cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phi tần
Minh
Vợ chính của Hoàng thái tử gọi là Hoàng thái tử phi (皇太子妃), nàng hầu có các bậc Tài nhân (才人), Tuyển thị (選侍) và Thục nữ (淑女).
Thanh
Lúc đầu triều, nhà Thanh chưa định chế độ nội cung. Theo lệ cũ từ thời Hậu Kim, phi tần vẫn dùng cách gọi tiếng Mãn mà xưng hiệu Phúc tấn và Cách cách, riêng các chính thê được đặc biệt gọi là Đại phúc tấn (大福晉). Hoàng Thái Cực năm Sùng Đức nguyên niên (1636), lập Đại phúc tấn Triết Triết làm Thanh Ninh cung Hoàng hậu (清寧宮皇后), đồng thời tấn phong bốn vị Trắc phúc tấn làm Phi, lần lượt là: Hải Lan Châu làm Quan Thư cung Thần phi (關雎宮宸妃), Na Mộc Chung làm Lân Chỉ cung Quý phi (麟趾宮貴妃), Ba Đặc Mã Tảo làm Diễn Khánh cung Thục phi (衍慶宮淑妃) và Bố Mộc Bố Thái làm Vĩnh Phúc cung Trang phi (永福宮莊妃).
thumb|right|250px|Phi tần nhà Thanh
Từ triều Thuận Trị đến giữa Khang Hy, cung đình triều Thanh dùng "đãi ngộ" dựa theo cấp, hơn là định vị hiệu. Theo đó, ngoại trừ Hoàng hậu là luôn cố định chính danh, thì các cấp đãi ngộ của phi tần có:
Thời kỳ này chỉ dùng "đãi ngộ" để quyết định cao thấp, do đó hầu như rất ít người có vị hiệu chính thức. Hiếu Khang Chương Hoàng hậu, sinh mẫu của Thánh Tổ được xác định có cấp đãi ngộ Phúc tấn khi còn là phi tần. Dưới hình thức này, nhiều hậu phi mãi khi qua đời mới có vị hiệu, dù thực tế khi còn sống thì họ đã có đãi ngộ cao, như Tuệ phi và Bình phi của Thánh Tổ.
Theo Thanh sử cảo và Quốc triều cung sử, sau đời Khang Hy thì chế độ nội cung mới được hoàn chỉnh:
Dưới hàng phi tần còn có Quan nữ tử (官女子), còn gọi Cung nữ tử, là các cung nữ được Hoàng đế lâm hạnh hoặc danh vị để gọi các phi tần bị giáng chức (như Mân Quý phi Từ Giai thị của Hàm Phong Đế). Ngoài ra, các Thị tỳ được lâm hạnh và sinh dục của các Hoàng tử cũng được gọi chung là Quan nữ tử, bên cạnh danh xưng thường thấy là Cách cách. Chiểu theo lệ định đương thời, trước đại hôn tuyển chọn 8 cung nữ có nhan sắc cùng phẩm hạnh dạy các bí thuật phòng the, gọi là Tư trướng (司帳), Tư tẩm (司寝), Tư nghi (司儀), Tư môn (司門).
Từ Hoàng quý phi đến Tần khi được sách phong đều có lễ nghi tiêu chuẩn, được hoàng thất xem là hậu phi chính thức cùng với quyền hạn ["Tá nội trị"], giúp Hoàng hậu trong việc xứ lý nội trị, dù thực tế họ không có quyền hành gì cụ thể mà chỉ là danh xưng hình thức. Còn từ bậc Quý nhân đến Đáp ứng không hạn định, quy định để tu tâm dưỡng tính, cần tu nội chức, riêng Quan nữ tử chỉ những cung nữ được sủng hạnh. Phi tần được tuyển chọn từ những Tú nữ (秀女) tham gia tuyển tú hoặc con gái các dòng dõi công thần, gọi là Bát Kỳ tuyển tú, hoặc từ cung nữ tấn phong đi lên.
Triều Tiên
nhỏ|250px|Thuần Hiến Hoàng quý phi Nội mệnh phụ nhà Triều Tiên ban đầu xếp đặt thứ bậc theo cách gọi của tiền triều Cao Ly, Thái Tổ định lệ gọi mẹ vua là Vương đại phi (왕대비, 王大妃), vợ chính tấn phong tước Phi, lại lấy các mỹ từ như "Tiết", "Hiển", "Tĩnh"... làm huy hiệu, gọi là Tiết phi (절비, 節妃), Hiển phi (현비, 顯妃) hay Tĩnh phi (정비, 靜妃), sau khi mất đều truy phong thụy hiệu Vương hậu (왕후, 王后). Nàng hầu gọi là Cung chúa (궁주, 宮主), Ông chúa (옹주, 翁主), đến năm Thái Tổ thứ 6 (1397) lại đặt thêm các danh vị Hiền nghi (현의, 賢儀), Thục nghi (숙의, 淑儀), Tán đức (찬덕, 贊德), Thuận thành (순성, 順成).
Các nội quan là thành viên của Vương thất:
Dưới nội quan còn có cung quan từ chính ngũ phẩm đến tòng cửu phẩm, họ là các Thượng cung (상궁, 尙宮) và Nội nhân (나인, 內人) giữ nhiệm vụ hầu hạ nhà vua và các thành viên trong vương thất. Các cung nữ được nhà vua sủng hạnh được tấn phong nội quan hoặc Thừa ân Thượng cung (승은상궁, 承恩尙宮), là danh phận tôn quý đứng đầu bậc cung quan. Bạo chúa Yên Sơn Quân hoang dâm vô độ, tuyển chọn trên khắp cả nước những giai nhân tuyệt sắc sung vào nội mệnh phụ, gọi là các nhạc kỹ Hưng thanh (흥청, 興淸), lại đặt thêm các bậc cung tần Thục hoa (숙화, 淑華), Lệ uyển (여완, 麗婉), Lệ viên (여원, 麗媛), Nhàn nga (한아, 閑娥). Trung Tông phản chính, các danh hiệu trên đều bị phế bỏ.
Nội mệnh phụ hầu hạ Vương thế tử ở Đông cung:
Hoàng cung
thumb|right|250px|Chân dung Anh Chiếu Hoàng hậu của Araki Kanpo Thời kỳ Heian là đỉnh cao của trung ương tập quyền khi đạo Khổng Mạnh và những nét phồn hoa trong văn hiến du nhập từ nhà Đường với trung tâm quyền lực là dòng dõi Fujiwara quyền quý. Hoàng hậu và phi tần xuyên suốt thời kỳ Heian và kéo dài đến lịch sử cận đại đều là những hậu duệ của dòng tộc này.
Mạc phủ
thumb|right|250px|Hậu cung của [[Shōgun ngắm hoa anh đào]] Thời kỳ Mạc phủ Tokugawa, hậui cung thành Edo được biết đến với tên gọi Ōoku (Đại áo, おおおく, 大奥), một xã hội thu nhỏ tập hợp hơn một ngàn nữ nhân, được thành lập bởi Shōgun Hidetada. Từ người vợ chính thất tới các cung tần mỹ nữ, người hầu kẻ hạ trong Ōoku gọi chung là Áo nữ trung (おくじょちゅう, 奥女中), giữ nhiệm vụ phụng sự Tướng quân và gia tộc Tokugawa. Trong đó chỉ một số ít các cung nhân được hưởng ân huệ diện kiến Tướng quân, số còn lại chỉ là hạng hầu bộc chuyên nấu nướng, may vá và những việc nặng nhọc khác. Người vợ chính của Tướng quân gọi là Ngự đài sở (みだいどころ, 御台所) mang danh phận tôn quý nhất, đứng trên hết thảy trong Ōoku. Tuy vậy quyền lực thực tế lại thuộc về các nữ quan tổng quản, những người chịu trách nhiệm trông nom việc nội chính. Các cung nữ có nhan sắc cùng phẩm hạnh đoan trang theo hầu Ngự đài sở gọi là Trung lạp (ちゅうろう, 中臈), được cất nhắc làm nàng hầu của Shōgun. Nàng hầu sinh được con trai nối dõi gọi là Ngự bộ ốc dạng (おへやさま, 御部屋様), sinh con gái gọi là Ngự phúc dạng (おはらさま, 御腹様), hoặc trở thành vợ lẽ chính thức.
