cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hedychium khaomaenense
Hedychium khaomaenense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. & Mokkamul mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hedychium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Hemistola isommata
Hemistola isommata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hemistola
Debbie Greene
Debbie Greene (sinh ngày 24 tháng 2 năm 1962) là một người chạy nước rút người Bahamas. Bà đã tham gia cuộc thi tiếp sức 4 × 100 mét nữ tại Thế vận hội Mùa hè 1984.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1962
Fletcherella niphadothysana
Fletcherella niphadothysana là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở Irian Jaya, Java, Sumbawa và Leyte.
Tham khảo
Thể loại:Fletcherella Thể loại:Động vật được mô tả năm 1952
Tritonium
Tritonium là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.
Các loài
Các loài trong chi Tritonium gồm có:
Hám Trạch
Khám Trạch (, ? – 243), thường dịch là Hám Trạch, tên tự là Đức Nhuận (德潤), người Sơn Âm, Cối Kê, quan viên, học giả nhà Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Hành trạng
Khám Trạch sinh ra trong một gia đình nhiều đời làm ruộng, nhưng đến ông lại có tính hiếu học; nhà nghèo không có của cải gì, thường chép thuê cho người ta, nên đem theo giấy bút để sao lại mọi thứ, nhờ đó đọc khắp sách vở. Khám Trạch tìm thầy để học hỏi, nghiên cứu thư tịch, kiêm thông lịch số, nhờ vậy mà nổi danh.
Xét hiếu liêm, Khám Trạch được nhận chức Tiền Đường (huyện) trưởng, thăng làm Sâm (huyện) lệnh. Tôn Quyền được Tào Tháo phong làm Phiêu kỵ tướng quân, vời Trạch đến bổ chức Tây tào duyện. Khi Tôn Quyền xưng đế (229), tức Ngô Đại đế, lấy Trạch làm thượng thư. Trong những năm Gia Hòa (232 – 238), được làm Trung thư lệnh, gia phong Thị trung. Năm 242, được bái làm Thái tử Thái phó, lãnh Trung thư như cũ.
Mùa đông năm 243, Khám Trạch mất. Ngô Đại đế đau xót thương tiếc, bỏ ăn mấy ngày.
Nervilia punctata
Nervilia punctata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Blume) Makino mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Hám Trạch
Một đời đại nho
Khám Trạch làm Thái tử thái phó, cho rằng kinh truyện nhiều văn chương, khó lòng dùng hết, bèn lựa chọn học thuyết các nhà, san lược kinh Lễ cùng các chú giải để dạy hai cung (Thái tử Tôn Hòa và Lỗ vương Tôn Bá); làm ra nghi lễ mới cho việc đi lại ra vào cùng tiếp đãi tân khách; lại trước tác Càn tượng lịch chú để sửa sang lịch pháp. Mỗi khi triều đình bàn bạc, có nghi vấn gì trong kinh điển, liền tìm Trạch mà hỏi. Triều đình cho rằng Trạch vất vả vì nho học, phong Đô hương hầu.
Ngô Đại đế từng hỏi: "Thiên phú trong thư truyện, bài nào là hay nhất?" Trạch nhân cơ hội này để khai sáng cho đế, vạch ra con đường từ loạn đến trị, bèn đáp rằng Quá Tần luận của Giả Nghị là hay nhất, khiến vua Ngô đọc kỹ tác phẩm ấy.
Khi Lã Nhất bị phát giác tội gian trá (238), hữu tư kết luận đáng chết, còn có ý kiến nên gia hình xé xác, để trừng trị cái ác đầu sỏ. Ngô Đại đế hỏi Khám Trạch, ông đáp:
Ngô Đại đế nghe theo. Ngô Đại đế cho rằng các quan tư có nhiều tệ nạn, muốn tăng luật, lệ để kiểm soát bề tôi, Khám Trạch đều nói: "Nên dựa theo lễ, luật."
Truyền thuyết
Khi Ngụy Văn đế lên ngôi (220), Tôn Quyền lo lắng hỏi quần thần rằng: Tào Phi đang lúc tuổi trẻ lên ngôi, sợ cô không thể theo kịp, các khanh cho rằng phải làm sao? Mọi người chưa đáp, Trạch nói: Không đến 10 năm, Phi sẽ qua đời, đại vương chớ lo! Quyền hỏi: Làm sao biết được? Trạch đáp: Lấy chữ mà nói, bất (不) thập (十) là phi (丕), đây là số mệnh của ông ta vậy! Quả nhiên Tào Ngụy Văn đế chỉ ở ngôi được 7 năm (220-226) thì mất.
Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Hám Trạch đóng vai trò khá quan trọng trong trận Xích Bích (hồi 45-50). Ông ở trong số ít người hiểu được sự sắp đặt "kế khổ nhục" giữa Hoàng Cái và Chu Du để lừa các gián điệp của Tào Tháo đang có mặt là Sái Trung và Sái Hòa.
Sau đó Hám Trạch cầm thư trá hàng của Hoàng Cái, một mình bơi thuyền sang đưa cho Tào Tháo. Ban đầu Tào Tháo không tin thư trá hàng và định chém Hám Trạch. Nhờ tài biện bác, Hám Trạch đã thuyết phục được Tào Tháo tin mình và tin thư xin về hàng của Hoàng Cái. Đây là một bước quan trọng để Chu Du thi hành kế hỏa công, đại phá quân Tào ít lâu sau.
Sau đó, ở hồi 83, Lưu Bị cất quân sang đánh Ngô để báo thù cho Quan Vũ và Trương Phi, giành được thắng lợi liên tiếp. Tôn Quyền sai người sang giảng hòa nhưng Lưu Bị không đồng ý, khiến Tôn Quyền lo lắng không biết ai có thể chống cự được quân Thục. Hám Trạch liền tiến cử Lục Tốn và đem tính mạng cả nhà mình ra để đảm bảo. Mặc cho vài người không tán đồng, Tôn Quyền nhanh chóng nghe theo lời Hám Trạch. Về sau Lục Tốn đã không phụ lòng tiến cử của Hám Trạch, khiến Lưu Bị thua to ở trận Hào Đình.
Chú thích
Thể loại:Năm sinh không rõ Thể loại:Mất năm 243 Thể loại:Người Chiết Giang Thể loại:Nhân vật chính trị Đông Ngô Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Fardin Hakimi
Fardin Hakimi (Dari: فردین حکیمی, sinh ngày 15 tháng 1 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Afghanistan thi đấu ở vị trí tiền vệ tấn công cho Toofaan Harirod F.C. và đội tuyển quốc gia Afghanistan.
