cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liên Xô
Kinh tế
nhỏ|270px|[[Hội đồng Tương trợ Kinh tế|Hội đồng tương trợ kinh tế, một hợp tác kinh tế giữa nhiều nước xã hội chủ nghĩa mà Liên Xô chủ trì]] Mô hình hệ thống kinh tế Liên Xô cơ bản là kinh tế nhà nước, là nền kinh tế phi cạnh tranh, không định hướng theo thị trường, chịu sự lãnh đạo của Đảng và tập trung hóa, kế hoạch hóa cao độ cả ở cấp vi mô và vĩ mô. Đây cũng là mô hình kinh tế chung của các Quốc gia xã hội chủ nghĩa.
Những đặc điểm tập trung hóa, kế hoạch hóa cao độ dưới sự lãnh đạo của Đảng như vậy có tác dụng dễ dàng tập trung được nguồn lực quốc gia cho các mục tiêu trọng điểm, những ưu tiên của đất nước ví dụ điển hình như quá trình Công nghiệp hóa những năm 1930 đã thành công bất kể các căng thẳng của nền kinh tế, cũng như các dự án công nghiệp quốc phòng và các dự án khoa học lớn khác của Liên Xô sau này. Kinh tế có kế hoạch và tách xa thị trường nên kinh tế Liên Xô tránh được lạm phát, tránh được các khủng hoảng và các rủi ro của thị trường như trong các nền kinh tế tư bản chủ nghĩa, giá cả có khi được duy trì cố định trong vài chục năm.
Nền kinh tế không linh hoạt: một doanh nghiệp không hoàn thành kế hoạch sẽ ảnh hưởng lây lan, do đó kế hoạch được coi như pháp lệnh nhà nước và có tính bắt buộc rất cao. Vì kế hoạch hóa mang nhiều tính mệnh lệnh quan liêu và không sát nhu cầu xã hội khiến hàng hóa Liên Xô có chất lượng và tính cạnh tranh ngày càng thấp so với nước ngoài. Giá cả cố định trong một thời gian khá dài cộng với thu nhập tăng đều, điều này là có lợi cho đời sống của các tầng lớp dân cư, sức mua của người dân tăng cao, nhưng ngược lại sức mua tăng mà sản lượng và chất lượng hàng tiêu dùng không tăng kịp theo yêu cầu của xã hội nên gây nên nạn khan hiếm hàng hóa, tạo "văn hóa xếp hàng" ở mọi nơi, gây bức xúc trong dân chúng nhất là dân thành thị.
Việc không có cạnh tranh và sản xuất theo kế hoạch đồng thời thiếu những biện pháp khuyến khích tăng năng suất làm cho người lao động mất động lực dẫn đến sự sa sút kỷ luật và sự hăng hái lao động, làm nảy sinh thói bàng quan, vô trách nhiệm. Vào những năm Stalin và trong chiến tranh, người lao động làm việc dưới ảnh hưởng của tinh thần yêu nước và kỷ luật sắt, chính sách công nghiệp hóa có hiệu quả cao nên không có sự sa sút, nhưng về sau vì kém động lực kinh tế nên chiều hướng làm biếng dần trở nên phổ biến trong tâm lý người lao động. Đồng thời cách trả lương lao động mang tính bình quân chủ nghĩa không khuyến khích tính năng động và làm bất mãn những người muốn làm giàu. Để khuyến khích người lao động, từ những năm cuối thập kỷ 1970 Liên Xô cho áp dụng khoán sản phẩm trong các xí nghiệp công nghiệp ở phạm vi tổ đội lao động (Бригадный подряд) nhưng kết quả chỉ thành công hạn chế và không gây được động lực lớn.
Tác giả Gregory ở Viện Hoover, trong một bài luận năm 2018, tóm tắt các điểm yếu của nền kinh tế Liên Xô gồm: điểm yếu lớn nhất là lập kế hoạch dựa trên cân đối nguyên vật liệu, và ở mức độ nhẹ hơn là ràng buộc ngân sách mềm. Liên Xô chỉ lập kế hoạch chi tiết đến từng giao dịch cho một số sản phẩm chiến lược, còn các sản phẩm khác chỉ được lập kế hoạch ở mức độ tổng sản lượng. Tất cả mọi kế hoạch đều chỉ là dự thảo, có thể được điều chỉnh bất cứ lúc nào. Việc áp dụng công nghệ mới hoặc làm giảm chi phí sản xuất không được đưa vào kế hoạch. Cơ quan lập kế hoạch không thể cân đối cung cầu bằng cách nâng hoặc hạ giá, vì vậy họ cân đối cung cầu bằng cách so sánh những vật liệu nào đang có sẵn với những vật liệu cần có - gọi là cân đối nguyên vật liệu. Năm 1938 chỉ có 379 sự cân đối nguyên vật liệu ở trung ương được chuẩn bị cho một nền kinh tế có hàng triệu mặt hàng. Những sự cân đối này lại dựa trên những thông tin sai lệch. Các nhà sản xuất phải vận động để được phân bổ những mục tiêu thấp, che giấu năng lực sản xuất thật của họ. Những người sử dụng sản phẩm công nghiệp trong phép cân đối, ngược lại, lại khai vống lên những gì họ cần, để bảo đảm việc hoàn thành kế hoạch của riêng họ. Kế hoạch của mỗi năm là kế hoạch của năm trước đó cộng thêm một số điều chỉnh nhỏ. Việc này được áp dụng đến thập niên 1980, làm cho nền kinh tế giảm động lực tạo ra sản phẩm mới và áp dụng công nghệ mới bởi vì chúng đòi hỏi phải thiết kế lại hệ thống các cân đối. Janos Kornai, trong một nghiên cứu năm 1986, chỉ ra ràng buộc ngân sách mềm - xảy ra khi tương quan thu bù chi của doanh nghiệp không được tôn trọng - là một nguyên nhân khác làm suy yếu kinh tế xã hội chủ nghĩa. Các doanh nghiệp thua lỗ không được phép phá sản, vì sẽ làm ảnh hưởng dây chuyền tới toàn bộ kế hoạch, do đó ngân hàng trung ương đã thường xuyên phát hành tiền để cứu chúng.
Đến giữa những năm 1980, nền kinh tế Xô viết đã bộc lộ những điểm yếu rất lớn. Tuy vẫn duy trì được vị thế nền kinh tế lớn thứ hai thế giới (chỉ kém Mỹ) với GDP đạt 2,66 nghìn tỷ USD (năm 1990), có nền khoa học kỹ thuật tiên tiến, nhưng nền kinh tế Liên Xô đã bị lạc hậu hơn so với các nước kinh tế thị trường phát triển nhất như Mỹ, Nhật, Đức. Vào năm 1987, hàng tiêu dùng chỉ chiếm 24% sản lượng hàng hóa ở Liên Xô, phần còn lại là dành cho đầu tư công nghiệp và nhu cầu quốc phòng. Trong nền kinh tế tích tụ rất nhiều mâu thuẫn ảnh hưởng lớn lên xã hội và đó là nguyên nhân để Tổng bí thư Gorbachov tiến hành cải cách cải tổ (perestroika), tuy nhiên cải cách chỉ tập trung vào cơ cấu chính trị trong khi không quan tâm đến cải cách mô hình kinh tế nên đã thất bại và Liên Xô sụp đổ.
Các quốc gia thành viên của Hội đồng Tương trợ Kinh tế: Ngoài ra còn một số quan sát viên. Hội đồng Tương trợ Kinh tế còn ký hiệp định với một số nước như:
Dân số
Mặc dù tốc độ tăng dân số giảm theo thời gian, nhưng nó vẫn tích cực trong suốt lịch sử của Liên Xô ở tất cả các nước cộng hòa, và dân số tăng lên hơn 2 triệu mỗi năm trừ thời kỳ chiến tranh, tập thể hoá và nạn đói.
