cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sông Linh Nham
Sông Linh Nham là một phụ lưu nằm tại tả ngạn của sông Cầu ở miền bắc Việt Nam, chảy từ xã Khe Mo thuộc huyện Đồng Hỷ cho đến thành phố Thái Nguyên và hợp lưu với sông Cầu tại thành phố Thái Nguyên. Toàn bộ lưu vực sông Linh Nham nằm trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Hai nhánh chính của sông Linh Nham hợp lưu tại thị trấn Sông Cầu thuộc huyện Đồng Hỷ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hệ thống sông Thái Bình Linh Nham Thể loại:Sông Cầu
Liancourt
Liancourt là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 107 mét trên mực nước biển.
Notonicea bennigseni
Notonicea bennigseni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1903.
Liancourt
Tham khảo
Thể loại:Xã của Oise
Notonicea bennigseni
Tham khảo
Thể loại:Notonicea
Micrapate neglecta
Micrapate neglecta là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Leptocerus inthanonensis
Leptocerus inthanonensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích
Thể loại:Leptocerus
Hernanes
Liên kết ngoài
Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Cầu thủ bóng đá Inter Milan Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.S. Lazio Thể loại:Cầu thủ bóng đá Serie A Thể loại:Cầu thủ bóng đá São Paulo FC Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Juventus Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2008 Thể loại:Huy chương bóng đá Thế vận hội Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2008 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Brasil Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil Thể loại:Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2013 Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Trung Quốc Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil ở nước ngoài
Thorelliola
Thorelliola là một chi nhện trong họ Salticidae (nhện nhảy). Chi này được đặt tên theo Tamerlan Thorell.
Tham khảo
Thể loại:Spilargini
Nowa Łęknica
Nowa Łęknica là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Barwice, thuộc hạt Szczecinek, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 6 km phía tây bắc Barwice, 26 km về phía tây của Szczecinek và 121 km về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Montereale Valcellina
Montereale Valcellina là một đô thị ở tỉnh Pordenone trong vùng Friuli-Venezia Giulia, có cự ly khoảng 110 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 20 km về phía bắc của Pordenone. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.606 người và diện tích là 67,9 km².
Montereale Valcellina giáp các đô thị: Andreis, Aviano, Barcis, Maniago, San Quirino.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Pordenone
Croatia Airlines
nhỏ|phải|Croatia Airlines Airbus A320-200 Croatia Airlines (mã IATA = OU, mã ICAO = CTN), là hãng hàng không quốc gia của Croatia, trụ sở tại Zagreb. Hãng có các tuyến bay quốc nội và quốc tế và có căn cứ (hub) tại phi trường Zagreb. Năm 2007 Croatia Airlines đạt lợi nhuận ròng là 25 triệu Kuna Croatia, chở được 1.715.027 lượt khách. Croatia Airlines là hội viên vùng của Star Alliance
Liên kết ngoài
Thể loại:Hãng hàng không Croatia Thể loại:Star Alliance
Eisothistos antarcticus
Eisothistos antarcticus là một loài chân đều trong họ Expanathuridae. Loài này được Vanhöffen miêu tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Eisothistos
Stenopogon gratus
Stenopogon gratus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenopogon gratus được Loew miêu tả năm 1872.
Tham khảo
Thể loại:Stenopogon
Nguyễn Văn Thành (định hướng)
Nguyễn Văn Thành, hay Nguyễn Thành, là một tên người Việt khá phổ biến. Một số nhân vật nổi bật cùng mang tên này như:
Micrapate obesa
Micrapate obesa là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Notonicea dimidiatipennis
Notonicea dimidiatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Notonicea
Liancourt-Saint-Pierre
Liancourt-Saint-Pierre là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 108 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Liancourtsaintpierre
Leptocerus intricatus
Leptocerus intricatus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Chú thích
Thể loại:Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi Thể loại:Leptocerus
David Gomis
David Cafimipon Gomis (sinh ngày 21 tháng 12 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ đang thi đấu tại Giải Bóng đá Ngoại hạng Azerbaijan, Sabail FK. Mặc dù sinh ra ở Pháp, anh thi đấu cho đội tuyển quốc gia Guiné-Bissau.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Gomis kí hợp đồng với Gazélec Ajaccio vào ngày 20 tháng 7 năm 2017 sau những mùa giải thành công với Sporting Club Toulon ở các hạng dưới của Pháp. Anh có màn ra mắt thi đấu chuyên nghiệp cho Gazélec Ajaccio với trận hòa 1–1 tại Ligue 2 trước Valenciennes FC ngày 28 tháng 7 năm 2017.
Sự nghiệp quốc tế
Mặc dù sinh ra ở Pháp, nhưng Gomis có gốc Sénégal và Guiné-Bissau. Gomis được triệu tập vào Guiné-Bissau cuối tháng 5 năm 2021. Anh ra mắt đội tuyển quốc gia Guiné-Bissau trong chiến thắng 4–2 tại Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 trước Sudan ngày 7 tháng 9 năm 2021.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Guiné-Bissau Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Guiné-Bissau Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pháp Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gazélec Ajaccio Thể loại:Cầu thủ bóng đá SC Toulon Thể loại:Cầu thủ bóng đá ÉFC Fréjus Saint-Raphaël Thể loại:Cầu thủ bóng đá Clermont Foot Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pau FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ligue 2 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Championnat National Thể loại:Cầu thủ bóng đá Championnat National 2 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Championnat National 3
Stenopogon gruenbergi
Stenopogon gruenbergi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenopogon gruenbergi được Becker miêu tả năm 1911.
Tham khảo
Thể loại:Stenopogon
Eisothistos atlanticus
Eisothistos atlanticus là một loài chân đều trong họ Expanathuridae. Loài này được Vanhöffen miêu tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Eisothistos
Micrapate pinguis
Micrapate pinguis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1939.
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Notonicea diversipes
Notonicea diversipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1903.
Tham khảo
Thể loại:Notonicea
Danh sách quảng cáo và tạp chí của Blackpink
Blackpink (thường được viết cách điệu là BLACKPINK hay BLΛƆKPIИK) là một nhóm nhạc nữ Hàn Quốc do công ty YG Entertainment thành lập và quản lý. Nhóm gồm 4 thành viên: Jisoo, Jennie, Rosé và Lisa.
Leptocerus iuventas
Leptocerus iuventas là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích
Thể loại:Leptocerus
Hoboksar
Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ - Hoboksar (, Hán Việt: Hòa Bố Khắc Tái Nhĩ Mông Cổ tự trị huyện, ᠬᠣᠪᠣᠭᠰᠠᠶᠢᠷ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠥᠪᠡᠷᠲᠡᠭᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠰᠢᠶᠠᠨ) là một huyện tự trị của địa khu Tháp Thành, Châu tự trị dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.
Văn hóa
Hoboksar theo truyền thống được coi là nơi xuất xứ của Sử thi Jangar. Cung Văn hóa và Nghệ thuật Jangar (江格尔文化艺术宫) được khai trương tại huyện vào năm 2014.
Giao thông
Quốc lộ 217 của Trung Quốc và đường sắt Khuê Đồn–Bắc Đồn mới đều đi qua huyện Hoboksar dọc theo cùng một hành lang bắc-nam. Có dịch vụ hành khách hàng ngày tại nhà ga Hoxtolgay.
