cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lục Tiểu Linh Đồng
Tiểu sử
Hiện nay Lục Tiểu Linh Đồng đang sống ở Bắc Kinh cùng vợ. Vợ ông, Vu Hồng, là thư ký trường quay cho Tây Du Ký và đóng hai vai nhỏ trong phim: Sứ giả nước ngoài ở tập 18 và Hoàng hậu Thiên Trúc ở tập 24. Cặp đôi giấu kín tình cảm, còn nhờ Mã Đức Hoa tạo điều kiện để bí mật hẹn hò. Chỉ đến khi Lục Tiểu Linh Đồng bị thương, Vu Hồng tận tâm chăm sóc, các đồng nghiệp mới biết cả hai có tình ý với nhau. Hai nghệ sĩ ở bên nhau hơn 30 năm nhưng không có lễ cưới chính thức. Năm 1988, Lục Tiểu Linh Đồng vốn định tổ chức hôn lễ với Vu Hồng thì bị điều gấp sang Singapore để quảng bá phim Tây du ký. Vì thế, trên sân khấu Lễ trao giải Kim Ưng, thay vì công bố Lục Tiểu Linh Đồng đoạt giải Nam chính xuất sắc, ban tổ chức đã công khai: "Hôm nay Lục Tiểu Linh Đồng và Vu Hồng chính thức kết hôn". Tháng 11 năm 1990, cả hai chào đón con gái đầu lòng Chương Đồng Đồng. Cặp đôi ít khi công khai con gái trước công chúng. Nam diễn viên từng cập nhật một số ảnh cô lúc còn nhỏ và không kể gì thêm. Chương Đồng Đồng chọn con đường du học và sống tại nước ngoài, ít khi về nước.
Bởi vì gia đình họ Chương có quy định "Hầu Hý chỉ truyền cho con trai, không để lại cho con gái", mà Lục Tiểu Linh Đồng chỉ có một con gái nên truyền thống của gia tộc ông sẽ không còn người kế nghiệp. Ông luôn mong muốn tìm được truyền nhân để truyền đạt lại mọi kinh nghiệm diễn xuất.
Diễn xuất
Ông theo nghiệp cha là nghệ sĩ Lục Linh Đồng (tên thật là Chương Tống Nghĩa, người được mệnh danh là Nam Hầu Vương) học nghệ thuật diễn xuất loài khỉ. Sau khi tốt nghiệp trung học vào tháng 6 năm 1976, Lục Tiểu Linh Đồng đã thi đỗ vào trường nghệ thuật Côn ca đoàn, tỉnh Chiết Giang và thành công với nhiều vai chính trong các vở kịch như "Mĩ hầu vương đại náo long cung", "Tôn Ngộ Không ba lần mượn quạt Ba Tiêu".
Năm 1981, Lục Tiểu Linh Đồng tham gia đóng phim đầu tiên "AQ chính truyện". Năm 1982, Lục Tiểu Linh Đồng tham gia đóng phim truyền hình "Tây Du Ký" trong vai Tôn Ngộ Không. Ngoài ra ông còn đóng một số vai phụ và quần chúng khác của phim như vai đạo sĩ và Cửu vĩ hồ ở tập 12, v.v..
Năm 1987, Lục Tiểu Linh Đồng với vai diễn Tôn Ngộ Không chinh phục khán giả và ban giám khảo các cuộc liên hoan phim truyền hình, đoạt "Giải đặc biệt" – Liên hoan phim Phi Ưng; "Nam diễn viên xuất sắc" – LHP Kim Ưng lần thứ 6; Giải nhất "10 ngôi sao điện ảnh, truyền hình Trung Quốc" lần thứ 1.
Năm 1991, Lục Tiểu Linh Đồng đóng 3 bộ phim điện ảnh, với vai thầy giáo Trình Chí trong phim "Quá Niên", ông được đề cử tranh giải "Nam diễn viên phụ xuất sắc" tại LHP Trăm Hoa.
Năm 1992, Lục Tiểu Linh Đồng được đạo diễn Lý An Kì mời đóng phim chuyên đề nghệ thuật "Phụ tử Mỹ Hầu Vương", trong phim Lục Tiểu Linh Đồng đóng vai cha mình là Lục Linh Đồng.
Năm 1993, phim "Hầu oa" dựng lại bối cảnh gia tộc của Lục Tiểu Linh Đồng, trong phim này ông tiếp tục đóng vai cha mình – Lục Linh Đồng. Cùng năm, Lục Tiểu Linh Đồng nhờ bộ phim "Hầu oa" đoạt giải "Nam diễn viên xuất sắc" – LHP Kim Ưng lần thứ 12.
Năm 1994, Lục Tiểu Linh Đồng đóng phim "Dưới mái nhà đại Thượng Hải", đồng thời tham gia đóng Kinh kịch.
Năm 1996, Đài truyền hình Hàng Châu bấm máy phim chuyên đề nghệ thuật "Lục Linh Đồng", mời Lục Tiểu Linh Đồng đảm nhận vai trò chỉ đạo nghệ thuật.
Năm 1998, Lục Tiểu Linh Đồng tiếp tục cùng đoàn làm phim Tây Du Ký lên đường "thỉnh kinh" trong "Tây Du Ký II" (16 tập).
Năm 1999 đến 2000, Lục Tiểu Linh Đồng đóng hàng loạt phim truyền hình: Lần theo dấu vết 309, 1939, Ân Lai về cố hương (vai Chu Ân Lai), Nghĩa hải phong vân,...
Năm 2003, Lục Tiểu Linh Đồng tham gia phim truyền hình "Liên thành quyết". Đây là lần đầu tiên ông vào vai phản diện Hoa Thiết Cán trong một bộ phim.
Năm 2006, Lục Tiểu Linh Đồng tham gia đóng phim "Bảy nàng tiên", vai Thái Thượng Lão Quân.
Năm 2009, Lục Tiểu Linh Đồng đóng phim "Bắc Bình chiến dữ hòa".
Trong suốt quá trình hoạt động nghệ thuật, ông đã đoạt nhiều giải thưởng nổi bật, trong đó có giải "Diễn viên xuất sắc nhất cấp quốc gia" (2000), "Nghệ sĩ biểu diễn được công chúng kính trọng nhất" (2007), giải "Một trong 10 nhân vật đóng góp nhất cho Trung Quốc" (2008), "Một trong 10 diễn viên truyền hình có sức ảnh hưởng lớn nhất suốt 30 năm phim truyền hình Trung Quốc" (2008), Chủ tịch giải "10 ngôi sao truyền hình Trung Quốc lần thứ 2" với 1,23 triệu phiếu bầu…
Xuất bản sách
Năm 2007, Lục Tiểu Linh Đồng cho xuất bản cuốn sách Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du (六小龄童品西游) tập một, và tập hai ra mắt độc giả năm 2008.
Năm 2009, cuốn sách được tái bản. Dưới góc nhìn của người trong cuộc, cuốn sách của ông chứa đựng nhiều câu chuyện thú vị hậu trường bộ phim "Tây Du Ký" lần đầu được công bố. Đồng thời cuốn sách còn giúp độc giả thêm hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm văn học này và về tác giả Ngô Thừa Ân. Cuốn sách đã nhanh chóng trở thành best-seller tại Trung Quốc. Tại Việt Nam, vào ngày 6 tháng 5 năm 2010, sách được xuất bản tập một, dày 344 trang, do công ty Chibooks và nhà xuất bản Thời Đại đồng phát hành. Vào ngày 30 tháng 6 năm 2019, sách được xuất bản tập hai, dày 328 trang, do công ty Chibooks và nhà xuất bản Lao Động đồng phát hành.
