cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kia Motors
Tập trung vào thiết kế
Kể từ năm 2006, Kia đã xác định thiết kế là "động cơ tăng trưởng cốt lõi trong tương lai" - điều này đã dẫn đến việc tuyển dụng Peter Schreyer vào năm 2006 và Tom Kearns làm Tổng giám đốc Thiết kế vào năm 2005. Trước đây, Schreyer đã từng làm việc tại Audi (thiết kế Audi TT) và Volkswagen, và đã nhận được Giải thưởng Thiết kế của Cộng hòa Liên bang Đức. Trước đó, Kearns đã làm việc tại Cadillac với tư cách Tổng giám đốc Thiết kế, và đã đóng góp vào hướng đi của Cadillac với những góc cạnh sắc sảo và đường nét sắc bén trong thiết kế của hãng. Từ đó, Schreyer đã đóng vai trò trung tâm trong quá trình hoàn toàn thay đổi thiết kế của dòng sản phẩm của Kia, giám sát hoạt động thiết kế tại các trung tâm thiết kế của Kia ở Frankfurt, Los Angeles, Tokyo và Trung tâm Thiết kế và Sản xuất Namyang ở Hàn Quốc. Với mẫu xe khái niệm Kee, trưng bày tại Triển lãm ô tô Frankfurt năm 2007, Kia đã giới thiệu một lưới tản nhiệt công ty mới để tạo ra một "khuôn mặt" dễ nhận biết cho thương hiệu. Được gọi là "Mũi hổ", Schreyer muốn tạo ra "một tín hiệu hình ảnh mạnh mẽ, một dấu ấn, một thứ định danh. Mặt trước của một chiếc xe cần có điều này, biểu thị điều này. Một chiếc xe cần có một khuôn mặt, và tôi cho rằng khuôn mặt mới của Kia rất mạnh mẽ và độc đáo. Tính nhận diện là quan trọng, và khuôn mặt đó phải cho phép bạn nhận ra ngay một chiếc Kia ngay cả từ xa." Schreyer đã miêu tả cách Mũi hổ của Kia ra đời khi ông nói: "Tôi đang làm việc trên chiếc xe và suy nghĩ về các khả năng khác nhau, và đột nhiên, tôi tìm thấy nó." Năm 2009, nhận xét về lưới tản nhiệt đặc trưng mới: "Từ nay, chúng tôi sẽ áp dụng nó trên tất cả các mẫu xe của chúng tôi". Kể từ đó, Kia đã áp dụng Mũi hổ trên tất cả các mẫu xe của họ, từ xe nhỏ Kia Soul, thiết kế hiện đại của Kia Optima, đến SUV lớn Kia Telluride. Các mẫu xe Kia đã đoạt giải thưởng "Ô tô Quốc tế của Năm" từ Tạp chí Road & Travel Magazine vào năm 2013, 2014 và 2015.
Smaragdina schereri
Tham khảo
Thể loại:Smaragdina
Kia Motors
Các vụ tranh cãi
Vào cuối năm 2012, Kia Motors buộc phải thừa nhận sai sót trong việc phóng đại số liệu mức tiêu thụ nhiên liệu theo đánh giá của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ và phải giảm các số liệu về tiết kiệm nhiên liệu của mình ở Mỹ khoảng 3% trên toàn bộ các mẫu xe và đền bù cho những người mua xe trước đó.
Nhà máy Nuevo León
thumb|Thông báo về nhà máy lắp ráp Kia, Mexico City, 2014Kể từ năm 2014, Kia Motors đã gặp phải các vụ tranh cãi tại Mexico do những sai phạm đáng ngờ trong việc xây dựng một trong các nhà máy sản xuất của họ, nằm tại hạt Pesquería, Nuevo León. Việc xây dựng nhà máy đã được thực hiện trong một hợp đồng mua đất bất thường giữa Kia Motors Mexico và Nhà nước Nuevo León, khi đó được lãnh đạo bởi Rodrigo Medina de la Cruz, được ký kết với các điều kiện thiệt thòi bất hợp pháp, chẳng hạn như các ưu đãi thuế lớn hơn so với quy định của pháp luật Mexico (miễn thuế trong 20 năm trong khi quy định thông thường là 5 năm), được mở rộng cho các nhà cung cấp của Kia tại Mexico. Một bản sao đầy đủ của hợp đồng đã được công bố trên Facebook bởi thống đốc Nuevo León hiện tại, Jaime Rodríguez Calderón, như một phần trong vụ kiện chống lại Medina và ông tuyên bố rằng thỏa thuận được ký kết với người tiền nhiệm của ông sẽ bị hủy bỏ. Sau đó, một thỏa thuận mới đã được đạt được với chính quyền của Rodriguez vào tháng 6 năm 2016. Cựu thống đốc Medina de la Cruz và 30 quan chức khác của chính quyền tiền nhiệm đã bị điều tra bởi một công tố viên chống tham nhũng vì tội lạm dụng quyền lực, việc thực thi công việc công và gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước Nuevo León. Medina sau đó bị bắt vào ngày 26 tháng 1 năm 2017 liên quan đến vụ kiện này và những vụ án khác mà ông liên quan đến.
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty sản xuất xe hơi Hàn Quốc Thể loại:Công ty đa quốc gia Thể loại:Nhà sản xuất xe có động cơ Hàn Quốc Thể loại:Công ty quốc phòng Hàn Quốc Thể loại:Kia Motors
Doug Kelly (cầu thủ bóng đá)
Douglas Cain Kelly (sinh ngày 30 tháng 5 năm 1934) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Barnsley, Bradford City và Chesterfield.
Mayenne (quận)
Các xã
Các xã của quận Mayenne, và mã INSEE là:
Liên kết ngoài
Mayenne
Espéchède
Espéchède là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Pyrénées-Atlantiques
Rhyacophila noeibia
Rhyacophila noeibia là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Rhyacophila
Lê Minh Cược
Lê Minh Cược (sinh năm 1949) là một sĩ quan cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Chính ủy Quân khu 2, Phó Tư lệnh Quân khu Thủ đô, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội (2013 – 2017). Ông là một trong 11 vị tướng xuất thân từ Trung đoàn Ba Gia.
Tham khảo
Thể loại:Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2006
Minamiuonuma, Niigata
Địa lý
thumb|right|220px|Ruộng lúa ở Minamiuonuma Minamiuonuma nằm giữa một thung lũng trong vùng núi tỉnh Niigata, nơi được mệnh danh là "xứ tuyết" (雪国 yukiguni, 'tuyết quốc'). Vây quanh thành phố là Uonuma và dãy Echigo-Sanzan về phía bắc và Yuzawa, một thị trấn nghỉ dưỡng nổi tiếng, về phía nam. Sông Uono chảy ngang qua thành phố. Minamiuonuma và vùng lân cận có nhiều onsen (suối nước nóng) và khu trượt tuyết, biến nó trở thành một điểm đến vào mùa đông. Là một phần của vùng trồng lúa koshihikari, quanh đây cũng có nhiều ruộng đồng. Một phần thành phố nằm trong vườn quốc gia Jōshin'etsu-kōgen.