Eisothistos bataviae
Eisothistos bataviae là một loài chân đều trong họ Expanathuridae. Loài này được Kensley & Poore miêu tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Eisothistos
Stenopogon inquinatus
Stenopogon inquinatus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenopogon inquinatus được Loew miêu tả năm 1866.
Tham khảo
Thể loại:Stenopogon
Micrapate puberula
Micrapate puberula là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Lévignen
Lévignen là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 111 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Oise
Leptocerus katakoroensis
Leptocerus katakoroensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Chú thích
Thể loại:Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi Thể loại:Leptocerus
Stenopogon jubatus
Stenopogon jubatus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenopogon jubatus được Coquillett miêu tả năm 1904.
Tham khảo
Thể loại:Stenopogon
Dordogne
Dordogne là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Nouvelle-Aquitaine, tỉnh lỵ Périgueux, bao gồm 4 quận với các quận lỵ còn lại là: Bergerac, Nontron, Sarlat-la-Canéda.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh của Pháp Thể loại:Tỉnh của Nouvelle-Aquitaine Thể loại:Khởi đầu năm 1790 ở Pháp
Notonicea imperialis
Notonicea imperialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Notonicea
Micrapate pupulus
Micrapate pupulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Eisothistos bellonae
Eisothistos bellonae là một loài chân đều trong họ Expanathuridae. Loài này được Poore & Lew Ton miêu tả khoa học năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Eisothistos
Dụ Dân
Dụ Dân là một huyện của địa khu Tháp Thành, Châu tự trị dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.
Lormaison
Lormaison là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.
Nepenthes edwardsiana
Nepenthes edwardsiana, tiếng Anh là Splendid Pitcher-Plant, là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài cây nhiệt đới đặc hữu của núi Kinabalu và núi láng giềng, núi Tambuyukon ở Sabah, Borneo Malaysia. .
Liên kết ngoài
E Thể loại:Thực vật biểu sinh Thể loại:Thực vật ăn thịt châu Á
Stenopogon junceus
Tham khảo
Thể loại:Stenopogon
Micrapate quadraticollis
Micrapate quadraticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Doubs
Doubs là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Bourgogne-Franche-Comté, tỉnh lỵ Besançon, bao gồm 3 quận với các quận lỵ còn lại là: Montbéliard, Pontarlier.
Tham khảo
Thể loại:Bourgogne-Franche-Comté Thể loại:Tỉnh của Pháp
Eisothistos besar
Eisothistos besar là một loài chân đều trong họ Expanathuridae. Loài này được Müller miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Eisothistos
Leptocerus kchapavarna
Leptocerus kchapavarna là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích
Thể loại:Leptocerus
Chambourg-sur-Indre
Chambourg-sur-Indre là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indre-et-Loire Thể loại:Thành phố của Pháp
Albert Sidney Johnston
Albert Sidney Johnston (2 tháng 2 năm 1803 – 6 tháng 4 năm 1862) là sĩ quan quân đội Hoa Kỳ. Thời Nội chiến Hoa Kỳ, tổng thống Liên minh miền Nam Jefferson Davis trọng vọng Johnston, xem ông là viên chỉ huy giỏi nhất của miền Nam lúc bấy giờ và trao chức tướng thống lĩnh quân đội. Nhưng Johnston bị bắn chết tại trận Shiloh năm 1862. Ông là sĩ quan cao cấp đầu tiên tử trận trong cuộc nội chiến.
Tham khảo
Thể loại:Nội chiến Hoa Kỳ Thể loại:Đại tướng Hoa Kỳ Thể loại:Sinh năm 1803 Thể loại:Mất năm 1862
Notonicea pulchella
Tham khảo
Thể loại:Notonicea
Leptocerus keleos
Leptocerus keleos là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích
Thể loại:Leptocerus
Creuse
Creuse là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Nouvelle-Aquitaine, tỉnh lỵ Guéret, bao gồm 2 quận với các quận lỵ còn lại là: Aubusson.
Lịch sử
Hạt Marche là một hạt của Pháp thời trung cổ, tương đương với khu vực hiện đại của Creuse. Marche lần đầu tiên xuất hiện như một hòn đảo riêng biệt vào khoảng giữa thế kỷ thứ 10, khi William III, Công tước xứ Aquitaine, đưa nó cho một trong những chư hầu tên là Boso, người đã lấy danh hiệu. Vào thế kỷ 12, đế đế được truyền cho gia đình Lusignan. Đôi khi họ cũng đếm Angoulême và đếm Limousin. Với cái chết của Count Guy vô số năm 1308, tài sản của ông ở La Marche bị Philip IV tịch thu bởi Pháp. Năm 1316 nhà vua làm La Marche một phụ tá cho con trai út của ông hoàng tử, sau đó Charles IV. Vài năm sau, vào năm 1327, La Marche được đưa vào tay nhà Bourbon. Gia đình Armagnac đã giữ nó từ năm 1435 đến năm 1477, khi nó quay lại Bourbons. Năm 1527 La Marche bị Francis I bắt và trở thành một phần của vương triều Pháp. Nó được chia thành Haute Marche và Basse Marche, các thuộc địa của những người trước đây tiếp tục cho đến thế kỷ 17. Từ năm 1470 cho tới cuộc Cách mạng, tỉnh này thuộc thẩm quyền của Paris.
Năm 1886 Bourganeuf ville lumière, nằm ở vùng xa Creuse, đã trở thành thị trấn thứ ba ở Pháp nhận được nguồn cung cấp điện công cộng. Ba năm sau, vào năm 1889, việc xây dựng một nhà máy thủy điện nguyên thủy tại Cascade của Jarrauds trên sông Maulde nhỏ ở Saint-Martin-Château, cung cấp điện cho thị trấn nhỏ. Việc tạo ra một đường dây điện từ nhà máy đến Bourganeuf được giám sát bởi một kỹ sư tiên phong có tên là Marcel Deprez: đây là lần đầu tiên một đường dây điện trên một quãng đường dài đã được xây dựng ở Pháp. Thành tựu này đã được ban hành với đường dây điện thoại đầu tiên của khu vực, được cài đặt để cho phép truyền thông ngay giữa trạm phát điện và thị trấn mới được chiếu sáng.
Micrapate scabrata
Micrapate scabrata là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1847.
Creuse
Địa lý
left|thumb|Phong cảnh Creuse
Creuse là một phần của vùng Nouvelle-Aquitaine và được bao quanh bởi các tỉnh Corrèze, Haute-Vienne, Allier, Puy-de-Dôme, Cher, và Indre.
Micrapate scabrata
Tham khảo
Thể loại:Micrapate
Creuse
Địa lý
Địa hình chủ yếu là các ngọn đồi lượn so với các thung lũng thường xuyên. Hệ sinh thái đất liền thường ôn đới mát mẻ với một loài hỗn hợp phổ biến ở phía tây nước Anh: với cây sồi, tro, hạt dẻ, bạch dương và Prunus chiếm ưu thế trên rừng. Không có vườn nho thương mại. Phần lớn nông trại là bò thịt và cả cừu.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh của Pháp Thể loại:Tỉnh của Nouvelle-Aquitaine Thể loại:Khởi đầu năm 1790 ở Pháp
Eisothistos bifidus
Eisothistos bifidus là một loài chân đều trong họ Expanathuridae. Loài này được Knight-Jones & Knight-Jones miêu tả khoa học năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Eisothistos
.fm
.fm là tên miền Internet cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLD) của Liên bang Micronesia, một nhóm đảo nằm ở Thái Bình Dương. Ngoại trừ những tên để dành như.com.fm,.net.fm,.org.fm,.edu.fm và một số tên miền khác, bất kỳ ai trên thế giới cũng đều có thể đăng ký một tên miền.fm với một mức phí, phần lớn thu nhập sẽ đi tới chính quyền và nhân dân của đảo. Tên miền khá phổ biến (và do đó có giá trị về kinh tế) cho các trang của các đài radio FM (những tên miền tương tự là .am, .tv, .cd và .dj).
