cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chứng nhận sinh thái Bắc Âu (Nordic Swan Ecolabel)
Để có được chứng nhận này, các sản phẩm phải được tổ chức Nordic Swan Ecolabel xác minh trên nhiều phương diện như: các mẫu gửi tới từ các phòng thí nghiệm độc lập, tham gia các đợt kiểm tra kiểm soát gắt gao về nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, tái sử dụng. Nhà sản xuất sẽ phải cung cấp và chứng minh bằng một lượng lớn các hồ sơ tài liệu chi tiết về quá trình sản xuất và báo cáo các ảnh hưởng đến môi trường trong dài hạn, để đánh giá tính phù hợp với những quy chuẩn ngặt nghèo được đề ra bởi Hội đồng Bộ trưởng các nước Bắc Âu. Bên cạnh các yếu tố như đáp ứng yêu cầu cao về bảo vệ môi trường trong tất cả các giai đoạn từ sản xuất đến tiêu dùng… thì sản phẩm phải cam kết có tỉ lệ tái sử dụng cao. Tùy từng nhóm sản phẩm để Nordic Swan Ecolabel đưa ra tỉ lệ tái sử dụng cụ thể, nhưng thông thường sẽ là 50%. Đây là một yếu tố cực kỳ quan trọng vì nó đánh giá chi tiết được mức độ thân thiện của một sản phẩm tới môi trường. Những quy chuẩn của Nordic Eco Label cũng là cơ sở để EU xây dựng bộ quy chuẩn cho chứng nhận EU Ecolabe (EU Flower) về sản phẩm thân thiện với môi trường trên quy mô toàn châu Âu.
Nordic Swan Ecolabel được công nhận và có chỉ số tín nhiệm cao tại các thị trường khó tính như Bắc Âu, châu Âu và dần phổ biến ra các thị trường lớn khác như Mỹ, Nhật Bản. Tại Mỹ, lần đầu tiên chứng nhận Nordic Swan Ecolabel được biết tới qua lần đánh giá công nhận của KCK Industries với sản phẩm tã giấy hữu cơ Bambo Nature của tập đoàn Abena Đan Mạch với tỉ lệ tái sử dụng lên tới 95%. Sự thành công của đợt ra mắt này đã gây dựng danh tiếng cho chứng nhận Nordic Swan Ecolabel vượt ra khỏi khu vực Bắc Âu và được công nhận rộng rãi hơn trên toàn thế giới. Mỗi quốc gia Bắc Âu đều có văn phòng đại diện của Nordic Swan Ecolabel. Các văn phòng này có trách nhiệm liên kết với cơ quan quản lý của quốc gia sở tại để phát triển các tiêu chuẩn, cấp giấy phép cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Đồng thời, các văn phòng đại diện tại mỗi quốc gia cũng phải đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn và quy trình khi cấp chứng nhận thân thiện với môi trường dưới sự cho phép của Nordic Swan Ecolabel.
Tham khảo
Thể loại:Các nước Bắc Âu
Dachshund (dãy nhà ở Warsaw)
phải|nhỏ|290x290px| Dachshund, nhìn từ đường Markowska Dachshund, plank, mrówkowiec - nhà ở của nhiều gia đình tọa lạc tại Kijowska 11 str thuộc quận Praga-Północ ở Warsaw.
Tòa nhà dài 508 mét và được gọi là tòa nhà dài nhất ở Warsaw.
Miêu tả
Nó được xây dựng trong những năm 1971-1973 ở phía nam của khu vực Szmulowizna, đối mặt với nhà ga xe lửa PKP Warszawa Wschodnia ở Warsaw. Tòa nhà, được thiết kế bởi Jan Kalinowski đã gây ra tiếng vỗ tay của nhà báo, khi nó được chào đón những cư dân đầu tiên. Mặc dù chiều dài của nó, tòa nhà chứa các căn hộ nhỏ gồm các phòng không đầy đủ chức năng, và nằm cạnh con đường rất bận rộn và nhà ga xe lửa vì điều đó bị thách thức bởi độ ồn cao.
Tòa nhà có 430 căn hộ với 43 cầu thang, 132 nhà để xe, và đến năm 2008, nó đã có hơn 1200 cư dân sinh sống. Mỗi cầu thang phục vụ khoảng 10 căn hộ, chỉ có hai căn hộ trên mỗi tầng.
Để phá vỡ sự đơn điệu của tòa nhà này, nó được coi là dựng lên bên cạnh các gian hàng trung tâm thương mại với hình dạng một cây lược, tuy nhiên kế hoạch này không bao giờ được thực hiện.
Do chiều dài tít tắp của tòa nhà, trong giai đoạn xây dựng, vấn đề tường bị nứt và vấn đề định cư trong tòa nhà đã xuất hiện. Trên tường thạch cao cũ, các yếu tố trang trí thủy tinh có thể được quan sát. Sự phá vỡ chúng đã được công nhận là tín hiệu cho việc xây dựng việc định cư trong lòng đất.
Tòa nhà được coi là khối căn hộ dài nhất tại Warsaw. Tuy nhiên, trên ogi61 Przyczółek Grochowski ở quận Praga-Południe có một khối căn hộ khác - được gọi một cách không chính thức là Pekin - dài khoảng 1,5 km (tuy nhiên hình dạng của nó không tạo thành một đường thẳng và các phần của nó có số đường khác nhau.)
Tham khảo
Thể loại:Kiến trúc Ba Lan
Bảo tàng sản xuất bia Tyskie
nhỏ Bảo tàng sản xuất bia Tyskie hay Tyskie Browarium là một bảo tàng ở Tychy ở Silesia, Ba Lan. Nó được thành lập vào năm 2004. Bảo tàng là một điểm neo trên Tuyến di sản công nghiệp châu Âu. Nó là một đối tượng thuộc di sản văn hóa ở Silesia (259/10), và một di tích quốc gia Ba Lan (641660).
Trong một cuộc bỏ phiếu năm 2009, tổ hợp nhà máy bia đã được bình chọn là một trong "Bảy kỳ quan kiến trúc của Voivodeship Silesian ".
Lịch sử
Bia Tyskie đã được bán từ năm 1629. Nhà máy bia đầu tiên được thành lập bởi Princes of Promnitz, người cư trú trong một tòa lâu đài gần đó ở Pszczyna. Nhà máy bia, sau đó được gọi là "Fürstliche Brauerei ở Tichau", đã sản xuất ba loại bia: mailings, yeast và tableware. Chỉ có bia chất lượng cao được bán, và hai loại còn lại là một khoản trợ cấp bia chủ yếu cho các công nhân sản xuất bia và gia đình của họ.
Vào đầu thế kỷ XIX, nhà máy bia chỉ sản xuất hai loại đồ uống: bia và mạch nha của Bavaria, cả hai đều lên men. Mạch nha của Bavaria với thành phần cổ điển, màu sắc bão hòa là màu nâu, ngọt, calo và ít hoa bia. Tiêu chuẩn là niskoekstraktowe nhẹ, chỉ dành cho tiêu dùng ngay lập tức.