Sắc tộc
270px|phải|nhỏ|Bản đồ sắc tộc tại Liên Xô Theo điều tra dân số năm 1989 l, dân số Liên Xô bao gồm 70% Đông Slav, 12% Thổ Nhĩ Kỳ và phần còn lại là cư dân thiểu số với tỷ lệ dưới 10% mỗi người. Mặc dù phần lớn dân số Liên Xô chấp nhận chủ nghĩa vô thần 60%, nhưng có đến 20% tôn giáo Chính thống giáo Nga, 15% theo Hồi giáo, và còn lại là các tôn giáo khác.
Ngôn ngữ
Liên Xô đang thịnh hành trong các lĩnh vực châu Âu của Nhóm ngôn ngữ Đông Slav (tiếng Nga, tiếng Belarus và tiếng Ukraina), trong Nhóm ngôn ngữ gốc Balt là tiếng Litva và tiếng Latvia và tiếng Phần Lan, tiếng Estonia và tiếng Moldova (một ngôn ngữ thuộc Nhóm ngôn ngữ Rôman) đã được sử dụng ngoài sang tiếng Nga. Ở vùng Kavkaz, ngoài tiếng Nga, còn có tiếng Armenia, tiếng Azerbaijan và tiếng Gruzia. Ở phía Nga, có một số nhóm thiểu số nói Ngữ hệ Ural khác nhau; hầu hết các ngôn ngữ ở Trung Á là Ngữ chi Iran mà bởi tiếng Tajik trừ là Ngữ hệ Turk.
Mặc dù Liên Xô không có ngôn ngữ chính thức là "de jure" trong phần lớn lịch sử của nó trước năm 1990 và tiếng Nga ngôn ngữ giao tiếp giữa các quốc gia (язык межнационального общения) theo quy định tuy nhiên, trên de facto đã trở thành ngôn ngữ chính thức. Đối với vai trò và ảnh hưởng của nó tại Liên Xô.
Tôn giáo
270px|phải|nhỏ|[[Nhà thờ chính tòa Chúa Kitô Đấng Cứu Độ, Moskva|Nhà thờ chính tòa Chúa Kitô Đấng Cứu Độ ở Moskva trong phá cuộc dỡ của nó vào năm 1931]] Liên Xô có nhiều tôn giáo khác nhau như Chính thống giáo (có số lượng tín đồ lớn nhất), Công giáo, Báp-tít và nhiều giáo phái Tin lành khác. Phần lớn Hồi giáo ở Liên Xô là Sunni, ngoại trừ đáng chú ý là Azerbaijan, phần lớn là người Shia. Do Thái giáo cũng có nhiều tín đồ. Các tôn giáo khác, được thực hành bởi một số ít tín đồ, bao gồm Phật giáo và Shaman giáo.
Quân sự
phải|nhỏ|Lớp tàu tuần dương hạng nặng Kirov phải|nhỏ|Mikoyan MiG-27 Lịch sử quân sự Liên Xô bắt đầu vào những ngày tiếp theo năm 1917 vào Cách mạng Tháng Mười đã đưa những người Bolshevik lên nắm quyền. Chính phủ mới đã thành lập Hồng quân để chiến đấu với nhiều kẻ thù khác nhau trong Nội chiến Nga. Vào những năm 1930-1940, Hồng quân đã tham gia một loạt cuộc chiến trong Thế chiến 2: tấn công Phần Lan; đã chiến đấu trong một cuộc chiến tranh biên giới ngắn ngủi (cùng với đồng minh Mông Cổ) với Nhật Bản và quốc gia phụ thuộc Mãn Châu Quốc, tấn công Ba Lan, sáp nhập các nước Baltic, Bessarabia và Bắc Bukovina, giao chiến với quân đội Đức Quốc xã và các quốc gia phụ thuộc Đức (Hungary, România, Bulgaria, Italy, Phần Lan). Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Hồng quân là lực lượng quân sự lớn đã đánh bại Đức Quốc xã. Sau chiến tranh, Hồng quân kiểm soát một phần của Đức và nhiều quốc gia ở Trung và Đông Âu, trở thành các quốc gia vệ tinh trong Hiệp ước Warszawa.
Liên Xô trở thành đối thủ siêu cường duy nhất của Hoa Kỳ. Các cuộc chiến tranh lạnh giữa hai quốc gia dẫn đến tích tụ quân sự, chạy đua vũ trang và chạy đua vào không gian. Trong những năm 1950-1990, lực lượng vũ trang Liên Xô có nhiều quân số và vũ khí hạt nhân hơn bất kỳ quốc gia nào khác, lục quân Liên Xô có lực lượng mạnh nhất thế giới, trong khi Hải quân và Không quân Liên Xô đứng thứ 2 thế giới. Liên Xô sụp đổ năm 1991, không phải do thất bại quân sự mà là các yếu tố kinh tế và chính trị (xem Lịch sử Liên Xô (1985–1991)).
Mở đầu
phải|nhỏ|[[Tên lửa R-7, một trong những tên lửa đầu tiên của Liên Xô và trên toàn thế giới.]]
Vào tháng 8 năm 1957, Liên Xô đã thực hiện thử nghiệm thành công đầu tiên đối với R-7 Semyorka, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICB) đầu tiên trên thế giới. R-7 là đỉnh cao của nghiên cứu và phát triển dựa trên tên lửa V-2 của Đức Quốc xã, đã được phóng vào các quốc gia Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Chiếc đầu tiên trong số này, tên lửa R-1, là một bản sao của chiếc V-2, do các tù nhân Đức chế tạo dưới sự hướng dẫn của Sergey Korolyov. Korolyov là một kỹ sư tên lửa, người đã sớm cải tiến thiết kế ban đầu của Đức. R-2 có thể bay xa gấp đôi so với R-1 và vào thời R-7, tên lửa đã có tầm bắn gần như toàn cầu, khiến chúng trở thành lựa chọn lý tưởng cho một phương tiện phóng vào không gian. Cuộc chạy đua vào không gian đã bắt đầu.
Chạy đua với Hoa Kỳ
Trách nhiệm hạ cánh một người lên mặt trăng giờ được giao cho chỉ huy thứ hai của Korolyov, Vasily Mishin, người đã phê duyệt vụ phóng Soyuz 1 vào năm 1967. Con tàu vũ trụ gặp sự cố, giết chết nhà du hành vũ trụ Vladimir Komarov. Các vấn đề khác đã xảy ra khi mỗi chuyến bay thử nghiệm N1 không người lái đều phát nổ. Những bước lùi này đã chứng kiến ​​Mỹ vượt lên trước Liên Xô trong cuộc chạy đua không gian và vào ngày 21 tháng 7 năm 1969, Neil Armstrong và Buzz Aldrin đã hạ cánh thành công lên mặt trăng. Mặc dù các kế hoạch cho một sứ mệnh của Nga vẫn tiếp tục kéo dài đến những năm 1970, chương trình này cuối cùng đã bị hủy bỏ vào năm 1974.
Xây dựng trạm vũ trụ Hòa Bình
phải|nhỏ|Trạm vũ trụ Mir, trạm vũ trụ thành công nhất của Liên Xô. Trạm vũ trụ thành công nhất do Liên Xô xây dựng đã bay từ năm 1986 đến năm 2001. Nó được gọi là Mir (có nghĩa là "hòa bình") và được lắp ráp trên quỹ đạo. Nó đã tổ chức một số thành viên phi hành đoàn từ Liên Xô và các nước khác trong một buổi biểu diễn hợp tác không gian. Ý tưởng là giữ một tiền đồn nghiên cứu lâu dài trong quỹ đạo Trái đất thấp và nó tồn tại nhiều năm cho đến khi nguồn tài trợ bị cắt. Mir là trạm vũ trụ duy nhất được xây dựng bởi chế độ của một quốc gia và sau đó được điều hành bởi người kế nhiệm chế độ đó. Đến vào năm 2001, Nga đã thực hiện phá huỷ trạm Mir, vì nó tồn tại quá lâu, phục vụ nhân loại gấp ba lần thời hạn thiết kế ban đầu là 5 năm và dọn đường cho Trạm Vũ trụ Quốc tế vì Nga không có đủ kinh phí để vận hành cả hai trạm vũ trụ cùng một lúc. Mir cùng với tàu Progress sau đó cháy và tan vỡ trong khí quyển, những mảnh vỡ sót lại đã rơi xuống mặt Thái Bình Dương.