Liên kết ngoài
F m F m
Toppdomän
Stenopogon laevigatus
Stenopogon laevigatus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenopogon laevigatus được Loew miêu tả năm 1851.
Tham khảo
Thể loại:Stenopogon
Loueuse
Tham khảo
Thể loại:Xã của Oise
Thác Lý
Thác Lý là một huyện của địa khu Tháp Thành, Châu tự trị dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đơn vị cấp huyện Tân Cương Thể loại:Ili
Leptocerus kritamukha
Leptocerus kritamukha là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích
Thể loại:Leptocerus
Thanh Hoàng (nghệ sĩ)
Hồ Kim Hoàng (1963 - 2018) thường được biết đến với nghệ danh Thanh Hoàng, là một diễn viên, đạo diễn, nhà biên kịch người Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Giám đốc nhà hát kịch sân khấu 5B và là tác giả vở kịch Dạ cổ hoài lang. Ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 2010.
Tiểu sử
Thanh Hoàng tên thật là Hồ Kim Hoàng, sinh năm 1963 tại Bạc Liêu trong một gia đình nghèo có 5 anh em, vì hoàn cảnh khó khăn ông phải nghỉ học từ năm lớp 9 rồi làm công nhân xây dựng. Ông tốt nghiệp trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1984, sau đó ông công tác tại Trung tâm văn hóa quận Phú Nhuận.
Sự nghiệp
Thanh Hoàng là tác giả của kịch bản Dạ cổ hoài lang được dàn dựng và công diễn thành công trên sân khấu 5B Võ Văn Tần vào năm 1994. Thanh Hoàng nghĩ ra ý tưởng viết một kịch bản sân khấu về cuộc sống Việt kiều nơi đất khách.
Ông được khán giả biết đến qua một số vai diễn trong các bộ phim như Kiều nữ và đại gia , Lời nguyền domino, Chàng khờ mất vợ, Ngôi nhà quê… Ông từng giữ vị trí giám đốc của sân khấu 5B Võ Văn Tần. Ngoài là một diễn viên, đạo diễn ông còn là nhà biên kịch cho một số bộ phim như Con nhà nghèo chuyển thể từ tiểu thuyết của nhà văn Hồ Biểu Chánh, Nợ đời, Đại nghĩa diệt thân.
Qua đời
NSƯT Thanh Hoàng được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vòm họng từ nhiều năm trước. Thời điểm đó ông là Giám đốc nhà hát Kịch sân khấu nhỏ (TP.HCM). Sau một thời gian chống chọi với căn bệnh ung thư, ông qua đời vào ngày 26 tháng 7 năm 2018, linh cữu của ông sau đó được hoả táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hoà.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Bạc Liêu Thể loại:Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Drôme
Drôme là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes, tỉnh lỵ Valence, bao gồm 3 quận với các quận lỵ còn lại là: Die, Nyons.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh của Auvergne-Rhône-Alpes Thể loại:Tỉnh của Pháp Thể loại:Khởi đầu năm 1790 ở Pháp
.fo
.fo là tên miền Internet cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLD) của Đảo Faroe. Bất kỳ tên miền nào cũng nên tương ứng với một thương hiệu của người đăng ký (đơn loại A). Tuy nhiên nó cho phép đăng ký một tên miền mà không cần sở hữu thương hiệu tương ứng (đơn loại B) nhưng những thực thể sở hữu thương hiệu như vậy có thể yêu cầu phản đối trong vòng 20 ngày sau việc đăng ký tên miền và sẽ lấy tên miền đó cho mình.
Liên kết ngoài
F o F o
Toppdomän
Hoàng tử
thumb|300px|phải|Tranh vẽ các tiểu hoàng tử của [[Minh Hiến Tông.]]
Hoàng tử (chữ Hán: 皇子; tiếng Anh: Imperial Prince), mang nghĩa "Con trai của Hoàng thất", là cách gọi những người con trai của Hoàng đế trong vùng văn hóa chữ Hán như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản cùng Hàn Quốc. Đối với những người mang tước Vương, con trai của họ được gọi là Vương tử (王子; Royal Prince). Vợ của Hoàng tử thường gọi là Hoàng tức hay Hoàng túc, Hoàng tử phi (Công nương).
Tuy nhiên trong ngôn ngữ hiện đại của Việt Nam, do sự không nhất quán xưng hô của quân chủ Việt Nam (Quốc vương và Hoàng đế) nên sự phân biệt giữa "Hoàng tử" cùng "Vương tử" không rõ ràng, thông thường từ "Hoàng tử" dùng để chỉ đến "Con trai Vua" nói chung.
Từ thời Tiên Tần đến Lưỡng Hán
Từ thời Tiên Tần, địa vị "Con trai của Vua", bất luận Thiên tử hay chư hầu, thì cũng đều vượt trội hơn Công khánh và con cháu quý tộc khác. Ngoại trừ Trữ quân sẽ kế vị, những Vương tử cùng Công tử đều có đặc quyền riêng trong hệ thống xã hội, một trong những đặc quyền ấy chính là được sở hữu đất phong truyền thừa, gọi là Thực ấp (食邑), cùng với tước hiệu trong hệ thống quý tộc có thể truyền thừa vĩnh viễn.
Thời điểm Vũ vương nhà Chu lập quốc, ngoài người kế vị thì các Vương tử không thể kế vị thường được phong làm Quốc quân của các nước chư hầu, tước Công, tước Hầu hoặc tước Bá. Nhưng thông thường họ được là [Trọng; 仲], [Thúc; 叔] hay [Quý; 季] kèm tên thật hoặc tên của đất phong. Một số ví dụ điển hình là Quắc Trọng, Quắc Thúc thời Văn vương, Chu thúc Đán, Khang thúc Phong, Thành thúc Vũ, Nhiễm quý Tái thời Vũ vương, Đường thúc Ngu thời Thành vương hay như Vương thúc Hổ (tức Vương thúc Văn công) thời Tương vương được phong tước Hầu, lập hẳn một nước gọi là Vương Thúc. Con của các chư hầu gọi là Công tử, cũng có thể được ban thực ấp cùng tước phong, nhưng không thể trở thành quốc quân chư hầu như các con của Thiên tử được.
thumb|trái|322px|Bích họa Vương công thời Đông Hán cưỡi chiến xa có ngựa kéo.