Sự nghiệp
Cùng với Oqaban Hindukush F.C., anh đoạt vị trí á quân năm 2014 trước khi rời câu lạc bộ vào cuối năm. Fardin nhận được nhiều lời khen từ màn trình diễn ở Giải bóng đá ngoại hạng Afghanistan, được triệu tập vào đội tuyển Afghanistan tham dự Giải vô địch bóng đá Nam Á 2015, có 2 trận ra sân.
Fardin Hakimi từng đại diện Afghanistan ở nhiều cấp độ khác nhau bao gồm các đội tuyển U-17, U-19, và U-23.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Afghanistan Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Afghanistan Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Shaheen Asmayee F.C.
The Piano Guys
Piano Guys là một nhóm nhạc Mỹ gồm có nghệ sĩ dương cầm Jon Schmidt, nghệ sĩ cellist Steven Sharp Nelson, nhà quay phim Paul Anderson, và nhà sản xuất âm nhạc Al van der Beek. Họ đã trở nên phổ biến thông qua YouTube, trong năm 2010, họ bắt đầu đăng các bản nhạc piano và cello kết hợp nhạc cổ điển, đương đại và nhạc rock and roll cùng với các video chất lượng chuyên nghiệp. Vào tháng 8 năm 2016, nhóm đã vượt qua một tỷ lượt xem trên kênh YouTube của họ, vào thời điểm đó có gần 5 triệu người đăng ký. Năm album đầu tiên của họ, The Piano Guys, The Piano Guys 2, Một gia đình Giáng sinh, Wonders và Uncharted đều đạt vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Billboard Classical Albums và New Age Albums. Cả bốn thành viên trong nhóm là những người trong gia đình trung lưu với sự nghiệp khác trước khi họ bắt đầu nhóm
Liên kết ngoài
nhỏ|The Piano Guys đang trình diễn bản [[Angels We Have Heard on High.]] Kênh Youtube của Piano Guys:
https://www.youtube.com/user/ThePianoGuys.
Thể loại:Nghệ sĩ dương cầm người Mỹ
Biturix intactus
Liên kết ngoài
Thể loại:Biturix
Aderaeon hamatum
Aderaeon hamatum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae. Loài này được Kasparyan miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1971.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aderaeon
Xylocopa similis
Xylocopa similis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1874.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ong bầu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1874
Đế quốc Brunei
Đế quốc Brunei (Empayar Brunei, Jawi và إمبراطورية بروناي ('Iimbraturiat Brunay)), là một Hồi quốc Mã Lai tập trung ở Brunei trên bờ biển phía bắc đảo Borneo tại Đông Nam Á. Vương quốc được thành lập vào đầu thế kỷ 7, bắt đầu như là một vương quốc thương mại đường biển nhỏ dưới sự cai trị của người ngoại giáo bản địa hoặc vua Hindu. Các đời vua Brunei đã cải sang đạo Hồi vào khoảng thế kỷ 15, sau một thời gian dài phát triển và bành trướng khắp các khu vực ven biển của cả Borneo và Philippines, trước khi suy yếu vào thế kỷ 17.
Lịch sử
Lịch sử của Đế quốc Brunei vấp phải khá nhiều vấn đề vì chỉ có một số ít nguồn tài liệu đề cập đến tuyên bố như vậy và cộng thêm bằng chứng quá khan hiếm. Chẳng có nguồn tài liệu địa phương hoặc bản địa nào còn tồn tại để cung cấp bằng chứng cho bất kỳ điều gì. Kết quả là phần lớn giới sử học đành phải sử dụng nguồn thư tịch Trung Quốc để dựng nên lịch sử ban đầu của Brunei. Boni trong thư tịch Trung Quốc nhắc đến có thể là chỉ toàn bộ vùng Borneo trong khi Poli 婆利 (Bà Lợi), có lẽ nằm ở Sumatra như lời xác nhận của chính quyền địa phương khi đề cập đến Brunei.
Sơ kỳ
Quan hệ ngoại giao sớm nhất giữa Boni 渤 泥 (Bột Nê) và các triều đại Trung Quốc đã được ghi nhận trong bộ Thái Bình hoàn vũ ký (太平環宇記) vào năm 978. Năm 1225, một viên quan của nhà Tống là Triệu Nhữ Quách (趙汝适) ghi lại trong Chư Phiên chí (諸蕃志) rằng Po-ni có 100 chiến thuyền đề bảo vệ ngành mậu dịch của mình, và có nhiều vàng tại vương quốc này. Một ghi chép vào năm 1280 mô tả rằng Po-ni kiểm soát một diện tích lớn trên đảo Borneo.
Vào thế kỷ 14, Brunei dường như phải chịu thần phục Java. Bản thảo Nagarakretagama viết bằng tiếng Java do Mpu Prapanca biên soạn vào năm 1365, có đề cập đến Barune như một nước chư hầu của Majapahit và hàng năm phải cống nạp 40 tấn long não. Năm 1369, người Sulu đã tấn công Po-ni cướp đoạt kho báu và vàng bạc của xứ này. Majapahit liền phái một hạm đội tàu chiến tới giúp đánh đuổi quân Sulu nhưng Po-ni bị yếu hẳn đi kể từ sau cuộc tấn công đó. Một bản tường thuật của Trung Quốc từ năm 1371 đã mô tả Po-ni trở nên nghèo nàn và hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của Majapahit.
Bành trướng
Sau cái chết của Hoàng đế Hayam Wuruk, Majapahit rơi vào tình trạng suy yếu và khó có khả năng kiểm soát các xứ nội thuộc ở ngoài xa. Điều này mở ra cơ hội cho các vị vua Brunei mở rộng ảnh hưởng của mình ra toàn khu vực. Hoàng đế Vĩnh Lạc nhà Minh sau khi lên ngôi vào năm 1403, ngay lập tức đã cử đoàn sứ thần sang các nước khác nhau mời họ phải cống nạp cho thiên triều. Brunei ngay lập tức tham gia vào hệ thống triều cống béo bở với Trung Quốc. Đến thế kỷ 15, đế quốc đã trở thành một nhà nước Hồi giáo, khi vua Brunei cải sang đạo Hồi được du nhập bởi giới thương nhân Hồi giáo người Ấn Độ và Ả Rập đến từ các vùng khác thuộc Đông Nam Á hải đảo tới đây buôn bán và truyền giáo. Brunei khi đó kiểm soát hầu hết miền bắc Borneo, và trở thành một trung tâm quan trọng trong hệ thống thương mại thế giới giữa phương Đông và phương Tây.
