cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elatostema hirtum
Elatostema hirtum là loài thực vật có hoa trong họ Tầm ma. Loài này được (Ridl.) H.Schroet. mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Germany's Next Topmodel (mùa 5)
Tham khảo
5
Elatostema hirtum
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Elatostema hirtum
Vĩnh Thuận (định hướng)
Vĩnh Thuận có thể là tên gọi của:
Taraxacum luridum
Taraxacum luridum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được G.E.Haglund miêu tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Bồ công anh Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Oresitrophe rupifraga
Oresitrophe rupifraga là một loài thực vật có hoa trong họ Saxifragaceae. Loài này được Bunge miêu tả khoa học đầu tiên năm 1833.
Dineutus robertsi
Dineutus robertsi là một loài bọ cánh cứng trong họ van Gyrinidae. Loài này được Leng miêu tả khoa học năm 1911.
Oresitrophe rupifraga
Liên kết ngoài
Thể loại:Oresitrophe Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1833
Jerry Obiang
Jerry Obiang (sinh ngày 10 tháng 6 năm 1992 ở Libreville) là một cầu thủ bóng đá người Gabon. Anh thi đấu cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Gabon. Anh từng thi đấu tại Thế vận hội Mùa hè 2012.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gabon Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Gabon Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2012
Chlidichthys cacatuoides
Chlidichthys cacatuoides, thường được gọi là cá đạm bì Cockatoo, là một loài cá biển thuộc chi Chlidichthys trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1994.
Phân bố và môi trường sống
C. cacatuoides phân bố ở phía tây Ấn Độ Dương, và chỉ được biết đến qua 3 mẫu vật tại ngoài khơi phía tây nam đảo Al-Sawda thuộc quần đảo Khuriya Muriya (nam Oman); ngoài ra còn tìm thấy tại Socotra. C. cacatuoides thường sống xung quanh các rạn san hô trên đáy cát, đá ở độ sâu khoảng 19 – 25 m.
Mô tả
C. cacatuoides trưởng thành dài khoảng 4 cm. Thân và đầu của C. cacatuoides có màu nâu xám nhạt hoặc vàng cam, sậm hơn ở lưng. Sau gốc vây ngực có màu hơi hồng hoặc vàng nâu. Bụng màu lam nhạt hoặc cẩm quỳ. Vây ngực màu hồng trong suốt, vây bụng màu lam nhạt. Vây lưng và vây hậu môn có màu hơi đỏ, cam hoặc vàng nâu. Đuôi màu nâu lục nhạt hoặc phớt hồng.
Số ngạnh ở vây lưng: 2; Số vây tia mềm ở vây lưng: 23 - 24; Số ngạnh ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 14 - 15; Số vây tia mềm ở vây bụng: 17 - 18; Số ngạnh ở vây bụng: 1; Số vây tia mềm ở vây bụng: 4.
Thức ăn của C. cacatuoides có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du nhỏ.
Xem thêm
Gill, A.C. & A.J. Edwards (2011), Revision of the Indian Ocean dottyback fish genera Chlidichthys and Pectinochromis (Perciformes: Pseudochromidae: Pseudoplesiopinae), Smithiana Bull. 3:1-52
Chú thích
Thể loại:Chlidichthys Thể loại:Động vật được mô tả năm 1994
Volemys
Volemys là một chi động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Chi này được Zagorodnyuk miêu tả năm 1990. Loài điển hình của chi này là Microtus musseri Lawrence, 1982.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Chi động vật có vú
Montdoré
Montdoré là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Saône
Honnahalli, Nagamangala
Honnahalli là một làng thuộc tehsil Nagamangala, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Olios fuligineus
Olios fuligineus là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Honnahalli, Nagamangala
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Olios fuligineus
Tham khảo
Thể loại:Olios
Meniscomorpha helspina
Meniscomorpha helspina là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Meniscomorpha
Mesanthemum auratum
Mesanthemum auratum là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được Lecomte mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Machaeropalpus
Machaeropalpus là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Tham khảo
Thể loại:Erebidae
Spilosoma roseiventer
Spilosoma roseiventer là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Ô Tô
Ô Tô (tiếng Uyghur: ۋۇسۇ;, cũng gọi là Usu; tiếng Kazakh: وسۋ) là một thành phố cấp huyện thuộc địa khu Tháp Thành, Châu tự trị dân tộc Kazakh-Ili, Khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc. Sản xuất dầu mỏ chiếm một vị trí quan trọng trong nền kinh tế thành phố Ô Tô. Khu đô thị của Ô Tô là một ốc đảo nằm trên bồn địa Dzungarian. Ô Tô nằm giữa các thành phố chính ở miền bắc Tân Cương là Bole và Thạch Hà Tử và nằm về phía tây của tỉnh lị Ürümqi và thành phố Kuitun, phía nam của Karamay.
Giao thông
Quốc lộ 312, Đường sắt Bắc Cương và Đường sắt số 2 Ô Tinh đi qua địa bàn thành phố.
Cheilanthes sellowiana
Cheilanthes sellowiana là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1836. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cheilanthes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Unresolved names
Cheilanthes sellowiana
Arachis magna
Arachis magna là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Krapov. & al. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lạc
Elatostema hoelscherianum
Elatostema hoelscherianum là loài thực vật có hoa trong họ Tầm ma. Loài này được H.J.P.Winkl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Stelis parvula
Stelis parvula là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1859.
Elatostema hoelscherianum
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922
Stelis parvula
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1859
Dineutus rossi
Dineutus rossi là một loài bọ cánh cứng trong họ van Gyrinidae. Loài này được Ochs miêu tả khoa học năm 1933.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dineutus
Cephaloleia dilatata
Cephaloleia dilatata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1948.
Tham khảo
Thể loại:Cephaloleia
Conus africanus
Conus africanus, tên tiếng Anh: African cone, là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.
Phân bố
Đây là loài đặc hữu của Angola, châu Phi.
Tham khảo
africanus Thể loại:Động vật Angola Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845 Thể loại:Động vật đặc hữu Angola
Scopula graminaria
Scopula graminaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
G
Montessaux
Montessaux là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Saône
Burgfrieden
Thuật ngữ Burgfrieden hay Burgfriede được dùng để chỉ trong thời Trung Cổ một vùng lãnh thổ xung quanh lâu đài, trong đó việc tự giải quyết các bất đồng, hận thù với nhau của các tư nhân bị cấm. Ai vi phạm có thể bị tước mất quyền hành, của cải.
Burgfrieden vào thời Trung cổ
Chúa của lâu đài cũng có thể cho người ngoài tị nạn và đặt họ theo cách này dưới sự bảo vệ của mình, nhưng cũng buộc họ sống dưới chủ quyền của mình. Nếu nhiều bên nắm giữ quyền sở hữu của một lâu đài và do đó được coi là lãnh chúa, họ ký kết với nhau cái gọi là thỏa thuận ngưng chiến, được gọi tắt là Burgfrieden và thường đưa tới nhiều quy định để sống cùng nhau tại lâu đài. Lệnh ngưng chiến, đặc biệt là trong thời Trung cổ, không được từ chối. Trong thời gian thăm viếng các lâu đài khác, mặc dù của một kẻ thù, cũng phải tạm ngưng xung đột, vì các đối thủ cũng phải tuân theo thỏa thuận ngưng chiến chung quanh lâu đài. Các thỏa thuận ngưng chiến có thể được chấm dứt bằng một lá thư thù địch đặc biệt (như để bao vây một lâu đài tương ứng một cách hợp pháp).
