cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anna Jagiellonka
Dưới thời vua anh Zygmunt II của Ba Lan
Vua Erik XIV của Thụy Điển đích thân quan tâm hơn trong việc theo đuổi cuộc hôn nhân với Nữ hoàng Elizabeth I của nước Anh, nhưng ông đã tìm kiếm một liên minh với Ba Lan và đề nghị em trai Johan, Công tước Phần Lan mai mối. Johan đồng ý, nhưng hỏi em gái của Anna là Catherine. Vì nhiều lý do khác nhau, cuộc mai mối bị trì hoãn. Thêm ba chú rể đã được vua anh đề xuất cho Anna: Hoàng tử Đan Mạch Magnus đang là giám mục, mục sư Livonia Gotthard Kettler và Johan của Thụy Điển. Lúc đầu vua Ba Lan yêu cầu Công tước Johan cưới Anna, nhưng Johan khăng khăng đòi cưới Catherine và tổ chức đám cưới long trọng ở Vilnius. Vua Sigismund hỏi ý kiến Anna về cuộc hôn nhân, công chúa đồng ý và Công tước Thụy Điển đã kết hôn với Catherine vào ngày 4 tháng 10 năm 1562
Anna chuyển đến Lâu đài Hoàng gia ở Warsaw vì Vilnius không an toàn do cuộc chiến Livonia và sống ở đó khoảng mười năm. Công chúa sống cùng 70 người hầu và ngày nào cũng cầu nguyện và thêu thùa. Vua anh thỉnh thoảng đến thăm Anna trên đường đi họp Sejm. Mặc dù Anna đã ở tuổi bốn mươi, nhưng các đề xuất kết hôn vẫn tiếp tục. Vào năm 1564, Reichard, Bá tước Palatine của Simmern-Sponheim, được đề nghị kết hôn nhưng vua không chấp nhận vì tiền hồi môn quá cao - 32.000 złoty đỏ. Năm 1568, Sophia Jagiellon đề xuất Eberhard, con cả của Christoph, Công tước Württemberg, nhưng ông qua đời cùng năm. Năm 1569, Anna được mai mối cho Barnim X, Công tước Pomerania. Pomerania yêu cầu Anna dâng 8 tỉnh của đất nước cho Công tước, nhưng vua Ba Lan từ chối ngay lập tức. Năm 1572, Sophia đề xuất Albert Frederick, Công tước Phổ, nhưng cũng bị Zygmunt II của Ba Lan từ chối nốt.
Khoảng giữa (1573 - 1574)
Vào tháng 7 năm 1572, anh trai của ba, Zygmunt II của Ba Lan, qua đời, để lại ngai vàng Thịnh vượng chung Ba Lan - Lietuva bỏ trống. Nhà vua quá cố để lại hết các tài sản cho chị em Anna. Tuy nhiên, quý tộc Ba Lan không cho phép người trong hoàng gia hưởng quá nhiều tài sản, nên Anna chỉ nhận một phần trong khối tài sản khổng lồ ấy - Bà vẫn là người giàu có nhất ở Ba Lan thời đó. Cuộc sống của Anna nhanh chóng bị giới quý tộc Ba Lan chi phối - những kẻ tìm cách loại bỏ bà ra khỏi danh sách kế vị ngôi vua. Anna rời khỏi Warsaw và đi đến Piaseczno, Płock, Łomża nhỏ|Chân dung [[Stefan Batory của với Nữ vương Anna, khoảng năm 1875.]] Jean de Monluc, Giám mục Valence đã đề nghị các quý tộc Ba Lan cử vua Henri III của Pháp làm vua Ba Lan - Lietuva (Lithuana) kế tiếp. Montluc hứa với các quý tộc rằng Henry sẽ cưới Anna để duy trì triều đại. Bất chấp mọi nỗ lực của quý tộc đang tìm cách loại bỏ Anna ra khỏi danh sách kế vị ngôi vua, nhưng Anna đã ủng hộ mạnh mẽ vị vua tại nhiệm - Henri III. Anna đã hãnh diện rằng Henri sẽ "chăm sóc cho cô ấy chứ không phải cho vương quốc". Với sự hỗ trợ của Anna, Henry được bầu làm Vua Ba Lan vào ngày 11 tháng 5 năm 1573 và chính thức lên ngôi vào ngày 21 tháng 2 năm 1574. Do sự giám sát (cho dù chủ ý hay không chủ ý), các bài báo của Henrician đều không có viết về lời hứa hôn giữa vua Henri với Anna. Khi rõ ràng là Henri sẽ không cưới minh, Anna cảm thấy buồn bã. Vào tháng 6 năm 1574, Henri rời Ba Lan về làm Vua Pháp và vào tháng 5 năm 1575, Quốc hội Khối thịnh vượng chung đã truất phế Henri và dự tính lập người kế vị tiếp theo.
Ở cuối thời kỳ khoảng giữa, Anna đã chuẩn bị mọi thứ để sẵn sàng cho việc kế vị ngai vàng hiện đang bỏ trống - xưng hiệu là Chúa của đất Ba Lan. Để giữ vững quyền lực vừa mới khôi phục, Anna muốn kết hôn để trở thành Nữ hoàng Ba Lan. Bỏ qua việc bị vua Pháp từ chối kết hôn, Anna tiếp tục xem xét những đấng lang quân tương lai: Đại Công tước Áo Ernest, Công tước Ferrara Alfonso II d'Este, Frederick IV của Liegnitz. Tháng 12 năm 1575, theo đề xuất của Jan Zamoyski, Anna chính thức cưới tuyển hầu Stefan Batory của Transylvania. Vào ngày 15 tháng 12 năm 1575, tại Wola gần Warsaw, Anna và Stephen Báthory được bầu làm đồng cai trị của khối Thịnh vượng chung Ba Lan - Lietuva. Phái đoàn Lithuania không tham gia cuộc bầu cử và không công nhận kết quả bầu cử. Chỉ vào ngày 29 tháng 6 năm 1576, sau lễ đăng quang, giới quý tộc Lithuania đã đồng ý nhận ra Anna và Báthory
Cuộc sống dưới thời Stefan Bathory
Anna ủng hộ Báthory tiền bạc để sắm sửa nhiều loại vũ khí, nhưng từ chối kết hôn với per procura. Ngày 28 tháng 2 năm 1576, Anna vào Kraków làm Nữ hoàng chính thức; Báthory chính thức đồng cai trị với Anna vào ngày 23 tháng 4. Vào ngày 1 tháng 5, họ kết hôn và đăng quang tại Nhà thờ Wawel. Anna buộc phải từ bỏ quyền kế vị ngai vàng, đổi lại bà nhận được khối tài sản sử dụng suốt đời và một khoảng chu cấp hằng năm của chính quyền là 60.000 đồng vàng. Anna bắt đầu kinh doanh buôn bán từ mỏ muối Wieliczka và quan tâm đến khoản vay của mẹ mình cho Philip II của Tây Ban Nha (khoản vay chưa bao giờ được hoàn trả đầy đủ). Anna cũng chia sẻ mối quan tâm đó với em gái Catherine Jagiellon, nhưng dường như không mấy thân thiết. nhỏ|Chân dung Anna Jagiellon trong trang pục của một quá phụ vào những năm 1590 Mặc dù chính thức kết hôn từ năm 1576, nhưng hai vợ chồng vua Ba Lan chưa có gần gũi với nhau vì nhà vua Stefan bận chiến dịch Livonia và tham dự cuộc họp của sejm ở Warsaw. Bà sống khép kín hơn trong ở Warsaw và Lâu đài Ujazdów, phải nghe những tin đồn về chồng có tình nhân mới - chồng có con ngoài giá thú. Những tin đồn trên làm Anna ngày càng xa lánh chồng mình, thậm chí còn tính gia nhập nhóm quý tộc chống chiến dịch Livonia của vua Stefan.