Sau cuộc đua không gian
Cuối cùng, Liên Xô đã giải quyết được các vấn đề về Soyuz và trạm Salyut đã dẫn đến một dự án hợp tác chung với NASA về dự án Apollo–Soyuz. Sau đó, hai nước đã hợp tác xây dựng một loạt tàu con thoi-Mir và việc xây dựng Trạm Vũ trụ Quốc tế cùng với quan hệ đối tác với Nhật Bản và Châu Âu.
Kế tục chương trình vũ trụ của Liên Xô
phải|nhỏ| Phù hiệu phi hành đoàn Mỹ cho sứ mệnh Apollo–Soyuz Chương trình không gian của Liên Xô phải đối mặt với những khó khăn khi Liên Xô tan rã. Thay vì cơ quan vũ trụ Liên Xô, Mir và các phi hành gia Liên Xô của họ (những người đã trở thành công dân Nga khi đất nước thay đổi) đến dưới sự quản lý của Cơ quan Vũ trụ Nga (Roscosmos), được thành lập vào năm 1992. Nhiều phòng thiết kế từng thống trị không gian và thiết kế hàng không vũ trụ đã bị đóng cửa hoặc được tái thiết thành các tập đoàn tư nhân. Nền kinh tế Nga trải qua những cuộc khủng hoảng lớn khiến chương trình vũ trụ bị ảnh hưởng. Cuối cùng, mọi thứ ổn định và đất nước tiến lên với kế hoạch tham gia vào Trạm vũ trụ Quốc tế (ISS), cùng với việc tiếp tục phóng các vệ tinh thông tin và thời tiết.
Ngày nay, Roscosmos đã vượt qua những thay đổi trong lĩnh vực công nghiệp vũ trụ của Nga và đang tiến lên với các thiết kế tên lửa và tàu vũ trụ mới. Nó vẫn là một phần của tổ hợp ISS và đã tuyên bố thay vì chương trình vũ trụ Liên Xô, Mir và các phi hành gia Liên Xô của họ (những người đã trở thành công dân Nga khi đất nước thay đổi) thuộc về Roscosmos, Cơ quan Vũ trụ Nga mới thành lập. Nó đã tuyên bố quan tâm đến các sứ mệnh mặt trăng trong tương lai và đang nghiên cứu các thiết kế tên lửa mới và cập nhật vệ tinh. Cuối cùng, Nga muốn lên đặt chân lên sao Hỏa và tiếp tục khám phá Hệ Mặt trời.
Khoa học và công nghệ
phải|nhỏ|Vệ tinh [[Sputnik 1 vệ tinh nhân tạo đầu tiên của con người được phóng lên quỹ đạo Trái đất.]] Một trong những chủ trương chính sách quan trọng nhất của Nhà nước Xô viết là việc đầu tư, phát triển khoa học. Trong giai đoạn 1921-1930 đầu tư cho khoa học hàng năm tăng 30%, tính trung bình trong suốt thời kỳ Xô viết là 3% đến 3,5% GDP, còn cao hơn các nước tư bản phát triển khi đó. Ngay trong điều kiện kinh tế kiệt quệ do chiến tranh thế giới và cuộc nội chiến 1918-1922, nhà nước Xô viết vẫn dành một nguồn lực lớn để xây dựng cơ sở nghiên cứu cho các nhà khoa học lớn như Ivan Pavlov (giải Nobel năm 1905), Ilya Mechnikov (giải Nobel 1908) và nhiều nhà khoa học tên tuổi khác.
Tốc độ phát triển đội ngũ khoa học kĩ thuật của Nhà nước Xô viết hết sức nhanh chóng, nếu trong 1913 là 11,6 ngàn thì đến 1975 con số này đã tăng lên gần 1,2 triệu, đến năm 1989 là 1,6 triệu người, chiếm 1/4 số lượng cán bộ khoa học của toàn thế giới.
Liên Xô là cường quốc khoa học hàng đầu thế giới, đặc biệt là về toán học, vật lý lí thuyết, đại dương học, luyện kim, xúc tác hóa học, thủy động lực học từ trường. Liên Xô là nước đầu tiên xây dựng nhà máy điện nguyên tử (1954), chế tạo tàu phá băng đầu tiên, phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên (1957), đưa người đầu tiên bay vào vũ trụ (1961), và xây dựng trạm vũ trụ đầu tiên của loài người. Liên Xô cũng dẫn đầu trong nghiên cứu phản ứng nhiệt hạch và bom khinh khí, phát minh ra máy phát lượng tử (laser) cùng lúc với Mỹ. Ngành viễn thông, từ Internet toàn cầu đến các thiết bị di động đều là sản phẩm dựa trên phát minh của Viện sĩ Zhores Alferov (Nobel năm 2000), và còn rất nhiều thành tựu khoa học đỉnh cao khác.
Những thành tựu khoa học Liên Xô được ghi nhận qua 14 Giải Nobel về vật lí, 1 giải nobel về hóa học, 1 giải về kinh tế học và ba giải Fields về toán học. A. Gurshtein, nhà khoa học Mỹ đã viết: Câu chuyện về khoa học và công nghệ Xô viết là chưa từng có. Khởi đầu bởi cách mạng Bolshevik năm 1917, với mục tiêu là khoa học có thể khởi đầu cho chủ nghĩa xã hội bình đẳng và mang lại cơ hội cho tất cả mọi người. Mục tiêu đó đã không thành, nhưng thời kỳ Xô viết đã tạo ra được những thành tựu khoa học lớn nhất thế giới.
Di sản
Hoài niệm Liên Xô vẫn là một quan niệm phổ biến, và không chỉ đối với Nga. Trong cuộc trưng cầu dân ý diễn ra vào tháng 3 năm 1991 với đề nghị duy trì Liên Xô, rằng đó sẽ là "liên bang đổi mới của các nước cộng hòa có chủ quyền bình đẳng, trong đó quyền con người và quyền tự do của mọi người thuộc mọi quốc tịch sẽ được bảo đảm hoàn toàn", hơn 76% cử tri đã bỏ phiếu ủng hộ; Belarus (83%) thậm chí còn nhiệt tình hơn Ukraina (70%) và Nga (71%), và cử tri ở Trung Á nhiệt tình với việc duy trì Liên Xô hơn bất kỳ ai trong số họ. Có rất ít sự phản kháng đối với cuộc đảo chính đã cố gắng bảo vệ Liên Xô vào tháng 8 năm 1991, và có rất ít sự ủng hộ cho quyết định vội vàng và có thể vi hiến để chấm dứt Liên Xô vào tháng 12 năm 1991 - một "hiệp ước" khá kỳ dị, được thực hiện bởi tổng thống Nga Boris Yeltsin, người đã không có lập luận rõ ràng nào (theo những người tham gia, ông ta "say đến mức ngã ra khỏi ghế"), và trong bất kỳ trường hợp nào, không có cam kết nào trước đó về việc giải thể liên bang. Mức độ hỗ trợ của người dân cho nguyên tắc của một nhà nước Liên Xô đã luôn rất cao; trong cuộc khảo sát năm 2008 tại Nga, hơn một nửa người dân (57%) phần lớn hoặc hoàn toàn đồng ý rằng sự sụp đổ của Liên Xô đã là một "thảm họa", và gần hai phần ba (64%) cho rằng các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ đã thành lập Cộng đồng các quốc gia Độc lập (CIS) nên tái lập Liên Xô như một quốc gia duy nhất hoặc ít nhất là hợp tác chặt chẽ hơn.