Khu Hòa Bình có thể được mở rộng trên toàn bộ lãnh thổ thuộc lâu đài này hay, ví dụ trường hợp lâu đài lớn co nhiều sở hữu, chỉ một phần của một sân trong. Nếu không có ranh giới tự nhiên tồn tại, khu vực này có thể đánh dấu bằng dấu hiệu tương ứng, chẳng hạn được đánh dấu bằng sỏi lệnh ngưng chiến.
Chú thích
Thể loại:Từ và cụm từ tiếng Đức Thể loại:Luật pháp thời Trung cổ
Cybianthus jensonii
Cybianthus jensonii là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Pipoly mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cybianthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Honnahalli, Chamarajanagar
Honnahalli là một làng thuộc tehsil Chamarajanagar, huyện Chamarajanagar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Chamarajanagar (huyện)
Mesanthemum bennae
Mesanthemum bennae là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được Jacq.-Fél. mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mesanthemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1947
Alcyopis cyanoptera
Alcyopis cyanoptera là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Alcyopis
Allocricetulus
Allocricetulus là một chi động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Chi này được Argyropulo miêu tả năm 1932. Loài điển hình của chi này là Cricetus eversmanni Brandt, 1859.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Chi động vật có vú
Xã Oxford, Quận Tuscarawas, Ohio
Xã Oxford (Oxford Township) là một xã thuộc quận Tuscarawas, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 4.964 người.
Stelis pastoensis
Stelis pastoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1924
Cansumys
Thể loại:Cricetidae Thể loại:Chi gặm nhấm đơn loài
Cheilanthes shirleyana
Cheilanthes shirleyana là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được H.Quirk & T.C.Chambers mô tả khoa học đầu tiên năm 1983. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Esence, Beşiri
Esence là một xã thuộc huyện Beşiri, tỉnh Batman, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 404 người.
Cheilanthes shirleyana
Liên kết ngoài
Thể loại:Cheilanthes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1983 Thể loại:Unresolved names
Cheilanthes shirleyana
Macrhypena
Macrhypena là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Tham khảo
Thể loại:Erebidae
Ngôn ngữ lập trình hệ thống
Ngôn ngữ lập trình hệ thống (tiếng Anh: system programming language) thường đề cập đến một ngôn ngữ lập trình được dùng cho lập trình hệ thống; các ngôn ngữ đó được thiết kế để viết phần mềm hệ thống, thường đòi hỏi cách tiếp cận phát triển khác với phần mềm ứng dụng.
Meniscomorpha hembrata
Meniscomorpha hembrata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Ngôn ngữ lập trình hệ thống
Phần mềm hệ thống là phần mềm máy tính được thiết kế để vận hành và kiểm soát phần cứng máy tính, và để cung cấp nền tảng để chạy phần mềm ứng dụng. Phần mềm hệ thống bao gồm các danh mục phần mềm như hệ điều hành, phần mềm tiện ích, chương trình điều khiển, trình biên dịch (compiler), và trình liên kết (linker).
Liên kết ngoài
Thể loại:Programming language topics Thể loại:System software Thể loại:Systems programming languages
Meniscomorpha hembrata
Liên kết ngoài
Thể loại:Meniscomorpha
Psychotria milnei
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Apocleora rimosa
Apocleora rimosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Apocleora Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879 Thể loại:Ennominae Thể loại:Bướm đêm Nhật Bản
21728 Zhuzhirui
21728 Zhuzhirui (1999 RH136) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999
Ỷ Lan
Ỷ Lan (chữ Hán: 倚蘭, 7 tháng 3, năm Giáp Thân (1044) – 25 tháng 7, năm Đinh Dậu (1117) hay còn gọi là Linh Nhân Hoàng thái hậu (靈仁皇太后), là phi tần của Hoàng đế Lý Thánh Tông, mẹ ruột của hoàng đế Lý Nhân Tông trong lịch sử Việt Nam.
Bà đã hai lần đăng đàn nhiếp chính, giúp đất nước dưới triều triều Lý được hưng thịnh, những đóng góp cho hoàng triều nhà Lý nhất là về Phật giáo và tài năng trị nước của bà đều được sử gia khen ngợi và tán dương. Tuy vậy, để có thể có quyền hành nhiếp chính đất nước, bà đã mưu kế dựa vào Lý Thường Kiệt, phế truất và sát hại Thái hậu nhiếp chính tiền nhiệm là Thượng Dương Hoàng thái hậu. Việc làm này đã gây nên nhiều tranh cãi xung quanh bà.
Tên gọi và xuất thân
Xuất thân của bà, các sách như Đại Việt sử lược và Đại Việt sử ký toàn thư đều không ghi chép rõ ràng. Chỉ biết bà họ Lê, người hương Thổ Lỗi, sau là Siêu Loại, còn Ỷ Lan là tên do Lý Thánh Tông ban cho sau khi vào cung.
Theo truyện thơ nói về Ỷ Lan có tên là "Lý triều đệ tam Hoàng thái hậu cổ lục thần tích quốc ngữ diễn ca văn" của Trương Thị Trong thời Chúa Trịnh, thì bà có tên là Lê Khiết Nương (黎潔娘). Tuy nhiên, cứ theo việc mẹ bà được gọi là Tĩnh Nương (靜娘), ở một thời kỳ xưa từng rất phổ biến dùng từ đệm nương sau tên thật của người phụ nữ, thì có lẽ tên thực của bà (theo truyện thơ) là Khiết. Cũng có nguồn cho rằng, bà có tên là Lê Yến (黎嬿). Một học giả người Tống là Thẩm Hoạt trong sách "Mộng khê bút đàm" (quyển thứ 2) ghi tên bà là Lê Thị Yến Loan, nhưng học giả Hoàng Xuân Hãn cho biết đó chỉ là cách phiên âm từ tên Ỷ Lan mà thôi.
Đến năm Ỷ Lan 12 tuổi thì mẹ ốm mất, cha lấy mẹ kế họ Đồng, nhưng ít lâu sau ông cũng qua đời. Kể từ đó, bà sống với người mẹ kế, hai người rất hòa thuận.
Nhập cung
Sách Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ toàn thư, quyển 3) chép:
Theo truyện thơ trên, thì đó là năm Giáp Thìn (1064), khi vua Lý Thánh Tông đến chùa Thổ Lỗi cầu tự và mở hội tuyển cung nữ. Song có nguồn cho rằng đó là vào mùa xuân năm 1063, khi vua đi cầu tự ở chùa Dâu (Thuận Thành, Bắc Ninh), qua hương Thổ Lỗi (nằm ngay cạnh con đường thiên lý để đi vào chùa Dâu), Ngài vén rèm nhìn ra, thấy từ xa có người con gái tựa vào cây lan và cất tiếng hát trong trẻo. Sau đó thì đưa người con gái ấy vào cung.