Mặc dù chỉ là vua trên danh nghĩa, nhưng Anna không quan tâm nhiều đến triều chính mà tham gia việc tái thiết Lâu đài Hoàng gia ở Warsaw và Cầu Sigismund Augustus. Bà đã xây dựng Bridge Gate để bảo vệ cây cầu gỗ khỏi bị lửa thiêu rụi. Bà cũng đã hoàn thành Lâu đài Ujazdów do mẹ bà khởi đầu; nó có một công viên rộng lớn và một phòng thí nghiệm. Tại Nhà thờ Wawel, bà đã tài trợ cho việc xây tượng đài trước mộ của anh trai của bà là vua Zygmunt II của Ba Lan trong Nhà nguyện Sigismund (1574-1975 bởi Santi Gucci). Sau khi chồng bà qua đời, bà từ chối cho phép mai táng tại Nhà nguyện của Sigismund vì đó là sự trừng phạt cho những cuộc hôn nhân xa xôi, vợ chồng không nên tách rời trong cái chết. Stefan Báthory được chôn cất trong Nhà nguyện Đức Trinh Nữ Maria. Năm 1589, Anna lập bia tưởng niệm người chồng quá cố của mình. Cùng lúc đó, bà đã xây dựng nhà mộ của mình trong Nhà nguyện của Sigismund. Anna cũng xây dựng ngôi mộ của mẹ mình là Bona Sforza trong nhà thờ Basilica di San Nicola ở Bari (1589–95).
Thái hậu
Với cái chết của chồng vào tháng 12 năm 1586, Anna đứng trước cơ hội lên ngôi quốc vương. Ít lâu sau, bà từ bỏ cơ hội đó để đề cử cháu gái Anna Vasa hoặc cháu trai Sigismund Vasa, con của em gái Catherine Jagiellon của Thụy Điển. Lúc đầu, Anna dự định cưới chồng cho cháu gái Anna Vasa để hai người cùng lên đồng trị vì, nhưng quý tộc ra sức phản đối. Sau đó, bà dự định tài trợ cho cháu trai là Sigismund Vasa của Thụy Điển lên ngôi (lúc đầu Johan III của Thụy Điển không đồng ý vì không muốn mất đi người kế thừa duy nhất, nhưng hoàng hậu Catherine đã thuyết phục được chồng nghe theo ý kiến của cô chị Anna). Ít lâu sau, Anna mai mối cháu gái Anna cho Đại Công tước Áo Maximilian III, ứng viên khác có khả năng lên ngôi vua Ba Lan. Anna cũng viết nhiều thư và vận động tiền bạc cho cuộc hôn nhân này của cháu gái. Ba cũng nhận được sự hỗ trợ quan trọng từ Jan Zamoyski, người đã kết hôn với cháu gái của vua Stefan là Griselda Báthory và có tham vọng ngấp nghé ngai vàng. Có lẽ cả Anna và Jan đều nghĩ rằng họ có thể dễ dàng kiểm soát người thiếu niên 20 tuổi
Zygmunt III Waza được bầu làm Vua vào ngày 19 tháng 8 năm 1587. Ông và em gái Anna Vasa đến Ba Lan vào tháng 10 năm 1587. Sau khi Sigismund Vasa đăng quang, Anna và cháu gái của bà định cư tại Warsaw trong khi Sigismund dành hầu hết thời gian ở Kraków. Rõ ràng là Sigismund sẽ không cho phép dì của mình can thiệp vào chính trị. Bà tham dự đám cưới của Anne của Áo và rửa tội cho chắt gái mới sinh là Anna Maria. Sau cái chết của Johan III của Thụy Điển vào tháng 11 năm 1592, Sigismund Vasa đã dành khoảng một năm ở Thụy Điển. Trong thời gian đó, Anna Maria mới sinh đã được bà dì Anna chăm sóc. Vào tháng 7 năm 1595, bà là mẹ đỡ đầu của Władysław IV Vasa, vị vua tương lai của Ba Lan
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (( 19 tháng 5 năm 1881 – 10 tháng 11 năm 1938) là một sĩ quan quân đội, nhà cách mạng, và là quốc phụ cũng như vị Tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ.
Atatürk được biết đến với tài nghệ thống soái siêu việt trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Sau khi Đế quốc Ottoman thất bại trong Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, ông đã lãnh đạo Phong trào Dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ đấu tranh giành lại độc lập cho đất nước. Sau khi thành lập chính phủ lâm thời tại Ankara, ông đã đánh bại lực lượng Đồng Minh. Cuộc kháng chiến này đã thành công và dẫn đến kết quả là nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ ra đời. Sau chiến tranh, Atatürk đã tiến hành một công cuộc cải cách chính trị, kinh tế và văn hóa nhằm biến Thổ Nhĩ Kỳ thành một nhà nước hiện đại và thế tục. Những nguyên tắc của cuộc Cải cách Atatürk, mà từ đó đất nước Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại ra đời, được biết đến với cái tên Chủ nghĩa Kemal.
Thời niên thiếu
Atatürk sinh năm 1881 tại thành phố Selânik thuộc Đế quốc Ottoman (nay là Thessaloniki, Hy Lạp). Cha ông, một thương nhân buôn gỗ, qua đời khi ông mới bảy tuổi, người mẹ phải gánh lấy trách nhiệm nuôi nấng Mustafa và em gái ông cho tới trưởng thành.
Anna Jagiellonka
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1523 Thể loại:Mất năm 1596 Thể loại:Vua theo đạo Công giáo Rôma Thể loại:Nữ vương Ba Lan Thể loại:Nữ đại vương công Lietuva Thể loại:Vương nữ Ba Lan
Mustafa Kemal Atatürk
Binh nghiệp
nhỏ|trái|Mustafa Kemal Atatürk, lúc làm tư lệnh của Quân đội,(1918). Năm 1911, chiến tranh nổ ra giữa Đế chế Ottoman và Ý nhằm giành vùng Trablusgarp (Libya ngày nay).
Trong trận Tobruk (hay còn gọi trận đánh tại đồi Nadura) ngày 22 tháng 12 năm 1911, Đại úy Mustafa Kemal thống lĩnh gần 200 liên quân Thổ Nhĩ Kỳ - Lybia đã đẩy lùi cuộc tấn công của hơn 2000 lính Ý, ngăn cản ý đồ xâm chiếm hải cảng chiến lược ở phía Đông biển Địa Trung Hải này. Ông được trao quyền chỉ huy ở Derne ngày 6 tháng 3 năm 1912. Cuối cùng, quân Ý vẫn giành chiến thắng trung cuộc.