Những con số đáng kể, thực sự, tiếp tục khẳng định rằng sẽ tốt hơn nếu hệ thống của Liên Xô vẫn còn, và ở dạng mà nó đã có được trước khi perestroika. Chẳng hạn, khoảng một nửa trong số những người được Trung tâm Levada hỏi vào tháng 1 năm 2005, đã nghĩ rằng "sẽ tốt hơn nếu mọi thứ vẫn giữ nguyên như trước năm 1985. Tại sao? Bởi vì chúng ta là một quốc gia lớn, thống nhất và trật tự" (26%); Ngoài ra, có "sự chắc chắn trong tương lai" (24%) và "giá hàng tiêu dùng thấp và ổn định" (20%). Đối với perestroika, chỉ 21% nghĩ rằng đó là một sự phát triển tích cực, nhưng gần gấp ba lần (56%) có quan điểm ngược lại. Và ngay cả khi có nhiều người tin rằng perestroika là cần thiết, thì họ cũng tin nó nên được tiến hành theo một cách khác: "không phá hủy trật tự xã hội chủ nghĩa" (33%), hoặc "phát triển vững chắc quan hệ thị trường trong nền kinh tế, nhưng không thúc đẩy phát triển hệ thống đa đảng" (19%). Nhìn lại, quá trình công nghiệp hóa vào cuối những năm 1920 và 1930 được coi là thời kỳ tích cực nhất trong toàn bộ thế kỷ XX của Nga, tiếp theo là những động thái hướng tới chính phủ hiến pháp vào đầu thế kỷ và 'tan băng' dưới thời Khrushchev ở những năm 1950 và đầu những năm 1960; perestroika được coi là gây thiệt hại nhất trong tất cả các thay đổi diễn ra trong cùng thời kỳ, theo sát sau đó là sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường trong những năm 1990 và tập thể hóa nông nghiệp trong những năm 1930.
Khi được hỏi vào tháng 10 năm 2007, quan điểm của người Nga về cuộc cách mạng tháng Mười, hơn một nửa nghĩ rằng nó đã "mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử Nga" (24%) hoặc "kích thích sự phát triển kinh tế và xã hội" (31%), thay vì chia sẻ ý kiến ​​này vào năm 1990. Lenin là nhân vật trong lịch sử Nga, hơn ai hết, khơi dậy sự ủng hộ lớn nhất (27%); ông được theo sau bởi Giám đốc cục an ninh chính trị Felix Dzerzhinsky và sau đó là Joseph Stalin. Tỷ lệ 17% cho biết họ sẽ ủng hộ những người Bolshevik trong sự kiện giả thuyết về một cuộc cách mạng tháng Mười khác và 13% khác ít nhất sẽ hợp tác với họ, nhiều hơn 6% sẽ ủng hộ đối thủ của họ, mặc dù số lượng lớn hơn sẽ ở thế trung lập hoặc di cư. Ở cả ba quốc gia, những thay đổi diễn ra rõ ràng phức tạp hơn so với "quá trình chuyển đổi sang dân chủ": đó hầu như không phải là quá trình chuyển đổi dân chủ, mà là do quyết định của một bộ phận giới lãnh đạo. Người Nga, ít nhất, thường thích sử dụng thuật ngữ trung lập "sự sụp đổ của Liên bang" (raspad soyuza) cho những gì đã xảy ra vào cuối năm 1991, mà không đưa ra những đánh giá giá trị lớn hơn và phức tạp hơn.
Ảnh hưởng
Liên Xô được cho là đã xây dựng những ảnh hưởng sau :
Các nước đồng minh/vệ tinh
phải|nhỏ|606x606px|Liên Xô là màu đỏ đậm, trong khi các quốc gia đồng minh/ủng hộ Xô viết là các nước đỏ nhạt/hồng. [[Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư liên kết với Liên Xô trước năm 1948 là màu tím, còn Cộng hòa Nhân dân Xã hội chủ nghĩa Albania liên kết với Liên Xô cho tới khi xảy ra Chia rẽ Trung-Xô là màu cam.]] Những quốc gia liên minh với Liên Xô là thành viên của Hội đồng Tương trợ Kinh tế (đồng minh kinh tế), hoặc là thành viên Khối Warszawa (đồng minh quân sự) và thuộc khối Đông Âu. Các quốc gia này đều có (hoặc từng có) quân Liên Xô trú đóng trên lãnh thổ và bị Liên Xô chi phối về mặt chính trị và quân sự.
Các quốc gia thân thiết
Đây là những quốc gia thường không tham gia vào bên nào, thuộc về các nước Thế giới thứ ba, song có các chính phủ thân Liên Xô tồn tại. Không phải chính thể nào cũng là đồng minh của Liên Xô mà hầu hết nó đều chỉ mang tính tạm thời.
không khung|450x450px
Các nước cộng sản đối lập
Có một số các quốc gia đối lập với Liên Xô và họ gần như không bị Moskva chi phối, trong khi vẫn chia sẻ quan điểm tương đồng về ý thức hệ:
Các nước trung lập
Phần Lan là quốc gia hiếm hoi ở phương tây giữ thế trung lập. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Phần Lan đã chống cự thành công các cuộc tấn công từ Liên Xô, và cũng là quốc gia tư bản với kinh tế thị trường. Thế nhưng, Hiệp ước Phần Lan-Liên Xô năm 1948 đã phần nào hạn chế sự độc lập của Phần Lan trong chính sách ngoại giao của nước này. Hiệp ước buộc Phần Lan phải bảo vệ Liên Xô nếu có chiến tranh, đồng nghĩa với việc Phần Lan không thể gia nhập NATO và giúp Liên Xô có chỗ đứng trong vấn đề ngoại giao Phần Lan. Để ứng phó, Phần Lan phát triển chính sách Paasikivi–Kekkonen để vừa phát triển ngoại giao với phương Tây và kinh tế, cũng như giúp họ cân bằng ngoại giao với Nga. Thế nhưng ở phương Tây, nó vô tình tạo nên nỗi sợ Phần Lan hóa về nguy cơ các nước phương Tây không thể hỗ trợ nhau trước sự tấn công của Liên Xô.
Phân cấp hành chính
Giai đoạn 1954–1991, Liên Xô bao gồm 15 nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết:
Và phần lớn các nước này lại được phân chia thành các tỉnh (ngoại trừ 5 nước Latvia, Litva, Estonia, Moldavia và Armenia).
Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga (RSFSR) được phân chia thành 16 nước cộng hòa tự trị (avtonomnaya respublika-автономная республика), 6 khu (krai-край) và 49 tỉnh (oblast-область). Dưới cấp khu có thể có tỉnh tự trị, dưới cấp tỉnh và khu còn có thể có các vùng dân tộc (thiểu số) (nationalny okrug-национальный округ), đến năm 1977 được đổi tên thành vùng tự trị (avtonomny okrug-автономный округ). Có tất cả năm tỉnh tự trị, 10 vùng tự trị.
Trong một số nước cộng hòa (Nga, Gruzia, Azerbaidjan, Uzbekistan, Tadjikistan) còn có các nước cộng hòa tự trị và tỉnh tự trị.
Tất cả các đơn vị hành chính-lãnh thổ nói trên được phân chia thành các huyện (rayon-район) và thành phố trực thuộc tỉnh, vùng và nước cộng hòa.