Vợ chính và hầu lẽ của Shōgun quá cố, theo điển lệ của giới quý tộc Nhật Bản, được Thiên triều và Mạc phủ ban phong các pháp danh, xuống tóc và lui về thiền tự tu hành như Thiên Chương viện (てんしょういん, 天璋院), chính thất của Iesada, Tĩnh Khoan viện cung (せいかんいんのみや, 静寛院宮),chính
thất của Iemochi.
Các tổng quản phụng sự gia tộc Mạc chúa chịu trách nhiệm trông nom việc nội chính:
Lý - Trần
thumb|right|250px|[[Thái hậu Dương Vân Nga]] Đại Việt thông sử do Lê Quý Đôn biên soạn có đoạn viết: Quốc thống nước ta nếu vẫn noi gương người xưa, phong tục cũ chưa đổi, có Đinh Tiên Hoàng năm Thái Bình nguyên niên lập năm Hoàng hậu, một là Đan Gia (丹嘉), hai là Trinh Minh (貞明), ba là Kiểu Quốc (矯國), bốn là Cồ Quốc (瞿國), năm là Ca Ông (歌翁). Lê Đại Hành năm Thiên Phúc thứ ba lập Hoàng thái hậu nhà Đinh là Dương thị làm Đại Thắng Minh Hoàng hậu (大勝明), cùng với Phụng Càn Chí Lý (奉乾至理), Thuận Thánh Minh Đạo (順聖明道), Trịnh Quốc (鄭國), Phạm Hoàng hậu là năm Hoàng hậu. Lý Thái Tổ lập sáu Hoàng hậu, duy có đích phu nhân gọi là Lập Giáo hoàng hậu (立教), quy chế xe kiệu và y phục khác hẳn với các cung khác, đến tháng 3 năm Thuận Thiên thứ bảy lại lập thêm ba Hoàng hậu nữa là Tá Quốc (佐國), Lập Nguyên (立元), Lập Giáo (立教). Lý Thái Tông năm Thiên Thành nguyên niên lập bảy Hoàng hậu, có các bà họ Mai, họ Đinh, họ Vương, đến tháng 7 năm Thông Thụy thứ hai lập người thiếp yêu làm Thiên Cảm Hoàng hậu (天感). Lý Nhân Tông năm Thần Vũ thứ tư lập hai Hoàng hậu là Thánh Cực (聖極), Chiêu Thánh (昭聖), đến tháng 1 năm Hội Tường Đại Khánh thứ sáu lại lập thêm ba Hoàng hậu nữa là Lan Anh (蘭英), Khâm Thiên (欽天), Chấn Bảo (震寶). Đều vì vấn vương dục tình mà đề cao vị hiệu, bắt chước thói xấu của người đời Lưu Thông nhà Hán, Thiên Nguyên nhà Chu ..
Tục đa hậu của tiền nhân trái với lễ tiết rạch ròi giữa vợ đích, vợ thứ của đạo Khổng Mạnh, sử gia Lê Văn Hưu nhận xét: Trời đất bao dung, nhật nguyệt chiếu tỏ, mới sinh thành vạn vật, nảy nở muôn loài, như Hoàng hậu cùng với Thần Cực thành đôi giai ngẫu, là bậc mẫu nghi đứng đầu nội cung mà cảm hóa thiên hạ. Tự cổ chỉ lập Hoàng hậu một người coi việc nội trị, chưa từng nghe nói lập đến năm người. Tiên Hoàng không kê cứu cổ học, mà kẻ bề tôi đương thời lại không ai giúp sửa cho đúng, để chìm đắm trong tình riêng. Sau đến hai triều Lê, Lý cũng phần nhiều bắt chước làm theo, ấy cũng là từ Tiên Hoàng khởi xướng cái tệ rối loạn cương thường đó vậy..
Lý Thần Tông tháng 2 năm Thiên Thuận nguyên niên sách lập con gái của Điện tiền Chỉ huy sứ Lý Sơn là Lý thị làm Lệ Thiên Hoàng hậu (儷天皇后). Do sự tiếp thu đạo Khổng Mạnh và lễ giáo cung đình phương Bắc hoặc bản thân tục đa hậu của tiền nhân vốn gây nhiều hệ lụy, các bậc Thiên tử trời Nam sau này chỉ lập một Hoàng hậu, giữ nết thuận tòng mà coi việc nội trị, tề chỉnh nghi lễ chốn cung nghiêm.
Đại Việt sử ký toàn thư - Kỷ nhà Lý ghi lại, năm Càn Phu Hữu Đạo thứ ba, Thái Tông ban chỉ dụ đặt phẩm cấp các cung nữ, Hoàng hậu và phi tần mười ba người, Ngự nữ (御女) mười tám người, Nhạc kỹ (樂妓) hơn trăm người. Nội cung có bậc Nguyên phi (元妃) đứng đầu các cung thiếp, chúng thiếp có các Thứ phi (次妃), lại gọi là Thần phi (宸妃), Quý phi (貴妃), Thục phi (淑妃), Đức phi (德妃), Hiền phi (賢妃) và các Phu nhân (夫人). Hoàng hậu và phi tần lệ được ban hai mỹ từ làm huy hiệu, như Lý Thần Tông có ba người thiếp yêu là Cảm Thánh Phu nhân (感聖), Nhật Phụng Phu nhân (日奉), Phụng Thánh Phu nhân (奉聖).
Họ Trần lập Hoàng hậu đều lấy chị em con chú con bác cùng họ, như các bà Nguyên Thánh Thiên Cảm (元聖天感), Khâm Từ Bảo Thánh (欽慈保聖), Thuận Thánh Bảo Từ (順聖保慈), Hiến Từ Tuyên Thánh (憲慈宣聖) và Huy Từ Tá Thánh (徽慈佐聖) đều là con gái trong tông thất. Chế độ nội cung ban đầu xếp đặt thứ bậc theo cách gọi của nhà Lý. Anh Tông đặt thêm hiệu vị cho các giai nhân nơi lầu quỳnh gác ngọc, như Bố lãm (㚴㜮) họ Vương được yêu quý mà sinh Công chúa Huệ Chân. Hai chị em họ Lê là cô của Lê Quý Ly, với vẻ đẹp sắc nước hương trời được Minh Tông sủng ái hơn cả. Người chị là Minh Từ (明慈), em gái cùng mẹ với bà Hiến Từ , được yêu chiều mà sinh ra Hiến Tông và Nghệ Tông, lấy làm Anh Tư Nguyên phi (英姿元妃) đứng đầu các cung thiếp. Người em là Đôn Từ (惇慈), được kén làm Sung viên (充媛), sinh ra Duệ Tông, sau được sách tặng Quang Hiến Thần phi (光憲宸妃).
Lê - Trịnh
Các vua Nhà Lê sơ thường vì e ngại ngoại thích mà không lập Hoàng hậu, chỉ lấy bậc Quý phi đứng đầu giúp việc nội trị. Trong Đại Việt thông sử có đoạn viết: "Triều Lê ta gia pháp thuận đạo cương thường, kén chọn phi tần tất lấy con gái các dòng dõi công thần cùng con nhà hiền lương, mà lễ tiết phân biệt, tôn ty rạch ròi, không có cái tệ bất chính chốn buồng the của đời trước. Từ Thái Tổ không lập Hoàng hậu, lại trải năm đời vua, quen lấy đó làm phép thường. Các bà Cung Từ (恭慈), Tuyên Từ (宣慈), Quang Thục (光淑), Huy Gia (徽嘉) đều do tự quân lên nối ngôi mà tôn hiệu."