Tháng 12 năm 1912, cuộc Chiến tranh Balkan lần thứ nhất nổ ra, Mustafa Kemal được điều động về Constantinopolis để nghênh chiến với quân Bulgaria ở Gallipoli và Bolyir. Mustafal Kemal đóng vai trò quan trọng trong cuộc tái chiếm cố đô Edirne và Didymoteicho trong cuộc Chiến tranh Balkan lần thứ hai.
Đến năm 1913, ông được bổ nhiệm đến Sofia với sứ mệnh tùy viên quân sự, nhưng thực chất là nhằm lôi ông tránh xa những mưu đồ chính trị.
Mustafa Kemal được nâng đến hàm trung tá năm 1914 khi Chiến tranh thế giới thứ nhất nổ ra và nắm quyền chỉ huy Trung đoàn 19, thuộc Quân đoàn 5 bố trí ở bán đảo Dardanelles. Tư lệnh tối cao là Thống chế Otto Liman von Sanders.
Khi Hội đồng Chiến tranh Anh quyết định sử dụng hạm đội liên hợp Anh-Pháp, mục đích là pháo kích và chiếm các pháo đài của Thổ Nhĩ Kỳ dọc bán đảo Gallipoli, sau đó sẽ tiến đến chiếm kinh đô Constantinopolis buộc Đế chế Ottoman phải đầu hàng và, cuối cùng, mở đường biển tiếp viện cho Nga.
Sau các cuộc tấn công đơn độc bằng lực lượng hải quân lần lượt thất bại, quân Đồng Minh quyết định tiến hành cuộc đổ bộ lớn nhất trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Vị trí của Mustafa Kemal nằm ngay giữa trung tâm của cuộc tấn công, đối mặt với quân ANZACS (Australian and New Zealand Army Corps), một lực lượng không những áp đảo về số lượng và vũ trang mà còn được sự hỗ trợ của chiến thuyền từ biển. Trong đợt 1 của chiến dịch tính từ ngày 25 tháng 4 năm 1915, nhiều cuộc chiến đẫm máu diễn ra nhằm dành đỉnh Chanuk Bair được biết đến là "Cuộc đua giành cao điểm". Đây là một trong những mục tiêu quan trọng nhất quyết định thành công hay thất bại của cả hai phe tham chiến. Đến đợt 2 bắt đầu từ ngày 6 tháng 5, do tình hình chiến sự căng thẳng, Mustafa Kemal hầu như chỉ cách chiến tuyền đầu chưa đầy 300 mét. Ông chỉ huy trong suốt cuộc đổ bộ ở vịnh Anzac, và nhiều trận đánh quan trọng khác như trận đồi Scimitar, trận Chanuk Bair, trận Sari Bair. Mustafa nói với binh sĩ:
Nhờ những chỉ đạo tài tình và cương quyết của Mustafa đã góp phần đẩy lùi đà tiến quân của lực lượng Đồng Minh và đưa cuộc chiến vào trạng thái bế tắc. Trước những thiệt hại nặng nề và nhu cầu quân lực ở Mặt trận phía Tây, quân Đồng Minh buộc phải rút quân.
Trận Gallipoli không những là một trong những giây phút anh dũng và quả cảm nhất trong lịch sử của người Thổ mà còn đem lại niềm tin và hy vọng cho quốc gia này đang trong thời điểm lụi tàn: một chiến thắng vang dội sau chuỗi những thất bại. Đó là "cú thở gắt cuối cùng" của Đế chế Ottoman. Đối với Mustafa Kemal, tuy chưa nổi tiếng trong nước song đã được cả đồng nghiệp lẫn kẻ địch công nhận là một trong những tướng lĩnh tuyến đầu xuất sắc nhất.
Nhiều sử gia cho rằng Enver Pasha đã cố ý trỳ hoãn việc nâng hàm cho Mustafa Kemal, lúc này đã là đại tá.
Dù sao, khi được thuyên chuyển đến Mặt trận Caucasus năm 1916 để nắm quyền chỉ huy Quân đoàn 2, Mustafa Kemal đã được thăng lên hàm thiếu tướng. Tình hình ở đây khác hẳn Gallipoli, khi binh lính Thổ hăng hái chiến đấu bảo vệ tổ quốc. Người Armenia, chiếm đại đa số trong khu vực muốn thành lập quốc gia riêng của mình, chán ghét chính quyền Ottoman và chuyển sang hỗ trợ cho quân Nga. Đường tiếp tế liên tục bị tấn công, cộng với hàng trăm ngàn dân tản cư thuộc sắc tộc Kurd, vốn có mâu thuẫn sâu sắc với người Armenia. Mặc dầu vậy, Mustafa Kemal nhanh chóng vực dậy tinh thần quân sĩ và không cho quân Nga lấn sâu hơn. Ông tập trung thời gian đi thăm nom các thương bệnh binh và giúp đỡ dân tị nạn, cải thiện đời sống của nhân dân.
Do những nỗ lực và cống hiến trên, Mustafa Kemal được trao tặng huân chương Kiếm Vàng Imtiyaz.
Không lâu sau Mustafa Kemal lại được thuyên chuyển xuống lãnh đạo Quân đoàn 7 trong chiến dịch Palestine. Ông đụng độ với kẻ thù cũ là quân đội Anh của tướng Edmund Allenby (với lực lượng nòng cốt là các đơn vị của Ai Cập, Ấn Độ và ANZACS), và lại dưới quyền chỉ huy của Thống chế Đức Otto Liman von Sanders. Ông tích cực nghiên cứu bản đồ chiến sự và thị sát các mặt trận và nắm rõ thực lực địch-ta. Tại Syria không hề có sự hiện diện của thống đốc hay chính phụ dân sự. Khắp nơi, gián điệp ngầm của Anh cài vào do thám và tiến hành tuyên truyền ly khai, tổ chức Cuộc khởi nghĩa của dân Ả Rập. Dân chúng nói chung không còn thiết tha gì ngoại trừ chờ trực quân Anh đến càng sớm càng tốt. Khi Mustafa Kemal rút lui đến Jordan tổng số quân đào ngũ đã xấp xỉ 300000. Ông bày tỏ sự thất vọng trước sự yếu kém về khâu lãnh đạo trong một bức điện tín cho Sultan Ottoman:
Khi cuộc chiến tranh đã đi dần đến hồi kết thúc, Mustafa Kemal chuyển từ chiến đấu chống quân Đồng Minh sang chống lại sự tan rã của đế chế.
Sự tan rã của Đế quốc Ottoman, 1918
Liên quân các nước Anh, Ý, Pháp và Hy Lạp bắt đầu chiếm đóng Tiểu Á với ý đồ chỉ để một phần của trung tâm Tiểu Á lại cho người Thổ Nhĩ Kỳ. Hành động này lập tức được đáp trả bằng các phong trào dân tộc của nhân dân Thổ Nhĩ Kỳ, kết quả là cuộc chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ, hay còn được biết đến "sự tái sinh của nước Thổ".