Văn hóa
nhỏ|"Hành khúc đam mê", một bài hát nổi tiếng vào thập niên 1930 ở Liên Xô nhỏ|220x220px|Học sinh Liên Xô đến thăm [[Tiệp Khắc vào năm 1985]] Đến thế kỷ 19, nghệ thuật văn học Nga đã đạt đến đỉnh cao của sự nổi tiếng thế giới như Aleksandr Pushkin, Lev Tolstoy, Fyodor Dostoyevsky và Anton Chekov đều được coi là biểu tượng của văn học cổ điển. Mặc dù có truyền thống vĩ đại này, tuy nhiên, các nhà văn và nghệ sĩ Liên Xô của thế kỷ 20 đã bị ảnh hưởng sâu sắc bởi bầu không khí chính trị thay đổi.
Thời kỳ xung quanh Cách mạng Nga năm 1917 được đánh dấu bằng một đợt bùng nổ thử nghiệm và sáng tạo văn hóa. Anna Akhmatova và Marina Tsvetaeva đã sản xuất thơ tuyệt đẹp, trong khi các tác giả văn xuôi như Isaak Babel làm chủ truyện ngắn và tiểu thuyết. Marc Chagall và Vasily Kandinsky quay sang bức tranh trừu tượng, và Ballets Russes của Sergei Diaghilev được công chiếu một cách gây sốc khi Nghi lễ mùa xuân của Igor Stravinsky. Giám đốc nhà hát Vsevolod Meyerhold đã tinh chỉnh các phương pháp diễn xuất được cách điệu cao của ông, điều này ảnh hưởng đến nhà làm phim Sergei Eisenstein trong các bộ phim như Chiến hạm Potemkin.
Khi những năm 1920 phát triển, các nhà lãnh đạo chính trị đã cảnh giác với các loại hình nghệ thuật thử nghiệm này và sự kiểm duyệt được thắt chặt. Chính phủ đã tiếp quản báo in, thay thế các hiệp hội của các nhà văn và nhạc sĩ bằng các công đoàn do nhà nước kiểm soát, và đóng cửa các nhà hát và xưởng vẽ nghệ thuật. Những chiến thuật này đã ngăn chặn một cách hiệu quả bất kỳ tài liệu nào được coi là không phù hợp về mặt chính trị và sự sáng tạo bị kìm hãm nghiêm trọng.
Năm 1934, chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa được tuyên bố chính thức là phương pháp duy nhất được chấp nhận để thể hiện nghệ thuật. Các nhà lãnh đạo cảm thấy rằng nghệ thuật nên không quá phức tạp, nên được sáng tác với mục đích chính là tuyên truyền và tôn vinh Đảng cộng sản, và thực tế là mô tả văn hóa vô sản. Sự chỉ trích đối với Đảng bị nghiêm cấm. Các nghệ sĩ chọn ở lại Liên Xô đã bị buộc phải làm việc trong giới hạn của Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa. Nhưng phản ứng đối với một số quy định này là không thể tưởng tượng: nhiều người di cư, những người khác đã tự sát, trong khi một số bị cầm tù và thậm chí bị xử tử.
Một sự hồi sinh của văn học và nghệ thuật cuối cùng đã xuất hiện sau cái chết của Stalin. Năm 1954, Thời báo New York đã gọi cuốn tiểu thuyết của Ilya Ehrenburg là The Thaw, vụ đánh bom nhỏ, vì cuộc kiểm tra quan trọng về cuộc sống ở một thị trấn nhà máy và thảo luận về các chủ đề cấm kỵ trước đây. Một phong cách văn xuôi mới khác do Vasily Aksyonov và Vladimir Voinovich dẫn đầu đã mô tả văn hóa giới trẻ hiện đại theo phong cách của J. D. Salinger. Thơ của Yevgeny Yevtushenko đã được đọc trong các sân vận động bóng đá đông đúc và Một ngày trong cuộc đời của Ivan Denisovich Solanchitsyn đã được xuất bản. Tuy nhiên, vào cuối những năm 1960, những xu hướng này đã bị đảo ngược một lần nữa và nhiều nhà văn trở lại im lặng hoặc rời khỏi đất nước.
Trong suốt thế kỷ 20, đời sống văn hóa ở Liên Xô đã chịu sự kiểm soát chính trị. Mặc dù phần lớn tác phẩm của họ được tạo ra trong bí mật và bị chính phủ lên án, nhưng các nghệ sĩ Liên Xô đã đạt được sự công nhận đúng đắn trong lịch sử văn hóa thế giới.
Thể thao
phải|nhỏ|Lễ khai mạc [[Thế vận hội Mùa hè 1980 tại Moskva]] Truyền thống chuộng thể thao từ Nga trước Chiến tranh thế giới thứ nhất vẫn tiếp tục tồn tại ở Liên Xô, ngoại trừ việc tập thể thao không còn là đặc quyền của giới thượng lưu, mà mở cửa cho toàn dân. Thể dục, thể thao phổ biến cũng như thể thao hàng đầu, được nhà nước Liên Xô thúc đẩy mạnh mẽ. Có một tổ chức được thành lập đặc biệt trong thực thể liên bang, có nhiệm vụ là làm công tác thanh niên và tìm kiếm những tài năng đầy triển vọng, được đào tạo trong các trường thể thao.
Trong Chiến tranh Lạnh, thể thao là một trong nhiều lĩnh vực của Liên Xô và phương Tây đã cạnh tranh gay gắt. Thể thao có ý nghĩa rất lớn đối với chính quyền Liên Xô cũng như các giải thưởng và huy chương vàng. Các vận động viên thường dành phần lớn thời gian của họ để đào tạo trong các cơ sở đẳng cấp thế giới mặc dù họ có thể là công nhân nhà máy hoặc sĩ quan quân đội.
Sự kiện thể thao lớn nhất từng được Liên Xô tổ chức là Thế vận hội Mùa hè 1980 tại Moskva. Nó trở thành một dấu mốc trong lịch sử hiện đại khi tổng cộng 65 quốc gia (chủ yếu là Tây Âu) tẩy chay sự kiện do Chiến tranh Liên Xô–Afghanistan. Trước tháng 7 năm 1980 đã diễn ra Thế vận hội mùa đông tháng hai ở Lake Placid, New York và một trận đấu khúc côn cầu trên băng mà sau đó được biết đến với tên gọi Phép màu trên băng.
Ngày lễ
nhỏ|220x220px|Trẻ em Liên Xô trong ngày biểu tình tháng 5 Liên Xô chủ yếu có 8 ngày lễ, và các ngày lễ và ngày lễ khác tổng cộng khoảng 30 ngày.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hệ thống xã hội chủ nghĩa Thể loại:Lịch sử Nga Thể loại:Cựu quốc gia Thể loại:Cựu quốc gia châu Á Thể loại:Cựu quốc gia châu Âu Thể loại:Quốc gia cộng sản Thể loại:Cựu Cộng hòa Xô viết Thể loại:Siêu cường Thể loại:Nga thế kỷ 20 Thể loại:Cựu cộng hòa xã hội chủ nghĩa Thể loại:Lịch sử Liên Xô Thể loại:Nhà nước vô thần Thể loại:Cộng sản ở Nga Thể loại:Cựu quốc gia Slav Thể loại:Cựu quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc Thể loại:Cựu chính thể trong Chiến tranh Lạnh Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga Thể loại:Nhà nước Xô viết Thể loại:Cựu quốc gia ở Trung Á Thể loại:Cựu quốc gia Tây Á Thể loại:Cựu đế quốc Thể loại:Nước Cộng hòa Xô viết Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt năm 1991 Thể loại:Nhà nước toàn trị
Neulingen
Neulingen là một thị xã nằm ở huyện Enz, thuộc bang Baden-Württemberg, Đức.
