cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sơn Tùng M-TP
Giọng hát
Sơn Tùng sở hữu chất giọng tenor (nam cao) sáng đẹp và truyền cảm cùng với âm vực rộng 3 quãng tám từ C#6 đến C5. Mặc dù không phải là một chuyên gia về thanh nhạc nhưng giọng hát của anh được xem là rất bắt tai giới trẻ lại vừa hợp với dòng nhạc chủ đạo của mình, điều này cũng đã mang lại một lượng người hâm mộ trẻ tuổi đông nhất nhì Việt Nam trong suốt sự nghiệp của anh. Cùng với lợi thế ngoại hình kết hợp với giọng hát, anh có sức hút rất lớn trong thị trường âm nhạc và các buổi biểu diễn ca nhạc trên toàn quốc.
Hình tượng công chúng
Theo Cung Ly từ Thể thao & Văn hóa, sở trường của Tùng là sự kết hợp "hài hòa" âm nhạc của mình với K-pop và đôi khi là nhạc Âu Mỹ, đó chính là lý do mà anh có nhiều bài hát cuốn hút và thành công. Mặc dù nhận về những thành công lớn, nhưng sự đón nhận của công chúng trong khoảng thời gian đầu sự nghiệp của anh đa phần là tiêu cực, trong đó họ chỉ trích anh vi phạm bản quyền âm nhạc. Khi được hỏi về những lời chỉ trích này vào năm 2012, Tùng khẳng định "ý kiến cho rằng [Sơn Tùng] M-TP đạo nhạc thì hoàn toàn không phải". Năm 2014, anh thừa nhận với báo chí rằng mình chỉ lấy phần nhạc nền trên mạng để sáng tác lời và tự tạo phần giai điệu dựa trên cảm hứng của các phần nhạc nền đó, chứ không sử dụng giai điệu nhạc nước ngoài trong các tác phẩm âm nhạc của mình. Do các vấn đề về tác quyền trong quá khứ của Tùng, sản phẩm của anh thường bị so sánh với các bài hát nước ngoài khác. Nhà báo của Forbes Vietnam, Phan T. Trang viết rằng mặc dù công chúng đã hào phóng và cởi mở hơn đối với anh kể từ khi phát hành "Lạc trôi" và "Nơi này có anh", tuy vậy họ vẫn nghi ngờ về sự sáng tạo của anh.
Euxoa praticola
Euxoa praticola là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Sơn Tùng M-TP
Hình tượng công chúng
Được xem là "ông hoàng mạng xã hội" tại Việt Nam, Tùng hiện đang là người Việt được theo dõi nhiều nhất trên Instagram, Spotify và từng trên Twitter, trước khi bị Hanbin vượt qua vào năm 2020. Anh cũng là nghệ sĩ âm nhạc V-pop được theo dõi nhiều nhất trên Facebook, YouTube, TikTok và Spotify. Sơn Tùng M-TP trở thành nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên lọt vào bảng xếp hạng Billboard Social 50 với vị trí 28 vào năm 2020. Năm 2015, Giải thưởng WeChoice đã công nhận Tùng là một trong 5 Đại sứ truyền cảm hứng (giải thưởng danh dự hàng đầu). WeChoice cũng bầu chọn anh là một trong mười người có ảnh hưởng nhất ở Việt Nam trong năm 2014 và 2017, và là một trong năm nghệ sĩ có ảnh hưởng nhất năm 2015. Anh cũng được đưa vào danh sách năm ca sĩ được yêu thích nhất của Giải thưởng Làn sóng xanh (bảng xếp hạng Top Hit) ba lần liên tiếp kể từ năm 2015. Năm 2018, Forbes Việt Nam đã xếp Tùng vào danh sách 30 Under 30 hằng năm.
Tomopterna cryptotis
Tomopterna cryptotis (tên tiếng Anh: Common Sand Frog) là một loài ếch trong họ Ranidae. Nó được tìm thấy ở Angola, Botswana, Cameroon, Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Kenya, Lesotho, Malawi, Mali, Mauritanie, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Senegal, Somalia, Nam Phi, Sudan, Swaziland, Tanzania, Uganda, Zambia, Zimbabwe, có thể cả Bénin, có thể cả Burkina Faso, có thể cả Cộng hòa Trung Phi, có thể cả Chad, và có thể cả Guinea. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và suối nước ngọt.
Sơn Tùng M-TP
Thời trang
Ngoài ra, Sơn Tùng M-TP còn được xem là một trong các ca sĩ có phong cách thời trang nổi bật nhất và được xem là biểu tượng thời trang của Việt Nam, mặc dù phong cách thời trang của anh thường hay bị so sánh với G-Dragon trong khoảng thời gian đầu tiên của sự nghiệp. Năm 2017, Elle Việt Nam đã trao cho anh giải thưởng Phong cách dành cho Nam ca sĩ sành điệu nhất. Cộng đồng người hâm mộ của anh, được gọi là Sky, bao gồm rất nhiều thành viên trong và ngoài nước. Tùng cũng tham gia quảng cáo một số thương hiệu và công ty, bao gồm Oppo, Yamaha và Jollibee. Oppo đã ra mắt dòng điện thoại theo tên tuổi của nam ca sĩ, Sơn Tùng M-TP Limited Edition F3, vào tháng 6 năm 2017. Một đôi giày từ bộ sưu tập Biti's Hunter đã được bán hết sau khi xuất hiện trong video âm nhạc "Lạc trôi". Biti's công nhận hiệu ứng Sơn Tùng M-TP là một yếu tố làm tăng doanh số của công ty lên tới 300%, giúp hồi sinh thương hiệu.
Vào năm 2023, Sơn Tùng M-TP được Gucci công bố vai trò Friend of House tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên thương hiệu thời trang cao cấp này bổ nhiệm một nghệ sĩ làm gương mặt đồng hành độc quyền ở thị trường Việt.
Di sản
Sơn Tùng M-TP được nhiều nhà báo, nhà phê bình và tác giả âm nhạc xem là một trong những nghệ sĩ V-pop thành công nhất ở thời điểm hiện tại, anh còn được mệnh danh là "Hoàng tử V-pop". Forbes Vietnam và Thể thao & Văn hoá đã mô tả anh là "một hiện tượng nhạc pop có sức ảnh hưởng lớn nhất thị trường âm nhạc Việt Nam vào năm 2014". Trong bài viết đánh giá về tác phẩm "Hãy trao cho anh" vào năm 2019, The Source đã ca ngợi Sơn Tùng M-TP là "hiện tượng châu Á" và khen ngợi sản phẩm này "hợp lý" mang về nguồn lợi nhuận khổng lồ. Viết cho tạp chí Bandwagon, tác giả Elly Lau đã xếp Sơn Tùng M-TP vào danh sách 9 nghệ sĩ Việt Nam bạn cần phải biết trong số báo ngày 2 tháng 7 năm 2021. Trong một bài đánh giá về bài hát "Making My Way", tờ Malay Mail của Malaysia đã mô tả "giọng hát năng động" và "âm thanh sáng tạo" của Tùng là sự pha trộn độc đáo giữa ảnh hưởng của Việt Nam và phương Tây, đồng thời đánh giá phim tài liệu Sky Tour thể hiện niềm đam mê nghệ thuật của Tùng, cũng như cách âm nhạc của Tùng vượt qua ngoài biên giới.
