cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Người Pumi
Người Phổ Mễ (, Hán Việt: Phổ Mễ tộc, tên tự gọi:, cũng gọi là Pumi, Primi) là một nhóm dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân tộc này có quan hệ với người Tạng ở huyện Mộc Lý và Diêm Nguyên tại Tứ Xuyên, tổng dân số của dân tộc này năm 2010 là 42.861 người. Các cộng đồng đáng kể người Phổ Mễ là tại Huyện tự trị dân tộc Phổ Mễ và dân tộc Bạch Lan Bình, huyện tự trị dân tộc Di Ninh Lạng, huyện tự trị dân tộc Nạp Tây Ngọc Long, huyện tự trị dân tộc Lật Túc Duy Tây và Hưng Thắng, với độ cao trên 2.700 mét.
Ngôn ngữ
Tiếng Pumi thuộc Nhóm ngôn ngữ Khương của ngữ tộc Tạng-Miến. Trong quá khứ, điều đáng chú ý là người Phổ Mễ tại các khu vực Mộc Lý và Ninh Lạng đã sử dụng chữ cái Tạng vì lý do tôn giáo, sau này chúng dần bị lãng quên và biến mất. Hiện nay, người Phổ Mễ tiếp nhận giáo dục bằng tiếng Hán. Một hệ thống bính âm trên cơ sở chữ cái Latinh đã được đề xuất, nhưng vẫn chưa được phổ biến rộng rãi.
Lịch sử
Người Phổ Mễ có một lịch sử lâu đời và con đường di cư của họ có thể theo dõi lại. Ban đầu, họ sống như những người du mục trên cao nguyên Thanh Tạng. Sau đó, họ chuyển đến các khu vực ấm hơn dọc theo các thung lũng trong Dãy núi Hoành Đoạn vào thế kỷ IV trước Công nguyên.
Tiếp theo, họ chuyển đến phía Bắc Tứ Xuyên vào thế kỷ VII và sau đó về phía tây bắc Vân Nam vào thế kỷ XIV. Nhiều người trong số họ định cư và trở thành nông dân, và địa chủ chiếm ưu thế trong nền kinh tế bản địa của người Phổ Mễ tại Lan Bình và Lệ Giang. Ngoại trừ một số ít các khu vực công, các địa chủ giữ các vùng đất rộng lớn và thu địa tô từ nông dân. Địa tô chiếm ít nhất 50% thu hoạch. Địa chủ Phổ Mễ và Tù trưởng Nạp Tây cũng thường buôn bán nô lệ nội bộ. Trong Cách mạng Văn hóa, các quyền hạn của địa chủ đã bị suy yếu. Với nền kinh tế hiện đại, chẳng hạn như bệnh viện, nhà máy, cũng đã thay đổi rất nhiều lối sống của người Phổ Mễ.
Văn hóa
Người Phổ Mễ chịu ảnh hưởng mạnh của người Tạng trên các mặt tôn giáo và văn hóa do có liên hệ với nhau từ thời cổ. Người Phổ Mễ theo Phật giáo Tây Tạng bên cạnh việc vẫn duy trì thờ cúng tổ tiên. Tết Nguyên đán được tổ chức vào 15 ngày đầu tiên của năm mới âm lịch. Khi đến mười ba tuổi, các chàng trai Phổ Mễ sẽ trải qua các nghi thức của lễ rửa tội nam tính và chỉ sau lể rửa tội, họ mới có thể mặc quần áo người lớn và tham gia hoạt động xã hội. Xã hội truyền thống của người Phổ Mễ theo chế độ một vợ một chồng mặc dù chế độ đa thê vẫn được chấp nhận ở một số nơi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhóm sắc tộc được Trung Quốc chính thức công nhận
Ököritófülpös
Ököritófülpös là một làng thuộc hạt Szabolcs-Szatmár-Bereg, Hungary. Làng này có diện tích 33,42 km², dân số năm 2010 là 1803 người, mật độ 54 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Szabolcs-Szatmár-Bereg Thể loại:Làng của Hungary
The Twilight Zone (phim truyền hình 2002)
The Twilight Zone là một bộ phim truyền hình của Mỹ được sản xuất năm 2002 là một sự tiếp nối của loạt phim cùng tên của Rod Serling thập niên 1950/60s, The Twilight Zone. Với người dẫn chuyện là Forest Whitaker, anh sẽ đưa ta tới những nơi mà kì ảo nhất.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim truyền hình Mỹ ra mắt năm 2002 Thể loại:Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000 Thể loại:Chương trình truyền hình tiếng Anh Thể loại:Chương trình truyền hình của Warner Bros. Television Studios
Lagenocarpus adamantinus
Lagenocarpus adamantinus là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lagenocarpus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1842
Poulaines
Poulaines là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 46,32 km², dân số thời điểm năm 1999 là 838 người. Khu vực này có độ cao trung bình 110 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indre
Tam Hoàn
Tam Hoàn, tức ba gia tộc quyền thần giữ chức khanh được hưởng thế tập ở nước Lỗ thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, cầm quyền chính trong gần 300 năm ở đất nước này, gồm Thúc tôn thị, Mạnh tôn thị và Quý tôn thị, hậu duệ của Lỗ Hoàn công (712 TCN-694 TCN), vị vua thứ 12 của nước Lỗ, bắt đầu cầm quyền ở nước Lỗ từ thời Lỗ Trang công (693 TCN-662 TCN), vị vua thứ 13 của nước Lỗ.
Thành lập
Nguyên Lỗ Hoàn công có người con trưởng là công tử Khánh Phủ, tức Cung Trọng (慶父) nhưng không phải do chính thất sinh ra nên không lập làm thế tử. Sau Hoàn công lấy phu nhân Văn Khương, con gái Tề Hi công, sinh ra ba người con là công tử Đồng, tức Lỗ Trang công, công tử Thúc Nha (叔牙) và công tử Quý, tức Quý Hữu (季友). Sau khi Lỗ Trang công lên ngôi, cả ba công tử còn lại đều được cầm quyền chính, sau hình thành nên tam đại gia tộc. Do ba nhà đều là hậu duệ của Lỗ Hoàn công nên gọi là "Tam Hoàn", cùng với các gia tộc như Tang, Hậu... cầm quyền ở nước Lỗ.
Năm 662 TCN, Lỗ Trang công lâm bệnh, công tử Khánh Phủ trước đã tư thông với vợ Trang công là Ai Khương, có ý cướp ngôi vua, Thúc Nha lại cùng phe với Khánh Phủ. Trước khi mất, Lỗ Trang công phó thác con là Ban cho Quý Hữu. Quý Hữu sợ Khánh Phủ và Thúc Nha làm loạn bèn đưa rượu độc bức tử Thúc Nha. Không lâu sau Lỗ Trang công mất, công tử Ban kế vị. Khánh Phủ và Ai Khương bàn nhau lập người con nhỏ của Lỗ Trang công với Thúc Khương (em gái Ai Khương) là công tử Khải còn ít tuổi lên ngôi, do đó Khánh Phủ dự định giết Cơ Ban.
Cơ Ban vừa lên ngôi được 2 tháng thì Khánh Phủ sai một người tên Lạc (người có tư thù với Cơ Ban) giết chết tại nhà mẹ đẻ là Đảng Thị, lập công tử Khải làm vua Lỗ mới, tức là Lỗ Mẫn công, tự mình làm phụ chính. Quý Hữu chạy sang nước Trần. Khánh Phủ muốn tự mình làm vua, lại bàn với Ai Khương muốn cướp ngôi của Mẫn công. Ai Khương đồng tình. Năm 660 TCN, Khánh Phủ sai thủ hạ là Bốc Kỳ mang quân tập kích giết chết Lỗ Mẫn công tại cửa cung.