Liên kết ngoài
Thể loại:Baden
Aisy-sur-Armançon
Aisy-sur-Armançon là một xã ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne của Pháp.
Tham khảo
Aisy-sur-Armancon
Poa oscariana
Poa oscariana là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Austrolimnophila eucharis
Austrolimnophila eucharis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Lamprospilus
Lamprospilus là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.
Litoria obtusirostris
Litoria obtusirostris là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Tây Papua, Indonesia.
Lamprospilus
Tham khảo
Thể loại:Eumaeini
Litoria obtusirostris
Tham khảo
O Thể loại:Động vật lưỡng cư Tây New Guinea
Austrolimnophila eutaeniata
Austrolimnophila eutaeniata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Ranoidea nyakalensis
Ranoidea nyakalensis (tên tiếng Anh: 'Mountain Mistfrog hoặc Nyakala Frog'') là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Chúng là loài đặc hữu của Úc. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Temnochila diffinis
Temnochila diffinis là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Ranoidea nyakalensis
Tham khảo
N Thể loại:Động vật lưỡng cư Queensland
Kim Bình, Hiệp Giang
Hương dân tộc Kim Bình là một đơn vị hành chính của huyện Hiệp Giang, địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.
Địa lý
Hương nằm tại phía nam của huyện Hiệp Giang và có quốc lộ 105 đi qua. Kim Bình cách tỉnh lị Nam Xương 160 km, cách trung tâm địa cấp thị Cát An 60 km và cách trung tâm hành chính của huyện Hiệp Giang 10 km. Độ che phủ rừng của Kim Bình lên tới 80%, nhiệt độ trung bình năm là 17 °C. Hương có diện tích 9,79 km².
Kinh tế
Kinh tế Kim Bình hiện nay vẫn dựa chủ yếu vào nông nghiệp, 80% nhân khẩu trong hương nhận bao tiêu nông nghiệp, nghĩa là được nhận hạt giống và bao tiêu sản phẩm đầu ra. Nông sản bao gồm các loại ngũ cốc và hoa quả như cam, quýt, hạt dẻ, lê. Ngoài ra, trong những năm gần đây hương cũng tiến hành đa dạng hóa các loại cây trồng.
Kim Bình có khu công nghiệp Kiều Sang (侨创业园, Kiều Sang nghiệp viên) nằm tại phía nam của hương, ven quốc lộ 105. Khu công nghiệp này có tổng diện tích 0,7 km² và được mong đợi sẽ đóng góp vào sự phát triển công nghiệp của cả huyện Hiệp Giang nói chung.
Thu nhập của người dân Kim Bình đã tăng từ 1600 tệ năm 2007 lên khoảng 4000 tệ vào năm 2010. Tổng thu ngân sách của hương cũng tăng từ 610.900 tệ năm 2007 lên 2.047.300 tệ vào năm 2010.
Hành chính
Kim Bình bao gồm 5 thôn nguyên là các "phân trường" trước đây:
Tham khảo
Thể loại:Hiệp Giang Thể loại:Hương dân tộc Giang Tây
Nụ hôn (Gustav Klimt)
Nụ hôn (tiếng Anh The Kiss, tên gốc tiếng Đức Der Kuss) là bức tranh của danh họa Gustav Klimt, và có thể coi là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Klimt bắt tay vào thực hiện bức tranh vào năm 1907, năm đỉnh cao trong 'thời kì hoàng kim' của Klimt. Tranh miêu tả một đôi nam nữ hôn nhau, được vẽ trong sắc vàng và nhiều hình khối, với phông nền màu đồng. Có thể coi Nụ hôn là lời khẳng định khéo léo của Klimt về tư tưởng tình dục và tự do tình dục.
Klimt có cảm hứng đặc biệt với các phụ nữ tóc đỏ, và do đó người ta không hề ngạc nhiên khi nhân vật nữ trong Nụ hôn có mái tóc màu đỏ. Một vài người cho rằng Klimt và nàng thơ Emilie Flöge của ông là hình mẫu cho cặp đôi trong tuyệt phẩm này. Một vài ý kiến khác lại cho rằng người phụ nữ trong tranh là một người mẫu có biệt danh 'Red Hilda', bởi có rất nhiều bằng chứng cho thấy bà cũng là người mẫu cho các tranh khác của Klimt như 'Woman with feather boa', 'Goldfish' và 'Danaë'. Bà đã kể lại với cháu trai rằng mình là người mẫu trong Nụ hôn, tuy nhiên điều này cũng không có bằng cớ xác thực.
Hình ảnh của Gustav Klimt và bức tranh Nụ hôn đã được chọn để in lên đồng vàng 100 euro của bộ sưu tập tiền hội họa phát hành tháng 11 năm 2003. Mặt trước đồng xu là Klimt trong xưởng vẽ với 2 bức tranh chưa hoàn thành trên giá; mặt sau in hình cặp đôi trong Nụ hôn với dòng chữ "Der Kuss".
Liên kết ngoài
Thể loại:Tranh của Gustav Klimt
Lý Hùng (hoàng đế)
Lý Hùng (李雄) (274–334), tên tự Trọng Tuyển (仲雋), gọi theo thụy hiệu là Thành (Hán) Vũ Đế (成(漢)武帝), là vị Hoàng đế đầu tiên của nước Thành và cũng thường được coi là người khai quốc (mặc dù một số sử gia cho rằng người sáng lập nên nước Thành là Lý Đặc, cha của Lý Hùng). Việc Lý Hùng xưng làm Thành Đô vương vào năm 304 (và do đó, độc lập với nhà Tấn) thường được coi là dấu mốc khởi đầu thời kỳ Thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Tham gia các chiến dịch của cha và chú
Lý Hùng là con trai thứ ba của Lý Đặc với người vợ họ La của ông. Điều đầu tiên sử sách nói về ông là về việc Lý Đặc ủy thác cho ông với vị thế một tướng lĩnh vào mùa đông năm 301, sau khi cha ông đánh bại cuộc tấn công bất ngờ của Tân Nhiễm (辛冉), vị lãnh đạo này đã nhận được những lời thúc giục nắm cơ hội để chiếm lấy quyền lực của triều đình. Tuy nhiên, mùa xuân năm 303, Lý Đặc, sau một chiến thắng lớn trước thứ sử Ích Châu (nay là Tứ Xuyên và Trùng Khánh là La Thượng (羅尚), đã bất cẩn tin lời thỉnh cầu của La Thượng về việc đình chiến (chống lại lời khuyên của Lý Hùng và Lý Lưu). Sau đó, La Thượng đã tiến hành một cuộc đánh úp và giết chết Lý Đặc. Tàn quân của Lý Đặc lập Lý Lưu làm lãnh đạo mới và họ đã có thể chống lại quân của La Thượng, nhưng khi anh trai của Lý Hùng là Lý Đãng (李蕩) chết trên chiến trường, Lý Lưu bị nghĩ rằng mình nên đầu hàng triều đình nhà Tấn, chống lại lời khuyên của Lý Hùng và người chú khác của Lý Hùng là Lý Tương (李驤). Sau đó, Lý Hùng, không cho Lý Lưu biết, đã thực hiện một cuộc tấn công bất ngờ chống lại quân Tấn, buộc họ phải rút lui. Từ thời điểm này, Lý Lưu tin tưởng và nghe theo ý kiến của Lý Hùng. Vào mùa đông năm 303, Lý Lưu lâm bệnh và trước khi qua đời ông đã chỉ định Lý Hùng làm người kế vị.
