cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tây Ban Nha chinh phục Đế quốc Aztec
Sử liệu
thumb|left|[[Historia verdadera de la conquista de la Nueva España|Chính sử cuộc chinh phục Tân Tây Ban Nha viết bởi Bernal Díaz del Castillo]] Cuộc chinh phục Mexico, sự hủy diệt của các nền văn minh tiền Columbus vĩ đại, là sự kiện quan trọng trong lịch sử thế giới. Cuộc chinh phục được ghi chép khá rõ ràng và bao gồm nhiều quan điểm khác nhau từ hai phía, bao gồm cả của người bản địa, đồng minh và Tây Ban Nha. Người Tây Ban Nha bắt đầu ghi chép lại sự kiện kể từ lúc họ đổ bộ lên bờ Veracruz, Mexico (vào Thứ Sáu Tuần Thánh, ngày 22 tháng 4 năm 1519) đến chiến thắng cuối cùng trước người Mexica ở Tenochtitlan vào ngày 13 tháng 8 năm 1521. Đáng chú ý là các ghi chép của người Tây Ban Nha và người bản địa đều có nhiều thành kiến ​​và phóng đại. Một số, nhưng không phải tất cả, các ghi chép từ phía Tây Ban Nha không đề cao sự hỗ trợ của các đồng minh bản địa. Các ghi chép của những conquistador thường tự tôn bản thân và gạt những đóng góp của người khác sang bên lề. Nhân chứng đồng minh bản địa thì nhấn mạnh lòng trung thành và tầm quan trọng của họ đối với chiến thắng của Tây Ban Nha.
Hai giáo sĩ người Tây Ban Nha, Dòng Phan Sinh Bernardino de Sahagún và Dòng Anh Em Giảng Thuyết Diego Durán, bôn ba ở Tân Tây Ban Nha sau sự sụp đổ của đế quốc Aztec để thu thập sử liệu từ những nhân chứng bản địa.
Hernán Cortés thường xuyên gửi nhiều bức thư cho vua Tây Ban Nha Charles V tường thuật cuộc chinh phục đương thời từ quan điểm của ông, thường là nhưng lời biện minh cho các tội ác của ông ta. Những bức thư này gần như ngay lập tức được xuất bản ở Tây Ban Nha và Châu Âu. Mãi về sau, conquistador Tây Ban Nha tên Bernal Díaz del Castillo, một người dày dặn kinh nghiệm trong cuộc chinh phục miền Trung Mexico, đã viết cuốn hồi ký Historia verdadera de la conquista de la Nueva España, đối trọng lời kể của người viết tiểu sử của Cortés, Francisco López de Gómara. Bernal Díaz ban đầu có ý định viết một bản kiến nghị lên hoàng gia đòi thêm quyền lợi sau cuộc chiến nhưng sau đó lại mở rộng nó và bao gồm thêm các cuộc thảo phạt của ông ở Caribê và Tierra Firme cũng như cuộc chinh phục người Aztec. Một số conquistador cấp thấp bao gồm Juan Díaz, Andrés de Tapia, García del Pilar và Fray Francisco de Aguilar cũng viết nhiều đơn thỉnh cầu lên Hoàng gia Tây Ban Nha, yêu cầu phần thưởng xứng đáng cho những cống hiến của họ trong cuộc chinh phục. Cánh tay phải của Cortés, Pedro de Alvarado, không ghi chép gì mấy về quãng đời của ông ở Tân Thế giới và bỏ mạng trong chiến tranh Mixtón năm 1542. Hai lá thư của Alvarado gửi cho Cortés lúc ông còn ở Guatemala được xuất bản trong cuốn The Conquistadors.
Biên niên sử của một "Conquistador khuyết danh" được viết vào khoảng thế kỷ XVI, được đặt tựa đề vào đầu thế kỷ XX trong bản dịch sang tiếng Anh là Narrative of Some Things of New Spain and of the Great City of Temestitan (tạm dịch: Tường thuật vài điều của Tân Tây Ban Nha và của thành phố vĩ đại Temestitan - tức là thành Tenochtitlan). Sử liệu của tác giả này không phải là một bản kiến nghị mà là một ghi chép các quan sát về người bản địa. Sau này, nó được tu sĩ Dòng Tên Francisco Javier Clavijero tham khảo và chú thích trong các công trình nghiên cứu của ông về lịch sử Mexico vào thế kỷ XVIII.
thumb|Các đồng minh Tlaxcala của Tây Ban Nha với cửu vạn, cùng các conquistador và chó săn Tây Ban Nha. Lienzo de Tlaxcala Về phía các dân tộc bản địa đồng minh của Cortés, đặc biệt là các thành bang Tlaxcala, có viết rất nhiều về công lao của họ trong cuộc chinh phục nhằm trình bày lên Hoàng gia Tây Ban Nha và đòi đặc quyền dành cho họ. Quan trọng nhất trong số này là hai cuốn Lienzo de Tlaxcala (Tlaxcala Sử lược) và Historia de Tlaxcala (Lịch sử Tlaxcala) của Diego Muñoz Camargo. Ít thành công hơn, các đồng minh Nahua từ Huexotzinco (hoặc Huejotzinco) gần Tlaxcala bất bình do công sức của họ không được ghi nhận. Tồn tại một bức thư viết bằng tiếng Nahuatl gửi cho Hoàng gia Tây Ban Nha từ các lãnh chúa vùng Huexotzinco, liệt kê các công đức của họ trong cuộc chiến. Bức thư đã được xuất bản bằng tiếng Nahuatl và tiếng Anh bởi James Lockhart trong cuốn We People Here: Nahuatl Accounts of the Conquest of Mexico năm 1991. Fernando Alva Ixtlilxochitl từng kiến ​​nghị với Hoàng gia Tây Ban Nha, tâu rằng người Texcoco đã không nhận được phần thưởng xứng đáng sau khi giúp đỡ các conquistador, đặc biệt là trong các sự kiện theo sau La Noche Triste.
Sử liệu bản địa nổi tiếng nhất về cuộc chinh phục là Chương 12 của Thủ bản Florentine viết bởi Bernardino de Sahagún. Sau này, cuốn sách được xuất bản dưới tên Florentine Codex trong cả hai thứ tiếng Nahuatl và Tây Ban Nha kèm các hình minh họa. Ít được biết đến hơn là tái bản năm 1585 của Sahagún về cuộc chinh phục, thay đổi hoàn toàn quan điểm của người bản địa và chèn vào những đoạn văn ca ngợi người Tây Ban Nha và cụ thể là Hernán Cortés. Một tài liệu bản địa khác là cuốn Lịch sử Anh-điêng của Tân Tây Ban Nha viết bởi giáo sĩ Dòng Anh Em Giảng Thuyết Diego Durán từ năm 1581, với nhiều hình minh họa có tô màu.
Một đoạn văn theo quan điểm của người Nahua có tựa Anales de Tlatelolco trong tiếng Nahuatl được viết có lẽ từ năm 1540. Bản trích dẫn của bản thảo quan trọng này được xuất bản vào năm 1991 bởi James Lockhart bằng phiên âm tiếng Nahuatl và bản dịch tiếng Anh. Tuyển tập sử liệu tiếng Anh được sử dụng phổ biến trong các chương trình đại học là cuốn The Broken Spears: The Aztec Accounts of the Conquest of Mexico của Miguel León-Portilla từ năm 1992. Không có gì đáng ngạc nhiên khi nhiều ấn phẩm và tái bản về cuộc chinh phục Mexico từ thế kỷ XVI bắt đầu xuất hiện vào khoảng năm 1992, kỷ niệm 500 năm chuyến đi đầu tiên của Christopher Columbus, khi sự quan tâm của các học giả và phổ thông đối với sự tiếp xúc đầu tiên giữa người Âu và Mỹ tăng lên.