Lê thị vào cung, phong làm Ỷ Lan Phu nhân (倚蘭夫人), nơi ở là Du Thiền các (逰蟾閣). Tên hiệu Ỷ Lan nghĩa là tựa vào gốc lan, Thánh Tông ban phong hiệu này để lấy làm kỷ niệm của việc gặp gỡ giữa hai người. Thánh Tông sang tuổi 40 mà chưa có con trai nối dõi, sai Chi hội hậu nhân Nguyễn Bông làm lễ cầu tự ở chùa Thánh Chúa. Nhà sư dạy cho Bông thuật đầu thai thác hóa, Bông nghe theo. Việc phát giác, đem chém Bông ở trước cửa chùa. Người sau gọi chỗ ấy là Đồng Bông. Chùa ở xã Dịch Vọng, huyện Từ Liêm. Đồng Bông ở phía tây trước cửa chùa, nay hãy còn. Lễ thức "Bông Sòng", hiện còn được biểu diễn hàng năm vào dịp Lễ hội ở Làng Sủi quê hương Bà (3/3 Âm lịch) là hoạt động duy nhất trong cả nước Việt Nam hiện nay mô tả, nhắc nhớ lại việc giải oan cho ông Nguyễn Bông. Hiện nay, có đền thờ Đức Lý Thái Hậu (bà Ỷ Lan) ngay cạnh Đình làng Sủi, trên có đắp nổi chữ "Mẫu nghi thiên hạ", trong mật thất có ngai thờ vương miện của vua và mũ của bà.
Mùa xuân, tháng Giêng, năm 1066, Linh Nhân Hoàng nhân sinh ra Hoàng tử Lý Càn Đức (李乾德). Ngày hôm sau, lập làm Hoàng thái tử, đổi niên hiệu, đại xá, và phong mẹ là Ỷ Lan Phu nhân làm Thần phi (宸妃).
Năm Mậu Thân (1068) bà lại sinh ra Minh Nhân vương (明仁王), có thuyết sau đó là Sùng Hiền hầu. Thánh Tông cho đổi hương Thổ Lỗi làm hương Siêu Loại, và phong Thần phi làm Nguyên phi (元妃), đứng đầu các phi tần trong cung.
Địa vị bây giờ của Ỷ Lan chỉ sau Dương Hoàng hậu.
Làm Nhiếp chính lần thứ nhất
Tháng 2 năm Kỷ Dậu (1069), Lý Thánh Tông thân chinh đi đánh Chiêm Thành. Tin cậy, trước khi đi nhà vua trao quyền điều khiển chính sự ở triều đình cho Nguyên phi, giúp sức có Lý Đạo Thành (李道成) là Thái sư đầu triều đương thời.
Ra trận, Thánh Tông đánh mãi không được, bèn lui binh. Khi đem quân về đến châu Cư Liên (Tiên Lữ, Hưng Yên) thì nghe tin Nguyên phi làm rất tốt việc nội trị, lòng dân cảm hóa hòa hợp, trong cõi vững vàng, tôn sùng Phật giáo, dân gọi là bà Quan Âm. Thánh Tông nói: ... "Nguyên phi là đàn bà còn làm được như thế, ta là nam nhi lại chẳng được việc gì hay sao!" Bèn quay lại đánh nữa, bắt được vua nước ấy là Chế Củ và 5 vạn người.
Năm sau (1070), Chế Củ xin đem đất ba châu: Địa Lý, Ma Linh, Bố Chính (tức vùng Quảng Bình và Quảng Trị ngày nay) để chuộc tội. Giang sơn Đại Việt bước đầu mở rộng xuống phía Nam.
Mưu đoạt quyền bính
Tháng Giêng, năm 1072, Thánh Tông Hoàng đế lâm bệnh nặng rồi băng hà, thọ 50 tuổi, trị vì được 18 năm. Hoàng thái tử Lý Càn Đức kế nghiệp, sử gọi là Lý Nhân Tông. Nhân Tông kế nghiệp khi mới 7 tuổi, nên tôn đích mẫu là Dương Hoàng hậu làm Thượng Dương Hoàng thái hậu (上楊皇太后) và để cho Thái hậu cùng dự việc triều chính, có Thái sư Lý Đạo Thành giúp đỡ công việc.
Ỷ Lan Nguyên phi được tôn làm Hoàng thái phi (皇太妃), không có quyền xen vào việc triều chính. Nhưng rồi, dưới lợi thế là mẹ đẻ của Hoàng đế, cùng sự liên kết với Thái úy Lý Thường Kiệt, bà đã khiến Nhân Tông ra chiếu chỉ phế truất Thượng Dương Thái hậu. Sau đó, Ỷ Lan đã ra lệnh giam Dương Thái hậu cùng 72 cung nhân khác vào lãnh cung. Đến khi phát tang chôn cất Thánh Tông Hoàng đế, Thái hậu cùng các cung nhân bị buộc phải chôn theo. Khu vực trước cánh đồng làng Sủi (làng Phú Thị)hiện nay, có địa danh là Mả Nàng, theo các cụ cao tuổi ở làng,
Sách Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ toàn thư, quyển 3) chép sơ lược việc này như sau:
Làm Nhiếp chính lần thứ hai
Sau khi sát hại Thượng Dương Hoàng thái hậu, Ỷ Lan được tôn làm Hoàng thái hậu nhiếp chính. Lý Đạo Thành vốn là người phụ chính Thượng Dương Thái hậu, Ỷ Lan cho là không nên dùng và biếm ông ra trấn thủ Nghệ An. Nhưng không lâu sau lại cho gọi về, ban chức Thái phó bình chương quân quốc trọng sự để cùng với Thái úy phụ chính là Lý Thường Kiệt điều hành đất nước.
Năm 1076, tướng Quách Quỳ, một viên tướng dày dạn trận mạc cùng Triệu Tiết đem đại binh sang xâm lược Đại Việt. Mặc dù quân Tống rất mạnh song không thể vượt qua được phòng tuyến sông Như Nguyệt của Lý Thường Kiệt. Ông đã cử Lý Kế Nguyên đánh bại đội quân thủy của quân Tống sang kết hợp với quân đánh bộ của Quách Quỳ. Quách Quỳ thiếu lương thực, chỉ mong đánh lớn một trận cho bõ. Nhưng Lý Thường Kiệt án binh bất động không ra, vì ông đợi cho quân Quách Quỳ hết lương, dịch bệnh đeo bám.
Tháng 2 năm 1077, thủy quân Đại Việt tràn lên bờ, đánh chiếm núi Nham Biền rồi đổ bộ xuống quân Tống. Một cuộc giao tranh ác liệt diễn ra, Quách Quỳ, Triệu Tiết đem quân sang chống đỡ. Hai bên tiêu hao nặng. Nhưng Quách Quỳ, Triệu Tiết không hề biết rằng đó chỉ là nghi binh.
