cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tính dục của người chuyển giới
Người chuyển giới nam
Foerster ghi nhận một mối quan hệ kéo dài 15 năm giữa một phụ nữ và một người chuyển giới nam đã qua phẫu thuật vào cuối những năm 1960.
Vào thế kỷ 20, người chuyển giới nam hấp dẫn bởi phụ nữ gặp rất nhiều khó khăn trong việc chứng minh sự tồn tại và chính danh của mình. Nhiều người chuyển giới nam hấp dẫn bởi phụ nữ, như nghệ sĩ nhạc jazz Billy Tipton, giấu kín việc mình là người chuyển giới cho đến khi qua đời.
Mặc dù hầu hết người chuyển giới nam thường được mô tả là là dị tính, xu hướng tính dục của họ thực ra rất đa dạng. Tác giả Henry Robin viết rằng "cần những nỗ lực không ngừng nghỉ của Lou Sullivan, một nhà hoạt động là người chuyển giới nam đồng tính, người đấu tranh rằng người chuyển giới nam cũng có thể yêu nam." Matt Kailey, tác giả cuốn Just Add Hormones: An Insider’s Guide to the Transsexual Experience, thì hồi tưởng quá trình thay đổi "từ một phụ nữ dị tính hơn 40 tuổi trở thành một người nam đồng tính như ông luôn định danh chính mình." Các nhà nghiên cứu dần dần cũng công nhận sự hiện diện của hiện tượng này, và đến cuối thế kỷ 20, nhà thần kinh học Ira Pauly viết, "Mệnh đề cho rằng người chuyển giới từ-nữ-sang-nam luôn là người đồng tính [ở đây Pauly mang ý "hấp dẫn bởi nữ"] không còn đúng nữa."
Một khảo sát trên khoảng 2000 người chuyển giới nam tại Hoa Kỳ chỉ ra sự đa dạng trong xu hướng tính dục, hay bản dạng tính dục của nhóm này. 23% nhận mình là dị tính hoặc "thẳng". Đa số (65%) xác định bản thân là queer (24%), toàn tính (17%), song tính (12%), đồng tính (12%), vô tính (7%), và 5% không phản hồi.
Hoạt động tình dục
Tobi Hill-Meyer, người tự nhận là ‘nhà sản xuất nội dung khiêu dâm, cây viết kiêm nhà hoạt động xã hội, một người queer, chuyển giới, đa sắc tộc và cởi mở về tình dục’ (Queer Trans Multiracial Sex-Positive Activist Writer and Porn Maker), đang thực hiện bộ phim tài liệu có tên Doing it Again: In Depth về tính dục của người chuyển giới. Tính đến 17/12/2015, Phần 1: Playful Awakenings đã được ra mắt, bao gồm các cuộc phỏng vấn những cặp đôi có cả hai người thuộc nhóm chuyển giới. Nhà nghiên cứu văn hóa J.R. Latham cũng đã viết những phân tích định danh đầu tiên về thực hành tình dục của người chuyển giới nam trong cuốn Sexualities.
Gọi tên các bộ phận cơ thể
Nhiều người chuyển giới chọn không sử dụng các từ chỉ bộ phận sinh dục phổ biến, mà thay vào đó dùng các từ ít phân định giới hơn. Lý do cho thực hành này, là bởi việc nghe các tên thường dùng này có thể gây ra khủng hoảng định giới (gender dysphoria) cho một số người chuyển giới.
Không phải tất cả người chuyển giới đều đổi tên bộ phận cơ thể mình. Những người chọn không đổi tên, thường ít thoải mái hơn với cơ thể hiện có và/hoặc không muốn gắn các bộ phận sinh dục của mình với giới tính khác với bản dạng của họ.
Xét cho cùng, quyết định dùng ngôn từ gì để gọi tên bộ phận trên cơ thể của người chuyển giới, và mong muốn người khác cũng dùng (ngôn từ tương tự), phụ thuộc vào chính người đó.
Người chuyển giới nữ
Một số người chuyển giới nữ gọi hậu môn của mình là âm đạo, vì hậu môn của họ có chức năng gần giống với âm đạo của người nữ hợp giới. Bên cạnh đó, một số người chuyển giới nữ cũng gọi một số bộ phận khác trên cơ thể, có thể không liên quan đến chức năng sinh dục, với tên của bộ phận sinh dục trên cơ thể người nữ hợp giới, ví dụ như cửa mình và âm vật.
Người chuyển giới nam
Một số người chuyển giới nam gọi âm đạo của mình là "cửa trước" vì như thế ít tính định giới hơn. Thêm vào đó, một vài người chuyển giới nam cũng gọi các bộ phận cơ thể khác với tên tương ứng của giống đực. Ví dụ, họ gọi âm vật là dương vật, vì âm vật cũng tăng kích thước khi họ có ham muốn, giống như dương vật vậy.
Tác động của liệu pháp hormone nữ
Đối với người chuyển giới nữ, sử dụng estrogen kích thích quá trình phát triển mô vú, giúp chúng tăng trưởng cả về kích thước và sự nhạy cảm. Đối với vài người, việc tăng sự nhạy cảm có thể tạo ra khoái cảm, nhưng đối với một số người khác, nó lại gây khó chịu hoặc đau đớn. Bên cạnh đó, với những người dùng estrogen và có dương vật, estrogen có thể làm giảm kích cỡ bên ngoài, giảm khả năng sản xuất tinh trùng (có thể đưa lương tinh trùng về 0), cũng như giảm khả năng cương dương. Thêm nữa, một số người chuyển giới nữ đang dùng liệu pháp hormone (hormone therapy - HR) thậm chí có thay đổi về khả năng lên đỉnh. Một số người cho biết họ có trải nghiệm lên đỉnh nhiều lần.
HR có thể gây suy giảm nhu cầu tình dục, hoặc thay đổi cảm nhận kích thích tình dục ở người chuyển giới nữ. Một nghiên cứu công bố năm 2014 cho thấy 62,4% người chuyển giới nữ tham gia khảo sát có sự suy giảm ham muốn sau liệu pháp hormone và/hoặc tạo hình âm đạo. Một nghiên cứu vào 2008 thì chỉ ra cứ 3 người chuyển giới nữ trải qua HR thì có một người gặp phải hội chứng suy giảm ham muốn tình dục (hypoactive sexual desire disorder - HSDD).
Một nghiên cứu từ 2009 đã kiểm nghiệm ảnh hưởng của 2 liệu pháp testosterone đường qua da và dydrogesterone đường uống đối với HSDD ở người chuyển giới nữ. Sau 6 tuần liệu pháp, nhóm dùng testosterone có ham muốn tình dục tăng lên, trong khi đó nhóm còn lại không có thay đổi đáng kể.