Quý Hữu nghe tin, vội trở về nước Lỗ, đón con thứ của Lỗ Trang công là công tử Thân chạy sang nhà Chu báo cáo và cầu cứu.
Khánh Phủ bị người trong nước căm ghét và muốn giết, nên sợ hãi cùng Ai Khương bỏ chạy sang nước Cử. Quý Hữu rước công tử Thân về nước Lỗ lập làm vua mới, tức là Lỗ Hi công.
Nước Cử đuổi công tử Khánh Phủ không dung nạp. Khánh Phủ nhờ công tử Ngư nước Lỗ xin hộ cho về nước, nhưng Quý Hữu không thuận, buộc Khánh Phủ tự tử và hứa sẽ không tuyệt diệt con cháu. Khánh Phủ cùng đường phải thắt cổ tự vẫn. Lỗ Hi công dùng Quý Hữu làm tướng, phong cho ấp Phí, lập ra họ Quý, lại phong cho con Khánh Phủ là công tôn Ngao ở đất Thành (Mạnh tôn thị) và con Thúc Nha là công tôn Tư ở đất Hậu (Thúc tôn thị), chính thức lập ra Tam Hoàn.
Tương Trọng phế lập
Lỗ Trang công có người con nhỏ là công tử Toại được phong đất Đông Môn, tức Đông Môn Tương Trọng, cũng được cầm quyền chính. Trọng tôn Ngao lấy hai người con gái nước Cử là Đái Kỉ và Thanh Kỉ. Do Đái Kỉ chết trước, Trọng tôn Ngao đến nước Cử dâng sính lễ hỏi cưới, người nước Cử khuyên ông lấy Thanh Kỉ làm kế thất, Trọng tôn Ngao lại cầu hôn một người con gái nước Cử cho Tương Trọng.
Năm 620 TCN, Trọng tôn Ngao sang Cử đón Cử nữ sang, nhưng lại say mê sắc đẹp của Cử nữ, lén thông dâm với nhau. Tương Trọng tức giận, xin Lỗ Văn công giúp binh đánh Trọng tôn Ngao, Lỗ Văn công không chịu, hoà giải cho anh em Trọng tôn Ngao, và bắt Trọng tôn Ngao trả Cử nữ về nước.
Năm 619 TCN, Chu Tương vương qua đời, Trọng tôn Ngao đến điếu tang, sau phải trốn sang nước Cử để gặp Cử nữ, sau nhớ cố quốc, nhờ con là Trọng tôn Cốc giúp mình về nước. Tương Trọng bắt Trọng tôn Ngao không được tham gia chính sự nữa mới cho về. Tuy nhiên chỉ hai năm sau lại trốn sang nước Cử. Năm 613 TCN, Trọng tôn Ngao lại xin về, nhưng mất giữa đường. Từ đó quyền hành nước Lỗ lọt vào tay Tương Trọng
Năm 609 TCN, Lỗ Văn công qua đời. Nguyên Văn công có người con lớn là công tử Nỗi nhưng do thứ thiếp là Kính Doanh sinh ra, còn phu nhân Khương thị sinh công tử Ác và công tử Thị. Tương Trọng muốn phế trưởng lập thứ, ngầm bí mất nhờ Tề Huệ công giúp đỡ, còn mình lừa công tử Ác và công tử Thị bắt giết, đồng thời giết cả Thúc Trọng Huệ bá trung thành với công tử Ác. Tương Trọng lập công tử Nỗi lên làm vua tức Lỗ Tuyên công, tự mình làm Chính khanh, nắm trọng quyền nước Lỗ.
Liên hợp đuổi Quy Phụ
Năm 601 TCN, Tương Trọng qua đời, con là công tôn Quy Phụ lên thế tập làm khanh tướng nước Lỗ. Bấy giờ Tam Hoàn lớn mạnh, Lỗ Tuyên công và Quy Phụ lo lắng, ngằm liên lạc với nước Tề và nước Sở để áp chế Tam Hoàn. Năm 591 TCN, Lỗ Tuyên công sai công tôn Quy Phụ cầu cứu nước Tấn giúp mình đánh đuổi Tam Hoàn, bị Quý tôn Hàng Phủ phát hiện. Cùng năm Lỗ Tuyên công qua đời, con là Lỗ Thành công lên nối ngôi, Quý tôn Hàng Phủ khống chế triều chính, Quy Phụ hoảng sợ trốn sang nước Tề. Từ đó Tam Hoàn trở thành ba gia tộc mạnh nhất ở nước Lỗ.
Tam Hoàn tranh đấu
Quý tôn Hàng Phủ sau khi đuổi công tôn Quy Phụ đã tự mình nắm quyền chính nước Lỗ. Thúc tôn Kiều Như không phục Quý tôn Hàng Phủ, năm 584 TCN, nước Ngô đánh nước Đàm (郯). Vì Đàm cách Lỗ không xa, Quý tôn Hàng Phủ sợ nước Ngô sẽ đánh tới mình, bèn sang cầu cứu nước Tấn, Thúc tôn Kiều Như bí mật gièm pha với nước Tấn về Quý tôn Hàng Phủ, tuy nhiên Quý Tôn Hàng Phủ lại thuyết phục các đại phu nước Tấn thả mình về.
Quý tôn Kiều Như vốn thông dâm với Lỗ Tuyên công phu nhân, mẹ của Lỗ Thành công là Mục Khương, năm 575 TCN, Quý tôn Hàng Phủ và Trọng tôn Miệt biết tin bèn tịch thu gia sản của họ Thúc. Mục Khương tức giận, bảo Lỗ Thành công đuổi hai họ Quý, Mạnh ra khỏi nước Lỗ. Lỗ Thành công lúc ấy đang hợp quân với nước Tấn tham gia trận Yển Lăng nên từ chối. Mục Khương bèn xúi hai em Lỗ Thành công là công tử Yển và công tử Tư làm loạn chống vua anh. Lỗ Thành công biết tin, tăng cường phòng bị. Sau Lỗ Thành công và Quý tôn hàng Phủ đến hội chư hầu, gièm pha với tướng nước Tần là Khước Thù rằng Lỗ Thành công phản Tấn, Khước Thù báo với Tấn Lệ công, vua Tấn bèn không triệu kiến Lỗ Thành công và bắt giữ Quý tôn Hàng Phủ.
Tuy nhiên Lỗ Thành công lại sai sứ đến hòa giải với nước Tấn, nên nước Tấn thả Quý tôn Hàng Phủ về, Thúc tôn Kiều Như bị đuổi sang nước Tề, em là Thúc tôn Báo được lên thế tập.
Những năm tiếp theo, thế lực của Tam Hoàn ngày càng mạnh và tiếp tục lấn át vua Lỗ.
Đuổi Lỗ Chiêu công
Sau gần 60 năm, Tam Hoàn lại tiếp tục gây ra việc phế lập tiếp theo. Năm 517 TCN, Lỗ Chiêu công bất mãn với họ Quý, hợp quân với Hậu Chiêu bá và Tang Chiêu bá đánh Quý tôn Ý Như. Hai nhà Mạnh tôn, Thúc tôn đem quân cứu họ Quý, giết Hậu Chiêu bá và đánh bại quân của Lỗ Chiêu công. Lỗ Chiêu công chạy sang nước Tề.
Năm 516 TCN, Vệ Linh công và Tống Cảnh công sai sứ sang Tấn, đề nghị nước Tấn giúp Lỗ Chiêu công về nước, trị tội họ Quý. Tam Hoàn sai sứ sang đút lót cho đại phu họ Phạm để nước Tấn đừng giúp Lỗ Chiêu công. Lục khanh tâu với Tấn Khoảnh công rằng họ Quý không có lỗi. Vì vậy nước Tấn không ra tay giúp Lỗ Chiêu công.
