cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lego
Lịch sử
nhỏ|upright|Các viên gạch Lego, trong các giai đoạn phát triển sản phẩm khác nhau, được lắp ghép lại với nhau (trái) và tháo rời (phải). Viên gạch cũ nhất được đặt ở trên cùng. nhỏ|upright|Hai viên gạch Lego Duplo so sánh với một viên gạch Lego tiêu chuẩn Tập đoàn Lego ra đời trong phân xưởng của Ole Kirk Christiansen (1891–1958), vốn là một thợ mộc đến từ Billund, Đan Mạch, bắt đầu làm các đồ chơi bằng gỗ từ năm 1932. Vào năm 1934, công ty của ông có tên gọi là "Lego", bắt nguồn từ một cụm từ tiếng Đan Mạch leg godt, có nghĩa là "chơi hay". Vào năm 1947, Lego mở rộng sang việc sản xuất đồ chơi bằng nhựa. Từ năm 1949, Lego bắt đầu tạo ra, nằm trong số các sản phẩm mới khác, một phiên bản cũ của những viên gạch lắp ráp được quen thuộc ngày nay, gọi là "những viên gạch liên kết tự động" (Automatic Binding Bricks). Những viên gạch này lấy cảm hứng một phần vào "gạch tự khóa" (Self-Locking Bricks) của hãng đồ chơi Kiddicraft, thứ đã được cấp bằng sáng chế ở Anh vào năm 1939 và được tung ra thị trường vào năm 1947. Lego đã sửa đổi thiết kế của Kiddicraft sau khi nghiên cứu một vật mẫu của viên gạch họ nhận được từ một nhà cung cấp máy ép nhựa mà Lego đã mua. Ban đầu, các viên gạch được làm từ xenlulozơ axetet, được sáng tạo từ các khối gỗ xếp lớp truyền thống thời đó.
Khẩu hiệu của Tập đoàn Lego là det bedste er ikke for godt, có nghĩa đại khái là "chỉ có tốt nhất là tốt nhất" (nghĩa đen là "cái tốt nhất không bao giờ quá tốt"). Khẩu hiệu được sử dụng đến tận ngày nay, được tạo nên bởi Ole Kirk để khuyến khích nhân viên của ông không bao giờ được bỏ qua chất lượng, điều mà ông luôn tin tưởng mạnh mẽ. Đồ chơi làm bằng nhựa đã chiếm một nửa sản lượng của Tập đoàn Lego vào năm 1951, mặc dù tạp chí về thương mại của Đan Mạch Legetøjs-Tidende ("Đồ chơi-Thời thế"), đã tham quan nhà máy Lego ở Billund vào đầu những năm 1950, cảm thấy rằng nhựa sẽ không bao giờ có khả năng thay thế đồ chơi bằng gỗ truyền thống. Mặc dù nhận được những tình cảm chung, đồ chơi Lego dường như đã trở thành một điều ngoại lệ đáng kể đối với sự không thích chất liệu nhựa trong các đồ chơi trẻ em, một phần là do các tiêu chuẩn cao do Ole Kirk đã đặt ra.
nhỏ|upright|Công trình Lego ở [[Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA]] Dòng sản phẩm Duplo của Tập đoàn Lego lần đầu tiên được giới thiệu vào năm 1969 và là một loại các khối hình đơn giản có chiều dài gấp đôi chiều rộng, chiều cao và chiều sâu của những khối Lego tiêu chuẩn. Dòng đồ chơi này nhắm vào đối tượng là trẻ em. Tuy kích thước khác nhau, nhưng các khối Lego Duplo và các khối Lego tiêu chuẩn vẫn có thể ăn khớp với nhau.
Năm 1978, Lego sản xuất ra những nhân vật tí hon (minifigure) đầu tiên, từ đó trở thành một phần không thể thiếu trong hầu hết các bộ đồ chơi.
Tháng 5 năm 2013, mô hình lớn nhất được chế tạo từ trước đến nay được trưng bày ở New York và được làm từ 5 triệu khối gạch; là một mô hình có tỷ lệ 1:1 của một chiếc X-wing fighter. Một số kỷ lục khác nữa bao gồm một ngọn tháp cao 112 ft và một đường ray tàu hỏa dài 4 km.
Tháng 2 năm 2015, Lego thay thế Ferrari trở thành "nhãn hiệu quyền lực nhất thế giới."
Trong nền văn hóa đại chúng
Sự nổi tiếng của Lego được chứng minh qua sự đại diện và cách sử dụng rộng rãi của nó trong nhiều hình thức của công trình văn hóa, bao gồm sách báo, phim ảnh và tác phẩm nghệ thuật. Nó thậm chí còn được sử dụng trong lớp học như một công cụ dạy học. Ở Mỹ, Lego Education North America là một liên doanh giữa tập đoàn Pitsco, Inc. và bộ phận giáo dục của Tập đoàn Lego.
Năm 1998, gạch Lego là một trong những loại đồ chơi được đưa vào Đại lộ Danh vọng Đồ chơi Quốc gia ở Bảo tàng Strong, Rochester, New York.
Thiết kế
trái|nhỏ|Một mô hình của [[Quảng trường Trafalgar, London, tại khu công viên giải trí và resort Legoland Windsor]] Những viên gạch Lego đủ loại có thể thiết lập nên vạn vật. Mặc dù đã có sự khác biệt về thiết kế và mục đích sử dụng của các viên gạch trong nhiều năm qua, nhưng một viên gạch Lego vẫn mang tính tương hợp bằng một cách nào đó với một viên gạch khác thời trước. Những viên gạch Lego từ năm 1958 vẫn có thể gắn chặt với những viên gạch ở thời điểm hiện tại, và những bộ đồ chơi Lego cho trẻ em cũng có thể tương hợp chắc chắn với những bộ đồ chơi dành cho thiếu niên (tức những viên gạch của hai loại này có thể gắn chặt với nhau). Sáu miếng gạch có kích thước 2 × 4 có thể được kết nối với nhau theo 915.103.765 cách.
Chủ đề của các bộ Lego
Nhân dịp Thế vận hội Mùa hè 2012, được tổ chức ở Luân Đôn, Lego đã cho phát hành một loạt Minifigure đặc biệt để kỷ niệm. Nhân dịp Thế vận hội Mùa hè 2016 và Thế vận hội Mùa hè Dành cho Người khuyết tật 2016 (2016 Summer Paralympics) ở Rio de Janeiro, Lego đã cho phát hành một bộ lắp ráp hai linh vật của hai thế vận hội là Vinicius và Tom.
Một trong những bộ Lego lớn nhất từng được sản xuất là một phiên bản có tỷ lệ minifigure của con tàu Millennium Falcon trong phim Chiến tranh giữa những vì sao. Thiết kế bởi Jens Kronvold Fredericksen, bộ đồ chơi được ra mắt vào năm 2007 và bao gồm 5.195 mảnh ghép. Kỷ lục này của bộ đồ chơi sau này bị "soán ngôi" bởi một bộ Lego khác tạo hình ngôi đền Taj Mahal ở Ấn Độ, gồm 5.992 miếng ghép. Một phiên bản Lego của Millennium Falcon được thiết kế lại gần đây đã lấy lại được vị trí dẫn đầu vào năm 2017 với 7.541 miếng.
Chủ đề robot học
Lego cũng đã bắt đầu sản xuất một dòng đồ chơi về robot được gọi là “Mindstorms” vào năm 1999, và đã tiếp tục mở rộng và cải tiến phạm vi của dòng đồ chơi này kể từ đó. Nguồn gốc của sản phẩm xuất phát từ những viên gạch lập trình được phát triển từ phòng thí nghiệm MIT Media Lap, và tên của nó được lấy từ một tờ giấy bởi Seymour Papert, một nhà khoa học máy tính và nhà giáo dục người đã phát triển lý thuyết giáo dục về chủ nghĩa xây dựng và có những nghiên cứu được tài trợ đôi lúc bởi tập đoàn Lego.