Sau thời kỳ Tần Thủy Hoàng, con của các Thiên tử đều được gọi là "Hoàng tử" bởi vì các vị Thiên tử đã là Hoàng đế. Con của Hoàng tử, tức cháu nội của Hoàng đế được gọi bằng danh xưng Hoàng tôn (皇孫). Cháu của Hoàng tử, tức cháu chắt của Hoàng đế là Hoàng tằng tôn (皇曾孫). Nhìn chung, nguyên tắc để gọi bằng chữ "Hoàng" này đều phải lấy thân phận bản thân đối với Hoàng đế đương kim, còn nếu không chỉ có thể dùng "Tôn" cùng "Tằng tôn" như thông thường khi nói về con cháu. Những cách gọi này có từ đời Tây Hán và các đời sau đều sử dụng, nhưng trước mắt xét vào thời Hán thì có vẻ chỉ có hậu duệ của Hoàng thái tử mới gọi như vậy, như Lưu Tiến - con trai của Vệ Thái hậu Lưu Cứ và là cháu nội Hán Vũ Đế, được gọi là 「"Sử Hoàng tôn"」. Trong khi đó, Lưu Tương được gọi 「"Cao Hoàng đế Đích trưởng tôn"」 mà thôi. Điều này có liên hệ với việc Hoàng thất Đại tông kế vị và Hoàng thất Tiểu tông được phái ra làm Phiên vương.
Chế độ Đông Á xem trọng phụng sự tổ tiên, nhưng chỉ cho một người con trai cả nhận nhiệm vụ này. Cha mẹ sau khi qua đời, con cái chia nhà, con trai trưởng thụ hưởng lớn nhất và tiếp tục nhang khói - được gọi là 「"Đại tông"; 大宗」, mà các con trai thứ đều chia nhánh khác, gọi là 「"Tiểu tông"; 小宗」. Việc "phân nhà" này của dân gian cũng được chế độ quân chủ Đông Á thu dụng, từ đời Chu thì các chư hầu sớm áp dụng khi đã có các "Tông tử" kế thừa và các con thứ ra riêng. Và những Tiểu tông này được gọi chung bằng danh xưng 「Tông thất; 宗室」.
Các vị Hoàng tử từ thời Tây Hán, ngoại trừ Hoàng tử được chọn làm Trữ quân mà thụ phong Hoàng thái tử, trở thành "Đại tông" của Hoàng thất, còn các Hoàng tử khác sẽ thường được phong Chư hầu Vương (諸侯王), tức rằng họ sẽ được phong tước Vương và được ban một lãnh thổ bố trí xung quanh kinh thành để lập "Quốc gia" riêng. Điều này có nghĩa, những Chư hầu Vương này hoàn toàn có thực quyền cai quản vùng đất ấy như một chư hầu thời nhà Chu, bao gồm có quân đội, hệ thống quan lại và chính sách cai trị thuế má riêng biệt, ngoại trừ chức Thừa tướng sẽ do tự triều đình bổ nhiệm thì các quan chức còn lại như Thái phó cùng Ngự sử đại phu sẽ do tự Chư hầu Vương bổ nhiệm. Chính vì như thế, các con của Chư hầu Vương vẫn sẽ là "Vương tử", con trai thừa kế sẽ gọi "(Tên nước) Thái tử", người vợ cả là "Vương hậu" cùng mẹ là "Vương thái hậu", sánh với Hoàng thái tử, Hoàng hậu và Hoàng thái hậu của triều đình. Quan hệ giữa các Tiểu quốc và triều đình Đại Hán ở kinh sư đều theo mô hình 「"Nước nhỏ (chư hầu) tồn tại cùng nước lớn (kinh sư)"」, cũng gọi là Phiên vương (藩王; nghĩa là "Tước Vương che chắn ở biên giới"). Từ cuối Tây Hán và sang thời Đông Hán, tuy mang danh nghĩa là Tiểu quốc, nhưng các Tiểu quốc đều là từ 1 đến 4 loại quận trong Đế quốc hợp thành, đây gọi là 「Quận quốc; 國郡」. Quyền lực của các Hoàng tử Vương theo các triều sau cũng dần thu hẹp, kể từ thời Hán Cảnh Đế thì Phiên vương không có quyền trị dân mà do quan viên xử lý, quyền bổ nhiệm quan chức cũng như số lượng quan chức đều bị hủy hoặc bị giảm, các chức vụ có qua lại mật thiết với trung ương như "Nội sử" đảm nhiệm vấn đề trị dân.
Bất luận là Tây Hán hay Đông Hán, các Hoàng tử Vương đều áp dụng chế độ thừa kế Thế tập võng thế (世袭罔替), có nghĩa "Truyền thừa vĩnh viễn nguyên tước vị", tước hiệu của vị Chư hầu Vương sẽ được Đích trưởng tử kế thừa vĩnh viễn, các con thứ thụ phong tước Hầu, thứ nữa phải ra làm quan. Việc này chỉ chấm dứt khi dòng dõi vị Hoàng tử ấy không còn ai hoặc bị luận tội tạo phản mà đoạt đất phong, đây gọi là 「"Quốc trừ"; 國除」. Nhìn chung quá trình thừa tước Hoàng tử Tông thân thời kỳ Lưỡng Hán như sau:
Dòng chi chi trưởng thừa tước, chi thứ không có cũng là chủ trương của việc thừa kế, những con thứ và hậu duệ khi không thừa tước Hầu sẽ phải trải qua học tập ra làm quan, đây không chỉ nhà Hán khởi đầu mà còn là một gợi ý cho các triều đại sau, bởi vì không phải lúc nào triều đình cũng có thể duy trì tôn vinh cho thành viên hoàng thất. Những người có học hạnh, hoặc chiến công, cũng có thể từ tước Hầu đổi lên Vương, như Lưu Chương; không thì chỉ có thể đến Thứ sử, rồi từ từ nếu trong nhà không có ai cống hiến thì cũng tự trở nên sa sút, như nhà Hán Quang Vũ Đế Lưu Tú và Lưu Bị. Đãi ngộ hậu duệ chi lớn và chi nhỏ này tiếp tục được duy trì cho đến triều Đường.
Trải qua Ngụy-Tấn đến Đường-Tống
Kể từ sau Tào Ngụy, tuy thừa kế chế độ triều Hán, nhưng quyền lực đất phong của các Hoàng tử Phiên vương ngày càng bị tiêu giảm, không chỉ phạm vi đất phong ngày càng nhỏ mà năng lực tự trị đất phong cũng dần hạn chế, dù thực chất việc suy giảm này có từ tận Loạn bảy nước thời Hán Cảnh Đế. Sau đó Loạn bát vương thời Đông Tấn xảy đến, khiến nhiều triều đại về sau càng cân nhắc tiêu giảm thế lực của Hoàng tử Phiên vương.