Đế quốc Brunei giống như những đế quốc trong khu vực trước đây như Srivijaya, Majapahit và Malacca, có thể được coi như là một đế quốc hàng hải (Thalassocracy) dựa trên sức mạnh hải quân. Có nghĩa là ảnh hưởng của nó chỉ giới hạn ở các thị trấn ven biển, bến cảng và cửa sông, và hiếm khi nào xâm nhập sâu vào vùng nội địa của hòn đảo. Các vị vua Brunei xem chừng cố gắng liên minh với các dân tộc đi biển khu vực Orang Laut và Bajau giúp hình thành hạm đội hải quân của họ. Thế nhưng, người Dayak, một bộ lạc bản xứ vùng nội địa Borneo lại không nằm dưới quyền kiểm soát của họ, cũng do ảnh hưởng của đế quốc hiếm khi nào xâm nhập sâu vào trong tận rừng rậm.
Các tài liệu ghi chép sớm nhất về Brunei của phương Tây là của một người Ý gọi là Ludovico di Varthema. Ludovico vào lúc đó đang trên một tuyến đường đến quần đảo Maluku khi ông đổ bộ ở Borneo và gặp gỡ với người dân Brunei. Tài liệu ghi chép của ông có niên đại vào năm 1550.
"Chúng tôi vừa đặt chân đến hòn đảo Bornei (Brunei hay Borneo), cách Maluch khoảng hai trăm dặm, và chúng tôi phát hiện ra rằng đảo này lớn hơn như kể trên và thấp hơn nhiều. Người dân đều là những kẻ ngoại đạo và đầy thiện chí. Màu da của họ trắng hơn so với giống dân khác....tại hòn đảo này công lý được thực thi khá tốt..."
Dưới thời trị vì của Bolkiah, Quốc vương thứ năm, đế quốc đã nắm quyền kiểm soát trên khu vực duyên hải phía tây bắc Borneo (nay là Brunei, Sarawak và Sabah) và vươn tới tận Seludong (nay là Manila), quần đảo Sulu gồm các khu vực của đảo Mindanao. Vào thế kỷ 16, ảnh hưởng của Đế quốc Brunei cũng lan xa tới tận vùng đồng bằng sông Kapuas ở Tây Kalimantan. Hồi quốc Sambas gốc Mã Lai ở Tây Kalimantan và Hồi quốc Sulu ở miền Nam Philippines nói riêng đã phát triển mối quan hệ vương triều với hoàng gia Brunei. Các sultan Mã Lai của Pontianak, Samarinda đến tận Banjarmasin đều đối đãi với Sultan của Brunei như thể là chúa tể của họ. Bản chất thực sự trong mối quan hệ của Brunei với những Vương quốc Hồi giáo Mã Lai khác ở ven biển Borneo và quần đảo Sulu vẫn là một đề tài nghiên cứu hiện nay. Cho dù là một nước chư hầu, một liên minh hay chỉ là một mối quan hệ mang tính nghi lễ. Kể từ đó xuất hiện những chính thể khác trong khu vực còn thực hiện ảnh hưởng của họ lên những vương quốc Hồi giáo. Hồi quốc Banjar (nay là Banjarmasin) là một ví dụ tiêu biểu, cũng chịu nằm dưới ảnh hưởng của Demak tại Java.
Đọc thêm
Thể loại:Cựu quốc gia ở Borneo Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Brunei Thể loại:Quốc gia cổ trong lịch sử Malaysia Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Philippines Thể loại:Quốc gia cổ trong lịch sử Indonesia Thể loại:Lịch sử Brunei Thể loại:Lịch sử Malaysia Thể loại:Lịch sử Philippines Thể loại:Lịch sử Indonesia Thể loại:Vương quốc tiền Hồi giáo trong lịch sử Malaysia Thể loại:Cựu đế quốc châu Á
Araneus neocaledonicus
Araneus neocaledonicus là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Araneus. Araneus neocaledonicus được Lucien Berland miêu tả năm 1924.
Tham khảo
N
Marechal Cândido Rondon
Marechal Cândido Rondon là một đô thị thuộc bang Paraná, Brasil. Đô thị này có diện tích 846,051 km², dân số năm 2007 là 46523 người, mật độ 60,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Paraná
Haageocereus winterianus
Haageocereus winterianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (F. Ritter) P.V. Heath mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Haageocereus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Hypoestes aristata
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypoestes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1817
Nemeskeresztúr
Nemeskeresztúr là một thị trấn thuộc hạt Vas, Hungary. Thị trấn này có diện tích 12,17 km², dân số năm 2010 là 262 người, mật độ 22 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Vas Thể loại:Thị trấn của Hungary
Hycleus posticatus
Hycleus posticatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1892.
Tham khảo
Thể loại:Hycleus
Xã Carroll, Quận O'Brien, Iowa
Xã Carroll (Carroll Township) là một xã thuộc quận O'Brien, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 441 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận O'Brien, Iowa
Isolepis pellocolea
Isolepis pellocolea là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được B.L.Burtt mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Isolepis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Piptocoma acuminata
Piptocoma acuminata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Kunth) Pruski miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
Thể loại:Piptocoma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Cỏ sữa cremers
Cỏ sữa cremers (danh pháp khoa học: Euphorbia cremersii) là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Madagascar C
Hedychium kwangsiense
Liên kết ngoài
Thể loại:Hedychium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Sybra ochreostictica
Sybra ochreostictica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sybra
Sarılı, Elâzığ
Sarılı là một xã thuộc thành phố Elâzığ, tỉnh Elâzığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 109 người.
Windows 10 phiên bản đầu tiên
Phiên bản đầu tiên của Windows 10 (còn được biết đến với số hiệu là 1507 cũng như tên mã là "Threshold 1"), ra mắt công chúng vào tháng Bảy năm 2015. Nó có số bản dựng là 10.0.10240; trong khi Microsoft đã khẳng định rằng không có bản phát hành nào được chỉ định cho nhà sản xuất phụ tùng gốc; trong khi bản dựng trên được nhiều phuơng tiện truyền thông miêu tả như là một bản RTM. Nó đã được Microsoft đặt tên là "phiên bản 1507", tức theo quy ước đặt tên: "Hai chữ số đầu tiên là hai chữ số cuối cùng của năm ra mắt, còn hai số sau là tháng mà nó bắt đầu được phát hành ổn định.". Và quy ước trên được áp dụng cho đến phiên bản 2004.