Bản sao của Lego
Gần đây, bốn công ty Trung Quốc bị tuyên "nhiều lần vi phạm bản quyền của Lego và có các hành vi cạnh tranh không lành mạnh" và phải bồi thường 4,5 triệu tệ (xấp xỉ 15,2 tỷ đồng). Những bản sao Lego như LEPIN, GUDI, Star Diamond,... hiện đang tràn lan trên thị trường Việt Nam. Dưới đây là những sản phẩm sau:
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi logic
Longitarsus albus
Longitarsus albus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1866.
Tham khảo
Thể loại:Longitarsus Thể loại:Bọ cánh cứng châu Á
Seven Mile Creek, Wisconsin
Seven Mile Creek là một thị trấn thuộc quận Juneau, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 350 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Juneau, Wisconsin
U Saw
U Saw, hay còn được gọi là Galon U Saw (tiếng Miến Điện: ဦးစော or ဂဠုန်ဦးစေ 16 tháng 3 năm 1900 – 8 tháng 5 năm 1948) là một nhà lãnh đạo người Miến Điện đã từng làm thủ tướng dưới thời kỳ thuộc địa trước chiến tranh thế giới thứ hai. U Saw cũng được biết đến với vai trò nổi bật trong vụ ám sát người anh hùng Miến Điện Aung San và những nhà lãnh đạo khác vào tháng 6 năm 1947, chỉ một vài tháng trước khi Miến Điện chính thức được hưởng nền độc lập từ Anh quốc vào tháng 1 năm 1948. Sau đó, ông đã bị hành quyết (treo cổ).
Đầu đời và giáo dục
U Saw sinh ngày 16 tháng 3 năm 1900 tại Okpho, quận Tharrawaddy, Miến Điện thuộc Anh. Ông là con trai thứ hai trong số bốn người con của nhà địa chủ Phoe Kyuu và Daw Pann. Ông được học tại trường đạo ở Gyobingauk. Năm 1927, ông trở thành một luật sư cấp cao và sau đó kết hôn với Than Tin.
Sự nghiệp chính trị
Là một luật sư được đào tạo bài bảng, U Saw đã làm nên tên tuổi của mình khi đã bào chữa cho Saya San người từng là một nhà sư và là một thầy thuốc, vốn là thủ lĩnh của Cuộc khởi nghĩa nông dân Galon (1930–32), tại phiên tòa xét xử trước chính quyền thuộc địa Anh. Từ đó, ông còn được biết đến với cái tên Galon U Saw. Năm 1935, ông mua lại tờ báo Thuriya (Mặt trời) và biến nó thành một công cụ để quảng bá bản thân và phục vụ cho mục tiêu chính trị của mình. Ông được bầu cử vào Hội đồng Lập pháp trong cuộc tổng tuyển cử năm 1936 với tư cách là thành viên của Hiệp hội GCBA thống nhất. Hai năm sau, ông thành lập Đảng Ái quốc và giữ chức Thủ tướng thứ ba của Miến Điện trong giai đoạn 1940-42. Vào tháng 11 năm 1941, ông đến London trong một nỗ lực bất thành hòng đạt được lời hứa từ Winston Churchill rằng Miến Điện sẽ được trao cho qui chế tự trị trong khuôn khổ khối liên hiệp sau Chiến tranh thế giới thứ hai, mặt khác, ông bắt liên lạc với người Nhật để đảm bảo tương lai chính trị của chính mình trong trường hợp Nhật Bản xâm lược Miến Điện. Người Anh đã phát hiện ra các tài liệu cáo buộc mối liên hệ của ông với người Nhật và U Saw đã bị giam trong 4 năm ở Uganda.
Khi trở về Rangoon sau chiến tranh, U Saw làm ứng cử viên cho chức vụ Thủ tướng đầu tiên của nhà nước Miến Điện độc lập. Tuy nhiên, cuộc bầu cử đầu tiên tổ chức ở Miến Điện vào tháng 4 năm 1947 đã mang lại chiến thắng áp đảo về phía Liên đoàn nhân dân tự do chống phát xít (AFPFL) của Aung San. Chiến thắng của AFPFL được xem như minh chứng cho sự ủng hộ rộng rãi của quần chúng đối với Aung San, nhưng điều này hoàn toàn khác xa với sự thật. AFPFL là một liên minh của các đảng phái chính trị với nhiều hệ tư tưởng tách biệt nhau chủ yếu bao gồm những người Cộng sản, Xã hội chủ nghĩa và Quân đội Quốc gia Miến Điện (BNA). Với những xung đột sau đó xảy ra ở Miến Điện là minh chứng cho việc không một nhóm, một đảng phái hay cá nhân nào có thể lãnh đạo khối liên minh này một cách hữu hiệu. Tuy nhiên, cho đến ngày nay nhiều người vẫn tin rằng nếu Aung San nếu Aung San vẫn sống theo dòng lịch sử hiện đại của Miến Điện thì mọi chuyện sẽ rất khác, vì ông là nhà lãnh đạo duy nhất có thể đoàn kết đông đảo các dân tộc thiểu số: Shan, Chin, Kachin, Karen,... cũng như các nhóm, các đảng phái chính trị tách biệt. Mặc dù vậy, Aung San đã trở thành nhà lãnh đạo mới qua chiến thắng của AFPFL.
U Saw đã tham dự cùng Thakin Nu (nhà lãnh đạo Đảng Xã hội, người trở thành Thủ tướng đầu tiên của nhà nước Miến Điện độc lập sau cái chết đột ngột của Aung San và việc trước đó những người Cộng sản đã bị trục xuất khỏi AFPFL) tại Hội nghị Panglong đầu tiên vào tháng Ba Năm 1946, do Yawnghwe Sawbwa và Sao Shwe Thaik triệu tập để thảo luận về tương lai của các của các tiểu bang Shan, các đại diện của người người Kachin, Chin và Karen cũng được mời. Điều này không có tác động gì đối với Cơ quan Quản lý các Khu vực Biên giới (FAA) và một Hiệp hội Văn hóa Miến Điện thống nhất đã được thành lập do Sao Shwe Thaik làm chủ tịch và U Saw làm tổng thư ký.
Tháng 1 năm 1947, U Saw và nhà lãnh đạo Xã hội chủ nghĩa Thakin Ba Sein là thành viên duy nhất của phái đoàn đến Luân Đôn để đàm phán với chính phủ Anh về nền độc lập của Miến Điện đã từ chối ký thỏa thuận Aung San-Attlee. Cũng vào năm 1947, các đảng phái chính trị đã bắt đầu thiết lập lực lượng dân quân của riêng mình bao gồm Pyithu Yèbaw Tat của Aung San (Tổ chức Nhân dân Tình Nguyện hay PVO (ပြည်သူ့ ရဲဘော် တပ်), và U Saw cũng thiết lập lực lượng vũ trang cho riêng mình gọi là Galon tat (Dân quân Garuda (ဂဠုန် တပ်)) để tưởng nhớ việc ông đã từng bào chửa cho các tù nhân từ cuộc khởi nghĩa nông dân Galon. Cựu Thống đốc Anh, ngài Reginald Dorman-Smith, dường như tỏ vẻ ủng hộ các chính trị gia lớn tuổi thời kỳ trước chiến tranh như U Saw và Sir Paw Tun, những người hiện đang ở những vị trí thấp.  Tuy nhiên, Thống đốc mới, Ngài Hubert Rance, cùng với Mountbatten của Miến Điện, đã quyết định ủng hộ Aung San và AFPFL, mời họ tham gia vào Hội đồng Lập pháp để xoa dịu tình trạng bất ổn chính trị thời hậu chiến.