Một tài liệu vẫn còn giữ giá trị đến tận ngày nay về cuộc chinh phục miền trung Mexico là cuốn History of the Conquest of Mexico, xuất bản lần đầu vào năm 1843, viết bởi nhà sử học William Hickling Prescott có quê quán ở New England. Cuốn sách này vẫn được coi là hợp tuyển tường thuật thống nhất cực kỳ quan trọng về cuộc chinh phục. Prescott đã tham khảo tất cả các tác phẩm từ thế kỷ XVI cùng với một số ít được xuất bản vào giữa thế kỷ XIX lúc ông đang viết cuốn sách. Có vẻ như bản sửa đổi năm 1585 của Bernardino de Sahagún chỉ còn tồn tại đến ngày nay dưới dạng một bản sao mà Prescott viết ở Tây Ban Nha lúc ông đang hoàn thiện dự án vì bản gốc của nó hiện đã thất lạc. Mặc dù các học giả hiện đại có nhiều thành kiến ​​và chỉ ra nhiều thiếu sót của nó, "chẳng có nơi nào mà bạn có thể đọc được sử liệu tổng hợp tốt hơn về các sự kiện chính, các cuộc khủng hoảng và quá trình chinh phục Mexico như bản của Prescott."
Điềm báo cho người Aztec về đại họa
thumb|left|Moctezuma nhìn thấy sao chổi, điềm báo cho đại họa. Ghi chép của [[Diego Durán dựa trên lời kể của dân bản địa.]] Trong các ghi chép của giáo sĩ Dòng Phan Sinh Bernardino de Sahagún và Dòng Anh Em Giảng Thuyết Diego Durán vào giữa đến cuối thế kỷ XVI, tồn tại những lời sấm siêu nhiên của người bản địa về cuộc chinh phục. Những ghi chép của hai sử gia này mang rất nhiều quan điểm chống Tây Ban Nha. Hầu hết các ghi chép gốc về cuộc chinh phục Đế quốc Aztec đều được viết bởi người Tây Ban Nha, chẳng hạn như những bức thư của Hernán Cortés gửi cho Hoàng đế La Mã Thần thánh Charles V và cuốn hồi ký Lịch sử thực sự cuộc chinh phục Tân Tây Ban Nha của Bernal Díaz del Castillo. Các ghi chép của những người bản địa thường bị lược bỏ và hiếm khi được sử dụng, vì chúng chỉ phản ánh quan điểm của một nhóm bản địa cụ thể, chẳng hạn như người Tlaxcala. Các bản tường thuật bản địa được chép bằng hình ảnh sớm nhất là vào năm 1525. Các bản tường thuật sau đó được viết bằng tiếng Nahuatl của người Aztec và các dân tộc bản địa khác miền trung Mexico.
Năm 1510, Hoàng đế Aztec Moctezuma II được tlatoani của thành bang Texcoco là Nezahualpilli (ông được coi là một nhà tiên tri vĩ đại) đến thăm. Nezahualpilli cảnh báo Moctezuma rằng ông phải đề phòng, bởi vì vài năm nữa những thành phố Aztec sẽ bị hủy diệt. Trước khi rời đi, ông ta nói rằng Moctezuma sẽ nhận được điềm báo chứng minh cho lời của ông. Năm tháng trôi qua và sau cái chết của Nezhualpilli vào năm 1515, một số dâu hiệu siêu nhiên xuất hiện: thumb|300 px|Đế quốc Aztec trước thềm cuộc chinh phục
Ngoài ra, người Tlaxcala còn nhìn thấy "ánh hào quang rọi sáng phía đông ba tiếng trước khi mặt trời mọc" và "cơn lốc bụi" từ ngọn núi lửa Matlalcueye. Theo Diaz, "Những cacique (người Tây Ban Nha gọi chung các thủ lĩnh bản địa là cacique mà không quan tâm đến địa vị của họ trong xã hội nơi đây) này cũng cho chúng tôi biết về một truyền thống mà họ được nghe kể từ tổ tiên của họ, rằng một trong những vị thần mà họ đặc biệt tôn thờ đã tiên tri về sự xuất hiện của những người đàn ông từ một vùng đất xa xôi theo hướng mặt trời mọc, người sẽ chinh phục họ và cai trị họ." Một số tường thuật nói rằng vị thần này chính là Quetzalcoatl và rằng người Aztec bị đánh bại vì họ coi người Tây Ban Nha là các vị thần. Tuy vậy, những tuyên bố này nên được coi là một kiểu tuyên truyền của người Tây Ban Nha thời kỳ hậu chinh phục, hạ thấp sắc dân bản địa là ngu muội, mê tín và không văn minh.
Các điềm báo rất quan trọng trong tín ngưỡng Aztec, họ tin rằng lịch sử lặp lại chính nó. Một số học giả hiện đại nghi ngờ về việc liệu những điềm báo như vậy có thực sự xảy ra hay không, hay liệu chúng là những bày vẽ Ex post facto (về sau này) để giải thích thất bại của họ. Một số học giả cho rằng "cách giải thích khả dĩ nhất về câu chuyện của những điềm báo này là một số, nếu không phải là tất cả, đã xảy ra" nhưng thừa nhận rằng rất có thể "những người Mexico và giáo sĩ, viết sau này về đế chế Mexico, đã liên kết những ký ức đó với những gì họ biết là đã xảy ra ở châu Âu.
Bối cảnh
Người Tây Ban Nha đã thành lập một khu định cư lâu dài trên đảo Hispaniola vào năm 1493 trong chuyến hải hành thứ hai của Christopher Columbus. Họ tiếp tục khám phá và định cư vùng Caribe và Vùng Tây Ban Nha Chính, tìm kiếm sự giàu có, vàng bạc và các quần thể bản địa đông dân khác nhằm bóc lột lao động. Hai mươi lăm năm sau khi người Tây Ban Nha lần đầu đến Tân Thế giới, nhiều đoàn thám hiểm đã được cử đi khám phá bờ biển Mexico.
Những cuộc thám hiểm của Tây Ban Nha đến Yucatán
thumb|upright|[[Diego Velázquez de Cuéllar|Diego de Velázquez, thống đốc Cuba, người đã ủy quyền cho cuộc thám hiểm của Cortés vào năm 1519]] Năm 1517, thống đốc Cuba là Diego de Velázquez ủy quyền một hạm đội gồm ba tàu dưới sự chỉ huy của Hernández de Córdoba đi về phía tây và khám phá bán đảo Yucatán. Córdoba cập bờ Yucatán và gặp gỡ người Maya ở Cape Catoche. Sau khi đổ bộ, các conquistador đọc Requerimiento năm 1513 trước dân chúng Maya, ban cho họ sự bảo hộ của Vua Tây Ban Nha nếu họ chịu quy phục. Córdoba bắt được hai người Maya, họ được rửa tội và đổi tên thành Melchor và Julián, rồi trở thành thông dịch viên cho người Tây Ban Nha. Hai người này bị đánh lừa hoặc hiểu sai ngôn ngữ mà kể cho người Tây Ban Nha về vàng bạc châu báu vô kể ở vùng này. Ở phía tây của bán đảo Yucatán, người Tây Ban Nha bị phục kích vào ban đêm bởi tướng Maya tên là Mochcouoh, dẫn đến cái chết của 50 người Tây Ban Nha. Córdoba bị trọng thương sau cuộc đụng độ và chỉ có một số ít thủy thủ đoàn toàn mạng quay trở về Cuba.