Từ Thái Tổ đến trước thời Hồng Đức, hậu cung dưới hoàng hậu định ra Tam Phi, Cửu Tần và Lục Chức:
[Tam phi; 三妃]: Nguyên phi (元妃), Thần phi (宸妃), Huệ phi (惠妃).
Lịch triều hiến chương loại chí cùng Khâm định Việt sử Thông giám cương mục ghi lại, Thánh Tông niên hiệu Hồng Đức (1470 - 1497) định rõ thứ bậc ở nội cung về danh phận cùng lệ cấp điền lộc, truy phong và ấm phong:
Hậu phi
Nội các triều Nguyễn - Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ ghi lại, vào đầu thời "Quốc sơ", thứ bậc nội cung được quy định:
Chữ "Quốc sơ" này hay có nhìn nhận là đầu thời Gia Long, song theo nhiều biểu hiện nó ám chỉ khoảng đầu thời Chúa Nguyễn. Một điều chứng minh khác, là dưới triều Gia Long và Minh Mạng vẫn xuất hiện những danh vị hoàn toàn không thuộc quy định ở trên, như Mỹ nhân. Có lẽ việc thay đổi danh vị trong Nội đình thời Gia Long so với thời Chúa Nguyễn đã có diễn ra quy mô lớn, song không được ghi chính thức và tỉ mỉ lại như cuộc thay đổi toàn vẹn diễn ra cuối thời Minh Mạng.
Năm Minh Mạng thứ 17 (1836), Thánh Tổ có chỉ dụ định lại thứ bậc ở nội cung: "Nay theo gương cổ nhân, đặt chín bậc phi tần ở nội cung, khiến cho chốn khuê môn trật tự phân minh, phong hóa tôn nghiêm, nối đến muôn đời. Từ hàng nhất giai trở lên thì đặt Hoàng quý phi giúp Hoàng hậu là ngôi chủ quỹ trong cung, cai quản mẫu mực sáu viện, giúp việc nội trị, giữ nghiêm nội chính."
Từ đó, các triều đều thiết lập hạng mức cung giai cố định, dưới Hoàng quý phi đặt ra các bậc:
thumb|right|250px|Ân phi Hồ Thị Chỉ, vợ vua Khải Định
Bậc Tần trở lên, qua các triều sẽ định riêng các huy hiệu, trước sau sẽ phân cao thấp trong cùng một bậc. Ví dụ chính năm Minh Mạng thứ 17, Thánh Tổ đã chiếu định các huy hiệu như sau:
Cùng lúc ấy, Thánh Tổ sách phong truy tặng bà nguyên phối là Chiêu nghi (昭儀) Hồ thị làm Thần phi, lấy tên thụy là Thuận Đức (順德), tấn phong Hiền tần Ngô thị làm Hiền phi, còn từ Trang tần trở xuống gồm 26 người.
Các danh hiệu không cố định mà thay đổi qua các triều vua hoặc trong cùng một triều. Ngay trong năm Minh Mạng thứ 17, sau khi bàn định rõ 5 bậc đầu có thứ tự như vậy, thì vào năm Minh Mạng thứ 19 (1838), Thánh Tổ có chỉ dụ thay đổi trong bậc Ngũ giai như sau: "Nguyên trước định lệ cung giai rằng, Lệ tần, An tần, Hòa tần làm bậc Ngũ giai, nay đổi làm An tần, Hòa tần, Lệ tần".
Mặc dù nội cung triều Nguyễn được phân làm chín bậc nhưng số lượng cung tần mỹ nữ thời bấy giờ không nhiều. Thánh Tổ có số lượng phi tần nhiều nhất với 43 phi tần sinh hạ 162 người con được chép trong Nguyễn Phúc tộc thế phả, nhưng dưới niên hiệu Minh Mạng, cung tần mỹ nữ chốn nội cung, kể cả Nữ quan và Thị nữ có lẽ không quá 200 người. Như năm Minh Mạng thứ 9 (1828), Kinh kỳ lụt to, Thánh Tổ xuống dụ: "Từ xưa đến nay lụt mùa thu, chưa bao giờ như thế. Nước là tượng âm, hoặc giả âm khí u uất mà thành ra thế chăng? Hiện nay cung nhân có danh vị chỉ có 16, 17 người, tất cả các ban chưa quá trăm người, đủ để sai khiến trong cung mà thôi."
Hoàng tử nhà Nguyễn khi đến tuổi trưởng thành được ban tước Công, phải xuất phủ kén vợ gọi là nạp phi hay nạp thiếp. Nàng dâu được triều đình cưới hỏi gọi là Phủ thiếp (府妾), nàng hầu gọi là Đằng thiếp (藤妾) hay Dắng thiếp (媵妾).
Nữ quan nội đình
Năm Minh Mạng thứ 17 (1836) đặt Lục thượng (六尚) do các nữ quan đảm nhiệm, định rõ chức phận giữ nội chính cho được tề chỉnh. Sang năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), đặt thêm các cơ quan nhỏ trong Lục thượng để cai quản tỉ mỉ. Hoàn thiện thêm chế độ Lục thượng gồm:
Lại đặt sáu cấp nữ quan:
Thái Lan
Quốc vương của Vương quốc Thái Lan cũng có thiết lập chế độ tước vị riêng cho hậu cung của Ngài.
Trong hậu cung, Vương hậu là tước vị tôn quý nhất, nhưng lại có hai cấp bậc cao cấp là 「Rajini」và 「Rajadevi」, khi dịch sang tiếng Anh cả hai tước vị này thường được dịch thành ["Queen"] cùng ["Royal Consort"]. Những người đứng đầu đặc biệt sẽ có kính xưng "Somdet Phra" (สมเด็จพระ). Bên dưới còn tầng lớp khác nhau từ công chúa cao quý đến thường dân đều được xếp vào các cấp bậc riêng.
Thổ Nhĩ Kỳ
Nói đến lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ, đa phần đều đang chỉ đến Đế quốc Ottoman. Hậu cung của Ottoman được gọi là Harem-i Hümâyûn (حرم همايون), cũng gọi Harām (حَرَام), có nghĩa là "Nơi cấm", tọa lạc một phần trong Cung điện Topkapı. Chỉ có Sulṭān, vị chúa tể cai trị đế quốc và con trai của ngài mới được phép đặt chân tới Harām. Sự cấm kỵ khắc nghiệt tới mức nhà chép sử Dursun Bay ghi lại:「"Nếu mặt trời là giống đực thì nó cũng bị cấm soi sáng vào hậu cung"」. Thánh luật của nhà tiên tri Muhammad nghiêm cấm đàn ông theo Hồi giáo có nhiều hơn 4 người vợ, nhưng các Sultan với đặc quyền của bậc vua chúa là ngoại lệ, coi những cung tần mỹ nữ là thước đo giàu sang và quyền lực.
thumb|right|250px|Hậu cung của [[Sultan|Sulṭān ]] Bên trong Harām cũng có hệ thống thứ bậc chặt chẽ và mỗi danh vị đều có tên gọi riêng. Quyền lực tối cao nơi cung cấm thuộc về mẹ của Sulṭān gọi là Válıde Sulṭān (والده سلطان), giữ trách nhiệm trông nom, cất đặt việc nội trị với phụ tá là các nội quan cao cấp Kapı Ağa và  Kızlar Ağası. Đối với hôn phối của Sultan, trước thời kỳ Suleiman I, chỉ có danh xưng Khatun (خاتون) để gọi các phi tần của một Sultan, không phân chính và thứ mà chỉ ai trước hoặc có con trai lớn thì địa vị tự nhiên sẽ cao. Bắt đầu từ Suleiman, trong các phi tần của Sultan có một người sẽ là Ḫāṣekī Sulṭān (خاصکى سلطان) - vị trí đứng đầu tất cả, tương đương Hoàng hậu, cú pháp đầy đủ của tước hiệu này là 「Devletlû İsmetlu (tên hiệu được ban) Haseki Sultân Aliyyetü'ş-Şân Hazretleri」. Và người đầu tiên có được tước hiệu này là Hurrem Sultan - một người phụ nữ quyền thế khởi đầu cho thời kỳ các Nữ Sultan chuyên chính ở Ottoman kéo dài đến trọn 2 thế kỉ, được gọi là 「Kadınlar saltanatı」.
