IV
Rosenia
Rosenia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Rosenia gồm các loài:
Thịnh Hưng
Thịnh Hưng là một xã thuộc huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Xã Thịnh Hưng có diện tích 25,70 km², dân số năm 2019 là 3.764 người, mật độ dân số đạt 147 người/km².
Navia patria
Liên kết ngoài
Thể loại:Navia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989 Thể loại:Thực vật Venezuela
Tribeles
Thể loại:Tribeles Thể loại:Chi gạc nai đơn loài
Itame subdiversa
Itame subdiversa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Itame
Coelichneumon decemguttatus
Coelichneumon decemguttatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coelichneumon
Saussurea bella
Saussurea bella là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Ling miêu tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Nước ngọt có ga
Nước giải khát có ga (còn gọi là nước ngọt có ga hay nước ngọt) là một loại thức uống thường chứa nước cácbon dioxide bão hòa, chất làm ngọt, và thường có thêm hương liệu. Chất làm ngọt có thể là đường, xirô bắp giàu gluctose, chất làm ngọt thay thế (thường thấy trong các loại sản phẩm đề là "không đường").
Một số nước giải khát có ga khác còn chứa caffeine, phẩm màu, chất bảo quản và các thành phần khác.
Nước giải khát có ga thường gọi là nước ngọt vì nó thường có vị ngọt, không nên nhầm lẫn với nước ngọt ở các sông, suối, ao hồ (đối nghĩa với nước mặn ở các đại dương). Lượng nhỏ cồn có thể tồn tại trong các loại nước giải khát có ga, tuy nhiên, nồng độ cồn phải nhỏ hơn 0.5% tổng thể tích nếu đồ uống được coi là không cồn. nước trái cây, trà, và các thức uống không cồn khác vẫn về mặt lý thuyết xem là nước ngọt dù không phù hợp trong thực tiễn.
Mỹ là một trong trong số quốc gia duy nhất trên thế giới sử dụng HFCS (xirô bắp giàu gluctose) thay vì đường mía trong các sản phẩm Coca-Cola tại nước này. Vì vậy có thể nói, Coca-Cola là loại nước ngọt ngoại lệ tại nước này. Các loại nước giải khát có ga nổi tiếng là cola, cherry, soda hương chanh, root beer, hương cam, hương nho, vanilla, soda gừng, hương trái cây, và nước chanh.
Nước giải khát có ga thường uống lạnh, thêm đá hoặc ở nhiệt độ phòng, rất hiếm khi uống nóng
Nhà sản xuất
Ở mỗi vùng trên thế giới đều có những nhà sản xuất nước ngọt có ga lớn. Tuy nhiên một vài công ty chính Bắc Mỹ là có mặt ở hầu hết các nước trên thế giới, như Pepsi và Coca Cola. Những nhà sản xuất lớn ở Bắc Mỹ ngoài hai cái tên vừa được nhắc đến bao gồm Cott, Tập đoàn Keurig Dr Pepper và Jones Soda.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thức uống Thể loại:Nước ngọt có ga
Specula odhneri
Specula odhneri là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae.
Đọc thêm
Thể loại:Specula Thể loại:Động vật chân bụng New Zealand
Saud của Ả Rập Xê Út
Saud bin Abdulaziz Al Saud (سعود بن عبد العزيز آل سعود Su'ūd ibn 'Abd al-'Azīz Āl Su'ūd; 15 tháng 1 năm 1902 – 23 tháng 2 năm 1969) là quốc vương của Ả Rập Xê Út từ năm 1953 đến năm 1964. Sau một giai đoạn xung đột nội bộ tại Ả Rập Xê Út, ông bị buộc phải thoái vị và người thay thế là em trai ông, Faisal.
Trước khi cai trị
Hoàng tử Saud sinh ngày 15 tháng 1 năm 1902 tại thành phố Kuwait. Ông là con trai thứ hai của Ibn Saud (còn được gọi là Abdulaziz), và sinh trong nhà ông nội là Amir Abdul Rahman. Họ sống tại Sikkat Inazza, là nơi gia tộc này lánh nạn sau khi rời Riyadh. Đến khi cha ông tái chiếm Riyadh vào năm 1902, Saud cùng mẹ và các anh em trở về quê hương.