Ông còn là tác giả sách "Hầu duyên" xuất bản tại Trung Quốc năm 2004. Cuối năm 2010, ông cho ra mắt hai tập sách "Nghe Tôn Ngộ Không nói chuyện Tây Du" dành cho trẻ em.
Hiện ông là diễn viên đoàn kịch thuộc Trung tâm sản xuất phim Truyền hình Trung Quốc, Đài Truyền hình trung ương và sống cùng gia đình tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
Chuyện bên lề
Vai diễn Tôn Ngộ Không đã mang lại cho ông nhiều thứ nhưng cũng gây ra phiền toái. Theo đó, vì ông quá nổi tiếng nên mọi người nghĩ Lục Tiểu Linh Đồng là tên ông mà không biết tên thật của ông là Chương Kim Lai, nhiều người còn nghĩ đó chỉ là tên giả. Chính vì vậy ông được nhà nước Trung Quốc đặc cách cấp cho 2 Căn cước công dân, 1 tên Lục Tiểu Linh Đồng, 1 tên Chương Kim Lai với cùng một số căn cước và có giá trị sử dụng như nhau. Đến thời điểm hiện tại, Trung Quốc mới chỉ trao đặc quyền sử dụng 2 căn cước công dân với 2 tên khác nhau cho diễn viên này.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diễn viên kịch Trung Quốc Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Catocala fulminea
Sải cánh dài 44–52 mm.
Ấu trùng ăn Prunus, Crataegus, pears và sồi.
Chú thích
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1763 Thể loại:Catocala Thể loại:Côn trùng châu Âu
Hanumanthapura, Chik Ballapur
Hanumanthapura là một làng thuộc tehsil Chik Ballapur, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Belle Époque (định hướng)
Belle Époque có thể là:
Delta Ophiuchi
Delta Ophiuchi (δ Ophiuchi, viết tắt Delta Oph, δ Oph), cũng được đặt tên là Yed Prior, là một ngôi sao trong chòm sao Xà Phu (Ophiuchus). Nó tạo thành một sao đôi quang học bằng mắt thường với Epsilon Ophiuchi (được đặt tên là Yed Posterior ). Cấp sao biểu kiến của sao này là 2,75, làm cho nó trở thành một ngôi sao có cường độ thứ ba và sáng thứ tư trong chòm sao. Các phép đo thị thị sai từ tàu vũ trụ Hipparcos ước tính khoảng cách của nó là khoảng 171 ly từ Mặt trời (Epsilon Ophiuchi là khoảng 108 ly).
Danh pháp
δ Ophiuchi (được Latin hóa thành Delta Ophiuchi) là tên gọi Bayer của ngôi sao này.
Nó mang tên truyền thống Yed Prior. Yed bắt nguồn từ tiếng Ả Rập Yad có nghĩa là "bàn tay". Delta và Epsilon Ophiuchi bao gồm bàn tay trái của Ophiuchus (Người mang Rắn) giữ đầu con rắn Cự Xà (Serpens Caput). Delta là Yed Prior khi nó kéo Epsilon trên bầu trời. Vào năm 2016, Liên minh Thiên văn Quốc tế đã tổ chức một Nhóm làm việc về Tên Sao (WGSN) để lập danh mục và chuẩn hóa tên riêng cho các ngôi sao. WGSN đã phê duyệt tên Yed Prior cho ngôi sao này vào ngày 5  Tháng 10 năm 2016 và hiện tại nó đã được đưa vào Danh sách Tên Sao được IAU phê duyệt.
Delta Ophiuchi là một thành viên của khoảnh sao với tiếng Ả Rập bản địa al-Nasaq al-Yamani, "Nam Line" của al-Nasaqān "Hai Lines", cùng với Alpha Serpentis, Delta Serpentis, Epsilon Serpentis, Epsilon Ophiuchi, Zeta Ophiuchi và Gamma Ophiuchi.
Selaginella schultesii
Selaginella schultesii là một loài dương xỉ trong họ Selaginellaceae. Loài này được Alston ex Crabbe & Jermy mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Liên kết ngoài
Thể loại:Selaginella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1973
Idotarmonides rydhi
Idotarmonides rydhi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Idotarmonides
Delta Ophiuchi
Tính chất
Delta Ophiuchi có phân loại sao là M0.5  III, biến đây thành một sao khổng lồ đỏ đã trải qua quá trình mở rộng lớp vỏ ngoài của nó sau khi cạn kiệt nguồn cung cấp hydro ở lõi. Đường kính góc đo được của ngôi sao này, sau khi hiệu chỉnh độ tối của chi, là 10.47 ± 0.12 mas. Ở khoảng cách ước tính của Delta Ophiuchi, điều này mang lại kích thước vật lý gấp khoảng 59 lần bán kính của Mặt Trời. Mặc dù kích thước mở rộng của nó, ngôi sao này chỉ có khối lượng gấp 1,5 lần Mặt Trời và do đó mật độ thấp hơn nhiều. Nhiệt độ hiệu quả của bầu khí quyển bên ngoài của Delta Ophiuchi là tương đối mát mẻ 3,679 K, điều này mang lại cho nó màu đỏ cam của một ngôi sao loại M.
Tham khảo
Thể loại:Chòm sao Xà Phu
Allium eremoprasum
Allium eremoprasum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Vved. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Liên kết ngoài
E Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1924
Xysticus vachoni
Xysticus vachoni là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Exostyles godoyensis
Exostyles godoyensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Soares-Silva & Mansano mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Xysticus vachoni
Loài này thuộc chi Xysticus. Xysticus vachoni được Ehrenfried Schenkel-Haas miêu tả năm 1963.
Exostyles godoyensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Exostyles Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2004
Xysticus vachoni
Tham khảo
Thể loại:Xysticus
Exostyles godoyensis
Liên kết ngoài
Exostyles godoyensis
Hemihyalea mansueta
Hemihyalea mansueta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hemihyalea
Caenorhinus aterrimiceps
Caenorhinus aterrimiceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Voss miêu tả khoa học năm 1938.
Tham khảo
Thể loại:Caenorhinus
Ribouisse
Ribouisse là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Ribouissiens.
Liên kết ngoài
Ribouisse
Milionia dohertyi
Milionia dohertyi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Milionia
Sorghum derzhavinii
Sorghum derzhavinii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Tzvelev miêu tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lúa miến Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968
Rắn khiếm Côn Đảo
Rắn khiếm Côn Đảo (danh pháp hai phần: Oligodon condaoensis) là một loài rắn khiếm thuộc họ Colubridae, công bố trên tạp chí Zootaxa số 4139, phần 2 ngày 20/7/2016. Đây là một loài rắn đặc hữu của quần đảo Côn Đảo.
Phát hiện và đặt tên
Rắn khiếm côn đảo được phát hiện tại vườn quốc gia côn đảo thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Erythrophyllopsis andina
Erythrophyllopsis andina là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Sull.) R.H. Zander mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Nigramma pyraloides
Nigramma pyraloides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Rắn khiếm Côn Đảo
Mô tả
Rắn khiếm côn đảo có chiều dài trung bình vào khoảng 60 cm, có sọc đen hoặc sọc mờ dọc theo thân, bụng có màu trắng. Rắn khiếm côn đảo là một loài rắn không có độc, chúng hoạt động vào ban ngày.
Nigramma pyraloides
Liên kết ngoài
Thể loại:Nigramma
Erythrophyllopsis andina
Liên kết ngoài
Thể loại:Erythrophyllopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Rắn khiếm Côn Đảo
Liên kết ngoài
C Thể loại:Động vật được mô tả năm 2016 Thể loại:Rắn Việt Nam Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Diphyus gradatorius
Diphyus gradatorius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diphyus
Italochrysa fulvicornis
Italochrysa fulvicornis là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Kimmins miêu tả năm 1956.
Tham khảo
Thể loại:Italochrysa
Senecio cornu-cervi
Senecio cornu-cervi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được MacOwan miêu tả khoa học đầu tiên.