Thành công từ khi còn rất sớm của Sơn Tùng M-TP đã tác động rất nhiều đến giới trẻ và định hình phong cách âm nhạc mới, bao gồm trap và latin pop, những dòng nhạc chưa thực sự phổ biến để tạo nên nhiều bản hit tại Việt Nam, Nhiều nghệ sĩ đã bày tỏ niềm yêu thích đối với Sơn Tùng M-TP, hoặc lấy Sơn Tùng M-TP làm nguồn cảm hứng cho sự nghiệp âm nhạc họ, bao gồm Mỹ Tâm, H'Hen Niê, Noo Phước Thịnh, Lưu Thiên Hương, Hồ Ngọc Hà, Thu Minh, Đàm Vĩnh Hưng, Thu Phương, Chi Dân, Ngô Kiến Huy, Soobin Hoàng Sơn, Kay Trần, Phương Mỹ Chi, Ricky Star, HIEUTHUHAI, và Mono.
Sơn Tùng M-TP cùng với Mỹ Tâm được xem là những nghệ sĩ đi đầu cho phong trào không ủng hộ những nền tảng nghe nhạc vi phạm bản quyền khi ngừng hợp tác với Zing MP3. Hành động của anh dù gây nên nhiều tranh cãi về quy tắc hoạt động của các dịch vụ nghe nhạc trực tuyến nhưng vẫn được coi là có tác động rất lớn vào ngành công nghiệp thu âm tại Việt Nam, nâng cao nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ âm nhạc ở các nghệ sĩ trẻ trong bối cảnh ứng dụng nghe nhạc này bị chỉ trích vì đăng tải trái phép sản phẩm âm nhạc của nhiều nghệ sĩ trong nước và quốc tế. Khi anh phát hành phim tài liệu Sky Tour của mình trên Netflix, Báo Thái Bình mô tả lần hợp tác này đã khẳng định cam kết của Netflix trong việc giới thiệu những nội dung bản địa xuất sắc tới với người dùng toàn cầu, qua đó tạo điều kiện để họ được truyền cảm hứng bởi hoạt động sáng tạo nghệ thuật của một ngôi sao Việt Nam đầy hứa hẹn, và đồng hành cùng nghệ sĩ Sơn Tùng M-TP trong nỗ lực đưa âm nhạc V-pop ra thế giới.
Thành tựu
Album tuyển tập đầu tiên của Sơn Tùng, m-tp M-TP (2017) đã nhận được giải "Album âm nhạc được yêu thích nhất" tại WeChoice Awards 2017 và giành giải Album xuất sắc nhất tại SBS PopAsia 2017. Các chuyến lưu diễn đầu tiên của Tùng, M-TP Ambition – Chuyến bay đầu tiên (2015–16) và Sky Tour (2019–20) đều nhận được đề cử của giải thưởng âm nhạc Cống hiến. Với vai diễn trong phim điện ảnh Chàng trai năm ấy (2015), Tùng đã nhận được giải thưởng Cánh diều vàng cho hạng mục Diễn viên trẻ triển vọng. Ngày 29 tháng 1 năm 2018, Sơn Tùng M-TP được vào danh sách 30 gương mặt dưới 30 tuổi nổi bật nhất của Việt Nam năm 2018 (Forbes Vietnam 30 Under 30), lĩnh vực Nghệ thuật – Sáng tạo.
Các video âm nhạc của Tùng được phát hành trên YouTube, bao gồm "Muộn rồi mà sao còn", "Âm thầm bên em", "Buông đôi tay nhau ra", "Chạy ngay đi", "Chúng ta không thuộc về nhau", "Có chắc yêu là đây", "Em của ngày hôm qua", "Hãy trao cho anh", "Lạc trôi" và "Nơi này có anh" đều đã vượt qua 100 triệu lượt xem, trở thành một trong những video Việt Nam được xem nhiều nhất mọi thời đại. Bài hát "Hãy trao cho anh" sau khi được phát hành trên Spotify đã vượt qua 12 triệu lượt nghe, trở thành bài hát V-pop có nhiều lượt nghe nhất trên nền tảng này. Video âm nhạc của bài hát "Có chắc yêu là đây" phát hành năm 2020 đã đạt 901.000 người xem công chiếu cùng lúc, trở thành video âm nhạc được xem công chiếu nhiều thứ tư trên thế giới vào thời điểm phát hành. Video âm nhạc "Chúng ta của hiện tại" đạt 1,5 triệu người theo dõi cùng lúc, sau 2 giờ phát hành ca khúc đã lập kỷ lục khi cán mốc 6 triệu lượt xem trên YouTube. Video âm nhạc "Muộn rồi mà sao còn" đã đạt 662.000 người xem công chiếu trực tuyến, 1 triệu lượt xem sau 7 phút phát hành. Vào ngày 5 tháng 7 năm 2022, kênh YouTube của anh đã cán mốc 10 triệu người đăng ký, trở thành nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên nhận được nút Kim cương trên nền tảng YouTube.
Tùng hiện đang là nghệ sĩ Việt Nam duy nhất lọt vào năm bảng xếp hạng chính thức thuộc tạp chí Billboard. Sơn Tùng M-TP đã ra mắt ở vị trí thứ 28 trên Billboard Social 50 vào ngày 16 tháng 7 năm 2020, trở thành nghệ sĩ Đông Nam Á thứ hai lọt vào bảng xếp hạng này, sau nhóm nhạc SB19 của Philippines; bài hát "Hãy trao cho anh" ra mắt ở vị trí thứ 2 trên Billboard LyricFind Global Chart và vươn lên vị trí quán quân trong tuần tiếp theo; bài hát "Chúng ta của hiện tại" ra mắt ở vị trí quán quân vào tháng 1 năm 2021, đồng thời Sơn Tùng M-TP trở thành ca sĩ Việt Nam đầu tiên có hình đại diện các ca khúc của mình trên trang âm nhạc Billboard. Tùng trở thành nghệ sĩ Đông Nam Á đầu tiên lọt vào bảng xếp hạng Billboard Global Excl. U.S. với bài hát "Muộn rồi mà sao còn" vào tuần xếp hạng ngày 11 tháng 5 năm 2021 ở vị trí thứ 126, anh cũng có nhiều lần xuất hiện trên hai bảng xếp hạng Hot 100 và Top Vietnamese Songs của Billboard Việt Nam.
Tranh cãi
Trong suốt sự nghiệp của mình, Sơn Tùng M-TP thường không đưa ra các ý kiến đính chính cũng như giải thích với công chúng về các vụ bê bối mà mình gặp phải, hành động này của anh trong thời gian đầu nhận về nhiều tán thưởng, đa số cho rằng đây là cách hành xử văn minh, khôn ngoan vì có hướng đi đúng đắn. Tuy vậy đến những năm sau này, khi sức ảnh hưởng của anh dần tác động rộng rãi đến ngành công nghiệp âm nhạc cũng như đến văn hoá xã hội, sự im lặng của anh dần tạo ra nhiều tiêu cực và sự chỉ trích từ khán giả.