Tề Cảnh công bèn mang quân đánh Lỗ, lấy đất Vận cho Lỗ Chiêu công ở. Năm 511 TCN, Tấn Định công lại muốn giúp Lỗ Chiêu công về nước. Tuy nhiên Quý tôn Ý Như lại đến đút lót cho đại phu Sĩ Ưởng và Tuân Lịch, nên các đại phu nước Tấn biện hộ giúp họ Quý với Tấn Định công, khiến Lỗ Chiêu công đến hết đời vẫn không về nước được.
Năm 510 TCN, Lỗ Chiêu công mất, Tam Hoàn lập công tử Tống lên nối ngôi tức Lỗ Định công.
Loạn gia thần
Sau khi từng bước nắm giữ và khống chế quyền lực ở nước Lỗ, thì ngay trong nội bộ Tam Hoàn, thế lực các gia thần lại nổi lên. Dương Hổ (gia thần họ Quý) và Công Sơn Phất Nữu (họ Thúc) muốn đánh đổ Tam Hoàn, lấy Quý Ngụ thay họ Quý, Thúc tôn Triếp thay họ Thúc còn mình thay họ Mạnh. Trước đó năm 505 TCN, khi Quý tôn Ý Như chết, Dương Hổ đanh làm ấp tể, nắm giữ quyền lực. Quý tôn Tư có người bề tôi là Trọng Lương Hoài có hiềm khích với Dương Hổ. Dương Hổ muốn đuổi Trọng Lương Hoài, nhưng Công Sơn Phất Nữu ngăn lại nhưng ông không nghe. Mùa thu năm ấy, Dương Hổ bắt Trọng Lương Hoài. Quý tôn Tư nổi giận định trị tội Dương Hổ. Dương Hổ liền bắt giam Quý tôn Tư, ép ăn thề với mình, rồi mới tha ông ta ra. Từ đó Dương Hổ nắm hết quyền chính họ Quý.
Trước âm mưu của Dương Hổ, gia thần họ Mạnh là Công Liễm Xử Phụ nói với Mạnh tôn Vô Kị (Mạnh Ý tử) nên phòng bị. Mạnh tôn Vô Kị mộ ba trăm tráng sĩ, giả làm gia nô để đề phòng.
Năm 502 TCN Dương Hổ đưa Quý tôn Tư lên xe đi tế lễ và sai quân đuổi theo định giết chết. Quý tôn Tư nhờ người lái xe là Lâm Sở nên trốn thoát sang họ Mạnh. Mạnh tôn Vô Kị đã đề phòng, sai quân ra đánh giết Dương Việt.
Dương Hổ nghe tin Dương Việt thua trận bèn trở về, bắt Lỗ Định công và Thúc tôn Vũ thúc sang đánh họ Mạnh. Công Liễm Xử Phụ đem quân từ đất Thành ra cứu họ Mạnh, Dương Hổ thất bại, trốn sang nước Tề.
Kiêm tính nước Lỗ
Sang thời Lỗ Ai công (494 TCN-469 TCN), thế lực của Tam Hoàn tiếp tục phát triển, tham gia trực tiếp vào các cuộc chiến tranh với nước Tề và nước Ngô. Năm 469 TCN, Lỗ Ai công sợ Tam Hoàn cường thịnh, nên cầu cứu nước Việt để đánh Tam Hoàn. Tháng 8 năm đó, Tam Hoàn bèn liên hợp với nhau đánh Lỗ Ai công. Lỗ Ai công phải trốn sang nước Vệ. Không lâu sau người nước Lỗ đến đón Lỗ Ai công về, nhưng giữa đường thì mất ở đất Hữu San. Tam Hoàn lập con Ai công là Cơ Ninh lên nối ngôi tức Lỗ Điệu công. Từ thời Lỗ Điệu công, Tam Hoàn hoàn toàn kiểm soát chính sự nước Lỗ, vua Lỗ không còn quyền lực.
Bị tiêu diệt
Năm 415 TCN, Lỗ Mục công lên ngôi, muốn trừ bỏ Tam Hoàn, khôi phục uy tín của nhà vua, đã tiến hành cải cách, thu hồi lại quyền chính từ tay Tam Hoàn về lại tay vua Lỗ. Mạnh tôn thị và Thúc tôn thị chạy sang nước Tề, còn Quý tôn thị là thế lực mạnh nhất, lấy ấp phong của mình là đất Phí đem li khai khỏi nước Lỗ, lập ra nước Phí (費).
Chú thích
Thể loại:Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại Thể loại:Nước Lỗ
Vy Văn Thành
Vy Văn Thành (sinh ngày 23 tháng 8 năm 1956) là một chính khách Việt Nam. Ông nguyên là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn.
Tiểu sử
Ông là người dân tộc Tày, sinh tại xã Vạn Linh huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 21/11/1984.
Quá trình công tác
4/1980-4/1987: Cán bộ, Phó Đoàn Quy hoạch Thủy lợi Lạng Sơn (4/1984-4/1985 học tiếng Nga tập trung tại Hà Nội)
9/1988-8/1990: Học viên Trường Nguyễn Ái Quốc I tập trung tại Hà Nội
9/1990-8/1992: Huyện ủy viên, Phó Chủ tịch ủy ban nhân dân huyện Chi Lăng
9/1992-8/1999: Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch ủy ban nhân dân huyện Chi Lăng
9/1999-12/2000: Phó Giám đốc, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn
1/2001-8/2001: Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn
8/2001-6/2004: Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thị ủy, Bí thư Thành ủy Lạng Sơn
6/2004-11/2007: Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn
12/2007 - 4/2016: Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn.
Má
Má có thể là:
Bombus asiaticus
Bombus asiaticus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1875
Nghiên
thumb|250px|phải|Bút nghiên
Nghiên (chữ Hán: 硯, Hán-Việt: nghiễn) là một dụng cụ dùng để mài và chứa mực Tàu. Mực Tàu thường được đông đặc thành những thỏi mực. Khi cần mực để viết, người xưa bôi một chút nước lên đầu thỏi mực rồi chà nó lên mặt phẳng của nghiên để mài.
Trên nghiên có thể có một chỗ nhỏ để chứa nước, chẳng hạn đối với các nghiên có vào đời nhà Tống, Trung Quốc. Về sau, chỗ chứa nước này trở thành chỗ chứa mực. Nước thường được chứa trong một món đồ bằng sứ, khi cần thì lấy rưới lên nghiên.
Nghiên có thể làm từ đất sét, đồng thiếc, sắt hoặc sứ. Bốn vật phẩm gồm nghiên, bút lông, thỏi mực và giấy Tuyên được Trung Quốc truyền thống gọi là Văn phòng tứ bảo (文房四寶).
Lịch sử
Nghiên có nguồn gốc từ Trung Quốc, được dùng trong thư pháp Á Đông và tranh vẽ Trung Quốc. Dụng cụ này bắt nguồn từ một dụng cụ khác dùng để chà thuốc nhuộm đã có trong khoảng 6000 đến 7000 năm trước. Mẫu nghiên cổ nhất mà người ta khai quật được có niên đại từ thế kỉ 3 trước Công nguyên, tìm thấy trong một lăng mộ nằm ở Vân Mộng, tỉnh Hồ Bắc. Nghiên được phổ biến rộng rãi trong thời nhà Hán, sau đó do kinh tế xã hội và văn hóa thúc đẩy mà nhu cầu về nghiên tiếp tục gia tăng trong thời nhà Đường và đạt đỉnh cao vào đời nhà Tống. Nghiên đời Tống có thể có kích thước rất to lớn và thường được chạm trổ tinh xảo. Hình rồng chạm trổ trên nghiên vào thời kì này thường thể hiện sự hài hước khi rồng được vẽ đang cười. Ngược lại, đến thời nhà Nguyên thì con rồng thể hiện sự dữ dằn. Vua Càn Long của nhà Thanh có riêng một bộ sách viết về nghiên, được biên mục thành 24 quyển, tựa là Tây Thanh nghiễn phổ.