Sự trừng phạt
nhỏ|U Saw đứng trên giá treo cổ tại nhà tù Insein ở Rangoon, vào ngày 8 tháng 5 năm 1948, khi các trợ thủ của người treo cổ trói tay anh ta. Ngày 19 tháng 7 năm 1947, một nhóm lính bán vũ trang đã đột nhập vào Tòa nhà Thư ký ở trung tâm thành phố Rangoon trong cuộc họp của Hội đồng Lập pháp (chính phủ bóng tối do người Anh thành lập để chuẩn bị cho việc chuyển giao quyền lực) đã sát hại Aung San cùng sáu người trong nội các của ông ta. các bộ trưởng; một thư ký nội các và một vệ sĩ cũng thiệt mạng. Các chứng cớ đều rõ ràng ám chỉ U Saw là kẻ chủ mưu. U Saw và tám người khác đứng sau vụ việc này đã bị chính quyền Anh bắt giữ và bị xét xử trước một tòa án đặc biệt do ngài Hubert Rance thiết lập. U Saw bị kết tội và bị tuyên án tử hình vào ngày 30 tháng 12 năm 1947. Sau khi Miến Điện giành độc lập vào tháng 1 năm 1948, chính quyền Miến Điện quyết định thực hiện phán quyết của tòa án Anh, vào tháng 3 năm 1948, Tòa án Tối cao Rangoon bác bỏ những tuyên bố của ông rằng tòa án thiếu thẩm quyền và yêu cầu của ông một phiên tòa mới, tiến hành giữ nguyên tuyên án. Ông bị hành hình bằng phương thức treo cổ tại nhà tù Insein vào ngày 8 tháng 5 năm 1948 và được chôn cất trong một ngôi mộ không được đánh dấu trong phạm vi nhà tù.
Vẫn còn nhiều bí ẩn xoay quanh vụ ám sát. Có tin đồn về một âm mưu liên quan đến người Anh - một biến thể của thuyết âm mưu này đã được lồng vào một bộ phim tài liệu do BBC chiếu nhân tưởng niệm 50 năm vụ ám sát vào năm 1997. Tuy nhiên, điều đã nổi lên trong quá trình điều tra tại thời điểm xét xử là một số sĩ quan cấp thấp của Anh đã bán súng cho một số chính trị gia Miến Điện, bao gồm cả U Saw. Ngay sau khi U Saw bị kết án, Đại úy David Vivian, một sĩ quan Quân đội Anh, đã bị kết án 5 năm tù vì tội cung cấp vũ khí cho U Saw. Đại úy Vivian đã vượt ngục trong cuộc nổi dậy của người Karen ở Insein vào đầu năm 1949. Có rất ít thông tin về động cơ của ông ta đã được tiết lộ trong và sau phiên tòa xét xử.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mất năm 1948 Thể loại:Sinh năm 1900
Wormaldia anactorion
Wormaldia anactorion là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Bolbocaffer luniferum
Bolbocaffer luniferum là một loài bọ cánh cứng trong họ Geotrupidae. Loài này được Petrovitz miêu tả khoa học năm 1975.
Tham khảo
Thể loại:Bolbocaffer
Amakusanthura dubia
Amakusanthura dubia là một loài chân đều trong họ Anthuridae. Loài này được Barnard miêu tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Amakusanthura
Hội quán Quảng Triệu
Hội quán Quảng Triệu có thể là một trong số các hội quán của người Hoa gốc Quảng Đông sau đây:
Bisimbre
Bisimbre là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 118 người. Diện tích đô thị này là ki-lô-mét vuông.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Zaragoza
Longitarsus alfierii
Longitarsus alfierii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1923.
Tham khảo
Thể loại:Longitarsus Thể loại:Bọ cánh cứng châu Âu
Fugō Keiji Balance: Unlimited
Fugō Keiji Balance:UNLIMITED (富豪刑事 Balance:UNLIMITED) là một bộ anime truyền hình gốc do CloverWorks sản xuất và Itō Tomohiko đạo diễn, dựa trên cuốn tiểu thuyết Fugō Keiji (富豪刑事) sáng tác năm 1978 của Tsutsui Yasutaka. Anime bắt đầu phát sóng vào khung giờ "Noitamina" trên kênh Fuji TV kể từ ngày 9 tháng 4 đến ngày 24 tháng 9 năm 2020.
Tổng quan
Kanbe Daisuke, một thám tử xuất thân từ gia đình giàu có sở hữu khối tài sản lớn không đếm xuể, anh được giao làm thám tử cho Ban phòng chống tội phạm hiện đại tại Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo. Tại đây, Kanbe hợp tác với Katō Haru, người có quan niệm tiền không phải tất cả, không thiện cảm mấy với việc tiêu xài tiền của Kanbe. Những bí ẩn đầy thách thức mở ra trước mắt hai thám tử, họ cùng hợp tác giải quyết các vụ án.
Sản xuất và phát hành
Vào ngày 22 tháng 1 băm 2020, noitaminA thông báo một anime mới đạo diễn bởi Itō Tomohiko hiện đang trong quá trình sản xuất. Bộ phim do CloverWorks sản xuất, Sasaki Keigo lo phần thiết kế nhân vật và Kanno Yugo phát triển phần nhạc. SixTONES biểu diễn ca khúc mở đầu "Navigator" còn OKAMOTO's thực hiện ca khúc cuối phim "Welcome My Friend". Phim phát sóng kể từ ngày 9 tháng 4 năn 2020 trên tuyền hình Nhật Bản. Aniplex of America cấp phép bản tiếng Anh của phim và bắt đầu công chiếu trên FunimationNow, AnimeLab và Wakanim.
Liên kết ngoài
Thể loại:CloverWorks Thể loại:Anime và manga hài
Grenadines
Grenadines là một chuỗi đảo tại Caribe với trên 600 hòn đảo thuộc Quần đảo Windward.
Quần đảo được phân chia giữa hai đảo quốc là Saint Vincent và Grenadines và Grenada. Chuỗi đảo này nằm giữa đảo Saint Vincent ở phía bắc và Grenada ở phía nam. Cả Saint Vincent và Grenada đều không thuộc quần đảo Grenadines. Các đảo nằm ở phía bắc của eo biển Martinique thuộc Saint Vincent và Grenadines và các đảo nằm ở phía nam eo biển thuộc về Grenada.
Các đảo thuộc Saint Vincent và Grenadines tạo thành Giáo xứ Grenadines
Grenada
Carriacou và Petite Martinique là các lãnh thổ phụ thuộc của Grenada.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đảo của Saint Vincent và Grenadines Thể loại:Đảo của Grenada Thể loại:Khu vực bị phân chia Thể loại:Vùng phân chia
Đồ sứ Đức Hóa
nhỏ|Hộp đựng [[bút lông bằng sứ Đức Hóa, với thiết kế chạm khắc hình chim hạc và hoa sen được gia công vào xương gốm. Cuối thế kỷ 17-18 (nhà Thanh), cao 9,7 cm (3,8 inch).]] thumb|Tượng [[Quan Âm bằng sứ Đức Hóa, nhà Minh.]] Đồ sứ Đức Hóa (tiếng Trung: 德化陶瓷; bính âm: Déhuà Táocí; phiên âm Bạch thoại: Tek-hòe hûi; Hán-Viêt: Đức Hóa đào từ), theo truyền thống phương Tây được gọi là Blanc de Chine (tiếng Pháp, có nghĩa là "[sứ] trắng từ Trung Quốc"), là một loại đồ sứ Trung Quốc màu trắng, được sản xuất tại huyện Đức Hóa (địa cấp thị Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến). Nó được sản xuất từ thời nhà Minh (1368–1644) cho đến ngày nay. Một lượng lớn sản phẩm đã đến châu Âu dưới dạng đồ sứ Trung Quốc xuất khẩu vào đầu thế kỷ 18 và nó đã được sao chép tại Meißen và nhiều nơi khác. Nó cũng được xuất khẩu sang Nhật Bản với số lượng lớn.
Năm 2006, công nghệ nung sứ Đức Hóa được đưa vào danh lục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia của Trung Quốc. Sứ trắng Đức Hóa (德化白瓷, Đức Hóa bạch từ) cũng là chỉ dẫn địa lý về sản phẩm gốm sứ của Trung Quốc.