Trị vì
Vào đầu năm 304, Lý Hùng chiếm được Thành Đô, đô phủ của Ích Châu, buộc La Thượng phải chạy trốn. Lý Hùng sau đó định truyền ngôi cho ẩn sĩ Đạo giáo Phạm Trường Sinh (范長生), nhân vật này được những người tị nạn kính trọng giống như một vị thần và đã cung cấp lương thảo cho binh lính. Tuy nhiên, Phạm đã từ chối, các tướng sau đó đã yêu cầu Lý Hùng xưng đế. Vào mùa đông năm 304, Lý Hùng xưng Thành Đô vương, thực tế là tuyên bố độc lập với Tấn. Ông phong Phạm Trường Sinh và những người lớn tuổi trong gia tộc Lý làm các quân sư cấp cao. Năm 306, ông xưng đế và đặt quốc hiệu là "Đại Thành" (成). Ông cũng vinh danh người mẹ La thị làm thái hậu và truy phong thụy hiệu hoàng đế cho cha mình. Vài năm sau đó, ông dần bình định và ổn định được biên giới, chiếm toàn bộ Ích Châu nhưng sau đó lại dừng lại, không mở rộng hơn nữa. Điều khó hiểu là ông đã không thực sự nỗ lực để chiếm Ninh Châu (寧州, nay là Vân Nam và Quý Châu) ở phía tây nam. Sau này, đến cuối thời kỳ ông trị vì, người em họ của ông là Lý Thọ mới chiếm được Ninh Châu. Ông cho tiến hành các công việc để ổn định đế quốc.
Các sử gia thường xem thời gian trị vì của Lý Hùng có điểm đặc trưng là khoan dung và triều đình ít sự can thiệp vào sinh kế của người dân. Do đế quốc của Lý Hùng nói chung có tình hình hòa bình trong khi những nơi khác bị chiến tranh tàn phá, đế quốc của ông đã tiếp nhận một số lượng lớn nạn dân đến định cư và làm tăng thêm sự giàu có của đế quốc. Lý Hùng cũng không phung phí tiền bạc. Tuy nhiên, ông cũng bị chỉ trích vì triều đình của ông thiếu tôn nghiêm. Các quan không được trả bổng lộc, và do đó, khi họ có nhu cầu về vật chất, họ sẽ lấy thẳng từ người dân. Trong giai đoạn Lý Hùng cai trị, nạn tham nhũng không quá lớn, điều này cũng vẫn được duy trì dưới thời những người kế vị ông.
Cuối thời kỳ Lý Hùng trị vì, người cai trị Tiền Lương (một nước chư hầu của Tấn) là Trương Tuấn, nhiều lần đề nghị ông phải từ bỏ tước hiệu "đế" và trở thành chư hầu của Tấn. Lý Hùng đã không làm như vậy, song liên tục nói với Trương Tuấn rằng ông sẽ xưng thần nếu như Đông Tấn có thể phục hồi hơn nữa. Ông cũng duy trì quan hệ hữu hảo với Trương Tuấn, Thành Hán và Tiền Lương sau đó duy trì mối quan hệ thương mại. Lý Hùng, với một số miễn cưỡng, đã cho phép sứ giả của Tấn và Tiền Lương qua lãnh thổ của mình để sang phía bên kia.
Vấn đề kế vị và qua đời
Năm 315, Lý Hùng lập phu nhân họ Nhâm của mình làm hoàng hậu. Lý Hùng có hơn 10 người con trai với các thê thiếp song bản thân Hoàng hậu lại không có con trai. Tuy nhiên, Lý Hùng vào năm 324 đã kiên quyết lập người cháu trai là Lý Ban, con trai của Lý Đãng, người được Nhâm Hoàng hậu nuôi dưỡng, làm thái tử, ông luận rằng việc hình thành được đế quốc thực ra là do Lý Đặc và Lý Đãng gây dựng nên, và sẽ thích hợp nếu như ông truyền ngôi lại cho con trai của Lý Đãng. Ông cũng quý mến Lý Ban do đây là một người có lòng tốt và chăm chỉ. Lý Tương (李驤) và Vương Đạt (王達), dự báo việc này sẽ đem đến các vấn đề thừa kế nên phản đối song Lý Hùng đã bác bỏ.
Năm 334, Lý Hùng lâm bệnh do một vết thương trên đầu bị nhiễm trùng, sau đó lan rộng đến các vết thương khác mà ông phải chịu đựng trong suốt cuộc đời. Thân thể ông được nói là bốc mùi cực kỳ hôi thối đến nỗi các con trai phải tránh mặt ông, song Lý Ban đã chăm sóc ông ngày đêm. Ông qua đời vào mùa hè năm 334 và Lý Ban lên kế vị. Tuy nhiên, đúng như những người phản đối đã dự đoán, các con trai của Lý Hùng bất mãn về việc họ bị gạt ra, và sau đó trong cùng năm, một người con trai của Lý Hùng là Lý Việt (李越) đã ám sát Lý Ban và lập một người con trai khác của Lý Hùng là Lý Kỳ làm hoàng đế. Dưới thời trị vì của Lý Kỳ, Thành Hán bắt đầu suy sụp.
Tham khảo
Vua Thành Hán Thể loại:Sinh năm 374 Thể loại:Mất năm 334 Thể loại:Sinh năm 274
Poa paposana
Poa paposana là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Nicolaas Laurens Burman
nhỏ|phải|250px Nicolaas Laurens Burman, cách viết khác Nicolaus Laurent Burman (27/12/1734 – 11/9/1793) là một nhà thực vật học người Hà Lan.
Ông là con trai của Johannes Burman (1707–1780), một nhà thực vật học kiêm thầy thuốc. Năm 1759 ông lấy bằng tiến sĩ về thực vật học, một chủ đề không phổ biến vào thời điểm đó, tại Leiden. Cũng từ năm 1759 ông trao đổi thư từ với Carl Linnaeus và năm 1760 theo học nhà khoa học này tại Đại học Uppsala. Sau khi trở về quê nhà ông còn tiếp tục trao đổi thư từ với Carl Linnaeus đến năm 1773.
Năm 1769, ông trở thành trợ lý cho cha mình và năm 1777 kế tục cha mình vào chức giáo sư thực vật học tại Athenaeum Illustre xứ Amsterdam và tại Hortus Botanicus Amsterdam (vườn thực vật Amsterdam). Ông sống tại nhà số 532 Keizersgracht.
Ông là tác giả của một số tác phẩm như Specimen botanicum de geraniis (1759) và Flora Indica (1768) được Johann Gerhard Koenig (1728–1785) hoàn thành sau này.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1734 Thể loại:Mất năm 1793 Thể loại:Nhà thực vật học Hà Lan
Niefern-Öschelbronn
Niefern-Öschelbronn là một thị xã thuộc huyện Enz, bang Baden-Württemberg, Đức. Nơi đây nằm bên bờ sông Enz, cách Pforzheim 6 km về phía đông.
Tham khảo
Thể loại:Baden
Temnochila digitata
Temnochila digitata là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Litoria oenicolen
Litoria oenicolen (tên tiếng Anh: Trauna River Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tham khảo
O Thể loại:Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
GReeeeN
GReeeeN (グリーン) là một nhóm nhạc Nhật Bản đến từ thành phố Kōriyama, tỉnh Fukushima, gồm có 4 thành viên là Hide, Navi, 92 và Soh. Nhóm ra mắt vào năm 2007 dưới Universal Music. Hình ảnh biểu tượng của nhóm là một cái mồm đầy răng, và bốn chữ "e" thể hiện số thành viên. Việc sản xuất âm thanh do JIN - anh trai của Hide và là một thành viên của Pay money To my Pain đảm nhận.
Chú thích
Thể loại:Nhóm nhạc Nhật Thể loại:Ban nhạc rock Nhật Bản Thể loại:J-pop
Bobby (rapper)
Tiểu sử
Bobby sinh ra ở Seoul, Hàn Quốc và lớn lên tại Virginia, Mỹ. Tháng 1 năm 2011, Bobby quay trở lại Hàn Quốc sau khi trúng tuyển làm thực tập sinh của YG qua buổi thử giọng tại New York.