Bản xem trước dành cho những người tham gia chuơng trình Windows Insiders ra mắt ngày 15 tháng Bảy năm 2015, và bắt đầu được phân phối rộng rãi ngày 29 tháng Bảy năm 2015. Hỗ trợ cho phiên bản 1507 kết thúc vào ngày 9 tháng Năm năm 2017 cho các thiết bị nằm trong chuơng trình Các Nhánh Hiện tại dành cho doanh nghiệp (CBCBB).
Các tính năng
Những thay đổi đáng chú ý có trong phiên bản này bao gồm:
Lịch sử phát triển
Version  1  l    show  101000
Schefflera herzogii
Schefflera herzogii là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được Harms miêu tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
(24692) 1990 RO7
(24692) 1990 RO7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 13 tháng 9 năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1990 Thể loại:Được phát hiện bởi Henri Debehogne Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Xylocopa simillima
Xylocopa simillima là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ong bầu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1854
Aderaeon kozlovi
Aderaeon kozlovi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aderaeon Thể loại:Động vật được mô tả năm 1973
Tân Lập (định hướng)
Tân Lập có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Coccoloba darienensis
Coccoloba darienensis là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được R.A.Howard mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coccoloba Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Tritonium submuricatum
Tritonium submuricatum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1862
Hypoestes betsiliensis
Hypoestes betsiliensis là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được S. Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích
Thể loại:Hypoestes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906
Statin
Các statin (hay thuốc ức chế men khử HMG-CoA) là một lớp dược phẩm được sử dụng để giảm chỉ số cholesterol bằng cách ức chế enzym HMG-CoA reductase, một thành phần chủ chốt trong sự sản xuất cholesterol ở gan, nơi tạo ra khoảng 70% tổng lượng cholesterol trong cơ thể. Mức cholesterol cao đã được chứng minh là có tương quan với các bệnh tim mạch. Người ta đã phát hiện ra các statin có khả năng phòng ngừa bệnh tim mạch và giảm tỷ lệ tử vong ở những người có nguy cơ cao. Nhiều bằng chứng rõ ràng đã chỉ ra rằng các statin hiệu quả trong việc điều trị bệnh tim mạch ở những giai đoạn sớm của bệnh (phòng ngừa thứ phát) và ở những người có nguy cơ cao nhưng không có bệnh tim mạch (phòng ngừa nguyên phát). Các tác dụng phụ của statin bao gồm đau cơ, tăng nguy cơ đái tháo đường và các bất thường trong các xét nghiệm về chức năng gan. Thêm vào đó, người dùng có thể có thể gặp vài triệu chứng tuy hiếm nhưng nghiêm trọng cụ thể như tổn thương cơ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Statins
Xã-thành phố thống nhất
Xã-thành phố thống nhất (tiếng Anh: Consolidated city-township) là thuật ngữ để chỉ bất cứ thành phố hay khu tự quản nào được kết hợp với một xã dân sự.
Tiểu bang New York
Năm xã cùng tồn tại với một làng đơn lẻ của chúng: Green Island trong Quận Albany; East Rochester trong Quận Monroe; và Scarsdale, Harrison và Mount Kisco trong Quận Westchester. Khi một thực thể như thế được hình thành, các viên chức của cả hai đơn vị chính quyền có thể phục vụ cùng lúc cho chính quyền làng hay chính quyền xã. Một cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức để quyết định xem cư dân muốn chọn hình thức chính quyền kiểu làng hay kiểu thị trấn.
Tham khảo
*
Prolymnia triangularis
Liên kết ngoài
Thể loại:Prolymnia
Huy Giáp
Huy Giáp là một xã thuộc huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.
Địa lý
Xã Huy Giáp nằm ở phía đông nam huyện Bảo Lạc, có vị trí địa lý:
Xã Huy Giáp có diện tích 76,39 km², dân số năm 2019 là 4.030 người, mật độ dân số đạt 53 người/km².
Trên địa bàn xã có một số ngọn núi như Chư Lẩu, Lũng Pán, Lũng Rạc, Ma Nẳng, Muối, Nà Chèn, Pác De, Phương Dịt, Pia Cầu, Pín Vàng, Sàm Lùng, Sàm Nùng Pẩu, Thung Lai. Ngoài Sông Neo chảy qua ranh giới phía tây nam, trên địa bàn Huy Giáp còn có suối Lũng Lài và suối Lũng Pán. Huy Giáp có nhà máy thủy điện Na Han.
Quốc lộ 34 cũ, nay là Đường tỉnh 202, chạy qua địa bàn xã theo hướng tây bắc - đông nam, trên tuyến có đèo Pắc Lũng.
Hành chính
Xã Huy Giáp được chia thành 10 xóm: Bản Bét, Bản Ngà, Cốc Sì, Lũng Cắm, Lũng Pán, Lũng Pèng, Nặm Cốp, Pác Lũng, Pác Trà, Phiêng Vàng.
Lịch sử
Sau năm 1975, Huy Giáp là một xã thuộc huyện Bảo Lạc.
Đến năm 2019, xã Huy Giáp được chia thành 20 xóm: Lũng Khuôn, Lũng Cắm Trên, Lũng Cắm Dưới, Lũng Hò, Lũng Lài, Lũng Pán, Lũng Pèng, Nặm Cốp, Bản Ngà, Pác Lũng, Pác Trà, Phiêng Pảng, Pù Ngào, Lũng Dào, Cốc Sì, Phiêng Vàng, Nà Ca, Khau Trường, Bản Bét, Chợ Lũng Pán.
Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Mesophoyx
Thể loại:Họ Diệc Thể loại:Chi bồ nông đơn loài
Hemistola kezukai
Hemistola kezukai là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hemistola Thể loại:Động vật được mô tả năm 1978
(11286) 1990 RO8
(11286) 1990 RO8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 15 tháng 9 năm 1990.
Haageocereus zangalensis
Haageocereus zangalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được F. Ritter mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Haageocereus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Maria Helena
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Paraná
Araneus nephelodes
Loài này thuộc chi Araneus. Araneus nephelodes được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1890.
Tham khảo
N
Schefflera heterobotrya
Schefflera heterobotrya là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được Frodin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Channapura, Somvarpet
Channapura là một làng thuộc tehsil Somvarpet, huyện Kodagu, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kodagu (huyện)
Chionachne semiteres
Chionachne semiteres là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Benth.) Henrard mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chionachne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Huy Hạ
Huy Hạ là một xã thuộc huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam.
Xã Huy Hạ có diện tích 23.64 km², dân số năm 1999 là 5.188 người, mật độ dân số đạt 219 người/km².