Craspedostethus rugatus
Craspedostethus rugatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.
Saud của Ả Rập Xê Út
Trước khi cai trị
Hoàng tử Saud có một người anh ruột là Turki I. và một chị/em gái ruột là Mounira. Mẹ của ông là vợ thứ nhì của Ibn Saud, tên là Wadhah bint Muhammad bin 'Hussein Al-Orair, bà thuộc bộ lạc Qahtan.
Craspedostethus rugatus
Tham khảo
Thể loại:Craspedostethus
Valdivia gayana
Valdivia gayana là một loài thực vật có hoa thuộc chi đơn loài Valdivia trong họ Escalloniaceae. Nó là loài cây bụi nhỏ với quả khô không nứt. Khu vực phân bố bản địa của nó hiện đã biết là 3 nơi tại tỉnh Valdivia ở Chile, Nam Mỹ.
Saud của Ả Rập Xê Út
Trước khi cai trị
Từ khi năm tuổi, ông bắt đầu được Sheikh Abdul Rahman Al-Mufaireej dạy học. Ông được học Sharia và Quran, ngoài ra còn học bắn cung và cưỡi ngựa cùng các kỹ năng khác dưới sự giám sát của cha, cùng với đó là học về dòng dõi bộ lạc, cách thức đạt được thoả thuận hoà bình, nghệ thuật chiến tranh, chính trị, ngoại giao, quản trị theo cách thức Ả Rập truyền thống. Ông đi cùng cha trong nhiều cuộc chinh phục, tham gia một số chiến dịch trong quá trình thống nhất Ả Rập Xê Út. Ngoài ra, cha ông còn uỷ thác cho ông các cuộc chiến liên quan hoặc các sứ mệnh chính trị, hành chính và ngoại giao, qua đó ông chứng tỏ được bản thân đáp ứng kỳ vọng của cha và thậm chí còn gây ngạc nhiên cho cha. Quốc vương Ibn Saud phong ông làm người thừa kế vương vị vào năm 1933, và khuyên ông rằng cần luôn luôn tận tình phục vụ cho đại nghiệp của Đấng toàn năng, và khao khát nâng cao tiếng nói của Hồi giáo và cố gắng hết mình để chăm lo đến các mối quan tâm và vấn đề của thần dân, và trung thành về lời nói và hành động. Quốc vương Ibn Saud cũng khuyên ông hướng tới và tôn trọng các học giả Hồi giáo và bảo vệ đồng đạo của họ cũng như nghe lời khuyên của họ. Saud sau đó thề với cha rằng ông sẽ luôn trung thành tuân theo lời cha.
Valdivia gayana
Tham khảo
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1847 Thể loại:Họ Gạc nai
Saud của Ả Rập Xê Út
Trước khi cai trị
Đến khi một cuộc khủng hoảng bùng phát giữa các quốc gia vùng vịnh Ba Tư là Bahrain và Qatar, Saud đến thăm Bahrain vào tháng 12 năm 1937 nhằm giúp dàn xếp các khác biệt giữa họ. Sau đó, ông tiến hành các chuyến đi khác cho đến trước khi bùng phát Chiến tranh thế giới thứ hai.
Sau chuyến đi này, ông tập trung trước tiên vào cơ quan quản lý và xử lý tài chính quốc gia, được cho là cần thiết để hiện đại hoá và cải cách nhằm tăng thu nhập và chi tiêu. Sau khi tìm kiếm lời khuyên trợ giúp chuyên môn từ một số quốc gia thân thiết, chủ yếu là Hoa Kỳ, đồng riyal Ả Rập Xê Út được gắn với đô la Mỹ, cùng với đó là các cải cách về cấu trúc, quy định và thủ tục trong Bộ Tài chính; một ngân hàng trung ương với tên gọi là “Cơ quan Tiền tệ Ả Rập Xê Út” (“SAMA”) được thành lập vào năm 1952.