Từ sau đời Ahmed III, khoảng đầu thế kỉ 18, triều đình Ottoman không còn dùng tước hiệu Ḫāṣekī Sulṭān để gọi các người vợ chính nữa, đến cả thành tố Sulṭān cũng không dùng cho phi tần nữa mà chỉ là tước hiệu riêng cho mẹ của Sultan. Do vậy triều đình Ottoman quyết định lập ra 3 bậc tước vị mới, trong đó gọi là vợ tức là Kadın (قادین), mà thiếp có hai hạng là Ikbal và Gözdes - đều được gọi chung là các Hanım (پیوسته). Cả ba bậc này đều chia ra lần lượt 8 đẳng, 6 đẳng và 5 đẳng riêng:
thumb|phải|250px|Một phi tần của đế quốc Ottoman
Chữ Ikbal trong ngôn ngữ Ottoman có nghĩa là "May mắn", còn Gözdes là "Sủng ái", hai hạng này đều chịu sự sủng ái của Sultan hoặc phải mang thai mới được gia phong. Dưới nữa là Cariye (دېدەك) - nghĩa là "Nữ nô", đây là những Nữ tỳ phục vụ trong Harām, đối tượng là từ Sultan đến Válıde Sulṭān thậm chí là con cái của Sultan. Thân phận thấp kém nhất, tuy nhiên các Cariye cũng là hạng người đông đảo nhất. Nếu làm việc tốt, họ có thể trở thành những Thị hầu cấp cao có đãi ngộ tốt hơn như Kalfa và Usta, mặc khác họ cũng có thể được sủng hạnh mà làm phi tần. Sau khoảng 9 năm phục vụ, họ được trả tự do.
Ấn Độ
Hậu cung của Mughal được gọi là ḥarīm (حريم), có nghĩa là "Nơi thiêng liêng không thể xâm phạm", một từ cùng gốc với từ Harām của Đế quốc Ottoman. Do theo chế độ Hồi giáo, một Hoàng đế Mughal có nhiều vợ lẫn thiếp. Vợ, hay "Thê tử", tức là người phụ nữ theo luật pháp trở thành hôn phối của Hoàng đế, xuất thân đa phần là Công chúa từ chính Hoàng tộc Timurid hoặc Vương thất hay Quý tộc Ấn Độ bản địa. Người vợ cả của Hoàng đế được trao cho danh xưng Padshah Begum (پادشاہ بیگم), trong đó thành tố Padshah có nghĩa là "Đứng đầu", còn Begum là một danh hiệu cổ dành cho những người phụ nữ cao quý xuất thân dòng dõi Vua chúa. Dù cho có nhiều vợ, chỉ có một người đương thời là có thể được ban danh hiệu Padshah Begum, do đó danh hiệu này rất tương ứng với Hoàng hậu của khối Đông Á. Bình thường ḥarīm của một đời hoàng đế có hơn 5.000 phụ nữ, ngoài thê thiếp thì chính là mẹ và chị em gái của hoàng đế.
thumb|phải|250px|Hậu cung của Ấn Độ
Những người vợ của hoàng đế cũng có hai dạng, dạng đầu tiên là có thể kế thừa danh hiệu Padshah Begum, có thể định dạng là "Chính thê"; mà dạng thứ hai đều là các người vợ do giao dịch hôn nhân hoặc là xuất thân từ những nhà Ấn Độ bản địa đã bị triều đình Mughal đánh bại, cuốn sách Royal Mughal Ladies and Their Contributions của Soma Mukherjee nhận định họ là dạng "Thứ thê", đều xuất thân là công chúa của các gia tộc Ấn Độ giáo bị thua bởi chiến tranh.
Tiếp đến là hàng Thị thiếp, họ không được xem là "Vợ hợp pháp" của hoàng đế, tuy nhiên lại là thành phần đông đảo nhất trong ḥarīm, bởi vì họ đều là món quà do các chư hầu của Hoàng đế dâng lên, xuất thân của họ rất đa dạng. Dẫu vậy, bằng sự sủng ái của Hoàng đế, một Thị thiếp cũng có thể có địa vị cao quý không khác gì một yhê tử của Hoàng đế, những người con của thị thiếp cũng đều được đối xử ngang vai với người con củayThê tử. Do đó trừ xuất thân đặc thù hoặc chính thức có danh hiệu Padshah Begum, hậu cung của Đế quốc Mughal tương đối hỗn loạn, hoàn toàn phụ thuộc vào sự sủng ái của Hoàng đế. Dẫu sự sủng ái của Hoàng đế ảnh hưởng đến địa vị của Thê thiếp trong ḥarīm, song theo ghi nhận của Soma Mukherjee, bọn họ không thể tùy tiện thể hiện sự ghen ghét và ganh đua lẫn nhau, bằng không sẽ bị trị tội và hoàn toàn mất đi cơ hội được sủng ái. Cũng như chế độ của Ottoman, mẹ của Hoàng đế là những "Quốc mẫu" thật sự - người phụ nữ có vị trí tôn quý nhất. Chỉ khi mẹ của Hoàng đế qua đời, người giữ danh hiệu Padshah Begum mới có thể nắm quyền lực, mà danh hiệu này không chỉ dành cho Chính thê của Hoàng đế mà còn truyền cho chị em gái hoặc con gái của Hoàng đế kế thừa.
Abraxas dohrnii
Abraxas dohrnii là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Abraxas
Nguyễn Hội (định hướng)
Nguyễn Hội là một tên người Việt. Một số nhân vật nổi tiếng cùng tên gồm:
Lyssomanes yacui
Lyssomanes yacui là một loài nhện trong họ Salticidae.
Giraudia subaequalis
Giraudia subaequalis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giraudia
Lyssomanes yacui
Loài này thuộc chi Lyssomanes. Lyssomanes yacui được María Elena Galiano miêu tả năm 1984.
Tham khảo
Thể loại:Lyssomanes
Leuze-en-Hainaut
Leuze-en-Hainaut là một đô thị của Bỉ, tọa lạc located trong tỉnh Hainaut. Đô thị này bao gồm các đô thị cũ Leuze-en-Hainaut, Grandmetz, Thieulain, Blicquy, Chapelle-à-Oie, Chapelle-à-Wattines, Pipaix, Tourpes, Willaupuis và Gallaix.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị của Hainaut
Propsephus ineditus
Propsephus ineditus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1976.
Tham khảo
Thể loại:Propsephus
Pseudanthias fasciatus
Pseudanthias fasciatus là một loài cá biển thuộc chi Pseudanthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1955.
Phân bố và môi trường sống
P. fasciatus có phạm vi phân bố ở Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Ở Ấn Độ Dương, P. fasciatus được tìm thấy tại Biển Đỏ, Sri Lanka, Maldives và Mauritius; được ghi nhận thêm ở miền nam Ấn Độ vào năm 2010. Ở Thái Bình Dương, P. fasciatus xuất hiện từ phía nam Nhật Bản và đảo Đài Loan, trải dài về phía nam đến rạn san hô Great Barrier (đông bắc Úc); phía đông từ các đảo của Papua New Guinea và Indonesia đến Palau và Tonga. Loài cá này sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 20 đến 150 m.