Biturix lanceolata
Biturix lanceolata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Ếch tía
Ếch tía hay ếch mũi lợn (danh pháp hai phần: Nasikabatrachus sahyadrensis) là một loài ếch thuộc họ Sooglossidae. Nó được tìm thấy ở Ghat Tây, Ấn Độ. Mặc dù ếch trưởng thành được mô tả chính thức tháng 10 năm 2003, nhưng trước đó loài này đã được biết đến từ nòng nọc, được mô tả vào năm 1918. Với các họ hàng gần ở Seychelles, Nasikabatrachus từng được cho là tiến hóa riêng biệt nhiều triệu năm.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Phân loại cóc Thể loại:Ếch Ấn Độ Thể loại:Động vật đặc hữu Ấn Độ Thể loại:Động vật được mô tả năm 2003 Thể loại:Hóa thạch sống Thể loại:Loài EDGE
Hycleus praeustus
Tham khảo
Thể loại:Hycleus
Nguyễn Hồng Thái (tướng công an)
Nguyễn Hồng Thái (sinh năm 1961) là nhà văn, Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông hiện giữ chức vụ Tổng biên tập Tạp chí Công an nhân dân.
Tiểu sử
Nguyễn Hồng Thái sinh năm 1961, quê quán tại xã Diễn Hồng, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Ông là hậu duệ của Thái Sư Cương Quốc Công Nguyễn Xí Thuộc chi họ Nguyễn Đình xã Diễn Hồng huyện Diễn Châu tỉnh Nghệ An.
Ông từng trải qua các chức vụ: Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân; Tổng Biên tập, Giám đốc Nhà xuất bản Công an nhân dân và Viện trưởng Viện Lịch sử Công an.
Ngày 31 tháng 10 năm 2017, Đại tá Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản CAND, nhận quyết định thôi chức vụ và đến nhận chức vụ mới là Viện trưởng Viện Lịch sử Công an nhân dân.
Tháng 8 năm 2018, Nguyễn Hồng Thái là Nhà văn, Thiếu tướng, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, chiến lược và lịch sử Công an.
Tháng 2 năm 2019, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, được bổ nhiệm giữ chức vụ Tổng biên tập Tạp chí Công an nhân dân.
Aderaeon nigellum
Aderaeon nigellum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Nemeskisfalud
Nemeskisfalud là một thị trấn thuộc hạt Somogy, Hungary. Thị trấn này có diện tích 2,82 km², dân số năm 2010 là 105 người, mật độ 37 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Somogy Thể loại:Thị trấn của Hungary
(85176) 1990 RP2
(85176) 1990 RP2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 9 năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1990 Thể loại:Được phát hiện bởi Henry E. Holt Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Hedychium larsenii
Hedychium larsenii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được M.Dan & C.Sathish Kumar mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hedychium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Euphorbia cedrorum
Euphorbia cedrorum là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Madagascar C Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Xylocopa sinensis
Xylocopa sinensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ong bầu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1983
Shaquania Dorsett
Shaquania Dorsett (sinh ngày 16 tháng 9 năm 1997) là một vận động viên chạy nước rút người Bahamas. Cô đã tham gia cuộc thi tiếp sức 4 × 400 mét nữ tại Giải vô địch thế giới năm 2017 về điền kinh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1997
Tibetia yunnanensis
Tibetia yunnanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Franch.) H.P.Tsui miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tibetia (Fabaceae)
Hycleus pseudobrunnipes
Hycleus pseudobrunnipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Kaszab miêu tả khoa học năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Hycleus
Hedychium lineare
Hedychium lineare là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hedychium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Huy Khiêm
Huy Khiêm là một xã thuộc huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam.
Xã có diện tích 56,5 km², dân số năm 1999 là 7.847 người, mật độ dân số đạt 139 người/km².
Isolepis pottsii
Isolepis pottsii là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (V.J.Cook) Soják mô tả khoa học đầu tiên năm 1979 publ. 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Isolepis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Coccoloba declinata
Coccoloba declinata là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được (Vell.) Mart. mô tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coccoloba Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1837
Araneus nidus
Araneus nidus là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Araneus. Araneus nidus được miêu tả năm 1996 bởi Chang-Min Yin & Gong.
Tham khảo
N
Leucocosmia heliarcha
Leucocosmia heliarcha là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucocosmia
Nervilia renschiana
Nervilia renschiana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Rchb.f.) Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nervilia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Hariota rugulosa
Hariota rugulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Lem.) Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hariota Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Hypoestes cancellata
Hypoestes cancellata là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Willd. ex Nees) Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Chú thích
Thể loại:Hypoestes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1847
Sarıtosun, Elâzığ
Sarıtosun là một xã thuộc thành phố Elâzığ, tỉnh Elâzığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 85 người.
V'Alonee Robinson
Sự nghiệp
V'Alonee Robinson sinh ngày 6 tháng 5 năm 1992. Cô theo học trường St Augustine's College, trước khi đến Đại học Auburn ở Auburn, Alabama. Cô đã thi đấu cho đội đua Hổ của trường đại học.
Tại cuộc thử nghiệm Olympic Bahamas vào tháng 6 năm 2012, cô đã hoàn thành hạng ba ở nội dung 100 mét nữ, hoàn thành cuộc đua trong thời gian 11,73 giây sau Chandra Sturrup và Carmiesha Cox. Robinson đã thi đấu trong đội tuyển nữ tiếp sức 4x100 mét cho Bahamas vào tháng 7 năm đó tại Giải vô địch U23 của Hiệp hội Thể thao Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Caribe ở Thành phố Guanajuato, México. Cô đã giành được huy chương bạc cùng với Krystal Bodie, Ivanique Kemp và Amara Jones trong thời gian 45,71 giây. Cá nhân, Robinson đứng thứ tư trong 100 mét nữ với thời gian 11,56 giây.
Vào tháng 7 năm 2012, Ủy ban Olympic Bahamas đã tuyên bố rằng Robinson đã được chọn cho Thế vận hội Mùa hè năm đó ở London, Anh, là một phần của bể bơi dành cho nữ tiếp sức 4x100 mét cùng với Chandra Sturrup, Christine Ameces, Sheniqua Ferguson, Debbie -McKenzie và Anthonique Strachan. Đó là Thế vận hội Olympic đầu tiên của Robinson, người đã nói khi cô đến "Đây là một trải nghiệm tuyệt vời. Đây là sân khấu lớn cho các vận động viên và tôi rất vui khi được ở đây. Đây là Thế vận hội - mọi thứ đều lớn ở đây. Đó là một trải nghiệm tuyệt vời và tôi rất vui khi là một phần của nó ". Mặc dù cô đã hy vọng được chọn ra khỏi bể bơi, nhưng không được chọn cho sức nóng đầu tiên và đội tiếp sức không đủ điều kiện cho trận chung kết.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Nhân vật còn sống
Hemistola lissas
Hemistola lissas là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hemistola
Sybra ochreovittata
Sybra ochreovittata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sybra
(164617) 1990 RP7
(164617) 1990 RP7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 13 tháng 9 năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1990 Thể loại:Được phát hiện bởi Henri Debehogne Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Thành phố chuỗi
Mô hình Thành phố chuỗi (hay Thành phố dạng tuyến) do Arturo Soria y Mata, một kiến trúc sư người Tây Ban Nha, đề xuất năm 1882.