Tác quyền
Sơn Tùng M-TP từng gây ra các tranh cãi lớn về quyền sở hữu tác phẩm, trong đó những bài hát của anh được cho đã lấy sẵn phần nhạc nền có sẵn của các bài hát nhạc Hàn Quốc, Nhật Bản và Âu Mỹ, bao gồm "Cơn mưa ngang qua, "Nắng ấm xa dần", "Em của ngày hôm qua". Vào năm 2015, ca khúc "Chắc ai đó sẽ về" đã bị tố có giai điệu và phần beat giống đến 80% bài "Because I Miss You" của Jung Yong Hwa. Tuy nhiên, bên phía Hàn Quốc sau đó xác nhận Sơn Tùng M-TP không đạo nhạc vì vậy Cục nghệ thuật Biểu diễn Việt Nam cho biết không có cơ sở để cấm phổ biến bài hát này. Ngày 5 tháng 12 năm 2014, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra kết luận cuối cùng rằng bài hát "Chắc ai đó sẽ về" có nhiều đoạn sao chép từ ca khúc của Hàn Quốc về hòa âm, và ra quyết định cấm lưu hành bài hát cho tới khi sửa lại phần nhạc đệm. Cuối cùng, ca khúc phải hòa âm lại bằng một bản phối mới, sau đó tiếp tục lưu hành và bộ phim Chàng trai năm ấy được công chiếu. Vào năm 2016, bài hát "Chúng ta không thuộc về nhau" của anh được cho là có phần điệp khúc giống với bài hát "We Don't Talk Anymore" của Charlie Puth và phần rap giống với "Fire" của BTS.
Pháp lý
Video âm nhạc "There's No One at All" (2022) đã vấp phải rất nhiều phản đối gay gắt từ dư luận do chứa nội dung bạo lực, cổ súy hành vi tự sát trong giới trẻ. Nhiều cơ quan có thẩm quyền cũng đã lên tiếng, có động thái phản đối việc phát hành bài hát này. Trong đó, Bộ Thông tin và Truyền thông đã gửi yêu cầu cho Google gỡ ngay MV này.
Vào ngày 29 tháng 4, một ngày sau khi phát hành ca khúc, giọng ca gốc Thái Bình đã chính thức lên tiếng về những lùm xùm liên quan đến "There’s No One at All", anh gửi lời xin lỗi đến khán giả đồng thời tuyên bố sẽ ngừng phát hành MV trên nền tảng YouTube Việt Nam. Vào ngày 5 tháng 5, sau buổi làm việc với đại diện của Sơn Tùng M-TP về MV "There’s No One at All", Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phạm Cao Thái đã ra quyết định xử phạt hành chính 70 triệu đồng đối với công ty M-TP Entertainment theo quy định tại khoản 3 điều 13, Nghị định 38/2021/NĐ-CP. Bên cạnh đó, công ty M-TP có trách nhiệm tiêu hủy bản ghi hình "There’s No One at All", nộp lại số lợi thu từ MV, tháo gỡ bản ghi hình "There’s No One at All" dưới hình thức điện tử trên môi trường mạng và kĩ thuật số.
Đời tư
Sơn Tùng từng được cho là có quan hệ tình cảm với nữ ca sĩ Thiều Bảo Trâm từ năm 2013 đến năm 2021 từ những bức ảnh được đăng tải, cô cũng là nghệ sĩ nữ duy nhất Sơn Tùng M-TP theo dõi trên mạng xã hội trong khoảng thời gian này. Ngày 20 tháng 1 năm 2021, Thiều Bảo Trâm ngừng theo dõi Sơn Tùng trên Instagram, bạn của Trâm cũng đăng tải một đoạn tin (story) ngắn ngầm khẳng định có nhân vật "trà xanh". Nhân vật này được cho là Hải Tú, nữ diễn viên độc quyền thuộc M-TP Entertainment và tham gia diễn xuất trong MV "Chúng ta của hiện tại" của Sơn Tùng. Sau đó vài ngày, khi biểu diễn tại Honda Youth Fest 2020, Tùng đã ngầm thừa nhận chấm dứt quan hệ với Thiều Bảo Trâm và ngừng theo dõi cô trên mọi nền tảng mạng xã hội.
Từ thiện
Là một phần trong chuỗi dự án kỷ niệm 10 năm theo đuổi sự nghiệp âm nhạc (2022), Sơn Tùng M-TP đã công bố dự án hoạt động xã hội, khuyến học mang tên Dreams in the Sky tại Điện Biên, Thái Bình, Tuyên Quang và huyện Ba Vì, Hà Nội.
Danh sách đĩa nhạc
Album tuyển tập
Hạt bí
nhỏ|Hạt lấy từ quả bí ngô phải|nhỏ|180x180px|Hạt bí đã bóc vỏ, sấy khô và tẩm muối thumb|right|180px|Hạt bí sấy khô Hạt bí (tiếng Anh: pumpkin seed, hay pepita từ pepita de calabaza, nghĩa là "hạt bí nhỏ") là hạt của quả bí ngô hoặc các loài khác trong chi Bí. Hạt này hình oval, có một đầu nhọn hơn, dài khoảng 1 cm. Vỏ ngoài mỏng, màu trắng hoặc vàng ngà, bên trong hạt màu xanh lá thẫm. Hạt bí ăn được.
Ẩm thực
Việc gieo trồng các loài trong chi Bí đã xuất hiện từ 8.000 – 10.000 năm trước, sớm hơn trồng ngô và đậu tới 4.000 năm.
Dinh dưỡng
Hạt bí chứa mangan, magnesi, sắt, đồng, tryptophan, kẽm, phosphor cùng các khoáng chất và vitamin tốt cho cơ thể khác.
Hạt bí cũng chứa nhiều chất chống oxy hóa, nhất là phenolic, làm quá trình suy yếu của tế bào chậm lại, chống ung thư. Các lingnan trong hạt bí bao gồm lariciresinol, medioresinol và pinoresinol có đặc tính kháng khuẩn, chống virus, giảm nguy cơ ung thư vú và tuyến tiền liệt.
Ngoài ra ăn hạt bí có thể cải thiện quá trình điều chỉnh insulin và bảo vệ thận, tốt cho bệnh nhân tiểu đường.
Vitex canescens
Vitex canescens là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Kurz miêu tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Hạt bí
Liên kết ngoài
Thể loại:Ẩm thực México
Vitex canescens
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Bình linh Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873
Tricyphona rainieria
Tricyphona (Tricyphona) rainieria là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Prepodesma orpenii
Prepodesma orpenii là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được (N.E. Br.) N.E. Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Prepodesma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Duy Khánh (định hướng)
Duy Khánh có thể là:
Surberg
Surberg là một đô thị tại huyện Traunstein bang Bayern, Đức.
Điện mặt trời Nhị Hà
Điện mặt trời Nhị Hà là nhóm các nhà máy điện mặt trời xây dựng trên vùng đất xã Nhị Hà huyện Thuận Nam tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.
Điện mặt trời Nhị Hà - Thuận Nam 13 có công suất lắp máy 50 MWp, khởi công tháng 5/2018, hoàn thành tháng 7/2019. Nhà máy có diện tích công tác 60 ha, sản lượng điện hàng năm trên 80 triệu kWh. Trước đây dự án dự kiến hoàn thành tháng 5/2019.
Liên kết ngoài
Nhị Nhị Hà
Mimosa acerba
Mimosa acerba là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
A
Helius abnormalis
Helius abnormalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Helius Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Leptotrichum capillaceum
Leptotrichum capillaceum là một loài rêu trong họ Ditrichaceae. Loài này được Hedw. Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1859.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1859
Jedousov
Jedousov là một làng thuộc huyện Pardubice, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Pardubice Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Chersomorpha
Chersomorpha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Phricanthini
Parmenonta chapadensis
Tham khảo
Thể loại:Parmenonta
Hylaeus geminus
Hylaeus geminus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1910.