Bốn loại nghiên nổi tiếng
Đối với những nhà thư pháp và họa sĩ, nghiên có tầm ảnh hưởng quan trọng lên chất lượng mực. Nghiên tác động đến lượng và kết cấu của thứ mực được mài trên đó. Trung Quốc có bốn loại nghiên được đặc biệt chú ý.
Tham khảo
Thể loại:Chất liệu nghệ thuật Thể loại:Thư pháp Đông Á Thể loại:Điêu khắc đá cứng Thể loại:Phát minh của Trung Quốc Thể loại:Thư pháp chữ Hán
Tuyến Gaya
Tuyến Gaya là một tuyến đường sắt ngắn phục vụ ở Busan, Hàn Quốc. Tuyến nối trên Tuyến Gyeongbu đến Gaya (giao với Tuyến Bujeon) và Beomil trên Tuyến Donghae Nambu.
Tham khảo
Thể loại:Tuyến đường sắt ở Hàn Quốc
Callitomis luzonensis
Callitomis luzonensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Lâm Viên (định hướng)
Lâm Viên có thể là một trong số các địa danh sau đây:
Callitomis luzonensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Callitomis
Chuyến bay 103 của Yeti Airlines
Ngày 8 tháng 10 năm 2008, mười tám người đã thiệt mạng khi Chuyến bay 103 thuộc hãng Hàng không Yeti Airlines, một chiếc DHC-6 mang số 9N-AFE, đã rớt khi đến gần phi trường Tenzing-Hillary tại thị trấn Lukla phía Đông Nepal từ Katmandou.
Tai nạn
Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, mỗi ngày có hàng chục chuyến bay qua lại giữa Lukla và thủ đô Katmandou. Đường băng của sân bay Tenzing-Hillary rất nguy hiểm vì chỉ rộng 20m và có độ dốc lớn.
Thương vong
Mười tám người chết là du khách, trong đó có 12 người Đức and 2 người Úc bị thiệt mạng. Chỉ có duy nhất một phi công người Nepal, Surendra Kunwar, sống sót.
Tham khảo
Thể loại:Tai nạn và sự kiện hàng không 2008 Thể loại:Tai nạn và sự kiện hàng không tại Nepal Thể loại:Nepal 2008
Saint-Sulpice-les-Champs
Saint-Sulpice-les-Champs  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Saintsulpiceleschamps
Schefflera monzonensis
Schefflera monzonensis là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được Harms miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Pleuranthodium trichocalyx
Pleuranthodium trichocalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1914 dưới danh pháp Alpinia trichocalyx. Năm 1991, Rosemary Margaret Smith chuyển nó sang chi Pleuranthodium.
Phân bố
Loài này có ở Papua New Guinea.
Mẫu định danh do Rudolf Schlechter thu thập:
Chú thích
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914 Thể loại:Thực vật Papua New Guinea
(8669) 1991 NS1
(8669) 1991 NS1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 13 tháng 7 năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1991 Thể loại:Được phát hiện bởi Henry E. Holt Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Justicia linearifolia
Justicia linearifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Bremek.) H.S. Lo mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Chú thích
Thể loại:Justicia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Justicia linearifolia
Buổi chiếu thử
Buổi chiếu thử là một buổi chiếu thử nghiệm một bộ phim hoặc chương trình truyền hình trước khi chúng được ra mắt đại chúng để thu thập phản hồi của khán giả. Các khán giả tham gia buổi chiếu thử được lựa chọn từ nhiều thành phần khác nhau của công chúng, và thường được yêu cầu trả lời một số câu hỏi thăm dò hoặc cho ý kiến phản hồi dưới một hình thức nào đó. Harold Lloyd được coi là người đầu tiên phát minh ra ý tưởng này và sử dụng nó từ năm 1928. Nhiều người khuyên rằng nên tổ chức các buổi chiếu thử kể cả với những người mới vào nghề và "kể cả khi một liên hoan phim đang tới gần".
Tham khảo
Thể loại:Sản xuất phim Thể loại:Biên tập phim Thể loại:Các cách thăm dò ý kiến
Eriogonum corymbosum
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriogonum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1856
Lytta geniculata
Lytta geniculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Haag-Rutenberg miêu tả khoa học năm 1880.
Tham khảo
Thể loại:Lytta
Khu di tích Đỗ Động Giang
Khu di tích Đỗ Động Giang là một căn cứ quân sự từ thời 12 sứ quân giữa thế kỷ X trong lịch sử Việt Nam, do vị thủ lĩnh chiếm đóng tại đây là Đỗ Cảnh Thạc xây dựng. Những dấu tích hiện nay còn lại ở thành Quèn, đồn Bảo Đà và các đình, đền thờ vị thủ lĩnh này trên địa bàn 2 huyện Quốc Oai và Thanh Oai (tây nam Hà Nội) được hậu thế ghi nhận và tôn vinh.
Tháng 2/2023 Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn và Bảo tàng Hà Nội đã tiến hành khai quật tại Thành Quèn và kết luận nơi này "có tính chất cư trú thời Đông Hán thế kỷ 1-3" với nhiều di vật bằng đất nung, đồ gốm tương tự Luy Lâu (Bắc Ninh). Điều này gợi mở nhiều nghiên cứu tiếp theo về khu vực Ba Vì - Sơn Tây - Thạch Thất - Quốc Oai - Phúc Thọ. Theo nhà nghiên cứu Đinh Văn Nhật với 17 bài viết trên Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử từ năm 1973 -1990 thì đây có thể là Kinh đô Mê Linh thực sự, ở phía nam sông Hồng chứ không phải huyện Mê Linh ngày nay ở phía bắc (mới có tên từ năm 1977). Các địa danh ở đây bao gồm căn cứ Cấm Khê (Kim Khê, Suối Vàng) chảy từ núi Vua Bà về Làng Hạ Lôi - Kẻ Lói, xã Hạ Bằng, Thạch Thất. Còn Miếu Mèn thờ Bà Man Thiện - mẹ Hai Bà Trưng ở Ba Vì và Đền Hát Môn nơi Hai Bà tuẫn tiết ở Phúc Thọ.
Lịch sử
Năm 944, Khi Dương Tam Kha cướp ngôi nhà Ngô, nhiều tướng lĩnh triều đình và thủ lĩnh địa phương không khuất phục, nổi dậy xưng vương, xưng bá. Đỗ Cảnh Thạc ban đầu theo Dương Tam Kha sau tới năm 950 theo Ngô Xương Văn lật đổ họ Dương để lập ra chính quyền Hậu Ngô Vương. Năm 965 Ngô Xương Văn đánh dẹp Loạn hai thôn Đường, Nguyễn bị chết, Đỗ Cảnh Thạc cùng với Dương Huy, Lã Xử Bình, Kiều Công Hãn tranh ngôi vua. Trong cuộc chiến này phe Lã Xử Bình thắng thế, chiếm được Cổ Loa. Đỗ Cảnh Thạc kéo quân ra ngoài, chiếm giữ vùng Đỗ Động Giang, đắp thành Quèn và đồn Bảo Đà (ở 2 huyện Quốc Oai và Thanh Oai, Hà Nội ngày nay) để cát cứ, trở thành một sứ quân rất mạnh, tự xưng Đỗ Cảnh Công. Là một thế lực mạnh trong 12 Sứ quân, Đỗ Cảnh Thạc nhiều lần đẩy lùi cuộc tấn công của các Sứ quân khác, đặc biệt là Sứ quân Lã Đường.