Cuộc chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ
Trái với ước nguyện của nhân dân Thổ là được bảo toàn trọn vẹn lãnh thổ của mình, các nhà lãnh đạo phe Đồng Minh đã bí mật chia chác quyền lợi trên thất bại của Đế chế Ottoman trong Hiệp định Paris, dựa trên các điều khoản bí mật ký kết năm 1915-1917. Đó là một Đế quốc Hy Lạp mới (Megalic Idea), dựa trên ý tưởng mở rộng một quốc gia mới bao gồm tất cả các nhóm dân Hy Lạp và được sự chấp thuận của Thủ tướng Anh là Lyoud George. Ý sẽ chiếm vùng giáp biển Địa Trung Hải mà họ đã được hứa hẹn ở Hiệp định St-Jean-de-Maurienne. Pháp theo Hiệp định Sykes-Picot, chờ đợi Hatay, Liban và Syria còn thèm muốn một phần miền Tây-Nam nữa của Tiểu Á. Anh đã có sẵn phần của họ ở Ả Rập, Palestine, Jordan và Iraq cũng nhắm tới quyền kiểm soát eo biển Thổ Nhĩ Kỳ.
Giai đoạn tổ chức ban đầu 1919-20
Thay vì giải giáp các lực lượng vũ trang chính quy và các tổ chức dân tộc, Mustafa Kemal quay sang liên lạc với những nhà lãnh đạo địa phương và kêu gọi cho các thống đốc và sĩ quan chỉ huy tiến hành kháng chiến chống lại quân chiếm đóng.
Ngày 22 tháng 6 năm 1919, cùng với các nhà ái quốc khác như Rauf Orbay, Refet Bele và Ali Fuat Cebesoy, Mustafa Kemal ra thông cáo Amasya tuyên bố sự độc lập của Thổ Nhĩ Kỳ đang trong tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" do triều đình Ottoman chịu sự lệ thuộc vào ngoại quốc nên người dân Thổ phải tự thành lập ra một nhà nước của mình.
Người Anh đã được báo động và e ngại các hoạt động của Mustafal Kemal và lập tức liên lạc với triều đình Ottoman. Họ hạ lệnh bắt giữ và kết án tử ông với lý do bất chấp mệnh lệnh.
Ngày 9 tháng 7, Mustafa Kemal từ chức và tham gia Hội nghị Erzurum, tụ họp các nhà cách mạng Thổ. Tại đây, ông được trao tặng danh hiệu "Công dân danh dự" với giấy đăng ký công dân hạng nhất. Mustafa Kemal trở thành người đại diện cho thành phố cửa ngõ của dân nhập cư vào Tây Tiểu Á này. Ông lập tức kêu gọi bỏ phiếu toàn quốc để lập ra một nghị viện mới đặt tại Ankara, trên cương vị là người phát ngôn của đại hội Silvas.
Cuộc chiến tranh giành độc lập 1920-22
Tại Đại hội quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 23 tháng 4 năm 1920, Mustafa Kemal được bầu làm tổng thống.
Hiệp ước Serves được ký kết giữa chính phủ Ottoman và lực lượng Đồng Minh chuẩn bị những bước cuối cùng cho kế hoạch chiếm đóng Tiểu Á. Sự kiện này kích động mâu thuẫn giữa triều đình Istanbul và chính quyền Ankara do đối với Mustafa Kemal và các đồng sự của ông hành động này là không thể chấp nhận được và sẽ là sự chấm dứt của một quốc gia Thổ độc lập. Thái độ kiên quyết của những nhà ái quốc được sự hưởng ứng nhiệt liệt của đại bộ phận nhân dân, và Hội đồng quốc gia nhanh chóng phê chuẩn sự thành lập của một đội quân quốc gia.
Chính Hy Lạp là quốc gia trực tiếp muốn xâm lược Tiểu Á. Sau hàng loạt các cuộc đụng độ quân đội Hy Lạp tiến đến sông Sakarya, chỉ cách Ankara hơn 80 kilômét. Mustafa Kemal được chọn làm tổng tư lệnh của lực lượng vũ trang với toàn quyền. Sau đó quân Hy Lạp bị đánh đại bại trong trận Sakarya kéo dài gần 12 ngày, từ 23 tháng 8 đến 13 tháng 9 năm 1921.
Khi Mustafa Kemal dẫn đoàn quân chiến thắng trở về Ankara, ông được trao hàm thống soái của quân đội và danh hiệu gazi (người chiến binh của đức tin chống quân vô thần). Cuối cùng, quân đội Hy Lạp bị đánh bại hoàn toàn ở trận Dumlupinar vào ngày 30 tháng 8 năm 1922.
Cùng với sự sụp đổ của Đế quốc Nga vào năm 1917, ba nước cộng hòa độc lập được thành lập ở vùng Caucasus: Armenia, Azerbaijan và Gruzia. Kemal và phong trào của ông tức giận trước quyết định công nhận quyền tự trị cho Armenia trong Hiệp ước Sèvres của triều đình Ottoman. Mùa thu năm 1920, quân đội của Kemal tấn công Armenia và chiếm phần lớn lãnh thổ của nước cộng hòa này. Tháng 12 năm 1920, Armenia yêu cầu đình chiến. Sau đó các hiệp ước với Liên Xô, Thổ Nhĩ Kỳ được nhượng lại phần lớn lãnh thổ của nước cộng hòa dân chủ Armenia yểu thọ này.
Giai đoạn chuẩn bị cho hòa bình (1922-23)
Hiệp định Kars được ký kết ngày 23 tháng 11 năm 1921 đã giải quyết chiến sự ở vùng biên giới phía đông Thổ Nhĩ Kỳ và trả lại chủ quyền các thành phố Kars và Ardahan cho người Thổ, vốn bị cướp mất 3 thập kỷ trước bởi Đế quốc Nga trong cuộc Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1877–1878).
Tại Hội nghị Lausanne vào tháng 7 năm 1923, İsmet İnönü đòi hỏi chính phủ ở Ankara được đối xử như một nhà nước độc lập và có chủ quyền, ngang hàng với tất cả các nhà nước khác. Theo sự chỉ dẫn của Mustafa Kemal, trong khi tranh cãi các vấn đề liên quan đến tính pháp lý và tài chính của Thổ Nhĩ Kỳ, Thỏa ước đầu hàng của Đế chế Ottoman, eo biển Thỗ Nhĩ Kỳ..., đồng thời từ chối mọi thỏa thuận gây tổn thương đến chủ quyền của Thổ Nhĩ Kỳ. Cuối cùng, sau nhiều cuộc tranh luận, vào ngày 24 tháng 7 Hiệp ước Lausanne được ký kết, chấm dứt những năm dài chiến tranh đã hủy hoại quốc gia này. Lãnh thổ của quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ vốn được công bố 3 năm trước cuối cùng cũng được công nhận, ngoại trừ toàn bộ chủ quyền đối với các thành phố Mosul, Kirkuk, Hatay (Antioch) và İskenderun (Alexandretta).
Nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ và tư tưởng Kemal
200px|nhỏ| Tổng thống Mustafa Kemal Atatürk giới thiệu bảng chữ cái mới của [[Thổ Nhĩ Kỳ cho người dân tại Kayseri (20 tháng 9 năm 1928)]] Ngày 29 tháng 10 năm 1923, Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập. Mustafa Kemal đưa Fevzi Çakmak, Kazım Özalp và İsmet İnönü vào những vị trí quan trọng trong nội các mới. Họ sẽ giúp ông thực hiện các cuộc cải cách mà gần như bất khả thi trong những năm trước 1923.
Trong những năm đầu của nước cộng hòa này, họ phải đối đầu với thù trong giặc ngoài: chế độ cũ muốn trở lại. Mustafa Kemal nhìn ra hậu quả của chủ nghĩa phát xít nên loại bỏ. Ông cố sức ngăn cản sự truyền bá của chế độ chuyên chế như các nước đế quốc Ý, Đức.