Hoàng tử Jan Henryk XI đã xây dựng lại nhà máy bia năm 1861, ông giới thiệu một động cơ hơi nước. Sản lượng đã tăng lên 100.000 ha mỗi năm, xếp hạng là một nhà máy bia trong số các nhà sản xuất bia lớn nhất ở châu Âu. Nhiều tòa nhà bia ngày nay có từ thời này. Sau khi mở rộng và giới thiệu quá trình lên men đáy, họ bắt đầu sản xuất bia vào tháng 3, được gọi là Tyskie lager, một loại bia tương đối ngắn của Bavaria. Các loại bia đầu tiên nhạt và được bán dưới nhãn hiệu Książęce. Nhà máy bia được điện khí hóa vào năm 1891 và được liên kết với mạng lưới đường sắt vào năm 1894.
Năm 1920, nhà để xe đầu tiên được xây dựng để chứa các xe tải giao hàng. Trong thời kỳ giữa chiến tranh, các thương hiệu nổi tiếng từ Tyskie là Książęce Tyskie Pilsen, Książęce Tyskie Export, Książęce Tyskie full beer và Tyskie Porter. Chiến tranh thế giới thứ hai khiến nhà máy bia gần như bị hủy hoại: nó đã dần hồi phục. Vào đầu những năm 1990, nhà máy bia Tyskie đã nhanh chóng hiện đại hóa và sản lượng đã tăng. Một nhà máy đóng chai và điều phối mới đi vào hoạt động vào tháng 6 năm 1998 và nhà máy bia bắt đầu công việc khôi phục các tòa nhà nhà máy lịch sử, một số trong đó hiện đã được liệt kê. Ngày nay, nhà máy bia Tyskie Gorny Slask được sở hữu bởi Kompania Piwowarska, chính nó là một công ty con của SABMiller thành lập vào Ba Lan vào năm 1999 như là kết quả của việc sáp nhập của SABMiller do nhà máy bia Ba Lan sở hữu, và Lech Brewery Wielkopolski ở Poznań.
Viện bảo tàng
Một trong những tòa nhà đặc biệt lộng lẫy nhất là nhà máy bia và thiết bị kỹ thuật ban đầu của nó, ban đầu được xây dựng từ năm 1916 đến 1922.
Liên kết ngoài
Thể loại:Điểm dừng Tuyến đường di sản công nghiệp châu Âu Thể loại:Bảo tàng Ba Lan
Aarwangen (quận)
Aarwangen (Amtsbezirk Aarwangen; District d'Aarwangen) là một quận hành chính cũ thuộc bang Bern, Thụy Sĩ. Aarwangen có diện tích 154 km², dân số theo thống kê của cục thống kê Thụy Sĩ năm 1999 là 41512. Thủ phủ đóng ở Aarwangen. Mã bưu chính là 202.
Sau ngày 1 tháng 1 năm 2010, quận này sáp nhập vào hạt Oberaargau, thuộc vùng lãnh thổ Emmental-Oberaargau.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Thụy Sĩ
Bulbophyllum carnosilabium
Bulbophyllum carnosilabium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
C
Habenaria readei
Habenaria readei là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Harv. ex Rolfe mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Sorindeia
Sorindeia là một chi thực vật thuộc họ Anacardiaceae.
Bao gồm các loài:
Micrargus dissimilis
Micrargus dissimilis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Tham khảo
Thể loại:Micrargus
2244 Tesla
2244 Tesla là một tiểu hành tinh. Nó được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1952 bởi Milorad B. Protić ở Beograd, Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư, bây giờ là Serbia. Nó được đặt tên theo tên nhà vật lý Mỹ gốc Serbia Nikola Tesla (1856–1943).
Tham khảo
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1952 Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu C
Rhodobryum procerum
Rhodobryum procerum là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Schimp.) Paris miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhodobryum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Acalyptris onorei
Acalyptris onorei là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở rừng mưa nhiệt đới Amazon khu vực đất thấp ở Ecuador.
Sải cánh dài 4.5-4.9 mm đối với con đực. Con trưởng thành bay vào tháng 1.
Liên kết ngoài
Thể loại:Acalyptris
Rhaphuma krali
Rhaphuma krali là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Rhaphuma
Phú Tân, thành phố Bến Tre
Phú Tân là một phường thuộc thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre, Việt Nam.
Địa lý
Phường Phú Tân nằm ở phía bắc thành phố Bến Tre, có vị trí địa lý:
Phường có diện tích 4,19 km², dân số năm 2013 là 7.459 người, mật độ dân số đạt 1.780 người/km².
Lịch sử
Phường Phú Tân được thành lập vào ngày 9 tháng 2 năm 2009 trên cơ sở điều chỉnh 295,53 ha diện tích tự nhiên và 4.664 người của phường Phú Khương; 64,6 ha diện tích tự nhiên và 1.825 người của xã Phú Hưng.
Ngày 5 tháng 4 năm 2013, phường Phú Tân được mở rộng trên cơ sở sáp nhập 40,76 ha diện tích tự nhiên và 305 người của xã Hữu Định, huyện Châu Thành.
Sau khi điều chỉnh, phường có 419,39 ha diện tích tự nhiên và 7.459 người.
Rotala pusilla
Rotala pusilla là một loài thực vật có hoa trong họ Lythraceae. Loài này được Tul. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rotala Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1856
Aphelandra dukei
Aphelandra dukei là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Wassh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Chú thích
Thể loại:Aphelandra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1973
Oxytropis confusa
Oxytropis confusa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Bunge miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
C
Hypnum elatulum
Hypnum elatulum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1874
Macgregoria pulchra
Macgregoria pulchra là một loài chim trong họ Meliphagidae.
Nguyên lý bao hàm-loại trừ
nhỏ|[[Biểu đồ Venn cho thấy hợp của A và B]]
Macgregoria pulchra
Tham khảo
Thể loại:Macgregoria Thể loại:Chim Papua New Guinea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Nguyên lý bao hàm-loại trừ
Trong tổ hợp, một nhánh của toán học, nguyên lý bao hàm-loại trừ (hay nguyên lý bao hàm và loại trừ hoặc nguyên lý bù trừ) là kỹ thuật đếm tổng quát cho phương phát tìm số các phần tử của hợp của hai tập hữu hạn sau:
trong đó A và B là hai tập hữu hạn và |S | là số lực lượng của tập hợp S (có thể coi là số phần tử trong tập hợp nếu tập hợp đó hữu hạn). Công thức trên nói rằng khi cộng kích thước của hai tập hợp với nhau, giá trị cho có thể quá lớn bởi có thể sẽ có một số phần tử bị đếm hai lần. Các phần tử bị đếm hai lần nằm trong phần giao của hai tập hợp đó và do đó để tìm ra đúng giá trị, ta trừ đi kích thước của phần giao.
Nguyên lý bao hàm-loại trừ là dạng tổng quát của trường hợp chỉ xét hai tập hợp, nên để bắt đầu ví dụ, ta xét công thức cho ba tập hợp A, B và C:
Ta có thể kiểm chứng công thức này bằng cách đếm số lần mỗi vùng trong biểu đồ Venn nằm trong vế phải của công thức.
nhỏ|Minh hoạ nguyên lý bao hàm-loại trừ bằng biểu đồ Venn cho ba tập hợp
Tổng quát hoá các ví dụ này sẽ dẫn tới nguyên lý bao hàm-loại trừ. Để tìm lực lượng của hợp của n tập hợp:
Tên bao hàm-loại trừ lấy từ ý tưởng ta thêm các bao hàm, rồi sau đó loại trừ các phần thừa. Khái niệm này được gắn tên với Abraham de Moivre (1718), mặc dù nó ban đầu xuất hiện trong giấy của Daniel da Silva (1854) và sau đó trong bài viết của J. J. Sylvester (1883). Đôi khi, công thức này được gọi là công thức Da Silva hay công thức Sylvester, do quá trình xuất bản. Nguyên lý này cũng được coi là một ví dụ về một phương pháp sàng được dùng nhiều trong lý thuyết số và đôi khi cũng được gọi là công thức sàng trong bối cảnh đó.