Tham khảo
C
Hayneville, Alabama
Hayneville là một thị trấn thuộc quận Lowndes, tiểu bang Alabama, Hoa Kỳ. Dân số năm 2009 là 1087 người, mật độ đạt 226 người/km².
Sembakkam
Sembakkam là một thị xã panchayat của quận Kancheepuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Hayneville, Alabama
Tham khảo
Thể loại:Lowndes, Alabama
Ghizlane Toudali
Ghizlane Toudali (غزلان تودالي; sinh ngày 16 tháng 2 năm 1984) là một học viên taekwondo người Ma-rốc. Toudali đủ điều kiện cho hạng cân 49 kg nữ tại Thế vận hội Mùa hè 2008 ở Bắc Kinh, sau khi đứng thứ hai từ Giải đấu vòng loại châu Phi ở Tripoli, Libya. Cô đã thua vòng sơ khảo mười sáu trận đấu trước Sara Khoshjamal của Iran, người có thể ghi được năm điểm vào cuối trò chơi.
Sembakkam
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sembakkam có dân số 22.671 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Sembakkam có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 80%. Tại Sembakkam, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Ghizlane Toudali
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1984
Sembakkam
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Digitalis viridiflora
Digitalis viridiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Mã đề. Loài này được Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1821.
Liên kết ngoài
Thể loại:Digitalis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1821
Hanumanthapura, Sidlaghatta
Hanumanthapura là một làng thuộc tehsil Sidlaghatta, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Aylacostoma guaraniticum
Aylacostoma guaraniticum là một loài ốc nước ngọt, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Thiaridae. Loài này có ở Argentina và Paraguay.
Tham khảo
Thể loại:Aylacostoma Thể loại:Động vật được mô tả năm 1953
Notopteris macdonaldi
Notopteris macdonaldi là một loài động vật có vú trong họ Dơi quạ, bộ Dơi. Loài này được Gray mô tả năm 1859.
Liên kết ngoài
Thể loại:Notopteris Thể loại:Động vật được mô tả năm 1859 Thể loại:Động vật có vú Vanuatu
Catocala gracilis
Catocala gracilis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở Manitoba tới Nova Scotia và Maine, phía nam qua Connecticut, New Jersey tới Florida và phía tây đến Mississippi và Missouri.
Sải cánh dài 40–45 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 9 tùy theo địa điểm. Có một lứa một năm.
Ấu trùng ăn Leucothoe, Vaccinium pallidum và possibly Quercus.
Chú thích
Thể loại:Catocala
Xysticus variabilis
Xysticus variabilis là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Xysticus. Xysticus variabilis được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1880.
Tham khảo
Thể loại:Xysticus
Pavonia spinifex
Pavonia spinifex là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (L.) Cav. mô tả khoa học đầu tiên năm 1787.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pavonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1787
Erythrophyllopsis challaensis
Erythrophyllopsis challaensis là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Broth.) Hilp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.
Pardoglossum atlanticum
Pardoglossum atlanticum là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được (Pit.) Barbier & Mathez mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pardoglossum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1973
Hemihyalea melas
Hemihyalea melas là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hemihyalea
Xã Franklin, Quận Luzerne, Pennsylvania
Xã Franklin (Franklin Township) là một xã thuộc quận Luzerne, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.757 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Pennsylvania Thể loại:Quận Luzerne, Pennsylvania
Ignelater
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Pyrophorini
Ulaşlı, Kızıltepe
Ulaşlı là một xã thuộc huyện Kızıltepe, tỉnh Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 116 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Mardin
7436 Kuroiwa
7436 Kuroiwa (1994 CB2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 2 năm 1994 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1994
Allium ericetorum
Allium ericetorum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Thore mô tả khoa học đầu tiên năm 1803.
Liên kết ngoài
E Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1803 Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Dãy (toán học)
Trong toán học, dãy là một họ có thứ tự các đối tượng toán học và cho phép lặp lại các phần tử trong đó. Giống như tập hợp, nó chứa các phần tử (hay còn gọi là số hạng). Số các phần tử (có thể vô hạn) được gọi là độ dài của dãy số. Trái với tập hợp, một phần tử có thể xuất hiện nhiều lần trong dãy và cũng trái với tập hợp, thứ tự trong dãy cũng quan trọng. Trong định nghĩa chính thức, dãy được định nghĩa là hàm số từ tập các số tự nhiên (số vị trí các phần tử trong dãy) sang các phần tử tại vị trí đó. Thuật ngữ dãy được tổng quát hoá thành họ sắp chỉ số (họ sắp chỉ số được định nghĩa là hàm số từ một tập chỉ số tuỳ ý).
Thứ tự của phần tử trong dãy rất quan trọng. Trong dãy, có thể có một hoặc không phần tử đứng trước (hoặc sau) các phần tử còn lại, trong khi đó các phần tử còn lại sẽ luôn có ít nhất một phần tử đứng trước và ít nhất một phần tử đứng sau. Lấy ví dụ, (M, A, R, Y) là dãy các chữ cái với chữ 'M' đứng trước và chữ 'Y' đứng cuối, do đó chữ 'M' có ba phần tử đứng sau nhưng không có phần tử đứng trước. Dãy này khác với (A, R, M, Y).
Dãy (1, 1, 2, 3, 5, 8), mặc dù chứa số 1 ở hai vị trí khác nhau, vẫn được coi là một dãy hợp lệ. Một dãy có thể hữu hạn, như những ví dụ trên, hoặc vô hạn, như dãy các số nguyên dương chẵn (2, 4, 6, ...).
Vị trí của một phần tử trong dãy được gọi là số vị trí, hạng hay chỉ số. Phần tử đầu tiên có chỉ số 0 hoặc 1, dựa trên nội dung đang thảo luận. Trong giải tích,dãy số thường được đánh ký hiệu bằng các chữ cái viết thường dưới dạng a_n, b_n và c_n, trong đó chữ n viết dưới chỉ phần tử thứ n trong dãy; ví dụ chẳng hạn, phần tử thứ n trong dãy Fibonacci F thường được ký hiệu là F_n.
Trong điện toán và khoa học máy tính, dãy hữu hạn đôi khi được gọi là xâu, từ hay danh sách, các tên khác biệt với nhau thường là vì chúng tương ứng với các cách khác nhau trong biểu diễn dãy hữu hạn trong bộ nhớ máy tính; dãy vô hạn thì hay được gọi là dòng hay stream.Dãy rỗng được bao gồm trong hầu như mọi khái niệm của dãy, song có thể bỏ dựa theo bối cảnh.
Ví dụ và ký hiệu
Dãy có thể được coi là danh sách các phần tử dưới một thứ tự cụ thể nào đó. Dãy rất hữu dụng trong một lượng lớn môn học nghiên cứu các hàm số, không gian, và các cấu trúc toán học khác có sử dụng tính hội tụ của dãy. Cụ thể, dãy là cơ sở để học và nghiên cứu chuỗi, và cả hai đều là thành phần quan trọng trong các phương trình vi phân và trong giải tích. Dãy nói riêng cũng là chủ đề thú vị của riêng chúng, một số được nghiên cứu riêng và một số được dùng để làm câu đố, ví dụ như nghiên cứu dãy các số nguyên tố.
Có nhiều cách để ký hiệu dãy, nhưng có một số trong đó chỉ có ích cho một số dãy đặc biệt. Một trong những những cách đơn giản nhất để biểu diễn dãy là liệt kê các phần tử trong dãy ra. Ví dụ chẳng hạn, dãy bốn số tự nhiên lẻ đầu tiên có thể viết là (1, 3, 5, 7). Ký hiệu này cũng có thể dùng cho dãy vô hạn. Ví dụ chẳng hạn, dãy vô hạn của các số nguyên dương lẻ được viết là (1, 3, 5, 7, ...). Song vì dấu ba chấm có thể mơ hồ, nên ký hiệu liệt kê hữu dụng nhất với các dãy mà có thể nhận dạng chúng qua các phần tử đầu tiên trong dãy, các cách ký hiệu khác sẽ được thảo luận sau các ví dụ.