Lịch sử
Xương sứ chưa nung là không dẻo nhưng các dạng đồ đựng đã được làm từ nó. Donnelly liệt kê các loại sản phẩm sau: tượng nhỏ, hộp, bình và lọ, chén và bát, cá, đèn, giá để cốc chén, lư hương và bình hoa, con vật, hộp đựng bút lông, ấm rượu và trà, tượng các nhân vật Phật giáo và Đạo giáo, tượng thế tục và con rối. Có một lượng lớn các bức tượng, đặc biệt là các bức tượng tôn giáo, ví dụ như tượng Quan Âm, Di Lặc, La Hán và Thiên Hậu. Quan Âm, vị bồ tát cứu độ chúng sinh, được đặc biệt tôn kính ở Phúc Kiến và ở đây có vô số các bức tượng về vị bồ tát này. Donnelly viết rằng "Không còn nghi ngờ gì nữa, những bức tượng tạo nên vinh quang vĩ đại của blanc de Chine". Một số tượng đã được sản xuất với một chút sửa đổi từ cuối thế kỷ 16 hoặc đầu thế kỷ 17. Những bức tượng nhỏ được mô phỏng sắc sảo với lớp men trắng nhẵn là rất phổ biến, cũng như giá cắm hương (nhang), hộp đựng bút lông, phúc cẩu, cốc và hộp để rưới rượu.
Các đồ vật dùng vào việc thờ cúng cũng được sản xuất tại Đức Hóa (lư hương, chân đèn, lọ hoa và tượng thần thánh) "tuân theo các quy định chính thức vào đầu thời Minh, không chỉ ở độ trắng của chúng mà còn mô phỏng hình dáng của các đồ vật tế lễ cổ xưa". Chúng có lẽ đã được sử dụng trên ban thờ và trong các đền miếu mà hầu như mọi gia đình Trung Hoa đều có. Tuy nhiên, một nhà luận chiến Khổng giáo là Văn Chấn Hanh (文震亨, 1585–1645) đã đặc biệt nghiêm cấm việc sử dụng đồ sứ Đức Hóa vào mục đích tôn giáo, có lẽ là vì sự thiếu tính cổ xưa của chúng: "Trong số các lư hương mà việc sử dụng chúng nên bị đặc biệt nghiêm cấm là những thứ được làm gần đây ở các lò Phúc Kiến (Đức Hóa)."
Wormaldia angularia
Wormaldia angularia là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Philopotamidae.
Đồ sứ Đức Hóa
Lịch sử
Việc xác định niên đại chính xác của sứ trắng Trung Hoa thuộc thời Minh và Thanh (1644–1911) thường rất khó khăn do tính bảo thủ của thợ gốm Đức Hóa đã khiến họ sản xuất những vật phẩm tương tự trong nhiều thập kỷ hoặc thậm chí trong nhiều thế kỷ. Có những tượng sứ trắng Trung Hoa được làm ngày nay ở Đức Hóa (ví dụ như tượng Quan Âm và Di Lặc) chỉ khác một chút so với những bức tượng được làm trong thời Minh.
Các nghệ nhân sứ trắng Trung Hoa nổi tiếng, như Hà Triều Tông (何朝宗) cuối thời Minh, thường đóng triện mang tên mình vào các vật phẩm do họ tạo ra. Các đồ vật như thế bao gồm các bức tượng mô phỏng sắc nét, cốc, chén, bát và giá cắm hương.
Wormaldia angularia
Tham khảo
Thể loại:Wormaldia
Đồ sứ Đức Hóa
Nhật Bản
nhỏ|trái| Tượng Maria [[Quan Âm của lò gốm Đức Hóa được sử dụng trong nghi lễ của Kitô giáo ẩn tại Nhật Bản.]] Nhiều ví dụ điển hình nhất về sứ trắng Trung Hoa cũng có thể được tìm thấy ở Nhật Bản, nơi chúng được sử dụng trong bàn thờ gia đình (như án thờ Phật) hay các mục đích sử dụng tang lễ và tôn giáo khác. Ở Nhật Bản, loại sứ trắng được gọi là hakuji (白磁), hakugorai hoặc "sứ trắng Triều Tiên", một thuật ngữ thường thấy trong giới trà đạo. Bảo tàng Anh ở London có một số lượng lớn các đồ sứ trắng Trung Hoa, đã nhận được toàn bộ bộ sưu tập của P. J. Donnelly như một món quà tặng vào năm 1980.
Người Nhật biết đến sự tồn tại của các lò gốm ở tỉnh Phúc Kiến và đồ sứ của họ, ngày nay được gọi là đồ sứ Đức Hóa hay "sứ trắng Trung Hoa". Các lò gốm Đức Hóa nằm ở tỉnh Phúc Kiến đối diện với đảo Đài Loan. Vùng duyên hải tỉnh Phúc Kiến theo truyền thống là trung tâm thương mại cho nền kinh tế Trung Hoa với nhiều hải cảng và trung tâm đô thị. Đồ sứ trắng Phúc Kiến được dùng để xuất khẩu sang toàn bộ vùng châu Á hải đảo.
Tuy nhiên, một số lượng lớn đồ gốm sứ này được dành cho thị trường Nhật Bản, trước khi có những hạn chế thương mại quyết liệt vào giữa thế kỷ 17. Các vật phẩm chủ yếu là các hình tượng Phật giáo và đồ dùng tế lễ được sử dụng cho bàn thờ gia tiên. Mối liên hệ với tang lễ và chết chóc có lẽ đã dẫn đến việc người Nhật ngày nay không quan tâm đến những món đồ này, mặc dù họ rất quan tâm đến các khía cạnh khác của lịch sử và văn hóa gốm sứ Trung Hoa.
Các lư hương ba chân màu trắng rất đơn giản và các đồ vật kèm theo để tuân thủ các nghi lễ và tôn giáo của Nhật Bản cũng có thể được thiết kế đặc biệt cho thị trường này, tương tự như các bức tượng Quan Âm với thiện tài đồng tử trông giống Đức Mẹ và Đức Chúa con của Kitô giáo. Những bức tượng nhỏ như thế được biết đến dưới tên gọi Maria Quan Âm hay "Đức Mẹ đồng trinh nhân từ" và là một phần của văn hóa Kitô giáo ẩn của Nhật Bản thời kỳ Tokugawa, khoảng thời gian mà tôn giáo này bị nghiêm cấm ngặt nghèo.
Tượng Phật bằng sứ trắng được sản xuất rộng rãi ở Nhật Bản tại các lò gốm Hirado và một số nơi khác. Có thể dễ dàng phân biệt hai loại sản phẩm này. Các bức tượng Nhật Bản thường có đế kín và có một lỗ nhỏ để thông gió. Đồ gốm Hirado cũng có ánh màu cam nhạt tại những chỗ không tráng men.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đồ sứ Trung Quốc Thể loại:Đồ gốm Trung Quốc Thể loại:Nghệ thuật dân gian Phúc Kiến Thể loại:Lịch sử Phúc Kiến
Quận Warren, Iowa
Quận Warren là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Indianola. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Iowa
Amakusanthura eugenia
Amakusanthura eugenia là một loài chân đều trong họ Anthuridae. Loài này được Poore & Lew Ton miêu tả khoa học năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Amakusanthura
Brenthis daphne
Brenthis daphne là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở miền Cổ bắc, for châu Âu the range is limited tới miền nam parts of the continent.
Chiều dài cánh trước là 21–26 mm. Chúng bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.
Ấu trùng có thể ăn các loài Rubus và Viola.
Tham khảo
Thể loại:Brenthis Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1780
Chùa Vĩnh Tràng
Chùa Vĩnh Tràng tọa lạc trên đường Nguyễn Trung Trực, ấp Mỹ An, xã Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.
Lịch sử
Đầu thế kỷ 19, chùa được ông bà Bùi Công Đạt bắt đầu xây dựng. Năm 1849, Hòa thượng Thích Huệ Đăng ở chùa Giác Lâm (Gia Định) về trụ trì đã tổ chức xây dựng thành ngôi đại tự và đặt tên là chùa Vĩnh Trường với ngụ ý ước cho chùa được "Vĩnh cửu đối sơn hà, trường tồn tề thiên địa". Người dân vùng lân cận đến nay vẫn quen gọi là chùa Vĩnh Tràng.