Tham khảo
G Thể loại:Động vật được mô tả năm 1910
Caradrina pseudadelphia
Caradrina pseudadelphia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Caradrina
Fulica rufifrons
Fulica rufifrons là một loài chim trong họ Rallidae.
Makdiops mahishasura
Makdiops mahishasura là một loài nhện trong họ Selenopidae. Loài này phân bố ở Ấn Độ.
Loài này thuộc chi Makdiops. Makdiops mahishasura được Sarah C. Crews & Harvey miêu tả năm 2011.
Tham khảo
Thể loại:Makdiops Thể loại:Loài đặc hữu của Ấn Độ
Muhlenbergia dumosa
Liên kết ngoài
Thể loại:Muhlenbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1892 Thể loại:Vườn cây Bắc Mỹ
Giải vô địch bóng đá nữ Đông Á
Giải vô địch bóng đá nữ Đông Á là giải đấu bóng đá quốc tế dành cho các đội tuyển bóng đá nữ thành viên của Liên đoàn bóng đá Đông Á (EAFF) từ 2005. Giải được tổ chức song song với giải của nam.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khởi đầu năm 2005 Đông Á Thể loại:Giải đấu của EAFF
Yūgen gaisha
Một Công ty trách nhiệm hữu hạn (有限会社) viết tắt trong tiếng Anh là "Y.K" hoặc "Co.,Ltd.", là một hình thức tổ chức kinh doanh ở Nhật Bản.
Cho dù thuật ngữ này được phát âm là yūgen gaisha hay yūgen kaisha tùy thuộc vào phương ngữ địa phương hoặc sở thích của công ty khi nó là một phần của tên công ty. Trong khi nó được phát âm là yūgen gaisha trong tiếng Nhật tiêu chuẩn, chữ viết tắt luôn luôn là Y.K. theo tiêu chuẩn.
Cấu trúc
Tính đến năm 2005, một Y.K. có thể có tới 50 nhà đầu tư, được gọi là thành viên (社員). Các thành viên được yêu cầu phải cung cấp ít nhất 3 triệu ¥ góp vốn, với mỗi đơn vị đầu tư (持分) trị giá không dưới 50.000 ¥. Số vốn tối thiểu được cho phép nhiều hơn so với mức tối thiểu 10 triệu ¥ cho một kabushiki gaisha. Y.K. cũng không bắt buộc phải cấp chứng chỉ cho các đơn vị đầu tư, trong khi chứng chỉ cổ phiếu là bắt buộc đối với K.K.
Không giống như K.K., Y.K. không cần phải có ban giám đốc hoặc kiểm toán viên theo luật định: yêu cầu tối thiểu là một giám đốc (取締役).
Do cấu trúc đơn giản hóa và các yêu cầu kết hợp tương đối lỏng lẻo, hình thức Y.K. được liên kết với các doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, một số công ty lớn hơn đã sử dụng hình thức: công ty con chính của Nhật Bản ExxonMobil, là một Y.K. với số vốn thanh toán là 50 tỷ ¥ (420 triệu USD). Ngoài việc quản trị doanh nghiệp được đơn giản hóa, Y.K. còn nhận được một số lợi ích về thuế theo luật nước ngoài như Luật Thuế vụ Hoa Kỳ.
Chú thích
Thể loại:Thuật ngữ kinh doanh Nhật Bản Thể loại:Dạng thực thể kinh doanh
Amellus coilopodius
Amellus coilopodius là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Liên kết ngoài
Thể loại:Amellus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836
Tectaria ledermannii
Tectaria ledermannii là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Brause) C. Chr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tectaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Apinagia imthurnii
Apinagia imthurnii là một loài thực vật có hoa trong họ Podostemaceae. Loài này được (K.I.Goebel) P.Royen mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Liên kết ngoài
Thể loại:Apinagia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1951
Hylaeus genualis
Hylaeus genualis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.
Tomopterna delalandii
Tomopterna delalandii (tên tiếng Anh: Delalande's Sand Frog) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Nam Phi.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi ôn đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải, đầm nước, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, khu vực trữ nước, ao, và kênh đào và mương rãnh. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tomopterna Thể loại:Động vật lưỡng cư Nam Phi
Jumaqliyah
Jumaqliyah (الجومقلية) là một ngôi làng Syria nằm ở phó huyện của huyện Hama ở tỉnh Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Jumaqliyah có dân số 1.064 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Cư dân của nó chủ yếu là người Hồi giáo Sunni.
Norway's Next Top Model
Top Model Norge (Top Model Norway) là chương trình truyền hình ở Na Uy và được phát sóng trên TV3 dựa trên chương trình America's Next Top Model của Tyra Banks.
Tacherting
Tacherting là một đô thị tại huyện Traunstein bang Bayern, Đức.
Ngô Đình Chất
Ngô Đình Chất (1679–1751) là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
Sự nghiệp
Ngô Đình Chất quê xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông nay thuộc huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Anh Ngô Đình Chất là Ngô Đình Toản, từng đỗ tiến sĩ và làm Tổng phù ở Lạng Sơn.
Năm 1721 thời Lê Dụ Tông, Ngô Đình Chất đỗ đồng tiến sĩ. Ông đổi tên là Ngô Đình Oánh. Ban đầu ông làm chức ở Viện Hàn lâm, sau đó ra làm Hiến sát sứ Thanh Hoa. Được ít lâu, ông về triều làm Thiêm sai, kiêm Phó đô ngự sử.
Năm 1740, Đàng Ngoài có nhiều nông dân nổi dậy chống triều đình, trong khi đó chúa Trịnh Giang chơi bời làm hỏng chính sự. Anh ông là Ngô Đình Toản bị quân nổi dậy Toản Cơ giết chết. Ngô Đình Chất cùng các đại thần bàn đưa em Trịnh Giang là Trịnh Doanh lên ngôi. Từ đó tình hình dần dần ổn định trở lại.
Nhờ công ủng hộ Trịnh Doanh, ông được thăng làm Tuyên lực công thần, phong chức Thượng thư bộ Binh, tước Phương Đình hầu.
Khi giữ chức quyền Tể tướng, ông có trách nhiệm cất nhắc quan lại, ổn định kỷ cương trong triều, làm việc nghiêm túc và trong sạch. Trịnh Doanh mến tài ông, khen là "thanh, thận, trung, cần" (trong sạch, cẩn thận, trung thành và siêng năng).
Năm 1750, ông đã 65 tuổi, bèn xin nghỉ hưu. Trịnh Doanh không muốn để ông về. Ông phải xin 3 lần mới được chấp thuận và tới năm sau (1751) ông mới chính thức được về. Các quan tiễn đưa trọng thể, văn thơ chúc tụng thắm thiết.
Khi triều đình có việc, vua Lê Hiển Tông và chúa Trịnh Doanh lại triệu ông ra làm Bồi tụng. Năm 1751, Ngô Đình Chất qua đời, thọ 73 tuổi, được truy tặng Thái bảo, tước Nhuệ quận công.