Vào thời điểm đó, vùng Yucatán chỉ mới được khám phá một phần, cuộc chinh phục Yucatán của người Tây Ban Nha diễn ra muộn hơn so với cuộc chinh phục ở Trung Mexico (1519–21). Với sự trợ giúp của hàng chục nghìn chiến binh từ các cựu lãnh thổ Aztec và nhiều vương quốc Maya khác, người Tây Ban Nha đã mất hơn 170 năm để thiết lập toàn quyền kiểm soát vùng văn hóa Maya, kéo dài từ bắc Yucatán xuống vùng đất thấp trung tâm El Petén rồi lên tới cao nguyên phía nam Guatemala. Sự kết thúc của chiến dịch được đánh dấu bằng sự kiện nhà nước Maya cuối cùng, Itza Maya đóng đô tại Nojpeten, thất thủ vào năm 1697.
Lệnh đình hoãn vào phút chót
thumb|300px|Lược đồ lộ trình của Cortes trong nội địa Mexico Velázquez chắc hẳn đã nhận thức rõ rằng, bất cứ kẻ nào chinh phục được vùng đất liền nhân danh Vua Tây Ban Nha sẽ có được danh tiếng, vinh quang và tiền tài, hơn bất cứ thứ gì có được ở chốn Cuba nghèo nàn này. Do đó, khi đoàn thám hiểm sắp khởi hành, vị thống đốc bắt đầu nghi ngờ rằng Cortés sẽ không trung thành và trưng dụng đoàn thám hiểm để phục vụ cho mục đích riêng của hắn,[57] cụ thể là tự thiết lập một thuộc địa riêng và tách khỏi quyền kiểm soát của Velázquez.
Vì vậy, Velázquez hạ lệnh thay thế Cortes bằng Luis de Medina. Tuy nhiên, anh rể của Cortés, theo một số nguồn, đã giết Medina. Biết chuyện, Cortés liền thúc đẩy nhanh việc tổ chức và chuẩn bị cho chuyến thám hiểm.[58]
Liên minh với Totonac
thumb|Cortés dẫn đầu quân Tây Ban Nha, theo sau bởi các [[tameme (cửu vạn), Bản thảo Azcatitlan.]] Cortés tiến tới Quiahuiztlán và Cempoala, các thành bang Totonac nằm dưới ách đô hộ của người Aztec. Các teuctlis tại đây (người cai trị) đã từng gặp gỡ Juan de Grijalva và có quan hệ tốt đẹp với người Tây Ban Nha. Teuctli của Cempoala tên là Xicomecóatl (được các sử liệu Tây Ban Nha mô tả là một vị tù trưởng mập mạp và ì ạch), cùng với teuctli của Quiahuiztlán đón nhận nồng hậu người Tây Ban Nha. Trong cuộc đàm thoại sau đó, Cortés hứa rằng sẽ giúp họ được giải phóng khỏi xiềng xích của người Aztec và đề nghị một liên minh giữa Totonac và Tây Ban Nha. Nước đi ngoại giao đầu tiên này đặt ra tiền lệ cho các kế sách tiếp theo của Cortes nhằm có được sự ủng hộ chính trị cũng như quân sự của các dân tộc bị áp bức, hợp lực để lật đổ Đế quốc Aztec.
Không lâu sau khi người Tây Ban Nha tới, năm sứ thần của Moctezuma đến vùng này để thu cống như thường lệ. Cortés xúi giục các thủ lĩnh Totonac kháng thuế và tống giam họ. Các thủ lĩnh Totonac, có phần sợ hãi, đã làm theo lời Cortés. Một caudillo Tây Ban Nha được cho đàm phán với hai trong số năm viên sứ thần, ông tra hỏi xong rồi thả họ đi, kể rằng người Totonac đã bày trò này mà người Tây Ban Nha không hề hay biết. Ông cũng kèm theo lời nhắn hòa bình đến tlatoani (tương đương vua) của Tenochtitlan, hứa rằng sẽ giúp họ tiêu diệt bè lũ "phản động". Sáng hôm sau, Cortés tra hỏi các teuctlis Totonac tại sao lại để cho chúng "tẩu thoát", rồi ông trả vờ phẫn nỗ, bắt ba viên sứ thần còn lại đưa lên tàu. Mục đích của caudillo là muốn có sự hậu thuẫn vô điều kiện của người Totonac và đánh lừa Moctezuma. Vài ngày sau, một đoàn sứ thứ hai của Moctezuma được cử tới, lần này được Motelchiuh và hai người cháu của Cacamatzin dẫn đầu, mang theo quà và cảm ơn họ vì đã ra tay cứu giúp hai viên sứ thần trước. Ông đã bí mật đàm phán với teuctli của Quiahuiztlán, cứ cho là họ đã được giải phóng khỏi ách cai trị của ông và đề nghị "tha bổng" cho ba viên sứ thần còn lại. Motelchiuh cùng với các tù nhân được trao trả mừng rỡ quay trở về Tenochtitlan.
Ở Tizapancingo, một đội quân Aztec được tập hợp nhằm thảo phạt các thành bang Totonac không chịu nộp cống nữa. Cortés dẫn đầu đội kỵ binh đã có thể đánh tan đội quân Aztec này, thuyết phục thành công các tecuhtlis của Quiahuiztlán và Cempoala gia nhập liên minh với họ. Ba mươi thủ lĩnh Totonac gặp gỡ tại Cempoala để chính thức công nhận liên minh và cùng người Tây Ban Nha tiến tới Tenochtitlan. Người Totonac cung cấp cho quân Tây Ban Nha rất nhiều cửu vạn để vận chuyển số pháo châu Âu họ mang theo.
Người Totonac đóng góp 1,300 chiến binh cho Cortés. Các tướng lĩnh Totonac tham gia cuộc viễn chinh bao gồm Mamexi, Teuch, và Tamalli. Điều kiện của họ là, sau khi người Mexica bị hạ bệ, quốc gia Totonac sẽ được độc lập và tự do. Các thành bang Cempoala, Quiahuiztlán được rửa tội, đổi tên thành Nueva Sevilla và Archidona, nhưng chúng không còn tồn tại đến ngày nay.
Âm mưu đào ngũ
thumb|left|Cortés đục chìm tàu thuyền ngoài khơi Veracruz Không lâu sau, Alonso de Grado và Alonso de Ávila được phong làm thị trưởng lâm thời của Villa Rica de la Vera Cruz. Diego Velázquez và bè bạn thân cận của ông ta không đồng ý với quyết định trên, chống chế để quay trở về Cuba. Những kẻ đồng lõa bao gồm Fray Juan Díaz, Juan Velázquez de León, Diego de Ordás, Alonso de Escobar, Juan Escudero, thuyền trưởng Diego Cermeño, các thủy thủ Gonzalo de Umbría và Alfonso Peñate. Một hội đồng chiến tranh được chủ tọa bởi Cortés và tổ chức bởi đội quân đóng ở thị trấn với sự hậu thuẫn của các tân thị trưởng nhằm bàn bạc về vấn đề này. Juan Escudero và Diego Cermeño bị kết án tử bằng treo cổ, Gonzalo de Umbría bị chặt một bàn chân và số còn lại bị bắt giữ. Khi những kẻ nổi loạn được thả, họ vô điều kiện đồng thuận với caudillo. Ngoài ra, Cortés đục chìm tất cả các tàu thuyền để không ai có thể trốn thoát về Cuba trong tương lai. Trong các nguồn sử liệu Tây Ban Nha, Cortes biện minh cho hành động này với cớ những con thuyền "không thể di chuyển được". Theo biên niên sử của Díaz del Castillo, những kẻ cố trốn tránh vẫn bị bắt phải tham gia cuộc viễn chinh. Còn những kẻ có máu phiêu lưu chỉ nói một câu: Tại sao ta lại từ chối tiến về phía trước và từ chối hưởng một phần chiến lợi phẩm? [Pues, ¿de qué condición somos los españoles para no ir adelante, y estarnos en partes que no tengamos provecho de guerra?]