Năm 1907, Hòa thượng Chánh Hậu đã cho trùng kiến ngôi chùa, pha hòa cả nét kiến trúc Á - Âu.
Đây là một ngôi chùa nổi tiếng ở Nam Bộ, và là một điểm hành hương và du lịch nổi tiếng.
Năm 1984, chùa Vĩnh Tràng đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích cấp Quốc gia.
Kiến trúc
nhỏ|phải|Bệ thờ chính của chùa. Chính điện được bày trí trang nghiêm. Chùa còn bảo tồn nhiều tượng cổ, bao lam chạm trổ công phu. Bộ Thập bát La hán thượng kỳ thú là những tác phẩm tượng tròn độc đáo được các nghệ nhân Nam Bộ tạc vào những năm đầu thế kỷ 20.
Chùa được xây cất do công trình kiến trúc của nhiều người, trong nhiều năm, là một chùa lớn, được kiến trúc khá tinh vi, đa dạng theo lối kiến trúc tổng hợp Á - Âu (Pháp, La Mã, Thái, Miên, Chàm). Tuy nhiên, chùa vẫn mang đậm nét lối kiến trúc điêu khắc truyền thống Việt Nam.
Phía trong gian chính điện và nhà tổ làm theo kiểu Trung Quốc nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc Việt Nam, nối hai gian này là một khoảng nhỏ có hòn non bộ ở giữa, hòn non bộ này phác họa lại cảnh thiên nhiên sinh động mang bản sắc Việt Nam. Đúng trên hòn non bộ nhìn về mặt sau gian chánh điện, hai bên nhà cầu, mặt trước nhà tổ, ta sẽ thấy lối kiến trúc Rô-ma với những hàng đá hoa màu của Pháp được trang trí trên thành nóc, trên những cột xây bằng xi măng kiểu cách.
Đi vào từng gian sẽ thấy một màu vàng óng ánh được thếp trên các hình chạm, trên các tượng phật. Những đôi long trụ trong gian chính điện là những cây cột tròn to, bằng gỗ quý kiến trúc theo kiểu "thượng thu hạ cách". nhỏ|phải|Phong cảnh nơi chùa tọa lạc Trước chùa có 2 cổng Tam quan kiểu võ tinh xảo, xây theo kiểu cổ lầu để hình hòa thượng Lê Ngọc Xuyên đúng trên bậc đúc bằng xi măng, cửa ngõ này cẩn toàn bằng đồ sứ Trung Hoa, sứ Việt Nam in hình long, lân, quy, phượng. Canh, mục, ngư tiều, các câu đối cũng cẩn bằng miếng chai nổi màu sắc óng ánh.
Chùa Vĩnh Trường được trang bị trên 60 tượng phật đúc bằng gỗ, đồng, đất nung, xi măng, đa số tượng bằng gỗ, tất cả được thếp vàng óng ánh và được tạo vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Riêng 3 tượng đồng (Di đà, cao 98 cm, Quan Âm và Thế Chí cao 93 cm) được tạo tác giữa thế kỷ XIX.
Bên cạnh những pho tượng, hiện vật còn lại trong chùa là: Đại Hồng Chung mang tên Pháp Bảo Chuông cao 12 cm, nặng khoảng 150 kg được đúc giữa tháng 5 năm 1854, khắc chữ "Vĩnh Trường Tự". Hiện nay Pháp Bảo Chuông không sử dụng được, bị hỏng do nằm lâu dưới nước sau thời gian thất lạc.
Ngoài ra chùa hiện còn sở hữu hơn 20 bức tranh sơn thủy có giá trị. Tuy ảnh hưởng tranh vẽ Trung Quốc nhưng những bức vẽ đều mang đậm nét dân gian Việt Nam, in hình "Mai, lan, cúc, trúc" và phong cảnh Việt Nam. Các bức tranh là công trình của Long Giang cư sĩ phác họa năm 1904. Những bức hoành, câu đối trong chùa được điêu khắc chữ nổi thếp vàng như những chữ "Hoàng kim bửu điện" được khắc từ 1851.
Từ trước tới nay, ngôi chùa vẫn được bảo quản tốt, bổn đạo khắp nơi vẫn thường đến viếng, góp tiền của cho việc tu sửa chùa, các tu sĩ trong chùa vẫn chú trọng công tác bảo vệ chùa. Gần đây, chùa đã xây dựng thêm một tượng Phật đứng có kích thước rất lớn. Tượng màu trắng, diễn tả Phật đang đứng trông nom chúng sinh các cõi. Tượng Phật được nhiều người địa phương cho là biểu tượng của ngôi chùa hiện nay.
Những đời hòa thượng trụ trì
nhỏ|phải|Mặt sau chùa Vĩnh Tràng. Chùa Vĩnh Trường được xây cất năm 1849, trước đó, chùa mới chỉ là một cái am nhỏ, mái lá vách đất, quang cảnh hoang vu, do ông Bùi Công Đạt kiến tạo. Năm 1849, Hòa thượng Huệ Đăng khởi tạo xây chùa, ngoài việc lo kinh kệ, Huệ Đăng còn gánh đất đắp nền cùng với nhiều đạo hữu đến giúp. Năm 1864, Hòa Thượng Huệ Đăng mất trong lúc công việc chưa hoàn tất. Do không có đệ tử kế truyền nên bổn đạo thỉnh ông Minh Đề làm trụ trì.
Năm 1878, Hòa thượng Minh Đề tịch hòa thượng Quản Ân thay thế được một thời gian rồi đi du học ở Thái Lan. Bổn đạo thỉnh sư Minh Truyện về chủ trì được một thời gian rồi cũng chuyển đi nơi khác. Vì chùa không có người chủ trì nên phật tử trong bổn đạo họp nhau lại bàn bạc và nhất trí đến hội ý Hòa thượng Tổ Từ Trung, Hoà thượng Trung (chùa Bửu Lâm, Mỹ Tho) đến thỉnh Hòa thượng Trà Chánh Hậu (hiệu là Quảng Ân) về trụ trì, tiếp tục công việc của Hòa thượng Huệ Đăng.
Năm 1907, Hòa thượng Trà Chánh Hậu bắt đầu trùng tu lại ngôi chùa, tầng 1 của gian chánh điện được xây cất. Hòa thượng Lê Ngọc Xuyên, pháp danh Tục Thông, tự Tâm Liễu, pháp hiệu An Lạc là đệ tử kế thế của Hòa thượng Quảng Ân lên thay. Đến năm 1930, Sư lo chỉnh trang nóc chùa và mặt dựng bốn phía chùa. Cuối 1930, chùa được hoàn tất thêm 3 gian và tầng 2 của gian chánh điện. Năm 1933, Sư cho xây 2 cổng Tam quan và xây rào xung quanh. Ngày 22 tháng 6 năm 1939, Hòa thượng Quảng Ân qua đời, thọ 67 tuổi.
Thượng tọa Thích Trí Long là đệ tử được Hòa thượng Lê Ngọc Xuyên di chúc làm Trụ trì nhưng vì Thích Trí Long mới 19 tuổi nên thầy yết ma Tục Chơn tự Tâm Giác, là anh ruột của hòa thượng Tục Thông thay quyền trụ trì và làm vị sư bảo hộ. Ngày 25 tháng 3 năm 1954, thầy Yết ma Tục Chơn mất (thọ 94 tuổi), Thượng tọa Thích Trí Long chính thức trụ trì cho đến ngày nay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mỹ Tho Thể loại:Chùa tại Tiền Giang Thể loại:Di tích tại Tiền Giang Thể loại:Du lịch Tiền Giang Thể loại:Khởi đầu năm 1849 Thể loại:Di tích quốc gia Việt Nam
Biota, Tây Ban Nha
Biota là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, cộng đồng tự trị Aragon của Tây Ban Nha. Boita có diện tích 128,8 km2, dân số năm 2007 là 1135 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Zaragoza
Seymour, Quận Eau Claire, Wisconsin
Seymour là một thị trấn thuộc quận Eau Claire, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 3.095 người.