Các ví dụ
Các số Fibonacci tạo thành một dãy trong đó ngoại trừ phần từ đầu tiên và phần tử thứ hai trong dãy, mỗi phần tử còn lại đều là tổng của hai phần tử đứng ngay trước nó. Hai phần tử đầu tiên có thể la 0 và 1 hoặc 1 và 1. Dãy các số Fibonacci được gọi là dãy Fibonacci và thường được viết như sau (0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, ...).
Các ví dụ khác bao gồm các dãy chứa các số hữu tỉ, số thực và số phức. Dãy (.9, .99, .999, .9999, ...), chẳng hạn, chạm dần đến số 1. Thậm chí, mọi số thực có thể viết thành giới hạn của dãy các số hữu tỉ (qua biển diễn thập phân của nó chẳng hạn. Lấy ví dụ, pi là giới hạn của dãy tăng dần (3, 3.1, 3.14, 3.141, 3.1415, ...). Một dãy khác có liên quan là dãy các chữ số thập phân của, tức dãy (3, 1, 4, 1, 5, 9, ...). Không giống như dãy trước, dãy này không có mẫu nhận dạng dễ nhìn.
Bảng tra cứu dãy số nguyên trực tuyến bao gồm một lượng lớn dãy các số nguyên.
Cách viết chỉ số
Các cách ký hiệu khác có ích đối với các dãy có mẫu nhận dạng không dễ đoán hoặc không có ngay từ đầu như dãy các chữ số của pi. Một trong những cách ký hiệu là viết một công thức tổng quát để tính phần tử thứ n trong dãy là hàm số của n, đóng nó trong dấu ngoặc rồi bao gồm thêm một đoạn chữ nhỏ viết dưới chỉ ra các tập các giá trị mà n có thể nhận. Lấy ví dụ, trong ký hiệu này, dãy các số tự nhiên chẵn có thể ký hiệu thành. Dãy các số chính phương có thể viết là. Biến n được gọi là chỉ số, và tập các giá trị nó có thể nhận được được gọi là tập chỉ số.
Bằng việt kết hợp cách ký hiệu này với kỹ thuật coi các phần tử trong dãy là các biến độc lập. Ta có thể viết các biểu thức như, biểu thức này ký hiệu dãy trong đó phần tử thứ n lấy từ biến a_n. Ví dụ: Bên cạnh đó, ta còn có thể xét nhiều dãy khác nhau trong cùng một lúc bằng cách sử dụng tên biến khác; chẳng hạn có thể là dãy khác với. Ta cũng có thể xét dãy của các dãy: ký hiệu dãy trong đó phần tử thứ m là dãy.
Một cách khác để viết miền trong đoạn viết dưới của dãy là viết khoảng giá trị mà nó có thể nhận bằng cách chỉ ra giá trị nhỏ nhất và lớn nhất nó có thển hận. Ví dụ chẳng hạn, ký hiệu chỉ dãy 10 số chính phương. Các giới hạn \infty và -\infty đều được cho phép, nhưnng nó không biểu diễn giá trị hợp lệ cho chỉ số, mà chỉ là cận trên đúng hay cận dưới đúng của các giá trị đó, tương ứng. Ví dụ chẳng hạn, dãy giống với dãy, và không chứa phần tử nào "tại vô hạn". Dãy là dãy vô hạn hai bên, và được ký hiệu theo liệt kê là.
Trong trường hợp tập các chỉ số đã được ngầm hiểu trước, thì có thể bỏ cả đoạn chỉ số trên và dưới. Khi đó, ta thường hiểu (a_k) ký hiệu cho một dãy tuỳ ý. Thường thì chỉ số k được ngầm định chạy từ 1 đến ∞. Tuy nhiên, các dãy thường có chỉ số bắt đầu từ 0, tức là Trong một số trường hợp khi các phần tử trong dãy có quan hệ gần gũi với các số tự nhiên và có mẫu nhận dạng dễ nhìn, thì tập chỉ số có thể suy ra được bằng cách liệt kê vài phần tử đầu tiên. Lấy ví dụ, tập các bình phương của các số lẻ có thể ký hiệu theo một trong năm cách sau.
Hơn nữa, đoạn chỉ số dưới và trên có thể bỏ đi trong cách thứ ba, thứ tư và thứ năm, nếu tập chỉ số đã được hiểu là tập các số tự nhiên. Trong cách thứ hai và thứ ba, có dãy đã được định nghĩa, nhưng nó không giống với dãy ký hiệu theo biểu thức.
Định nghĩa dãy bằng đệ quy
Dãy mà phần tử có quan hệ với phần tử đứng trước nó thường được định nghĩa bằng đệ quy. Cách định nghĩa này khác với định nghĩa dãy có các phần tử là giá trị của hàm số của vị trí của chúng.
Để có thể định nghĩa bằng đệ quy, ta cần một luật, hay quy tắc, được gọi là quan hệ lặp lại để xây dựng mỗi phần tử trong dãy dựa trên các phần tử đứng trước đó. Bên cạnh đó yêu cầu cần phải định nghĩa hay xác định trước phần tử đứng đầu (hay còn gọi là phần tử khởi tạo) để các phần tử đứng sau có thể được tính bằng quan hệ. Công thức suy ra được từ quan hệ đó được gọi là công thức truy hồi hoặc hệ thức truy hồi.
Dãy Fibonacci là một ví dụ hay thường gặp, và được định nghĩa theo công thức truy hồi sau với hai phần tử ban đầu a_0 = 0 và a_1 = 1. Qua vài bước tính toán, 10 phần tử đầu tiên của dãy này sẽ là 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, và 34.
Một ví dụ phức tạp về dãy được định nghĩa theo quan hệ đệ quy là dãy Recamán,, dãy này được định nghĩa như sau: với phần tử khởi tạo a_0 = 0.
Hệ thức truy hồi tuyến tính có hệ số hằng là công thức có dạng trong đó là các hằng số. Có công thức tổng quát để biểu diễn các phần tử a_n thành hàm số của n; xem truy hồi tuyến tính. Trong trường hợp của dãy Fibonacci, ta có và hàm của n lấy từ công thức Binet.
Dãy holonom là dãy được định nghĩa bằng công thức hồi quy dưới dạng trong đó là các đa thức biến n. Hầu như đối với mọi dãy holonom không có công thức cụ thể nào để biểu diễn a_n bằng hàm số của n. Mặc dù vậy, các dãy holonom vẫn đóng vai trò quan trọng trong nhiều nhánh của toán học. Ví dụ chẳng hạn, nhiều hàm đặc biệt có chuỗi Taylor với các hệ số là phần tử của dãy holonom. Sử dụng đệ quy cho phép tính nhanh chóng giá trị của các hàm đặc biệt đó.
Không phải mọi dãy đều có thể định nghĩa bằng đệ quy. Một ví dụ là dãy các số nguyên tố theo thứ tự tự nhiên (2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, ...).
Định nghĩa
Theo quan điểm của lý thuyết tập hợp, dãy là một ánh xạ a: X \to Y, trong đó X là tập hợp số tự nhiên, hoặc tập con của tập số tự nhiên nhỏ hơn / lớn hơn một số tự nhiên m nào đó. Khi đó thay cho a(n) ta dùng ký hiệu an. Nếu X là hữu hạn ta có dãy hữu hạn: Ngược lại nó được xem là vô hạn. Đôi khi, dãy hữu hạn cũng có thể được xem là vô hạn với các phần tử thừ thứ m trở đi là bằng nhau.