Alguacil của Villa Rica, Juan de Escalante, đồn trú ở thị trấn với một lực lượng nhỏ người Tây Ban Nha, phần lớn là người già và người bị thương. Nhiệm vụ của Escalante bao gồm: cung cấp sự hỗ trợ cần thiết cho dân Totonac phòng trường hợp người Aztec gây hấn và canh giữ bờ biển.
Cùng lúc đó, thống đốc Jamaica là Francisco de Garay cử một đội 3 tàu thám hiểm và 270 thủy thủ dưới sự chỉ huy của Alonso Álvarez de Pineda tới Vịnh Mexico. Sau khi giong buồm từ Florida tới sông Pánuco, Escalante trông thấy đoàn thuyền này và bẩm báo lên chỉ huy. Cortés tưởng lầm đoàn này được cử đi bởi Velázquez, cho giăng bẫy để bắt sống thủy thủ đoàn nhưng chỉ bắt được 7 người đổ bộ bằng thuyền nhỏ, phần lớn đoàn thám hiểm trở về Jamaica an toàn. Vào ngày 16 tháng 8 năm 1519, Cortés dẫn đầu liên quân Tây Ban Nha-Totonac hành quân tới thành Tenochtitlan.
Liên minh với Tlaxcala
Tlaxcala là một liên minh của các thành bang và được trị vì bởi một hội đồng cầm quyền gần giống chính thể cộng hòa. Trái lại, đế quốc Aztec được tổ chức theo hình thức gần giống đế quốc. Kể từ năm 1455, quyền lực của đế quốc Aztec dựa vào sức mạnh của ba thành bang cốt lõi Texcoco, Tlacopan, và Tenochtitlan, nhưng sau này thành Tenochtitlan đã chiếm ưu thế hoàn toàn. Trong những năm tháng đó, liên minh Tam Quốc mở mang bờ cõi và tiến hành các cuộc chiến tranh Hoa chống lại Huejotzingo, Cholula và Tlaxcala.
Trong bối cảnh đó, liên quân Totonac-Tây Ban Nha tiến vào lãnh thổ Tlaxcala với mật độ dân số thấp, thành phần sắc tộc chủ yếu là người Pinomes, người Otomi và người Tlaxcala sống rải rác ở hàng trăm ngôi làng lớn nhỏ. Hội đồng Tlaxcala đã biết về hoạt động của người Tây Ban Nha và muốn được gặp mặt trực tiếp Cortés. Đoàn đại biểu của người Tlaxcala bao gồm Xicohténcatl Già, Maxixcatzin, Citlalpopocatzin, và Hueyolotzin. Giống người Mexica, người Tlaxcala cho rằng người Tây Ban Nha là những á thần, bởi các tin tức mà họ nghe kể về loài ngựa và các loại vũ khí bóng lóa mà người Tây Ban Nha mang theo. Maxixcatzin do dự về thỏa thuận liên minh và muốn đánh đuổi người Tây Ban Nha. Xicohténcatl Axayacatzin cho rằng người Tây Ban Nha không phải là á thần: chúng tỏ ra hứng thú với vàng, trộm cướp các làng mạc, phá hủy các thần điện và tỏ sự bất kính với các luật lệ tổ tiên. Những điều này thể hiện rằng chúng cũng chỉ là người phàm, chứ chẳng phải thần linh. Hội đồng quyết định đánh: nếu thắng thì Tlaxcala sẽ được hưởng danh tiếng, nếu bại thì người Otomi sẽ bị vu khống tội bất tuân hội đồng Tlaxcala và một liên minh Tây Ban Nha-Tlaxcala sẽ được thành lập.
thumb|[[Hernán Cortés diện kiến Xicohténcatl, mô tả trong cuốn Lienzo de Tlaxcala (Tlaxcala Sử lược).]] Vào ngày 2 tháng 9 năm 1519, mười lăm người bản địa giả làm mồi nhử để lùa quân Tây Ban Nha đến hẻm núi Tecóac, nơi Xicohténcatl Axayacatzin chỉ huy một toán chiến binh Otomi đã phục sẵn. Trước trận chiến, Cortés đọc Requerimiento của Hoàng gia Tây Ban Nha nhưng không có hồi đáp từ phía Tlaxcala. Quân Tây Ban Nha hô lớn "Santiago y cierra España!" và xông vào hàng ngũ quân thù, lợi thế của cuộc chiến nghiêng về phía Tây Ban Nha mặc dù bị áp đảo quân số. Trong đêm tiếp theo, Cortés và lính của ông lần đầu tiên lo sợ rằng họ sẽ bị tiêu diệt tại đây, vẫn đang đóng quân ở đồi Tzompachtepetl.
Cortés gửi thông điệp đến quân Tlaxcala mời làm đồng minh nhưng chỉ nhận lại lời mỉa mai từ Xicohténcatl: "Hòa bình ư? Tất nhiên, bọn ta sẽ tôn vinh nó, tới Tlaxcala nơi mà cha ta ngự trị. Tại đó chúng ta sẽ hòa ước, no nê với máu thịt của các ngươi và trái tim của các ngươi để tôn thần." Mặc cho lời kích động đó, ngựa và vũ khí của người Tây Ban Nha quá lợi hại so với quân đội Tlaxcala, những chiến binh được rèn luyện để luôn ưu tiên bắt giữ tù binh.
Tuy vậy, các cuộc chiến kéo theo không hoàn toàn là dễ dàng đối với liên quân Tây Ban Nha-Totonac. Xicohténcatl đã cử nội gián lẩn vào hàng ngũ Tây Ban Nha với quà và đồ ăn nhưng đều bị phát giác nhanh chóng. Cortés cho cắt tay họ để trừng phạt. Các nội gián Tlaxcala không chịu được cảnh tra tấn, khai ra hết kế hoạch của phe Tlaxcala. Trong một cuộc chiến trên đồng bằng, người Tlaxcala lại tiếp tục thua thế, Xicohténcatl phẫn nỗ và giáng chức tướng Chichimecatecle khiến cho quân Ocotelulco và Tepetícpac đào ngũ hàng loạt.
Sau các thất bại liên tiếp, hội đồng Tlaxcala ra lệnh cho Xicohténcatl Axayacatzin dừng ngay cuộc chiến và đề nghị hòa ước. Xicohténcatl Già, Maxixcatzin, Citlalpopocatzin, Hueyolotzin và một vài đại biểu khác đón tiếp người Tây Ban Nha vào ngày 18 tháng 9 năm 1519. Tại cuộc gặp gỡ, liên minh chống Mexica được thành lập. Người Tlaxcala dâng phụ nữ cho người Tây Ban Nha làm nghĩa cử hòa bình, trong số đó có con gái của Xicohténcatl Già, được cưới gả cho Pedro de Alvarado và rửa tội thành María Luisa Tecuelhuatzin. Các chiến binh Tlaxcala nổi bật đã chiến đấu cho người Tây Ban Nha kể từ đó bao gồm Piltecuhtli, Aexoxécatl, Tecpanécatl, Cahuecahua, Cocomitecuhtli, Quauhtotohua, Textlípitl và Xicohténcatl Axayacatzin. Xicohténcatl Axayacatzin tuy vậy, không tin tưởng vào liên minh này.