Bolbocaffer matabele
Loài này phân bố ở Zimbabwe.
Tham khảo
Thể loại:Bolbocaffer Thể loại:Động vật đặc hữu Zimbabwe
Amakusanthura geminsula
Amakusanthura geminsula là một loài chân đều trong họ Anthuridae. Loài này được Kensley miêu tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Amakusanthura
Quận Wapello, Iowa
Quận Wapello là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Ottumwa. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Iowa
Dữ liệu sơ cấp
Dữ liệu sơ cấp là những dữ liệu chưa có sẵn, được thu thập lần đầu, do chính người nghiên cứu thu thập. Trong thực tế, khi dữ liệu thứ cấp không đáp ứng được yêu cầu nghiên cứu, hoặc không tìm được dữ liệu thứ cấp phù hợp thì các nhà nghiên cứu sẽ phải tiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp.
Đặc điểm của dữ liệu sơ cấp
Các dữ liệu sơ cấp sẽ giúp giải quyết cấp bách và kịp thời những vấn đề đặt ra. Dữ liệu sơ cấp là do trực tiếp thu thập nên độ chính xác cao hơn. Tuy nhiên,dữ liệu sơ cấp phải qua quá trình nghiên cứu thực tế mới có được, vì vậy việc thu thập dữ liệu sơ cấp thường tốn nhiều thời gian và chi phí. Vì vậy, các nhà nghiên cứu sẽ phải cân nhắc khi nào sẽ phải thu thập dữ liệu sơ cấp và lựa chọn phương pháp thu thập hiệu quả để hạn chế nhược điểm này.
Phương pháp điều tra trực tiếp
Đây là phương pháp thu thập dữ liệu trực tiếp qua đối tượng nghiên cứu. Phương pháp này được thực hiện bằng một số hình thức như phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn qua điện thoại, trả lời bảng câu hỏi...
Phương pháp quan sát
Phương pháp này được áp dụng khi đối tượng nghiên cứu không sẵn sàng cung cấp thông tin, hoặc cố tình cung cấp thông tin không chính xác.Lúc này, người nghiên cứu sẽ phải dùng các giác quan hoặc máy móc để quan sát các hành vi, thói quen của đối tượng nghiên cứu trong một khoảng thời gian cố định. Từ đó phân tích kết quả và có được dữ liệu.
Tham khảo
Sơ cấp
Bolbocaffer pannosum
Tham khảo
Thể loại:Bolbocaffer
Longitarsus allotrophus
Longitarsus allotrophus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Furth miêu tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Longitarsus Thể loại:Bọ cánh cứng châu Á Thể loại:Động vật đặc hữu Israel
Phan Đình Phùng
Phan Đình Phùng (chữ Hán: 潘廷逢; 1847 – 1896), hiệu Châu Phong (珠峰), tự Tôn Cát, là một nhà cách mạng Việt Nam, lãnh đạo của cuộc khởi nghĩa Hương Khê chống lại thực dân Pháp trong phong trào Cần Vương. Trong thế kỷ 19, ông là sĩ phu Nho giáo nổi bật nhất tham gia vào các chiến dịch quân sự chống Pháp. Trong thế kỷ 20, sau khi đã qua đời, Phan Đình Phùng vẫn được những người theo chủ nghĩa dân tộc tôn vinh như một vị anh hùng dân tộc. Phan Đình Phùng nổi tiếng với những ý chí và nguyên tắc sắt đá của bản thân – không chịu đầu hàng ngay cả khi quân Pháp quật mồ mả tổ tiên, bắt giữ và dọa giết gia đình.
Sinh ra trong một gia đình quan lại ở Hà Tĩnh, Phan Đình Phùng tiếp nối truyền thống của tổ tiên, đỗ đầu kỳ thi Đình, trở thành Đình nguyên Tiến sĩ năm 1877. Ông nhanh chóng thăng quan tiến chức dưới thời Hoàng đế Tự Đức nhà Nguyễn, và nổi tiếng là một vị quan thanh liêm, kiên quyết chống tham nhũng. Nhờ tính cương trực mà Phan Đình Phùng được phong làm Ngự sử, một chức vụ cho phép ông chỉ trích các quan lại đồng liêu và thậm chí cả hoàng đế. Với tư cách là người đứng đầu Đô sát viện, Phan Đình Phùng đã thanh tra và loại bỏ được nhiều quan lại bất tài hoặc tham nhũng.
Sau khi Tự Đức băng hà, Phan Đình Phùng suýt mất mạng vì đấu đá nội bộ trong triều đình. Phụ chính Tôn Thất Thuyết ngó lơ di chiếu truyền ngôi của Tự Đức, và ba vị hoàng đế bị phế truất rồi giết hại chỉ trong hơn một năm. Vì phản đối Tôn Thất Thuyết, Phan Đình Phùng bị tước hết chức vị, ngồi tù một thời gian ngắn trước khi bị đày về quê nhà. Thời điểm đó, Pháp vừa xâm chiếm Việt Nam và biến nước này thành một phần của Liên bang Đông Dương. Bỏ qua hiềm khích lúc trước, Phan Đình Phùng đã tổ chức các đội quân nổi dậy, hưởng ứng phong trào Cần Vương do Tôn Thất Thuyết đề xướng, nhằm đánh đuổi quân Pháp và đưa Hoàng đế Hàm Nghi trở thành người đứng đầu thực sự của một Việt Nam độc lập. Phong trào này tiếp tục trong ba năm cho đến năm 1888, khi Pháp bắt được Hàm Nghi và đày ông sang Algeria.
Phan Đình Phùng và người trợ thủ đắc lực là Cao Thắng tiếp tục chiến dịch du kích, xây dựng mạng lưới gián điệp, căn cứ và xưởng sản xuất vũ khí nhỏ. Tuy nhiên, Cao Thắng đã bị giết vào cuối năm 1893. Chiến dịch kéo dài hàng thập kỷ cuối cùng đã khiến Phan Đình Phùng suy sụp, ông chết vì bị thương trong chiến đấu khi bị quân Pháp bao vây.
Thân thế
Phan Đình Phùng sinh ngày 6 tháng 6 năm 1847 tại làng Đông Thái, xã Yên Đồng, tổng Việt Yên, huyện La Sơn, phủ Đức Thọ, tỉnh Nghệ An (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình Nho học. Đông Thái nổi tiếng là quê hương và nơi sinh sống của nhiều quan lại cấp cao của triều đình từ thời nhà Lê. Mười hai đời liên tiếp dòng họ Phan đều đỗ đạt làm quan. Cha ông là Phó bảng Phan Đình Tuyến, các bác ông là chí sĩ Phan Đình Thông và Cử nhân Phan Đình Thuật, chú ông là Phó bảng Phan Đình Vận. Cả ba anh em họ Phan sống đến tuổi trưởng thành đều thi đỗ và vào triều làm quan. Từ nhỏ, Phan Đình Phùng đã tỏ ra chán ghét với chương trình học bảo thủ xưa cũ, tuy vậy ông vẫn kiên trì học tập cho đến khi đỗ Cử nhân vào năm 1876. Trong bài thi của mình, Phan Đình Phùng đã lấy Nhật Bản làm ví dụ cho việc một đất nước có thể phát triển quân sự thần tốc nếu có đủ ý chí. Ông đậu Cử nhân trong khoa thi Bính Tí (1876) và trở thành Đình nguyên Tiến sĩ trong kỳ thi Đình năm sau.