Sự nghiệp
Bobby lần đầu được ra mắt trước công chúng thông qua chương trình "WIN: Who Is Next?" (Chương trình là cuộc thi giữa các thực tập sinh nam của YG Ent để giành quyền ra mắt chính thức dưới tên WINNER). Team B (Team của Bobby) đã thua Team A và đánh mất cơ hội được ra mắt.
Sau khi kết thúc WIN, Bobby đã có may mắn được xuất hiện trong MV "Ringa Linga" của Taeyang. Anh cũng tham gia viết lời cho ca khúc chủ đề, nằm trong album ra mắt của WINNER (Winner's 2014 S/S) "Empty" (Sáng tác bởi thành viên iKON B.I). Ca khúc được phát hành cùng với album ngày 12 tháng 8.
Tháng 5 năm 2014 Bobby hoàn thành xuất sắc phần thi loại của "Show Me The Money 3". Như một thí sinh, anh đã chọn vào đội của Dok2 và The Quiett "Illionaire" thuộc Illionaire Records. Tất cả các ca khúc của Bobby trong chương trình đều được phát hành nhạc số và đạt được vị trí cao trên các bảng xếp hạng. Trong trận chung kết của "Show Me The Money 3" Bobby đã đánh bại 2 rapper khác là Iron và Vasco để giành ngôi vị quán quân. Chiến thắng này mang lại cho anh một khoản tiền trị giá $100,000 cùng cơ hội tổ chức một concert đặc biệt và phát hành một album.
Vào ngày 13 tháng 9 năm 2014, Bobby tham gia concert "11:11" cùng với Dok2, The Quiett, và Beenzino. Tháng 10 năm 2014, Bobby hợp tác cùng Beenzino, Verbal Jint, B.I, và Song Min Ho trong ca khúc "Born Hater" của Epik High. Đầu tháng 11 năm 2014, anh cùng Hi Suhyun (Nhóm nhỏ của Lee Hi và Lee Suhyun từ Akdong Musician) cho ra mắt ca khúc "I'm Different". Đến cuối tháng 11, Bobby lại góp mặt trong single "Come Here" cùng với DoK2, Masta Wu.
Tháng 12 năm 2014, Bobby đã tham gia 2014 Mnet Asian Music Awards và trình diễn các ca khúc của anh như "YGGR""Come Here", đồng thời anh cũng có sân khấu đặc biệt cùng Epik High trong "Born Hater". GQ Korea đã thêm tên anh vào danh sách "Người đàn ông của năm" năm 2014.
Thông qua chương trình "Mix and Match", Bobby được đã chọn để trở thành thành viên chính thức của iKON. Tất cả thành viên của iKON được công bố vào ngày 6 tháng 11 năm 2014.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Ca sĩ K-pop Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Rapper Seoul Thể loại:Thành viên nhóm iKON(nhóm nhạc Hàn Quốc) Thể loại:Nghệ sĩ của YG Entertainment Thể loại:Ca sĩ tiếng Triều Tiên Thể loại:Nam thần tượng Hàn Quốc Thể loại:Nhà vô địch SMTM
Ancy-le-Franc
Liên kết ngoài
Ancy-le-Franc
Austrolimnophila excelsior
Austrolimnophila excelsior là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Austrolimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Laothus
Laothus là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.
Tham khảo
Thể loại:Eumaeini
Alice Wilson
Alice Evelyn Wilson, M.B.E., F.R.S.C. (26 tháng 8 năm 1881 – 15 tháng 4 năm 1964) là một nhà địa chất học và cổ sinh vật học Canada. Bà nghiên cứu về lĩnh vực đá và hóa thạch ở vùng Ottawa trong khoảng thời gian giữa năm 1913 và 1963.
Bà trở thành thành viên nữ đầu tiên của Hội Hoàng gia Canada vào năm 1937. Năm 1935, bà là thành viên của Order of the British Empire.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1881 Thể loại:Mất năm 1964 Thể loại:Nhà sinh học Canada Thể loại:Nhà địa chất Canada Thể loại:Nhà cổ sinh vật học Canada Thể loại:Nhà địa chất học Canada
Poa parviceps
Poa parviceps là một loài cỏ trong họ hòa thảo, thuộc chi poa.
Tham khảo
Thể loại:Poa
Temnochila edentata
Temnochila edentata là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1918.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Ölbronn-Dürrn
Ölbronn-Dürrn là một thị xã nằm ở huyện Enz, thuộc bang Baden-Württemberg, Đức.
Larinopoda
Larinopoda là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.
Tham khảo
Thể loại:Liptenini
Litoria ollauro
Litoria ollauro là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và vườn nông thôn. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
O Thể loại:Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
Temnochila exarata
Temnochila exarata là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogossitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Temnochila
Karl Michael Ziehrer
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1843 Thể loại:Mất năm 1922 Thể loại:Nhà soạn nhạc Áo
Dòng năng lượng (sinh thái học)
Dòng năng lượng (energy flow) là dòng năng lượng truyền qua các sinh vật sống trong hệ sinh thái. Mọi sinh vật sống đều tham gia chuỗi thức ăn, theo vai trò trong chuỗi mà được phân loại thành sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải. Mỗi mắt xích hay mỗi loài trong chuỗi thức ăn là một bậc dinh dưỡng. Những mũi tên trong chuỗi thức ăn chỉ hướng của dòng năng lượng một chiều; năng lượng bị mất dưới dạng nhiệt sau khi truyền qua một bậc dinh dưỡng. Để thể hiện nhiều thông tin hơn ở mỗi bậc dinh dưỡng, chuỗi thức ăn được tổ chức thành các tháp sinh thái.
Dòng năng lượng một chiều và có thất thoát khi nó truyền qua các bậc của lưới thức ăn là một mô hình chịu sự chi phối của nhiệt động lực học (thuyết trao đổi năng lượng giữa các hệ thống). Động lực học dinh dưỡng liên quan đến nhiệt động lực học vì nó liên quan đến vận chuyển và biến đổi năng lượng (có nguồn gốc bên ngoài hệ sinh thái, chủ yếu là từ mặt trời thông qua bức xạ Mặt Trời) và giữa các sinh vật. giữa|nhỏ|600x600px|Một minh họa về tháp sinh thái và lưới thức ăn đơn giản nhỏ|Cách thức dòng năng lượng truyền qua các bậc dinh dưỡng trong một hệ sinh thái.
Năng lượng và chu trình sinh địa hóa
nhỏ|309x309px|Chu trình carbon của một hệ sinh thái trên cạn. Bắt đầu bằng [[quang hợp, nước (màu xanh lam) và carbon dioxide (màu trắng) từ không khí được hấp thụ bằng năng lượng mặt trời (màu vàng) và được chuyển hóa thành năng lượng thực vật (màu xanh lá cây). 100×1015 gam carbon/năm được các sinh vật quang hợp cố định, tương đương với 4×1018 kJ/năm = 4×1021 J/năm năng lượng tự do. Hô hấp tế bào là phản ứng ngược, trong đó năng lượng của thực vật được lấy vào, còn carbon dioxide và nước được thải ra. Từ đó carbon dioxide và nước có thể được tái chế trở lại thực vật.]] Bước đầu tiên trong quá trình truyền năng lượng trong hệ sinh thái là quang hợp, trong đó nước và carbon dioxide từ không khí được hấp thụ dưới ánh sáng mặt trời, rồi được chuyển đổi thành oxy và glucose. Hô hấp tế bào là phản ứng ngược với quang hợp, trong đó oxy và đường tham gia phản ứng oxy hóa khử và giải phóng năng lượng khi chúng tạo thành carbon dioxide và nước. Carbon dioxide và nước mà hô hấp tạo ra được tái sử dụng trong quang hợp nhờ thực vật.