Tác động của liệu pháp hormone nam
Đối với người chuyển giới nam dùng testosterone, một trong số những thay đổi thể chất rõ ràng nhất, có liên quan tới tính dục và bộ phận sinh dục, là sự kích thích các mô tại âm vật cũng như sự tăng trưởng kích thước âm vật. Sự tăng trưởng này khá đa dạng, từ "không đáng kể" đến "lớn gấp 4 lần". Các tác động khác bao gồm teo đét âm đạo, khi mà các mô ở đây mỏng đi và tiết ít chất bôi trơn hơn. Điều này có thể khiến quan hệ tình dục tại âm đạo trở nên đau đớn, thậm chí chảy máu. Người chuyển giới nam dùng testosterone cũng gia tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, nhất là khi có quan hệ thâm nhập đường âm đạo.
Các tác động khác của testosterone đối với người chuyển giới nam có thể bao gồm cả sự gia tăng ham muốn tình dục. Tùy từng thời điểm, sự gia tăng này có thể rất đột ngột và dữ dội. Giống như đối với người chuyển giới nữ, một số người chuyển giới nam cũng trải nghiệm sự thay đổi về cảm nhận kích thích tình dục.
Xu hướng tính dục và quá trình định giới
Một số người chuyển giới giữ nguyên xu hướng tính dục trong suốt cuộc đời, trong một vài trường hợp thì tiếp tục chung sống với cùng đối tác sau quá trình định giới.
Một số người chuyển giới nữ yêu nữ cho biết, sau quá trình định giới, họ trở nên bị cuốn hút bởi nam giới, và giải thích việc này như là sự thức tỉnh bản dạng nữ. Kurt Freund giả thiết rằng, những trường hợp này phản ánh mong muốn của một số người chuyển giới nữ muốn thể hiện bản thân có "sự nữ tính điển hình", hoặc phản ánh hứng thú với sự "đúng chuẩn" trong mối quan hệ với đối tác nam giới chứ không phải thay đổi thực sự trong tính dục. Một nghiên cứu vào 2005 sử dụng phương pháp chụp quang tuyến âm đạo (tiếng Anh: vagina photoplethysmography) để đo lượng máu trong bộ phận sinh dục của người chuyển giới nữ sau phẫu thuật định giới, cho thấy kích thích tình dục ở nhóm này có các đặc trưng phân loại được (ví dụ như người chuyển giới nữ yêu nam bị kích thích bởi nam giới, người chuyển giới nữ yêu nữ bị kích thích bởi nữ giới) và giống ở người nam hợp giới, cũng như khẳng định phương pháp này (chụp quang tuyến âm đạo) là công cụ thích hợp để kiếm chứng thông tin trên. Trong nghiên cứu này, chỉ 1 người trước đó cho biết có thay đổi về xu hướng tính dục là vẫn cho kết quả trùng với xu hướng tính dục trước phẫu thuật định giới.
Sở thích ăn mặc xuyên giới (transvestic fetishism)
Trong DSM đã từng tồn tại chẩn đoán cho "sở thích tình dục ăn mặc xuyên giới." Một số nhà trị liệu và nhà hoạt động đã tìm cách loại bỏ chẩn đoán này trong các bản sửa đổi sau này. DSM-5, được phát hành vào năm 2013, đã thay thế mục "sở thích tình dục ăn mặc xuyên giới" thành "rối loạn ăn mặc xuyên giới".
Theo ví dụ của Thang đo Benjamin, vào năm 1979, Buhrich và McConaghy đã đề xuất ba phân loại lâm sàng rời rạc về sở thích tình dục ăn mặc xuyên giới: những người ăn mặc xuyên giới "hạt nhân" (hài lòng với việc mặc quần áo của giới tính khác), những người ăn mặc xuyên giới "ngoài lề" (những người muốn được nữ tính hóa bằng hormone hoặc can thiệp phẫu thuật), và "người chuyển giới ái vật", người có thể hiện kích thích tình dục với người ăn mặc xuyên giới nhưng nhận định bản thân là người chuyển giới và tìm đến phẫu thuật chuyển giới.
Thực trạng văn hóa
Hành vi tình dục và vai trò giới khác nhau tùy theo nền văn hóa, điều này ảnh hưởng đến vị trí của những người có đa dạng giới tính trong các nền văn hóa này. Ở hầu hết các nền văn hóa, người chuyển giới bị kỳ thị và hoạt động tình dục liên quan đến người chuyển giới bị coi là đáng xấu hổ, đặc biệt là trong các nền văn hóa có vai trò giới cứng nhắc hoặc các quy định nghiêm ngặt đối với tình dục không phải dị tính.
Trong các nền văn hóa Ả Rập, Địa Trung Hải, người Mỹ gốc Phi và La tinh, đôi khi có sự phân biệt giữa hoạt động tình dục chủ động và thụ động, khi mà người bị thâm nhập bị cho là không thẳng và không nam tính, còn người thâm nhập thì có.
Ở một số quốc gia châu Á, đặc biệt là Thái Lan, quan điểm xã hội khoan dung hơn với tình dục chuyển giới, nhưng vẫn còn nhiều sự phân biệt đối xử. (Tham khảo Kathoey)
Mại dâm
Trong nhiều nền văn hóa, người chuyển giới (đặc biệt là người chuyển giới nữ) thường xuyên tham gia vào hoạt động mại dâm, chẳng hạn như phim khiêu dâm chuyển giới. Vấn đề này có sự liên quan đến sự phân biệt đối xử trong môi trường làm việc. Trong Khảo sát về sự Phân biệt Đối xử với Chuyển giới Toàn quốc, 11% số người được hỏi cho biết đã tham gia bán dâm để có thu nhập, so với tỉ lệ 1% của phụ nữ hợp giới ở Hoa Kỳ. Trong cùng cuộc khảo sát, 13% người Mỹ chuyển giới thất nghiệp, gần gấp đôi mức trung bình trên toàn quốc. 26% đã bị mất việc làm do nhận dạng/biểu hiện giới tính của họ. Người chuyển giới mại dâm có tỷ lệ nhiễm HIV cao. Tổng quan các nghiên cứu về tỷ lệ hiện nhiễm HIV ở người chuyển giới nữ làm việc trong ngành công nghiệp tình dục, hơn 27% dương tính với HIV. Tuy nhiên, đánh giá cũng cho thấy người chuyển giới nữ tham gia bán dâm không có khả năng dương tính với HIV cao hơn người chuyển giới nữ không tham gia bán dâm. Các nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng ở Hoa Kỳ, HIV đặc biệt phổ biến ở những người chuyển giới da màu, đặc biệt là người chuyển giới nữ da đen, một vấn đề đã được các học giả và các thành viên của cộng đồng chuyển giới xác định.
Chủ đề người chuyển giới mại dâm đã gây được sự chú ý nhất định trên các phương tiện truyền thông. Paris Lees, một nhà báo và người chuyển giới nữ người Anh đã viết một bài báo vào tháng 6 năm 2012 cho tờ Independent bênh vực Ria, ngôi sao của bộ phim tài liệu "Ria: Teen Transsexual" trên Channel 4, người mà lúc đó đang 17 tuổi và tham gia vào hoạt động mại dâm ở các tiệm mát-xa trước những lời chỉ trích. Paris nói rằng lựa chọn tham gia vào hoạt động mại dâm là một vấn đề tự chủ về cơ thể và chỉ ra những lý do mà phụ nữ trẻ chuyển giới thường chuyển sang hành nghề mại dâm, như lòng tự trọng thấp và sự phân biệt đối xử nghiêm trọng trong môi trường làm việc. Một đánh giá của GLAAD về kho lưu trữ các tập phim truyền hình có sự xuất hiện của người chuyển giới từ năm 2002 đến năm 2012 cho thấy 20% nhân vật chuyển giới được miêu tả là người hành nghề mại dâm.
Gnephosis acicularis
Gnephosis acicularis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Tính dục của người chuyển giới
Phân nhóm người chuyển giới dựa trên xu hướng tính dục
Nhà tính dục học Magnus Hirschfeld lần đầu tiên đề xuất sự phân biệt dựa trên xu hướng tính dục vào năm 1923. Sau đó, một số phép phân loại thành hai nhóm dựa trên giới tính đã được đề xuất bởi các bác sĩ lâm sàng, mặc dù một số bác sĩ tin rằng có các yếu tố khác hữu dụng về mặt lâm sàng hơn, hoặc rằng chỉ chia thành hai nhóm là không đủ. Một số nhà nghiên cứu có phân chia giữa nhóm người chuyển giới nam hấp dẫn bởi nữ giới và nhóm người chuyển giới nam hấp dẫn bởi nam giới.
Gnephosis acicularis
Liên kết ngoài
Thể loại:Gnephosis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1867
Favartia levicula
Favartia (Favartia) levicula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Tính dục của người chuyển giới
Phân nhóm người chuyển giới dựa trên xu hướng tính dục
Năm 1974, Person và Ovesey đề xuất phân chia nhóm người chuyển giới nữ có mong muốn trị liệu định giới thành hai nhóm "chính" và "phụ". Họ định nghĩa "người chuyển giới muốn trị liệu định giới chính" là những người vô tính có ít hoặc không quan tâm đến hoạt động tình dục với bạn tình và không có hưng phấn tình dục với việc ăn mặc xuyên giới, hoặc với "mơ tưởng tình dục xuyên giới" ("cross-gender fantasy"). Họ định nghĩa cả người đồng tính và người "transvestic" là "người chuyển giới có mong muốn trị liệu định giới thứ cấp".
Favartia levicula
Miêu tả
Vỏ ốc có kích cỡ khoảng 18 mm
Tính dục của người chuyển giới
Phân nhóm người chuyển giới dựa trên xu hướng tính dục
Theo như DSM-III-R, phát hành năm 1987, "người chuyển giới có mong muốn trị liệu định giới" được chia thành nhóm phụ của "đồng tính luyến ái" và "dị tính luyến ái".
Favartia levicula
Phân bố
Loài này phân bố ở Vịnh Mexico, Biển Caribe và ở Đại Tây Dương từ North Carolina tới Florida.
Tính dục của người chuyển giới
Phân nhóm người chuyển giới dựa trên xu hướng tính dục
Tiến sĩ Norman Fisk nhận thấy rằng những người vào phòng khám của ông để tìm kiếm trị liệu chuyển giới không chỉ bao gồm những người thuộc nhóm được chẩn đoán chuyển giới tính thường thấy. Bài báo lưu ý rằng những người đồng tính nam nữ tính và những người dị tính có sở thích tình dục với ăn mặc xuyên giới (fetishistic transvestites) cũng mong muốn phẫu thuật và được coi là những người có khả năng cao sẽ thực hiện quá trình này.
Tham khảo
Thể loại:Tính dục người
Corythalia excavata
Corythalia excavata là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Corythalia. Corythalia excavata được Frederick Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1901.
Tham khảo
Thể loại:Corythalia
Sông Lũy (định hướng)
Sông Lũy là một con sông chảy qua các tỉnh Lâm Đồng và Bình Thuận ở miền Trung Việt Nam. Tên con sông này được đặt cho:
Ophisma gravata
Ophisma gravata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ophisma
Cissus pentagona
Cissus pentagona là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được Roxb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1820.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cissus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1820
Parosmylus jombai
Parosmylus jombai là một loài côn trùng trong họ Osmylidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được C.-k. Yang miêu tả năm 1987.
Tham khảo
Thể loại:Parosmylus
Miltochrista sanguitincta
Miltochrista sanguitincta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Miltochrista
Ophthalmitis striatifera
Ophthalmitis striatifera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ophthalmitis
Xestia ditrapezium
Xestia ditrapezium là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, miền bắc Thổ Nhĩ Kỳ, miền bắc Iran, Ngoại Kavkaz, Kavkaz, Trung Á, từ Altai tới Ussuri, Amur, quần đảo Kuril, miền bắc Mông Cổ, Tây Tạng, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Chú thích
Thể loại:Xestia Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
Humata pyxidata
Humata pyxidata là một loài dương xỉ trong họ Davalliaceae. Loài này được Cav. Desv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Humata Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Humata pyxidata
Song Mai (định hướng)
Song Mai có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Neocsikia krishna
Neocsikia krishna là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Suzuki miêu tả khoa học năm 1982.
Mordellistena crunneocephala
Mordellistena crunneocephala là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Píc miêu tả khoa học năm 1917.
Tilhouse
Tilhouse là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 622 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hautes-Pyrénées
Quận Stone, Arkansas
Quận Stone là một quận thuộc tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Arkansas  Thể loại:Arkansas 1873 Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1873
Hacımahmutlu, Espiye
Hacımahmutlu là một xã thuộc huyện Espiye, tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 670 người.
Dan Houser
Dan Houser (sinh năm 1973/1974) là một nhà sản xuất, biên kịch và diễn viên lồng tiếng trò chơi điện tử người Anh, và đã cùng anh trai mình Sam đồng sáng lập Rockstar Games, đồng thời là cựu phó chủ tịch sáng tạo của công ty. Bên cạnh việc sản xuất các trò chơi, Houser là trưởng biên kịch của Rockstar Games, cụ thể là cho Bully, Red Dead Redemption và Max Payne 3. Anh cũng đã sáng tác hoặc đồng sáng tác kịch bản cho hầu hết các tựa game trong dòng trò chơi Grand Theft Auto.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nam diễn viên lồng tiếng Anh
Riccia papillosa
Riccia papillosa là một loài rêu trong họ Ricciaceae. Loài này được Moris mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.
Liên kết ngoài
Thể loại:Riccia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1828
Dragon Ball Z: Ginga Giri-Giri!! Butchigiri no Sugoi Yatsu
Dragon Ball Z: Vòng đấu bất phân (ドラゴンボールZ 銀河ギリギリ!!ぶっちぎりの凄い奴) là bộ phim hoạt hình Dragon Ball Z thứ 9. Được sản xuất tại Nhật Bản vào ngày 10 tháng 7 năm 1993 và tại Hoa Kỳ vào ngày 17 tháng 8 năm 2004.
Nội dung
Sau khi đánh bại Cell(Xên Bọ Hung trong phiên bản tiếng việt)trái đất tổ chức một đại hội võ thuật đặc biệt mời 4 võ sĩ từ 4 cõi thiên hà đến tranh tài,lúc này sôngôku đã chết và lên thiên đường. Những người bạn của anh cũng tham gia vào đại hội võ thuật lần này.
Nhưng một chuyện không ngờ đã xảy ra,Bojack-kẻ bị 4 vị thần vũ trụ phong ấn đã thoát khỏi sự phong ấn khi thần vũ trụ phía Bắc (King Kai)đã chết do Xên tự phát nổ.SônGôHan đã giáp mặt với hắn và gặp nguy hiểm,trong lúc nguy nan sôngôku đã dùng phép dịch chuyển tức thời để giúp con trai mình.Cơn giận của gôhan bùng lên và cậu bé đã đánh bại Bojack,mang lại sự hoà bình cho nhân loại.Dĩ nhiên,toàn bộ chiến công này thuộc về santa(vì khi đó máy quay đã bị hỏng không quay được cảnh gôhan hạ Bojack và sau đó santa nhận hết công về mình).
Zephyranthes stellaris
Zephyranthes stellaris là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Ravenna miêu tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Liên kết ngoài
Thể loại:Zephyranthes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967
Ong Long
Ong Long (? - 1767) vương hiệu đầy đủ Somdet Brhat Chao Maha Sri Ungalankaya Chandapuri Sri Sadhana Kanayudha, là vị vua thứ hai của Vương quốc Viêng Chăn, trị vì từ năm 1730 đến khi mất, năm 1767.
Ong Long là con trai cả của Vua Xaysethathirath II, kế vị cha sau khi vua cha qua đời.
Ông mất năm 1767, không có con. Em trai ông lên kế vị, là Vua Ong Bun, còn gọi là Bunsan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vua Viêng Chăn Thể loại:Sinh thế kỷ 18 Thể loại:Mất năm 1767 Thể loại:Hoàng gia Lào Thể loại:Lịch sử Lào
Senecio pavonii
Senecio pavonii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Wedd.) Cuatrec. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Tham khảo
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950
Favartia lindae
Favartia lindae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Tham khảo
Thể loại:Favartia
Sông Phan (định hướng)
Sông Phan có thể chỉ một trong số các con sông sau đây:
Miltochrista sapporensis
Miltochrista sapporensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Miltochrista
Erigorgus garugawensis
Erigorgus garugawensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Zanthoxylum setulosum
Zanthoxylum setulosum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được P. Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Scapania undulata
Scapania undulata là một loài rêu tản trong họ Scapaniaceae. Loài này được (L.) Dumort. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1835.
Zanthoxylum setulosum
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922
Scapania undulata
Liên kết ngoài
Thể loại:Scapania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1835
Tholera undulata
Tholera undulata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tholera
McDonnell Douglas DC-9
McDonnell Douglas DC-9 (định danh ban đầu Douglas DC-9) là một loại máy bay chở khách phản lực mà sau này phát triển thành MD-80 và MD-90. Nó là loại máy bay ngắn chở được từ 80 đến 135 khách và tầm bay khoảng hơn 4700km. Được trang bị hai động cơ Pratt & Whitney JT8D với lực đẩy khoảng 12.200 pound lực.
Biến thể
thumb|DC-9-15 của hãng British Midland Airways
Các phiên bản của Series 30 versions
Series 30 được chế tạo với 4 phiên bản phụ chính.
Series 40
right|thumb|Buồng lái DC-9-40
Giao hàng
thumb|right|DC-9-30 của Allegheny Airlines 1970 thumb|So sánh McDonnell Douglas DC-9, [[Boeing 717, và McDonnell Douglas MD-80]]
Nguồn: Jane's All The World's Aircraft 1976–77 except where specified.
Liên kết ngoài
DC-09 DC-09 Thể loại:Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1960–1969 Thể loại:Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1960 Thể loại:Máy bay dân sự Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay chở khách Thể loại:Máy bay vận tải Thể loại:Máy bay hai động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay trong chiến tranh Việt Nam
Xestia conchis
Xestia conchis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Arizona, Utah và Colorado.
Sải cánh dài khoảng 35 mm.
Tham khảo
Thể loại:Xestia
Porvoo
300px|nhỏ|phải|Thị trấn cổ Porvoo Porvoo ở tiếng Phần Lan hay Borgå trong tiếng Thụy Điển), là một đô thị nằm ở bờ biển nam của Phần Lan khoảng 50 km về phía đông của Helsinki. Thị xã lấy tên từ một pháo đài bằng đất Thụy Điển gần sông Porvoonjoki chảy qua thị xã (tiếng Thụy Điển Borgå, có nghĩa là lâu đài và å sông). Porvoo là một trong 6 thị xã Trung cổ ở Phần Lan.
Corythalia fimbriata
Corythalia fimbriata là một loài nhện trong họ Salticidae.
Tham khảo
Thể loại:Corythalia
Pescatoria fimbriata
Pescatoria fimbriata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Regel miêu tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pescatoria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1879
Neocsikia nepalensis
Neocsikia nepalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira & Becker miêu tả khoa học năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Neocsikia
Nuôi tôm
300px|nhỏ|phải|Vùng nuôi tôm trên cát ở Đức Minh-Mộ Đức-Quảng Ngãi của Việt Nam Nuôi tôm là một ngành nông nghiệp thiết kế để gầy dựng và phát triển các loại tôm cho nhu cầu tiêu thụ của con người. Việc nuôi tôm thương mại đầu tiên bắt đầu những năm 1970, sản lượng sản xuất tôm phát triển nhanh chóng để theo kịp đòi hỏi của thị trường, đặc biệt là Mỹ, Nhật, Tây Âu. Tổng sản lượng tôm của thế giới là 1.6 triệu tấn năm 2003 và có giá trị tương đượng 9000 triệu đôla. Khoảng 75% là từ các nước châu Á, như Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ..., 25% còn lại là từ nước Nam Mỹ. Trung Quốc hiện là nhà xuất khẩu lớn nhất. Ngày nuôi tôm cũng đóng vai trò quan trọng trong nông nghiệp Việt Nam nhất là nuôi tôm để xuất khẩu.
Kĩ thuật nuôi trồng
Khi ngành nuôi trồng tôm phát triển năm 1970 như là ngành thương mại, tiềm năng thay thế thỏa mãn cho nhu cầu thị trường đang tăng cao, vượt xa khả năng đánh bắt tôm hoang dã, phương pháp nông nghiệp cũ đã nhanh chóng bị thay đổi để tiến tới phương pháp sản xuất để xuất khẩu. Ngành công nghiệp nuôi tôm bắt đầu bằng phương pháp cũ kĩ, tốn kém, sử dụng đất rộng nhưng năng suất thấp. Vào thời điểm, mà nhu cầu tôm tăng cao, thì các vùng ven biển được cải tạo nuôi tôm. Nhưng với kĩ thuật tiên tiến làm cho mật độ nuôi tôm tăng cao. Có khi áp dụng phương pháp nuôi ao phụ để cho ăn.
Đến giữa những năm 1980, các nông trường nuôi phần lớn là tôm non được đánh bắt do ngư dân. Do đó việc nuôi tôm giống trở thành quan trọng trong một số nước. Để đảm bảo có sự cung cấp đều đặn, ngành công nghiệp này bắt đầu việc nuôi tôm từ trong trứng và đảm bảo lượng tôm non.
Vòng đời của tôm
Tôm trưởng thành và sinh sản trong môi trường nước. Con cái đẻ 50000 cho đến 1 triệu trứng, được ấp 24 giờ trứng thành các ấu trùng. Ấu trùng ăn các noãn hoàng và biến thái. Sau 3 lần biến thái, thì có hình dạng gần giống tôm. Sau 3-4 ngày thì biến thái hoàn toàn thành tôm non, tôm non có đầy đủ các tính chất của tôm. Toàn quá trình kéo dài 12 ngày từ khi đẻ trứng. Trong tự nhiên, tôm non di cư ra cửa sông, vốn giàu dinh dưỡng và độ mặn. Chúng phát triển và chuyển vào vùng nước lớn nơi mà chúng trưởng thành. Tôm trưởng thành là sinh vật đáy.
Kĩ thuật
Trong việc nuôi tôm, vòng đời này xảy ra dưới điều kiện có kiểm soát. Lý do để làm cho mật độ tăng cao kết quả là có cùng kích cỡ tôm, và cho tôm ăn có điểu khiển, hơn nữa có khả năng đẩy nhanh vòng phát triển bằng cách điều khiển khí hậu (sử dụng trong nhà kính). Có 3 giai đoạn khác nhau:
Hầu hết các nông trường thu hoạch 1 đến 2 lần trong một năm, ở vùng nhiệt đới nông trường tôm có thể thu hoạch tới 3 lần. Vì sự cần thiết nước mặn, nông trường nuôi tôm gần với biển. Nuôi tôm trong cạn đã được thử nhưng việc vận chuyển nước muối và sự thích nghi của cây cối dẫn đến vấn đề. Thái Lan ban hành lệnh cấm nuôi tôm trong cạn từ năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Nông nghiệp Thể loại:Sinh học Thể loại:Chăn nuôi Thể loại:Nuôi trồng thủy sản Thể loại:Tôm
Depok
Depok (ᮓᮦᮕᮧᮊ᮪) là một thành phố Indonesia. Thành phố này thuộc tỉnh Tây Java, trên đảo Java. Thành phố có Depok nằm trên biên giới phía tây của Jakarta trong khu vực đô thị Jabodetabek. "De" trong Jabodetabek đề cập đến Depok, trong khi từ "depok" bản thân xuất phát từ ngôn ngữ Sunda có nghĩa là ẩn dật hoặc nơi ở của một người sống ẩn dật. Depok có diện tích 200,29 km² và 1.374.903 người trong năm 2005, với mật độ 6.865 người/ km². Năm 2007, dân số là 1.412.772 và đến năm 2010, dân số trong Depok là 1.751.696 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu dân cư ở Tây Java Thể loại:Huyện lỵ Indonesia Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1871 Thể loại:Đế quốc Hà Lan năm 1871
Silvio Pedro Miñoso
Silvio Javier Pedro Miñoso (sinh ngày 23 tháng 12 năm 1976) là một cầu thủ bóng đá người Cuba đã giải nghệ.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh dành toàn bộ sự nghiệp cho Villa Clara, tạo thành một hàng thủ đầy kinh nghiệm cùng với Odelín Molina và Yénier Márquez.
Sự nghiệp quốc tế
Trận đấu quốc tế cuối cùng của anh vào tháng 12 năm 2008 trong trận đấu tại vòng loại Cúp Vàng trước Guadeloupe.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1976 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Cuba Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Cuba Thể loại:Cầu thủ Cúp Vàng CONCACAF 2002 Thể loại:Cầu thủ Cúp Vàng CONCACAF 2003 Thể loại:Cầu thủ Cúp Vàng CONCACAF 2005 Thể loại:Cầu thủ Cúp Vàng CONCACAF 2007 Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Villa Clara
Humata repens
Humata repens là một loài dương xỉ trong họ Davalliaceae. Loài này được L. f. J. Small ex Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Liên kết ngoài
Thể loại:Humata Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Sông Ray (định hướng)
Sông Ray là một con chảy qua hai tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu thuộc vùng Đông Nam Bộ Việt Nam. Tên con sông này được đặt cho:
Ophthalmitis subpicaria
Ophthalmitis subpicaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ophthalmitis
Gnephosis angianthoides
Gnephosis angianthoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Steetz) Anderb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Nguyễn Văn Hưởng (thầy thuốc)
Nguyễn Văn Hưởng (1906 - 1998) là Giáo sư, Bác sĩ vi trùng học và Đông y, cố Bộ trưởng Bộ Y tế, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa I, Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa II, III. Ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân và Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996).
Mordellistena crux
Tham khảo
C
Nguyễn Văn Hưởng (thầy thuốc)
Cuộc đời và sự nghiệp
Ông sinh ngày 22 tháng 12 năm 1906, quê tại xã Mỹ Chánh (nay là xã Mỹ Hiệp), huyện Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên (nay là tỉnh An Giang), còn có tên khác là Nguyễn Thành Tâm. Ông nội ông là thầy dạy chữ Nho, cha ông cũng học chữ Nho và kiêm luôn một ít nghề thuốc. Lúc ông lên 5 tuổi, mẹ ông mất vì dịch tả, ông nội và bà nội lần lượt qua đời. Cha ông đi làm ăn xa, nên từ năm 10 tuổi ông đã phải sống tự lập. Ông theo học tiểu học tại Cần Thơ, trung học tại Mỹ Tho và tú tài tại Sài Gòn. Năm 1927, ông học Trường Đại học Y khoa Hà Nội. Học xong 4 năm ở Hà Nội, ông lại học tiếp 2 năm ở Paris và bảo vệ luận án tốt nghiệp năm 1932.
Sau Cách mạng tháng 8, ông là thành viên Hội đồng Cố vấn Ủy ban nhân dân Nam Bộ, Trưởng ban Y tế và bào chế của Sở Y tế Nam Bộ. Sau ngày Nam Bộ kháng chiến (23/9/1945), ông tản cư về An Giang. Tháng 10 năm 1945, theo lệnh Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, ông về Mỹ Tho để tham gia công tác y tế cách mạng. Tại đây, ông đã cùng đồng nghiệp chế tạo thành công huyết thanh chống uốn ván và nhiều loại vắc xin phòng bệnh. Trong Tổng tuyển cử 6/1/1946, ông trúng cử đại biểu Quốc hội khoá I của tỉnh Long Xuyên. Sau Hiệp định sơ bộ (6/3/1946), ông trở về Sài Gòn mở phòng mạch trở lại bình thường và tiếp tục tiếp tế thuốc men, dụng cụ y tế và cứu chữa thương binh cho chiến khu... Ở Sài Gòn, ông đã cùng Đặng Văn Trứ và cụ Lưu Văn Lang đại diện cho 200 nhà trí thức Sài Gòn ký vào bản tuyên ngôn ủng hộ Chính phủ kháng chiến chống Pháp. Năm 1947, ông trở ra khu kháng chiến, là uỷ viên Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ kiêm Giám đốc Sở Y tế Quân dân Nam Bộ. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam vào 3 tháng 7 năm 1953.
Năm 1954, sau hiệp định Geneve, ông tập kết ra Bắc, lần lượt giữ các cương vị Trưởng đoàn đại biểu nhân dân Nam Bộ đi dự Hội nghị châu Á tại New Dehli (3/1955), Giám đốc Bệnh viện 303 (7/1955), Giám đốc Viện Vi trùng học (1956), Viện trưởng Viện nghiên cứu Đông y kiêm Vụ Trưởng vụ Đông y (1957), Chủ nhiệm Bộ môn Đông y (nay là khoa Y học cổ truyền) của Đại học Y Hà Nội. Tháng 1 năm 1957 của kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá I, ông được bầu làm Ủy viên chính thức Ban Thường trực Quốc hội. Ông là đại biểu Quốc hội và là Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khoá II (1960-1964) và khóa III (1964-1971).
Tháng 3 năm 1969, ông chính thức trở thành Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam. Năm 1971, sau một chuyến đi công tác, ông bị lâm bệnh nặng do đó nên bác sĩ Vũ Văn Cẩn đã được giao làm Quyền Bộ trưởng. Ông rời khỏi cương vị Bộ trưởng vào tháng 4 năm 1974. Năm 1975, ông làm Viện trưởng Viện Y học cổ truyền dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh, năm 1983 là Cố vấn Bộ trưởng Bộ Y tế về Y học cổ truyền dân tộc. Ông còn đảm nhận các chức vụ như Phó Chủ tịch Ủy ban đoàn kết Á - Phi của Việt Nam, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy viên Đảng đoàn Quốc hội... Trong công tác quản lý lẫn trong nghiên cứu, ông luôn đề cao việc kết hợp Đông Tây y là phương hướng xây dựng nền y học dân tộc. Ông đã chủ trì biên soạn cuốn Phương pháp Dưỡng sinh với 72 động tác cơ bản và đã được tái bản ít nhất 12 lần. Ông cũng là người đã tìm hiểu nguyên lý khoa học, viết giáo trình đồng thời phổ biến luyện tập nhân điện kết hợp y học cổ truyền.
Ông mất vào ngày 4 tháng 8 năm 1998, thọ 93 tuổi. Ngay trước khi mất, tên ông đã được đặt cho một học bổng trong lĩnh vực y tế của báo Sài Gòn Giải Phóng mang tên Học bổng Nguyễn Văn Hưởng. Ở Thành phố Hồ Chí Minh (Thủ Đức) và Hà Nội (quận Long Biên) đều có những con đường mang tên ông.
Tặng thưởng
Ông đã được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lao động, Thầy thuốc nhân dân, Huân chương Độc lập hạng nhất và nhiều huân, huy chương khác. Năm 1996, ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I cho các công trình: Toa căn bản, Kháng sinh thảo mộc, Phương pháp dưỡng sinh (từ 1954).
Liên kết ngoài
Thể loại:Người An Giang Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III Thể loại:Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Thể loại:Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Thể loại:Người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Thể loại:Thầy thuốc Nhân dân Thể loại:Huân chương Độc lập hạng Nhất Thể loại:Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh Thể loại:Cựu học sinh Collège de My Tho Thể loại:Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Y khoa Hà Nội Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Đập Soyang
Đập Soyang, còn được gọi là Đập Soyanggang, là một con đập kè trên sông Soyang, 10 km phía đông bắc Chuncheon thuộc tỉnh Gangwon-do, Hàn Quốc. Mục đích của đập là kiểm soát lũ, cung cấp nước và sản xuất thủy điện. Đập được xây dựng vào năm 1967 và hoàn thành vào năm 1973. Đập cao 123 m, tạo ra một hồ chứa nước dung tích 2900000000 m3 và cung cấp nước cho nhà máy điện 200 MW.
Tham khảo
Thể loại:Công trình xây dựng Gangwon (Hàn Quốc)
Riccia papulosa
Riccia papulosa là một loài rêu trong họ Ricciaceae. Loài này được (Stephani) Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Liên kết ngoài
Thể loại:Riccia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
Phân tử
nhỏ|Hình ảnh [[kính hiển vi lực nguyên tử (AFM) của một phân tử PTCDA, trong đó có thể nhìn thấy năm vòng sáu carbon. ]] nhỏ|Một hình ảnh [[Kính hiển vi quét xuyên hầm|kính hiển vi quét đường hầm của các phân tử pentacene, bao gồm các chuỗi tuyến tính gồm năm vòng carbon. ]] nhỏ|Hình ảnh AFM của 1,5,9-trioxo-13-azatriangulene và cấu trúc hóa học của nó. Phân tử là 1 nhóm trung hòa điện tích có nhiều hơn 2 nguyên tử liên kết với nhau bằng các liên kết hóa học. Các phân tử được phân biệt với các ion do thiếu điện tích. Tuy nhiên, trong vật lý lượng tử, hóa học hữu cơ và hóa sinh, thuật ngữ phân tử thường được sử dụng ít nghiêm ngặt hơn, cũng được áp dụng cho các ion đa nguyên tử.
Trong lý thuyết động học của chất khí, thuật ngữ phân tử thường được sử dụng cho bất kỳ hạt khí nào bất kể thành phần của nó. Theo định nghĩa này, các nguyên tử khí trơ được coi là các phân tử vì chúng là các phân tử đơn phân tử.
Một phân tử có thể là hạt nhân, nghĩa là, nó bao gồm các nguyên tử của một nguyên tố hóa học, như với oxy (O2); hoặc nó có thể là hạt nhân, một hợp chất hóa học bao gồm nhiều hơn một nguyên tố, như với nước (H2O). Các nguyên tử và phức chất được kết nối bởi các tương tác không cộng hóa trị, như liên kết hydro hoặc liên kết ion, thường không được coi là các phân tử đơn lẻ.
Các phân tử như là thành phần của vật chất là phổ biến trong các chất hữu cơ (và do đó sinh hóa). Họ cũng chiếm hầu hết các đại dương và bầu khí quyển. Tuy nhiên, phần lớn các chất rắn quen thuộc trên Trái Đất, bao gồm hầu hết các khoáng chất tạo nên lớp vỏ, lớp phủ và lõi Trái Đất, chứa nhiều liên kết hóa học, nhưng không được tạo thành từ các phân tử có thể nhận dạng được. Ngoài ra, không có phân tử điển hình nào có thể được định nghĩa cho tinh thể ion (muối) và tinh thể cộng hóa trị (chất rắn mạng), mặc dù chúng thường bao gồm các tế bào đơn vị lặp lại kéo dài trong một mặt phẳng (như trong graphene) hoặc ba chiều (như trong kim cương, thạch anh, hoặc natri chloride). Chủ đề của cấu trúc đơn vị tế bào lặp đi lặp lại cũng giữ cho hầu hết các pha cô đặc có liên kết kim loại, có nghĩa là kim loại rắn cũng không được tạo ra từ các phân tử. Trong kính (chất rắn tồn tại ở trạng thái rối loạn thủy tinh thể), các nguyên tử cũng có thể được giữ với nhau bằng liên kết hóa học không có sự hiện diện của bất kỳ phân tử có thể xác định nào, cũng không có bất kỳ sự đều đặn nào của các đơn vị lặp lại đặc trưng cho tinh thể.
Khái niệm phân tử lần đầu được giới thiệu vào năm 1811 bởi Avogadro, sự tồn tại của các phân tử vẫn là một đề tài tranh cãi sôi nổi trong cộng đồng hoá học, cho tới khi năm 1911, khi Perrin công khai các kết quả nghiên cứu của mình. Thuyết phân tử hiện đại đã mang đến nhiều ứng dụng trong tính toán, là cơ sở để hình thành nên ngành hóa học tính toán đương thời.
Liên kết
Các phân tử được giữ với nhau bằng liên kết cộng hóa trị hoặc liên kết ion. Một số loại nguyên tố phi kim chỉ tồn tại dưới dạng phân tử trong môi trường. Ví dụ, hydro chỉ tồn tại dưới dạng phân tử hydro. Một phân tử của một hợp chất được tạo thành từ hai hoặc nhiều yếu tố.
Ion
trái|nhỏ|[[Natri và fluor trải qua phản ứng oxy hóa khử để tạo thành natri fluorrua. Natri mất electron bên ngoài để tạo cho nó một cấu hình electron ổn định và electron này đi vào nguyên tử fluor tỏa nhiệt.]] Liên kết ion là một loại liên kết hóa học liên quan đến lực hút tĩnh điện giữa các ion tích điện trái dấu và là tương tác chính xảy ra trong các hợp chất ion. Các ion là các nguyên tử đã mất một hoặc nhiều electron (gọi là cation) và các nguyên tử đã thu được một hoặc nhiều electron (gọi là anion). Sự chuyển điện tử này được gọi là điện hóa trái ngược với cộng hóa trị. Trong trường hợp đơn giản nhất, cation là nguyên tử kim loại và anion là nguyên tử phi kim, nhưng các ion này có thể có bản chất phức tạp hơn, ví dụ các ion phân tử như NH4+ hoặc SO42−.
Kích thước của phân tử
Hầu hết các phân tử quá nhỏ để có thể nhìn thấy bằng mắt thường, mặc dù các phân tử của nhiều polyme có thể đạt kích thước vĩ mô, bao gồm cả các phân tử sinh học như DNA. Các phân tử thường được sử dụng làm các khối xây dựng để tổng hợp hữu cơ có kích thước từ một vài angstroms (Å) đến vài chục, hoặc khoảng một phần tỷ mét. Các phân tử đơn lẻ thường không thể được quan sát bằng ánh sáng (như đã lưu ý ở trên), nhưng các phân tử nhỏ và thậm chí các đường viền của các nguyên tử riêng lẻ có thể được truy tìm trong một số trường hợp bằng cách sử dụng kính hiển vi lực nguyên tử. Một số phân tử lớn nhất là đại phân tử hoặc siêu phân tử.
Phân tử nhỏ nhất là hydro (H2), với độ dài liên kết là 0,74.
Bán kính phân tử hiệu quả là kích thước mà một phân tử hiển thị trong dung dịch. Bảng tính thấm cho các chất khác nhau chứa các ví dụ.
Các loại công thức hóa học
Các công thức hóa học cho một phân tử sử dụng một dòng hóa yếu tố ký hiệu, số, và đôi khi cũng biểu tượng khác, chẳng hạn như dấu ngoặc đơn, dấu gạch ngang, dấu ngoặc, và cộng (+) và trừ (-) dấu hiệu. Chúng được giới hạn trong một dòng ký hiệu chính tả, có thể bao gồm các chỉ số và siêu ký tự.
Công thức thực nghiệm của một hợp chất là một loại công thức hóa học rất đơn giản. Đây là tỷ lệ nguyên đơn giản nhất của các nguyên tố hóa học cấu thành nó. Ví dụ, nước luôn bao gồm tỷ lệ 2: 1 của hydro với các nguyên tử oxy và ethanol (rượu ethyl) luôn bao gồm carbon, hydro và oxy theo tỷ lệ 2: 6: 1. Tuy nhiên, điều này không xác định loại phân tử duy nhất  - ví dụ dimethyl ether có cùng tỷ lệ với ethanol. Các phân tử có cùng các nguyên tử trong các sắp xếp khác nhau được gọi là các đồng phân. Ngoài ra, carbohydrate, ví dụ, có cùng tỷ lệ (carbon: hydro: oxy = 1: 2: 1) (và do đó có cùng công thức thực nghiệm) nhưng tổng số nguyên tử khác nhau trong phân tử.
Công thức hóa học phản ánh số lượng chính xác các nguyên tử cấu thành phân tử và do đó đặc trưng cho các phân tử khác nhau. Tuy nhiên, các đồng phân khác nhau có thể có cùng thành phần nguyên tử trong khi là các phân tử khác nhau.
Các khối lượng phân tử có thể được tính từ công thức hóa học và được thể hiện trong truyền thống đơn vị khối lượng nguyên tử bằng 1/12 khối lượng của một không các-bon-12 (12C đồng vị) nguyên tử. Đối với chất rắn mạng, đơn vị công thức hạn được sử dụng trong tính toán cân bằng hóa học.
Công thức cấu trúc
phải|nhỏ|[[Không gian ba chiều|Các biểu diễn 3D (trái và giữa) và 2D (phải) của phân tử terpenoid atisane]] Đối với các phân tử có cấu trúc 3 chiều phức tạp, đặc biệt là liên quan đến các nguyên tử liên kết với bốn nhóm thế khác nhau, một công thức phân tử đơn giản hoặc thậm chí công thức hóa học bán cấu trúc có thể không đủ để xác định hoàn toàn phân tử. Trong trường hợp này, một loại công thức đồ họa được gọi là công thức cấu trúc có thể cần thiết. Các công thức cấu trúc có thể lần lượt được biểu diễn bằng tên hóa học một chiều, nhưng danh pháp hóa học như vậy đòi hỏi nhiều từ và thuật ngữ không phải là một phần của công thức hóa học.
Hình học phân tử
trái|nhỏ|Cấu trúc và hình ảnh [[Kính hiển vi quét xuyên hầm|STM của một phân tử dendrimer "cyanostar". ]] Các phân tử có hình học cân bằng cố định Độ dài liên kết và góc độ của mối quan hệ mà chúng liên tục dao động thông qua các chuyển động dao động và quay. Một chất tinh khiết bao gồm các phân tử có cùng cấu trúc hình học trung bình. Công thức hóa học và cấu trúc của một phân tử là hai yếu tố quan trọng quyết định tính chất của nó, đặc biệt là khả năng phản ứng của nó. Các chất đồng phân có chung một công thức hóa học nhưng thông thường có các tính chất rất khác nhau do cấu trúc khác nhau của chúng. Các đồng phân lập thể, một loại đồng phân đặc biệt, có thể có các tính chất hóa lý rất giống nhau và đồng thời các hoạt động sinh hóa khác nhau.
Quang phổ phân tử
nhỏ|Hydrogen có thể được loại bỏ khỏi các phân tử [[Tetraphenylporphyrin|TPP H 2 riêng lẻ bằng cách đặt điện áp vượt quá vào đầu của kính hiển vi quét đường hầm quét (STM, a); sự loại bỏ này làm thay đổi các đường cong điện áp (IV) hiện tại của các phân tử TPP, được đo bằng cách sử dụng cùng một đầu STM, từ diode như (đường cong màu đỏ trong b) đến điện trở như (đường cong màu xanh lá cây). Hình ảnh (c) cho thấy một hàng các phân tử TPP, H 2 TPP và TPP. Trong khi quét hình ảnh (d), điện áp dư được áp dụng cho H 2 TPP tại điểm đen, loại bỏ ngay lập tức hydro, như thể hiện ở phần dưới cùng của (d) và trong hình ảnh quét lại (e). Thao tác như vậy có thể được sử dụng trong điện tử đơn phân tử. ]] Quang phổ phân tử liên quan đến phản ứng (phổ) của các phân tử tương tác với các tín hiệu thăm dò của năng lượng đã biết (hoặc tần số, theo công thức của Planck). Các phân tử có mức năng lượng được lượng tử hóa có thể được phân tích bằng cách phát hiện sự trao đổi năng lượng của phân tử thông qua sự hấp thụ hoặc phát xạ. Quang phổ thường không đề cập đến các nghiên cứu nhiễu xạ trong đó các hạt như neutron, electron hoặc tia X năng lượng cao tương tác với sự sắp xếp thường xuyên của các phân tử (như trong tinh thể).
Quang phổ vi sóng thường đo các thay đổi trong quá trình quay của các phân tử và có thể được sử dụng để xác định các phân tử ngoài không gian. Quang phổ hồng ngoại đo sự rung động của các phân tử, bao gồm các chuyển động kéo dài, uốn cong hoặc xoắn. Nó thường được sử dụng để xác định các loại liên kết hoặc nhóm chức trong các phân tử. Những thay đổi trong cách sắp xếp các vạch hấp thụ hoặc phát xạ của electron trong tia cực tím, ánh sáng nhìn thấy hoặc gần tia hồng ngoại và dẫn đến màu sắc. Quang phổ cộng hưởng hạt nhân đo môi trường của các hạt nhân cụ thể trong phân tử và có thể được sử dụng để mô tả số lượng nguyên tử ở các vị trí khác nhau trong một phân tử.
Các khía cạnh lý thuyết
Nghiên cứu về các phân tử bằng vật lý phân tử và hóa học lý thuyết phần lớn dựa trên cơ học lượng tử và rất cần thiết cho sự hiểu biết về liên kết hóa học. Đơn giản nhất trong số các phân tử là phân tử hydro-ion, H2+ và đơn giản nhất trong tất cả các liên kết hóa học là liên kết một electron. H2+ bao gồm hai proton tích điện dương và một electron tích điện âm, có nghĩa là phương trình Schrödinger cho hệ thống có thể được giải quyết dễ dàng hơn do thiếu lực đẩy electron electron. Với sự phát triển của máy tính kỹ thuật số nhanh, các giải pháp gần đúng cho các phân tử phức tạp hơn đã trở thành có thể và là một trong những khía cạnh chính của hóa học tính toán.
Khi cố gắng xác định chặt chẽ liệu một sự sắp xếp các nguyên tử có đủ ổn định để được coi là một phân tử hay không, IUPAC gợi ý rằng nó "phải tương ứng với một chỗ lõm trên bề mặt năng lượng đủ sâu để giam giữ ít nhất một trạng thái rung động". Định nghĩa này không phụ thuộc vào bản chất của sự tương tác giữa các nguyên tử, mà chỉ phụ thuộc vào độ mạnh của sự tương tác. Trên thực tế, nó bao gồm các loài bị ràng buộc yếu mà theo truyền thống không được coi là các phân tử, chẳng hạn như helium dimer, He2, có một trạng thái ràng buộc rung động và bị ràng buộc lỏng lẻo đến mức nó chỉ có thể được quan sát ở mức rất thấp nhiệt độ.
Việc sắp xếp các nguyên tử có đủ ổn định hay không để được coi là một phân tử vốn là một định nghĩa hoạt động. Về mặt triết học, do đó, một phân tử không phải là một thực thể cơ bản (ví dụ, ngược lại, với một hạt cơ bản); đúng hơn, khái niệm về một phân tử là cách nhà hóa học đưa ra tuyên bố hữu ích về sức mạnh của các tương tác quy mô nguyên tử trong thế giới mà chúng ta quan sát.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hóa học Thể loại:Vật lý phân tử Thể loại:Vật chất Thể loại:Phân tử
Sông Trà
Sông Trà có thể là:
Miltochrista satakia
Miltochrista satakia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Miltochrista
Corythalia flavida
Corythalia flavida là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Corythalia. Corythalia flavida được Frederick Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1901.
Tham khảo
Thể loại:Corythalia
İbrahimşeyh, Espiye
İbrahimşeyh là một xã thuộc huyện Espiye, tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 315 người.
Ophisma ibona
Ophisma ibona là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ophisma
Palicourea albert-smithii
Palicourea albert-smithii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Palicourea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
CoRoT-10b
CoRoT-10b là một ngoại hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời và quay quanh ngôi sao CoRoT-10 trong chòm sao Thiên Ưng, nó được phát hiện vào năm 2010 sử dụng gương phản chiếu bằng phương pháp quá cảnh. Với khối lượng ít nhất gấp 2.75 lần khối lượng Sao Mộc, khoảng cách từ CoRoT-10 đến CoRoT-10b là 0.15 AU gần hơn khoảng cách từ Mặt Trời đến Sao Thủy là 0.4 AU. Nếu đặt chu kì tự quay, mất 13 ngày nhanh hơn quỹ đạo Sao Thủy là mất 88 ngày. Hành tinh này là một hành tinh khí khổng lồ.
Favartia lourdesae
Favartia lourdesae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Paryphosmylus ornatus
Paryphosmylus ornatus là một loài côn trùng trong họ Osmylidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Krüger miêu tả năm 1913.
Favartia lourdesae
Tham khảo
Thể loại:Favartia
Scapania verrucosa
Scapania verrucosa là một loài rêu tản trong họ Scapaniaceae. Loài này được Heeg miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1893.