Thảm sát Cholula
thumb|[[Thảm sát Cholula được mô tả trong cuốn Lienzo de Tlaxcala (Tlaxcala Sử lược).]] Trước khi tiến đến Tenochtitlan, Cortés có ghé qua Cholula, một thành bang đồng minh của người Mexica với dân số 30.000 người, giáo phái tôn thờ thần Quetzalcóatl bén rễ tại đây. Người Tlaxcala có mối thù hằn với người Cholulteca và khuyên can người Tây Ban Nha không nên tin chúng. Người Cholulteca diễu binh dẫn đầu bởi hai tướng Tlaquiach và Ttalchiac gặp gỡ quân của Cortés, 400 lính Tây Ban Nha và 400 chiến binh Totonac được mời vào thành còn 2.000 quân Tlaxcala phải chịu đóng quân ngoài thành phố. Trong hai ngày đầu, người Cholulteca đón tiếp rất tử tể người Tây Ban Nha; nhưng vài ngày sau, chính quyền Cholulteca bắt đầu trốn tránh Cortés và các tướng của ông, do có vẻ như họ đã nhận được chỉ thị từ Moctezuma để phục kích và tiêu diệt người Tây Ban Nha. Một bà lão già kể cho Malintzin về âm mưu này và tới được tai của Cortés.
Sáng hôm sau, các conquistador bắt giữ các thủ lĩnh Cholulteca. Cortes là người ra lệnh cho quân đội Tây Ban Nha thực hiện vụ thảm sát Cholula.117 Hơn 5.000 người bị giết trong vòng chưa đầy 5 giờ dưới lưỡi kiếm của người Tây Ban Nha và sự điên loạn không thể kiểm soát của quân đồng minh Tlaxcala-Totonac.118 Quân đội cũng được lệnh phá hủy nhà cửa và đền thờ.116 Mặc dù được gọi là cuộc tấn công ngăn chặn, nhiều nạn nhân lại lại là dân thường Cholultec không có vũ trang.118 Các chiến binh của thành bang không phản ứng gì cho đến sau 2 giờ đầu tiên của cuộc tấn công. Hai vạn chiến binh Mexica được đồn đại là đang chuẩn bị phục kích quân Tây Ban Nha bên ngoài thành phố không thực sự tồn tại; thực chất, chẳng có một cuộc đột kích Aztec nào.116 Sau vụ thảm sát, người Tây Ban Nha cướp vàng bạc châu báu, còn quân đồng minh bản địa thu lượm muối và bông.118 Quân Tây Ban Nha, Tlaxcala và Totonac nán lại ở Cholula 14 ngày. 116 Người Cholulteca bị khuất phục và buộc phải liên minh với lực lượng của Cortés.118
Đoàn chinh phục tiến tiếp đến Huejotzingo; Họ vượt qua hai ngọn núi lửa ở lối vào thung lũng, Ngọn Popocatepetl và Ngọn Iztaccíhuatl, thông qua một khu vực có rừng cây, hiện có tên là Paso de Cortés. Ở phía bên kia, họ trông thấy Hồ Texcoco và đảo nổi nơi thành Tenochtitlan ngự trị, lần đầu tiên trong đời. Họ vượt Amaquemecan và Chalco-Atenco, nơi những sứ thần của Moctezuma liên tục can ngăn họ đi tiếp. Sau một thời gian ở Ayotzinco, họ hành quân tới lần lượt các thành bang Mixquic, Cuitláhuac (Tláhuac), Culhuacán và Iztapalapa. Ở những thành phố này, dân bản địa rất tò mò và choáng ngợp trước những người châu Âu và loài ngựa mà họ mang theo.119
Tại thành Tenochtitlan
Moctezuma tìm đủ mọi cách để cản bước tiến của Cortés tới Tenochtitlan. Vị tlatoani đã gửi quà, các đoàn sứ và thông điệp thuyết phục người Tây Ban Nha không tiến đến thành phố, nhưng tất cả đều vô ích.120 Sau khi vào Thung lũng Mexico, đạo quân gồm 400 conquistador Tây Ban Nha, 4.000 chiến binh Tlaxcala, và 16 con ngựa tiến vào thành Tenochtitlan ngự giữa hồ Texcoco với các đường đắp lớn tỏa ra tứ phía bờ hồ vào ngày 8 tháng 11 năm 1519, tương đương với ngày "8 Ehecatl" năm "1 acatl" của tháng Quecholli trong lịch bản địa.121 122
Cortés và quân của ông được chào đón bởi huey tlatoani Moctezuma Xocoyotzin và đoàn tùy tùng của ông, bao gồm: tlatoani thành Tlacopan tên Totoquihuatzin, tlatoani thành Tetzcuco tên Cacamatzin, Cuitláhuac, Tetlepanquetzalhinz, Itzcuauhtzin, Topantemoctzin cùng nhiều hầu cận khác. Sau một cuộc trò chuyện ngắn, hai đoàn người bắt đầu trao đổi quà. Cortés dâng cho Moctezuma một vòng cổ gán hạt thủy tinh gọi là margaritas và Moctezuma trao cho Cortes một vòng cổ có gán 8 con tôm bằng vàng. Người Tây Ban Nha được mời vào nghỉ ngơi ở cung điện Axayácatl, ở gần khu vực thiêng của thành phố. Moctezuma là một chiến binh lão luyện, nhưng là một người mê tín, ông vẫn tưởng rằng những kẻ này là thần linh.123 (Nhiều học giả hiện đại nghi ngờ chuyện này) Trong nhiều sử liệu, Moctezuma được ẩn ý là muốn quy thuận theo Vua Carlos của Tây Ban Nha.124
Ở vùng bờ biển, người Totonac đã hoàn toàn không nộp cống cho người Mexica nữa. Viên sứ thần thu cống Cuauhpopoca triệu tập quân đội Mexica đi đánh người Totonac được hậu thuẫn bởi quân đồn trú Tây Ban Nha tại Villa Rica de la Vera Cruz. Sau cuộc đụng độ, quân Tây Ban Nha chịu tổn thất nặng nề. Juan de Escalante cho quân lính đốt Nautla và rút quân thành công nhưng chết do vết thương trong trận chiến.125 Tin này sớm lan tới Tenochtitlan; quân Mexica đã dâng về cho Moctezuma cái đầu của một người lính Tây Ban Nha tên Juan de Argüello, để chứng tỏ rằng chúng chỉ là phàm nhân, không phải thần linh. Người Totonac cũng bẩm báo cho Cortés về thất bại này.126
Trong thời gian làm khách ở Tenochtitlan, người Tây Ban Nha vô tình tìm thấy kho báu trong cung điện Axayácatl xa hoa; nhưng do lo sợ bị người Mexica phát hiện, họ lập kế hoạch bắt Moctezuma làm con tin.127 Vào ngày 14 tháng 12, Cortés lấy cớ về sự biến ở Nautla nhằm bắt giữ vị tlatoani, đề nghị những kẻ thủ phạm phải ra mặt. Moctezuma khẳng định là ông không ra lệnh cho cuộc tấn công và cử một phái đoàn triệu Cuauhpopoca về. Đoàn Mexica này được đồng hành bởi Francisco de Aguilar, Andrés de Tapia và Gutiérrez de Valdelomar. Từ thời điểm đó trở đi, hoàng đế Aztec bị giam lỏng bởi một đoàn hộ tống Tây Ban Nha. Khi phái đoàn trở về, Cortes đưa Cuauhpopoca ra xét xử; Cuauhpopoca, con trai ông và 15 kẻ khác từ Nautla bị hành quyết. Nhân dân Mexica, chứng kiến vụ xử tử, bắt đầu hoài nghi hoàng đế của họ.128