Mặc dù đỗ đạt cao nhưng Phan Đình Phùng thường được biết đến nhờ sự chính trực, liêm khiết của mình hơn là tài học. Cũng nhờ đức tính này mà ông thăng quan nhanh chóng trong triều đình Tự Đức. Sau khi đỗ Tiến sĩ, ông được bổ làm Tri huyện Yên Khánh (tỉnh Ninh Bình). Trong thời gian ông tại chức, có một vị linh mục Công giáo La Mã là Trần Lục luôn dựa vào sự hỗ trợ ngầm của các nhà truyền giáo Pháp mà ức hiếp người dân không theo đạo ở địa phương. Nhân một lần vị linh mục này lộng quyền, Phan Đình Phùng đã đem người này ra đánh. Cũng từ đây mà một cuộc tranh cãi giữ dội đã nổ ra, ảnh hưởng đến các mối quan hệ giữa Triều đình, Công giáo Việt Nam và Pháp. Cuối cùng, triều đình Huế đã phải cách chức Tri huyện của Phan Đình Phùng.
Làm quan triều đình
Phan Đình Phùng mặc dù bị cách chức Tri huyện, nhưng nhờ sự chính trực của mình mà ông được thuyên chuyển vào kinh thành, trở thành một thành viên của Đô sát viện. Tại triều, ông tố cáo nhiều vụ khuất tất, nên có lần được Hoàng đế Tự Đức khen là "thử sự cửu bất phát, phùng Phùng nải phát" (việc này đã lâu không ai phát giác ra, nay gặp Phùng mới phát hiện được), nên càng nổi tiếng về tính cương trực, được thăng lên chức Ngự sử trong triều. Với vị trí Ngự sử, ông có quyền chỉ trích các hành vi sai trái của tất cả các quan lại trong triều và kể cả Hoàng đế. Ông công khai chỉ trích Tôn Thất Thuyết - đại thần phụ chính đứng đầu triều đình thời bấy giờ - là một người hấp tấp và không trung thực. Ngoài việc tích cực diệt trừ tham nhũng, Phan Đình Phùng còn biên soạn một cuốn sách Địa lý Việt Nam và xuất bản vào năm 1883.
Mặc dù có vị trí nổi bật trong triều đình nhà Nguyễn, nhưng ít ai biết được lập trường cá nhân của ông trong quan hệ giữa Việt Nam và Pháp - nước đang trong quá trình đô hộ Việt Nam. Pháp xâm lược lần đầu tiên vào năm 1858, và bắt đầu quá trình đô hộ miền Nam Việt Nam. Năm 1862, triều đình Huế ký Hòa ước Nhâm Tuất, chấp nhận nhường 3 tỉnh miền Đông cho Pháp. Đến năm 1867, Pháp chiếm nốt ba tỉnh miền Tây kế tiếp để tạo thành một lãnh thổ thuộc địa Cochinchine (Nam Kỳ). Trong khoảng thời gian này, nhà Nguyễn luôn muốn tìm ra phương án tốt nhất để có thể giành lại lãnh thổ. Triều đình lúc bấy giờ chia làm hai phe, một bên cho rằng nên sử dụng quân sự, trong khi bên còn lại cho rằng nên sử dụng biện pháp ngoại giao bên cạnh việc nhượng bộ về tài chính và tôn giáo. Đến khi Hoàng đế Tự Đức qua đời vào năm 1883, toàn bộ Việt Nam bị đô hộ, hợp nhất với Lào và Campuchia thành Đông Dương thuộc Pháp.
Trước khi qua đời mà không có con trai, Tự Đức đã chọn Kiến Phúc làm người thừa kế thay cho Dục Đức - người vốn được định vị trí Trữ quân. Trong di chúc của mình, Tự Đức đã viết rằng Dục Đức làm người sa đọa, không xứng đáng để cai trị đất nước. Tuy nhiên, dưới sự dẫn dắt của Tôn Thất Thuyết, các quan phụ chính đã đưa Dục Đức lên ngôi dưới sức ép của hậu phi trong hậu cung. Vì Phan Đình Phùng kịch liệt phản đối hành động này của Tôn Thất Thuyết mà ông đã bị cách chức. Nhưng Dục Đức làm Hoàng đế chưa được 3 ngày đã bị phế truất và xử tử vì lý do không để tang Tự Đức và có hành vi thông dâm với cung nữ của vua cha. Phan Đình Phùng lại một lần nữa lên tiếng phản đối và đã bị bắt giam rồi sau đó đuổi về quê nhà. Năm 1884, Phan Đình Phùng được phục chức rồi được bổ làm Tham biện Sơn phòng Hà Tĩnh.
Hưởng ứng "Chiếu Cần Vương"
Chỉ trong vòng một năm ngắn ngủi, triều đình Huế đã thay đổi đến vị Hoàng đế thứ 4 – Hoàng đế Hàm Nghi. Tôn Thất Thuyết và đại thần nhiếp chính Nguyễn Văn Tường đã đưa Hiệp Hòa lên ngôi sau khi phế truất Dục Đức. Tuy nhiên, vị Hoàng đế mới này lại tỏ ra nghi kị các đại thần phụ chính khiến cho Tôn Thất Thuyết một lần nữa đưa ra quyết định phế truất và hành quyết. Không lâu sau khi Kiến Phúc được đưa lên ngôi, vị Hoàng đế trẻ tuổi này đã bắt gặp Nguyễn Văn Tường đang thông dâm với mẹ nuôi Học Phi của mình. Điều này đã dẫn đến việc Hàm Nghi được đưa lên ngôi thay thế anh trai mình. Cũng chính vì việc phế lập Hoàng đế liên tục này mà quân Pháp đã kết luận rằng các quan nhiếp chính đang gây ra quá nhiều rắc rối, cần phải bị dẹp bỏ. Năm 1885, Hàm Nghi phải chạy ra Tân Sở (Quảng Trị) để tránh Pháp. Cũng trong năm này, Phan Đình Phùng đã nổi dậy hưởng ứng và tập hợp dưới ngọn cờ khởi nghĩa của Hoàng gia.
Phan Đình Phùng hưởng ứng Chiếu Cần Vương, được Hàm Nghi phong làm Tán lý Quân vụ, lãnh đạo các nghĩa quân. Ông tập hợp sự ủng hộ từ các làng quê, lập đại bản doanh trên núi Vũ Quang, một nơi có thể nhìn ra pháo đài ven biển của Pháp. Tổ chức của ông cũng trở thành hình mẫu cho các nghĩa quân sau này. Ông chia nghĩa quân thành 15 thứ, mỗi thứ có từ 100 đến 500 quân. Nghĩa quân của ông được giữ kỷ luật và mặc quân phục như quân đội chính quy. Đứng ra giúp sức cho Phan Đình Phùng là các sĩ đại phu có tiếng như Phan Trọng Mưu, Cử Phan Cát Su, Phan Quang Cư và các võ tướng xuất thân từ nông dân như Cao Thắng, Cao Nữu, Lê Ninh, Nguyễn Chanh. Trận chiến đầu tiên gây sự chú ý của nghĩa quân là cuộc tấn công vào hai ngôi làng Công giáo gần đó đã hợp tác với Pháp. Chỉ một vài giờ sau khi cuộc tấn công bắt đầu, quân Pháp xuất hiện và nhanh chóng đàn áp được nghĩa quân, buộc nghĩa quân phải chạy về căn cứ. Quân Pháp thừa thắng truy đuổi đến và đốt phá toàn bộ đồn Đồng Thái, khiến nơi này chịu thiệt hạ nặng nề. Phan Đình Phùng chạy thoát, nhưng anh trai là Phan Đình Thông lại bị Nguyễn Chính bắt được. Nguyễn Chính vốn là Kinh lược Bắc Kỳ, nhưng vì tội ngang ngược hoành hành, không lo cho dân mà bị Phan Đình Phùng lúc ấy còn là Ngự sử dâng sớ vạch tội, cũng vì vậy mà bị Tự Đức cách chức. Nay Nguyễn Chính hợp tác với Pháp, được giữ chức Tổng đốc Nghệ An.