Khí hậu
Minamiuonuma có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (Köppen Cfa): mùa hè nóng, ẩm ướt và mùa đông lạnh, lắm tuyết rơi. Nhiệt độ trung bình năm ở Minamiuonuma là 11,3 °C. Lượng mưa trung bình năm là 1865 mm, tháng 9 là tháng ẩm ướt hơn cả. Nhiệt độ chạm đỉnh vào mùa hè, ở ngưỡng 24,3 °C, và tụt đáy vào tháng 1, tại mức -1.1 °C.
Dân cư
Theo dữ liệu thống kê dân số Nhật Bản, Minamiuonuma có dân số cao nhất năm 1990 và giảm dần kể từ đó.
Pleurogonium laciniosum
Pleurogonium laciniosum là một loài chân đều trong họ Paramunnidae. Loài này được Kussakin miêu tả khoa học năm 1962.
Tham khảo
Thể loại:Pleurogonium
547 (số)
547 (năm trăm bốn mươi bảy) (số La Mã: DXLVII) là một số tự nhiên nằm sau số 546 và nằm trước số 548.
Chú thích
Thể loại:Số Thể loại:Số nguyên tố
Leptogaster laoshanensis
Leptogaster laoshanensis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Leptogaster laoshanensis được Hsia miêu tả năm 1949. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới và châu Á.
Tham khảo
Thể loại:Leptogaster
Bletterans
Bletterans là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Jura
Murakami, Niigata
Murakami (tiếng Nhật: 村上市 Mu-la-kha-mi) là một thành phố thuộc tỉnh Niigata, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố tỉnh Niigata Thể loại:Thành phố ven biển ở Nhật Bản
Smaragdina spenceri
Smaragdina spenceri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1981.
Tham khảo
Thể loại:Smaragdina
Rhyacophila norbu
Rhyacophila norbu là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Rhyacophila
Bản thảo Vyšehrad
Bản thảo Vyšehrad (Tiếng Latinh: Codex Vyssegradensis), hay còn được gọi là Tin mừng Đăng quang của vua Vratislaus, là một cuốn sách Phúc âm được minh họa bằng tranh theo phong cách nghệ thuật Romanesque vào cuối thế kỷ 11. Đây được xem là bản thảo cổ có giá trị nhất còn được lưu truyền ở xứ Bohemia (Cộng hòa Séc). Ngoài ra, bản thảo Vyšehrad còn được xem là một trong những tài liệu cổ được minh họa bằng tranh có giá trị nhất tại Châu Âu vào nửa sau thế kỷ 11, bởi bên trong cuốn bản thảo là một nguồn tư liệu về biểu tượng và hình ảnh vô cùng quý giá. Bản thảo có thể được làm theo lệnh của các sứ thần người Séc, nhằm kỷ niệm lễ đăng quang của Quốc vương Vratislaus II xứ Bohemia vào năm 1085 (Vratislaus II là vị vua đầu tiên của xứ Bohemia, trước đó ngài từng là một công tước). Còn ba cuốn bản thảo nữa có mối liên quan chặt chẽ với bản thảo Vyšehrad, hai trong số đó hiện đang ở Ba Lan và một cuốn thì nằm tại Thư viện tăng hội Praha. Tất cả những bản thảo cổ này có thể xuất phát từ một phòng làm việc của tu viện Thánh Emmeram ở Regensburg. Bản thảo hiện thuộc về thư viện Quốc gia Cộng hòa Séc dưới chữ ký XIV A 13. Năm 2005, bản thảo được công nhận là Di sản văn hóa quốc gia của Cộng hòa Séc.
Hình ảnh minh họa về Cây Jesse (Tree of Jesse) sớm nhất được cho là nằm trong cuốn bản thảo này. Trong đó, trang có nhắc đến Cây Jesse đi kèm với những hình minh họa Gia phả của Chúa Giêsu. Trong tranh, nhà tiên tri Isaiah lại gần Đức Thánh Cha Jesse khi dưới chân Người tỏa ra những nhánh cây và quấn quanh Isaiah là dòng chữ được dịch nghĩa như sau: "Từ một nhánh nhỏ Giêsê sẽ sinh ra một đóa hoa lộng lẫy", bằng tiếng Latinh. Trên những nhành cây Giêsê là hình ảnh bảy chú chim bồ câu với vầng hào quang tỏa rạng. Bảy chú chim theo mô-típ nghệ thuật Byzantine là đại diện của Bảy ân tứ của Chúa Thánh Thần như Sứ đồ Phaolô đã từng miêu tả. Nhà phân tích J.A. Hayes Williams đã so sánh hình Cây Jesse trong bản thảo Vyšehrad với hai hình ảnh nổi tiếng khác của Cây Jesse là cửa sổ tại nhà thờ chính tòa Đức Bà Chartres và trong Kinh Thánh Lambeth ở Anh.
Tham khảo
Thể loại:Di tích Văn hóa Quốc gia của Cộng hòa Séc
Ennearthron chujoi
Ennearthron chujoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Nakane & Nobuchi miêu tả khoa học năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Ennearthron
Tizi Rached
Tizi Rached là một đô thị thuộc tỉnh Tizi Ouzou, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 16.861 người.
Poel
Poel ahy Đảo Poel (Insel Poel)), là một đảo trên Biển Baltic.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đảo Đức trên biển Baltic Thể loại:Đảo của Mecklenburg-Vorpommern Thể loại:Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg
Leptogaster maculipennis
Leptogaster maculipennis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Leptogaster maculipennis được Hsia miêu tả năm 1949. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới và châu Á.
Tham khảo
Thể loại:Leptogaster
Rhyacophila norcuta
Rhyacophila norcuta là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Tân bắc Thể loại:Rhyacophila
Klein Trebbow
Klein Trebbow là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg
Le Marin (quận)
Quận Le Marin là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Martinique, ở vùng Martinique. Quận này có 13 tổng và 12 xã.
Các tổng
Các tổng của quận Le Marin là:
Các xã
Các xã của quận Le Marin, và mã INSEE là:
Liên kết ngoài
Le Marin
Pleurogonium latimanum
Pleurogonium latimanum là một loài chân đều trong họ Paramunnidae. Loài này được Hansen miêu tả khoa học năm 1916.
Tham khảo
Thể loại:Pleurogonium
Smaragdina sprecherae
Smaragdina sprecherae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2002.
Escurès
Escurès là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.
Smaragdina sprecherae
Tham khảo
Thể loại:Smaragdina
Escurès
Tham khảo
Thể loại:Xã của Pyrénées-Atlantiques
Phòng trưng bày Ľudovít Fulla
Phòng trưng bày Ľudovít Fulla (tiếng Slovakia: Galéria Ľudovíta Fullu) là một phòng trưng bày nghệ thuật hiện đại tọa lạc ở thị trấn Ružomberok, vùng Žilina, Slovakia. Phòng trưng bày này trực thuộc Phòng trưng bày Quốc gia Slovakia (SNG). Hoạt động của Phòng trưng bày Ľudovít Fulla tập trung vào việc giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật Ľudovít Fulla đã tặng cho SNG.
Lịch sử
Phòng trưng bày Ľudovít Fulla là phòng trưng bày đầu tiên được xây dựng ở Slovakia sau năm 1945. Kiến trúc sư Martin Kusý đã ấp ủ một bản thiết kế cho trụ sở của phòng trưng bày từ năm 1964, và tòa nhà này được hoàn thành vào 5 năm sau.