Từ thời kỳ này, qua nhà Tấn rồi thời kỳ Nam Bắc triều, các triều đại liền có hiện tượng các Phiên vương đều nhậm các chức vụ trong cơ quan trung ương hoặc trị sự tại địa phương như Thứ sử, Tri châu hoặc Châu mục. Bên cạnh đó, vị trí chức quan kiêm nhậm của các Hoàng tử Phiên vương cũng không cố định vĩnh viễn mà tùy thời bổ nhiệm các vị trí khác nhau. Điều này khiến các Phiên vương tuy vẫn có khả năng cống hiến bảo vệ triều đình của gia tộc mình, nhưng lại "Tùy thời thay đổi" khiến họ rất khó độc đoán ổn định. Đây cũng bắt đầu từ chính sách của Tào Ngụy, cũng vì e ngại thế lực Phiên vương đời Hán mà quản lý Hoàng tử cùng Tông thân rất chặt chẽ, sánh với như bị cầm tù (ví dụ Trần Tư vương Tào Thực), nhưng cũng chính vì thế Tào Ngụy lại không chống đỡ được thế lực quyền thần họ Tư Mã của nhà Tấn vì không có phe cánh Phiên vương bảo vệ. Bản thân triều Tào Ngụy từng hạ tước Vương xuống thành tước Công, nhưng chẳng bao lâu sau lại cho đổi lại. Triều Tấn sau khi soán Ngụy, tiếp tục chủ trương giao quyền hành quan chức trong triều cho Phiên vương, nhưng lại bắt đầu để một số người có thực ấp lên cả vạn hộ, như Thành Đô vương Tư Mã Dĩnh đến 10 vạn hộ, hoặc Quảng Lăng vương Tư Mã Duật có 5 vạn hộ , hơn xa triều Ngụy chủ trương nghìn hộ. Cũng từ Ngụy-Tấn, dần có khái niệm Thân vương (親王) chỉ đến con hoặc anh em trai Hoàng đế mang tước Vương.
Các Hoàng tử được ban phong thực ấp thì lấy tên đất phong làm hiệu, mà đất phong đều là quận hoặc huyện, có thể nhiều hơn một đơn vị, sau khi được ban cho Hoàng tử nào thì nơi đó liền đổi tên dưới danh nghĩa Tiểu quốc, như quận Nhữ Nam được chọn làm đất phong thì gọi 「"Nhữ Nam quốc"; 汝南國」. Từ triều Bắc Chu, bắt đầu có dấu hiệu sử dụng tên Tiểu quốc, như Vũ Văn Hiến phong Tề vương. Sang các triều đại Nam triều, xuất hiện chính thức tước phong Quận vương (郡王) cho các Hoàng tử Tông thân, bởi vì đất phong đều là lấy quận làm phong quốc. Nhà Lương còn độc đáo chia khái niệm Thân vương, Hoàng tử cùng Hoàng huynh và Hoàng đệ phong Quận vương, còn gọi Chính vương, mà con trai kế tục họ được gọi là Tự vương (嗣王).
Triều đại nhà Tùy tiếp nối triều Bắc Chu, xuất hiện tên tước Vương là các Tiểu quốc cổ đại (như Hán, Tấn, Chu) mà không còn là tên Quận quốc nữa. Sang đến thời nhà Đường, cách thức phong tước Vương cho Hoàng tử Tông thân đều có biến hóa lớn:
Các vị Hoàng tử triều Đường nhận các chức quan quản hạt từng địa phương, như Thứ sử hoặc Châu mục dù còn rất sớm, tương lai khi trưởng thành cũng sẽ tùy chỉ thị mà tiếp quản công việc, hoặc thiên chuyển sang địa phương khác. Ngoài ra, các Hoàng tử cùng con cháu còn có phủ đệ được thiết trí trong kinh thành hoặc khu vực được phái đến, họ tuy cũng còn có phong "Thực ấp" nhưng lại giới hạn ở trang viên quản hạt, không có quyền ảnh hưởng dân sinh mà chỉ nhận cung ứng theo quy định. Bên cạnh đó, thời Đường bắt đầu xem xét tư cách tập tước, tức là các Hoàng tử và hậu duệ của họ có thể vĩnh viễn "Thế tập võng thế" hay không đều do triều đình quyết định, không còn hiển nhiên thừa tập vĩnh viễn như các triều trước. Tuy hạn chế Tông thân tập tước, nhưng triều Đường vì lý do quân sự mà tương đối lạm phong "Quận vương" cho công thần khác họ, giống như Quách Tử Nghi, rồi quyền thần Chu Toàn Trung từng là "Đông Bình vương", sau thăng "Lương vương" mà soán Đường để kiến lập Hậu Lương.
Sang đời nhà Tống, đại khái vẫn giữ ba hạng "Thân vương", "Tự vương" cùng "Quận vương" như triều Đường. Cũng theo triều Đường, triều Tống không để người thụ phong quản lý dân sinh mà chỉ nhận chu ứng dựa theo sổ sách, triều đình cũng ra sức siết chặt không có hiện tượng tập tước của Tông thân, cũng không có chủ trương lạm phong tước hiệu cho công thần khác họ dù rất lạm phong để truy tặng cho ngoại thích. Tuy nhiên quá trình gia phong và đẳng cấp huy hiệu của triều Tống lại cực kỳ phức tạp, có thể nói là phức tạp bậc nhất trong lịch sử. Quá trình ấy như sau:
Vì vậy ở thời Tống, tình trạng thay đổi phong hiệu Thân vương diễn ra hết sức thường xuyên, mỗi lần thay tên hiệu là giáng phong hoặc là gia phong lên tùy vào công lao hoặc tội trạng của người thụ tước. Điều này cũng diễn ra tương tự với các Hoàng nữ.
Tới triều Minh và Thanh
Sang thời nhà Minh, hoàng triều họ Chu áp dụng chính sách phong tước rất lạm, không chỉ áp dụng chế độ "Thế tập võng thế" toàn vẹn, mà tất cả những nam duệ của Hoàng tử đều thụ hưởng tước phong qua các đời. Cụ thể:
Cũng như các triều Đường-Tống, phong hiệu cho "Thân vương" đều dùng tên Tiểu quốc và có 1 chữ, còn "Quận vương" đều là tên quận huyện và có 2 chữ. Còn hai vị thứ "Tướng quân" cùng "Trung úy" không có phong hiệu.
Ban đầu, triều Minh cũng phái Hoàng tử làm Phiên vương, toàn quyền tọa trấn tại từng vùng đất đai riêng biệt như các Chư hầu Vương thời Hán, nhưng từ Sự biến Tĩnh Nan mà vấn đề này phải thay đổi. Về sau đó, chế độ Phiên vương của nhà Minh tiếp tục duy trì, nhưng quyền quản hạt lại do các quan viên địa phương đó nắm giữ, các Hoàng tử chỉ đến đất phong và duy trì sinh hoạt. Theo quy định thời Minh, hơn 10 tuổi thì các Hoàng tử đều thụ phong Thân vương, nhận Bảo ấn, sau đó qua một đoạn thời gian lại được phân ra các địa phương lớn như phủ, quận hoặc huyện trấn thủ, không có chiếu lệnh thì không quay về, đây được gọi là chế độ 「Tựu phiên; 就藩」.