Nếu Y là tập hợp số, dãy a được gọi là dãy số. Nếu Y là tập các số thực (hoặc phức) ta có dãy số thực (hoặc phức) Nếu Y là tập hợp các hàm số ta có dãy hàm. Nếy Y là tập hợp số tự nhiên ta có dãy số tự nhiên (ít dùng) Khi bắt đầu từ phần tử a_{n_0} dãy thường được ký hiệu:
Người ta thường xét hơn các dãy bắt đầu từ phần tử a_1.
Dãy hữu hạn
Khi các phần tử của dãy nhận giá trị trong một tập hữu hạn n phần tử, các bài toán về dãy hữu hạn được xem xét trong toán học tổ hợp (với các khái niệm chỉnh hợp, hoán vị, dãy có lặp,...) gồm bài toán đếm, bài toán liệt kê và bài toán tồn tại.
Dãy vô hạn
Khi các phần tử của một dãy vô hạn thuộc một không gian metric (trong không gian có khái niệm khoảng cách giữa hai phần tử) chẳng hạn các dãy số thực,dãy hàm hoặc không gian tôpô (trong đó có khái niệm lân cận) các bài toán về dãy liên quan tới khái niệm giới hạn, tính hội tụ, phân kỳ.
Dãy trong khoa học học máy tính
Trong khoa học máy tính, khái niệm dãy (hữu hạn) thể hiện cụ thể thành các danh sách (tuyến tính), mảng, ngăn xếp, hàng đợi... là những cấu trúc dữ liệu quan trọng. Các khái niệm về giải thuật, máy Turing cũng đều liên quan đến các dãy.
Hoàng Quý
Hoàng Quý (31 tháng 10 năm 1920 – 26 tháng 6 năm 1946) là một nhạc sĩ Việt Nam thuộc thời kì nhạc tiền chiến. Ông được xem là một trong những nhạc sĩ tiên phong của phong trào Tân nhạc. Ông còn là trưởng nhóm nhạc Đồng Vọng, một trong những nhóm nhạc có tầm ảnh hướng lớn tới nền âm nhạc Cách mạng của Việt Nam.
Cũng như một số nhạc sĩ đương thời ở Việt Nam, Hoàng Quý chịu ảnh hưởng từ trào lưu âm nhạc lãng mạn thời bấy giờ. Tuy vậy, thể loại chủ yếu trong sáng tác của ông vẫn là thể loại yêu nước và cách mạng. Ông được biết tới là một nhạc sĩ tiên phong sáng tác thể loại nhạc hùng, hát cộng đồng. Hoàng Quý còn là nhạc sĩ đầu tiên đã Việt hóa nhịp vanxơ của âm nhạc cao cấp phương Tây thành nhịp làng quê của Việt Nam.
Hoàng Quý qua đời vì bệnh phổi bột phát vào ngày 26 tháng 6 năm 1946. Trong cuộc đời và sự nghiệp hoạt động nghệ thuật ngắn ngủi của mình, Hoàng Quý để lại nhiều ca khúc ở các trào lưu âm nhạc khác nhau với trên 70 tác phẩm.
Thân thế
Hoàng Quý sinh ngày 31 tháng 10 năm 1920 tại Hải Phòng nhưng ông có nguyên quán từ phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (nay là Hà Nội). Tên khai sinh của ông là Hoàng Kim Hải, về sau đổi thành Hoàng Kim Quý. Cha ông là một thầy thuốc tên Hoàng Văn Khang xuống Hải Phòng để làm công việc y tế, nhưng lại có niềm đam mê với đàn bầu. Từ tiếng đàn bầu cũng là cơ duyên giúp ông được truyền cảm hứng âm nhạc những ngày còn bé.
Mẹ Hoàng Quý mất sớm khiến ông phải tự gánh vác mọi việc trong cuộc sống và chăm lo cho các em, trong đó có Hoàng Phú (về sau là nhạc sĩ Tô Vũ). Ông chủ yếu sống và làm việc tại Hải Phòng. Ngay từ khi còn nhỏ, Hoàng Quý có niềm đam mê hội họa và âm nhạc.
Những năm đầu
Trong thời gian học ở lớp Cao đẳng tiểu học tại trường tư thục Lê Lợi, Hoàng Quý chịu nhiều ảnh hưởng từ nhạc sĩ Lê Thương. Lê Thương lúc đó đang là giáo viên môn văn học Pháp của trường. Ông cùng em trai là Hoàng Phú đã tự học nhạc cụ cổ truyền Việt Nam, về sau ông học đàn nguyệt với một nghệ nhân. Chỉ sau một thời gian ngắn, Hoàng Quý đã chơi được các bản nhạc cổ truyền dân tộc như "Bình bán", "Lưu thủy", "Kim tiền". Tuy ban đầu là một người yêu thích việc học và chơi đàn dân tộc cũng nhưng cũng giống như nhiều thanh niên xung quanh thời bấy giờ, Hoàng Quý bị tò mò và thu hút bởi âm nhạc phương Tây đang được truyền bá rộng rãi ở các thành phố lớn khắp Việt Nam.
Được chính nghệ nhân dạy đàn nguyệt khuyến khích, Hoàng Quý chuyển sang học vĩ cầm. Ở Hải Phòng thời gian này chỉ có duy nhất nhà hàng "Orphée" của một góa phụ người Pháp là nhận dạy vĩ cầm nhưng với mức học phí rất cao. Để tránh việc tốn kém, hai anh em Hoàng Quý và Hoàng Phú phải rủ thêm hai người bạn nữa cùng học trong một giờ. Họ chia ra mỗi người học trong 15 phút, người này học còn những người khác sẽ lắng nghe thật kỹ để về nhà tự luyện tập. Mặc dù vậy, sau 6 tháng họ không còn khả năng học vì hết tiền. Đầu những năm 1930 tại Hải Phòng, các phòng trà và vũ trường bắt đầu được xây dựng nhiều hơn. Những quán này thường thuê nhạc công ngoại quốc đến biểu diễn. Hoàng Quý cùng một số người bạn thường trèo lên tường của quán Mèo Đen để học lỏm những nhạc công người Philippines đang biểu diễn những điệu nhạc châu Âu đang thịnh hành thời bấy giờ như Marcia, Tango, Valse, Foxtrot cùng các nhạc cụ như Guitar, băng cầm, saxophone, contrebasses...
Từ năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng ở Việt Nam. Đến những năm 1936 đến 1939 là thời kỳ Mặt trận Dân chủ, trong đời sống ở âm nhạc Việt Nam đã nảy sinh khuynh hướng dân tộc, yêu nước. Nội dung chủ yếu của dòng ca khúc này là "tình cảm yêu nước và lòng tự hào với lịch sử Việt Nam". Trong khuynh hướng này, ông đã viết nhiều ca khúc gắn liền với các sinh hoạt tập thể của thanh niên như "Tiếng chim gọi đàn", "Nắng tươi", "Vui ca lên", "Xuân về".