Đêm ấy, lợi dụng quân Triệu Tiết mệt mỏi và không đề phòng, Lý Thường Kiệt vượt sông Như Nguyệt, đánh một trận khủng khiếp trong đêm. 5 vạn quân viễn chinh của Tống bị diệt trong đêm đó.
Quách Quỳ từ 10 vạn còn lại hơn 3 vạn thoi thóp như cá nằm trên thớt. Sau đó, khi nhận được thư giảng hòa của Thái úy, Nhà Tống mừng như bắt được vàng và nhanh chóng rút quân.
Sử sách không ghi rõ thời gian bà thôi nhiếp chính và trao lại quyền hành cho Nhân Tông. Phỏng theo sự kiện Tuyên Từ Hoàng thái hậu Nhà Hậu Lê khoảng 400 năm về sau, có lẽ thời gian nhiếp chính của bà cũng chỉ khoảng 10 năm, tức là đến khoảng năm 1085, hoặc có thể trễ hơn vài năm hoặc sớm hơn vài năm. Tuy nhiên, Ỷ Lan dù thế nào vẫn tiếp tục có ảnh hưởng lớn trong triều đình, ví dụ như vào năm 1103, Hoàng thái hậu đã phát tiền ở kho nội phủ để chuộc con gái do nhà nghèo bị bán ở đợ, đem họ mà gả cho những người đàn ông góa vợ. Bà còn đề xuất lệnh cấm trộm trâu và giết trâu bừa bãi.
Vốn là người sùng đạo Phật, và là "người tu tại gia", về già, Hoàng thái hậu Ỷ Lan càng để tâm làm việc thiện, xây chùa và nghiên cứu về đạo Phật. Tính đến năm (1115), bà đã cho xây cất 150 chùa, đền, trong đó có chùa Đại Dương Sùng Phúc Tự ở quê hương (Phú Thị, Gia Lâm).
Vụ án Hồ Dâm Đàm
Lê Văn Thịnh là người đỗ đầu trong khoa thi đầu tiên của Nho học được triều đình tổ chức năm 1075, được bổ làm quan, dần trải đến chức Thái sư. Năm 1084 ông thành công trong việc bàn nghị về việc cương giới với quan Nhà Tống, khiến nước này phải trả lại 6 huyện 3 động thuộc châu Quảng Nguyên cho Đại Việt. Trong vụ án "Hồ Dâm Đàm", ông bị phế truất chức vụ và bị đày đi Thao Giang (nay thuộc huyện Tam Nông, Phú Thọ). Khi được triều đình đại xá, ông trở về quê và mất năm 1096.
Montigny-lès-Cherlieu
Montigny-lès-Cherlieu là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Saône
Ỷ Lan
Vụ án Hồ Dâm Đàm
Vụ án trên, lâu nay người ta đã bàn nhiều. Có người nói vì ông bị nghi kỵ nên bị hạ bệ. Có người nói ông là nạn nhân bởi sự xung đột ý thức hệ giữa Phật giáo với Nho giáo. Phật giáo được đề cao, được bảo trợ bởi Thái hậu Ỷ Lan. Còn Nho giáo được du nhập khá mới, sớm nhất vào đời Thánh Tông Hoàng đế nên bị hạn chế, mà Lê Văn Thịnh là người đứng đầu phái này.
Qua đời
Năm 1117, Thái hậu qua đời, thọ 73 tuổi, thụy hiệu là Linh Nhân Phù Thánh Hoàng thái hậu (靈仁扶聖皇太后). Sau đó, triều đình làm lễ hỏa táng, chôn theo ba người hầu gái.
Mùa thu, tháng 8, cùng năm ấy, chôn Linh Nhân Hoàng thái hậu ở Thọ lăng, thuộc phủ Thiên Đức (nay là đất huyện Tiên Sơn, thuộc Bắc Ninh).
Câu nói nổi tiếng
Một lần vua Lý Thánh Tông hỏi Ỷ Lan về kế trị nước, Ỷ Lan tâu:
''Muốn nước giàu dân mạnh, điều quan trọng là phải biết nghe lời can gián của đấng trung thần. Lời nói ngay nghe chướng tai nhưng có lợi cho việc làm. Thuốc đắng khó uống nhưng chữa được bệnh... Phải xem quyền hành là một thứ đáng sợ. Quyền lực và danh vọng thường làm thay đổi con người. Tự mình tu đức để giáo hóa dân thì sâu hơn mệnh lệnh. Dân bắt chước người trên thì nhanh hơn pháp luật. Muốn nước mạnh hoàng đế phải nhân từ với muôn dân. Phàm xoay cái thế thiên hạ ở nhân chứ không phải ở bạo. Hội đủ những điều ấy, nước Đại Việt sẽ vô địch.
Nghe xong Lý Thánh Tông rất phục.
Được tôn thờ
Cảm ơn đức cao dày của Hoàng thái hậu Ỷ Lan, nhân dân đã tôn vinh bà như là "Quan Âm Bồ tát" tái hiện, hoặc đồng hóa với "cô Tấm" trong truyện cổ tích, hoặc với "Phật mẫu Man Nương". Bà được tôn thờ ở một số nơi, nhưng đáng kể hơn cả là "Cụm di tích Đền Ghênh và Chùa Bà Tấm". Đình Yên Thái ở ngõ Tạm Thương, phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm cũng thờ bà.
Nơi thờ Ỷ Lan được lập tại 3 nơi chủ chốt:
Nhận định
Bên cạnh công lao ổn định và phát triển đất nước, Ỷ Lan còn có hai việc nổi bật đã được sử cũ biên chép, đó là việc "chuộc người" (năm 1103) và việc "đề xuất lệnh cấm trộm trâu và giết trâu bừa bãi" (năm 1117) như đã kể trên. Việc thứ nhất được sử thần Ngô Sĩ Liên khen là: "Thái hậu đổi đời cho họ, cũng là việc làm chân chính vậy". Còn việc thứ hai khiến nhiều người dân càng kính trọng và biết ơn bà, bởi "con trâu là đầu cơ nghiệp".
Tuy nhiên, trong trang sử đời bà có một vết đen, đó là việc giết chết Thái hậu Thượng Dương và 72 người thị nữ. Tục truyền rằng bà rất hối hận về việc này nên đã làm nhiều chùa Phật để sám hối, rửa oan.
Xét khía cạnh khác, qua bài kệ của bà còn lưu lại trong cuốn Thiền Uyển tập anh, đã chứng tỏ bà không chỉ là người "hiểu sâu tôn chỉ" đạo Phật, mà còn là người giỏi chữ nghĩa. Và theo GS Nguyễn Khắc Thuần, "chính những lời đối đáp giữa bà với các bậc cao tăng đã đặt nền tảng đầu tiên cho việc ra đời của sách Thiền Uyển tập anh rất có giá trị sau này".
Giới thiệu bài kệ
Bài kệ không có đầu đề (đầu đề do người đời sau thêm vào, có sách ghi là Kệ Sắc không), được Ỷ Lan làm sau khi đàm đạo với Đại sư Thông Biện về những tôn chỉ của đạo Thiền. Với bài kệ trên, Ỷ Lan đã được các nhà nghiên cứu văn học Việt xếp vào hàng "tác gia văn học thời Lý-Trần".