Các conquistador cũng tra hỏi Moctezuma về số vàng và biết được nguồn gốc của chúng. Người Tây Ban Nha cử các đoàn thám hiểm đi khảo sát các mỏ vàng. Gonzalo de Umbría tới Zacatula ở vùng Mixtec; Diego de Ordás tới Tuxtepec và Coatzacoalcos; Andrés de Tapia và Diego Pizarro tới vùng Pánuco.130 Cortés cũng đòi hỏi Moctezuma thu tất cả số cống có thể từ các chư hầu Aztec. Vị tlatoani đồng ý với hy vọng người Tây Ban Nha sẽ rời Tenochtitlan. Để tiện cho việc di chuyển và phân phối, chỗ vàng này được các thợ luyện kim bản địa Azcapotzalco làm tan chảy, để dành 1/5 số vàng cho vua Tây Ban Nha.131
Một đội Tây Ban Nha được cử tới Tetzcuco để tìm vàng. Những người dẫn đường cho họ là Netzahualquentzin và Tetlahuehuezquititzin, đều là anh em của Cacamatzin. Có lẽ do một sự hiểu lầm, Netzahualquentzin bị tình nghi phản trắc và bị hành quyết treo cổ. Cacama phẫn nộ vì vụ việc này, âm mưu nổi dậy cùng các thành Coyoacán, Tlacopan, Iztapalapa, Toluca và Matalcingo,129 nhưng Ixtlilxóchitl, một người anh em khác và đồng thời là đối thủ chính trị của Cacama, phản bội ông. Quân nổi dậy bị bắt và Cortés đưa Coanácoch lên làm tlatoani mới của Tetzcuco.130 Vài ngày sau, Pedro de Alvarado tra tấn Cacama, đòi bằng được số vàng còn lại. Conquistador Bernardino Vázquez de Tapia lên án Alvarado vì hành động quá quắt này.132
Michoacan
Sau khi nghe tin về sự sụp đổ của đế quốc Aztec, Cazonci (tương đương vua) của đế quốc Tarasca (kình địch của Aztec ở miền Tây Mexico hiện nay) là Tangaxuan II cử sứ giả đến đàm phán với người Tây Ban Nha. Một vài người Tây Ban Nha đồng hành cùng đoàn sứ về thủ đô Tzintzuntzan để diện kiến nhà cai trị.
Năm 1522, quân Tây Ban Nha dưới sự lãnh đạo của Cristobal de Olid tiến vào lãnh thổ Tarasca và tới được Tzintzuntzan trong vòng vài ngày. Quân đội Tarasca tuy rất đông đảo, có lẽ lên tới 100.000 người, nhưng lại quyết định cầu hòa chứ không gây chiến. Tangáxuan quy phục chính quyền Tây Ban Nha và được cho phép tự trị.
Nuño Beltrán de Guzmán quyết định hành quân về phía tây bắc Mexico với 5.000–8.000 binh lính để tìm kiếm các vương quốc mới để chinh phục. Trên đường đi, ông có tạt qua vùng Tarasca và khi nhận ra rằng Tangaxuan vẫn còn quá nhiều quyền lực, Guzmán liên minh với một quý tộc Tarasca tên Don Pedro Panza Cuinierángari để chống lại vị cazonci. Tangaxuan sau đó bị hành quyết vì tội mưu loạn, khước từ cống nạp, kê gian và dị giáo. Tro cốt của ông được đổ xuống sông Lerma. Trong những thập kỷ tiếp theo, những người cai trị bù nhìn được chính phủ Tây Ban Nha dàn xếp ở Tarasca.
Các cuộc chiến tranh Chichimec
Sau khi Tây Ban Nha chinh phục miền trung Mexico, các cuộc thám hiểm đã được gửi xa hơn về phía bắc Trung Bộ châu Mỹ tới vùng được gọi là La Gran Chichimeca. Các cuộc viễn chinh tàn bạo dưới sự lãnh đạo của Nuño Beltrán de Guzmán khiến người dân Chichimeca rất uất ức người Tây Ban Nha. Năm 1540, với sự kêu gọi của thủ lĩnh Tenamaxtli, dân bản địa vùng dậy và phát động Chiến tranh Mixton.
Năm 1540, người Chichimeca củng cố Mixtón, Nochistlán và các thị trấn miền núi khác rồi đi đánh vây các khu định cư của người Tây Ban Nha ở Guadalajara. Conquistador Pedro de Alvarado, với sự trợ giúp của thống đốc Cristóbal de Oñate, chỉ huy cuộc tấn công vào Nochistlán. Tuy nhiên, người Chichimeca đánh tan thành công lực lượng của Alvarado. Dưới sự lãnh đạo của Phó vương Don Antonio de Mendoza, quân Tây Ban Nha và các đồng minh Anh-điêng tái chiếm tất cả các thị trấn này và đàn áp mạnh tay các cuộc nổi dậy. Cuộc chiến không hoàn toàn dừng lại trong những năm sau đó.
Năm 1546, các nhà chức trách Tây Ban Nha phát hiện ra bạc ở vùng Zacatecas và thành lập các khu định cư trên lãnh thổ Chichimeca để khai thác tài nguyên, làm thay đổi địa hình và lối sống truyền thống của người Chichimeca. Người Chichimeca bắt đầu tấn công các khách và thương nhân dọc theo "những con đường bạc". Chiến tranh Chichimeca sau đó (1550–1590) đã trở thành cuộc xung đột dài và tốn kém nhất giữa Tây Ban Nha với các dân tộc bản địa ở châu Mỹ. Vào năm 1554, người Chichimeca giáng một đòn quyết định khi họ tấn công một đoàn xe Tây Ban Nha gồm sáu mươi xe ngựa và cướp tài sản có trị giá hơn 30.000 peso. Vào những năm 1580, hàng nghìn người đã phải bỏ mạng trong cuộc chiến và các khu định cư khai thác mỏ của Tây Ban Nha trên lãnh thổ Chichimeca vẫn nằm trong vòng bị đe dọa. Năm 1585, Don Alvaro Manrique de Zúñiga, Hầu tước Villamanrique, được bổ nhiệm làm phó vương Tân Tây Ban Nha. Vị phó vương đã vô cùng phẫn nộ khi hay tin một số binh lính Tây Ban Nha tìm kiếm thu nhập bằng cách đột kích các ngôi làng của thổ dân da đỏ và bán họ làm nô lệ. Tuy thiếu thốn quân đội, ông quyết tâm khôi phục hòa bình cho khu vực đó và phát động một kế hoạch bình định có quy mô toàn diện bằng cách đàm phán với các nhà lãnh đạo Chichimeca và ban cho họ đất đai, nông cụ và các hàng hóa khác. Chính sách "mua hòa bình" này cuối cùng đã kết thúc cuộc chiến triền miền với các tộc Chichimeca.