Hoạt động âm nhạc và Nhóm nhạc Đồng Vọng
Năm 1939, Hoàng Quý cùng Phạm Ngữ cho xuất bản bài hát "Nhớ quê hương", được xem là tác phẩm đầu tay của ông. Là học trò được Lê Thương yêu mến, khi biết Hoàng Quý có ý định ra mắt nhóm nhạc Đồng Vọng, Lê Thương đã đứng ra làm cố vấn về chuyên môn. Sau này, trong các cuộc trò chuyện về nghệ thuật, Lê Thương gọi nhóm Đồng Vọng bằng cái tên thân mật là "nhóm hip-pi tiền chiến". Chính sức trẻ và tinh thần dân tộc của nhóm Đồng Vọng đã thôi thúc ông viết bản trường ca "Hòn vọng phu". Mùa hè cùng năm, nhóm Đồng Vọng có buổi biểu diễn đầu tiên tại Nhà hát lớn Hải Phòng. Nhóm nhạc hoạt động chỉ trong 3 năm từ 1943 đến 1945 nhưng cũng đã phát hành được 12 tập nhạc, mỗi tập từ 8 đến 12 bài với khoảng 70 tác phẩm, nhưng chủ yếu là các ca khúc có nội dung ca ngợi đất nước Việt Nam. Trong số 70 bài nhạc đó, Hoàng Quý đã sáng tác đến 60 bài. Ngoài ca khúc, ông còn viết nhạc cảnh, đáng chú ý nhất là bài "Tiếng hát chinh phu".nhỏ|Hoàng Quý trong khoảng thời gian tham gia cách mạngTừ năm 1940, do hoàn cảnh không thể học tiếp nữa, Hoàng Quý đã dốc hết sức vào hoạt động nghệ thuật. Kiến thức về sáng tác âm nhạc mà ông có được chủ yếu là nhờ tự học qua một số cuốn sách giáo trình phổ thông của Pháp đang lưu hành tại Việt Nam thời bấy giờ. Cũng trong thời gian này, ông xây dựng đoàn Hướng đạo sinh "Bạch Đằng" và làm trưởng đoàn cho đến lúc qua đời. Trong các hướng đạo sinh của đoàn có một nhạc sĩ như Văn Cao, Vũ Thuận, Đỗ Hữu Ích. Đây là một môi trường sinh hoạt tập thể của thanh thiếu niên giúp cho Hoàng Quý đi vào đề tài âm nhạc tuổi trẻ. Mục tiêu của nhóm Đồng Vọng cũng là sáng tác cho phong trào Hướng đạo sinh theo những chủ đề về non sông đất nước, về lịch sử và các vị anh hùng Việt Nam, đồng thời các tác phẩm phải gắn với hoạt động của phong trào Hướng đạo là tình yêu thiên nhiên, yêu lao động và sự năng động trong cuộc sống.
Qua đời
Giữa năm 1946, khi tình hình chiến sự ở Hải Phòng trở nên căng thẳng, trong đoàn người biểu tình hô vang các khẩu hiệu ủng hộ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có một chiếc cáng do các thanh niên khuân vác. Hoàng Quý nằm trên chiếc cáng. Ông đã nhờ anh em thanh niên đưa ra dự cuộc hội họp quần chúng ủng hộ cách mạng. Ông vốn bị mắc bệnh phổi, và bệnh này bột phát vào năm 1945. Hoàng Quý qua đời trên giường bệnh ngày 26 tháng 6 năm 1946.
Đánh giá
nhỏ|Hoàng Quý Cũng như một số nhạc sĩ đương thời ở Việt Nam, Hoàng Quý chịu ảnh hưởng từ trào lưu âm nhạc lãng mạn thời bấy giờ, cùng với đó là sự cộng hưởng của nỗi buồn xuất phát từ tình cảm cá nhân đã khiến ông để lại một dấu ấn trong các ca khúc trữ tình như "Chiều quê", "Chừa Hương", "Trong vườn dâu"... Tuy vậy, thể loại chủ yếu trong sáng tác của ông vẫn là thể loại yêu nước và cách mạng. Ông được biết tới là một nhạc sĩ tiên phong sáng tác thể loại nhạc hùng, hát cộng đồng (tráng ca). Ông là nhạc sĩ đầu tiên đã Việt hóa nhịp vanxơ của âm nhạc cao cấp phương Tây thành nhịp làng quê của Việt Nam qua tác phẩm "Chiều quê". Mặc dù chưa được đào tạo âm nhạc qua một trường lớp chính quy nào nhưng Hoàng Quý dược xem là một trong những nhạc sĩ tiên phong của nền âm nhạc mới Việt Nam.
Một số ca khúc của ông được viết theo nhịp điệu các điệu nhảy thịnh hành tại Việt Nam thời bấy giờ như boston, slow. Ca khúc của Hoàng Quý thường có cấu trúc ngắn gọn, súc tích, nhiều bài chỉ là một đoạn nhạc gồm hai câu. Phần lớn ca khúc của ông viết ở hình thức 2 đoạn đơn tái hiện hay 2 đoạn đơn phát triển. Ông không sử dụng hai đoạn đơn tương phản.
Giai điệu
Giai điệu trong các ca khúc của ông thường theo điệu thức trưởng – thứ bảy âm. Bên cạnh những bước đi âm điệu liền bậc theo mô hình làn sóng, Hoàng Quý thường xây dựng giai điệu bằng các âm hình hợp âm rải. Trong những tác phẩm trữ tình, Hoàng Quý sử dụng phong phú các thủ pháp mô phỏng và mô tiến khi xây dựng giai điệu, đem lại cho các ca khúc của ông tính thống nhất cao. Với những bản hành khúc, ông sử dụng thủ pháp nhắc lại một âm nhiều lần nhằm tạo nên tính chất thôi thúc, dồn dập. Trong giai điệu bài hát, Hoàng Quý thường sử dụng nhiều các bước nhảy quãng 4 và quãng 5, giúp cho dòng giai điệu trở nên mạnh mẽ, dứt khoát. Các bước nhảy rộng như quãng 6, quãng 8 thi thoảng có xuất hiện, nhưng các bước nhảy quãng nghịch như quãng 7 thường không có trong giai điệu của ông. Mặc dù sử dụng điệu thức 7 âm của phương Tây là chủ yếu, song Hoàng Quý cũng kết hợp một cách tự nhiên những âm giai của điệu thức ngũ cung phương Đông.
Tiết tấu
Tiết tấu trong sáng tác của Hoàng Quý mang tính đơn giản, rõ ràng và có tính chất chu kỳ. Bên cạnh những tiết tấu phổ biến gồm những nốt móc đơn, nốt đen, nốt trắng, đôi khi ông còn sử dụng những tiết tấu chùm ba hay đảo phách. Các tiết tấu này khi nằm ở tốc độ chậm sẽ tạo nên âm hưởng da diết, trữ tình. Trong những bài hành khúc, ông sử dụng tiết tấu chấm giật nhằm diễn tả khí thế hùng dũng, linh hoạt cho giai điệu. Một dạng âm hình tiết tấu cũng được ông sử dụng trong nhiều bài hành khúc là sau khi sử dụng vài nốt lấy đà sẽ là ba nốt đen để tạo tính chất chững chạc, khỏe khoắn.
Trào lưu âm nhạc lãng mạn
Theo Phó giáo sư, tiến sĩ âm nhạc Phạm Tú Hương, ca khúc lãng mạn của Hoàng Quý được chia làm 2 mảng đề tài, trong đó những ca khúc trữ tình diễn tả thiên nhiên, cảnh nông thôn và nông dân, còn mảng đề tải còn lại là những bản tình ca. Trong nhiều bản tình ca mà ông sáng tác, ca khúc nổi tiếng nhất là "Cô láng giềng". Trong các bản tình ca, ông diễn tả những khát vọng tuổi trẻ về một tình yêu lí tưởng, những tâm trạng đau buồn, đắng cay khi tình yêu tan vỡ, cũng như tình cảm xót thương trước cảnh bị chia ly, xa cách. Theo em trai ông là Tô Vũ, Hoàng Quý đã xếp những bản tình ca cũng như những ca khúc lãng mạn vào loại "nhạc tâm tình" không phải để phổ biến rộng rãi, mà khuynh hướng chủ đạo của ông là dòng nhạc thanh niên của thời kì Tân nhạc.