Tuy nhiên, vũ khí mà nghĩa quân sử dụng kém xa so với đối thủ, tất cả các vị trí của họ trong đất liền đều nằm trong tầm bắn của Hải quân Pháp. Lúc bấy giờ, người Việt Nam không thể dựa vào Trung Quốc để hỗ trợ vật chất, còn các nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Hà Lan hay Vương quốc Anh thì không muốn bán vũ khí cho họ vì nhiều lý do khác nhau. Vì vậy, Phan Đình Phùng phải tìm những con đường trên bộ để có thể mua vũ khí từ Xiêm, trong bối cảnh sử dụng đường biển không khả thi với sự có mặt của Hải quân Pháp. Ông lệnh cho các tướng sĩ dưới quyền lập một con đường bí mật từ Hà Tĩnh qua Lào vào đông bắc Xiêm; một tuyến đường như vậy từ núi Vũ Quang được cho là đã được tạo ra vào khoảng năm 1888. Ở Tha Uthen, nơi có một cộng đồng người Việt xa xứ, có một nữ ủng hộ viên được chỉ định làm người mua vũ khí cho Phan Đình Phùng tên là Co Tam. Vào năm 1890, Quân đội Xiêm đã vận chuyển khoảng 1000 khẩu súng trường của Áo từ Bangkok đến Luang Prabang ở Lào. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ số vũ khí này có lọt vào tay Việt Nam hay có liên quan đến hoạt động của Co Tam hay không.
Sau Cần Vương
Năm 1888, một cận vệ người Mường của Hàm Nghi là Trương Quang Ngọc đã phản bội ông, dẫn đến việc vị hoàng đế này bị quân Pháp bắt và đày sang Algeria. Phan Đình Phùng và Cao Thắng đã chiến đấu ở miền núi Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa. 15 cứ điểm khác được xây dựng dọc theo núi để bổ sung cho sở chỉ huy ở núi Vũ Quang. Mỗi căn cứ có một chỉ huy cấp dưới chỉ huy các đơn vị có quân số từ 100 đến 500 người (1 thứ quân). Mọi hoạt động của nghĩa quân đều được người dân địa phương, họ quyên góp kim loại để sản xuất vũ khí.
Sau khi từ miền Bắc trở về vào năm 1889, việc đầu tiên Phan Đình Phùng làm là phát lệnh truy tìm kẻ phản bội Trương Quang Ngọc. Khi tìm được, ông đã đích thân xử tử Ngọc tại Tuyên Hóa. Sau đó, ông mở hàng loạt cuộc tấn công du kích vào các cơ sở của quân Pháp trong suốt mùa hè năm 1890, nhưng những cuộc tấn công này lại tỏ ra thiếu quyết đoán.nhỏ|phải|Tượng đài Phan Đình Phùng tại vòng xoay trước Bưu điện [[Chợ Lớn, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh]]
Năm 1893 Cao Thắng tử trận khiến Phan Đình Phùng bị mất đi một cộng sự đắc lực. Năm 1895 Pháp điều Nguyễn Thân đến phối hợp với công sứ Nghệ An là Duvillier đem 3.000 lính đi đàn áp cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Quân chủ lực của Phan Đình Phùng bị đối phương bít đường tiếp vận, nên vũ khí, lương thực, quân số thảy đều thiếu thốn, khó bù đắp. Mỗi lần đối phương tấn công, nghĩa quân chỉ có thể chạy quanh từ núi Quạt rồi trở về núi Vũ Quang, và không thể ở đây lâu quá 3 ngày.
Ngày 17 tháng 10 năm 1894, Phan Đình Phùng đã tập hợp lực lượng, đánh thắng một trận lớn, đối phương mất nhiều vũ khí và bị giết chết rất nhiều. Ban đầu, ông cho quân lên tận nguồn sông chặt cây đóng kè chặn nước lại, đồng thời chuẩn bị sẵn nhiều khúc gỗ lớn. Khi quân Pháp và quân triều thân Pháp đến giữa dòng sông, thì ông cho phá kè trên nguồn và tuôn cây xuống. Đối phương phần bị nước cuốn, phần bị cây lao vào người, lại bị nghĩa quân ở hai bên bờ xông ra đánh nên bị thương vong rất nhiều. Theo Phạm Văn Sơn thì sau trận này, phía Pháp ngoài số quân trang và đạn dược bị mất mát, còn có ba sĩ quan và trên trăm lính bị tiêu diệt.
Đây là trận thắng cuối cùng, vì gần 3.000 quân do Nguyễn Thân cầm đầu ngày càng xiết chặt vòng vây. Trong một trận giao tranh ác liệt, Phan Đình Phùng bị thương nặng rồi hy sinh vào ngày 28 tháng 12 năm 1895. Mười hai ngày sau khi thủ lĩnh Phan Đình Phùng hy sinh, Nguyễn Thân mới tới được núi Vũ Quang và núi Quạt.
Sau đó, chính quyền Pháp và quan chức triều đình nhà Nguyễn đã cho đem quan tài Phan Đình Phùng về thôn Đông Thái quê ông để kiểm nghiệm. Sau khi các hào cựu lẫn thuộc tộc Phan Đình Phùng tại thôn Đông Thái đã khẳng định thi hài trong quan tài là Phan Đình Phùng, thi hài Phan Đình Phùng được hỏa táng. Tên ông trên văn bia Tiến sĩ ở Huế cũng bị đục bỏ.
Sang đầu năm 1896, một số chỉ huy lần lượt mất vì ở lâu nơi rừng sâu nước độc, một số bị tử trận hoặc bị bắt, một số khác thì rút qua Xiêm La hoặc ra hàng... Cuộc khởi nghĩa Hương Khê mà Phan Đình Phùng cùng các cộng sự đã dày công xây dựng đến đây là kết thúc.
Tác phẩm
nhỏ|phải|Bút tích Phan Đình Phùng lưu giữ tại [[Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam]] Hiện nay thơ văn của Phan Đình Phùng chỉ mới sưu tầm được một số bài. . Nguyễn Hữu Mùi dịch và chú giải, Chương Thâu viết lời dẫn.
Giai thoại
nhỏ|Tờ yết thị của [[Nguyễn Thân về việc thiêu hủy thi hài Phan Đình Phùng]] Sau khi mất, nhiều giai thoại về Phan Đình Phùng được lưu truyền trong dân gian. Năm 1936, khi Mặt trận Bình dân lên nắm quyền ở Pháp đã nới lỏng quyền tự do báo chí ở thuộc địa Đông Dương, nhà báo Đào Trinh Nhất đã sưu tầm và viết thành nhiều bài báo truyền kỳ về Phan Đình Phùng, về sau được tập hợp trong tác phẩm "Phan Đình Phùng, một vị anh hùng có quan hệ đến lịch sử hiện thời". Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, nhiều giai thoại trong tác phẩm này là hư cấu hoặc không thể xác định được tính chân thực. Mặc dù vậy, các giai thoại này vẫn lưu truyền và phổ biến trong nhiều tài liệu cho đến tận ngày nay.
Đánh đòn linh mục Trần Lục
Trích từ sách Phan Đình Phùng..., chương "Ra làm quan"
Dâng sớ đàn hặc Thiếu bảo Nguyễn Chính
Trích từ sách Phan Đình Phùng..., chương "Ra làm quan"
Tổng đốc Nghệ An Nguyễn Chính giết anh trai Phan Đình Phùng là Phan Đình Thông do tư thù
Trích từ sách Phan Đình Phùng..., chương "Thời thế tạo anh hùng"
Nguyễn Thân cho quật mồ, đốt xác Phan Đình Phùng và trộn tro tàn vào thuốc súng bắn xuống sông La
Đây là giai thoại hư cấu phổ biến nhất trong sử học Việt Nam xưa nay.
Với sự phân tích kỹ lưỡng trong bài viết trên, giai thoại Nguyễn Thân cho quật mồ, đốt xác Phan Đình Phùng và trộn tro tàn vào thuốc súng bắn xuống sông La cần được xác định lại là hư cấu, không là một sự thật lịch sử.
Câu nói nổi tiếng của Phan Đình Phùng về đất nước Việt Nam là một cái mồ to
Trích từ sách Phan Đình Phùng..., chương "Thời thế tạo anh hùng"
Hoàng Cao Khải trao thư khuyên hàng cho Phan Đình Phùng
Trích từ sách Phan Đình Phùng..., chương "Hoàng Cao Khải"