Bởi các xác suất hữu hạn được đếm rồi tính tương ứng với lực lượng của không gian xác suất, công thức cho nguyên lý bao hàm-loại trừ vẫn hợp lệ khi ta thay lực lượng của các tập hữu hạn bằng các xác suất hữu hạn. Tổng quát hơn, cả hai phiên bản này đều có đặt nằm dưới lý thuyết độ đo.
Trong ngữ cảnh rất trừu tượng, nguyên lý bao hàm-loại trừ có thể biểu diễn bằng phép tính nghịch đảo của một ma trận nào đó. Nghịch đảo này có cấu trúc đặc biệt, nên nguyên lý này là một trong những kỹ thuật đếm cực kỳ hữu dụng trong tổ hợp và các nhánh toán học có liên quan. Theo lời của Gian-Carlo Rota:
Công thức
Trong công thức tổng quát của nó, nguyên lý bao hàm-loại trừ phát biểu rằng với n tập hợp hữu hạn
A1, …, An
, ta có định thức sau:
nhỏ|Mỗi phần tử trong công thức bao hàm-loại trừ dần dần sửa giá trị đếm cho đến khi mỗi vùng trong [[biểu đồ Venn duy nhất một lần.]]
Công thức trên có thể viết gọn thành
hoặc
Nói bằng từ, để đếm số phần tử của hợp hữu hạn các tập hợp hữu hạn, trước hết lấy tổng các lực lượng của các tập hợp đó, rồi trừ đi lực lượng của tập các phần tử xuất hiện ít nhất trong hai tập hợp, sau đó thêm lại số phần tử xuất hiện trong ít nhất ba tập hợp và tiếp tục như thế. Quá trình luôn dừng là bởi không có phần tử nào xuất hiện nhiều hơn số tập hợp đang xét. (Ví dụ chẳng hạn, nếu n = 4, thì không có phần tử nào xuất hiện trong nhiều hơn 4 tập hợp)
Trong ứng dụng, ta thường dùng nguyên lý này dưới dạng sử dụng phần bù. Tức là, gọi S là tập phổ dụng hữu hạn chứa tất cả các tập
Svémyslice
Svémyslice là một làng thuộc huyện Praha-východ, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Nguyên lý bao hàm-loại trừ
Công thức
Ai
và ta gọi \bar{A_i} là phần bù của
Svémyslice
Tham khảo
Thể loại:Huyện Praha-východ Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Nguyên lý bao hàm-loại trừ
Công thức
trong S, theo luật De Morgan, ta có
Một phiên bản khác của công thức trên được phát biểu như sau: gọi
P1, ..., Pn
là danh sách các tính chất mà mỗi phần tử thuộc tập hợp S có thể có hoặc không có, khi đó nguyên lý bao hàm-loại hàm cho phép đếm số các phần tử thuộc S và không có tính chất nào trong các tính chất trên bằng cách đặt
là tập con của tập các phần tử thuộc S và có tính chất
Pi
và sử dụng nguyên lý trên trong dạng phần bù. Phiên bản này bắt nguồn từ J. J. Sylvester.
Đếm số nguyên
Đây là ví dụ đơn giản trong áp dụng nguyên lý bao hàm-loại trừ, xét câu hỏi sau:
Gọi S = {1,…,100} và P1 là tính chất số nguyên chia hết cho 2, P2 là tính chất số nguyên chia hết cho 3 và P3 là tính chất số nguyên chia hết cho 5. Gọi Ai là tập con của S chứa các phần tử có tính chất Pi, ta đếm được rằng: |A1| = 50, |A2| = 33, và |A3| = 20. Có 16 số nguyên chia hết cho 6, 10 số chia hết cho 10, và 6 số chia hết cho 15. Và cuối cùng, chỉ có 3 số chia hết cho 30, nên số các số nguyên không chia hết cho bất kỳ 2, 3 hoặc 5 được tính bằng:
Đếm số mất thứ tự
Một câu hỏi phức tạp hơn trên được phát biểu như sau.
Giả sử có bộ n lá bài được đánh số từ 1 đến n. Ta gọi lá số m nằm đúng vị trí nếu nó là lá thứ m trong bộ bài. Hỏi có bao nhiêu cách, (ký hiệu là W), để xáo bộ bài sao cho trong bộ có ít nhất 1 lá nằm đúng vị trí?
Ta bắt đầu bằng cách định nghĩa Am, là số các thứ tự bài mà trong đó lá thứ m nằm đúng vị trí. Khi đó, số các thứ tự W, với ít nhất một lá nằm đúng vị trí được tính bởi
Áp dụng nguyên lý bao hàm-loại trừ,
Mỗi giá trị biểu diễn tập các phép xáo trong đó có ít nhất p giá trị m1, …, mp đang nằm đúng vị trí. Lưu ý rằng số các xáo trộn với ít nhất p giá trị nằm đúng chỉ phụ thuộc vào p, chứ không trên giá trị cụ thể của m. Ví dụ chẳn hạn, số các phép xáo có vị trí thứ 1, thứ ba và thứ 17 nằm đúng bằng với số các phép xáo có vị trí thứ 2, thứ 5 và thứ 14 nằm đúng. Ta chỉ quan tâm rằn trong n lá đó và trong trường hợp xét ba lá, có 3 vị trí được chọn là vị trí đúng. Do đó có phần tử bằng nhau trong tổng thứ pth (xem tổ hợp).
là số các thứ tự có p phần tử nằm đúng vị trí, và bằng với số xếp thứ tự với n − p phần tử còn lại, hay (n − p)!.Do đó cuối cùng ta được:
Hoán vị mà không có lá nào nằm đúng vị trí được gọi là mất thứ tự. Lấy n! là số các hoán vị, xác suất Q rằng một phép xáo ngẫu nhiên sẽ sinh ra xáo trộn được tính bởi
đây là dạng rút gọn về n + 1 phần tử của khai triển Taylor của e−1. Do đó xác suất đoán một thứ tự cho một bộ bài đã được xáo và sai mọi lá rơi vào khoảng e−1 hay 37%.
Trường hợp đặc biệt
Trường hợp xảy ra trong ví dụ xáo trộn xảy ra nhiều lúc nên nhận được chú ý đáng kể. Cụ thể, trường hợp đặc biệt xảy ra khi kích thước của các tập giao xuất hiện trong công thức cho nguyên lý bao hàm-loại trừ chỉ dựa vào số tập hợp trong phần giao chứ không quan tâm tới tập nào xuất hiện trong đó. Nói bằng công thức, tức là:
có cùng số lực lượng, tức αk = |AJ|, với mọi tập con k phần tử J của {1, …, n}, thì
Hoặc viết dưới dạng phần bù, trong đó tập phổ dụng S có lực lượng α0,
Tổng quát hoá công thức
Cho họ các tập con (cho phép lặp lại) A1, A2, ..., An của tập phổ dụng S, nguyên lý bao hàm-loại trừ tính số các phần tử thuộc S mà không nằm trong bất kỳ tập con nào trong họ này. Dạng tổng quát của khái này sẽ tính số các phần thuộc S và thuộc duy nhất m tập con.