Mô tả
Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 16 - 17; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 17 - 19; Số vảy đường bên: 41 - 45.
Chú thích
Thể loại:Pseudanthias Thể loại:Động vật được mô tả năm 1955
Senecio warrenensis
Senecio warrenensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được I.Thomps. mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Tham khảo
W Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Hội đồng Hồng y Tư vấn
Hội đồng Hồng y Tư vấn (tiếng Anh:Council of Cardinals to assist in the governance of the Universal Church and to reform the Roman Curia) có thể viết tắt là C9 là một nhóm gồm 9 Hồng y cho Giáo hoàng Phanxicô thành lập sau khi đắc cử, nhằm mục đích trợ giúp Giáo hoàng trong việc cai quản Giáo hội hoàn vũ và nghiên cứu một đề án nhằm duyệt lại Tông hiến Pastor Bonus (Mục tử nhân lành) về Giáo triều Roma.
Lịch sử thành viên
Ngày 13 tháng 04 năm 2013, Giáo hoàng đã thành lập Hội đồng Hồng y Tư vấn và bổ nhiệm 8 hồng y ở năm châu lục vào Hội đồng:
Năm 2014, ông bổ sung thêm vào Hội đồng Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh.
Ngày 12 tháng 12 năm 2018, Giáo hoàng rút ba Hồng y ra khỏi Hội đồng, gồm:
Ngày 15 tháng 10 năm 2020, Giáo hoàng chọn Hồng y Fridolin Ambongo Besungu làm thành viên, Tổng thư ký Marcello Semeraro chấm dứt nhiệm vụ, được thay thế bởi trợ tá Tổng thư ký, Giám mục Marco Mellino.
Tham khảo
Thể loại:Giáo hoàng Phanxicô
12068 Khandrika
12068 Khandrika (1998 FZ53) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1998
Casto
Casto (Cast trong tiếng Brescia) là một đô thị, tỉnh Brescia, vùng Lombardia, Ý. Casto có diện tích 21 km2, dân số 1913 người
Các làng
Alone, Auro, Briale, Comero, Famea, Malpaga
Các đô thị giáp ranh
Bione, Lodrino, Lumezzane, Marcheno, Mura, Pertica Alta, Vestone
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Brescia Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Haganah
nhỏ|Haganah Haganah (Tiếng Hebrew: Lực lượng phòng vệ, ההגנה) là một tổ chức bán vũ trang của người Do Thái trong vùng đất ủy nhiệm của Anh tại Palestine từ 1920 tới 1948, sau này trở thành hạt nhân của Lực lượng Quốc phòng Israel.
Nguồn gốc
Tiền thân của Haganah là Ha-Shomer (השומר, tạm gọi là trương tuần), thành lập năm1907. Đó là một nhóm nhỏ các di dân Do thái tuần tra các khu định cư để đổi lấy một khoản tiền hàng năm. Chưa bao giờ họ có nhiều hơn 100 người.
Sau cuộc bạo loạn năm 1920 và cuộc bạo loạn năm 1921 tại Jaffa do người Ả rập khởi xướng, các lãnh đạo người Do thái ở Palestine cho rằng người Anh (được Liên Hợp Quốc ủy nhiệm Palestine từ năm 1920) không muốn đối đầu với người A rập gây bạo loạn và tấn công người Do thái ở Palestine. Nhận thấy họ không thể chỉ trông chờ vào sự bảo vệ từ phía chính quyền Anh, ban lãnh đạo Do thái cho thành lập Haganah để bảo vệ nông trại và các nông trang tập thể Kibbutz của người Do thái. Ngoài việc canh gác cho cộng đồng Do thái, Haganah còn có trách nhiệm cảnh báo cho cư dân và đẩy lùi các cuộc tấn công của người A rập. Trong khoảng thời gian 1920–1929, Haganah thiếu bộ chỉ huy trung ương hoặc phối hợp hành động. Các "đơn vị" Haganah mang tính địa phương và vũ trang rất nghèo nàn: họ bao gồm chủ yếu là các nông dân Do thái thay phiên nhau canh gác nông trang và kibbutz. Sau các cuộc thảm sát do người A rập tiến hành năm 1929, vai trò của Haganah thay đổi hoàn toàn, nó trở thành một tổ chức lớn bao gồm gần như tất cả thanh thiếu niên và người trưởng thành trong các khu định cư Do thái, cũng như hàng ngàn thành viên từ các vùng đô thị. Tổ chức này cũng bắt đầu tìm mua vũ khí từ nước ngoài và thiết lập công xưởng chế tạo lựu đạn và các loại vũ khí thô sơ, chuyển mình từ một lực lượng dân quân không được huấn luyện thành một quân đội bí mật có năng lực.
Tới năm 1936 Haganah đã có thể huy động tới 10.000 người, cùng với 40.000 quân dự bị. Trong cuộc nổi loạn của người A rập 1936-1939 ở Palestine, tổ chức này tích cực tham gia về phía người Anh để dập tắt các cuộc nổi dậy. Mặc dầu chính quyền Anh không chính thức thừa nhận Haganah, lực lượng an ninh Anh hợp tác với tổ chức này bằng cách thành lập lực lượng Cảnh sát Vùng định cư Do thái, Lực lượng hỗ trợ Do thái và Đội đặc nhiệm ban đêm, được huấn luyện và chỉ huy bởi đại tá Orde Wingate. Kinh nghiệm chiến trường có được trong thời gian này trở nên hết sức hữu ích trong cuộc chiến tranh Ả rập-Israel 1948.
Nhiều chiến sĩ Haganah phản đối chính sách havlagah (tức kiềm chế) mà các thủ lĩnh chính trị Do thái (đang dần nắm quyền điều hành Haganah) áp đặt lên lực lượng này. Các chiến sĩ được chỉ thị chỉ bảo vệ khu định cư và không được tiến hành tấn công trả đũa vào các toán quân A rập hay cộng đồng của họ. Chính sách này mang tính thất bại chủ nghĩa với nhiều người vốn tin rằng tấn công là phương pháp phòng ngự tốt nhất, nên tới năm 1931, những thành phần hiếu chiến nhất của Haganah ly khai và thành lập Irgun Tsva'i-Leumi (Tổ chức quân sự Quốc gia), thường được biết đến với tên gọi "Irgun". Tới năm 1940, Irgun cũng bị phân hóa do tranh cãi liệu có nên tấn công người Anh trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, và tổ chức ly khai khỏi họ được biến đến với tên "Lehi" (viết tắt của tiếng Hebrew cho Lochamei Herut Yisrael, nghĩa là Chiến binh tự do Do thái, được đa phần dân chúng gọi là "nhóm Stern" theo tên thủ lĩnh của họ Abraham Stern).
Tới năm 1939, người Anh nghiêm cấm di dân Do thái đến Palestine và nhập khẩu lao động A rập từ các miền đất Trung Đông khác. Để đối phó, Haganah xây dựng Palmach thành một lực lượng xung kích ưu tú của Haganah và tổ chức nhập lậu di dân Do thái về Palestine. (Palmach trên thực tế được người Anh thành lập để đối phó với nguy cơ quân Đức của tướng Rommel tấn công. Tổ chức này quay ra hoạt động bí mật sau khi người Anh trở mặt tiếp theo thất bại của tướng Rommel). Chừng 100.000 người Do thái được nhập cư lậu vào Palestine trên hơn một trăm chuyến thuyền trong thời kỳ mười năm cuối của chiến dịch Ha'apala (tổ chức nhập cư lậu người Do thái). Haganah cũng tổ chức các cuộc biểu tình chống chính sách áp dụng quota nhập cư của Anh.