Miêu tả
Trụ sở của phòng trưng bày là một tòa nhà bao gồm hai tầng xếp chồng lên nhau, tầng trên nằm vuông góc với tầng dưới. Tầng trên của tòa nhà được sử dụng làm không gian trưng bày. Tầng dưới có lối vào, phòng hành chính và hai căn hộ. Căn hộ thứ nhất là căn hộ của nghệ sĩ, cung cấp nơi ở cho các nghệ sĩ đến từ nước ngoài. Căn hộ còn lại là căn hộ của quản trị viên, được sử dụng cho mục đích hành chính. Bức tường phía trước phòng trưng bày được trang trí bằng những bức tranh ghép nghệ thuật.
Ngoài tổ chức các cuộc triển lãm, kể từ năm 2013, phòng trưng bày này cũng là nơi tổ chức nhiều buổi hòa nhạc thính phòng.
Tham khảo
Thể loại:Công trình xây dựng Slovakia
Ojiya, Niigata
Ojiya (tiếng Nhật: 小千谷市 Ô-chi-da) là một thành phố thuộc tỉnh Niigata, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố tỉnh Niigata
Hoạch định
Hoạch định trong quản trị là một quá trình ấn định những mục tiêu và xác định biện pháp tốt nhất để thực hiện những mục tiêu đó.
Hoạch định tập trung vào hai việc chính. Đầu tiên là xây dựng các mục tiêu và chỉ tiêu cần thực hiện. Giai đoạn thứ 2 là lựa chọn các phương pháp hoặc tạo dựng kế hoạch triển khai phù hợp để đạt được các mục tiêu nêu trên. Nếu thiếu 1 trong 2 hoạt động này thì quá trình hoạch định không thể thực hiện trọn vẹn và bạn sẽ không thể dự đoán được trước những điều có thể xảy ra trong tương lai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải quyết vấn đề Thể loại:Kỹ thuật hệ thống Thể loại:Tư duy Thể loại:Tâm lý học thần kinh
Ennearthron cornutum
Ennearthron cornutum là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1827.
Tham khảo
Thể loại:Ennearthron
Rhyacophila nubila
Tham khảo
Thể loại:Rhyacophila
Mikoyan-Gurevich MiG-25
Mikoyan-Gurevich MiG-25 (tiếng Nga: МиГ-25) (tên ký hiệu của NATO: "Foxbat") là một máy bay tiêm kích đánh chặn, trinh sát và ném bom siêu thanh thế hệ 3, được thiết kế bởi Phòng thiết kế Mikoyan-Gurevich của Liên Xô. Mẫu đầu tiên chế tạo thử nghiệm bay vào năm 1964, sau đó đi phục vụ vào năm 1969. Với tốc độ tối đa là Mach 3.2, độ cao bay đạt tới trên 20 km (thậm chí một số phiên bản đặc biệt đã đạt độ cao bay tới 37,5 km), MiG-25 đã lập 29 kỷ lục thế giới về tính năng bay. Trang bị một radar cực mạnh và 4 tên lửa không đối không tầm xa, MiG-25 lúc mới xuất hiện đã khiến nhiều nhà phân tích và chuyên gia quân sự phương Tây phải hốt hoảng.
Chiếc máy bay này có nhiều tính năng chưa được tìm ra cho đến khi viên phi công Liên Xô Viktor Ivanovich Belenko lái chiếc MiG-25 của anh ta đào tẩu sang Nhật Bản vào năm 1976. Ngay sau đó các nhà khoa học đã phát hiện ra MiG-25 có một thiết kế đơn giản nhưng hiệu quả với hệ thống điện tử dùng đèn chân không, 2 động cơ phản lực có kích thước lớn và sử dụng một cách tiết kiệm các vật liệu mới như titan. Với tốc độ rất cao, nếu MiG-25 đã tăng tốc lên mức gần tối đa (~Mach 2,8) thì không một loại tiêm kích nào trên thế giới trong thập niên 1970 có thể đuổi kịp được nó. Trong Chiến tranh Iran – Iraq (1980-1988), MiG-25 đã bắn hạ khoảng 16 - 23 máy bay các loại và chỉ tổn thất duy nhất 1 chiếc bởi máy bay địch. Cho đến thập niên 1990, MiG-25 vẫn có thể giao chiến tương đương với các loại tiêm kích thế hệ 4 mới nhất như F-15 Eagle, F/A-18 Hornet và có thể né được hàng loạt tên lửa không đối không hiện đại nhờ vận tốc cực cao của nó
MiG-25 được sản xuất với số lượng là 1.190 chiếc. , và được sử dụng chủ yếu trong Không quân Liên Xô (cũ) và các nước đồng minh; hiện nay nó chỉ phục vụ với số lượng hạn chế trong Không quân Nga và một số nước khác. Ngoài ra, MiG-25 còn là cơ sở để phát triển loại tiêm kích đánh chặn MiG-31 vẫn đang hoạt động tích cực trong Không quân Nga.
Lịch sử phát triển
nhỏ|150px|Ye-155 nhỏ|150px|Ye-155R MiG-25 bắt đầu được phát triển vào thập niên 1950, song song với việc Hoa Kỳ cố gắng phát triển một loại máy bay ném bom và đánh chặn có vận tốc Mach 3, trong đó có cả mẫu thí nghiệm XB-70 Valkyrie (cuối cùng loại máy bay này đã không được sản xuất), XF-103 Thunderwarrior, Lockheed YF-12 và XF-108 Rapier. Khi chiếc máy bay đầu tiên có vận tốc Mach 2 bắt đầu đi vào hoạt động, máy bay đạt vận tốc Mach 3 có vẻ như là một bước đi hợp logic. Những vai trò đã dạng đã được tính toán, như mang tên lửa hành trình và cả một mẫu máy bay dân dụng chở từ 5-7 hành khách có vận tốc siêu âm, nhưng sự thúc đẩy chính là phải có một loại máy bay do thám và đánh chặn hạng nặng mới có vận tốc Mach 3.
Mikoyan-Gurevich OKB đã được chỉ định để nghiên cứu chế tạo vào ngày 10 tháng 3-1961. Dù cho mẫu máy bay XB-70 Valkyrie của Mỹ đã bị hủy bỏ nghiên cứu trước khi Liên Xô nghiên cứu loại máy bay mới, sau này thì chiến thắng đã thuộc về người Xô viết. Nguyên mẫu máy bay mới của Liên Xô có tên gọi ban đầu là "Ye-155" (hay "Е-155"), mẫu này có cánh cụp cố định, có vẻ như mẫu Ye-155 đã giành được sự quan tâm của Quân chủng Phòng không Xô viết (PVO Strany), nó sẽ được sử dụng trong vai trò đánh chặn chống lại loại SR-71 Blackbird do thám của Hoa Kỳ. Có nhiều ý kiến cho rằng việc phát triển MiG-25 là để đáp lại việc Hoa Kỳ phát triển XB-70 Valkyrie. Tuy nhiên người đứng đầu Phòng thiết kế Mikoyan-Gurevich A. Belyankov tin rằng không có cơ sở cho ý kiến đó.