Trào lưu âm nhạc yêu nước – tiến bộ
Là người yêu thích sinh hoạt tập thể, Hoàng Quý tham gia phong trào Hướng Đạo từ năm 1939. Trong thời gian này, ông đã viết rất nhiều ca khúc gắn liền với các sinh hoạt tập thể của thanh niên. Những ca khúc này đã nhanh chóng được tầng lớp thanh thiếu niên, học sinh nồng nhiệt đón nhận và hát trong những buổi sinh hoạt tập thể. Những ca khúc được đánh giá mang cảm xúc lạc quan, vui vẻ nhằm thúc giục động viên thanh niên tham gia công tác xã hội, dấn thân cho đất nước. "Trên sông Bạch Đằng" sáng tác năm 1938 của ông là một trong những ca khúc về đề tài lịch sử sớm nhất trong dòng ca khúc yêu nước – tiến bộ của Việt Nam. Do đó, bài hát này cũng có thể là một trong những bài hành khúc ra đời sớm nhất trong trào nhạc cải cách của Việt Nam. Hành khúc của Hoàng Quý có đặc điểm nổi bật là ngắn gọn, súc tích nhằm dễ phổ cập.
Trào lưu âm nhạc cách mạng
Từ tinh thần yêu nước, Hoàng Quý đến với cách mạng bằng những hoạt động như giúp đỡ cán bộ Việt Minh bí mật hoạt động, tổ chức biểu diễn gây quỹ ủng hộ Cách mạng. Ông đã sáng tác nhiều ca khúc cách mạng với âm điệu "hào hùng, tràn đầy khí phách", và là nguồn động lực cho phong trào cách mạng đang ngày một dâng cao ở các thành phố, làng quê Việt Nam thời bấy giờ. Nổi bật trong các ca khúc cách mạng của ông là "Cảm tử quân". Sau "Cảm tử quân", trong những ngày Cách mạng Tháng Tám đang diễn biến căng thẳng, ông viết nhiều ca khúc phục vụ cách mạng như "Đường vào Nam" đã theo quân đội Việt Nam vào miền Nam tham gia chiến tranh hay như "Tuần lễ vàng" là ca khúc cổ động phong trào toàn dân ủng hộ Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Cô láng giềng
nhỏ|225x225px|Bản nhạc "Cô láng giềng" in năm 1952 Trong quãng thời gian tuổi đôi mươi, Hoàng Quý cũng có nhiều mối tình gắn liền với sự ra đời của một số nhạc phẩm trữ tình. "Cô láng giềng" được xem là tác phẩm trữ tình nổi tiếng và làm nên tuổi của ông. Tác phẩm là kỷ niệm khắc ghi sâu đậm nhất về mối tình của ông với một cô gái người Hải Phòng. Khi Hoàng Quý đã bí mật theo Việt Minh hoạt động cách mạng, họ tạm cách xa, nhưng luôn trao đổi thư từ. Sau đó, có thông tin cho rằng mối tình đã tan vỡ do cô gái đã phản bội tình yêu của ông. Một đêm, Hoàng Quý ra khỏi giường, bật đèn, sáng tác vội vàng những cảm xúc âm nhạc, "Cô láng giềng" được sáng tác từ đó. Bái hát bộc lộ tình cảm nội tâm của nhạc sĩ. "Cô láng giềng: được công chúng, đặc biệt là tầng lớp thanh niên đón nhận và nhanh chóng được phổ biến rộng rãi. Về sau, nhạc sĩ Tô Vũ viết thêm lời 2.
Trên sông Bạch Đằng
"Trên sông Bạch Đằng" được xem là ca khúc đầu tiên mà Hoàng Quý viết về đề tài lịch sử – yêu nước. Đây cũng được coi là một trong những bản hành khúc sớm nhất của phong trào Tân nhạc Việt Nam. Ông diễn đạt lại chiến công của quân đội nhà Trần trước chiến thắng quân Nguyên với "niềm tự hào", qua đó nhằm nhắc nhở thế hệ thanh niên nên "noi theo gương tổ tiên". Bên cạnh lòng tự hào khi sáng tác bài hát, Hoàng Quý tỏ ra cảm xúc "đau thương, uất hận" trước thực trạng Việt Nam đang bị thực dân Pháp đô hộ.
Cảm tử quân
"Cảm tử quân" được Hoàng Quý sáng tác vào tháng 6 năm 1944 trong không khí sục sôi của những ngày chuẩn bị Cách mạng Tháng Tám. Đây là ca khúc cách mạng nổi bật nhất trong các ca khúc Cách mạng của Hoàng Quý. Cấu trúc của bài hát này chỉ là một đoạn nhạc có 2 câu. Với tiết tấu chấm giật, giai điệu tiến hành trên âm điệu hợp âm rải của giọng Fa trưởng nhằm tạo nên được tính chất hùng tráng và tự tin cần có. Ngay từ khi mới ra đời, ca khúc đã được dân chúng đón nhận, đặc biệt là tầng lớp thanh niên. Trong cả 2 cuộc chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt Nam sau này, bài hát luôn được sử dụng rộng rãi.
Danh sách tác phẩm
Hoàng Quý chỉ chủ yếu sáng tác cho thanh nhạc mà không có sáng tác cho khí nhạc. Các tác phẩm của ông được chia làm 3 trào lưu, tương ứng với 3 giai đoạn sáng tác trong cuộc đời của ông. Dưới đây chỉ liệt kê những tác phẩm đã từng được công bố.
Di sản
Trong cuộc đời và sự nghiệp hoạt động nghệ thuật ngắn ngủi của mình, Hoàng Quý để lại nhiều ca khúc ở các trào lưu âm nhạc khác nhau, trong đó khoảng thời gian cuối đời ông thường sáng tác những tác phẩm mang tính cách mạng. Ông là người đầu tiên biểu diễn nhạc của Lê Thương tại Nhà hát lớn Hải Phòng. Trong cả cuộc đời, ông có di sản âm nhạc trên 70 ca khúc. Trong đó có 11 ca khúc, hành khúc lâu nay bị thất lạc đã được em trai ông phát hiện và phổ biến lại vào năm 2006. Sáng ngày 20 tháng 1 năm 2022, tại Nhà hát lớn Hải Phòng, Hội đồng nghệ thuật thành phố Hải Phòng đã tổ chức thẩm định chương trình nghệ thuật "Ký ức Đồng Vọng" do Đoàn Ca múa Hải Phòng chủ trì thực hiện nhằm biểu diễn những tác phẩm của nhóm Đồng Vọng.
Hoàng Quý là nhạc sĩ đầu tiên được đặt tên cho đường/phố ở Việt Nam.
Nguồn sách
Thể loại:Người Hải Phòng Thể loại:Nhạc sĩ tiền chiến Thể loại:Nhạc sĩ nhạc đỏ Thể loại:Nhạc sĩ Hải Phòng Thể loại:Nhóm nhạc Đồng Vọng Thể loại:Cựu học sinh trường Bonnal - Ngô Quyền, Hải Phòng
Tấn (nước)
Tấn (Phồn thể: 晉國; Giản thể: 晋国) là một trong những nước chư hầu mạnh nhất trong thời kỳ Xuân Thu - Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Lãnh thổ quốc gia này tương đương Sơn Tây, Trung Quốc hiện nay.
Nguyên nước Tấn được gọi là Đường (唐國), được Chu Thành vương ban làm ấp cho em trai Đường thúc Ngu, sau mới đổi gọi là Tấn. Trong thời Xuân Thu, nước Tấn nổi lên là một cường quốc nhất nhì trong thiên hạ, có Tấn Văn công Cơ Trùng Nhĩ được liệt vào một trong Ngũ bá trong lịch sử. Đến đời Tấn Linh công, Tấn Thành công và Tấn Bình công, thế lực các đại thần lớn mạnh, gọi là Lục khanh dần dần lấn át của Tấn công. Đến đời Tấn Xuất công, thế lực họ Hàn, họ Ngụy và họ Triệu thay nhau chia rẽ triều đình nước Tấn, dẫn đến sự diệt vong của nước Tấn.