Cuộc cải cách Atatürk bị đánh giá là quá gấp rút: Những phong tục tập quán có hàng ngàn năm lịch sử gần như thay đổi hoàn toàn. Đặc biệt là những cải cách tôn giáo của ông gặp nhiều phản đối, và tạo nên một mối bất đồng đáng kể giữa xã hội và chính trị tồn tại cho đến ngày nay.
Những ngày cuối cùng
Giữa năm 1937, sức khỏe của Atatürk suy giảm, và có dấu hiệu của bệnh xơ gan. Trong bản di chúc viết ngày 5 tháng 9 năm 1938, ông hiến toàn bộ tài sản của mình cho Đảng Nhân dân Cộng hòa.
Tang lễ
Mustafa Kemal Atatürk qua đời tại Istanbul vào lúc 09:05 tối ngày 10 tháng 11 năm 1938, hưởng thọ 57. Hơn 17 quốc gia viếng tang bằng người đại diện và đội nghi lễ. Hài cốt ông được đưa vào Bảo tàng Dân tộc học ở Ankara vào tháng 11 năm 1953, đám diễu hành gồm toàn bộ các thành viên nội các kéo dài hơn 2 dặm, cùng hơn 21 triệu dân khắp cả nước.
Gia đình và đời sống cá nhân
Mustafa Kemal kết hôn với Latife Uşaklıgil ngày 29 tháng 1 năm 1923. Cuộc hôn nhân kéo dài không lâu và họ ly dị ngày 5 tháng 8 năm 1925. Tuy vậy nền học vấn phương Tây, vốn đa ngôn ngữ, của bà được cho là có phần nào ảnh hưởng trong quyết định đưa nước Thổ Nhĩ Kỳ theo Hồi giáo thành một nhà nước hiện đại phi tôn giáo. Hoàn cảnh cuộc ly dị vẫn còn là một bí mật mặc dầu phần lớn tin rằng Uşaklıgil không chấp nhận được thói nghiện rượu và các buổi dạ hội muộn của Atatürk. Các lá thư và nhật ký của bà bị cấm xuất bản. Atatürk không có con mà nhận con nuôi: con gái Afet (İnan), Sabiha (Gökçen) (nữ phi công chiến đấu cơ đầu tiên trên thế giới), Fikriye, Ülkü, Nebile, Rukiye, Zehra và con trai Mustafa. Ngoài ra ông còn bảo trợ cho Abdurrahim and İhsan.
Trong tổng số 5 anh chị em ruột của Atatürk tất cả đều mất sớm, chỉ còn người chị Makbule.
Trong thời gian rảnh rỗi không bận việc nước Atatürk dành thời gian đọc sách, cưỡi ngựa, chơi cờ, bơi... và đặc biệt là khiêu vũ. Ông thông thạo tiếng Pháp và tiếng Đức, và sở hữu một thư viện sách phong phú về chính trị, lịch sử, ngôn ngữ v.v.
Di sản Atatürk
Khẩu hiệu nổi tiếng nhất của Atatürk là "hòa bình tại gia, hòa bình trên toàn thế giới", thể hiện cho tư tưởng và quan điểm của ông về tính nhất quán giữa chính sách đối nội và đối ngoại. Đây không chỉ là quyết định ngẫu nhiên, nó xuất phát từ nhu cầu cấp bách của một nhà nước non trẻ mà tính ổn định lâu dài của nó phụ thuộc nhiều vào quan hệ quốc tế.
Ông thiết lập mối quan hệ gần gũi hơn với kẻ thù cũ Hy Lạp bằng việc mời thủ tướng Hy Lạp là Eleftherios Venizelos đến thăm thủ đô Ankara năm 1923, và Venizelos thậm chí còn đề cử Atatürk cho giải Nobel Hòa bình năm 1934. Tướng Douglas McArthur của Mỹ nhiều lần bày tỏ lòng ngưỡng mộ và "vinh dự là một người bạn trung thành của Atatürk".
Năm 1981, UNESCO công bố năm Atatürk, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhật của ông.
Những danh hiệu
Tên khai sinh của ông là Mustafa (có nghĩa là "người được lựa chọn"), sau đó mang thêm tên thứ hai Kemal ("hoàn hảo"). Cho tới khi từ chức dưới thời Đế chế Ottoman, ông được biết đến dưới tên gọi Kemal Pasha (một chức vụ cao cấp trong hệ thống chính trị, thường được trao cho Tướng quân và quan Tổng đốc, tương được với danh hiệu Lord của người Anh). Trong cuộc Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ, ông mang thêm danh hiệu Gazi. Cho tới ngày 24 tháng 11 năm 1934, Hội đồng Quốc gia Thỗ Nhĩ Kỳ quyết định trao tặng tên Atatürk có nghĩa là "Cha già dân tộc Thổ", vì những cống hiến lớn lao vì tổ quốc và nhân dân của ông.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài cơ bản dài  Thể loại:Pasha Thể loại:Người Thessaloniki Thể loại:Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Nhà cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Quân nhân Đế quốc Ottoman trong Thế chiến thứ nhất Thể loại:Nhà dân tộc chủ nghĩa Thể loại:Bắc Đẩu Bội tinh Thể loại:Chủ nghĩa thế tục ở Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cung điện Dolmabahçe Thể loại:Người từ Thessaloniki
Aquilegia bertolonii
Aquilegia bertolonii là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được Schott mô tả khoa học đầu tiên năm 1853.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aquilegia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1853
Xestia decorata
Xestia decorata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xestia
Eriospermum algiferum
Eriospermum algiferum là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Marloth ex A.V.Duthie mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriospermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940
Philereme depicturata
Philereme depicturata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Philereme
Pancorius scoparius
Pancorius scoparius là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Pancorius. Pancorius scoparius được Eugène Simon miêu tả năm 1902.
Tham khảo
Thể loại:Pancorius
Silesis incognitus
Silesis incognitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Silesis
Globovula
Globovula là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.
Các loài
Các loài thuộc chi Globovula bao gồm:
Tham khảo
Thể loại:Ovulidae
Clerodendrum lindenianum
Clerodendrum lindenianum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được A.Rich. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Liên kết ngoài
Thể loại:Clerodendrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1850
Lladó
Lladó (Lledó d'Empordà) là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Ban Nha.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Girona Thể loại:Alt Empordà
Kstovsky (huyện)
Huyện Kstovsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Nizhny Novgorod, Nga. Huyện có diện tích 1222 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 47400 người. Trung tâm của huyện đóng ở Kstovo.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Nizhny Novgorod Thể loại:Huyện của Nga
Lịch sử phiên bản Google Chrome
Bảng sau tóm tắt lịch sử phát hành cho trình duyệt web Google Chrome. {| align="center"
Xem thêm tại đây để biết thêm thông tin chi tiết về các phiên bản đã được phát.
Liên kết ngoài
Thể loại:Google Chrome Thể loại:Lịch sử phiên bản phần mềm Thể loại:Lịch sử trình duyệt web
Racosperma lobulatum
Racosperma lobulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (R.S. Cowan & Maslin) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Giải quần vợt Wimbledon 2018 - Đôi nam xe lăn
Alfie Hewett và Gordon Reid hai lần là đương kim vô địch và bảo vệ thành công danh hiệu của họ, đánh bại Joachim Gérard và Stefan Olsson trong trận chung kết, 6–1, 6–4.