Để chuẩn bị cho các Hoàng tử làm Phiên vương tựu trấn, triều đình sẽ kiến thiết phủ đệ tại các địa phương để Hoàng tử đến cư trú sau khi đến tuổi, cũng lấy đó làm "nhà chính" cho hậu duệ của mình. Hai mức "Thân vương phủ" cùng "Quận vương phủ" triều Minh khác xa nhau, các vương phủ dành cho Thân vương cơ bản là một Hoàng cung thu nhỏ khi còn cho xây cả nhà Tông miếu cùng Cung thành Tứ môn, cũng có quan viên và binh lính riêng dù số lượng hạn chế, trong khi vương phủ của Quận vương là Tứ hợp viện cùng diện tích lẫn quy hoạch đều khiêm tốn hơn. Dù đã "Tựu phiên" cùng có trang viên tại địa phương, triều đình nhà Minh vẫn duy trì lương bổng định kỳ cho các Hoàng tử. Thời đầu Hồng Vũ triều Minh Thái Tổ, mức cao nhất cho Thân vương là hơn 50.000 thạch, và Quận vương với hơn 25.000 thạch theo năm, chỉ từ cuối Hồng Vũ mới giảm còn tiêu chuẩn 10.000 cho Thân vương và 2.000 cho Quận vương. Qua các đời sau, tuy rằng các Hoàng đế nhà Minh đã cố gắng giảm bổng lộc cho một vương phủ chỉ còn tầm 2.000 thạch hằng năm, nhưng đó là chưa kể mức độ ban thưởng tùy các dịp, nên nhìn chung thì chi phí duy trì các chi hệ Hoàng tử Tông thân triều Minh đều rất cao. Đến tận thời Vạn Lịch, số lượng vương phủ của Tông thân - tính cả Thân vương phủ lẫn Quận vương phủ - đã vượt hơn 35 phủ, mà mỗi phủ được duy trì trung bình 1.000 thạch, vị chi mỗi năm thì triều Minh phải chi ít nhất 35.000 thạch cho các vương phủ. Việc duy trì 「"Thế tập võng thế"」, lại ra ân điển toàn bộ hậu duệ của Hoàng tử đều thụ phong tước hiệu cùng hiện tượng duy trì tình trạng 「"Nhập tự"」 để tiếp nối hương hỏa các Thân vương phủ, đã khiến tình trạng Tông thân triều Minh có "tước vị mặc định" rất phổ biến, hiện tượng này vượt trội hơn hầu hết các triều đại trong lịch sử nếu so với hai triều Đường-Tống hay thậm chí cả triều Hán. Đây là lý do khiến triều Minh phải đối phó gánh nặng kinh tế hết sức khổng lồ.
Kể từ niên hiệu Gia Tĩnh thời Minh Thế Tông, triều Minh dần có hạn chế chính sách phong tước, dần tiến hành giảm đi tước phong. Đây là bởi vì khi ấy dòng dõi Tông thất có tước phong quá nhiều mà bổng lộc các tước phong đều cao, không chỉ có tình trạng Thân vương hoặc Quận vương không con mà đem "Nhập tự" để duy trì, triều Minh còn phải chịu chi phí xây dựng vương phủ quá mức khổng lồ, chính điều này đã gây nên tình trạng gánh nặng kinh tế đáng sợ của triều đại nhà Minh. Sự thay đổi của Thế Tông nhằm mục đích hạn chế phong tước cho những con trai của Thân vương nhập Tự, họ sẽ không đồng thời phong "Thế tử" cùng "Quận vương" mặc định như thời Sơ kỳ nữa, mà là phong hàng chức tước vốn dĩ của Thân vương ấy. Lấy ví dụ, Thân vương A trước khi được đưa qua làm Thân vương thì từng là Quận vương, nên sau khi kế tước nhập Tự thì con trai toàn bộ phong giáng một cấp, tức Trấn quốc Tướng quân. Chỉ ai được chọn thế tập nguyên tước thì tiếp nhận tước hiệu với tư cách là đời kế tiếp. Đây có lẽ là tiền đề cho việc triều Thanh tiến hành việc thế tập giáng tước về sau.
Thời kỳ nhà Thanh có chế độ phong tước riêng biệt dành cho nam giới Tông thất, tức hậu duệ của Nỗ Nhĩ Cáp Xích hoặc hậu duệ của anh em cùng cha của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, đều chia ra hai hạng "Nhập Bát phân" (入八分) và "Bất nhập Bát phân" (不入八分), trong đó "Nhập Bát phân" là phạm trù tôn quý. Hệ thống tước hiệu cơ bản có 12 tước vị cùng 2 tước vị đặc thù, là tổng 14 tước vị, còn gọi Thập tứ đẳng Tước vị (十四等爵位). Cả 8 tước hiệu trong "Nhập bát phân" dành cho Hoàng tử cùng con cháu:
Khác với đa số các triều đại trước, thời Thanh dùng phong hiệu thì đều thường là 1 chữ, hơn nữa là thuần mỹ tự, tức mang ý may mắn hoặc dụng ý ban phong chứ không phải dựa vào tên Tiểu quốc hay Quận huyện như đời trước, vì thế hai tước hiệu "Thân vương" cùng "Quận vương" khi gia phong vẫn giữ nguyên, tức là phải gọi ["Hòa Thạc A Thân vương"] hoặc "A Thân vương"; ["Đa La B Quận vương"] hoặc "B Quận vương" khi đề cập. Dưới tước Vương chỉ có tên nguyên tước, không dùng phong hiệu.
Đời Thanh gọi Hoàng tử bằng kính xưng Mãn ngữ A ca, đây cũng là một điểm nhận biết chủ chốt của các Hoàng tử triều Thanh. Bên cạnh đó, triều Thanh không như các triều đại trước chủ trương phong tước khi còn nhỏ, nhìn chung các Hoàng tử triều Thanh đều phải qua 16 tuổi mới thụ phong, hơn nữa không phong Vương ngay mà thấp nhất là "Bối tử", sau đó có công lao hoặc đã cao tuổi thì mới xét phong Vương. Tình trạng này khiến triều Thanh có địa vị đặc thù dành cho các "Hoàng tử", bởi vì nhiều Hoàng tử khi trưởng thành vẫn chưa phong tước, thế nhưng địa vị Hoàng tử vẫn là đặc thù nhất chỉ sau Hoàng đế, cho nên triều Thanh quy định mũ áo của riêng thân phận Hoàng tử đều bằng hoặc hơn hẳn tước Thân vương.
Ở thời Thanh, thân phận Hoàng tử - dù phong tước hay chưa - cũng đều là hàng cao nhất. Sau khi Hoàng đế qua đời, Hoàng tử thành "Hoàng huynh" hoặc "Hoàng đệ", được anh em trai là Hoàng đế chính thức phong tước thì mới dựa vào tước phong mà phân biệt thứ tự. Triều Thanh cũng rất khắt khe giáo dục Hoàng tử, kể từ Thánh Tổ khai sáng, hình ảnh Hoàng tử A ca đến Thư phòng đọc sách cũng là một nét rất đặc trưng của triều Thanh. Sau khi trưởng thành, Hoàng tử triều Thanh có hiện tượng đảm nhiệm xử lý một cơ quan của chính quyền trung ương, đây cũng là một đặc điểm nổi bật của triều Thanh từ tận thời Hậu Kim, nhiều Hoàng tử nổi tiếng có đóng góp cho triều đình như Di Hiền Thân vương Dận Tường, Cung Trung Thân vương Dịch Hân đều có uy tín lẫn thực quyền một thời.
Bởi vì nhìn nhận gánh nặng kinh tế quá khổng lồ vị sự lạm phong tước hiệu của đời Minh, triều đình Ái Tân Giác La thực thi chế độ Thế tập đệ giáng (世袭递降), có nghĩa "Thừa kế giáng vị" qua các đời. Ngoài ra, các Hoàng tử Tông thất thụ phong đều sẽ được chỉ định phủ đệ ngay trong phạm vi kinh thành mà không có phủ đệ tại các địa phương như triều Minh, hình thành nên quần thể Tông thất phủ đệ dưới thời nhà Thanh.