Gọi N = [ n ] = {1,2,…,n}. Nếu ta định nghĩa, thì nguyên lý bao hàm-loại trừ có thể viết lại như sau sử dụng ký hiệu trong đoạn trước: số các phần tử thuộc S nhưng không thuộc bất kỳ Ai là:
Nếu I là tập con cố định của tập chỉ số N, thì số phần tử thuộc Ai với mọi i thuộc I và không phần tử khác thuộc về là:
Định nghĩa các tập sau
Để tính số các phần tử không thuộc bất kỳ Bk nào, thì theo nguyên lý bao hàm-loại trừ (với ), bằng với
Tương ứng K ↔ J = I ∪ K giữa các tập con của N \ I và các tập con của N có chứa I là song ánh và nếu J và K tương ứng với nhau dưới ánh xạ này thì BK = AJ, cho thấy kết quả hợp lệ.
Trong xác suất
Trong xác suất, cho các biến cố A1, ..., An trong không gian xác suất, nguyên lý bao hàm-loại trừ cho trường hợp n = 2 là
và cho trường hợp n = 3:
và trong tổng quát
có thể viết gọn lại thành
là giao của tất cả các Ai với chỉ số thuộc I.
Theo các bất đẳng thức Bonferroni, tổng của các phần tử đầu tiên thay phiên là cận trên và cận dưới cho vế trái. Ta có thể dùng ý này để tính xấp xỉ khi công thức đầy đủ quá dài để tính.
Đối với không gian độ đo (S,Σ,μ) và các tập con đo được A1, …, An với độ đo hữu hạn, các định thức trên vẫn đúng khi độ đo xác suất \mathbb{P} được thay bằng độ đo μ.
Trường hợp đặc biệt
Nếu, trong phiên bản xác suất của nguyên lý bao hàm-loại trừ, xác suất của giao các AI chỉ dựa trên số lực lượng của I, nghĩa là với mọi k thuộc {1, …, n} tồn tại ak sao cho
thì công thức trên giản hoá thành
,sử dụng suy luận tổ hợp với hệ số nhị thức \binom nk. Ví dụ chẳng hạn, nếu các biến cố A_i đều độc lập và phân phối đều với nhau, thì với mọi i, và ta có a_k = p^k, và khi đó công thức ngay trên giản hoá tiếp thành
(Kết quả này cũng có thể thu được bằng xét phần giao của các phần bù của các biến cố A_i.)
Tồn tại dạng giản hoá tương tự cho trường hợp không gian độ đo
(S, Σ, μ)
và các tập con đo được A1, …, An với độ đo hữu hạn.
Các công thức khác
Nguyên lý đôi khi được phát biểu dưới dạng sau : nếu
thì
Phiên bản tổ hợp và phiên bản xác suất của nguyên lý bao hàm-loại trừ đều lấy từ.
Nếu ta coi n là tập các ước nguyên tố của nó, thì là dạng tổng quát của công thức biến đổi ngược Möbius cho các số tự nhiên square-free (là các số không chia hết cho bình phương của bất kỳ số nguyên tố nào). Do vậy, được xem là công thức biến đổi ngược Möbius cho đại số liên thuộc của tập sắp thứ tự riêng phần tất cả tập con của A.
trong đó A - S là đa tập thoả mãn, và
Ứng dụng
Nguyên lý bao hàm-loại trừ được sử dụng rộng rãi nên chỉ có một vài được nhắc ở dưới đây.
Đếm số phần giao
Nguyên lý bao hàm-loại trừ khi kết hợp với luật De Morgan, có thể dùng để đếm số lực lượng của phần giao của các tập hợp. Gọi là phần bù của Ak tương ứng với tập phổ dụng A nào đó sao cho  với mỗi k. Khi đó ta có
Do đó chuyển bài toán từ đếm phần giao sang đếm phần hợp.
Tô màu đồ thị
Nguyên lý bao hàm-loại trừ lập thành cơ sở của các thuật toán giải các bài phân hoạch đồ thị thuộc lớp NP-hard, ví dụ chẳng hạn như tô màu đồ thị.
Một ứng dụng nổi bật của nguyên lý là phương pháp xây đa thức xắc số.
So khớp hoàn hảo trong đồ thị hai phía
Số các so khớp hoàn hảo của một đồ thị hai phía có thể tính bằng nguyên lý này.
Đếm số toàn ánh
Câu hỏi đặt ra là cho hai tập con A và B, có bao nhiêu hàm toàn ánh đi từ A đến B? Không mất tính tổng quát, ta có thể lấy A = {1, ..., k} và B = {1, ..., n}, bởi ta chỉ quan tâm đến lực lượng của mỗi tập hợp. Gọi S là tập các hàm từ A đến B, và định nghĩa với mỗi i thuộc B, tính chất Pi :"hàm bỏ qua giá trị i thuộc B" (i không nằm trong ảnh của hàm số), nguyên lý bao hàm-loại trừ sẽ đếm số toàn ánh giữa A và B như sau:
Đếm các hoán vị cấm vị trí
Hoán vị của tập hợp S = {1, ..., n} trong đó mỗi phần tử thuộc S có thể bị cấm ngồi vị trí nào đó (ở đây là hoán vị được coi là cách sắp xếp thứ tự các phần tử thuộc S) được ta tạm gọi là hoán vị cấm vị trí. Ví dụ chẳng hạn, cho S = {1,2,3,4}, các hoán vị thoả mãn hai điều kiện cấm: 1 không được nằm tại vị trí 1 hoặc 3, và 2 không nằm trong vị trí 4 là: 2134, 2143, 3124, 4123, 2341, 2431, 3241, 3421, 4231 và 4321. Đặt Ai là tập các vị trí mà i không được phép ngồi vào, và tính chất Pi là tính chất đặt i vào vị trí Ai, nguyên lý bao hàm-loại trừ có thể dùng để đếm số các hoán vị thoả mãn tất cả điều kiện cấm.
Trong ví dụ trên, có 12 = 2(3!) hoán vị thoả mãn tính chất P1, 6 = 3! hoán vị thoả mãn tính chất P2 và không có hoán vị nào cho P3 hoặc P4 bởi không có điều kiện cấm cho hai giá trị đó. Số các hoán vị thoả mãn các điều kiện cấm cho trước là:
Số 4 ở cuối bước tính toán là số các hoán vị thoả mãn đồng thời hai tính chất P1 và P2.
Đa thức quân xe
Đa thức quân xe là hàm sinh số cách đặt các quân xe không tân công lẫn nhau trên bàn cờ B trông như tập con của các ô vuông của bảng kẻ ô; nghĩa là, bất kỳ hai con xe không được phép đặt cùng hàng hay cùng cột và bàn cờ B là tập con bất kỳ của các ô vuông của một bàn cờ hình chữ nhật có n hàng và m cột; ta có thể gọi nó là tập các ô được phép đặt quân lên. Hệ số rk(B) của xk trong đa thức quân xe RB(x) là số cách đặt k quân xe trong đó không có cái nào trong đó tấn công cái còn lại và có thể xếp trong bàn cờ B. Cho bất kỳ bàn B, có bàn bù B' chứa các ô vuông cùa bàn hình chữ nhật và không nằm trong B. Cái bàn bù này cũng có đa thức quân xe R_{B'}(x) cùng với các hệ số r_k(B').