Liên kết ngoài
Chinh phục Thể loại:Lịch sử Aztec Chinh phục Aztec Thể loại:Xung đột thập niên 1510 Thể loại:Xung đột thập niên 1520 Thể loại:Trận đánh liên quan tới Đế quốc Aztec Aztec Thể loại:Lịch sử Tân Tây Ban Nha Thể loại:Tân Tây Ban Nha Thể loại:Xung đột thế kỷ 16 Thể loại:Chiến tranh tôn giáo Thể loại:Xung đột năm 1519
Ceyx azureus ochrogaster
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Cosmotoma fasciata
Cosmotoma fasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cosmotoma
Origanum calcaratum
Origanum calcaratum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Juss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.
Liên kết ngoài
Thể loại:Origanum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1789
Osmunda plumieri
Osmunda plumieri là một loài dương xỉ trong họ Osmundaceae. Loài này được Tausch mô tả khoa học đầu tiên năm 1836. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Osmunda Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Unresolved names
Zaluzania triloba
Zaluzania triloba là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Ortega) Pers. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1807.
Solanum fulgens
Solanum fulgens là loài thực vật có hoa trong họ Cà. Loài này được (J.F. Macbr.) Roe miêu tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
Cochisea sonomensis
Cochisea sonomensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tuyết Lan
Nguyễn Thị Tuyết Lan (sinh ngày 18 tháng 4 năm 1990) là người mẫu người Việt Nam. Cô là Á quân của cuộc thi Vietnam's Next Top Model 2010. Tuyết Lan là một trong số ít người mẫu Việt Nam hoạt động nổi bật ở làng thời trang quốc tế
Trong nước
Tuyết Lan khởi đầu sự nghiệp bằng việc tham gia cuộc thi Người mẫu Việt Nam Vietnam's Next Top Model 2010, ở thời điểm Tuyết Lan dự thi, nhiều người trong giới chuyên môn đánh giá cô là một trong những cô gái có "năng khiếu" làm người mẫu với khuôn mặt đậm chất Á và những biểu cảm cá tính. Tuy nhiên, chính phong độ ổn định của Tuyết Lan đã khiến cô khó chạm vào ngôi vị quán quân bởi theo format chương trình năm đó, người chiến thắng phải là người có tiến bộ rõ rệt qua từng thử thách. Tuyết Lan cũng đã trở thành gương mặt người mẫu ấn tượng của làng thời trang Việt Nam, xuất hiện liên tục trên hầu khắp các show diễn lớn như Elle Fashion show, F Fashion show, Launching Phong cách Harper’s Bazzar... Tuyết Lan cũng là người mẫu đầu tiên 2 lần lên bìa tạp chí thời trang danh giá phiên bản Việt Elle, Cô liên tục nhận được những lời mời lên bìa, chụp ảnh thời trang và hình ảnh của cô được phủ sóng rộng khắp trên các tạp chí uy tín như Elle, Her World, Đẹp, Sành điệu, Heritage, Cosmopolitan...
Sau cuộc thi Vietnam's Next Top Model, Tuyết Lan tiếp tục theo đuổi giấc mơ thành danh ở làng mẫu quốc tế. Cô xây dựng cho mình hướng đi khá bài bản, dần chiếm lĩnh thị trường trong nước và châu Á trước khi chinh phục "đấu trường" quốc tế. Quá trình này đã giúp cô có thêm kinh nghiệm cọ xát trong môi trường chuyên nghiệp.
Tuyết Lan từng thành công tại đấu trường quốc tế khi giành giải nhất tại cuộc thi Asian Model Search 2011 diễn ra vào trung tuần tháng 4/2011 ở Singapore. Với những thành công đạt được trong thời gian ngắn, Tuyết Lan nhanh chóng được giới chuyên môn đánh giá rất cao về khả năng, cũng như sự nghiêm túc với nghề. Đó cũng là lý do cô tiếp tục được đề cử là đại diện duy nhất của Việt Nam tham dự cuộc thi danh giá nhất về người mẫu trên thế giới -Elite Model Look 2011(tháng 11/2011).
Năm 2012, Tạp chí Thể thao Văn hóa Đàn ông lựa chọn Tuyết Lan để trao giải thưởng Baby of The Years với tiêu chí là gương mặt trẻ có những nỗ lực để đạt thành công vượt bậc.
Quốc tế
Tháng 10/2011, Tuyết Lan sang Singapore làm việc, bắt đầu thử sức tại thị trường quốc tế
Tháng 2/2012, Tuyết Lan cùng Hoàng Thị Thùy (quán quân mùa 2) có cơ hội lần đầu tiên sải bước trong show diễn New York Fashion Week của NTK Korto Momoly, Terry Stevens, Michael Alan Stain, Adrian Alicea…. Sự xuất hiện của Tuyết Lan và Hoàng Thùy tại New York từng khiến showbiz Việt nhiễu loạn với nhiều thông tin trái chiều và sự tham gia đấu khẩu của những người có chuyên môn như Hà Anh, Đỗ Mạnh Cường,... Thời điểm ấy, Tuyết Lan bị chê bai chỉ xuất hiện được ở những show diễn bên lề, không danh giá. Trước những nhận định cô không thể tiến xa hơn thị trường châu Á và chỉ diễn những show bên lề New York Fashion Week của Hà Anh. Tuyết Lan và Btc Vietnam's Next Top Model đã tổ chức một buổi họp báo, tuy nhiên những câu trả lời của cô không nhận được sự đồng tình từ phía dư luận. Sau đó, cô chọn cách im lặng phấn đấu để chứng tỏ khả năng của mình.
Tháng 7/2012, Tuyết Lan ký hợp đồng với công ty quản lý và đào tạo người mẫu hàng đầu thế giới Wilhelmina Models, đây là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp người mẫu quốc tế của cô.
Tháng 2/2013, Tuyết Lan đã diễn 5 show diễn tại tuần lễ thời trang New York (New York Fashion Week 2013). Trong đó, show diễn của NTK Elie Tahari và Park Choon Moo thuộc Mercedes-Benz Fashion Week, còn lại là Tia Cibani, Wes Gordon và Juan Carlos Obando - 3 NTK nổi tiếng của New York.
Tuyết Lan vinh dự trở thành người mẫu châu Á đầu tiên xuất hiện trên bìa tạp chí Pulp Canada. Cô liên tiếp xuất hiện trên các tạp chí ngoại khác như: Rogue China, Sicky , Superior , Elle ...và các thương hiệu: Thomas Wylde , Nordstrom Rack...
Với những thành công ban đầu của Tuyết Lan trên thị trường quốc tế, cô được xem là người mẫu thành công nhất (cùng với Trang Khiếu và Hoàng Thùy) bước ra từ cuộc thi Vietnam's Next Top Model.
Cô là người Việt Nam đầu tiên trình diễn trên show của Louis Vuitton trong bộ sưu tập Women’s Spring-Summer 2021 được tổ chức tại Bảo tàng Khoa học Nghệ thuật ArtScience của Singapore ngày 23/03.
Ceyx azureus yamdenae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Piper setosum
Piper setosum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được Trel. & Yunck. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Hồ tiêu Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950
Tulipa sinkiangensis
Tulipa sinkiangensis là một loài thực vật có hoa trong họ Liliaceae. Loài này được Z.M.Mao miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Xã St. Mathias, Quận Crow Wing, Minnesota
Xem thêm
Thể loại:Xã của Minnesota Thể loại:Quận Crow Wing, Minnesota
Priapella bonita
Priapella bonita là một loài cá nước ngọt trong họ Cá khổng tước đã tuyệt chủng. Nó là loài đặc hữu của México.