Chú thích
Thể loại:Quan lại nhà Lê trung hưng Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Sinh năm 1679 Thể loại:Mất năm 1751 Thể loại:Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Euxoa pratincola
Euxoa pratincola là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euxoa
Helius ata
Tham khảo
Thể loại:Helius Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Parmenonta dominicana
Parmenonta dominicana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Parmenonta
Zach Muscat
Zach Muscat (sinh ngày 22 tháng 8 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Malta hiện đang thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh trái cho câu lạc bộ Bồ Đào Nha Farense.
Sự nghiệp thi đấu
Trước đây, Muscat đã từng thi đấu cho Pietà Hotspurs, Birkirkara và Akragas. Anh ta chuyển đến câu lạc bộ Arezzo vào tháng 6 năm 2016.
Ngày 28 tháng 6 năm 2018, Muscat ký hợp đồng 2 năm với Pistoiese. Ngày 31 tháng 1 năm 2019, anh ta chuyển đến Olhanense theo dạng cho mượn đến hết mùa giải. Anh ta chỉ thi đấu đúng 1 trận cho Pistoiese trong mùa giải 2019-20 sau khi quay trở lại. Ngày 1 tháng 9 năm 2019, câu lạc bộ đã ra thông báo chính thức về việc chấm dứt hợp đồng của anh ấy. Ngay sau đó, anh ta quay trở lại Olhanense, trước khi ký hợp đồng với Casa Pia.
Tháng 8 năm 2022, anh ta ký hợp đồng với Farense.
Sự nghiệp thi đấu quốc tế
Muscat ra mắt quốc tế cho Malta vào năm 2014.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1993 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Malta Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pietà Hotspurs F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Birkirkara F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.S. Akragas Città dei Templi Thể loại:Cầu thủ bóng đá U.S. Pistoiese 1921 Thể loại:Cầu thủ bóng đá U.S. Arezzo Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C. Olhanense Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C. Farense Thể loại:Cầu thủ bóng đá Casa Pia A.C. Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Malta Thể loại:Cầu thủ bóng đá Malta ở nước ngoài Thể loại:Vận động viên thể thao Malta ở Bồ Đào Nha Thể loại:Vận động viên thể thao Malta ở Ý Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá Serie C
Ancuyá
Ancuyá là một khu tự quản thuộc tỉnh Nariño, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Ancuyá đóng tại Ancuyá Khu tự quản Ancuyá có diện tích 81 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, Ancuyá có dân số 14470 người.
Tham khảo
Ancuyá Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Tricyphona rubiginosa
Tricyphona (Tricyphona) rubiginosa là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Tricyphona
Amellus epaleaceus
Amellus epaleaceus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được O.Hoffm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Sam Rainsy
Sam Rainsy (សម រង្ស៊ី; sinh ngày 10 tháng 3 năm 1949) là một chính khách của Campuchia, ông là người thành lập Đảng Sam Rainsy, một đảng từng hoạt động trên chính trường Campuchia. Năm 2012, đảng hợp nhất với đảng Nhân quyền để lập nên Đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia (CNRP).
Amellus epaleaceus
Liên kết ngoài
Thể loại:Amellus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1893
Sam Rainsy
Thân thế
Ông sinh năm 1949 là con trai của Sam Sary, một cựu quan chức chính phủ cao cấp. Năm 1965 ông sang Pháp học, ở đây ông đã lấy được bằng về khoa chính trị học, kinh tế học, kế toán và quản trị doanh nghiệp. Trong thời kỳ ở Pháp ở thập niên 1970, ông và vợ ông đã phát hành tờ Tiếng nói Campuchia Tự do, một tạp chí nêu bật những hành động tàn bạo của Khmer đỏ.
Hoạt động chính trị
Năm 1991, ông trở về Campuchia và xuất hiện lần đầu trong hoạt động chính trị trước công chúng bằng việc gia nhập Đảng Funcinpec của hoàng thân Norodom Ranariddh. Tiếp đó ông được bổ nhiệm làm bộ trưởng tài chính.
Năm 1994, ông bị cách chức khỏi vị trí bộ trưởng tài chính đồng thời bị khai trừ khỏi đảng Funcinpec và đại biểu quốc hội vào năm 1995. Sau sự kiện này ông đã ra thành lập đảng Sam Rainsy mang tên mình, hiện nay là một trong ba chính đảng lớn nhất ở Campuchia.
Năm 2005, ông rời khỏi đất nước sau khi mất quyền miễn tố của đại biểu quốc hội. Năm 2006, ông trở về sau khi được Quốc vương Norodom Sihamoni miễn xá.
Ngày 25 tháng 10 năm 2011, ông tới khu vực đang phân giới cắm mốc giữa tỉnh Long An của Việt Nam và tỉnh Svay Rieng của Campuchia, nhổ sáu cọc dấu tạm thời mang về Phnôm Pênh. Chính phủ Việt Nam đã lên án hành động này của Sam Rainsy và gọi nó là "phá hoại mối quan hệ giữa Việt Nam và Campuchia". Việt Nam cũng nói các phát biểu "vu cáo Việt Nam" của ông Sam Rainsy là nhằm mục đích phá hoại mối quan hệ giữa Việt Nam và Campuchia; và yêu cầu chính phủ Campuchia có biện pháp "xử lý thích đáng" đối với ông. Sau đó, chính quyền huyện Chantrea (tỉnh Svay Rieng) của Campuchia đã kiện ông ra tòa. Sau đó, ông bị xử tù 11 năm về tội tuyên truyền thông tin sai lạc và phá hoại tài sản quốc gia, giả mạo, phát hành tài liệu và bản đồ sai trái nhằm cản trở công tác phân giới cắm mốc của Campuchia. Rainsy sống lưu vong tại Pháp để trốn tránh bản án. Đến tháng 7/2013 ông được Hoàng gia Campuchia ân xá và trở về nước.
Ngày 11 tháng 2 năm 2017, ông chính thức tuyên bố từ chức chủ tịch đảng Cứu quốc Campuchia. Hiện nay, ông đang phải sống lưu vong tại Pháp để tránh bản án 2 năm tù vì tội phỉ báng phó thủ tướng Hor Namhong.
Ngày 15 tháng 11 năm 2017, Ông Sam Rainsy tuyên bố trở lại chính trường Campuchia: "Tôi muốn thông báo rằng tôi, Sam Rainsy, sẽ lại là một thành viên đảng Cứu nguy Dân tộc Campuchia (CNRP) từ ngày hôm nay trở đi, dù đảng có bị giải tán hay không", Rainsy cũng nói ông đang ở Washington, Mỹ.
Ngày 16/08//2019 sau thời gian lưu vong ở Pháp, ông cho đăng một bài viết trên facebook nói rằng mình sẽ tìm cách quay trở lại Campuchia vào ngày 09/11/2019 để giúp người dân đấu tranh đòi lại quyền tự do dân chủ cho chính mình.
Chú thích
S Thể loại:Sinh năm 1949 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Đảng Sam Rainsy Thể loại:Người Phnôm Pênh
Helius atroapicalis
Helius atroapicalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Helius Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Phyllanthus warburgii
Phyllanthus warburgii là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được K.Schum. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Lundinia plumbea
Lundinia plumbea là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Griseb.) B.Nord. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lundinia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Eria tennicaulis
Eria tennicaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được S.C. Chen & Z.H. Tsi mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Schwanden bei Brienz
Schwanden bei Brienz là một đô thị thuộc huyện hành chính Interlaken-Oberhasli, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 606 người.