Tham khảo
Đôi nam xe lăn Thể loại:Giải quần vợt Wimbledon theo năm - Đôi nam xe lăn
Tổng đốc
thumb|right|300px|[[David Hurley và Patsy Reddy, lần lượt là toàn quyền của Úc và New Zealand, với vợ hoặc chồng của họ, năm 2021]] Tổng đốc hay Toàn quyền (chữ Hán: 總督; tiếng Anh: Governor-general; tiếng Pháp: Gouverneur général; tiếng Tây Ban Nha: Gobernador general; tiếng Bồ Đào Nha: Governador-geral; Tiếng Nhật: 総督) là một chức quan của chế độ phong kiến hoặc thuộc địa, trao cho viên chức đứng đầu một vùng hành chính gồm nhiều tỉnh thành hoặc một vùng thuộc địa liên bang. Thuật ngữ này nếu được sử dụng dưới thời phong kiến ở Trung Quốc hay Việt Nam thì được gọi là Tổng đốc, nhưng nếu được sử dụng dưới thời thuộc địa của chủ nghĩa thực dân phương Tây hoặc nghĩa hiện tại trong Vương quốc Thịnh vượng chung thì được gọi là Toàn quyền. Hiện nay, thuật ngữ Toàn quyền ở các quốc gia Thịnh vượng chung giữ vị trí như một nguyên thủ quốc gia.
Dưới thời chủ nghĩa thực dân châu Âu, chức Toàn quyền được trao cho một nhà quản lý thuộc địa, được bổ nhiệm bởi chính phủ mẫu quốc, trong trường hợp của Đế quốc Anh, toàn quyền còn kiêm thêm chức Phó vương để đại diện cho quốc vương của một liên minh cá nhân trong bất kỳ quốc gia có chủ quyền nào mà quốc vương thường không đích thân trị vì, điển hình như Ấn Độ thuộc Anh, Canada hay Úc. Người Pháp cũng bổ nhiệm Toàn quyền để cai trị các thuộc địa, điển hình như Đông Dương thuộc Pháp. Đế quốc Nhật Bản cai trị Bán đảo Triều Tiên và Đài Loan cũng dưới một viên Tổng đốc hay Toàn quyền.
Sử dụng hiện tại
Theo cách sử dụng hiện đại, trong bối cảnh các thuộc địa cũ của Anh đã được trao quyền thành tự trị trong Đế quốc Anh. Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, danh hiệu này chỉ được sử dụng ở các thuộc địa liên bang mà các thành phần của nó đã có thống đốc trước khi liên bang hóa, cụ thể là Canada, Úc và Liên minh Nam Phi. Trong những trường hợp này, đại diện của Vương miện trong Thống lĩnh liên bang được trao danh hiệu cao cấp là toàn quyền. Ngoại lệ đầu tiên đối với quy tắc này là New Zealand, quốc gia được trao quy chế tự trị vào năm 1907, nhưng mãi đến ngày 28 tháng 6 năm 1917, Arthur Foljambe, Bá tước thứ 2 xứ Liverpool, mới được bổ nhiệm làm Toàn quyền đầu tiên của New Zealand.
Kể từ những năm 1950, danh hiệu toàn quyền đã được trao cho tất cả các đại diện của chủ quyền trong Vương quốc Thịnh vượng chung. Trong những trường hợp này, văn phòng cũ của thống đốc thuộc địa đã bị thay đổi (đôi khi cho cùng một người đương nhiệm) để trở thành toàn quyền khi độc lập, vì bản chất của văn phòng trở thành một đại diện hiến pháp hoàn toàn độc lập của quốc vương chứ không phải là biểu tượng của chế độ thuộc địa trước đây. Ở những quốc gia này, toàn quyền đóng vai trò là đại diện của quốc vương, thực hiện các chức năng nghi lễ và hiến pháp của một nguyên thủ quốc gia.
Quốc gia duy nhất khác hiện đang sử dụng chức danh toàn quyền là Iran, quốc gia không có mối liên hệ nào với bất kỳ chế độ quân chủ hay Khối thịnh vượng chung nào. Tại Iran, chính quyền cấp tỉnh do một Toàn quyền đứng đầu (tiếng Ba Tư: استاندار ostāndār), người được bổ nhiệm bởi Bộ trưởng Nội vụ.
Toàn quyền trong Đế quốc Anh
thumb|250px|[[John Buchan, Đệ nhất Nam tước Tweedsmuir|Lãnh chúa Tweedsmuir was Governor General of Canada là Toàn quyền Canada từ năm 1935 đến năm 1940. Đồng phục được hiển thị ở đây là trang phục nghi lễ độc đáo dành cho toàn quyền]] Cho đến những năm 1920, các toàn quyền là thần dân Anh, được bổ nhiệm theo lời khuyên của Chính phủ Anh, người đóng vai trò là đặc vụ của chính phủ Anh ở mỗi Vùng tự trị, đồng thời là đại diện của quốc vương. Như vậy, về mặt lý thuyết, họ nắm giữ các đặc quyền của quốc vương, đồng thời nắm giữ quyền hành pháp của quốc gia mà họ được giao. Toàn quyền có thể được thư ký thuộc địa hướng dẫn thực hiện một số chức năng và nhiệm vụ của mình, chẳng hạn như sử dụng hoặc giữ lại sự đồng ý của hoàng gia đối với luật pháp; lịch sử cho thấy nhiều ví dụ về các toàn quyền sử dụng đặc quyền và quyền hành pháp của họ. Quốc vương hoặc chính phủ hoàng gia có thể bác bỏ bất kỳ toàn quyền nào, mặc dù điều này thường có thể cồng kềnh, do sự xa xôi của các lãnh thổ tính từ London.
Toàn quyền cũng thường là tổng tư lệnh của các lực lượng vũ trang trong lãnh thổ của họ và do quyền kiểm soát của toàn quyền đối với quân đội, chức vụ này nắm giữ luôn quân sự cũng như dân sự. Toàn quyền được quyền mặc một bộ đồng phục độc nhất, ngày nay thường không được mặc. Cấp hàm thiếu tướng, tương đương trở lên thì được mặc quân phục đó.
Trong khi đó, những quốc gia có truyền thống sử dụng thuật ngữ Tổng đốc để gọi một chức quan địa phương cao cấp như Trung Quốc hay Việt Nam thì không còn nằm dưới sự quản lý của một chế độ quân chủ, nên thuật ngữ này đã hoàn toàn biến mất trong việc đặt bộ máy quản lý địa phương.
Toàn quyền trong Đế quốc Pháp
Thuật ngữ tương đương trong tiếng Pháp là gouverneur général, được sử dụng ở các thuộc địa sau:
Hơn nữa, ở Châu Âu thời Napoléon, các Toàn quyền của Pháp được Napoléon I bổ nhiệm để quản lý nhiều lãnh thổ khác nhau:
Toàn quyền trong Đế quốc Hà Lan
Từ năm 1610 đến năm 1942, người Hà Lan bổ nhiệm một gouverneur-generaal ("toàn quyền") để cai quản Đông Ấn Hà Lan, nay là Indonesia. Giữa thời điểm Đông Ấn thuộc Hà Lan đầu hàng vào năm 1942 và việc người Hà Lan chính thức chấm dứt chế độ thuộc địa đối với Indonesia vào năm 1949, không có bất kỳ một toàn quyền nào được bổ nhiệm.