Tham gia Đại chiến thế giới lần thứ hai
Mặc dù cuốn Sách trằng do Anh công bố năm 1939 làm cho ban lãnh đạo Zion của người Do thái hết sức tức giận, Ben-Gurion, khi đó là chủ tịch, lên phương sách quan hệ với người Anh: chúng ta sẽ chiến đấu chống Hitler như Sách trắng không tồn tại, và chúng ta sẽ chiến đấu chống Sách trắng như chiến tranh không tồn tại. Lực lượng Irgun tuy nhiên tỏ ra cứng rắn hơn từ năm 1944 và bắt đầu đánh bom các cơ quan của chính quyền Anh.
Trong những năm đầu Chiến tranh thế giới thứ hai, chính quyền Anh đề nghị hợp tác với Haganah, vì lo ngại khả năng phe Trục đột phá trên chiến trường Bắc Phi. Sau khi tướng Đức Erwin Rommel bị đánh bại tại trận El Alamein năm 1942, người Anh quay lưng lại với chính sách hỗ trợ Haganah. Tới năm 1943, sau nhiều lần đề nghị và thương thảo, Quân đội Anh tuyên bố thành lập Lữ đoàn Do thái. Mặc dù người Do thái Palestine được phép gia nhập quân đội Anh từ năm 1940, đây là đơn vị đầu tiên bao gồm toàn người Do thái phục vụ trong chiến tranh dưới ngọn cờ Do thái. Lữ đoàn gồm 5000 người, được triển khai ở Ý tháng 9 năm 1944, Lữ đoàn bị giải tán năm 1946. Tổng cộng có hơn 30.000 người Do thái ở Palestine phục vụ trong quân đội Anh trong chiến tranh.
Ngày 19 tháng 5 năm 1941, Haganah thành lập Palmach (viết tắt của "đại đội xung kích"), một bộ phận tinh nhuệ tổ chức theo kiểu quân đội, nhiệm vụ chủ yếu là huấn luyện cho những thành viên trẻ. Tổ chức này không lớn, tới năm 1947 nó chỉ có năm tiểu đoàn (chưa tới 2000 người)- nhưng thành viên của nó không những được rèn luyện thể lực và huấn luyện quân sự cơ bản, mà còn được truyền thụ kinh nghiệm chỉ huy, mà mãi về sau người ta mới nhận ra, khiến cho họ có thể nắm những vị trí chủ chốt trong quân đội tương lai của Israel.
Sau chiến tranh
Sau khi chiến tranh kết thúc, Haganah tiến hành các chiến dịch chống lại người Anh tại Palestine, như giải thoát các di dân Do thái bị cầm giữ tại trại Atlit, đánh bom hệ thống giao thông đường sắt, phá hoại các trạm radar và cơ quan cảnh sát Anh tại Palestine. Họ cũng tiếp tục tổ chức nhập cư lậu cho người Do thái.
Ngày 28 tháng 5 năm 1948, chưa đầy hai tuần sau khi quốc gia Israel thành lập ngày 15 tháng 5, chính phủ lâm thời thành lập lực lượng Phòng vệ Israel để kế tục Haganah. Chính phủ cũng đặt ra ngoài vòng pháp luật tất cả các tổ chức vũ trang khác.
Bảo tàng "Những tù nhân hoạt động bí mật" ở Jerusalem tưởng niệm các hoạt động của những tổ chức hoạt động bí mật trong thời kỳ tiền-lập quốc của Israel, tái tạo lại cuộc sống hàng ngày của những người bị giam cầm ở đó.
Tham khảo
Thể loại:Do Thái
The Planets
Tác phẩm được ra mắt với công chúng lần đầu tiên vào ngày 29 tháng 11 năm 1918 tại Queen's Hall ở London với ông Adrian Boult làm nhạc trưởng (là bạn của Holst), buổi ra mắt có 250 khách mời tham gia. Sau đó, lần lượt vào năm 1919 và đầu năm 1920, 3 phần của tác phẩm được biểu diễn trong 3 buổi diễn khác nhau, và vào ngày 15 tháng 11 năm 1920, tác phẩm được lần đầu tiên biểu diễn hoàn chỉnh bởi Dàn nhạc giao hưởng London (London Symphony Orchestra) với Albert Coates làm nhạc trưởng.
Tác phẩm mang lại nhiều sự quan tâm của công chúng và vì có môtip khá mới mẻ nên đa số khán giả đều thích tác phẩm này, mặc dù vẫn bị chỉ trích bởi một phần nhỏ khán giả. Nhanh chóng, tác phẩm trở nên nổi tiếng và được biểu diễn bởi các dàn nhạc khác nhau, chính ông Holst cũng đã tự làm nhạc trưởng cho 2 buổi biểu diễn tác phẩm này của ông. Sau này, cũng phải đến ít nhất 80 buổi biểu diễn tác phẩm này ở nước Anh nói riêng, và ở cả thế giới nói chung.
Audio clips
Thể loại:Nhạc giao hưởng Thể loại:Lịch sử chiêm tinh học
Đinh Thìn
Đinh Thìn (1939 – 2000), tên khai sinh là Đinh Văn Thìn là một nghệ sĩ âm nhạc cổ truyền người Việt Nam. Ông được biết đến nhiều với nghệ thuật trình diễn sáo trúc, từng giới thiệu nghệ thuật sáo trúc Việt Nam biểu diễn ở 30 nước trên thế giới.
Thân thế sự nghiệp
Ông sinh năm 1939, quê ở xã Thanh Hưng, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông ngoại của ông từng là đội trưởng đội bát âm của làng. Chịu ảnh hưởng này, từ năm 10 tuổi, ông đã biết thổi sáo.
Năm 1954, ông được tuyển vào Đoàn nghệ thuật Liên khu IV do nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương làm trưởng đoàn và được nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương phát hiện tài năng dù ngoại hình của ông có phần thất lợi với nước da đen, đầu tóc dính đầy bùn với cái sẹo to, mặt lấm tấm mụn, với quan điểm: "Ta chọn kỹ năng chứ không chọn hình thức".
Khi tham gia đoàn chèo Trung ương, ông may mắn được cụ Ngô Văn Ly truyền nghề. Ông biểu diễn được rất nhiều loai nhạc cụ như sáo trúc, đàn bầu, đàn nguyệt. Đặc biệt, nghệ thuật trình diễn sáo trúc của ông được xem như vẽ nên bao bức tranh quê hương Việt Nam đậm nét khắc sâu trong lòng hàng triệu công chúng âm nhạc ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Ông tham gia biểu diễn ở 30 nước trên thế giới; với sự trình diễn điêu luyện, tinh tế và đầy sức thuyết phục, đã góp phần không nhỏ vào việc nâng cao vị trí của sáo trúc Việt Nam.
Nhiều sáng tác của ông cho đến nay vẫn được Đài tiếng nói Việt Nam phát lại, có một số bài được đặt làm nhạc hiệu chương trình như bài Trăng sáng quê tôi.
Các giải thưởng: Giải Nhì sáng tác Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 1980, Giải độc tấu sáo UNESCO năm 1980 và 1985, Huy chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Huy chương Chiến sĩ Văn hóa, Huân chương Hoàng hậu Campuchia.
Do những đóng góp cho nghệ thuật âm nhạc cổ truyền, ông được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 1984.
Ông mất ngày 8 tháng 5 năm 2000.
Tác phẩm
Đinh Thìn quan niệm rằng:
Ngoài ra ông còn sáng tác bài: Hát về đất nước tôi (1980).