Nguyên mẫu đầu tiên, thực tế là phiên bản trinh sát, có ký hiệu "Ye-155-R1", bay lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 3-1964. Mẫu máy bay đánh chặn đầu tiên, "Ye-155-P1", được thử nghiệm vào ngày 9 tháng 9-1964. Sự phát triển của những phiên bản thử nghiệm cho thấy những bước tiến quan trọng trong ngành khí động học, trình độ kỹ sư và luyện kim của Liên Xô, và để hoàn thành chiếc MiG-25 hoàn hảo cần một vài năm nữa. Trong quá trình đó, vài mẫu thử nghiệm với tên gọi "Ye-266" (hay "Е-266"), đã được sản xuất để thiết lập những kỷ lục bay mới trong những năm 1965, 1966 và 1967. Khi bay với vận tốc cao hơn Mach 2, nhiệt gây ra do máy bay ma sát với không khí rất lớn, nên MiG-25 không thể được chế tạo với những hợp kim nhôm như máy bay truyền thống. Hãng Lockheed đã dùng titan cho YF-12 và SR-71 của họ (mà titan này lại được mua từ Liên Xô), và hãng North American đã dùng loại thép rỗ tổ ong cho XB-70. Cả hai công ty của Mỹ đều cố gắng hoàn thiện vật liệu chế tạo máy bay của họ. Trong khi đó, cuối cùng thì Mikoyan-Gurevich OKB quyết định phần lớn chi tiết của MiG-25 sẽ được chế tạo bằng thép hợp kim niken. Kỹ thuật hàn ghép các tấm thép của MiG-25 gồm có hàn điểm, hàn máy tự động và phương pháp hàn hồ quang bằng tay. Lúc đầu các mối hàn bị rạn nứt do máy bay bị rung khi hạ cánh. Nhưng nó nhanh chóng được hàn lại. Một lượng nhỏ titan và hợp kim nhôm đã được dùng để chế tạo MiG-25, ở các khu vực đặc biệt nhạy cảm dễ bị ảnh hưởng bởi lực lực kéo lớn.
Về lý thuyết, MiG-25 có thể bay tới Mach 3,2. Nhưng trong máy bay có 1 hệ thống cảnh báo nếu phi công tăng tốc vượt quá Mach 2,83 hoặc khi nhiệt độ bề mặt máy bay vượt quá 290 độ C, vì nếu đẩy máy bay vượt quá ngưỡng này thì tuổi thọ máy bay sẽ bị sụt giảm. Hệ thống cảnh báo này nhằm khuyến nghị phi công điều chỉnh lại tốc độ nếu việc bay nhanh là không cần thiết. Các phi công được nhắc nhở rằng việc tăng tốc lên trên Mach 2,8 chỉ nên áp dụng trong thực tế chiến đấu, còn huấn luyện thì không cần (để tránh làm tốn kém chi phí hao mòn máy bay).
MiG-25 được sản xuất hàng loạt với 2 phiên bản MiG-25P ('Foxbat-A') (tiêm kích đánh chặn) và MiG-25R ('Foxbat-B') (máy bay trinh sát) bắt đầu vào năm 1969. MiG-25R được đưa ngay vào phục vụ trong Không quân Liên Xô (VVS), nhưng MiG-25P lại bị trì hoãn đến năm 1972 mới được đưa vào phục vụ trong Quân chủng Phòng không Xô viết (PVO). Một phiên bản huấn luyện cũng được phát triển được chia ra thành MiG-25PU ('Foxbat-C') cho MiG-25P và MiG-25RU cho MiG-25R. Ngoài ra MiG-25R còn được mở rộng thêm một số phiên bản như MiG-25RB trinh sát/ném bom, MiG-25RBS và MiG-25RBSh máy bay trang bị radar cảnh báo trên không (SLAR), MiG-25RBK và MiG-25RBF ('Foxbat-D') trang bị hệ thống ELINT (thu thập tin tức tình báo bằng tín hiệu điện tử), và MiG-25BM ('Foxbat-F') phiên bản trang bị SEAD (chế áp hệ thống phòng không đối phương), mang bốn tên lửa chống bức xạ Raduga Kh-58 (tên ký hiệu của NATO: AS-11 'Kilter').
nhỏ|240px|MiG-25BM MiG-25 thể hiện hiệu năng rất cao, nó có thể bay với vận tốc cực đại Mach 3.2 trên độ cao 27.000 m (90.000 ft), ngày 31 tháng 8 năm 1977 có một chiếc E-266M, đây là một phiên bản MiG-25 được chế tạo đặc biệt, do phi công thử nghiệm chính của OKB MiG là Alexander Fedotov điều khiển, đã bay lên đến độ cao 37.650 m (123.524 ft), lập một kỷ lục độ cao mới tại Podmoskovnoye, Liên Xô. Dù dự định cho mục đích đánh chặn hay đe dọa bay trên độ cao lớn, có tốc độ cao, nhưng khả năng cơ động, tầm bay và không chiến tầm gần của MiG-25 rất hạn chế. Một vài ý kiến tin rằng MiG-25 được dùng với mục đích để ngăn chặn SR-71 Blackbird, hoặc ít nhất dùng để đánh chặn những máy bay có vận tốc lớn, trần bay cao. Dù đạt vận tốc rất lớn, nhưng đó cũng là vấn đề với MiG-25, khi bay ở vận tốc lớn động cơ rất nhanh bị hỏng, dù vấn đề này vẫn hay được tranh luận.
Việc thử nghiệm nhà nước bắt đầu vào năm 1965 và kéo dài 5 năm. Đó là vì các mẫu chế thử liên tục phải hoàn thiện do những thiếu sót thiết kế. Và những thiếu sót này đã làm một số phi công thiệt mạng. Mùa thu 1967, phi công chính của Viện Nghiên cứu Không quân Liên Xô Igor Lesnikov hy sinh. Mùa xuân 1969, do turbine động cơ bị pha hủy trong khi bay và đám cháy bùng lên, Tư lệnh không quân Phòng không Liên Xô, Tướng Kadomtsev hy sinh. Sau đó, khi máy bay đã được đưa vào trang bị cho các đơn vị phòng không, còn xảy ra 4 tai nạn chết người nữa. Máy bay cũng đã đòi hỏi hoàn thiện kết cấu. Mức độ tai nạn cao như thế ở giai đoạn đầu có nguyên nhân trước hết là MiG-25 là loại máy bay mới, mọi hành vi của nó trên không về lý thuyết là không thể tiên liệu.
MiG-25 công khai xuất hiện lần đầu vào ngày 9/7/1967 trong cuộc duyệt binh không quân nhân Ngày Không quân Liên Xô ở Demodedovo. Bốn chiếc tiêm kích đánh chặn MiG-25 đã bay thấp bên trên các khán đài. Phát thanh viên thông báo, máy bay mới này có khả năng đạt tốc độ bay 3.000 km/h, tức là Mach 2,5 (thực ra MiG-25 còn có thể bay nhanh hơn thế, tới Mach 3,2). Đối với phương Tây, đây là một tin kinh ngạc. Thậm chí đã diễn ra các cuộc điều trần khẩn cấp tại Quốc hội Mỹ. Các cuộc điều trần này đã giúp đẩy nhanh việc phát triển các tiêm kích đánh chặn mới F-14 Tomcat và F-15 Eagle. Cả hai máy bay mới của Mỹ cũng đều áp dụng sơ đồ 2 cánh đứng đuôi như MiG-25, nhưng thua kém hơn cả về tốc độ và độ cao bay.