Đôi khi để tiện cho tính toán, ta tính hệ số cao nhất trong đa thức quân xe bằng các hệ số của đa thức quân xe của bàn bù.Không mất tính tổng quát, ta có thể giả sử n ≤ m, do đó hệ số này là rn(B). Số cách đặt n quân xe không tấn công lẫn nhau trên bàn kẻ ô đầy đủ n × m (chưa quan tâm tới việc liệu các quân có đúng đặt trong bànB) được tính theo giai thừa giảm sau:
Gọi Pi là tính chất đặt n quân xe không tấn công nhau trên bàn đầy đủ có quân ở cột i và không nằm trong ô thuộc bàn B, thì theo nguyên lý bao hàm-loại trừ, ta có công thức:
Hàm phi Euler
Hàm phi Euler hay gọi ngắn lại đi là hàm phi, φ(n) là hàm số học đếm số các số nguyên nhỏ hơn hoặc bằng n và nguyên tố cùng nhau với n. Nghĩa là, nếu n là số nguyên dương, thì φ(n) là số các số nguyên k thuộc đoạn 1 ≤ k ≤ n không có ước chung với n nào khác ngoài 1. Nguyên lý bao hàm -loại trừ có thể dùng để tìm ra công thức cho φ(n). Gọi S là tập {1, …, n} và định nghĩa tính chất Pi là số thuộc S chia hết cho số nguyên tố pi, với 1 ≤ i ≤ r,trong đó phân tích thừa số nguyên tố của
thì,
Nguyên lý bao hàm-loại trừ bị pha loãng
Trong nhiều trường hợp nguyên lý có thể đưa công thức chính xác (chẳng hạn như đếm số nguyên tố khi sử dụng sàng Eratosthenes), công thức suy ra được đôi khi không hữu dụng bởi số các phần tử của nó quá nhiều. Và, kể cả khi mỗi số hạng trong đó có thể được ước lượng chính xác, thì tổng các sai số có thể khiến cho công thức bao hàm-loại trừ không áp dụng trực tiếp được. Trong lý thuyết số, vấn đề này được Viggo Brun nhắc tới. Sau một khởi đầu chậm, các ý tưởng của ông dần được thu nhận bởi người khác, và từ đó một lượng lớn phương pháp sàng được phát triển dựa trên đó. Các phương pháp này có thể dùng để thử tìm cận trêm cho các tập "đã được sàng", thay vì phải tìm công thức chính xác.
Gọi A1, ..., An là các tập hợp tuỳ ý và p1, …, pn là các số thực thuộc đoạn [0, 1]. Khi đó, với mỗi số nguyên chẵn k thuộc {0, …, n}, các hàm chỉ thị đều thoả mãn bất đẳng thức sau:
Chứng minh công thức chính
Chọn một phần từ nằm trong hợp tất cả các tập và gọi là các tập chứa nó. Bởi phần tử được đếm 1 lần theo vế trái của phương trình, nên ta cần chứng minh nó cũng được đếm duy nhất 1 lần theo vế phải. Trong vế phải, các phần cộng giá trị không diễn ra khi các tập con có chứa phần tử được chọn, tức là tất cả tập được chọn đều từ. Phần cộng đều bằng một cho mỗi tập hợp này (cộng hoặc trừ dựa trên số hạng) và do đó chỉ cần dựa trên số tập con được dùng. Khi đó ta có
Theo định lý nhị thức,
Sử dụng ý là đổi chỗ các số hạng đi, ta được
và do vậ, phần tử được chọn được đếm duy nhất một lần trong vế phải của phương trình.
Chứng minh bằng đại số
Nếu A và B là hai tập con của X, thì
Gọi A là hợp của các tập hợp A1, …, An. Để chứng minh nguyên lý bao hàm-loại trừ trong tổng quát, trước hết ta cần kiểm tra định thức
cho hàm chỉ thị, trong đó:
Hàm sau
bằng không là bởi: nếu x không thuộc A, thì tất cả các nhân tử đều là 0 − 0 = 0; và ngược lại, nếu x có thuộc một số Am, thì nhân tử thứ mundefined tương ứng là 1 − 1 = 0.Bằng cách mở rộng tích ở vế trái, suy ra phương trình.
Để chứng minh nguyên lý bao hàm-loại trừ cho lực lượng của tập hợp, ta lấy tổng phương trình trên tất cả các x thuộc hợp của A1, …, An. Để từ đây lấy ra phiên bản xác suất, cho giá trị kỳ vọng vào. Và tổng quát hơn, lấy tích phân phương trình tương ứng với to μ. Luôn sử dụng tính tuyến tính khi dẫn xuất ra các phiên bản này.
Tham khảo
Thể loại:Tổ hợp liệt kê Thể loại:Lý thuyết xác suất
Thể loại:Nguyên lý toán học
Sisyrinchium laterale
Sisyrinchium laterale là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sisyrinchium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Karanar, Vezirköprü
Karanar là một xã thuộc huyện Vezirköprü, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 514 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun Thể loại:Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Angadi, Mudigere
Angadi là một làng thuộc tehsil Mudigere, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Chikmagalur (huyện)
Điện Biên
Điện Biên là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc Bộ của Việt Nam , gắn liền với chiến dịch Điện Biên Phủ và lễ hội hoa ban. Tỉnh lỵ của tỉnh là thành phố Điện Biên Phủ.
Tên gọi
Tên gọi Điện Biên là phiên âm Hán Việt của "奠邊", do vua Thiệu Trị đặt năm 1841 từ châu Ninh Biên. "Điện" nghĩa là vững chãi, "Biên" nghĩa là vùng biên giới, biên ải, "Điện Biên" tức là miền biên cương vững chãi. Phủ Điện Biên (tức Điện Biên Phủ) thời Thiệu Trị gồm 3 châu: Ninh Biên (do phủ kiêm lý, tức là tri phủ kiêm quản lý châu), Tuần Giáo và Lai Châu. Tên gọi Điện Biên hay Điện Biên Phủ xuất hiện từ đó.
Địa lý
Điện Biên nằm ở rìa phía Tây khu vực Tây Bắc Việt Nam. Tỉnh có tọa độ địa lý từ 20°54’ đến 22°33’ vĩ độ Bắc và từ 102°10' đến 103°36' kinh độ Đông. Tỉnh nằm cách thủ đô Hà Nội 504 km về phía Tây, giáp tỉnh Sơn La về phía Đông và Đông Bắc, giáp tỉnh Lai Châu về phía Bắc, giáp tỉnh Vân Nam của Trung Quốc về phía Tây Bắc, giáp các tỉnh Phôngsali và Luang Prabang của Lào về phía Tây và Tây Nam.
Điện Biên là tỉnh duy nhất có chung đường biên giới với 2 quốc gia Lào và Trung Quốc dài hơn 400 km với đường biên giới tiếp giáp với Lào là 360 km và đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc là 40,86 km.