Chú thích
Thể loại:Đô thị của bang Bern
Apinagia itanensis
Apinagia itanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Podostemaceae. Loài này được Schnell mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Apinagia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Taching am See
Taching am See là một đô thị tại huyện Traunstein bang Bayern, Đức.
Leptotrichum capillare
Leptotrichum capillare là một loài rêu trong họ Ditrichaceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1897
Các dân tộc Iran
Các dân tộc Iran hay các dân tộc Iranic là nhóm dân tộc ngôn ngữ Ấn-Âu đa dạng, được xác định theo việc sử dụng các ngôn ngữ Iran và các điểm tương đồng văn hóa khác.
Ở đỉnh cao của sự mở rộng vào giữa thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên, lãnh thổ của các dân tộc Iran trải dài trên toàn bộ Thảo nguyên Á-Âu từ Đồng bằng Hungary lớn ở phía tây đến Cao nguyên Ordos ở phía đông, đến Cao nguyên Iran ở phía nam.
Các đế quốc phía nam của người Iran Tây đã thống trị phần lớn thế giới cổ đại từ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, để lại một di sản văn hóa quan trọng; và những người Iran Đông ở thảo nguyên đã đóng một vai trò quyết định trong sự phát triển của du mục Á-Âu và Con đường Tơ lụa.
Các dân tộc Iran cổ đại xuất hiện sau thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên bao gồm Alans, Bactria, Dahae, Khwarezm, Massagetae, Medes, Parthia, Persia, Sagartia, Saka, Sarmatia, Scythia, Sogdia, và có thể cả Cimmeria, trong số các dân tộc nói tiếng Iran khác ở Tây Á, Trung Á, Đông Âu và Thảo nguyên Á-Âu.
Vào thiên niên kỷ 1 sau Công nguyên, khu vực định cư của họ, chủ yếu tập trung ở thảo nguyên và sa mạc thuộc Âu-Á, đã bị thu hẹp do các cuộc mở rộng của người Slav, người Đức, người Turk và người Mông Cổ, và nhiều người đã Slav hóa hoặc Thổ Nhĩ Kỳ hóa.
Các dân tộc Iran hiện đại bao gồm người Baloch, người Gilak, người Kurd, người Lurs, người Mazanderani, người Ossetia, người Pamiri, người Pashtun, người Persia, người Tajik, người Talysh, người Wakhi, người Yaghnobi và người Zaza.
Sự phân bố hiện tại của họ bao trùm trên Cao nguyên Iran, trải dài từ Kavkaz ở phía bắc đến Vịnh Ba Tư ở phía nam và từ Đông Thổ Nhĩ Kỳ ở phía tây đến Tây Tân Cương ở phía đông. Khu vực này đôi khi được gọi là "Lục địa Văn hóa Iran", đại diện cho mức độ của những người nói tiếng Iran và ảnh hưởng đáng kể của các dân tộc Iran thông qua phạm vi địa chính trị của Đại Iran.
Liên kết ngoài
Thể loại:Các dân tộc Iran Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Trung Đông Thể loại:Dân tộc Ấn-Âu
Neodymi(III) oxychloride
Neodymi(III) oxychloride là một hợp chất vô cơ của neodymi, clo và oxy với công thức NdOCl – tinh thể màu xanh dương nhạt, không tan trong nước.
Điều chế
Sự phân hủy khi đun nóng tinh thể ngậm nước của neodymi(III) chloride sẽ tạo ra muối:
Tính chất vật lý
Neodymi(III) oxychloride tạo thành các tinh thể của hệ tinh thể bốn phương, nhóm không gian P 4/nmm, các hằng số mạng tinh thể a = 0,403 nm, c = 0,676 nm, Z = 2.
Tham khảo
Thể loại:Muối chloride Thể loại:Hợp chất neodymi Thể loại:Muối halogen của kim loại
Tricyphona sakkya
Tricyphona (Tricyphona) sakkya là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Tricyphona
Hylaeus georgicus
Hylaeus georgicus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1898.
Tham khảo
G Thể loại:Động vật được mô tả năm 1898
Helius auranticolor
Tham khảo
Thể loại:Helius Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Payandeh Bada Iran
"' "Pâyande Bâdâ Irân" là cựu quốc ca của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran. Nó được sáng tác bởi Abolghasem Halat và được chấp nhận sau khi thành lập nền Cộng hòa Hồi giáo, thay thế Ey Iran, được sử dụng như quốc ca trên thực tế trong thời kỳ chuyển tiếp. Nó được sử dụng cho đến năm 1990, khi quốc ca hiện tại của Iran được thông qua.
Lược dịch tiếng Việt
Tự do, như những bông hoa nở Bởi dòng máu thuần khiết của chúng ta Iran gửi bài quốc ca này Chào mừng những chiến binh của Tổ quốc Tôn giáo của Cộng hòa chúng ta Là sự ủng hộ và chở che Khích lệ lòng dũng cảm của chúng ta Là tự do và hạnh phúc của chúng ta Bóng tối tai ương đã qua đi Và mặt trời thịnh vượng đã rực sáng Dưới sự hướng dẫn của kinh Qur’ān Iran bền vững mãi muôn đời!
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử các quốc ca Thể loại:Biểu tượng quốc gia Iran Thể loại:National anthem compositions in F major
Truyện thơ Nôm
Truyện thơ Nôm hay Truyện Nôm thể thơ tiếng Việt viết bằng chữ Nôm (thường là thơ lục bát) để kể chuyện (trần thuật). Đây là một loại hình tự sự có khả năng phản ánh về hiện thực của xã hội và con người với một phạm vi tương đối rộng, vì vậy có người gọi truyện thơ Nôm là trung thiên tiểu thuyết (tiểu thuyết vừa). Nội dung của truyện thơ Nôm thường phản ánh đời sống xã hội cũng như thể hiện quan niệm, lí tưởng nhân sinh của tác giả thông qua việc miêu tả và thường là miêu tả chi tiết, tường thuật lại một cách tương đối trọn vẹn cuộc đời, tính cách nhân vật bằng một cốt truyện với chuỗi các biến cố, sự kiện nổi bật. Truyện thơ Nôm tiêu biểu cho văn học cổ điển Việt Nam, nở rộ vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, do viết bằng tiếng Việt dùng chữ Nôm nên được gọi là truyện Nôm. Truyện Nôm là một bộ phận văn học độc đáo và thể hiện nét thẩm mỹ độc đáo của nền văn học phong kiến Việt Nam mà không nền văn học nào có được.
Caradrina pseudalbina
Liên kết ngoài
Thể loại:Caradrina
Truyện thơ Nôm
Nguồn gốc
Truyện thơ Nôm có nhiều nguồn gốc cốt truyện khác nhau:
Dù cốt truyện xuất phát từ nguồn nào thì các truyện thơ Nôm vẫn ít nhiều phản ánh các vấn đề của thực tại xã hội và con người đương thời cũng như phản ánh tâm tư, nguyện vọng của tác giả về những điều tốt đẹp hơn cho những nhân vật trong truyện.