Đỗ Cảnh Thạc chiếm đóng và lập ấp tại căn cứ Đỗ Động Giang, mở mang và cai quản một vùng rộng lớn phía Tây Nam Hà Nội ngày nay. Sau hơn một năm giao tranh, ông bị lực lượng của Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp năm 967. Trong bối cảnh đất nước rơi vào tình trạng vô chủ, việc tướng Đỗ Cảnh Thạc có thế lực quân sự mạnh, thiết lập chính quyền và duy trì trật tự tại Đỗ Động Giang để nhân dân có thể sống yên bình trong vùng đất của họ là điều cần thiết và thuận lòng dân, dù việc này không có tính toàn cục và chỉ diễn ra trong một thời đoạn ngắn, điều đó lý giải vì sao ông vẫn được nhân dân trong vùng chiếm đóng lập đền thờ.
Chiếm cứ địa bàn rộng lớn thuộc vùng chuyển tiếp giữa đồng bằng và miền núi, Đỗ Cảnh Thạc lập hành cung gồm 72 trại sở, tu tạo thuyền chiến, tích trữ lương thảo, binh sĩ ngày đêm luyện tập. Với vị trí chiến lược trọng yếu của căn cứ quân sự Đỗ Động Giang, vị Chủ nhân của ngôi thành đã chống cự với sức mạnh chinh phạt của quân binh Hoa Lư suốt 2 năm, Thành Quèn mới chịu thất thủ. Tuy nhiên, căn cứ quân sự đồn Bảo Đà của vị tướng quân này tại Thanh Oai sau này vẫn được quân Minh sử dụng trong cuộc chiến chống phong trào khởi nghĩa Lam Sơn vào cuối năm 1426.
Tổng quan
Đỗ Động Giang theo Cương Mục chú: Ngô Thì Sĩ ghi thêm: "Nay ở làng Bảo Đà, huyện Thanh Oai còn vết cũ của thành sứ quân" (Việt Sử Tiêu Án). Đỗ Động Giang là phần đất vào khoảng huyện Thanh Oai, Quốc Oai của Hà Nội ngày nay.
Theo một lý giải khác của các nhà nghiên cứu lịch sử, Đỗ Động Giang là sông của vùng người họ Đỗ. Vùng đất Ba La, Hà Đông ngày nay cách căn cứ đồn Bảo Đà 6 km được xem là đất tổ của họ Đỗ Đậu Việt Nam. Khu mộ tổ họ Đỗ (Đậu) Việt Nam gồm: Gò Thiềm Thừ (còn gọi là Gò Ba La) thuộc tổ 6, phường Phú La cùng với mộ cụ Đỗ Quý Thị tại tổ 8, phường Phú La có từ rất lâu đời, là nơi yên nghỉ của các cụ Tổ họ Đỗ (Đậu) Việt Nam cùng 8 vị Bát Bộ Kim Cương.
Thành Quèn
Thành Quèn là trung tâm căn cứ chiếm đóng của sứ quân Đỗ Cảnh Thạc. Thành Quèn hay trại Quyền thuộc xã Tuyết Nghĩa, huyện Quốc Oai, Hà Nội ngày nay. Theo vết tích còn lại, thành hình vuông mỗi cạnh 170m, cao từ 1m50 đến 2m, chân rộng 9,50m, bốn góc thành có 4 u đất, bên ngoài đắp lượn tròn. Ở giữa thành có khu đất cao hình chữ nhật mỗi bề 23m và 20m, được gọi là ruộng cột cờ. Thành nằm sâu bên bờ sông Con, còn gọi là sông Tích, hay sông Đỗ Động, bốn mặt đều có cửa. Dưới chân thành ở độ sâu từ 0,4 – 0,6m có một lớp di vật độ dày tới 1m bao gồm gạch ngói, ngói bản, ngói ống và những mảnh nồi, vò đất nung. Tất cả đều mang đậm nét văn hóa Hán của thời Bắc thuộc. Những di vật này cho biết nơi đây đã từng là một trung tâm quân sự, người xưa đã xây thành đắp lũy ở đây.
Về việc dựng thành, tương truyền một lần Đỗ Cảnh Thạc đi qua trang Lạp Hạ, huyện Ninh Sơn, phủ Quốc Oai, đạo Sơn Tây thấy ở phía Tây có một trại nhỏ là trại Quèn, núi vòng phía sau, sông ôm phía trước. Núi sông bao bọc như thế rồng chầu hổ phục, núi không cao mà đất bằng phẳng, nước trong xanh, nguồn mạch dồi dào. Ông liền chọn làm nơi dựng thành. Bốn bề thành là đầm nước, lau sậy um tùm, phải có thuyền độc mộc mới ra vào được.
Khi điền dã ở Cổ Hiền, các nhà nghiên cứu phát hiện tên các địa danh như: Ruộng Đồi Ngục, Cột Cờ, Thung đầu cầu, gò voi, gò ngựa, gò đống thịt, kho lương... giúp hình dung được nơi treo cờ, việc xử lý hình ngục nghiêm minh, cách bố phòng quy củ của vị sứ quân thao lược. Đặc biệt, khi đào móng nhà, người dân còn thấy những dấu vết cổ xưa như vết tích một con kênh đào vát xuống hình chữ V rộng khoảng 8 m nối ra sông như một bến thuyền,lại thấy một cái giếng cổ đá ong trong mát. Dựa trên cơ sở những dấu tích còn lại của thành Quèn như 4 góc tường thành theo 4 hướng Đông Tây Nam Bắc còn lại 4 ụ đất mỗi góc có một miếu thờ các vị võ tướng trấn giữ thành Quèn. Từ dấu tích thành xưa, các nhà khoa học đo đạc và dựng  bản đồ hình thế ngôi thành hình vuông mỗi  chiều dài 170 m rộng 9,5 m cao gần 2 m. Tường  được xây lượn vòng ở 4 góc. Thành không cần đào ngoại hào vì con sông Tích vừa sâu vừa rộng đã là một con hào thiên nhiên hiểm trở bao quanh. Mặt phía Đông không có sông nhưng chính những địa danh Cửa Hang, Nẻ Dong đã cho thấy  một  khu đầm lầy nối liền với cả hậu phương  rộng lớn của sứ quân họ Đỗ kéo dài tới  huyện Thanh Oai
Sứ quân Đỗ Cảnh Thạc là một sứ quân mạnh, có cung thành chắc chắn và hào sâu bao quanh. Theo thần phả Độc nhĩ đại vương ở Thanh Oai, Đỗ Cảnh Thạc là người trí dũng mưu lược, Đinh Bộ Lĩnh phải bàn mưu tính kế mà đánh. Ban đêm, Đinh Bộ Lĩnh cho quân bao vây 4 mặt thành và tiến đánh bất ngờ vào Trại Quyền. Bấy giờ Đỗ Cảnh Thạc đang ở đồn Bảo Đà, quân tướng không ứng cứu được nhau, bị mất cả thành luỹ, đồn trại, lương thực bèn bỏ thành chạy. Hai bên giao tranh hơn một năm sau, Đinh Bộ Lĩnh hạ được thành. Đỗ Cảnh Thạc tháo chạy và bị trúng tên chết ở chân núi Sài Sơn. Đó là năm 967. Năm sau, Đinh Bộ Lĩnh dẹp hết các sứ quân lên làm hoàng đế, tức là vua Đinh Tiên Hoàng. Có ý kiến lại cho rằng Đỗ Cảnh Thạc bị chết trên đường tháo chạy về Trung Quốc tại núi Đồng Lĩnh thuộc Lạng Sơn ngày nay.