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Nghệ An Thể loại:Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam Thể loại:Nghệ sĩ sáo dân tộc Việt Nam
Công viên Trung tâm Songdo
Công viên Trung tâm Songdo (tiếng Hàn: 송도 센트럴파크) là một công viên công cộng ở khu đô thị mới Songdo, Incheon, Hàn Quốc. Công viên là hạng mục chính trong kế hoạch không gian xanh của khu kinh doanh quốc tế Songdo, lấy cảm hứng từ Công viên Trung tâm ở thành phố New York. Công viên là khu vực công cộng nằm trong trung tâm thành phố quốc tế đầu tiên của Hàn Quốc, với diện tích rộng 41 ha, công viên chiếm gần 10% tổng diện tích toàn khu vực. Nó phục vụ để kết nối với các điểm đến văn hóa khác nhau bằng cách cung cấp một con kênh nước biển tự làm sạch mỗi 24 giờ. Công viên cũng trưng bày tác phẩm điêu khắc và tác phẩm nghệ thuật như kiến trúc kim loại tương lai mới Tri-Bowl. Dự án được phát triển bởi Gale International và POSCO E&C.
Tiện nghi
Công viên đã trở nên phổ biến với các gia đình ở Songdo và Incheon, thu hút khách du lịch trong ngày từ khu vực Seoul. Khu vực rừng cây trong công viên cũng được lấp đầy các lều và người cắm trại vào ban ngày và cuối tuần. Một cái sân ở khu phía đông của công viên có những quán cà phê và nhà hàng nhỏ, có sẵn ca nô cho thuê. Dịch vụ taxi nước băng qua bên kia hồ phục vụ nhu cầu vận chuyển và du lịch.
Có thể đến Công viên Trung tâm từ khu mua sắm Songdo Canal Walk gần đó hoặc bằng ga công viên trung tâm của tàu điện ngầm Incheon tuyến 1.
Trong văn hóa phổ biến
Một số cảnh trong phim ca nhạc Gangnam Style năm 2012 của Psy được quay tại Công viên Trung tâm Songdo. Đầu tiên, có một cảnh trong bãi đậu xe ngầm. Đây là nơi Psy có một trận đấu nhảy với Yoo Jae-suk là người đang mặc một bộ đồ màu vàng. Ngoài ra, còn có một cảnh quay khác trong thang máy của cùng một tòa nhà. Noh Hong-chul lắc hông trong khi Psy đang ở bên dưới anh ta khi cánh cửa thang máy đóng lại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa điểm thi đấu Đại hội Thể thao châu Á 2014
Nguyễn Trọng Nhân
'''GS. TS. Nguyễn Trọng Nhân''' (4 tháng 10 năm 1930 - 6 tháng 7 năm 2017) là một bác sĩ nhãn khoa nổi tiếng và chính khách người Việt Nam. Ông được nhận danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân và Anh hùng Lao động của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và đã từng là Bộ trưởng Bộ Y tế giai đoạn 1992-1995.
Mars Express
Mars Express là một nhiệm vụ thám hiểm không gian được Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) thực hiện. Sứ mệnh của Mars Express là khám phá Sao Hỏa, và là nhiệm vụ hành tinh đầu tiên do cơ quan này thực hiện. Tên "Express" ban đầu ám chỉ tới tốc độ và hiệu quả mà tàu vũ trụ này được thiết kế và chế tạo. Tuy nhiên, "Express" cũng mô tả hành trình liên hành tinh tương đối ngắn của tàu vũ trụ, kết quả của việc được phóng khi quỹ đạo của Trái Đất và Sao Hỏa gần hơn trong vòng khoảng 60.000 năm.
Nguyễn Trọng Nhân
Tiểu sử
Nguyễn Trọng Nhân sinh ngày 4 tháng 10 năm 1930 tại Bình Nghĩa, Bình Lục, Hà Nam.
Quá trình học tập và công tác
- 1950-1953: Phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Mars Express
Mars Express bao gồm hai phần, tàu quỹ đạo Mars Express Orbiter và Beagle 2, một tàu đổ bộ được thiết kế để thực hiện nghiên cứu về địa hóa học và sinh học vũ trụ. Mặc dù tàu đổ bộ không triển khai đầy đủ sau khi hạ cánh xuống bề mặt Sao Hỏa, tàu quỹ đạo đã thực hiện thành công các phép đo khoa học từ đầu năm 2004, cụ thể là, đưa về các hình ảnh có độ phân giải cao và bản đồ khoáng vật bề mặt, âm thanh của cấu trúc dưới mặt đất, xác định chính xác sự lưu thông và thành phần khí quyển, và nghiên cứu sự tương tác của khí quyển với môi trường liên hành tinh.
Nguyễn Trọng Nhân
Quá trình học tập và công tác
- 1953-1960: Học y khoa tại Trường Đại học Y khoa Sechenov (Matxcơva – Liên Xô).
Mars Express
Do các thông tin khoa học đưa về rất có giá trị và hồ sơ nhiệm vụ rất linh hoạt, Mars Express đã được cấp một số phần nhiệm vụ mở rộng, mới nhất là cho đến cuối năm 2020.
Nguyễn Trọng Nhân
Quá trình học tập và công tác
- Bảo vệ Luận án Tiến sĩ năm 1964 tại Viện Philatốp, Odessa, Liên Xô.
- 1964-1985: Công tác tại Viện Mắt Trung ương. Sau này tham gia giảng dạy và là Chủ nhiệm Bộ môn Mắt, Trường Đại học Y Hà Nội.
Mars Express
Một số thiết bị trên tàu quỹ đạo, bao gồm các hệ thống camera và một số máy quang phổ, sử dụng lại các thiết kế từ lần phóng thất bại của sứ mệnh Mars 96 của Nga vào năm 1996 (các nước châu Âu đã cung cấp phần lớn thiết bị và tài chính cho sứ mệnh không thành công đó). Thiết kế của Mars Express dựa trên sứ mệnh Rosetta của ESA, trong đó một khoản tiền đáng kể đã được chi cho phát triển. Thiết kế tương tự cũng được sử dụng cho sứ mệnh của Venus Express nhằm tăng độ tin cậy và giảm chi phí và thời gian phát triển. Do những thiết kế lại và tái định hình này, tổng chi phí của dự án là khoảng 345 triệu đô la - chưa bằng một nửa chi phí của nhiệm vụ tương tự của Hoa Kỳ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mars Express Thể loại:Cơ quan Vũ trụ châu Âu Thể loại:Địa chất Sao Hỏa Thể loại:Tàu vũ trụ đến Sao Hỏa
Nguyễn Trọng Nhân
Quá trình học tập và công tác
- 1975 Phó Viện trưởng Viện Mắt Trung ương.
- 1984 Viện trưởng Viện Mắt trung ương
- 10/1992 Bộ trưởng bộ Y tế kiêm viện trưởng Viện Mắt trung ương
- Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam.
Vitis thunbergii
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Nho Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1845
Nguyễn Trọng Nhân
Quá trình học tập và công tác
- 1990-1995: Phó Chủ tịch Tổng Hội Y Dược học Việt Nam.
- 1986-1996: ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII.
- Từ 1992 : Đại biểu Quốc hội khóa IX, X.
- 1992-1995: Bộ trưởng Bộ Y tế, Bí thư Ban cán sự Đảng bộ Bộ Y tế.
- 1987-2003: Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam.
- Phó chủ tịch Hội chất độc màu da cam
Nassarius dekkeri
Nassarius dekkeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.
Tham khảo
Thể loại:Nassarius Thể loại:Động vật được mô tả năm 2001
Nguyễn Trọng Nhân
Quá trình học tập và công tác
- Nghỉ hưu từ năm 2003.
Thành tích nổi bật:
Trước khi là lãnh đạo Ngành Y tế, GS.TS. Nguyễn Trọng Nhân được biết đến là một trong những chuyên gia đầu ngành của nhãn khoa Việt Nam.