Liên kết ngoài
Thể loại:Phi tần nhà Lý Thể loại:Hoàng thái hậu Việt Nam Thể loại:Nhiếp chính Việt Nam Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Mất năm 1117 Thể loại:Người Bắc Ninh Thể loại:Họ Lê
Akkorokamui
thumb|Vịnh Uchiura và Núi Komagatake gần thị trấn Yakumo, Hokkaidoaidō, nhìn về phía đông nam Akkorokamui (アッコロカムイ hoặc あっころかむい) là một con quái vật khổng lồ giống bạch tuộc từ văn hóa dân gian Ainu, được cho là ẩn nấp trong (Uchiura Bay) ở Hokkaido. Người ta nói rằng cơ thể khổng lồ của nó có thể đạt kích thước dài tới 33 m.
Trong Thần đạo
Sự tôn kính Ainu của con quái vật này đã thấm vào Thần đạo, nơi đã kết hợp Akkorokamui như một kami nhỏ. Thực hành tự thanh lọc cho Akkorokamui thường được tuân thủ nghiêm ngặt. Trong khi Akkorokamui thường được trình bày như một kami nhân từ với khả năng chữa lành và ban phát kiến ​​thức, nó hay thay đổi và có thiên hướng gây hại. Bản chất của Akkorokamui như một con bạch tuộc có nghĩa là nó dai dẳng và gần như không thể thoát khỏi sự nắm bắt của nó mà không được phép.
Akkorokamui thích biển và các dịch vụ phản ánh điều này: cá, cua, động vật thân mềm, và những thứ tương tự là những món yêu thích đặc biệt của Akkorokamui, mang lại những gì nó đã cho. Sự tôn kính đối với Akkorokamui thường dành cho các bệnh về tay chân hoặc da, nhưng thanh lọc tinh thần và giải phóng tâm linh là đặc biệt quan trọng.
Akkorokamui được mô tả đặc trưng với khả năng tự cắt cụt, giống như một số loài bạch tuộc và tái tạo chân tay. Đặc điểm này thể hiện trong niềm tin vào Thần đạo rằng Akkorokamui có khả năng chữa bệnh. Do đó, những người theo đạo tin rằng việc cúng dường cho Akkorokamui sẽ chữa lành các bệnh về cơ thể, đặc biệt là dị tật và chân tay bị gãy.
Các đền thờ để cống hiến cho Akkorokamui và vị thần bạch tuộc liên quan được tìm thấy trên khắp Nhật Bản.
Elatostema hoffmannianum
Elatostema hoffmannianum là loài thực vật có hoa trong họ Tầm ma. Loài này được H.J.P.Winkl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922
Elatostema hoffmannianum
Cephaloleia dilaticollis
Tham khảo
Thể loại:Cephaloleia
Hyptis subviolacea
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyptis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Dineutus rufipes
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dineutus
Olios fulvithorax
Olios fulvithorax là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Loài này thuộc chi Olios. Olios fulvithorax được Lucien Berland miêu tả năm 1924.
Tham khảo
Thể loại:Olios
Honnahalli, Kanakapura
Honnahalli là một làng thuộc tehsil Kanakapura, huyện Ramanagara, bang Karnataka, Ấn Độ.
Mesanthemum cupricola
Mesanthemum cupricola là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được Kimp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Honnahalli, Kanakapura
Tham khảo
Thể loại:Ramanagara (huyện)
Mesanthemum cupricola
Liên kết ngoài
Thể loại:Mesanthemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994
Stelis patateensis
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Scopula graminata
Scopula graminata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
G
Cybianthus julianii
Cybianthus julianii là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Pipoly mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cybianthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Franck Guedegbe
Franck Guedegbe (sinh ngày 4 tháng 2 năm 1988 ở Daloa) là một tiền đạo bóng đá người Bờ Biển Ngà hiện tại thi đấu cho US Bitam, một câu lạc bộ bóng đá ở Bitam, Gabon.
Quốc tế
Franck Guedegbe thi đấu cho Bờ Biển Ngà tại Cúp bóng đá châu Phi 2009.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1988 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà Thể loại:Người Daloa Thể loại:Cầu thủ bóng đá Olympique Club de Khouribga Thể loại:Tiền đạo bóng đá
Cheilanthes shirleyann
Cheilanthes shirleyann là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Domin mô tả khoa học đầu tiên năm 1913. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cheilanthes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913 Thể loại:Unresolved names
Cheilanthes shirleyann
Alcyopis nigromaculata
Tham khảo
Thể loại:Alcyopis
Conus californicus
Conus californicus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.
Phân bố
Loài ốc này sinh sống trong các vùng nước lạnh ở miền đông Thái Bình Dương, bao gồm hầu hết bờ biển của California phía bắc đến San Francisco.
Spilosoma rostagnoi
Spilosoma rostagnoi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Denzel Budde
Denzel Budde (sinh 8 tháng 4 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá Hà Lan thi đấu ở vị trí Hậu vệ phải cho câu lạc bộ K.V. Kortrijk ở Belgian First Division A.
Sự nghiệp chuyên nghiệp
Budde ở trong học viện trẻ PEC Zwolle trong 10 năm. . Budde ký hợp đồng với ASV Dronten mùa hè 2016 từ Zwolle, sau một mùa giải thành công anh ký hợp đồng với câu lạc bộ Bỉ K.V. Kortrijk. Budde ra mắt cho Kortrijk trong thất bại 2-0 tại Belgian First Division A trước KV Mechelen ngày 4 tháng 11 năm 2017, anh phản lưới nhà 1 bàn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1997 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Lelystad Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hà Lan Thể loại:Cầu thủ bóng đá K.V. Kortrijk Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hà Lan ở nước ngoài
Cá hường
Môi trường sống
Cá phân bố ở vùng nước ngọt, ở Việt Nam phân bố nhiều tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một loài cá dễ nuôi, Sau một chu kỳ nuôi 6 tháng, trọng lượng cá có thể đạt đến 120 đến 150 gram/con.
Cá hường có cơ quan hô hấp phụ, nên nó có thể sống sống được ở mọi loại hình thủy vực ngay cả ở môi trường nước khắc nghiệt, nhiễm bẩn, hàm lượng các chất hữu cơ cao, thiếu dưỡng khí, vì thở được trực tiếp khí trời do có cơ quan thở khí trời nên sống được trong môi trường thiếu dưỡng khí, và ngay cả ở trên cạn trong nhiều giờ nên rất dễ dàng khi vận chuyển.
Cá sống chủ ở môi trường nước ngọt, nhiệt độ thích hợp cho cá sinh trưởng là 25 đến 30oC, độ pH dao động từ 6 đến 7, cá cũng có thể sống được ở độ pH dao động từ 4.5 đến 5.5. Nồng độ pH thích hợp cho cá phát triển là 6,5 đến 8,0 có thể sống ở môi trường pH thấp hơn, nhưng phát triển chậm.