Đặc điểm chính
Mô hình Thành phố tuyến của Mata là một hình thức phân bố dân cư theo một dải hẹp rộng 500 m và có thể kéo dài không hạn chế để tránh việc tập trung dân cư cao tại trung tâm thành phố. Mata chủ trương lấy giao thông vận tải, đặc biệt là đường sắt, là nhân tố quyết định sự hình thành đô thị. Trong khoảng 500 m rộng kéo dài, tuỳ sự cần thiết sẽ đặt đường xe chạy, đường cấp nước, đường dây điện... Hai bên là các khu ở, cứ cách một đoạn là có một cơ cấu quản lý thị chính. Thành phố tuyến sẽ là phương cách hữu hiệu để nối liền các điểm dân cư đô thị. Ông tạo giải pháp để đưa cuộc sống đô thị gần gũi với thiên nhiên, khai thác những ưu điểm của hình thức thôn xóm, gắn liền với điều kiện kỹ thuật hiện đại trong cuộc sống đô thị.
Nguyên lý
Sơ đồ nguyên tắc của Thành phố tuyến của Soria y Mata bao gồm các thành phần sau đây:
Công trình đô thị tiêu biểu
Chuỗi thành phố ở Madrid, do Soria Y Mata khởi xướng năm 1890, dự kiến dài 58 km, rộng 500m, nhưng do thiếu kinh phí nên chỉ xây dựng được 5.200m.
Tham khảo
Thể loại:Quy hoạch đô thị Thể loại:Mô hình quy hoạch đô thị Thể loại:Địa lý đô thị
Ivan Dorschner
Ivan Anthony Dorschner (21 tháng 9 năm 1990) được biết đến với nghệ danh Ivan Dorschner, là một diễn viên, ca sĩ và là người mẫu Philippines.
Tham khảo
Thể loại:Người Philippines gốc Hoa Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Philippines Thể loại:Người Mỹ gốc Đức Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Philippines Thể loại:Nam diễn viên Los Angeles
Marialva
Marialva là một đô thị thuộc bang Paraná, Brasil. Đô thị này có diện tích 475,467 km², dân số năm 2007 là 31171 người, mật độ 69,8 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Paraná
Hồi hải mã
thumb|Hình 1. Hải mã trong não người|260x260px Hồi hải mã (hay hải mã, cấu tạo hải mã, tiếng Anh: Hippocampus; tiếng Pháp: L'hippocampe, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ đại ἱππόκαμπος, nghĩa là con cá ngựa) là thành phần quan trọng có trong não người và các động vật có xương sống khác. Con người và động vật có vú có hai hồi hải mã nằm ở hai bên não. Hồi hải mã là một phần của hệ viền (hệ limbic), có vai trò quan trọng trong việc củng cố trí nhớ (memory consolidation) từ trí nhớ ngắn hạn đến trí nhớ dài hạn và trí nhớ không gian cho phép điều hướng. Hồi hải mã nằm dưới vỏ đại não trong vỏ não nguyên thủy (allocortex),  và ở bộ linh trưởng, hải mã nằm trong vùng trung gian thùy thái dương. Nó chứa hai phần lồng vào nhau: hải mã đích danh (hippocampus proprius, còn gọi là sừng Amon) và hồi răng (gyrus dentatus).
Khi mắc bệnh Alzheimer (và các dạng suy giảm trí nhớ khác), hải mã là một trong những vùng đầu tiên của não bị tổn thương, triệu chứng ban đầu là mất trí nhớ ngắn hạn và mất phương hướng. Tổn thương hải mã cũng có thể là do giảm oxy huyết, viêm não hoặc động kinh vùng trung gian thùy thái dương. Những người bị tổn thương hải mã rộng, ở hai bên có thể bị quên thuận chiều (anterograde amnesia): không có khả năng hình thành và lưu giữ những ký ức mới.
Do các tế bào thần kinh khác nhau được sắp xếp gọn gàng tầng tầng lớp lớp trong vùng hải mã, nên các nhà khoa học đã tạo nên mô hình khoa học để nghiên cứu sinh lý học thần kinh. Tính mềm dẻo synapse được biết đến trong quá trình điện thế hoá dài hạn (long-term potentiation, viết tắt: LTP) được phát hiện xảy ra ở hải mã và các nghiên cứu thường tập trung cấu trúc này. LTP được cho là một trong những cơ chế thần kinh chính mà theo đó các ký ức được lưu trữ trong não.
Lấy sinh vật mô hình là các loài gặm nhấm, có nhiều nghiên cứu chứng minh được rằng hải mã là một phần của hệ thống não chịu trách nhiệm cho trí nhớ không gian và điều hướng. Nhiều nơron trong hải mã của chuột phản ứng như tế bào chỗ (place cells, một phần của lớp tế bào tháp): các tế bào này tạo điện thế hoạt động khi động vật di chuyển qua một vị trí cụ thể thuộc môi trường xung quanh. Các tế bào chỗ ở hải mã tương tác mạnh mẽ với tế bào phụ trách phương hướng đầu con vật (head direction cells), có chức năng như một la bàn quán tính; và có lẽ chúng cũng tương tác với các tế bào lưới ở vỏ não nội khứu (entorhinal cortex) liền kề.