Toàn quyền của Hy Lạp
Chiến tranh Balkan năm 1912–13 dẫn đến việc Vương quốc Hy Lạp giành được cái gọi là "Vùng đất mới" (Epirus, Macedonia, Crete và các đảo ở phía Đông Biển Aegean), gần như tăng gấp đôi lãnh thổ của quốc gia. Thay vì sáp nhập hoàn toàn những vùng đất mới này vào Hy Lạp bằng cách chia chúng thành các tỉnh, hệ thống hành chính Ottoman vẫn tiếp tục tồn tại trong một thời gian, và Luật ΔΡΛΔ΄ năm 1913 đã thành lập 5 lãnh thổ Toàn quyền (Γενικαὶ Διοικήσεις, sing. Γενική Διοίκησις, sing. Γενική Διοίκησις): Epirus, Macedonia, Crete, Aegean và Samos–Ikaria. Các toàn quyền có thẩm quyền rộng rãi trong lãnh thổ của họ, và gần như tự trị đối với chính phủ ở Athens.
Sau khi được giải phóng khỏi sự chiếm đóng của phe Trục, vào năm 1945, Toàn quyền Bắc Hy Lạp được thành lập, ban đầu có các tỉnh cấp dưới cho Tây Macedonia, Trung Macedonia, Đông Macedonia và Thrace, ba tỉnh đầu tiên sau đó được nhóm lại thành một Tỉnh mới- Toàn quyền Macedonia, mặc dù vẫn phải chịu sự quản lý của Toàn quyền Bắc Hy Lạp. Sự sắp xếp khó xử này kéo dài cho đến năm 1950, khi chính quyền Macedonia được sắp xếp hợp lý, các tỉnh cấp dưới bị bãi bỏ và chỉ có Toàn quyền Bắc Hy Lạp được giữ lại. Cuối cùng, vào năm 1955, Toàn quyền Bắc Hy Lạp được chuyển thành Bộ Bắc Hy Lạp, và tất cả các toàn quyền ở những nơi khác ở Hy Lạp đều bị bãi bỏ.
Tổng đốc trong Đế quốc Nhật
Dưới thời Shōgun của Nhật Bản (tiếng Nhật: 征夷大将軍, sei-i tai-shōgun) các Chinh di Đại tướng quân cai trị nhân danh hoàng đế từ năm 1185 đến năm 1868, tương đương với tổng đốc, mặc dù họ thường có quyền lực lớn hơn nhiều so với một tổng đốc thông thường sẽ có.
Từ năm 1895 đến năm 1945, Đài Loan do Nhật Bản quản lý được điều hành bởi một viên Tổng đốc. Từ năm 1910 đến năm 1945, Triều Tiên do Nhật Bản quản lý được điều hành bởi một viên Tổng đốc. Từ 1905 đến 1910, Nhật Bản có Tổng thường trú tại Triều Tiên.
Toàn quyền Philippines
Philippines từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XX có một loạt các toàn quyền trong thời kỳ thuộc địa của Tây Ban Nha và Mỹ, cũng như khi Nhật Bản chiếm đóng Philippines trong Thế chiến II.
Tổng đốc ở Trung Quốc
Chức vụ tổng đốc được thiết lập năm Cảnh Thái thứ 3 (1452) thời Minh Đại Tông, theo lời tấu của Vu Khiêm để lập ra chức Tổng đốc Lưỡng Quảng. Vương Cao là vị tổng đốc đầu tiên, nhưng chưa có trụ sở làm việc cố định. Tới năm Thành Hóa thứ 5 (1469) dưới thời Minh Hiến Tông, phủ làm việc của tổng đốc Lưỡng Quảng tại Ngô Châu mới chính thức được lập ra. Tổng đốc Lưỡng Quảng khi đó là Hàn Ung.
Tổng đốc ở Việt Nam
200px|nhỏ|Tổng đốc Hà Ninh [[Hoàng Diệu]] Ở Việt Nam, từ năm Tân Mão 1831, năm thứ 12 triều vua Minh Mạng, nhà vua cho đổi các trấn (tức là các thừa tuyên của nhà Hậu Lê) thành tỉnh và chia Việt Nam thành 30 tỉnh và đặt các chức Tổng đốc, Tuần phủ, Bố chính, Án sát, Lãnh binh tại địa phương cấp liên tỉnh và cấp tỉnh. Tiền thân của chức Tổng đốc là các chức Tổng trấn và Hiệp trấn vào thời vua Gia Long, còn trước đó từ triều nhà Hậu Lê là các chức quan Trấn thủ hay Lưu trấn. Sử nhà Nguyễn còn gọi chức Tổng đốc bằng cái tên gọi Hộ lý tổng đốc hay Hộ đốc.
Trong 30 tỉnh thành triều nhà Nguyễn, triều đình thường chia thành các vùng đặt dưới sự cai quản của một quan Tổng đốc như sau: Riêng hành tỉnh Thừa Thiên, về danh nghĩa chỉ đặt đến cấp phủ, nên không đặt chức Tổng đốc mà chỉ đặt chức Phủ doãn phủ Thừa Thiên, vì là có Kinh thành, chịu điều hành trực tiếp của vua và triều đình.
Tổng đốc thường mang hàm tòng nhất phẩm hoặc chánh nhị phẩm.
Tham khảo
Thể loại:Chức quan phong kiến Thể loại:Hành chính Việt Nam thời Nguyễn Thể loại:Chính quyền địa phương Thể loại:Vương quốc Thịnh vượng chung Thể loại:Toàn quyền Thể loại:Nguyên thủ quốc gia Thể loại:Chính quyền Đế quốc Anh
Palaquium supfianum
Palaquium supfianum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Palaquium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Belçarşak, Bala
Belçarşak là một xã thuộc huyện Bala, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 335 người.
Staszów
Staszów là một thị trấn thuộc huyện Staszowski, tỉnh Świętokrzyskie ở trung tâm Ba Lan. Thị trấn có diện tích 27 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 15108 người và mật độ 562 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Świętokrzyskie
Pseudoleptaleus testaceicornis
Pseudoleptaleus testaceicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Pseudoleptaleus
13690 Lesleymartin
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1997
Tarachia truncata
Tarachia truncata là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1851. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tarachia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851 Thể loại:Unresolved names
Tarachia truncata
Pericallia sipahi
Liên kết ngoài
Thể loại:Pericallia
Xestia delectans
Xestia delectans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xestia
Silesis inconspicuus
Silesis inconspicuus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1996.
Eriospermum andongense
Eriospermum andongense là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Welw. ex Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriospermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1878
Edikli, Niğde
Edikli là một xã thuộc huyện Niğde, tỉnh Niğde, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 5996 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tỉnh Niğde Thể loại:Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ
Diclis stellarioides
Diclis stellarioides là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được Hiern mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diclis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Willian Magrão
Willian Magrão (sinh ngày 16 tháng 2 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Brasil.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Willian Magrão đã từng chơi cho Oita Trinita.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Grêmio Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Mexico
Hồng y Quốc vụ khanh
Hồng y Quốc vụ khanh được coi là "nhân vật số hai" tại Vatican (sau giáo hoàng) và mang cấp ngoại giao tương đương người đứng đầu chính phủ (thủ tướng) trên trực tế. Mặc dù trên danh nghĩa thì người đứng đầu chính phủ Tòa Thánh là chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Quốc gia Thành Vatican.