Ceyx azureus ruficollaris
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Priapella bonita
Tham khảo
Thể loại:Priapella
Epilobium foliosum
Liên kết ngoài
Thể loại:Epilobium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900 Thể loại:Thực vật California Thể loại:Thực vật Tây Bắc Hoa Kỳ Thể loại:Thực vật Tây Duyên hải Hoa Kỳ Thể loại:Thực vật Tây Hoa Kỳ
Trachyarus decipiens
Liên kết ngoài
Thể loại:Trachyarus
Ceyx azureus azureus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Xanthorhoe umbrosa
Xanthorhoe umbrosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xanthorhoe
Cosmotoma melzeri
Cosmotoma melzeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cosmotoma
Stenostomum reticulare
Stenostomum reticulare là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Borhidi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stenostomum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Hıdırköy, İpsala
Hıdırköy là một xã thuộc huyện İpsala, tỉnh Edirne, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 276 người.
Solanum furcatum
Solanum furcatum là loài thực vật có hoa trong họ Cà. Loài này được Dunal miêu tả khoa học đầu tiên năm 1814.
Katur, Mundgod
Katur là một làng thuộc tehsil Mundgod, huyện Uttar Kannad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Họ Thú răng sỏi
Họ Thú răng sõi (tên khoa học Chalicotheriidae) là một nhóm động vật guốc lẽ ăn thực vật (Perissodactyla) lan rộng khắp Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Á, và Châu Phi trong Eocene sớm đến Pleistocen sớm sống từ 55,8 Ma -781.000 năm trước đây.
Katur, Mundgod
Tham khảo
Thể loại:Uttara Kannada
Cochisea undulata
Cochisea undulata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Cochisea
Ceyx azureus diemenensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ngọc Khuê (ca sĩ)
Phạm Thị Ngọc Khuê (sinh ngày 27 tháng 3 năm 1983, Hưng Yên, Việt Nam) là nữ ca sĩ người Việt Nam.
Ngọc Khuê được đông đảo khán giả biết đến và yêu mến sau chương trình Bài Hát Việt 2005 khi cô thể hiện thành công ca khúc "Bà Tôi".
Ngọc Khuê là con gái của nhạc sĩ kiêm hoạ sĩ Phạm Ngọc Khôi, Ngọc Khuê là người duy nhất trong ba chị em theo nghiệp của bố, 7 tuổi đã "có chân" trong đội hình của đội ca Hoạ mi Cung thiếu nhi Hà Nội.
Với một chất giọng trong trẻo, thánh thót, mang đặc trưng riêng của dòng nhạc dân gian đã tạo nên một Ngọc Khuê lạ lẫm không giống bất cứ ca sĩ nào trong thị trường âm nhạc hiện nay.
Ngọc Khuê đã chinh phục thính giả yêu nhạc bằng chất giọng giả thanh độc đáo và cách nhả chữ điêu luyện. Khi bước vào cuộc thi Tiếng hát Truyền hình Sao Mai (năm 2003), Ngọc Khuê không sử dụng lối hát quen thuộc vốn ăn điểm ban giám khảo với bài hát truyền thống, nhạc opera… mà dùng lối hát giả thanh thể hiện xuất sắc tác phẩm "Bên bờ ao nhà mình" của Lê Minh Sơn. Lúc đó, công chúng và cả người chấm thi mới ngạc nhiên thú vị trước sự trình diễn của cô gái 20 tuổi này. Chính các ca khúc "Cặp ba lá", "Chuồn chuồn ớt", "Người ở người về", "Đá trông chồng"… làm nên tên tuổi Ngọc Khuê, cô ca sĩ "dấn thân" vào những tác phẩm "gai góc".
Sau khi đoạt giải nhì trong cuộc thi Tiếng hát Truyền hình Sao Mai năm 2003, và hoàn thành album đầu tay "Bên bờ ao nhà mình" trong vòng hai tháng, Ngọc Khuê nhanh chóng tiếp thị tên tuổi của mình trong cuộc thi tiếp theo là Sao Mai điểm hẹn.
Và Ngọc Khuê đã giành được giải thưởng do Hội đồng nghệ thuật bình chọn. Sau khi tốt nghiệp trường Cao đẳng Văn hoá - Nghệ thuật, Ngọc Khuê tiếp tục xin theo học tại Nhạc viện Hà Nội để thực hiện ước mơ thứ hai của mình là trở thành một giảng viên thanh nhạc.
Ngoài ra, Ngọc Khuê tham gia phim hài Cả ngố năm 2010 cùng Xuân Bắc, Tự Long,... do Công ty cổ phần Nghe nhìn Thăng Long thực hiện.
Danh sách đĩa nhạc
Album phòng thu:
Album hợp tác:
Video âm nhạc
Riêng ca khúc Cảm Giác Yêu  là một trong hai ca khúc do nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến sáng tác nằm trong album hát về Hà Nội Vol 3. 365.hanoi.nk  (2008) có tới 2 video âm nhạc được ra mắt. Video đầu tiên được quay vào năm 2010 bởi đạo diễn Nguyễn Anh Dũng, lấy bối cảnh nửa đầu video là Ngọc Khuê ở trong phòng thu âm và nửa sau là cảnh ở một đầm sen. Còn video thứ hai được thực hiện năm 2013 bởi đạo diễn Nguyễn Ngọc Chiến, lấy bối cảnh gần gũi với thiên nhiên như thảm cỏ, hồ nhân tạo,… và hình ảnh những người nhạc công kéo Violin và Cello xuyên suốt video tạo nên không gian lãng mạn và thoải mái tới người xem.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1983 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nữ ca sĩ Việt Nam Thể loại:Người Hưng Yên Thể loại:Người họ Phạm tại Việt Nam Thể loại:Ca sĩ dân ca Việt Nam
Ceyx cyanopectus cyanopectus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Epilobium forbesii
Epilobium forbesii là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo chiều. Loài này được Allan mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epilobium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1961
Oishi Nobuyuki
Oishi Nobuyuki (sinh ngày 12 tháng 9 năm 1939) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản
Oishi Nobuyuki thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản từ năm 1964.
Thống kê sự nghiệp
!Tổng cộng||1||0
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1939 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Người đến từ Hiroshima
Osmunda ramosa
Osmunda ramosa là một loài dương xỉ trong họ Osmundaceae. Loài này được Roth mô tả khoa học đầu tiên năm 1788. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Osmunda Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1788 Thể loại:Unresolved names
Piper setulosum
Piper setulosum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được Trel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Hồ tiêu Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Astragalus submitis
Astragalus submitis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Boiss. & Hohen. miêu tả khoa học đầu tiên.
Cosmotoma nigra
Cosmotoma nigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cosmotoma
Ceyx pusillus pusillus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ceyx cyanopectus nigrirostris
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Trachyarus fuscipes
Trachyarus fuscipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trachyarus
Tulipa sogdiana
Tulipa sogdiana là một loài thực vật có hoa trong họ Liliaceae. Loài này được Bunge miêu tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tulipa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1852
Xanthorhoe undulata
Liên kết ngoài
Thể loại:Xanthorhoe
Ceyx pusillus ramsayi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Cochisea unicoloris
Cochisea unicoloris là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Cochisea
Anisodon
Anisodon là một chi tuyệt chủng của họ Chalicotheriidae. thumb|left|Xương chân thumb|left|Răng hàm
Tham khảo
Thể loại:Họ Thú răng sỏi
Cosmotoma olivacea
Cosmotoma olivacea là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cosmotoma
Zemisia discolor
Zemisia discolor là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Sw.) B.Nord. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006