Sự kiện Belenko
Một hiểu biết thật sự về sức mạnh và điểm yếu của MiG-25 bất ngờ đến với phương Tây vào năm 1976. Ngày 6 tháng 9, một phi công PVO là Viktor Ivanovich Belenko, đã đào ngũ sang phương Tây, chiếc tiêm kích đánh chặn MiG-25P "Foxbat-A" của Belenko đã hạ cánh tại sân bay Hakodate ở Nhật Bản. Mặc dù chiếc MiG-25P này cũng được trao trả lại phía Liên Xô, nhưng trước đó nó đã được tháo ra và nghiên cứu cẩn thận từng chi tiết để phân tích bởi Bộ phận công nghệ tại nước ngoài (giờ là Trung tâm tình báo không trung và không gian quốc gia) của Không quân Hoa Kỳ, tại căn cứ không quân Wright-Patterson gần Dayton, Ohio. Sau 67 ngày, chiếc máy bay đã được trở về Liên Xô dưới dạng linh kiện rời; và với những kết luận phân tích đáng ngạc nhiên:
nhỏ|200px|MiG-25 phiên bản huấn luyện
nhỏ|220px|Camera trên MiG-25RB
Kết quả kiểm tra làm người Mỹ cảm thấy những gì họ dự đoán trước đó quá cường điệu. Tính năng bẻ ngoặt, quần vòng ở độ cao thấp của MiG-25 không xuất sắc như tình báo Mỹ đã dự đoán, khả năng không chiến quần vòng tầm gần của nó không khá hơn loại F-4 Phantom II. Nhưng dù sao thì mục đích thiết kế của MiG-25 cũng không phải là giao chiến tầm gần với máy bay địch (đó là nhiệm vụ của tiêm kích hạng nhẹ như MiG-21), mà nhiệm vụ chính của nó là tiêm kích đánh chặn tầm xa: MiG-25 sẽ dùng radar mạnh để phát hiện mục tiêu từ xa rồi dùng tên lửa đối không tầm xa bắn hạ máy bay đối thủ (thường là máy bay ném bom và máy bay tác chiến điện tử), sau đó nó sẽ bay vòng lại, dùng tốc độ cực nhanh và độ cao bay lớn để sớm thoát khỏi vùng giao tranh, khiến cho tiêm kích đối phương không kịp bắn trả. Đối với nhiệm vụ không chiến tầm xa "bắn rồi chạy" kiểu này, MiG-25 là số 1 thế giới ở thời điểm đó.
Ngày 12/11, tức là khoảng 2 tháng sau khi sự việc diễn ra, Mỹ – Nhật đã đáp ứng "rất vô tư" các yêu cầu của Liên Xô đòi đưa chiếc MiG-25 đó về nước. Ngày 15/11, 8 xe tải chở các bộ phận linh kiện của MiG-25 đã được đưa lên tàu chở về Liên Xô.
Cùng với sự đào tẩu của Belenko là những bí mật về hệ thống radar và tên lửa của MiG-25P đã bị Phương Tây khám phá, ngay lập tức trong năm 1978, các nhà thiết kế Liên Xô đã phát triển một phiên bản cải tiến mới, MiG-25PD ("Foxbat-E"), với một radar RP-25 Saphir look-down/shoot-down mới, hệ thống dò tìm và theo dõi bằng tia hồng ngoại (IRST), và những động cơ mạnh hơn. Khoảng 370 chiếc MiG-25P đã được nâng cấp theo tiêu chuẩn mới và có tên gọi là MiG-25PDS.
Chương trình MiG-25PD sẽ nâng cấp các thiết bị điện tử của máy bay MiG-25 lên tiêu chuẩn máy bay tiêm kích thế hệ thứ 4. Các nâng cấp bao gồm tích hợp radar xung doppler đánh chặn đường không Saphir-25 mới, được hưởng lợi từ các công nghệ đang được phát triển cho máy bay đánh chặn MiG-31 Foxhound và đã nâng cấp khả năng nhận thức tình huống của Foxbat với nhiều sức mạnh hơn, cho phép nó phát hiện mục tiêu bay ở độ cao chỉ 50 mét. Máy bay chiến đấu nâng cấp cũng tích hợp một hệ thống tìm kiếm và theo dõi bằng tia hồng ngoại mới, một thiết bị mà F-15 Eagle của Mỹ sẽ chỉ được tích hợp ba thập kỷ sau đó, cũng như các biến thể cải tiến của tên lửa R-40 và động cơ R-15BD-300 tiên tiến hơn. Bằng cách tích hợp các công nghệ của máy bay thế hệ thứ tư, MiG-25PD và PDS được cho là có thể giao chiến tương đương với F-15 Eagle, thậm chí vượt trội hơn ở các tính năng bay và tầm bắn của tên lửa không đối không.
Một số chiếc MiG-25 (phiên bản cắt giảm tính năng) đã được xuất khẩu sang Algérie, Bulgaria (3 MiG-25R và 1 MiG-25RU trước năm 1992), Ấn Độ (trước năm 2006), Iraq, Libya, và Syria. Một vài chiếc vẫn còn hoạt động cho đến nay.
Lịch sử hoạt động
Trong thập niên 1970, không một loại tiêm kích nào của phương Tây (kể cả những loại hiện đại nhất như F-4 Phantom II) có thể bắn hạ được MiG-25 khi nó đang ở chế độ bay tốc độ cao. Các năm 1971 - 1972, MiG-25 đã thực hiện hàng loạt các phi vụ trinh sát trên không phận Israel mà không quân nước này không thể làm gì được, dù đã huy động hàng chục chiếc F-4 Phantom II bay lên đánh chặn.
Ưu điểm đáng chú ý nhất của MiG-25 là tốc độ nhanh và độ cao bay lớn, điều này không chỉ khiến MiG-25 khó bị bắn trúng, mà còn cho phép máy bay cung cấp nhiều động năng hơn cho tên lửa khi phóng, nghĩa là tên lửa do MiG-25 phóng ra có thể bay xa hơn và nhanh hơn nhiều so với khi phóng từ một máy bay phản lực bay chậm và thấp hơn. Nhờ ưu điểm này, tên lửa không đối không R-40 khi phóng từ 1 chiếc MiG-25 đang bay tốc độ cao sẽ đạt tầm bắn xa bậc nhất thế giới khi đó (lên tới 80 - 100 km tùy thuộc vào biến thể), xa gấp rưỡi tên lửa AIM-7M Sparrow trang bị cho tiêm kích F-15 Eagle hiện đại nhất của Mỹ khi đó. Điều này mở rộng lợi thế nghiêng về MiG-25. Tên lửa R-40 cũng mạnh hơn rất nhiều và khó né tránh do mang đầu đạn rất lớn - tới 70 kg (AIM-7 trang bị cho F-15 có đầu đạn dưới 40 kg) Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, trong nhiều trường hợp, MiG-25 đã dùng tốc độ để vô hiệu hóa khả năng tác chiến điện tử của Không quân Mỹ, buộc F-15 phải rút lui mặc dù có rất nhiều lợi thế chiến thuật. Các sĩ quan Không quân Mỹ đã phải kinh ngạc khi ưu thế công nghệ của họ có thể bị đối phó bởi loại máy bay được Liên Xô thiết kế vào đầu những năm 1960.