Đẻ
nhỏ|Một con bò đẻ con
Cá hường
Môi trường sống
Cá phân bố chủ yếu ở ao hồ nước tĩnh. Trong môi trường nước cá hoạt động và bắt mồi ở tầng nước mặt và tầng giữa. Môi trường nước để cá sinh sống thuận lợi và phát triển nhanh là những nơi nước giàu chất hữu cơ như rong, cỏ cây thối rữa, phân gia súc, gia cầm chảy trực tiếp xuống ao.
Taraxacum lyngeanum
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Bồ công anh Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Đẻ
Đẻ là một phản xạ sinh sản ở động vật nhằm duy trì nòi giống, bao gồm những chuyển động của đường sinh dục của con cái (co, giãn; mở cửa cổ tử cung…) để đẩy thai hoặc trứng ra bên ngoài.
Cá hường
Chế độ dinh dưỡng
phải|nhỏ|200px|cá hường đang ăn Cá hường thiên ăn mùn bã hữu cơ như thực vật thủy sinh phân rã. Ở giai đoạn cá giống và trưởng thành thức ăn chủ yếu của cá là tảo phù du, trong ao nuôi nên cho cá ăn thêm cám mịn, bột ngũ cốc và bột cá lạc hay phụ phế phẩm từ các nhà máy đông lạnh thì cá sẽ lớn nhanh.
Đẻ
Động vật đẻ con
right|thumb|[[Cừu mẹ đang liếm cừu con mới được đẻ trong khi đang sinh đứa con thứ hai]]
Cá hường
Sinh trưởng
Trong điều kiện nhiệt độ trung bình từ 25 - 300C, sau một năm tuổi, cá đạt 100g - 150g/con. Cá nuôi cùng lứa tuổi, thì cá đực có kích thước nhỏ hơn cá cái. Cá sinh trưởng chậm, sau 3 ngày tuổi cá dài 3 mm, sau 15 ngày dài 9 mm, sau một tháng 25 mm, sau 3 tháng đạt 80 mm và sau một năm cá dài 150 mm.
Cá thành thục và tham gia sinh sản lần đầu sau 12 - 18 tháng. Cá có thể sinh sản nhiều lần trong năm, cứ khoảng 3 tháng đẻ một lần, không có mùa sinh sản rõ rệt. Sức sinh sản khoảng 1000 - 7000 trứng/cá cái. Trứng có giọt dầu nên nổi trên mặt nước, đường kính trứng từ 1 - 1,5 mm, trứng cá nở sau 20 giờ ở điều kiện nhiệt độ nước 26 đến 28oC.
Đẻ
Tổng quan
Động vật đẻ là những động vật mang thai: người, lợn, trâu, bò...
Cá hường
Chăn nuôi ở Việt Nam
Cùng với cá rô phi, có thể nói, cá Hường là một trong những đối tượng nuôi góp phần giải quyết vấn đề thực phẩm cho người nghèo vùng nông thôn đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một loài cá dễ nuôi, có thể ứng dụng nuôi trong nhiều mô hình nuôi khác nhau như mô hình nuôi ao – chuồng, VAC (vườn, ao, chuồng), mô hình nuôi lúa – cá kết hợp. Sau một chu kỳ nuôi 6 tháng, trọng lượng cá có thể đạt đến 120 đến 150 gram/con.
Đẻ
Tổng quan
Ở động vật đẻ con, quá trình đẻ là kết thúc của quá trình mang thai; thường được chia làm ba giai đoạn: chuyển dạ được bắt đầu với những cơn co thắt tử cung dài, liên tục với cường độ mạnh để dẫn tới mở cổ tử cung, giai đoạn này kết thúc khi cổ tử cung mở đủ để thai có thể chui lọt; giai đoạn đẩy thai ra ngoài bắt đầu khi cổ tử cung mở hoàn chỉnh cho đến khi toàn bộ thai chào đời; giai đoạn cuối bắt đầu ngay sau khi toàn bộ bào thai chào đời và kết thúc khi nhau thai và màng ối được đẩy ra ngoài cơ thể mẹ.
Ở lợn
Lợn là động vật đa thai, mỗi lứa đẻ thường 7 - 15 con tùy theo giống. Lợn sắp đẻ có dấu hiệu như: đi đứng không yên, bồn chồn, thường hay làm ổ (cắn ổ); âm hộ sưng đỏ, tiết dịch nhờn, bầu vú căng đầy sữa....
Cá hường
Ẩm thực
Là loài có giá trị kinh tế cao, chất lượng thịt thơm ngon, nên cá hường thường dùng làm nguyên liệu để chế biến một số món ăn ngon ở Việt Nam như: cá hường chiên sả ớt, cá hường sốt, thường dùng với cơm nóng, cá hường muối sả chiến,...
Tham khảo
T Thể loại:Động vật đã được thuần hóa Thể loại:Cá Thái Lan Thể loại:Động vật được mô tả năm 1829 Thể loại:Cá Đông Nam Á
Đẻ
Ở trâu, bò
Trâu, bò là động vật đơn thai (rất hiếm sinh đôi), quá trình đẻ được chia thành ba thời kỳ như sau :
Tham khảo
Thể loại:Sinh sản động vật
21729 Kimrichards
21729 Kimrichards (1999 RE137) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Montigny-lès-Vesoul
Montigny-lès-Vesoul là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.
21729 Kimrichards
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999
Elatostema hookerianum
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1856
Meniscomorpha hiljei
Meniscomorpha hiljei là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Meniscomorpha
Chlidichthys clibanarius
Chlidichthys clibanarius, thường được gọi là cá đạm bì Chainmail, là một loài cá biển thuộc chi Chlidichthys trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2004.
Phân bố và môi trường sống
C. clibanarius phân bố ở phía tây Ấn Độ Dương, và được tìm thấy tại quần đảo Comoro, phía bắc Madagascar và đảo Aldabra. C. clibanarius thường sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng 18 m trở lại.
Mô tả
Số ngạnh ở vây lưng: 2; Số vây tia mềm ở vây lưng: 22 - 24; Số ngạnh ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 13 - 14; Số vây tia mềm ở vây bụng: 16 - 18; Số ngạnh ở vây bụng: 1; Số vây tia mềm ở vây bụng: 4.
Thức ăn của C. clibanarius có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du nhỏ.
Xem thêm
Gill, A.C. & A.J. Edwards (2011), Revision of the Indian Ocean dottyback fish genera Chlidichthys and Pectinochromis (Perciformes: Pseudochromidae: Pseudoplesiopinae), Smithiana Bull. 3:1-52
Chú thích
Thể loại:Chlidichthys Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Macristis
Macristis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Tham khảo
Thể loại:Erebidae
Dơi thùy tai to
Dơi thùy tai to (tên khoa học Paracoelops megalotis) là loài dơi thuộc họ Dơi mũi. Đây là loài duy nhất thuộc chi Paracoelops. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam. Loài dơi này đang bị đe dọa môi trường sống.