Đồn Bảo Đà
Căn cứ quân sự quan trọng thứ hai nữa của tướng quân Đỗ Cảnh Thạch nằm cách trại Quèn khoảng 20 km theo đường chim bay là đồn Bảo Đà (nay thuộc thôn Bình Đà, xã Bình Minh, Thanh Oai, Hà Nội). Suốt từ trại Quèn xuống đến Thiên Phúc, Bảo Đà ở Thanh Oai đều thuộc quyền Đỗ Cảnh Thạc cai quản. Bình Đà nằm ở thượng nguồn sông Đỗ Động, con sông nổi tiếng một thời. Khi sông Đáy qua Thanh Oai đến vùng Cao Bộ, Đồng Dương thì chia nước cho sông Đỗ Động. Theo bản đồ địa dư chí thời Đồng Khánh (1886-1888), thì sông Đỗ Động vùng Cao Bộ - Đồng Dương, chảy về Huyền Kỳ, lượn xuống Thạch Bích, Kỳ Thủy, rồi chạy vào đất Bảo Đà, phía Nam khu vực Ba Gò theo giữa Thôn Chợ, Ninh Dương, qua đường 22 (khoảng giữa phố Bình Đà, đường đi vào Thôn Chằm hiện nay), sông ngoặt chảy ngược sau chùa âm, ngang qua Thôn Thượng lượn chếch lên xóm Quyếch, Thôn Chua, mềm mại vòng qua Liên Hoa tạo nên con xoáy phía đầu oải (bên bờ sông hiện nay còn cây trôi- ước trên ngàn năm tuổi), xuống thôn Sinh Quả đến đống Tu, chùa Bối, xuống Ốc Lý và Chi Chỉ, rồi nhập vào sông Nhuệ.
Ở đồn Bảo Đà xưa, nay thuộc thôn Bình Đà, Bình Minh, Thanh Oai còn miếu thờ Đỗ Cảnh Thạc, gần đó còn cây Trôi di sản hơn 1000 năm tuổi do ông trồng. Đến nay trong làng Bình Đà chỉ còn duy nhất một cây trôi có dáng rất đẹp, vẫn xanh tốt, đứng sừng sững, hiên nganh giữa cánh đồng, nằm bên sông Đỗ Động Giang. Đây là cây Trôi tán xòe rộng, đường kính khoảng 15m. Chu vi gốc cây khoảng 8m và phải 6 người ôm mới hết. Năm 2016, cây trôi này được công nhận là Cây di sản Việt Nam. Điều đặc biệt là ở khu vực Đỗ Động Giang có 3 cây trôi ở Bình Đà, cây trôi Sài Khê - Sài Sơn và cây trôi Ngô Sài - Thị trấn Quốc Oai đều có tuổi đời hơn 1000 năm và được cho là do sứ quân Đỗ Cảnh Thạc trồng.
Nơi đầu oải, quán tứ có miếu thờ cụ Đỗ Cảnh Thạc - là một thủ lĩnh của một trong 12 sứ quân. Hiện nay cây trôi vẫn còn nhưng miếu thờ được thay thế là trạm biến thế điện của xã Bình Minh. Ở Thanh Oai còn đình Văn Quán thuộc xã Đỗ Động cũng phối thờ Đỗ Cảnh Thạc cùng Lão Tử. Sau khi thống nhất 12 sứ quân, thống nhất lãnh thổ lập lên nhà nước Đại Cồ Việt, khu vực Đỗ Động Giang thuộc về Đạo Quốc Oai, một trong 10 đạo, là các đơn vị hành chính Việt Nam dưới thời Đinh.
Đình Cổ Hiền
Đình Cổ Hiền nằm trên địa bàn trung tâm khu dân cư, tọa trên khu đất gò cao ráo ở xã Tuyết Nghĩa, Quốc Oai. Đình nằm ở gần sông Tích, được coi là vị trí trung tâm thành Quèn xưa của Đỗ Tướng Công. Đình là nơi thờ thành hoàng làng Độc Nhĩ Vương Đỗ Cảnh Thạc, vị tướng nhà Ngô và một lãnh đạo nổi tiếng thời 12 sứ quân. Bốn ngôi miếu xung quanh đình Cổ Hiền là nơi thờ tự của bốn tướng giỏi dưới trướng của Đỗ Cảnh Thạc.
Theo truyền thuyết địa phương, Đỗ Cảnh Thạc là một vị tướng có tài, ngoài những chiến công hiển hách, ông còn là người giúp nhân dân trong "Nông – Trang – Canh – Cửi" nên khi mất được người dân trong lãnh địa suy tôn là thành hoàng làng. Làng Cổ Hiền còn lưu giữ nhiều truyền thuyết gắn liền với những kỳ tích của một sứ quân xây dựng đồn ấp, bảo vệ dân làng chống giặc dã, chống trộm cướp,  tổ chức  sản xuất và phát triển kinh tế  trong thời kỳ người dân nước Việt gặp loạn 12 sứ quân.
Đình Ngô Sài
Đình Ngô Sài ở thị trấn Quốc Oai cũng thờ Đỗ Cảnh Thạc, tương truyền khu vực núi Hoàng Xá này là nơi diễn ra trận chiến quyết định với lực lượng Hoa Lư khiến ông bị trúng tên rồi tháo chạy đến chân núi Sài Sơn thì mất. Núi Hoàng Xá còn được gọi là núi Tượng Linh (hình voi phủ phục) hay núi Ba Ngai (3 ngọn núi hình 3 chiếc ngai) nằm ở địa phận thôn Hoàng Xá (còn gọi là thôn Đình Tổ), tiếp giáp các thôn Du Nghệ và Hoa Vôi của thị trấn Quốc Oai. Tại khu vực núi và động Hoàng Xá, từng xảy ra nhiều trận đánh lớn trong đó có trận sứ quân Đỗ Cảnh Thạc chiến đấu với quân Đinh Bộ Lĩnh.
Về Thành hoàng Đỗ Cảnh Thạc, theo bản phụng sao Thần tích – Thần sắc của Lý trưởng Nguyễn Văn Kính, làng Ngô Sài, tổng Hoàng Xá, phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (trước đấy, là trang Ngô Tề, huyện Ninh Sơn, trấn Sơn Tây) năm 1938 cho biết: Đương cảnh Thành hoàng Thạc đức Linh uy Anh vũ Đỗ Vãng Vị Đại vương. Vào thời Tấn, thời Nam Tấn vương nhà Ngô, có một gia đình người Quảng Đông, bố là Đỗ Gia Bình, mẹ là Hồ Thị Tinh, ngày 13 tháng 11 sinh được một người con trai, đặt tên là Đỗ Thạc. Khi Đỗ Thạc lớn lên thì làm Nha tướng cho Nam Tấn vương Ngô Xương Văn, được tặng cho hiệu là Cảnh công. Khi quần hùng khởi loạn, thì ông được phân làm Sứ quân một vùng Quốc Oai, Thạch Thất, Sơn Tây. Đến ngày 12 tháng 5, ông không bệnh gì mà mất. Sau khi mất, ông rất hiển linh, có tất thảy 21 trang, xã thờ phụng ông. Khi ông làm Sứ quân vùng này, nhân dân được thái bình, chấn hưng kinh tế, mở mang làng xã, giáo hóa nhân dân. Do công lao đó, khi ông qua đời, nhân dân Ngô Sài đã lập miếu thờ phụng mãi mãi, gọi vị Thần hoàng với danh xưng nôm na là Vua Ông.
Quán Tam Xã và các đình thờ
Đỗ Cảnh Thạc còn được thờ ở nhiều di tích thuộc xã Sài Sơn, Quốc Oai (Hà Nội) như đền Tam Xã thuộc sở hữu chung của người dân 3 xã Sài Khê, Thụy Khê và Đa Phúc xưa. 3 xã xưa nay là 3 làng thuộc xã Sài Sơn vẫn tồn tại 3 đình riêng thờ vị sứ quân này là: đình Sài Khê, đình Thụy Khê, đình Đa Phúc.