Trinh sát không phận Israel
nhỏ|200px|Buồng lái MiG-25 MiG-25 đã lập 29 kỷ lục thế giới, trong đó có kỷ lục độc đáo chưa bị phá cho đến đầu thế kỷ 21 là độ cao bay trên máy bay lắp động cơ phản lực. Ngày 21/8/1977, phi công thử nghiệm А. Fedorov đã bay MiG-25 lên tới độ cao 37.650 m so với mặt đất.
Khi đó, Ai Cập (đồng minh của Liên Xô) đang có chiến tranh với Israel. Khi đó, Không quân Israel là lực lượng tinh nhuệ và trang bị hiện đại bậc nhất ở Trung Đông, được Mỹ ưu tiên viện trợ cho cả tiêm kích hạng nặng F-4 Phantom II (loại tiêm kích hiện đại nhất của Mỹ khi đó). Ít lâu sau khi bắt đầu hoạt động chính thức, năm 1971, Liên Xô quyết định "thử lửa" cho MiG-25 bằng cách triển khai một nhóm MiG-25 tới Ai Cập để giúp nước này trinh sát hệ thống phòng thủ của Israel ở bờ đông bán đảo Sinai. 4 chiếc MiG-25 của Liên Xô đã hoạt động tạm thời trong Không quân Ai Cập vào năm 1971 dưới vỏ bọc tên gọi "X-500". Hai trong số đó là MiG-25R phiên bản trinh sát, 2 chiếc còn lại là mẫu MiG-25RB có khả năng do thám kiêm tấn công mặt đất bằng bom và rocket không điều khiển. Cả bốn chiếc đều sơn phù hiệu của Không quân Ai Cập, nhưng do các phi công Liên Xô điều khiển.
Nhiệm vụ trinh sát đầu tiên được thực hiện vào ngày 10/10/1971, hai chiếc MiG-25 bay tới biên giới Israel - Lebanon ở độ cao 21.300 mét, chỉ cách bờ biển Israel khoảng 27 km. Không quân Israel (IAF) đã cử nhiều máy bay F-4 Phantom II lên đánh chặn nhưng không thành công. Tới tháng 11, IAF chuẩn bị hai chiếc F-4 được tháo toàn bộ thiết bị không cần thiết, giúp chúng đạt độ cao và vận tốc đủ để tấn công MiG-25. Các phi công Israel phóng tên lửa AIM-7 Sparrow về phía những chiếc MiG-25, nhưng quả tên lửa không thể đuổi kịp tốc độ hơn 3.700 km/h của MiG-25, cả hai chiếc MiG-25 đều trở về an toàn. Việc không thể bắn hạ được MiG-25 khiến quân đội Israel cay cú, họ triển khai các nhóm F-4 Phantom II tuần tra gần sân bay Cairo-West của Ai Cập để tìm cách hạ MiG-25 khi chúng vừa cất cánh, nhưng cũng thất bại. Trong một nhiệm vụ, đã có tới 48 máy bay Israel xuất kích để tìm cách bắn hạ những chiếc MiG-25, nhưng vẫn không thành công.
MiG-25 bay theo đội hình 2 chiếc, ở tốc độ gấp 3 lần vận tốc âm thanh (3.700 km/h), MiG-25 chỉ cần hai phút để bay hết chiều dài chiến tuyến dọc theo Kênh đào Suez phân chia Ai Cập và Israel. Mỗi tháng MiG-25 có 2 chuyến trinh sát, và chúng đã bay qua Israel khoảng 20 lần mà không bị thiệt hại nào dù Israel đã cố gắng chặn đánh. Năm 1973, một chiếc máy bay trinh sát MiG-25R đã đạt đến tốc độ Mach 3,2 trong khi đang bị những chiếc F-4E của Israel bám đuổi. Tổ hợp tên lửa phòng không Raytheon Hawk mà Israel mua của Mỹ cũng vô dụng với MiG-25, vì chúng chỉ có thể đánh chặn mục tiêu ở độ cao tối đa là 12.200 mét, trong khi MiG-25 có thể bay ở độ cao 20.000 mét hoặc cao hơn.
Trong Chiến tranh Yom Kippur năm 1973, Israel lâm vào thế thất bại, trong lúc nguy cấp nữ Thủ tướng Israel Golda Meir đã mất kiềm chế và ra lệnh đặt toàn bộ kho vũ khí hạt nhân vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu (trong tay Israel khi đó đã có 18 đầu đạn hạt nhân). Ngay trong ngày hôm đó, các chi nhánh tình báo của KGB và GRU (tình báo quân sự Liên Xô) tại Trung Đông đã biết được quyết định của Thủ tướng Meir.
Ngày 10/10/1973, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô tán thành “Kế hoạch hành động buộc Israel từ bỏ việc tiến hành tấn công hạt nhân” (Kế hoạch cưỡng bức) do Giám đốc KGB Yuri Andropov đệ trình lên. Ngày 13/10/1973, Phó chỉ huy của Trung đoàn Không quân Tiêm kích, Thiếu tá Aleksandr Danilovich Vertievets nhận được lệnh cất cánh. Chiếc MiG-25 của Vertievets bay thẳng vào không phận Tel Aviv (thủ đô của Israel) như một cách để Liên Xô thể hiện sức mạnh vượt trội, đồng thời cảnh cáo Israel không được sử dụng vũ khí hạt nhân. 3 chiếc tiêm kích Dassault Mirage III của Không quân Israel đã cất cánh để chặn chiếc MiG-25, song không thể bắt kịp vì tốc độ của máy bay đối phương nhanh gấp 2 lần. Biên đội Mirage III bắn tên lửa không đối không Hokami về phía chiếc MiG-25, nhưng tất cả tên lửa bắn ra đều không thể đuổi kịp được mục tiêu. Chiếc MiG-25 không bỏ đi ngay mà còn bay vòng lại, lượn vòng tròn trên không phận Tel Aviv nhằm thể hiện uy thế kỹ thuật vượt trội và cũng nhằm liên tục đưa ra lời cảnh cáo. Với độ cao 20 km và vận tốc 3.000 km/h, chiếc MiG-25 tỏ ra không hề sợ bị Israel bắn hạ. Thêm 1 biên đội F-4 Phantom II được Bộ chỉ huy Không quân Israel cử lên, nhưng cũng bất lực trong việc bắn hạ chiếc MiG-25. Sau khi lượn 6 vòng tròn trên bầu trời Tel Aviv, chiếc MiG-25 bay trở về Liên Xô. Sau đó, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel đã tới gặp Thủ tướng Meir để báo cáo về “sự cố” trên bầu trời Tel Aviv, và bắt gặp bà Thủ tướng đang đọc lá thư của các nhà khoa học hạt nhân Liên Xô. Sau đó, Israel buộc phải “điều chỉnh lại cuộc hành quân”, từ bỏ kế hoạch dùng bom hạt nhân. Năm 1973, Alexander Danilovich Vertievets, người thực hiện chuyến bay khuấy đảo bầu trời Tel Aviv, đã được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.