Địa hình
Điện Biên có địa hình phức tạp, chủ yếu là đồi núi dốc, hiểm trở và chia cắt mạnh, được cấu tạo bởi những dãy núi chạy dài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam với độ cao biến đổi từ 200 m đến hơn 1.800 m. Địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam và nghiêng dần từ Tây sang Đông. Ở phía Bắc có các điểm cao 1.085 m, 1.162 m và 1.856 m (thuộc huyện Mường Nhé), cao nhất là đỉnh Pu Đen Đinh (1.886 m). Ở phía Tây có các điểm cao 1.127 m, 1.649 m, 1.860 m và dãy điểm cao Mường Phăng kéo xuống Tuần Giáo. Xen lẫn với các dãy núi cao là những thung lũng, sông suối nhỏ hẹp và dốc phân bổ khắp nơi trong cả tỉnh. Trong đó, cánh đồng Mường Thanh được tạo thành từ thung lũng Mường Thanh rộng hơn 150 km², là cánh đồng lớn và nổi tiếng nhất của tỉnh Điện Biên và cả khu vực Tây Bắc.
Địa chất
Điện Biên có lịch sử phát triển địa chất lâu dài và cấu trúc kiến tạo phức tạp. Sau pha ổn định về địa chất kiến tạo tương đối vào thế Pliocen và kỷ Đệ Tứ, địa hình núi phân cách được thiết lập. Do nâng cao các dòng chảy diễn ra quá trình đào xẻ lòng làm cho các thung lũng sông ngày càng sâu với các sườn dốc từ 300–400 m và các vách dốc đứng, nhiều thác ghềnh.
Thổ nhưỡng
Đất đai ở Điện Biên phần lớn thuộc nhóm đất đỏ vàng (629.806,26 ha), nhóm đất đen, cùng với một diện tích lớn đất phù sa (12.622,13 ha) nằm tại vùng thung lũng Mường Thanh,
Các đứt gãy
Điện Biên là nơi giao nhau của một số đứt gãy sâu phân đới: Đứt gãy sông Đà, đứt gãy sông Mã, đứt gãy Điện Biên – Lai Châu và đứt gãy Sơn La. Trong đó đứt gãy Lai Châu – Điện Biên hoạt động tách giãn mạnh, tạo ra sụt lún dạng địa hào và nâng mạnh ở hai bờ đông tây, mật độ dập vỡ vỏ Trái Đất cũng tăng cực đại. Những yếu tố trên đã tạo ra các khu vực trượt lở và lũ bùn đá điển hình, là nguyên nhân gây ra các hiện tượng như lũ lụt, động đất. Các đứt gãy này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phân bố khoáng sản ở Điện Biên.
Khoáng sản
Điện Biên có nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng, gồm các loại chính như: nước khoáng, than mỡ, đá vôi, đá đen, đá granit, sắt, chì, kẽm, nhôm, đồng, thủy ngân, v.v.. Trong đó, trữ lượng về than, vật liệu sản xuất (xi măng) và nguồn nước khoáng có thể được khai thác với quy mô lớn; còn lại là trữ lượng thấp và nằm rải rác trong tỉnh. Hiện nay có khoảng 83 mỏ, điểm mỏ khoáng sản và biểu hiện khoáng sản ở Điện Biên. Nguồn than mỡ thường phân bố ở khu vực huyện Điện Biên và Điện Biên Đông; khoáng sản thuộc các nhóm vật liệu xây dựng thông thường, chì và kẽm ở huyện Tuần Giáo, Tủa Chùa; sắt, đồng, antimon ở huyện Mường Chà; vàng ở huyện Điện Biên Đông, đá vôi ở huyện Điện Biên.
Khí hậu
Điện Biên có khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao, mùa đông tương đối lạnh và ít mưa nhưng kết thúc khá sớm và không có hiện tượng thời tiết mưa phùn và nồm ẩm như các tỉnh, thành ở phía đông dãy Hoàng Liên Sơn; mùa hạ nóng, mưa nhiều với các đặc tính diễn biến thất thường; chịu ảnh hưởng của gió tây khô và nóng. Nét đặc trưng khí hậu ở tỉnh là sự phân hóa đa dạng theo dạng địa hình và theo mùa. Điện Biên cũng là tỉnh có biên độ nhiệt trung bình ngày và đêm cao nhất cả nước.
Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 21 °C đến 23 °C, nhiệt độ trung bình thấp nhất thường vào tháng 12 đến tháng 2 năm sau (từ 14 °C đến 18 °C). Các tháng có nhiệt độ trung bình cao nhất từ tháng 4 đến tháng 9 (25 °C) chỉ xảy ra các khu vực có độ cao thấp hơn 500 m. Nhiệt độ trung bình năm có xu hướng tăng dần qua các thập niên. Lượng mưa hàng năm trung bình từ 1350 mm đến 2200 mm phân bố không đều giữa các địa phương và bị giảm sút mạnh về tổng lượng mưa hàng năm từ những thập niên 70 - 80 trở lại đây, thường tập trung theo mùa bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào tháng 9 sớm hơn các tỉnh có vĩ độ thấp, mùa khô kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Độ ẩm trung bình hàng năm từ 77 đến 90%. Điện Biên có nhiều nắng, khoảng từ 1850 đến 2150 giờ/năm và từ 115 đến 215 giờ/tháng. Các tháng có giờ nắng thấp là tháng 6 và tháng 7; các tháng có giờ nắng cao thường là các tháng 3, 4, 8 và tháng 9.
Thủy văn
Nguồn nước ở Điện Biên rất phong phú với ba hệ thống sông lớn đi qua, bao gồm hệ thống sông Hồng (sông Đà), sông Mã và sông Mê Công. Sông ngòi trong tỉnh thường có độ dốc lớn, nhiều thác ghềnh – đặc biệt là các sông thuộc hệ thống sông Đà và sông Nậm Rốm – nên có tiềm năng phát triển thủy điện. Chất lượng nước tương đối cao, ít bị ô nhiễm.
Sông Đà ở Điện Biên có năm phụ lưu chính là Nậm Ma (dòng chính dài 63 km), Nậm Bum (dòng chính dài 36 km), Nậm Pồ (dòng chính dài 103 km), Nậm Mức (dòng chính dài 86 km) và Nậm Muôi (dòng chính dài 50 km). Tổng diện tích các lưu vực khoảng 5300 km², chiếm 55% diện tích tự nhiên của tỉnh. Sông Đà chảy qua huyện Mường Nhé, Mường Chà, Tủa Chùa, Tuần Giáo và thị xã Mường Lay.
Trong khi đó, hệ thống sông Mê Kông có diện tích lưu vực ít hơn là 1650 km² với hai nhánh chính là sông Nậm Rốm và Nậm Núa. Sông Nậm Rốm bắt nguồn từ huyện Điện Biên qua thành phố Điện Biên Phủ đến Pa Thơm (huyện Điện Biên) rồi chảy sang Lào. Sông Nậm Núa bắt nguồn từ Mường Nhà chảy theo hướng từ nam sang bắc, sau đó chuyển sang hướng từ đông sang tây và gặp sông Nậm Rốm ở Điện Biên Phủ rồi chảy sang Lào.
Toàn tỉnh có hơn 10 hồ và hơn 1000 sông, suối lớn nhỏ phân bố tương đối đồng đều, đáng chú ý là hồ Pá Khoang, suối khoáng nóng Hua Pe và suối khoáng nóng Uva. Nguồn nước ngầm của tỉnh được tập trung chủ yếu ở các thung lũng lớn như huyện Điện Biên, Tuần Giáo, Tủa Chùa. Dù có trữ lượng nước ngầm khá lớn nhưng hiện nay mới chỉ thực hiện một số mũi khoan thử nghiệm, chưa đi vào khai thác.