Việc chế định "Thế tập đệ giáng" chính là chỉ đem một người thừa tập tước của cha, mà tước đó lại còn bị giáng qua các đời. Còn những người con khác, đều phải qua bài thi khảo hạch để mưu cầu được tước vị, nhưng họ chỉ có thể được thụ phong trong hàng "Bất nhập Bát phân" tước vị hữu hạn, mà không thể cầu hàng "Nhập Bát phân" vô hạn. Đây được gọi là chế độ Khảo phong (考封). Tuy nhiên cũng có ngoại lệ, có 12 người vì công lao to lớn với triều Thanh mà tước Vương của họ ("Thân vương lẫn Quận vương") có thể cho con cháu kế thừa vĩnh viễn, được gọi là Thiết mạo tử vương. Triều Thanh vì quan niệm "Hậu duệ hoàng thất không thể vô hậu" cho nên cũng duy trì 「"Nhập tự"」, có điều ngoại trừ 12 thế hệ "Thiết mạo tử vương" thì các tước phong khác đều sẽ giảm qua các đời, do vậy tất cả Hậu duệ hoàng tộc nếu vô hậu thì đều sẽ có con thừa tự mà không chỉ ràng buộc chỉ có tước Thân vương như triều Minh.
Cũng từ Ung Chính trở đi, thực hành 「"Bí mật lập Trữ chế"」, những Hoàng tử A ca nào được chỉ định phong tước cùng xuất cung lập phủ chính là vô duyên với ngai vị Hoàng đế, các Hoàng tử có khả năng được chọn đều sẽ được giữ lại trong cung. Sau khi Trữ quân được định, Tân Hoàng đế kế vị, các Hoàng tử A ca này mới nhận tước phong cùng phủ đệ từ anh em trai Hoàng đế của mình. Trường hợp Thanh Cao Tông cùng Thanh Nhân Tông, cả hai đều được phong "Bảo Thân vương" rồi "Gia Thân vương" nhưng không cho xuất cung mà vẫn ở lại trong cung; Cao Tông luôn trú ở Trọng Hoa cung, mà Nhân Tông đến nay vẫn chưa rõ lắm, nghi ngờ là Dục Khánh cung.
Các triều đại Thảo nguyên
Từ lâu Trung Quốc đã giao thoa với các sắc dân du mục ở thảo nguyên Tây Bắc, Hung Nô là thế lực bộ tộc du mục được biết đến sớm nhất, các vị Vua của họ tự xưng tước hiệu Thiền vu - về ý nghĩa thì nó tương đương với Thiên tử ở Trung Quốc, cho nên theo lý thuyết con trai của họ cũng là Hoàng tử, con trai thừa kế cũng xưng Thái tử. Nhưng vì quan niệm Hoa Hạ và Thiên tử duy nhất, mà khi các triều đình này vào triều đều phải xưng thần (tương tự mối quan hệ giữa Chămpa cùng Đại Việt), do vậy các tài liệu chữ Hán cổ tại Trung Quốc đa phần chỉ ghi Vua của họ ứng với Vương, con trai là Vương tử hoặc không ghi tước vị bản ngữ. Điều này tương tự với trường hợp dòng dõi Tán phổ của Đế chế Thổ Phồn, cũng bị triều Đường xem ngang với Vương.
Căn cứ Sử ký Tư Mã Thiên, Hán thư cùng Hậu Hán thư, khi đề cập đến họ đều chỉ ghi 「"Con trai của Thiền vu"」 cùng chức vị hoặc tước hiệu, hầu như không có danh vị nào đặc thù. Và vì là một khối sắc dân thuyền chiến đấu mà các Hoàng tử Hung Nô sẽ sớm có thực quyền về đất đai, binh sĩ cùng hạ nhân, khi lớn mạnh họ còn có thể lập riêng ra một bộ tộc khác tách hẳn bộ tộc gốc, một điều xét ra thì tương tự như "chia nhà Tiểu tông" của Trung Nguyên. Dựa vào lý lịch của con trai Vương Chiêu Quân với Thiền vu là Hô Hàn Tà, những người không kế vị thì thường sẽ được phân chia một bộ phận để quản lý và có tước xưng khác nhau, con trai của Chiêu Quân là "Tả Nhật Trục vương" (右日逐王), có lẽ là một phiên âm chữ Hán của tiếng Hung Nô khi ấy. Căn cứ Hậu Hán thư, tước "Tả Nhật Trục vương" này nằm trong vòng hệ thống "Lục giác", dưới sự quản hạt của Tả Hiền vương, mà căn cứ Sử ký thì Tả Hiền vương cùng Hữu Hiền vương đều là hai tước vị chỉ dưới Thiền vu - chúa tể Hung Nô, thường do Thái tử đảm nhiệm. Đây là một chuỗi hệ thống trong 「Nhị thập tứ trưởng; 二十四長」, hệ thống Vương công đại thần của Hung Nô.
thumb|phải|300px|Bích họa các Hoàng tử của Hồi Hột.
Sau khi Hung Nô biến mất, danh xưng Thiền vu được thay thế bằng Khả hãn, và người đầu tiên dùng là các vị Vua của Nhu Nhiên. Cũng như "Thiền vu", tước hiệu "Khả hãn" cũng ngang với Thiên tử của Trung Quốc, do vậy cũng theo lý thuyết thì các con của Khả hãn cũng đều xứng với xưng hô Hoàng tử. Chỉ là cũng như tình trạng của Hung Nô, toàn bộ con trai của các Hãn qua ghi chép của Trung Quốc đều là 「"Con trai của Hãn"」 hoặc Vương tử. Con trai của các Khả hãn đều được chia sẻ đất đai, thuộc nhân và quản lý quân sự thực tế tương tự Hung Nô. Bởi vì "Hãn" có ý nghĩa như Hoàng đế, các thủ lĩnh bộ tộc được ghi lại với danh xưng "Tôn trưởng", "Bộ chủ" hoặc "Thủ lĩnh", danh xưng khác thì ít ghi nhận. Cá biệt có Hãn quốc của họ A Sử Na (阿史那) là Hãn quốc Đột Quyết, dưới Khả hãn là hai chức vụ 「Diệp hộ; 叶护; Yabgu」 cùng 「Thiết; 設; Shad」, đều dành cho các Hoàng tử Tông thân đảm nhiệm, có nhiệm vụ trị vì các bộ tộc bị thần phục. Hai chức vụ này chia ra Diệp hộ ở cánh Tây của Hãn quốc, còn Thiết ở cánh Đông của Hãn quốc, mà thân phận của Diệp hộ thường là chỉ sau Khả hãn, tức là em trai của ông hoặc là người con trai lớn nhất. Học giả Đột Quyết là Mahmud al-Kashgari có giải thích rõ địa vị của Diệp hộ:「"Cách hai bước dưới Khả hãn, trong đó vị Thiết Thái tử ở trên Diệp hộ một bậc"」. Bên cạnh đó, có ghi chép về A Sử Na Nê Thục (阿史那泥孰; Duolu Qaghan) của Tây Đột Quyết cùng Khuyết Đặc Cần (阙特勤; Kul Tigin) của Đông Đột Quyết đều từng được phong Hữu Hiền vương, có thể các triều đại này vẫn giữ một vài chức tước cổ của người Hung Nô.