Chiến tranh Iran-Iraq
MiG-25 cũng phục vụ trong Không quân Iraq trong suốt thời gian cuộc Chiến tranh Iran-Iraq, nhưng kết quả khó được kiểm chứng. Iraq tuyên bố 19 máy bay của Iran, cộng thêm 4 máy bay nước khác đã bị hạ bởi MiG-25 của họ, trong khi họ chỉ bị mất 2 chiếc MiG-25 phiên bản trinh sát (1 chiếc MiG-25R bị bắn hạ bởi tiêm kích F-14A của Iran vào tháng 6/1983, 1 chiếc MiG-25RB bị bắn hạ bởi tên lửa phòng không HQ-2 của Iran vào ngày 25 tháng 2 năm 1987).
Dưới đây là 1 số thành tích của MiG-25 được ghi nhận:
Phi công MiG-25, trung úy Mohommed "Sky Falcon" Rayyan của Iraq được tuyên bố đã bắn hạ 10 máy bay địch (4 trong số đó đã được Iran xác nhận ), trong số đó 8 chiếc bị hạ khi Rayyan lái MiG-25PD từ 1981 tới 1986. Năm 1986, sau khi đạt cấp bậc Đại tá, Rayyan tử trận khi máy bay của anh bị các máy bay F-14 Tomcat của Iran bắn hạ.
Chiến tranh vùng Vịnh 1991
Những chiếc MiG-25 do các phi công Iraq điều khiển cũng đã tham chiến trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991. Tiêm kích của Không quân Mỹ - Anh có số lượng đông hơn và là những loại mới nhất khi đó, lại nhận sự hỗ trợ từ số lượng lớn máy bay tác chiến điện tử, máy bay cảnh giới (AWACS) Boeing E-3 Sentry giúp phát hiện mục tiêu từ xa. Tiêm kích Iraq thì không có được sự hỗ trợ như vậy, và phần lớn máy bay của họ chỉ là những loại đời cũ như Mirage F1, MiG-21 và MiG-23. Iraq chỉ có 1 số lượng nhỏ tiêm kích kiểu mới hơn là MiG-25 và MiG-29, nhưng đây là những phiên bản xuất khẩu đã bị cắt giảm tính năng so với máy bay nội địa dành cho Không quân Liên Xô. Cụ thể, MiG-25 của Iraq chỉ là phiên bản MiG-25PD hoặc MiG-25PDS ra đời từ năm 1979, phiên bản này có hệ thống radar, tác chiến điện tử (EMC và IFF) kém hơn nhiều so với các phiên bản mới MiG-25PDSL / MiG-25M của Không quân Liên Xô. Phiên bản này cũng chỉ được gắn kèm tên lửa không đối không kiểu cũ R-40 chứ không có tên lửa tầm xa kiểu mới (R-33 và R-77) như MiG-25 của Không quân Liên Xô.
Tuy gặp nhiều bất lợi như vậy, Iraq cũng đã đạt được một số thành công khi sử dụng tiêm kích MiG-25 và MiG-29. Vận tốc rất nhanh cho phép MiG-25 giao chiến hiệu quả với Không quân Mỹ dù họ gặp bất lợi cả về số lượng lẫn máy bay hỗ trợ. Đã có những trường hợp MiG-25 của Iraq tránh né được tới vài quả tên lửa do máy bay Mỹ phóng tới. Tổng cộng đã có 2 chiếc MiG-25 của Iraq bị bắn hạ trong trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991 (đều bởi F-15C của Mỹ trong trận không chiến ngày 19/1/1991 ), đổi lại MiG-25 cũng đã ghi được 2 chiến công: bắn rơi được 1 máy bay F/A-18 Hornet của Mỹ, bắn hỏng nặng 1 chiếc F-15 Eagle của Mỹ vào ngày 30/1/1991 (Iraq cho rằng nó đã rơi ở lãnh thổ Ả Rập Xê Út nhưng phía Mỹ tuyên bố chiếc F-15 này đã cố quay về được sân bay). Ngoài ra có thể MiG-25 đã bắn hạ 1 chiếc F-15 khác của Ả Rập Xê Út (nhưng Ả Rập Xê Út không công nhận vụ bắn hạ này). Việc bắn hạ 2 - 3 máy bay đối thủ đổi lấy 2 tổn thất (trong điều kiện bất lợi gần như hoàn toàn) đã cho thấy năng lực tác chiến rất đáng gờm của MiG-25, kể cả khi đó chỉ là phiên bản xuất khẩu đời cũ. Ngày 17 tháng 1 năm 1991, một chiếc F/A-18 của Hải quân Mỹ do phi công Speicher điều khiển đã bị bắn hạ trong đêm đầu của cuộc chiến bởi một tên lửa không đối không được bắn ra từ một chiếc MiG-25. Theo tường trình thì vụ bắn hạ F/A-18 là do tên lửa R-40DT bắn từ một chiếc MiG-25PDS do phi công Zuhair Dawood thuộc phi đội số 84 của Không quân Iraq thực hiện. Sự kiện này đã khiến MiG-25 là máy bay đầu tiên sau Chiến tranh Việt Nam đã bắn hạ máy bay chiến đấu của Không quân Mỹ trong chiến tranh.
Cùng ngày 17/1, 2 chiếc MiG-25 đã phóng tên lửa vào đội hình máy bay địch nhưng bị trượt. Sau đó 2 chiếc F-15C đã truy đuổi những chiếc MiG-25, tổng cộng đã có 10 tên lửa không đối không được máy bay Mỹ bắn vào 2 chiếc MiG-25, nhưng không quả nào bắn trúng được MiG-25. Theo cùng nguồn tin, ít nhất 1 chiếc F-111 cũng bị buộc phải từ bỏ nhiệm vụ bởi một 1 chiếc MiG-25 trong 24 giờ đầu của cuộc chiến, trong một không kích vào Tikrit.
Trong một sự kiện khác, 1 chiếc MiG-25PD của Iraq, sau khi tránh né 8 chiếc F-15 của Không quân Mỹ đã bắn 3 tên lửa vào máy bay tác chiến điện tử EF-111 Raven, khiến chiếc EF-111 này phải từ bỏ nhiệm vụ của mình. Điều này có thể dẫn đến việc mất một chiếc F-15E do bị bắn hạ bởi tên lửa đất đối không, vì thiếu gây nhiễu điện tử.
Trong trận Không chiến Samurra (ngày 30/1/1991), 2 chiếc MiG-25 đã tiếp cận 2 chiếc F-15 và bắn 4 tên lửa. 1 chiếc F-15 bị trúng 1 tên lửa và Iraq tuyên bố nó đã rơi tại Ả Rập Xê Út, xác máy bay đã được người du mục Bedouin tìm thấy. Nhưng phía Mỹ không công nhận vụ bắn hạ này và cho rằng chiếc F-15 chỉ bị hư hại nặng chứ không bị rơi. Cũng trong trận không chiến này, những chiếc F-15 đã phóng 5 tên lửa AIM-7 Sparrow nhưng MiG-25 đều né tránh được
Cũng trong Chiến tranh Vùng Vịnh 1991, Iraq ghi nhận 1 chiếc F-15C của Ả Rập Xê Út đã bị bắn hạ bởi MiG-25 của họ bằng tên lửa R-40D, nhưng Ả Rập Xê Út không công nhận.