Hành chính
Tỉnh Điện Biên có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 thành phố, 1 thị xã và 8 huyện với 129 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 9 phường, 5 thị trấn và 115 xã.
Thời thượng cổ
Vào thế kỷ thứ 6–7 ở vùng Vân Nam (Trung Quốc), quốc gia Nam Chiếu ra đời. Sau đó, những cuộc tranh chấp giữa Nam Chiếu và các tộc người khác thường xuyên diễn ra, khiến cho cả vùng Nam Trung Quốc và Bắc Đông Dương bất ổn định. Thời kỳ này đất Mường Thanh cũng trải qua nhiều biến động lớn.
Đến thế kỷ 9–10, người Lự ở Mường Thanh đã phát triển khá mạnh, và ảnh hưởng mạnh sang các khu vực: Sìn Hồ, Mường Lay, Tuần Giáo, v.v.. Đến thế kỷ 11–12, người Tày Đăm (Thái đen) theo từ Mường Ôm, Mường Ai tràn xuống chiếm Mường Lò (Nghĩa Lộ) và từ Mường Lò thời gian sau đó, những cư dân này theo thủ lĩnh của mình là Pú Lạng Chượng để tràn qua Than Uyên, Văn Bàn và cuối cùng làm chủ cả một vùng từ Mường Lò (Nghĩa Lộ) qua Mường La (Sơn La), tới Mường Thanh (Điện Biên).
Thời Bắc thuộc
Vào thời kỳ Bắc thuộc, Điện Biên thuộc huyện Lâm Tây, quận Tân Hưng. Vào đời Lý, đất Điện Biên nằm trong hạt châu Lâm Tây; vào đời Trần, Điện Biên thuộc lộ Đà Giang, cuối thời Trần là trấn Thiên Hưng; thời Minh thuộc lại chia làm 2 châu Gia Hưng và Quy Hoá. Năm 1463, trấn Hưng Hóa được thành lập, bao gồm ba phủ: Quý Hóa, Gia Hưng, An Tây. Mặc dù vậy, các thủ lĩnh người Lự cơ bản vẫn làm chủ Mường Thanh. Từ 1466 về sau, Lê Thánh Tông đặt làm 12 thừa thừa tuyên, trong đó Hưng Hóa bao gồm 3 phủ, 4 huyện và 17 châu. Năm 1831, Minh Mạng đổi thành tỉnh Hưng Hóa, tỉnh lị đặt ở thị trấn Hưng Hoá, huyện Tam Nông (nay thuộc Phú Thọ).
Thời Pháp thuộc
nhỏ|220px|Xe tăng Pháp trong chiến dịch Điện Biên Phủ|thế=|trái 300px|phải|nhỏ|Bản đồ Sơn La năm 1891
Thời Pháp thuộc, Hưng Hóa được chia thành các tỉnh Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái và tách một số huyện nhập vào Phú Thọ. Năm 1890, thực dân Pháp mới đặt được ách cai trị ở Lai Châu (bao gồm Điện Biên và Lai Châu ngày nay). Lai Châu trừ Phong Thổ thuộc Đạo quan binh thứ Tư, trực tiếp nằm trong khu quân sự Vạn Bú. Ngày 28 tháng 6 năm 1909, ngày Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập tỉnh Lai Châu, nay là tỉnh Điện Biên và Lai Châu.
Dưới chế độ thuộc địa của thực dân Pháp, Phủ Điện Biên (nay là Điện Biên Phủ) trở thành trung tâm điều hành, hành chính phía của khu vực phía nam tỉnh Lai Châu. Năm 1954, thực dân Pháp thực hiện kế hoạch Navarre đã đổ quân xuống lòng chảo Điện Biên Phủ với ý đồ xây dựng căn cứ chiến lược quân sự, khống chế và thôn tính Đông Dương và phía Nam Trung Quốc, phía bắc Lào.
Sau năm 1954
Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Điện Biên đã làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ – được coi là "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", chấm dứt 80 năm nô lệ dưới ách thực dân phong kiến. Để tăng cường đoàn kết giữa các dân tộc và tạo điều kiện cho các dân tộc ở Tây Bắc tiến bộ mau chóng về mọi mặt, trung ương đã quyết định lập khu vực tự trị của các dân tộc ở Tây Bắc, gọi là Khu tự trị Thái - Mèo theo Nghị quyết của Quốc hội vào ngày 29 tháng 4 năm 1955. Trước đó, theo Sắc lệnh số 143-SL ngày 28 tháng 1 năm 1953 của Chủ tịch nước, Khu Tây Bắc được thiết lập gồm các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Sơn La và Lai Châu, tách khỏi Liên khu Việt Bắc.
Gamma Canis Majoris
Gamma Canis Majoris (γ Canis Majoris, viết tắt Gamma CMA, γ CMA), còn gọi là Muliphein, là một ngôi sao trong chòm sao Đại Khuyển. Không rõ chính xác lý do tại sao ngôi sao tương đối mờ nhạt này được chỉ định là 'gamma', nhưng có thể vì nó nằm trong cùng một phần của chòm sao với Thiên Lang (alpha) và Mirzam (beta).
Điện Biên
Sau năm 1954
Từ năm 1962 đến năm 1994, thị trấn Lai Châu sau này là thị xã Lai Châu là thị xã tỉnh lỵ của tỉnh Lai Châu.
Gamma Canis Majoris
Danh pháp
γ Canis Majoris (được Latin hóa thành Gamma Canis Majoris) là tên gọi Bayer của ngôi sao này.
Điện Biên
Sau năm 1954
nhỏ|phải|220px|Đường phố Điện Biên Phủ Ngày 18 tháng 4 năm 1992, theo quyết định số 130/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, thành lập thị xã Điện Biên Phủ và di chuyển tỉnh lỵ tỉnh Lai Châu về thị xã Điện Biên Phủ.
Gamma Canis Majoris
Danh pháp
Nó mang tên truyền thống Muliphein, không nên nhầm lẫn với Muhlifain là tên gọi của Gamma Centauri; cả hai tên đều bắt nguồn từ cùng một gốc Ả Rập, محلفين muħlifayn. Vào năm 2016, Liên minh Thiên văn Quốc tế đã tổ chức một Nhóm Công tác về Tên Sao (WGSN) để lập danh mục và chuẩn hóa tên riêng cho các ngôi sao. WGSN đã phê duyệt tên Muliphein cho ngôi sao này vào ngày 21 tháng 8 năm 2016 và hiện tại nó đã được đưa vào Danh lục tên Sao của IAU.
Tính chất
Gamma Canis Majoris là một ngôi sao khổng lồ sáng loại B màu trắng xanh với phân loại sao B8II và cấp sao biểu kiến là +4,11. Nó cách Trái Đất khoảng 440 năm ánh sáng. Nó là một ngôi sao Hg-Mg kì dị về mặt hóa học, hiển thị các vạch phổ thủy ngân và magiê bất thường. Ngôi sao này có bán kính 5,6 lần Mặt Trời và khí quyển bên ngoài có nhiệt độ hiệu dụng là 13.596 K.