Kể từ khi Hãn quốc Đột Quyết này chia làm Đông Đột Quyết cùng Tây Đột Quyết, các vị Thiết cùng Diệp hộ dần tự lãnh đạo riêng và hai chức tước này trở thành những tước hiệu tối cao của họ. Về sau Hồi Hột tuy cũng có danh xưng Khả hãn cho vị Vua của mình, nhưng vì quan hệ tốt với nhà Đường, đặc biệt là việc liên hôn sau sự kiện Loạn An Sử, mà các vị Vua của Hồi Hột cũng đều xưng thần, là "Quốc vương", "Quân trưởng" hoặc "Tù trưởng" hơn là Hoàng đế, Vương tử cùng hậu duệ của họ đa phần đều sẽ có tên theo chữ Hán cũng như làm quan viên cho triều đình.
Sang thời Ngũ Đại Thập Quốc cùng triều Tống, thì có người Khiết Đan lập nên nhà Liêu, người Đảng Hạng lập nên Tây Hạ cùng người Nữ Chân lập nên nhà Kim, và trước khi Mông Cổ quật khởi thì cả 3 triều đại này đã tham khảo rất sớm quy cách của Trung Quốc thông qua nhà Tống. Khác với các Thiền vu hay Khả hãn, các vị Vua của ba triều đại này tự xem mình ngang với Hoàng đế triều Tống nên cũng xưng tước hiệu Hoàng đế, con trai là Hoàng tử và cũng phong tước Vương. Hiện tại các lài liệu về họ chủ yếu là chữ Hán, cũng không thấy có xưng hô đặc biệt gì như "A ca" của triều Thanh về sau. Cũng như Đường-Tống, phong hiệu tước Vương của các triều đại này đa phần là tên Tiểu quốc , trong đó triều Kim còn theo kiểu Tống mà lập ra "Tam đẳng Quốc hiệu", lại phân biệt giữa Quốc vương, Nhất tự Thân vương cùng Quận vương. Cũng như các triều đại Hung Nô cùng Đột Quyết, các Hoàng tử Tông thất triều Liêu-Kim-Hạ đều tham dự quốc sự một cách tích cực. Mà triều Liêu kế thừa hệ thống Oát Nhĩ Đóa được khởi xướng bởi Đột Quyết, lại vì vấn đề chi họ mà thiết lập Bắc Nam diện quan chế, còn hình thành khái niệm "Hoành trướng" cho hoàng tộc trực hệ của Liêu Thái Tổ, đồng thời lại chia ra Hệ phòng là hậu duệ chú bác của Liêu Thái Tổ gọi là Tam phụ phòng (三父房), cùng hậu duệ của tổ tiên xa hơn của Thái Tổ được gọi là Nhị viện hoàng tộc (二院皇族). Triều Kim khi lập triều, cũng chia Bắc Nam diện quan cắt cử Tông thân, nhưng nhận thấy chế độ này của triều Liêu dễ phát sinh đại loạn, nên Kim Thái Tổ liền thiết lập chế độ Bột cực liệt với quyền uy tập trung vào mình, sang triều Kim Hy Tông thì lại áp dụng chế độ nhà Đường cùng nhà Tống vững vàng hơn, cũng để Hoàng tử Tông thất đảm nhiệm các chức vụ quan trọng trong bộ máy. Nhìn chung, cả ba triều đại này đều áp dụng chế độ "Thừa kế giáng tước" và không cố định tước phong được áp dụng từ triều Đường, cũng không phải con cháu Hoàng tử đều thụ phong. Khi thụ phong tước, cũng như triều Đường chế định, con cháu của một Thân vương đất A có thể thụ phong làm Quận vương hoặc Thân vương đất B, không cố định giữ nguyên một đất phong qua các đời.
Vào lúc Đế quốc Mông Cổ lập nên triều đại nhà Nguyên, người Mông Cổ đã chiếm Trung Quốc có một lãnh thổ bao rộng to lớn, vì vậy tình trạng chia đất đai của triều đình rõ ràng và thực dụng hơn, phần nhiều đều dựa vào biến chuyển quân sự tại các lãnh địa. Bên cạnh đó, họ cũng học theo văn hóa Trung Quốc, dùng chữ Hán song song chiết tự Mông Cổ, cũng dùng hệ thống Vương tước cho hoàng gia. Và cũng tại Mông Cổ, chỉ có người tối cao nhất gọi Khả hãn, thống lĩnh tất cả các Bộ trưởng cùng Thủ lĩnh linh tinh khác. Trong khi ấy, các vị Hoàng tử Tông thân được phân chia lãnh địa với tước Hãn, tương ứng địa vị Quốc vương. Và vì không có truyền thống chọn sẵn người kế vị mà đều trải qua Hốt lý lặc thai tiến hành đại bầu cử, ngai vị Thái tử triều Nguyên từ Hốt Tất Liệt đã không ổn định, nên tình trạng Hoàng tử Tông thất triều Nguyên sôi nổi đoạt vị cũng xảy ra suốt thời kỳ đỉnh cao của triều đại này.
Cách chia đất phong cho Hoàng tử Tông thân triều Nguyên từ ấy có ba dạng:
Ngoại trừ địa vị Hãn đặc thù của thời kỳ đầu, thì phong hiệu tước Vương của triều Nguyên cũng rất đa dạng, đôi khi vẫn là tên Tiểu quốc hoặc Quận quốc như các triều trước, cũng có mang ý nghĩa nhất định hoặc mỹ tự đơn thuần. Ví dụ "Vân Nam vương" (云南王), "Trấn Nam vương" (镇南王) và "Lương vương" (梁王), ba tước Phiên vương trấn thủ tỉnh Vân Nam có ba phong cách khác nhau. Khác với các triều Liêu-Kim-Hạ, thì triều Nguyên giữ chế độ tập nguyên tước hiệu cố định như thời Hán, mà không tùy thời gia phong hoặc giáng tước được áp dụng từ triều Đường.
thumb|trái|235px|[[Sách Lăng, người Khách Nhĩ Khách, là một Mông Cổ vương công, giữ tước "Trung Tả Mạt Kỳ Thân vương" của Tái Âm Nặc Nhan.]]
Theo đó, ngoài tước vị "Đài cát" thì triều Thanh còn áp dụng các tước hiệu trong "Nhập Bát phân" như Thân vương, Quận vương, Bối lặc, Bối tử đến Trấn quốc công và Phụ quốc công. Và tước hiệu "Đài cát" là bên dưới Phụ quốc công, chia làm 5 hạng với riêng "Trát Tát Khắc Đài cát" ở một hạng riêng. Triều Thanh thực thi quân chủ chuyên quyền, nhưng không thể không xem trọng thế lực của các Mông Cổ vương công trong việc phòng thủ biên giới thảo nguyên, do đó tùy tình huống mà một vị Mông Cổ vương công này có thực quyền hay không, hoặc có tư cách truyền đời hay không. Rất nhiều Mông Cổ vương công thế tập tước vị Thân vương cùng Quận vương truyền đời không đổi đến tận khi triều Thanh diệt vong, mà sự hưng thịnh của họ bị khống chế bởi chức vụ và công lao qua từng triều.
Căn cứ quy định năm Càn Long thứ 17 (1725), ngoài con cả tập tước, thì các con trai cùng em trai thành niên của các Hãn cùng Thân vương thụ phong 「"Nhất đẳng Đài cát"」; con và em của Quận vương cùng Bối lặc phong 「"Nhị đẳng Đài cát"」; con và em của Bối tử cùng Công tước là 「"Tam đẳng Đài cát"」.