Phân loại
Có hai cách phân loại truyện thơ Nôm:
Theo Đại học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, các tác phẩm truyện thơ Nôm có thể được phân chia như sau:
Cho đến nay việc phân loại các tác phẩm truyện thơ Nôm vẫn còn nhiều khó khăn do sự khác biệt giữa thể loại văn học này với các thể loại văn học khác là không quá sâu sắc
Đặc điểm nội dung
Truyện thơ Nôm thường hướng đến hai chủ đề chính:
Truyện thơ Nôm bác học
Chủ đề giải phóng tình yêu đôi lứa: Đây là chủ để nổi bật trong các truyện thơ Nôm bác học mà nổi bật và dễ thấy nhất là các tác phẩm như Sơ kính tân trang, Truyện Kiều... Trong các truyện này, các cặp đôi nhân vật “tài tử – giai nhân” đã đến với nhau bằng tình cảm yêu đương tự nhiên, chân thật, say đắm của tuổi trẻ và đầy tính lãng mạn. Những cặp đôi nhân vật cũng thường phải vượt qua những trở ngại của lễ giáo và của các thế lực xã hội khác (nhờ sự trợ giúp nhất định của các lực lượng thần kì hoặc tiến bộ) để cuối cùng nên duyên chồng vợ, hưởng hạnh phúc lứa đôi tương đối trọn vẹn, lí tưởng nhằm chứng minh cho tình yêu đôi lứa mãnh liệt của nhân vật trong truyện.
Truyện thơ Nôm bình dân
Chủ đề đấu tranh cho công lí xã hội: Đây là chủ đề nổi bật trong các truyện thơ Nôm bình dân như mà nổi bật là các tác phẩm khuyết danh như Phạm Tải – Ngọc Hoa, Tống Trân – Cúc Hoa, Thoại Khanh – Châu Tuấn... (ở một số truyện thơ Nôm bác học, chủ đề đấu tranh cho công lí xã hội cũng được đề cập như Truyện Kiều, Truyện Lục Vân Tiên... nhưng chỉ là chủ đề phụ, cái chính vẫn là tình yêu đôi lứa trong xã hội phong kiến cũ). Các truyện này thường kết thúc có hậu (nhờ sự trợ giúp của các yếu tố thần kì, kì bí hay các nhân vật mang tính nghĩa hiệp), thoả mãn mơ ước về một xã hội công bằng, về sự thay đổi số phận của các tầng lớp dưới thấp hèn trong xã hội. Các mối tình cao đẹp, trong sáng cũng được nâng niu, ca ngợi. Đồng thời chủ đề trong những tác phẩm thơ Nôm khuyết danh cũng là những cuộc đấu tranh của những người bị áp bức chống cường quyền bạo chúa bảo vệ tình yêu thủy chung, bảo vệ hạnh phúc gia đình, bảo vệ nhân phẩm. Qua cuộc đấu tranh nhiều khi không cân sức ấy, tác giả truyện Nôm bình dân có ý thức làm nổi bật được những đề mà loại tác phẩm này luôn hướng đến
Fulica gigantea
Fulica gigantea là một loài chim trong họ Rallidae.
Truyện thơ Nôm
Truyện thơ Nôm bình dân
Tóm lại tất cả những nhân vật phản diện này để đạt được mục tiêu ích kỷ, đê hèn của mình đã không từ một âm mưu, một thủ đoạn đen tối, hiểm độc nào nhằm thỏa mãn diều mà chúng cần. Chúng đã giày xéo lên những đạo đức, luân lý cơ bản nhất, giày xéo lên những pháp luật mà chúng đặt ra, giày xéo lên tính mạng của người dân và phá hoại hạnh phúc của bao nhiêu người vô tội.
Fulica gigantea
Tham khảo
Thể loại:Fulica Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Chile Thể loại:Chim Argentina Thể loại:Chim Andes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1841
Truyện thơ Nôm
Truyện thơ Nôm bình dân
Đồng thời với việc tố cáo tội ác của giai cấp thống trị, tác giả của bộ phận văn học này đã nói lên được nỗi thống khổ của quần chúng lao động (hạnh phúc tan vỡ, tính mạng bị đe dọa...) với một thái độ đồng cảm sâu sắc.
Ba vấn đề này được coi là ba đặc điểm chính về nội dung của truyện Nôm bình dân. Ba đặc điểm này cũng đã nói lên rằng truyện Nôm bình dân có một nội dung gần gũi với quan niệm đạo đức, thẩm mĩ của quần chúng lao động.
Theo nhà văn Nguyễn Lộc thì “truyện Nôm bình dân có khác”, “tự do yêu đương thực chất chưa phải là vấn đề”. Ông cho rằng: “Truyện Nôm bình dân chủ yếu đặt vấn đề bảo vệ tình vợ chồng, nói rộng ra là bảo vệ gia đình trong thời kì tan rã của chế độ phong kiến”. Quả thật như vậy, cuộc đấu tranh vượt qua thử thách của những nhân vật chính trong loại truyện thơ Nôm cổ tích là hướng đến việc khẳng định đạo lí gia đình, ca ngợi đạo nghĩa vợ chồng mang màu sắc giáo huấn, răn đời. Đó không phải là cuộc đấu tranh vươn tới ước mơ giải phóng cá nhân, tự do trong tình yêu, hôn nhân đôi lứa. Chính vì vậy mà ta thấy đôi nhân vật nam nữ trong loại truyện Nôm cổ tích kết hôn một cách dễ dàng ngay từ đầu truyện, còn đôi lứa trong loại truyện Nôm TTGN phải trải qua cuộc đấu tranh sinh tử mới đạt tới cái đích cuối cùng là hôn nhân. Đúng như nhận định của Đổng Quốc Viêm trong Minh Thanh tiểu thuyết tư trào: “Tiểu thuyết TTGN chính diện biểu hiện văn nhân, biểu hiện lí tưởng tình ý của văn nhân. Dù ở trình độ nào cũng có thể nói, đấy là kiểu loại văn học tự mình viết về mình”
Đặc điểm nghệ thuật
Ngoài ra, xét về mặt văn hóa tư tưởng, chúng ta thấy loại truyện Nôm bộc lộ rõ ý thức hệ và nhân sinh quan của Nho gia. Tài tử và giai nhân dù tình cảm có “vượt rào” đến đâu thì cũng dừng lại trong vòng lễ nghĩa phong kiến. Tài năng, phẩm hạnh của tài tử và giai nhân phản ánh rõ mẫu hình lí tưởng của nhà Nho. Còn ở loại truyện Nôm truyền kì ta thấy ảnh hưởng rõ nét tư tưởng Đạo giáo. Yếu tố thần tiên, thoát tục của Đạo giáo chi phối rất lớn đến hành trạng nhân vật và diễn biến của truyện. Với loại truyện Nôm cổ tích thì tư tưởng Phật giáo và tín ngưỡng dân gian thể hiện khá rõ nét: mô típ cầu Trời khấn Phật được con; người cõi trên đầu thai xuống trần; Phật, Trời thử thách đức hạnh của nhân vật chính; được Trời, Phật, thần thánh ban cho phép lạ và cứu giúp khi hoạn nạn;… Thế giới thiên đình, địa phủ, người chết xuống âm ti được hoàn sinh trở lại dương gian, tư tưởng quả báo luân hồi... tham gia vào rất nhiều vào loại truyện này. "'Vân xem trang trọng khác vời Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cười ngọc thốt đoan trang   Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da. Kiều càng sắc sảo mặn mà   So bề tài sắc lại là phần hơn Làn thu thủy, nét xuân sơn   Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh'"
Hoạt động của nhân vật truyện thơ Nôm Việt Nam cũng được miêu tả theo nguyên tắc ước lệ. Nhìn chung, nhân vật truyện thơ Nôm vẫn chưa thoát khỏi những khuôn mẫu của nhân vật truyện cổ tích và vị thế mang đầy đủ đặc trưng của nhân vật truyện cổ tích. Chúng ta hãy xem xét các nhân vật trong Thoại Khanh – Châu Tuấn, Phạm Công – Cúc Hoa… đều như được đúc ra từ một khuôn. Một số nhân vật nam như Lý Công, Phạm Công, Châu Tuấn đều mồ côi từ nhỏ, đều là những học trò nghèo phải đi ăn mày hoặc dắt mẹ đi ăn mày như vẫn nuôi chí học thành tài và cuối cùng đều thi đỗ Trạng Nguyên. Trong tình yêu họ đặc biệt thủy chung son sắt. Mặc dù thành đạt bị vua ép gã công chúa đều tìm cách chối từ cho dù bị đày ra viễn xứ, xa vợ con hàng chục năm trời vẫn không nguôi nhớ thương. Còn hầu hết các nhân vật nữ thường xinh đẹp tuyệt vời, một lòng hiếu thảo với mẹ chồng, đảm đang nuôi chồng ăn học và lúc gặp hoạn nạn khó khăn xa chồng họ vẫn luôn giữ tròn danh tiết, kiên trinh đợi chờ. Đó là nét phẩm chất chung của nhân vật truyện thơ Nôm Việt Nam. Vì vậy theo nhận xét của Kiều Thu Hoạch trong “Truyện Nôm – nguồn gốc và bản chất thể loại”: “Thế giới nhân vật truyện thơ Nôm có tính chất lí tưởng hóa nhiều hơn là hiện thực”.