Thẳng thắn phê phán cái xấu, nghiêm khắc lên án và đòi hỏi chống tham nhũng đến nơi đến chốn là phong cách nổi bật của đại biểu Quốc hội Nguyễn Trọng Nhân trong suốt các nhiệm kỳ mà ông tham gia.
Ông cũng là một nhà ngoại giao rất hiệu quả. Với cương vị là Bộ trưởng Bộ Y tế, ông đã cùng ban lãnh đạo Bộ đề ra nhiều chính sách để phát triển sự nghiệp y tế nước nhà, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Khen thưởng:
- Được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hàng nhất; Huân chương Kháng chiến hạng Ba; Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Ba; Huy chương Chiến thắng hạng Nhất; Huân chương Chữ thập đỏ Hàn Quốc, Nhật; Bằng khen của Hội Nhãn khoa châu Á, Thái Bình Dương.
- Danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1985.
- Danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân năm 1989.
Và nhiều danh hiệu cao quý khác
Oruza maerens
Oruza maerens là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Sphagnum obliquefibrosum
Sphagnum obliquefibrosum là một loài rêu trong họ Sphagnaceae. Loài này được H.A. Crum mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sphagnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Dolgopudnyy
Huyện Dolgopudnyy (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Moskva, Nga. Huyện có diện tích 18 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 67600 người. Trung tâm của huyện đóng ở Dolgopudnyy.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Moskva Thể loại:Huyện của Nga
Marseillan, Gers
Marseillan  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 225 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gers
Bellevalia cyrenaica
Bellevalia cyrenaica là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Maire & Weiller mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bellevalia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940
Anthicus crinitus
Anthicus crinitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Anthicidae. Loài này được LaFerté-Senéctère miêu tả khoa học năm 1849.
Racosperma chrysellum
Racosperma chrysellum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Maiden & Blakely) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Thung lũng Trung phần California
nhỏ|phải|Một bộ phận Thung lũng nhìn từ trên không trung phải|nhỏ|Các quận trong Thung lũng Trung tâm
Thung lũng Trung phần California hay Thung lũng Trung tâm (Central Valley) của California là một thung lũng rộng và bằng phẳng với diện tích 22.500 mi2, chiếm phần lớn khu vực trung tâm của bang California, Hoa Kỳ. Thung lũng rộng 40 to 60 mi và trải dài khoảng 450 mi từ tây bắc đến đông nam, nằm sâu trong đất liền nhưng song song với bờ biển Thái Bình Dương. Thung lũng Trung phân chiếm 13,7% tổng diện tích đất liền của California và cũng là khu nông nghiệp có năng suất suất cao nhất California.
Thung lũng Trung phần đúng ra là kết hợp hai thung lũng lớn: thung lũng Sacramento nằm ở phía bắc và thung lũng San Joaquin ở phía nam. Hai phần gặp nhau ở Vụng Suisun. Thung lũng Sacramento góp phần lớn nước từ phía bắc tràn về với vũ lượnng 20 in mỗi năm; thung lũng San Joaquin thuộc vùng ít mưa hơn với khí hậu sa mạc bán khô hạn nằm ở cực nam. Hai con sông tạo ra hai thung lũng kể trên là sông Sacramento và sông San Joaquin. Chỗ hợp lưu gần Vụng Suisun cũng là đồng bằng châu thổ sông Sacramento-San Joaquin, một vùng đất trũng lầy lội với nhiều kênh đào, mương rạch. Nước ngọt từ đó thoát ra vịnh San Francisco để đổ ra Thái Bình Dương.
Perizoma arizanensis
Perizoma arizanensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Thung lũng Trung phần California
Riêng ở cực nam Thung lũng Trung phần là bồn địa Tulare, xưa là hồ nước ngọt thoát ra phía sông San Joaquin nhưng vì bị con người khai thác quá hạn nên đã khô cạn từ cuối thế kỷ 19. Hồ Tulare chỉ tụ nước đôi ba lần suốt 50 năm qua những năm nào nhiều mưa dâng mực nước cao đủ để rót nước vào sông San Joaquin.
Ranh giới và dân số
Ngày nay có khoảng 6,5 triệu người sinh sống tại Thung lũng Trung tâm, và đây là khu vực phát triển nhanh nhất tại California. Có 12 vùng thống kê đô thị (MSA) và 1 vùng thống kê tiểu đô thị (μSA) tại Thung lũng Trung tâm. Thành phố lớn nhất tại Thung lũng Trung tâm là Fresno, theo sau là thủ phủ Sacramento của California.
Địa chất
Sự bằng phẳng của đáy Thung lũng Trung tâm tương phản với đặc trưng của hầu hết địa hình California- tức những ngọn đồi gồ ghề hay các dãy núi thoai thoải. Thung lũng được cho là ban đầu nằm dưới mực nước biển, do một khu vực ngoài khơi bị nén xuống bởi sự hút chìm của phiến Farallon vào một rãnh xa hơn ngoài khơi. Đới đứt gãy San Joaquin là một đặc điểm địa chất đáng chú ý của Thung lũng Trung tâm.
Thung lũng sau đó bị bao quanh khi dãy núi Bờ biển được nâng lên, cửa thoát nước ban đầu của nó là vịnh Monterey. Đới đứt gãy làm di chuyển dãy núi Bờ biển, và một cửa thoát nước mới được hình thành gần nơi mà nay được gọi là vịnh San Francisco. Trong hàng thiên niên kỉ, thung lũng bị bồi lấp do trầm tích từ các dãy núi, cùng với đó là Sierra Nevada nổi lên ở phía đông; sự bồi lấp cuối cùng tạo ra một vùng đất bằng phẳng lạ thường có độ cao chỉ vừa đủ ở trên mực nước biển. Trước khi xây dựng hệ thống cống dẫn nước và kiểm soát lũ lụt đồ sộ của California, lượng tuyết tan hàng năm biến nhiều khu vực của thung lũng thành một biển nội địa.
Môi trường
'Đồng cỏ Thung lũng Trung tâm' là vùng sinh thái đồng cỏ, xa van và cây bụi ôn hòa và cận nhiệt Tân Bắc Cực, nó từng là một đồng cỏ đa dạng bao gồm các khu vực đồng cỏ sa mạc (ở cực nam), đồng cỏ, xa van, vùng rừng ven sông, đồng lầy, một vài loại hình hồ nước theo mùa, các hồ lớn nhất là hồ Tulare (nay đã khô hạn), cũng là hồ lớn nhất Hoa Kỳ ở phía tây của Mississippi, hồ Buena Vista và hồ Kern. Tuy nhiên, phần lớn môi trường tự nhiên của Thung lũng Trung tâm đã bị hoạt động của con người loại bỏ hoặc biến đổi bao gồm cả việc đưa đến các loài thực vật ngoại lai, đặc biệt là các loại cỏ. Các vùng rừng sồi và chapparal (cây bụi và cây thạch nam) ở vùng diềm của thung lũng được phân loại là vùng sinh thái vùng rừng và chaparral nội địa California. Các vùng đất ngập nước là mục tiêu của các hoạt động giải cứu nhằm phục hồi các khu vực sinh thái gần như đã bị nông nghiệp tàn phá. 125xp|nhỏ|phải|Thung lũng Trung tâm nhìn từ không gian.
Thực vật
Loại cỏ chi phối trong thung lũng là Nassella pulchra, chúng mọc xen với các loài khác, song ngày nay chỉ có 1% đồng cỏ trong thung lũng là nguyên gốc và còn nguyên vẹn. Vẫn còn có thể trông thấy các loại cỏ hoa bao gồm Eschscholzia californica (anh túc California), Lupinus, và Castilleja exserta, đặc biệt là tại thung lũng Antelope ở vùng đồi Tehachapi. Các loại cây ven sông bao gồm liễu, Platanus racemosa, Acer negundo, Populus fremontii, và loài sồi Thung lũng (Quercus lobata) đặc hữu.