Lịch sử danh pháp
phải|nhỏ| Hình 2. Bên trái: Hải mã ở người và [[Vòm cung (giải phẫu)|vòm cung (hay thể tam giác não); Bên phải: Con cá ngựa. |260x260px]] Nhà giải phẫu học người Ý tên là Julius Caesar Aranzi (1587) là người đầu tiên mô tả hải mã. Theo ông, cái "mào" này chạy dọc theo sàn của sừng thái dương của não thất bên, trông tựa như con tằm nhưng sau khi quan sát kĩ thì cho là giống con cá ngựa (Latin hippocampus, xuất phát từ tiếng Hy Lạp ἱππόκαμπος, trong đó ἵἵππς nghĩa là "con ngựa" + κάμπος nghĩa là "con quái vật biển"). Nhà giải phẫu học người Đức Duvernoy (1729) là người đầu tiên vẽ minh họa cấu trúc giải phẫu của hải mã, cũng phân vân không rõ nó giống "con cá ngựa" hay "con tằm". Năm 1732, nhà giải phẫu học người Đan Mạch Jacob Winsløw đề xuất danh pháp "sừng cừu đực" (Ram's horn). Một thập kỷ sau, bác sĩ phẫu thuật de Garengeot (đồng nghiệp tại Paris của Winsløw), đã sử dụng thuật ngữ "corne d'Ammon" - sừng Amon (lấy tên một vị thần Ai Cập cổ đại hay xuất hiện dưới hình dáng một người đàn ông với cái đầu cừu đực). Do vậy ở danh pháp giải phẫu tiếng Pháp, người ta viết tắt hải mã là CA.
Thuật ngữ chân hải mã (đầu sừng Amon) xuất hiện năm 1672, khi Diemerbroeck so sánh với hình dạng của cẳng chân hải mã trong truyền thuyết gập lại, trên chân có màng. Đây là một thủy quái mình ngựa đuôi cá. Giai đoạn sau này hải mã được mô tả là chân hải mã lớn (pes hippocampi major), còn chân hải mã bé (pes hippocampi minor) là chỗ phình ở ngay liền kề, nằm ở sừng chẩm, sau đó đặt lại tên là cựa chim (calcar avis). Tuy vậy, năm 1786, nhà giải phẫu học người Pháp Félix Vicq-d'Azyr đã hệ thống hóa, đặt lại tên hải mã là hải mã lớn, còn cựa chim là hải mã nhỏ. Năm 1779, Mayer viết nhầm thuật ngữ giải phẫu là hippopotamus (con hà mã) và một số tác giả khác tiếp tục sử dụng thuật ngữ nhầm này cho đến khi Karl Friedrich Burdach giải quyết lỗi danh pháp vào năm 1829. Năm 1861, Thomas Henry Huxley và Richard Owen tranh cãi gay gắt về sự tiến hóa của loài người dựa trên bằng chứng là cấu trúc "hải mã bé", được người đời gọi là Tranh cãi hải mã (Hippocampus-Debatte). Tuy vậy, trong sách giáo khoa giải phẫu không sử dụng thuật ngữ hải mã bé, và thuật ngữ này chính thức không được công nhận trong hệ thống danh pháp giải phẫu quốc tế Nomina Anatomica xuất bản năm 1895. Ngày nay, cấu trúc giải phẫu này chỉ gọi đơn thuần là hải mã (hay cấu trúc hải mã), còn thuật ngữ sừng Amon (Cornu Ammonis, tiếng Pháp: corne d'Ammon ) tồn tại trong tên viết tắt các diện hải mã thứ cấp (CA1 - CA4).
Liên quan đến hệ viền
Hệ viền (hay hệ limbic) do Paul MacLean phát hiện vào năm 1952 trong khi mô tả các cấu trúc ở chỗ viền của vỏ não (theo tiếng Latin, Limbus có nghĩa là bờ), gồm: hải mã, vỏ não đai, vỏ não khứu giác và hạch hạnh nhân. Paul MacLean sau đó cho rằng các cấu trúc viền là thần kinh nền tảng chi phối cảm xúc. Hồi hải mã có liên quan về mặt giải phẫu với các bộ phận có liên quan đến hành vi cảm xúc như nhân vách (septal nuclei), thể vú vùng dưới đồi và phức hợp nhân trước đồi thị (anterior nuclei of thalamus). Các cấu trúc này thường được chấp nhận là một phần của hệ viền.
Giải phẫu học
Hồi hải mã bao gồm hồi răng có hình dạng giống chiếc ống uốn cong, được các nhà giải phẫu học so sánh như hình ảnh con cá ngựa và hình ảnh sừng cừu đực (Cornu Ammonis). Sử dụng chữ viết tắt CA để đọc danh pháp diện hải mã CA1, CA2, CA3 và CA4. Hải mã là một khu vực nơi vỏ não thu hẹp, tạo thành một lớp tế bào chóp dày đặc, cuộn tròn một cách chặt chẽ tạo thành hình chữ U. Diện CA4 là một viền của chữ "U" nêu trên, khu trú ở chỗ nối tiếp giữa hải mã với hồi răng, song ở trong rốn (hilus) của hồi răng. Hồi hải mã có phần trước và phần sau (ở linh trưởng) hoặc phần bụng và phần lưng ở các động vật khác. Cả hai phần có thành phần giống nhau nhưng thuộc các mạch nơron khác nhau. Ở chuột, hai hải mã trông giống như hai quả chuối nối với nhau ở mép sừng Amon. Ở linh trưởng, phần dưới của hải mã, gần nền thùy thái dương, rộng hơn nhiều so với phần trên. Tức là trong mặt phẳng cắt ngang, hải mã có thể có hình dạng khác nhau, tùy thuộc vào góc độ và vị trí của vết cắt.
Trong một thiết đồ cắt ngang hải mã bao gồm hồi răng, các lớp tế bào sẽ quan sát được. Hồi răng có ba lớp tế bào (hoặc bốn, nếu bao gồm các tế bào ở rốn - hilus). Các lớp từ bên ngoài vào trong: lớp phân tử, lớp phân tử trong, lớp hạt và rốn. Diện CA3 là một vùng tế bào lớn còn diện CA2 là một diện hỗn hợp, nằm trong hải mã. Diện CA1 là một vùng tế bào nhỏ, có thể tách thành hai lớp tế bào ở người, khu trú ở liền bề mặt giá hải mã-hải mã.
Luồng vào chính của cấu tạo hải mã là từ các tế bào của vỏ não nội khứu qua một đường chiếu phân tán gọi là đường xuyên (perforant path). Vỏ não nội khứu (entorhinal cortex, EC) là chỗ kết nối mạnh mẽ và đối ứng với nhiều cấu trúc vỏ não, dưới vỏ và thân não. Các nhân đồi thị khác khau, (từ đường giữa ngoài), nhân vách trong, các nhân trên núm vú (supramamillary nucleus) của hải mã, và cột giữa (raphe nuclei) nhân lục (locus coeruleus) của thân não đều gửi các sợi trục đến vỏ não nội khứu, do vậy nó đóng vai trò chuyển tiếp giữa vùng tân vỏ não (neocortex), các con đường kết nối và cấu tạo hải mã.