Đánh giá năm 2008 của các nhà khoa học nước ngoài công bố trên website của IUCN, cho biết cụ thể hơn. Theo đó, không có thông tin gì về số lượng, không rõ loài này có mặt trong các khu bảo tồn hay không. IUCN nhấn mạnh, đến nay, chưa có bất cứ biện pháp bảo tồn tại chỗ nào được thực hiện và khuyến cáo cần có thêm các nghiên cứu về loài chỉ thấy có ở Việt Nam này.
Tuy nhiên, theo một công trình nghiên cứu của tiến sĩ Vũ Đình Thống cùng các cộng sự Anh, Pháp, Đức và Ireland được thực hiện vào năm 2010 thì loài dơi này thực chất là một loài động vật không hề tồn tại, và sự xuất hiện của phân loài "dơi thùy tai to" là dựa trên những sai sót trong quá trình phân tích một mẫu vật của loài dơi nếp mũi xinh (Hipposideros pomona), được thực hiện vào năm 1947 bời nhà sinh vật học người Pháp André David-Beaulieu.
Mô tả
Loài dơi này có cỡ trung bình. Tai cực lớn, gập xuống phía trước vượt xa mõm. Thùy đối tai (antitragus) rất phát triển. Mặt có lá mũi hình móng ngựa, xẻ ở đường trung tuyến thành hai thùy lỗ mũi thông ở cạnh đường này và một lá ngang tròn có vân tỏa tròn, cách biệt lá trước do một hàng lông. Đuôi thiếu. Màng da gian xương đùi không khuyết, có xương gót dài. Bộ lông dày. Mặt lưng nâu. Chỏm đầu vàng tươi. Mặt dưới màu be nhạt. Màng da cũng thế, trụi lông. T. 75mm. OT. 42mm.
Phân bố
Việt Nam: Thành phố Vinh ( Nghệ An ).
Tham khảo
M Thể loại:Động vật có vú Việt Nam Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam Thể loại:Động vật được mô tả năm 1947
Yanne Bidonga
Yanne Bidonga, hay Yann Bidonga (sinh ngày 20 tháng 3 năm 1979) là một thủ môn bóng đá người Gabon thi đấu cho AS Mangasport ở Gabon Championnat National D1.
Sự nghiệp
Sinh ra ở Bakoumba, Bidonga dành toàn bộ sự nghiệp thi đấu ở Mangasport. Anh được bình chọn là thủ môn xuất sắc nhất mùa giải 2009–10.
Bidonga nhiều lần khoác áo cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Gabon, và từng thi đấu tại Cúp bóng đá châu Phi 2012. Anh ra mắt quốc tế ở vị trí dự bị trong trận giao hữu với Mali vào ngày 18 tháng 3 năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1979 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gabon Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Gabon Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2012 Thể loại:Người Haut-Ogooué
Cricetulus
Cricetulus là một chi động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Chi này được Milne-Edwards miêu tả năm 1867. Loài điển hình của chi này là Cricetulus griseus Milne-Edwards, 1867 (= Mus barabensis Pallas, 1773).
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Chi động vật có vú
Cephaloleia dilectans
Tham khảo
Thể loại:Cephaloleia
Triatoma rubrofasciata
Triatoma rubrofasciata hay còn được biết đến với tên gọi bọ xít hút máu người là một loài bọ xít thuộc chi Triatoma trong Họ Bọ xít bắt mồi (Reduviidae) thuộc Bộ Cánh nửa (Hemiptera hay Heteroptera) của Lớp Côn trùng (Insecta). Đây là một loài bọ xít hút máu người và có ở Việt Nam với những cuộc đốt và hút máu người trên diện rộng ở nhiều địa phương gây nên những lo ngại trong cộng đồng.
Mô tả
Bọ xít hút máu Triatoma rubrofassiata có chiều dài khoảng 1-3,5cm tùy thuộc vào con còn non hay trưởng thành với kích thước trung bình chung khoảng 2 cm. Chúng có cơ thể to và dẹt, có vòi cong, có kim chích dài ba đốt, rất khỏe. Phần gốc vòi cong, không dính sát đầu, mặt bụng của ngực trước có rãnh lõm để nạp vòi và có nọc độc làm tê liệt con mồi. Phần bụng rộng và dẹp, đầu, thân và các phần phụ khác nhẵn hoặc có lông ngắn.
Ở rìa thân có sọc màu vàng, thân có màu nâu đặc trưng, khác với các loại bọ xít khác có đủ màu xanh, đen, nâu. Chúng có cánh nhưng chủ yếu là di chuyển bằng hình thức bò. Loại bọ xít này thường đẻ trứng trên thành của giường, tủ hoặc dưới các đống gỗ ngoài nhà. Trứng có kích thước khoảng 1-1,5mm và màu trắng ngà. Dấu hiệu đặc trưng dễ nhận biết của loài bọ xít này là có thân sọc vàng nâu đặc trưng và có nhiều vằn màu vàng trên cơ thể.
Vòng đời
Thời gian sinh trưởng và phát tán loại bọ xít này thường bắt đầu từ tháng 6 tới tháng 8 hiện nay xuất hiện từ tháng 5 và có thể kéo dài tới tháng 9. loài côn trùng này phát triển vào thời điểm giao mùa giữa nắng nóng và mưa hàng năm. Thời điểm vào mùa sinh trưởng, phát triển của bọ xít hút máu nên chúng rất cần thức ăn là máu của các động vật trong đó có con người. Bọ xít hút máu người sinh sản trong mùa nóng. Hàng năm chúng thường xuất hiện vào tháng 7 đối với những năm có hai tháng nhuận nên theo lịch thì sẽ xuất hiện muộn hơn vào khoảng tháng 8.
Tập tính
Ban ngày chúng lẩn trốn, ban đêm ra hút máu người hay gia súc thời điểm loài này kiếm ăn nhiều nhất chính là vào khoảng 1g-3g sáng là lúc con người ngủ say nhất do đó không biết để phòng tránh. Bọ xít thường hút máu vào ban đêm và chích hút khá êm nên nhiều người không biết, và chỉ hút máu đang chảy trong huyết quản của người. Khi đốt, chúng tiết ra một loại chất gây tê nên người bị đốt thường không cảm nhận được gì Thời gian hút máu kéo dài 14-15 phút. Để có thức ăn, thông thường chúng phát tán vào nhà, có tập tính là sống gần người trong các khe giường, trần nhà, bàn ghế, quần áo và nhất là trong phòng ngủ.
Gây hại
Bọ xít hút máu đã xuất hiện ở Việt Nam từ rất lâu tuy nhiên, bọ xít hút máu người ở Việt Nam không giống với loài truyền bệnh ở châu Mỹ, loài Triatoma rubrofassiata ở Việt nam không giống với loài bọ xít có thể gây truyền bệnh bệnh buồn ngủ (Chagas) ở khu vực châu Mỹ là Triatoma dimidiate phổ biến ở Trung Mỹ và loài Triatoma infestans (phổ biến ở Nam Mỹ). Loài bọ xít Triatoma rubrofassiata ở Việt Nam chỉ gây khó chịu và phiền toái cho người trong thời gian ngắn chứ không gây bệnh, người nào bị loại bọ xít này đốt chỉ gây ra sự phiền nhiễu đời sống sinh hoạt chứ không ảnh hưởng lớn tới sức khỏe trừ khi người ta sơ cứu không đúng cách gây ra biến chứng,
Chú thích
Thể loại:Bọ xít
Hieracium linguans
Hieracium linguans là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Zahn) Roffey mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Olios furcatus
Olios furcatus là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Tham khảo
Thể loại:Olios
Stelis patens
Stelis patens là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & Hirtz mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Cheilanthes siamensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Cheilanthes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989 Thể loại:Unresolved names
Cheilanthes siamensis
Cricetus
Thể loại:Cricetidae Thể loại:Chi gặm nhấm đơn loài
Dineutus serrulatus
Dineutus serrulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ van Gyrinidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1868.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dineutus
Pseudochromis ammeri
Pseudochromis ammeri, thường được gọi là cá đạm bì Raja Ampat, là một loài cá biển thuộc chi Pseudochromis trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2012.