Điện Biên
Sau năm 1954
Ngày 26 tháng 9 năm 2003, thành lập thành phố Điện Biên Phủ trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị xã Điện Biên Phủ.
Gamma Canis Majoris
Tính chất
Ngôi sao này bị nghi ngờ là một hệ sao đôi quang phổ, và có một ứng viên đồng hành ở khoảng cách góc 0,32″ dọc theo vị trí góc 114,8°. Nó là một thành viên của cụm phân tán Collinder 121.
Di sản hiện đại
Muliphein xuất hiện trên quốc kỳ của Brasil, tượng trưng cho bang Rondônia.
Điện Biên
Sau năm 1954
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ra nghị quyết chia tỉnh Lai Châu thành hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên. Tỉnh Điện Biên chính thức được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 2004.
Gamma Canis Majoris
Di sản hiện đại
Tàu chở hàng của Hải quân Hoa Kỳ USS Muliphen (AKA-61) được đặt theo tên của ngôi sao này.
Tham khảo
Thể loại:Chòm sao Đại Khuyển
Điện Biên
Sau năm 1954
Ngày 2 tháng 3 năm 2005, đổi tên thị xã Lai Châu thành thị xã Mường Lay, đổi tên huyện Mường Lay thành huyện Mường Chà.
Ngày 14 tháng 11 năm 2006, thành lập huyện Mường Ảng trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của huyện Tuần Giáo.
Ramón Mercader
Jaime Ramón Mercader del Río Hernández (7 tháng 2 năm 1913 tại Barcelona, Tây Ban Nha – 18 tháng 10 năm 1978 tại La Habana, Cuba) là một nhà tình báo. Ramón Mercader đã ám sát Lev Trotsky, một đối thủ của Iosif Vissarionovich Stalin.
Điện Biên
Sau năm 1954
Ngày 25 tháng 8 năm 2012, thành lập huyện Nậm Pồ trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của các huyện Mường Nhé và Mường Chà.
Ramón Mercader
Tham khảo
Thể loại:Mất năm 1978 Thể loại:Người Catalunya Thể loại:Kẻ ám sát Thể loại:Anh hùng Liên Xô Thể loại:Người Barcelona Thể loại:Sinh năm 1913 Thể loại:Chết vì ung thư phổi
Điện Biên
Sau năm 1954
Tỉnh Điện Biên có 1 thành phố, 1 thị xã và 8 huyện như hiện nay.
Kinh tế
Kinh tế Điện Biên thuộc nhóm trung bình. Điện Biên là một trong những tỉnh gặp khó khăn, do địa hình đồi núi chia cắt nên nông nghiệp không phải là thế mạnh của Điện Biên. Hiện nay tỉnh đang chú trọng vào công nghiệp và du lịch. Trong bảng xếp hạng về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam năm 2020, tỉnh Điện Biên xếp ở vị trí thứ 46 trên 63 tỉnh thành. Năm 2018, Điện Biên xếp thứ 60 về tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) với 15.750 tỉ đồng (0,684 tỉ USD), xếp thứ 61 về GRDP bình quân đầu người với 27,31 triệu đồng (1.186 USD), đứng thứ 49 về tốc độ tăng trưởng GRDP với 7,15%.
Dự ước tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh GRDP theo giá so sánh năm 2016 đạt 9223,2 tỷ đồng. Trong đó: khu vực nông – lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,56%; công nghiệp – xây dựng tăng 6,07%; dịch vụ tăng 8,64%. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng xác định, trong đó: khu vực nông – lâm nghiệp và thủy sản chiếm 23,77%, giảm 1,08%; công nghiệp – xây dựng chiếm 25,29%, tăng 0,03%; dịch vụ chiếm 48,48%, tăng 1,04% so với năm 2015. Thu nhập bình quân đầu người ước đạt 22,31 triệu đồng/người/năm, tăng 7,87% so với năm 2015.
Nông nghiệp
thumb|Cánh đồng ở Điện Biên Ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa chính là điều kiện thuận lợi để nông nghiệp ở Điện Biên phát triển. Tuy nhiên, các vụ rét đậm, rét hại vào mùa đông lại cản trở sự phát triển của cây trồng và vật nuôi. Điện Biên có 9 trang trại: 5 trang trại trồng trọt, 2 trang trại chăn nuôi, 1 trang trại nuôi trồng thủy sản và 1 trang trại khác. Tổng sản lượng lương thực của tỉnh Điện Biên ước đạt 253622 tấn ; tổng số gia súc toàn tỉnh ước đạt 550600 con.
Diện tích gieo cấy lúa năm 2016 đạt 500,98 km², tăng 1,32%; năng suất bình quân đạt 35 tạ/ha, giảm 0,4 tạ/ha; sản lượng ước đạt 175119 tấn, tăng 0,17% so với năm 2015. Diện tích gieo trồng ngô ước đạt 29.977 ha, tăng 0,8%; năng suất bình quân ước đạt 26,19 tạ/ha; sản lượng đạt 78503,44 tấn, tăng 3,03% so với năm 2015.
Theo kết quả điều tra chăn nuôi trong tỉnh ước tính đến hết năm 2016: tổng số trâu có 129640 con, tăng 2,9%; tổng số bò có 53564 con, tăng 5,72%; tổng số lợn có 374350 con, tăng 5,28% so với năm 2015.
Công nghiệp
Một số sản phẩm chủ yếu của ngành công nghiệp ở Điện Biên tăng cao so với cùng kỳ năm 2015 như: điện, gạch xây, đá xây dựng, xi măng, trang in offset; một số sản phẩm chủ yếu ngành công nghiệp đạt thấp như: than sạch, gạch xây dựng.
Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2016 ước đạt 2235,22 tỷ đồng, tăng 9,1% so với năm 2015. Trong đó: công nghiệp khai thác đạt 107,97 tỷ đồng, tăng 1,38%; công nghiệp chế biến đạt 1798,94 tỷ đồng, tăng 5,32%; sản xuất, phân phối điện đạt 286,79 tỷ đồng, tăng 46,26%; cung cấp nước và xử lý rác thải đạt 41,52 tỷ đồng, tăng 8,99% so với năm 2015.
Dân cư
Tính đến năm 2021, dân số của tỉnh Điện Biên là 625.100 người với mật độ dân số là 66 người/km². Trong đó, dân số nam là 317.400 người và dân số nữ là 307.700 người; dân số thành thị đạt 95 nghìn người và dân số nông thôn đạt 530.100 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số của Điện Biên từ năm 2009 đến năm 2019 là 2 ‰. Năm 2019, Điện Biên có 134.273 hộ gia đình với 24.646 hộ ở thành thị và 109.627 hộ ở nông thôn. Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đạt 30%.
Theo cuộc điều tra dân số năm 2019, tỉnh Điện Biên có 42 dân tộc sinh sống bao gồm: Thái, Mông, Kinh, Dao, Khơ Mú, Hà Nhì, Giáy, La Hủ, Lự, Hoa, Kháng, Mảng, Tày, Nùng, Mường,... Trong đó, dân tộc Mông là dân tộc có dân số đông nhất với 228.279 người, chiếm 38,1% dân số toàn tỉnh. Dân tộc Mông xếp thứ hai với 213.714 người, chiếm 35,6% dân số toàn tỉnh. Dân tộc Kinh có dân số đông thứ ba với 104.061 người, chiếm 17,3% dân số tỉnh.