Vỏ não nội khứu nằm trong hồi cận hải mã. Hồi này che lấp hải mã, gồm vỏ não quanh khứu đóng vai trò quan trọng trong việc nhận dạng hình ảnh của các đối tượng phức tạp. Cũng có bằng chứng rằng hồi cận hải mã chi phối trí nhớ với những tác dụng có thể phân biệt với hải mã. Thật vậy, mất trí nhớ hoàn toàn chỉ xảy ra khi cả hải mã và cận hải mã bị tổn thương.
Sợi tới, sợi đi
phải|nhỏ|300x300px| Hình 6. Cấu trúc thần kinh của hải mã ([[Santiago Ramón y Cajal|Cajal minh họa) Viết tắt: DG: dentate gyrus (hồi răng); Sub: subiculum (giá hải mã); EC: entorhinal cortex (vỏ não nội khứu).]] Luồng vào chính của cấu tạo hải mã đi qua vỏ não nội khứu (EC) trong khi luồng ra chính đi qua diện CA1 chiếu tới giá hải mã. Thông tin đến CA1 thông qua hai con đường chính, trực tiếp và gián tiếp. Các sợi trục từ vỏ não nội khứu bắt nguồn từ lớp III là nguồn gốc của đường xuyên (perforant path), hình thành các synapse trên các đuôi gai rất xa của các tế bào thần kinh CA1. Ngược lại, các sợi trục có nguồn gốc từ lớp II là nguồn gốc của con đường gián tiếp và thông tin đến CA1 thông qua mạch ba synapse. Trong phần đầu của con đường này, các sợi trục chiếu qua đường xuyên đến các tế bào hạt của hồi răng (synapse đầu tiên). Từ đó, thông tin theo sợi rêu đến CA3 (synapse thứ hai). Tiếp theo, các sợi trục CA3 (được gọi là bó Schaffer) rời khỏi phần sâu của soma, chiếu các sợi đến CA1 (synapse thứ ba). Các sợi trục từ CA1 sau đó chiếu trở lại vỏ não nội khứu, hoàn thành mạch thần kinh.
Tế bào rổ trong diện CA3 nhận sợi tới kích thích từ tế bào tháp và sau đó đưa ra phản hồi (điều hòa ngược) ức chế cho tế bào tháp. Sự ức chế hồi quy này là một vòng phản hồi đơn giản, giúp làm giảm các phản ứng kích thích ở hải mã. Tế bào chóp tạo kích thích hồi quy là một cơ chế quan trọng được tìm thấy trong một số vi mạch thần kinh xử lý bộ nhớ.
Một số kết nối thần kinh khác đóng vai trò quan trọng trong chức năng hải mã. Ngoài các sợi đi đến vỏ não nội khứu, hải mã còn có các sợi đi đến các vùng vỏ não khác bao gồm cả vỏ não trước trán. Một đầu ra chính đi qua vòm cung (fornix) đến vùng vách ngoài (lateral septal area) và đến thể núm vú của vùng dưới đồi (chỗ mà vòm cung liên kết với hải mã). Hồi hải mã nhận được sợi vào từ các hệ thống serotonin, norepinephrine, dopamine, và từ nhân Hensen (nucleus reuniens) của đồi thị đến diện CA1. Đường chiếu rất quan trọng đến từ nhân vách trong, gửi các sợi kích thích cholinergic (hay đường chiếu vách-hải mã tiết cholin - cholinergic septohippocampal projections) và gamma amino butyric acid (GABA) (sợi GABAergic) đến tất cả phần của hải mã. Các sợi vào từ nhân vách trong đóng vai trò chính trong việc kiểm soát trạng thái sinh lý của hải mã; phá hủy nhân này sẽ làm mất sóng theta hải mã và làm suy yếu nghiêm trọng một số loại trí nhớ.
Định khu
thumb|Hình 7. Vị trí và định khu hải mã|300x300px Các khu vực của hải mã khác biệt về chức năng và giải phẫu. Hải mã lưng (DH), hải mã bụng (VH) và hải mã trung gian chi phối các chức năng khác nhau, chiếu đến các con đường (pathway) khác nhau và có phân bố tế bào chỗ khác nhau. Hải mã lưng chi phối trí nhớ không gian, trí nhớ lời nói và ham muốn tìm hiểu thông tin. Sử dụng mô hình mê cung nước (Radial arm water maze), các tổn thương trong hải mã lưng được chứng minh là gây suy giảm trí nhớ không gian còn tổn thương hải mã bụng thì không bị. Sợi chiếu của nó đi đến nhân vách trong (medial septal nucleus) và nhân thể vú trên (supramammillary nucleus). Số lượng tế bào chỗ ở vùng hải mã lưng nhiều hơn cả vùng hải mã bụng và vùng hải mã trung gian cộng lại.
Vùng hải mã trung gian phân chia không rõ ràng với vùng hải mã bụng và lưng. Sử dụng các phương pháp theo dõi về sau (anterograde tracing), Cenquizca và Swanson (2007) đã đưa ra các đường chiếu cho hai vùng vỏ não khứu giác nguyên phát và vùng prelimbic (vùng tiền viền) của vỏ não trước trán trong. Đây là vùng có số lượng tế bào chỗ ít nhất. Hải mã bụng có chức năng trong điều kiện hóa sự sợ hãi và nhận thức tình cảm. Anagnostaras và đồng nghiệp (2002) đã chỉ ra rằng những thay đổi đối với hải mã bụng đã làm giảm lượng thông tin mà hải mã lưng và bụng gửi đến hạch nhân, do đó làm thay đổi tình trạng sợ hãi ở chuột. Trong lịch sử, giả thuyết được chấp nhận rộng rãi là hải mã có liên quan đến khứu giác. Giải thuyết này đã bị nghi ngờ, nhất là khi một loạt các nghiên cứu về giải phẫu không tìm thấy bất kỳ đường chiếu trực tiếp nào từ hành khứu giác đến hải mã. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu sau này xác nhận rằng hành khứu giác có sợi chiếu vào phần bụng của vỏ não nội khứu ngoài, và diện CA1 trong vùng hải mã bụng gửi các sợi trục đến hành khứu giác chính, nhân khứu trước (anterior olfactory nucleus) và tới vỏ não khứu giác. Ngày nay rất ít chuyên gia tin rằng khứu giác là chức năng chính của hải mã, song vẫn có một số quan điểm về vai trò của hải mã trong trí nhớ mùi hương.
Các lý thuyết về chức năng hải mã
Jeffrey Gray phát triển quan sát này thành lý thuyết đầy đủ về vai trò của hải mã trong sự lo âu. Trong ba chức năng nêu trên, lý thuyết ức chế hiện giờ rất ít phổ biến.