Những nhân vật tốt, tích cực không bao giờ chịu thất bại trước những thế lực phản động có quyền uy mãnh mẽ trong xã hội để cuối cùng đi đến kết thúc tốt đẹp. Ngay cả những truyện Nôm bác học như truyện Kiều, Lục Vân Tiên – Kiều Nguyệt Nga… cũng xây dựng nhân vật nhằm đi tới tình huống kết thúc có hậu này. Và để thực hiện điều này tác giả truyện thơ Nôm đôi khi phải nhờ đến sự hỗ trợ của các yếu tố thần kỳ.
Mặt khác, nhân vật truyện thơ Nôm bình dân thường không thông qua việc miêu tả ngoại hình hay phân tích nội tâm mà chủ yếu được thể hiện thông qua hành động. Ngôn ngữ đối thoại được dùng để biểu hiện cảm nghĩ của nhân vật. Đây là nguyên tắc về nghệ thuật có tính chất cơ bản trong việc xây dựng nhân vật truyện.
Bảy châu tám quận thành đô
Chợ tan nhà đóng xem đưa hành hình
Thuyền tàu trả lái chông chênh
Chẳng còn lo ngại đường xa nỗi gần
Chữ rằng dĩ đức vi tiên
Ai ai chi lấy bút nghiên chép truyền
(Hoàng Triều)
Lê dân lạc nghiệp bốn phương yên hòa
Oai linh vỗ bụng âu ca,
Chúc cho vạn thọ nhà nhà bình an
(Phạm Công – Cúc Hoa)
Lược bày đời vua nhà Chu
Trị vì thiên hạ phong lưu thuận hòa
(Địa Tạng bản hạnh) Thậm chí ở Truyện Kiều mặc dù nội dung phản ánh sự thối nát, bất công của xã hội phong kiến đã kinh rẽ phụ nữ và những người tài hoa bị vùi dập dưới sự chi phối của quyền lực nhưng vẫn được mở đầu bằng câu thơ công thức: Rằng năm Gia Tĩnh đời Minh,
Bốn phương phẳng lặng hai kinh vững vàng Đây là một đặc điểm rất dễ nhận dạng ở loại hình truyện thơ Nôm nhưng cũng cần hiểu thêm rằng đó là những bình phẩm, bình luận mang triết lý nhân sinh của người kể chuyện – của tác giả. Đó là kiểu tư duy nhân dân mà đâu đó chúng ta vẫn thường hay gặp ở những câu thành ngữ, túc ngữ trong kho tàng văn học dân gian.
Mặc khác, người kể chuyện trong truyện thơ Nôm, đặc biệt là truyện thơ Nôm bình dân hay có lối kể dân dã, mộc mạc. Đó là nét đẹp chân chất gần gũi, bình dị nhưng không kém phần duyên dáng vốn có của người nông dân Việt Nam. Điều này cũng lý giải vì sao truyện thơ Nôm mặc dù qua kiểm soát gắt gao của triều đình phong kiến nhưng vẫn lưu truyền và sống mãi với thời gian, vẫn được nhân dân yêu thích, truyền tụng.
Thủ pháp dựng truyện
Sự khác biệt về thi pháp giữa loại truyện thơ Nôm tài tử – giai nhân và loại truyện thơ Nôm cổ tích mà ta thấy rõ khi xem xét ở phương diện thủ pháp dựng truyện. Chúng ta dễ dàng nhận thấy sự ảnh hưởng, chi phối của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian trong thủ pháp dựng truyện của loại truyện thơ Nôm cổ tích. Thế giới tâm linh đa sắc nhiều vẻ ấy đã thể hiện một cách sống động trong loại truyện thơ Nôm có phong cách bình dân này. Những tình tiết mang tính tâm linh thần kì ấy là những yếu tố “kĩ thuật” quan trọng kiến tạo cốt truyện, nối kết các trường đoạn Gặp gỡ – Tai biến – Đoàn viên của truyện thơ Nôm cổ tích với nhau và làm cho chúng mềm mại, uyển chuyển. Nói về cốt truyện của truyện Nôm bình dân, nhà văn Nguyễn Lộc nhận xét rằng, “những tình tiết, những sự kiện không có ý nghĩa khách quan chân thực của nó, mà chỉ có tác dụng soi sáng hay tô đậm cho đặc điểm của tính cách nhân vật”, “chi tiết nhiều khi được cường điệu đến mức hoang đường”. Về vấn đề nhân vật chính diện không bao giờ thất bại, kết thúc có hậu, ông cho rằng, “rõ ràng là lí tưởng hóa chứ không phải hiện thực”. “Và chính vì vậy mà trong cốt truyện của truyện Nôm bình dân, nhà thơ thường sử dụng rất nhiều yếu tố ngẫu nhiên, phi thường, nhiều yếu tố có tính chất thần linh”.
Những yếu tố Phật giáo và tín ngưỡng dân gian thường được tác giả “hiện thực hóa” trong thế giới truyện thơ Nôm thông qua các mô típ thần kì có tính phổ biến. Những mô típ thường thấy là:
Nguồn gốc và sự phát triển của truyện Nôm
Những bài hát tự sự này phần lớn được các nghệ nhân tự sáng tác hoặc dựa trên cơ sở cũ của truyện cổ dân gian, hay một tích cũ được lưu truyền từ đời này sang đời khác hoặc rút ra từ một truyện Nôm đã có trước như Quan Âm thị Kính... Càng về sau, những bài hát này càng được bồi bổ thêm về mặt nội dung cũng như nghệ thuật và đến một lúc nào đó bài hát đã được biết đến và được sử sách ghi chép lại và được phổ biến rộng rãi thì tác phẩm đó chính thức trở thành một truyện Nôm (lọai này có thể kể đến các truyện như Trương Chi, Tấm Cám).