Ngoài ra, di tích chùa Bối Am cũng phản ánh cuộc đời của vị sứ quân này. Theo truyền thuyết binh lính của sứ quân Lã Đường khi tấn công căn cứ Đỗ Động Giang đã bị vây hãm trong hang núi này.
Chú thích
Thể loại:Di tích tại Hà Nội Thể loại:Loạn 12 sứ quân Đỗ Động Giang Thể loại:Căn cứ quân sự
Lithacodia eburnea
Lithacodia eburnea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lithacodia
Oẳn tù tì
Oẳn tù tì, còn gọi là uyn đơ toa, uyn đô xì, uyn, kéo búa bao, bao tiếng xùm, đấm lá kéo hay sinh sầm ba, là một trò chơi bằng tay mang tính đối nghịch giữa hai hoặc nhiều người chơi cùng lúc khi ra một trong ba hình dạng của bàn tay.
Cách thể hiện hình dáng của ba thế (Kéo, Búa, Bao)
Các kiểu đó là "kéo" (ngón trỏ và ngón giữa tạo thành hình chữ V), "búa" (cả bàn tay nắm chặt lại) và "bao" (nguyên bàn tay xòe ra)
Luật chơi
nhỏ|2 người chơi ra dấu hiệu búa và kéo Trò chơi chỉ có ba kết quả duy nhất mang tính công bằng: nếu người này ra cây kéo thì sẽ thắng người ra cái bao (kéo cắt bao), đối phương ra cây búa thì người chơi thua (búa đập được cây kéo) và búa sẽ thua bao (búa bị bao vây chặt). Trong trường hợp các người chơi ra giống nhau thì sẽ hòa. * Với kết quả của ô là kết hợp của cột và hàng giao nhau, so sánh hàng với cột.
Nguồn gốc xuất xứ của one two three
Trò chơi này ở một số vùng còn được gọi là xú xì ba cà có gốc từ tiếng Trung (Hán Việt:thủ thế lệnh).
Nguồn gốc tên trò chơi (Phát âm)
"Oẳn tù tì" ở Việt Nam là phát âm trại từ tiếng Anh: one, two, three (một, hai, ba) ở miền Nam trước 1975, có lẽ vì trò chơi này du nhập khi người Mỹ xuất hiện vào đầu thập niên 1960. Trò chơi tồn tại đến tận ngày nay với tên gọi "Oẳn tù tì".
Thể thức
Trẻ em ở Việt Nam chơi thì thường chỉ có hai người đứng đối diện nhau rồi đồng thanh hô: "Oẳn tù tì" hay "Oẳn tù tì, ra cái gì, ra cái này!" rồi cùng chìa tay với một trong ba thế: kéo, búa hay bao. Lắm khi, người thắng dùng tay "búa" đập tay "kéo"; tay "kéo" cắt tay "bao" hay tay "bao" bọc tay "búa", thể hiện đúng địa vị thắng thua của từng vật.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi thiếu nhi Thể loại:Trò chơi may rủi Thể loại:Trò chơi Nhật Bản Thể loại:Trò chơi trẻ em Thể loại:Lý thuyết trò chơi
Plecostachys polifolia
Plecostachys polifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Plecostachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Herbulotides lymantrina
Herbulotides lymantrina là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Herbulotides Thể loại:Động vật được mô tả năm 1970
Bombus atratus
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Araneus virgunculus
Araneus virgunculus là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Araneus. Araneus virgunculus được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1890.
Tham khảo
V
Assiminea vulgaris
Assiminea vulgaris là một loài ốc có mài nhỏ sống ở đầm ngập mặn có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước trong họ Assimineidae.
Tham khảo
Thể loại:Assiminea Thể loại:Động vật chân bụng New Zealand
RER
RER là hệ thống giao thông công cộng đường sắt nối Paris với vùng ngoại ô. Trong tiếng Pháp, RER được viết tắt của « Réseau express régional », có nghĩa Mạng lưới tốc hành vùng. « Réseau express régional » có ở nhiều thành phố khác như Lyon, Brussel, nhưng cách viết tắt RER thường được dùng để nói về hệ thống của Paris.
RER là một phương tiện giao thông gộp giữa các tuyến ngoại ô đã có trước đó với một hệ thống đường ngầm, kích thước lớn hơn và cũng thường hiện đại hơn, chạy ngang qua trung tâm thành phố. Vào giờ thấp điểm, các RER có 10 đến 15 phút một chuyến tại các vùng cách Paris 15 tới 20 km. Ở các vùng xa hơn, 40 tới 50 km, khoảng thời gian giữa hai chuyến từ 20 đến 30 phút. Vào giờ cao điểm, số chuyến thường được tăng gấp đôi. Trong nội ô Paris, RER như một hệ thống bên cạnh, kết hợp với métro. Xuất hiện sau, các ga của RER thường nằm sâu và rộng hơn so với ga métro.
Năm 2008, hệ thống RER gồm 5 tuyến: A, B, C, D và E. Khác với métro, trong 587 km đường của RER chỉ có 76,5 km chạy ngầm dưới đất, chủ yếu trong nội ô thành phố. Toàn bộ hệ thống có 256 điểm đỗ với 33 nhà ga nằm trong Paris. Tuyến mới nhất của RER, đường E, được hoàn thành năm 1999 và hiện nay, hệ thống vẫn tiếp tục được mở rộng.
RER của Paris được cả hai công ty RATP và SNCF chia sẻ quản lý, trong đó SNCF chiếm giữ phần lớn. Các điểm tàu chuyển từ khu vực của công ty này sang khu vực của công ty khác được gọi là « interconnexion ». Điều này chỉ có ý nghĩa về mặt quản lý. Đối với hành khách, RER và các hệ thống giao thông công cộng khác của Paris đều được dùng chung vé và giá cả chỉ phụ thuộc vào vùng (zone) đi lại.
Mammillaria guelzowiana
Mammillaria guelzowiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được Werderm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
RER
Xây dựng
Sau Thế chiến thứ hai, đồ án này được RATP, công ty nối tiếp của CMP, tiếp tục vào thập niên 1950. Năm 1960, một ủy ban liên bộ đưa ra ý tưởng xây dựng tuyến đường sắt Đông-Tây với khổ rộng hơn. Ngày 6 tháng 7 năm 1961, tuyến đường bắt đầu được xây dựng ở Neuilly-sur-Seine. Nhưng phải đợi tới năm 1965, theo Đồ án cải tạo lại vùng đô thị Paris - SDAURP, hệ thống đường sắt này mới thực sự được định hình.
Khổng Lào
Khổng Lào là một xã thuộc huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.
Mammillaria guelzowiana
Liên kết ngoài
Thể loại:Mammillaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
RER
Xây dựng
Ngày 12 tháng 12 năm 1969, bến đầu tiên sử dụng tên RER được khách thành tại trạm Nation - vốn đã có các đường tàu điện ngầm trước đó - và mở cửa ngày 14. Vài tuần sau đó, các đường RER tiếp tục được mở cửa ở Étoile và La Défense. Việc nối giữa hai tuyến Đông và Tây được thực hiện vào 9 tháng 12 năm 1977 với trạm trung tâm Châtelet-les-Halles. Bên tả ngạn, tuyến Sceaux cũng được nối dài tới Luxembourg. Hai tuyến RER được mang tên A và B và sau đó, 6 trạm tiếp tục được mở, nằm hoàn toàn dưới lòng đất, rộng hơn so với các bến métro.
Khổng Lào
Xã Khổng Lào có diện tích 24,59 km², dân số năm 1999 là 2.744 người, mật độ dân số đạt 112 người/km².
RER
Mở rộng
Trong giai đoạn 1977 tới 1983, hệ thống RER tiếp tục được mở rộng. Công ty SNCF giành được quyền mở ra các tuyến C, D và E ngày nay.
Khổng Lào
Xã gồm các bản: Co Muông, Hổi Phặc, Hổi Nả, Đớ, Khồng Lào, Chi Bú, Cang, Hổi Lóng, Phai Cát 1, Phai Cát 2, Nậm Khay, và Ho Seo Chải.
RER
Mở rộng
Các nhà ga Invalides và Orsay vốn là đường cụt, ngắt quãng một đoạn 814 mét. Từ những năm 1930 đã có những ý định nối hai ga này bằng đường hầm, nhưng Thế chiến thứ hai khiến dự án không được thực hiện. Đến cuối năm 1964, bộ trưởng Bộ Giao thông quay lại với dự án, cho xây dựng một hầm ngầm bên bờ trái sông Seine, phía trước Palais Bourbon và trụ sở Bộ Ngoại giao. Việc nối được thực hiện vào ngày 26 tháng 9 năm 1979, tuyến Versailles được nâng cấp, hiện đại hóa thành tuyến RER C. Tiếp sau đó, tháng 5 năm 1980, tuyến còn kéo dài tới xã mới Saint-Quentin-en-Yvelines.
Tham khảo
Thể loại:Giao thông Paris Thể loại:Giao thông Île-de-France
Xã Dayton, Quận Webster, Iowa
Xã Dayton (Dayton Township) là một xã thuộc quận Webster, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.161 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Webster, Iowa
Sybra seriata
Sybra seriata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sybra
Lytta grumi
Lytta grumi là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Semenov miêu tả khoa học năm 1893.
Tham khảo
Thể loại:Lytta
São João do Caiuá
São João do Caiuá là một đô thị thuộc bang Paraná, Brasil. Đô thị này có diện tích 304,412 km², dân số năm 2007 là 6151 người, mật độ 20,1 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Paraná
Pouligny-Notre-Dame
Pouligny-Notre-Dame là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 33,75 km², dân số thời điểm năm 1999 là 605 người. Khu vực này có độ cao trung bình 330 mét trên mực nước biển.
Ölbő
Ölbő là một thị trấn thuộc hạt Vas, Hungary. Thị trấn này có diện tích 23,53 km², dân số năm 2010 là 730 người, mật độ 31 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Vas Thể loại:Thị trấn của Hungary
Chattanahalli, Alur
Chattanahalli là một làng thuộc tehsil Alur, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Notyliopsis beatricis
Liên kết ngoài
Thể loại:Notyliopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Chondrosum brevisetum
Chondrosum brevisetum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Vasey) Clayton mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chondrosum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982
Kim Bong-jin
Kim Bong-jin  (Hangul: 김봉진; sinh ngày 18 tháng 7 năm 1990 ở Seoul) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc hiện tại thi đấu cho câu lạc bộ tại V. League 1 HAGL.
Anh là một tiền vệ đa năng và có thể chơi ở vị trí tiền vệ phòng ngự hoặc tiền vệ trung tâm.
Ngày 7 tháng 2 năm 2017, Kim Bong-Jin ghi bàn thắng gỡ hòa cho Kitchee trước Ulsan Hyundai ở Vòng play-off AFC Champions League 2017.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1990 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hàn Quốc Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gangwon FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Incheon United FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gyeongnam FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 2 Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 1 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Kitchee SC Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá ngoại hạng Hồng Kông Thể loại:Người Seoul
Koçyolu, Baskil
Koçyolu là một xã thuộc huyện Baskil, tỉnh Elâzığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 118 người.
(19174) 1991 NS6
(19174) 1991 NS6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 11 tháng 7 năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1991 Thể loại:Được phát hiện bởi Henri Debehogne Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Justicia linearis
Justicia linearis là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được B.L. Rob. & Greenm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Chú thích
Thể loại:Justicia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1895
Saint-Sulpice-le-Guérétois
Saint-Sulpice-le-Guérétois  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Saintsulpicelegueretois
Eriogonum covilleanum
Eriogonum covilleanum là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được Eastw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Prospalta metarhoda
Prospalta metarhoda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Prospalta
Herbulotides sao
Herbulotides sao là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Herbulotides
Bombus atripes
Bombus atripes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1852.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1852
Callitomis mjobergi
Callitomis mjobergi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callitomis
Pouligny-Saint-Martin
Pouligny-Saint-Martin là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 15,66 km², dân số thời điểm năm 1999 là 254 người. Khu vực này có độ cao trung bình 290 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Poulignysaintmartin
Justicia lineolata
Justicia lineolata là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Ruiz & Pav. mô tả khoa học đầu tiên.
Trường Đại học Nam Cần Thơ
Trường Đại học Nam Cần Thơ là trường đại học tư thục được thành lập theo Quyết định số 230/QĐ-TTg ngày 25 tháng 1 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ và được Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép hoạt động đào tạo theo Quyết định số 1335/QĐ-BGDĐT ngày 12 tháng 4 năm 2013.
Justicia lineolata
Chú thích
Thể loại:Justicia
Trường Đại học Nam Cần Thơ
Cơ sở vật chất
Trường Đại học Nam Cần Thơ đã đầu tư và xây dựng nhiều công trình phục vụ nhu cầu giảng dạy, nghiên cứu và học tập như: giảng đường, phòng học, phòng thí nghiệm thực hành, khu A, B, C, D, khu KTX với sức chứa hơn 2.000 sinh viên, thư viện điện tử ứng dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ tự động, hồ bơi đạt chuẩn quốc gia và khu thực hành đa chức năng (khu E).
Bệnh viện Đại học Nam Cần Thơ, Viện Nghiên cứu và Phát triển dược liệu, Showroom ô tô Nam Cần Thơ DNC được trang bị cơ sở vật chất, thiết bị máy móc hiện đại,..
Tham khảo
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng tại Cần Thơ Thể loại:Đại học và cao đẳng tư thục tại Việt Nam
Lytta hoppingi
Lytta hoppingi là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Wellman miêu tả khoa học năm 1912.
Tham khảo
Thể loại:Lytta
(12720) 1991 NU3
(12720) 1991 NU3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 6 tháng 7 năm 1991.
Chattanahalli, Kadur
Chattanahalli là một làng thuộc tehsil Kadur, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
(12720) 1991 NU3
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1991 Thể loại:Được phát hiện bởi Henri Debehogne Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Chattanahalli, Kadur
Tham khảo
Thể loại:Chikmagalur (huyện)
Mammillaria guerreronis
Mammillaria guerreronis là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Bravo) Boed. mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mammillaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Xã Dayton, Quận Wright, Iowa
Xã Dayton (Dayton Township) là một xã thuộc quận Wright, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 358 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Wright, Iowa
Khu truyền giáo dòng Tên La Santísima Trinidad de Paraná và Jesús de Tavarangue
Khu truyền giáo dòng Tên La Santísima Trinidad de Paraná và Jesús de Tavarangue (Misiones Jesuíticas de La Santísima Trinidad de Paraná y Jesús de Tavarangue) nằm tại Itapúa, Paraguay là những phần của phái bộ truyền giáo được thành lập trong khu vực còn sót lại. Nó được thành lập bởi các nhà truyền giáo dòng Tên thời thuộc địa ở Nam Mỹ thế kỷ 17. Những khu truyền giáo được thành lập vào năm 1609, phát triển trong hơn 150 năm. Cả hai khu truyền giáo dòng Tên đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1993. Chúng được coi là một trong những sáng tạo ấn tượng nhất về công trình tôn giáo dòng Tên, và là minh chứng cho sự phong phú lịch sử của đất nước.