Năm 403, Chu Uy Liệt vương quyết định phong Tấn quốc đại phu Hàn Kiền, Triệu Tịch và Ngụy Tư làm Hàn hầu, Triệu hầu và Ngụy hầu, chia giang sơn Tấn ra làm 3, thành lập nên nước Hàn, nước Triệu và nước Ngụy trong lịch sử. Năm 376 TCN, Tấn Tĩnh công bị phế và đất phong bị chiếm nốt, nước Tấn hoàn toàn chấm dứt sau hơn 500 năm tồn tại.
Thành lập
Theo Sử ký Tư Mã Thiên, nước Tấn được thành lập khá muộn trong các chư hầu thời Tây Chu. Sau khi Chu Vũ vương mất, con là Chu Thành vương lên thay, có Chu Công Đán phụ chính. Khi đó một chư hầu là nước Đường nổi loạn, Chu công Đán mang quân tiêu diệt.
Chu Thành vương có một người em nhỏ tên là Cơ Ngu, khi ngồi chơi với Thành vương, vua cắt cái lá đồng làm ngọc khuê đưa cho Cơ Ngu và nói:"Để ta phong đất này cho nhà ngươi"
Quan Thái sử nhà Chu làm nhiệm vụ chép sử hỏi vua chọn ngày để phong cho Cơ Ngu. Thành vương nói rằng khi đó chỉ nói đùa với cậu em nhỏ thôi. Quan thái sử nghiêm sắc mặt nói:"Thiên tử không thể nói chuyện đùa"
Do đó, Chu Thành vương không thể cưỡng lại, bèn chính thức phong cho Cơ Ngu làm vua chư hầu nước Đường, gọi là Đường Thúc Ngu. Sau đó, nước Đường mới đổi tên thành nước Tấn như ta đã biết.
Thương Thúc
Nước Tấn truyền đến đời thứ 9 là Tấn Mục hầu Cơ Phế Vương thì bắt đầu xảy ra việc tranh chấp giữa chi trưởng và chi thứ, diễn ra trong nhiều thế hệ. Việc tranh chấp của nội tộc diễn ra trong hơn 100 năm, 14 đời vua Tấn không yên ổn.
Tranh chấp xảy ra lần đầu tiên khi Tấn Mục hầu mất (785 TCN), người em là Thương Thúc đoạt ngôi của cháu là Cơ Cừu. Cừu phải bỏ trốn.
Năm 781 TCN, Thế tử Cừu tập hợp lực lượng về đánh úp Thương Thúc, lấy lại ngôi vua. Sử không chép rõ về kết cục của Thương Thúc. Cừu lên ngôi tức là Tấn Văn hầu.
Khúc Ốc
Năm 746 TCN, Văn hầu chết, con là Bá lên ngôi, tức là Tấn Chiêu hầu (746-740 TCN). Chiêu hầu phong cho chú là Thành Sư (em Văn hầu) đã 58 tuổi ở đất Khúc Ốc là một ấp lớn hơn cả đất Dực là kinh đô nước Tấn. Người chú ở Khúc Ốc được gọi là Khúc Ốc Hoàn Thúc. Hoàn Thúc chú trọng gây uy tín để lấy lòng dân. Từ đó thế lực của chi thứ bắt đầu phát triển. Nhiều kẻ sĩ nước Tấn lo ngại loạn lạc nảy sinh từ Khúc Ốc.
Năm 731 TCN, Thành Sư chết ở Khúc Ốc, thọ 72 tuổi. Con là Thiện lên thay cai quản Khúc Ốc, được gọi là Trang Bá Thiện hay Khúc Ốc Trang Bá.
Năm 718 TCN, nghe tin Tấn Ngạc hầu chết, Trang Bá Thiện lại mang quân tiến vào kinh thành Dực lần thứ 2. Thiên tử Chu Hoàn Vương bèn sai vua nước Quắc là Quắc Công mang quân giúp nước Tấn, đánh lại Thiện. Thiện lại bỏ chạy về Khúc Ốc. Người nước Tấn lập con của Ngạc hầu là Quang lên ngôi, tức là Tấn Ai hầu.
Năm 716 TCN, Trang Bá Thiện chết, con là Xứng lên thay. Năm 710 TCN, Cơ Xứng ở Khúc Ốc mang quân đánh nhau với Tấn Ai hầu ở gần sông Phần Thủy, bắt sống được Ai hầu. Người nước Tấn bèn lập con Ai hầu là Thiếu Tử làm vua, tức là Tấn Tiểu Tử hầu. Nghe tin nước Tấn lập Tiểu Tử, Cơ Xứng bèn giết chết Ai hầu. Lúc đó thế lực của Khúc Ốc mạnh hơn hẳn so với nước Tấn.
Năm 707 TCN, Cơ Xứng lại lừa mời Tiểu Tử đến gặp mặt rồi bắt giết. Chu Hoàn vương lại can thiệp, sai Quắc Công một lần nữa mang quân đánh Xứng. Xứng lại chạy về Khúc Ốc. Người nước Tấn lập em Ai hầu là Dẫn làm vua.
Sau khi Chu Hoàn vương rồi Chu Trang Vương mất (682 TCN), năm 679 TCN Cơ Xứng lại mang quân đánh kinh thành Dực, giết chết Tấn hầu Dẫn. Cơ Xứng mang đồ quý báu trong kho ở đất Dực hối lộ thiên tử mới là Chu Ly Vương. Vì vậy Ly vương không can thiệp, chính thức phong cho Xứng làm chư hầu. Cơ Xứng trở thành vua cả nước Tấn từ năm 679 TCN, tức là Tấn Vũ công.
Nước Tấn tính từ Đường Thúc Ngu tới Tấn hầu Dẫn là 17 vua thuộc 15 thế hệ thì chuyển sang ngành thứ. Nước Tấn quá yếu ớt trước thế lực của Khúc Ốc nên dù nhiều lần quân Khúc Ốc phải rút đi, nhưng vua Tấn cũng không đủ sức trấn áp, tiêu diệt hoàn toàn. Liên tiếp 5 vua Tấn bị chi Khúc Ốc tấn công giết hại. Tấn Vũ Công là cháu nội của Thành Sư, thuộc thế hệ thứ 13.
Các con của Hiến công
Hiến công yêu vợ mới, nghe lời gièm pha của phe cánh Ly Cơ, muốn bỏ con lớn Thân Sinh để lập con nhỏ Hề Tề. Do tác động của các quan lại thân với Ly Cơ vu tội cho Thân Sinh, Hiến Công sai bắt Thân Sinh. Thân Sinh bèn tự sát. Nghe tin, hai người anh của Thân Sinh là Trùng Nhĩ và Di Ngô biết nội tình trong triều bèn bỏ trốn. Trùng Nhĩ chạy sang quê mẹ là nước Địch, Di Ngô chạy sang nước Lương. Nhiều quan lại bất mãn cũng bỏ theo hai công tử lớn.
Bất chấp sự phản đối của nhiều quan đại phu, Hiến Công kiên quyết lập Hề Tề làm thế tử, uỷ thác cho Tuân Tức. Năm 651 TCN, Hiến công chết, Hề Tề lên ngôi. Phe phản đối Hề Tề do Lý Khắc đứng đầu làm binh biến giết chết Hề Tề và thuyết phục Tuân Tức đổi ý. Nhưng Tuân Tức quyết theo di mệnh, bèn lập em Hề Tề là Trác Tử lên thay. Lý Khắc lại làm binh biến, lần này giết cả Trác Tử và Tuân Tức. Ly Cơ cũng bị giết.