Giáo hoàng bổ nhiệm Hồng y Quốc vụ khanh và nhiệm kỳ này là vô hạn, chỉ chấm dứt khi vị giáo hoàng bổ nhiệm ông qua đời hoặc từ chức hoặc có sự bổ nhiệm cho người khác. Người hiện đang giữ chức này là Hồng y Pietro Parolin.
Chú thích
Thể loại:Hồng y Đoàn Thể loại:Khởi đầu năm 1551
Pancorius taiwanensis
Pancorius taiwanensis là một loài nhện trong họ Salticidae.
Philereme fuscata
Philereme fuscata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Philereme
Martín de Jesús Castillo
Martín de Jesús Castillo là một cầu thủ bóng đá người México, thi đấu cho Oaxaca của Ascenso MX.
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga MX Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá México Thể loại:Sinh năm 1988
Anethole trithione
Anethole trithione, anetholtrithione hoặc anetholtrithion (JAN) là một loại thuốc được sử dụng trong điều trị khô miệng. Nó được liệt kê trong Từ điển thuật ngữ ung thư của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ khi được nghiên cứu trong điều trị ung thư. ANETHOL trithione là một hợp chất organosulfur, cụ thể, một dẫn xuất dithiole -thione.
Tham khảo
Thể loại:Ether phenol
Llançà
Llançà là một đô thị trong comarca Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Bna Nha.
Liên kết ngoài
42.36944°N, 3.16111°W
Thể loại:Đô thị ở Girona Thể loại:Alt Empordà
Acacia pritzeliana
Acacia pritzeliana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được C.A.Gardner miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
P
Pseudoleptaleus yalaensis
Pseudoleptaleus yalaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1983.
Habuprionovolva
Habuprionovolva là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.
Các loài
Các loài thuộc chi Habuprionovolva bao gồm:
Tham khảo
Thể loại:Ovulidae
Palaquium tenuifolium
Liên kết ngoài
Thể loại:Palaquium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Kudymkar
Huyện Kudymkar (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Vùng Perm, Nga. Huyện có diện tích 9 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 34400 người. Trung tâm của huyện đóng ở Kudymkar.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Vùng Perm Thể loại:Huyện của Nga
Phodoryctis caerulea
Phodoryctis caerulea là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Maharashtra, Tamil Nadu, Bihar), Malaysia (Sabah), Indonesia (Java), Sri Lanka, Fiji, Guam, quần đảo Solomon, Nhật Bản (Kyūshū, quần đảo Ryukyu) và Đài Loan, cũng như Tanzania.
Sải cánh dài 6–8 mm.
Tham khảo
Thể loại:Phodoryctis
VL Viima
VL Viima là một loại máy bay huấn luyện cơ bản, hai tầng cánh của Phần Lan, do State Aircraft Factory (Valtion lentokonetehdas hay VL) chế tạo cho Không quân Phần Lan từ cuối thập niên 1930 tới cuối thập niên 1940.
Phương trình trạng thái khí lý tưởng
Phương trình trạng thái khí lý tưởng là một phương trình thể hiện mối liên hệ giữa các đại lượng áp suất, thể tích, và nhiệt độ của một khối khí lý tưởng nằm trong cân bằng nhiệt động lực học. Nó cũng được sử dụng như là một cách đơn giản để ước lượng hành vi của khối khí trong các điều kiện khác nhau, mặc dù vẫn còn một số hạn chế. Người đầu tiên viết ra phương trình này là Benoit Clapeyron vào năm 1834 như một sự kết hợp kinh nghiệm của định luật Boyle, định luật Charles và định luật Avogadro. Phương trình này có dạng:
Sinosenecio oldhamianus
Sinosenecio oldhamianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Maxim.) B.Nord. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
VL Viima
Tham khảo
Thể loại:Máy bay huấn luyện quân sự Phần Lan 1930–1939 Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay hai tầng cánh Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Phương trình trạng thái khí lý tưởng
với
Sinosenecio oldhamianus
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinosenecio Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Phương trình trạng thái khí lý tưởng
Trong hệ đo lường khác, giá trị của R cũng hay được dùng là.
Phương trình này chỉ là gần đúng cho các khí thực. Nó sẽ chính xác hơn nếu khí thực nằm trong trạng thái gần với khí lý tưởng, như cho các khí đơn nguyên tử, ở nhiệt độ cao và áp suất thấp. Phương trình này bỏ qua kích thước của các hạt trong chất khí so với toàn bộ thể tích của khí, cũng như bỏ qua tương tác giữa các hạt, ngoài tương tác va chạm đàn hồi tại khoảng cách vô cùng nhỏ giữa chúng. Với khí thực các phương trình trạng thái khác như phương trình Van der Waals có tính đến các hiệu ứng kể trên và chính xác hơn.
Tham khảo
Thể loại:Khí lý tưởng Thể loại:Định luật khí Thể loại:Phương trình trạng thái
Polysoma aenicta
Polysoma aenicta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Albizzia gummifera species. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Chú thích
Thể loại:Polysoma Thể loại:Động vật Zimbabwe
Aquilegia borodinii
Aquilegia borodinii là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được Schischk. mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aquilegia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
Eriospermum aphyllum
Eriospermum aphyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Marloth mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Stąporków
Stąporków là một thị trấn thuộc huyện Konecki, tỉnh Świętokrzyskie ở trung tâm Ba Lan. Thị trấn có diện tích 11 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5848 người và mật độ 535 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Świętokrzyskie
13691 Akie
13691 Akie (1997 SL16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 9 năm 1997 bởi Atsuo Asami ở Hadano.
Tarachia truncatiloba
Liên kết ngoài
Thể loại:Tarachia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851 Thể loại:Unresolved names
Tarachia truncatiloba
Silesis indosinensis
Silesis indosinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.
Tham khảo
Thể loại:Silesis
Sara Gallardo
phải|nhỏ| Sara Gallardo Sara Gallardo Drago Mitre (23 tháng 12 năm 1931 – ngày 14 tháng 6 năm 1988) là một tác giả Argentina có sức ảnh hưởng.
Đời sống
Gallardo được sinh ra ở Buenos Aires trong một gia đình thuộc tầng lớp thượng lưu với đất đai nông nghiệp rộng lớn. Bà trở thành một người quan sát và phê bình sắc sảo về tầng lớp quý tộc Argentina, rất giống với dòng dõi của Charlotte Brontë. Cô là cháu gái lớn của Bartolomé Mitre.
Bà đã kết hôn hai lần, lần đầu tiên với Luis Pico Estrada và sau đó là HA Murena. Gallardo bắt đầu xuất bản vào năm 1958. Ngoài nhiều chuyên mục và bài tiểu luận, bà đã xuất bản năm cuốn tiểu thuyết, một tập truyện ngắn, một vài cuốn sách thiếu nhi và một số truyện du lịch. Bà đã đóng góp cho các tạp chí Primera Plana, Panorama và Confirmado cùng với những tác phẩm khác. Bà được trích dẫn như thường nói: "Viết là một hoạt động vô lý và anh hùng."