Phân bố và môi trường sống
P. ammeri phân bố ở phía tây Thái Bình Dương, là loài đặc hữu của Indonesia, chỉ được biết đến tại quần đảo Rajah Ampat của Tây Papua. P. ammeri thường sống xung quanh những khu vực có nhiều rạn san hô hoặc những mỏm đá ngầm ở đáy bùn, nơi có nước trong, thường ở độ sâu khoảng 10 - 45 m (đôi khi được nhìn thấy ở độ sâu lên tới 60 m).
P. ammeri được mô tả vào năm 2012 cùng với hai loài họ hàng cũng đến từ Philippines và Indonesia, là Pseudochromis colei và Pseudochromis eichleri.
Mô tả
Số gai ở vây lưng: 3; Số vây tia mềm ở vây lưng: 24 - 25; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 14; Số gai ở vây bụng: 1; Số vây tia mềm ở vây bụng: 5; Số đốt sống: 26.
Thức ăn của P. ammeri có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du nhỏ. Thường sống đơn độc hoặc hợp thành đàn lỏng lẻo. P. ammeri có tính tò mò nên rất dễ chụp ảnh, mặc dù chúng thường núp vào các kẽ đá hoặc dưới san hô khi tiếp cận quá gần.
Chú thích
Thể loại:Pseudochromis Thể loại:Động vật được mô tả năm 2012
Lai Vung
Lai Vung là một huyện nằm ở phía nam tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.
Lai Vung được mệnh danh là "vương quốc quýt hồng", nằm giữa sông Tiền và sông Hậu nên có nguồn nước dồi dào thuận lợi cho trồng cây ăn trái với đặc sản nổi tiếng là quýt hồng, quýt đường, cam sành, bưởi... Đặc biệt "quýt hồng Lai Vung" và "nem Lai Vung" được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận và cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu độc quyền của huyện Lai Vung.
Địa lý
Huyện Lai Vung nằm ở phía nam của tỉnh Đồng Tháp, nằm cách thành phố Cao Lãnh khoảng 27 km, cách thành phố Sa Đéc khoảng 17 km, cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 11 km, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 179 km, có vị trí địa lý:
Huyện có diện tích 238 km², dân số năm 2019 là 164.240 người, mật độ dân số đạt 690 người/km².
Nguồn gốc địa danh
Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức vào thế kỷ XIX đã có ghi chép địa danh Lai Vung. Theo đó, sông Lai Vung là tên tục của Cường Oai giang. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Hiếu, địa danh Lai Vung thực chất có nguồn gốc từ tiếng Khmer "Sla tamvun", tức là loại cau để chín khô trên cây, vốn được bán rất nhiều ở vùng này, do đó, vùng này cũng được họ gọi là Srôk Sla tamvun. Về sau được người Việt gọi biến âm thành Lai Vung như ngày nay.
Thời Pháp thuộc
Ngày 01 tháng 4 năm 1916, thực dân Pháp thành lập quận Lai Vung thuộc tỉnh Vĩnh Long, do tách ra từ quận Sa Đéc gồm có 2 tổng là;
Việt Nam Cộng hòa
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa quyết định giải thể tỉnh Sa Đéc, sáp nhập vào địa bàn tỉnh Vĩnh Long. Quận Lai Vung khi đó cũng bị giải thể và nhập vào địa bàn quận Lấp Vò thuộc tỉnh Vĩnh Long. Ngày 11 tháng 7 năm 1962, chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho lập thêm quận Đức Thành thuộc tỉnh Vĩnh Long trên cơ sở tách đất từ quận Lấp Vò, quận lỵ đặt tại Lai Vung về mặt hành chính thuộc xã Tân Thành. Quận Đức Thành có địa giới hành chính trùng với quận Lai Vung cũ trước năm 1956.
Ngày 24 tháng 9 năm 1966, tỉnh Sa Đéc được tái lập, quận Đức Thành gồm 3 tổng An Khương, Ti Thiện và Tiến Nghĩa với 8 xã. Quận lỵ là Đức Thành đặt tại xã Hòa Long.
Năm 1970, quận Đức Thành gồm 8 xã: Hòa Long, Long Hậu, Long Thắng, Phong Hòa, Tân Hòa Bình, Tân Phước, Tân Thành, Vĩnh Thới.
Chính quyền Cách mạng
Chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cũng phân chia, sắp xếp lại các đơn vị hành chính trong tỉnh như bên chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Năm 1957, chính quyền Cách mạng cũng giải thể và sáp nhập tỉnh Sa Đéc vào tỉnh Vĩnh Long. Đồng thời, huyện Lai Vung khi đó cũng bị giải thể và nhập vào địa bàn huyện Lấp Vò thuộc tỉnh Vĩnh Long giống như phía chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Trong giai đoạn 1966-1974, địa bàn tỉnh Sa Đéc của chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn do tỉnh Vĩnh Long của chính quyền Cách mạng quản lý. Do đó, huyện Lấp Vò vẫn thuộc tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, tên gọi "quận Đức Thành" cũng không được phía chính quyền Cách mạng công nhận và sử dụng.
Tháng 5 năm 1974, Trung ương Cục miền Nam quyết định giải thể các tỉnh Kiến Phong và An Giang để tái lập các tỉnh Long Châu Tiền và tỉnh Sa Đéc. Lúc này, huyện Lấp Vò trực thuộc tỉnh Sa Đéc cho đến đầu năm 1976.
Sau năm 1975
Tháng 2 năm 1976, Lấp Vò là huyện của tỉnh Đồng Tháp, gồm 14 xã: Long Hưng, Dương Hòa, Định Yên, Phong Hòa, Tân Thới, Bình Thành, Vĩnh Thạnh, Bình An Trung, Mỹ An Hưng, Tân Mỹ, Long Hậu, Phước Thành, Tân Khánh Trung, Hòa Thắng.
Ngày 27 tháng 12 năm 1980, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 382/CP về việc điều chỉnh địa giới một số xã thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp:
Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 4-CP về việc đổi tên huyện Lấp Vò thành huyện Thạnh Hưng.
Ngày 6 tháng 3 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 36-HĐBT về việc phân vạch địa giới một số xã của huyện Thạnh Hưng thuộc tỉnh Đồng Tháp, theo đó: