Curcuma_fimbriata
Mô tả
Cây thảo thân rễ lâu năm cao 36–100 cm. Thân rễ hình trứng, 1,2-3,4 × 0,9–2 cm, đôi khi có các nhánh bên 1-1,2 × 0,5-0,6 cm, vỏ trắng ánh vàng (thân rễ non) đến nâu nhạt, phủ một lớp vảy màu gỉ sắt và rữa nát, ruột trắng kem, mùi thơm nhẹ, vị hơi ngọt; củ rễ hình cầu đến hình trứng, 1,3-2,4 × 1,2–2 cm, vỏ nâu nhạt, ruột trắng. Chồi lá có 2-3 lá khi ra hoa; thân giả dài đến 80 cm, gồm 1-2 bẹ không lá và 2-3 bẹ có lá, tất cả màu xanh lục, nhẵn nhụi; lưỡi bẹ dài tới 4,3 mm, 2 thùy, như thủy tinh, màu trắng ánh lục, nửa trong mờ, nhẵn nhụi nhưng đôi khi có ít lông dài ~0,1 mm ở mép trên; cuống lá dài 17–58 cm, có rãnh, màu xanh lục, nhẵn nhụi; phiến lá hình elip, 16-36 × 6–17 cm, mặt gần trục màu lục sẫm, mặt xa trục hơi nhạt hơn, nhẵn nhụi cả hai mặt, gân giữa xanh lục, mép như thủy tinh, rộng ~0,1 mm, nhẵn nhụi, đáy tù đến hơi lệch, đỉnh nhọn thon đến nhọn thon hẹp. Cụm hoa trung tâm; cuống cao hơn thân giả (0-)5–15 cm, màu lục nhạt (phần lộ ra ngoài), nhẵn nhụi; chùm xim 4-10,5 × 1,5–3 cm, gồm 8-18 lá bắc sinh sản, không lá bắc mào; lá bắc hình trứng ngược rộng, ~2,5 × 2,5 cm, hợp sinh 1/2-2/3 ở gốc, màu lục nhạt ở gốc, màu lục vừa đến lục sẫm ở phần xa, nhẵn nhụi cả hai mặt, đỉnh tù đến nhọn rộng, uốn ngược mạnh; xim hoa bọ cạp xoắn ốc đến 12 hoa ở các lá bắc sát gốc nhất, số lượng giảm dần về phía trên; lá bắc con hình tam giác đến elip, rộng 2,5-8 × 2–5 mm ở đáy (bên ngoài lớn nhất), như thủy tinh, nửa trong mờ, màu trắng, nhẵn nhụi, đỉnh hơi lõm. Hoa dài 2-2,6 cm, thò ra từ lá bắc. Đài hoa dài 4–5 mm, 3 răng, với vết xẻ một bên 2-2,5 mm, răng dài 0,7–1 mm với đỉnh tù, màu trắng nửa trong mờ, nhẵn nhụi; ống hoa dài 1,5-1,8 cm, hình trụ hẹp ở gốc, hơi nở rộng ở phần xa, mặt ngoài màu trắng, nhẵn nhụi, mặt trong màu trắng và nhẵn nhụi, phần xa (gần họng) màu vàng nhạt với 2 đốm vàng tươi ở phần gần trục, phần xa trục màu tía nhạt, có lông tơ ở 1/3 phần xa; thùy tràng lưng hình trứng, 5,5-6 × ~4 mm, trắng, nhẵn nhụi, đỉnh có nắp; các thùy tràng bên 4-4,5 × 3-3,5 mm, rộng ở gốc, hình trứng đến hình tam giác tù với đỉnh tù uốn ngược, màu trắng, nhẵn nhụi; cánh môi 6,5-8 × 4,5–5 mm, hình trứng ngược với đỉnh chẻ đôi khó thấy (vết chẻ ~2 mm), màu trắng với dải giữa màu vàng nhạt bao gồm 2 đường trung tâm phồng lên kéo dài từ đáy cánh môi đến khoảng 1/2-2/3 về phía đỉnh, đáy có lông, các bên và 1/3 đỉnh màu tía nhạt đến tía, nhẵn nhụi, với mép có diềm rõ nét, diềm dài ~1,5 mm, xoăn; các nhị lép bên hình elip hẹp, 6-6,5 × 1,5–2 mm, đỉnh đôi khi với 1-2 diềm, màu trắng (đôi khi màu vàng nhạt ở đáy) với các gân nửa trong mờ, hai mặt nhẵn nhụi; nhị dài 4,5–5 mm; chỉ nhị dài 1,5-2,5 mm, rộng ~1,5 mm ở gốc và 0,6-0,8 mm ở điểm đính vào, màu tía nhạt, nhẵn nhụi; bao phấn không cựa, hình trứng dài 2,5–3 mm (bao gồm cả mào), rộng ~1,3 mm ở đáy, mô liên kết màu trắng đến trắng kem, với lông tuyến ở các bên; có mào bao phấn, tù, ~1 × 1,2 mm ở đáy, màu trắng; mô vỏ bao phấn dài ~1,5 mm, nứt dọc theo toàn bộ chiều dài, phấn hoa màu trắng; không tuyến trên bầu; vòi nhụy trắng, nhẵn nhụi; đầu nhụy hình phễu không đều (mặt lưng dài hơn đáng kể), ép theo chiều lưng-bụng, ~1,3 × 1,1 mm, màu trắng; lỗ nhỏ với mép từ nhẵn đến có răng nhỏ không đều (không lông), hướng về phía trước; bầu nhụy hình cầu đến hình trứng, 1-1,5 × ~1 mm, 3 ngăn, màu trắng kem, nhẵn nhụi, noãn đính trụ. Quả nang hình cầu, đường kính 0,9-1,2 cm (quả gần chín), màu trắng kem, nhẵn nhụi, nứt không đều, chứa 5-15 hạt (hầu hết phát triển tốt, một số bị thui); hạt hình trứng ngược không đều, dài 3–4 mm, màu nâu nhạt (quả gần chín), bóng, bao bọc trong áo hạt màu trắng, trong mờ, xé rách.