Sau chiến tranh vào năm 1992, F-16 của Hoa Kỳ đã bắn hạ một chiếc MiG-25 (có lẽ là 1 chiếc phiên bản trinh sát) khi nó bay vào vùng cấm bay do Hoa Kỳ lập ra ở miền Nam Iraq.
nhỏ|240px|MiG-25 chôn dưới cát của [[Iraq bị Quân đội Mỹ tịch thu năm 2003]] Ngày 27/12/1992, 4 chiếc MiG-25 xâm nhập vào vùng cấm bay do Mỹ áp đặt trên không phận Iraq, 2 chiếc F-15C và 2 chiếc F-14D của Mỹ đã phóng 6 tên lửa vào máy bay Iraq, nhưng những chiếc MiG-25 đã dùng tốc độ cao để né tránh được tất cả mọi tên lửa
Vào ngày 23-12-2002, một chiếc MiG-25 của Iraq đã bắn hạ một chiếc máy bay không người lái MQ-1 Predator của Không quân Mỹ, chiếc máy bay này được trang bị tên lửa và có nhiệm vụ thăm dò đối với Iraq. Đây là lần đầu tiên sau Chiến tranh Việt Nam mà một máy bay chiến đấu có người lái và một máy bay không người lái đụng độ nhau. MQ-1 Predator được trang bị tên lửa không đối không AIM-92 Stinger có thể dùng để bắn trả máy bay chiến đấu của Iraq, sau đó nó sẽ tẩu thoát. Trong trường hợp này thì chiếc máy bay không người lái lại không chạy trốn mà nó đã bắn trả bằng một trong những quả tên lửa Stinger, nhưng MiG-25 đã né được quả tên lửa, còn quả tên lửa R-40 từ chiếc MiG-25 thì không hề trượt mục tiêu.
Không một chiếc máy bay chiến đấu nào của Iraq được sử dụng trong cuộc tấn công năm 2003, đa số đã được giấu dưới mặt đất, bị phá hủy tại nhà kho hoặc không thể bay được nữa do thiếu phụ tùng sửa chữa. Vào tháng 8-2003, vài tá máy bay Iraq đã được phát hiện chôn dưới cát, bao gồm 2 chiếc MiG-25 đã được chở bằng xe gửi đến Bộ phận công nghệ tại nước ngoài bằng một chiếc C-5B Galaxy. Vào tháng 12-2006, người ta công bố một chiếc MiG-25 được tặng cho Bảo tàng không quân Quốc gia Mỹ tại Dayton, Ohio.
Không quân Syria
Theo Syria, vào ngày 29/6/1981, MiG-25 của họ đã bắn hạ một chiếc F-15 của Israel bằng hai tên lửa R-40. Theo đó, MiG-25PDS của họ đã đóng giả một chiếc máy bay trinh sát MiG-25R bằng cách bay rất cao và nhanh theo hướng Beirut. Khi 8 chiếc F-15 của Israel lao tới đánh chặn, MiG-25 đã phóng 2 tên lửa R-40 - một quả từ khoảng cách 37 dặm, 1 quả từ khoảng 31 dặm, nằm ngoài phạm vi bắn trả của tên lửa AIM-7F Sparrow, loại tên lửa không đối không tầm xa nhất trong kho vũ khí của Israel vào năm 1981. Theo Syria, chiếc F-15 trúng đạn đã lao xuống biển ngoài khơi tỉnh Tyre, phi công Israel được cho là đã kịp nhảy dù. Người Israel thì phủ nhận việc này, và tuyên bố F-15 của họ đã bắn hạ MiG-25 bằng tên lửa Sparrow
Không quân Ấn Độ
Vào tháng 5-1997, một chiếc MiG-25RBK của Không quân Ấn Độ đã bay vượt vận tốc Mach 3 ở độ cao ít nhất là 19.800 mét, khi đang bay qua thủ đô Islamabad của Pakistan. Theo báo cáo thì đây là một hành động có chủ ý bởi Không quân Ấn Độ để trình diễn những khả năng của MiG-25 mà Không quân Pakistan không thể sánh kịp. Hành động tăng tốc của MiG-25 đã tạo ra tiếng nổ siêu âm rất lớn trên bầu trời Islamabad, khiến nhiều người dân thành phố hoảng sợ. Pakistan tức tốc điều máy bay F-16A để đánh chặn, nhưng không thể bắt kịp chiếc MiG-25
Hàng trăm phi vụ trinh sát Pakistan đã được những chiếc MiG-25RBK thuộc Phi đoàn tiêm kích số 102 "Trisonics" của Không quân Ấn Độ thực hiện, trong quá trình này không có chiếc MiG-25 nào bị bắn hạ. Năm 2006, Ấn Độ cho nghỉ hưu dòng phi cơ này do đã hết hạn sử dụng.
Các quốc gia sử dụng
nhỏ|400px|Bản đồ các nước sử dụng MiG-25
Thông số kỹ thuật (MiG-25P 'Foxbat-A')
phải|300px|Bản vẽ 3D Dữ liệu lấy từ 'The Great Book of Fighters ''
Vũ khí
Tải trọng vũ khí tối đa là khoảng 6,5 tấn, còn tải trọng chiến đấu thì thấp hơn, đạt mức 5 tấn vũ khí (tải trọng chiến đấu là lượng vũ khí tối đa mà máy bay có thể mang theo mà vẫn có thể tác chiến hiệu quả, còn tải trọng tối đa là lượng vũ khí lớn nhất mà máy bay có thể mang theo khi cất cánh (nhưng không thể tác chiến hiệu quả do tầm bay bị rút xuống quá ngắn), vì vậy cùng 1 máy bay thì tải trọng tối đa luôn lớn hơn khá nhiều so với tải trọng tác chiến)
Danh sách máy bay nối tiếp
MiG-1 - MiG-3 - MiG-9 - MiG-15 - MiG-17 - MiG-19 - MiG-21 - MiG-23 - MiG-25 - MiG-27 - MiG-29 - MiG-31 - MiG-35
Liên kết ngoài
MiG-025 Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1960 Thể loại:Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh Thể loại:Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga Thể loại:Máy bay tiêm kích đánh chặn Thể loại:Máy bay trinh sát Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay hai động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cánh trên
Pleurogonium magnum
Pleurogonium magnum là một loài chân đều trong họ Paramunnidae. Loài này được Vanhöffen miêu tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Pleurogonium
Smaragdina symmetria
Smaragdina symmetria là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Smaragdina
Gerderest
Gerderest là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Pyrénées-Atlantiques
Klütz
Klütz là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg
Leptogaster nigra
Leptogaster nigra là một loài ruồi trong họ Asilidae. Leptogaster nigra được Hsia miêu tả năm 1949. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới và châu Á.
Tham khảo
Thể loại:Leptogaster
Tkoutt
Tkoutt là một thị trấn thuộc tỉnh Batna, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 10.629 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Batna
Biarne
Biarne là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Jura
Ennearthron filum
Ennearthron filum là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Abeille de Perrin miêu tả khoa học năm 1874.
Rhyacophila nyamangpa
Rhyacophila nyamangpa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Rhyacophila
Leptogaster sinensis
Tham khảo
Thể loại:Leptogaster
Wisława Szymborska
Wislawa Szymborska, Maria Wisława Anna Szymborska (2 tháng 7 năm 1923 – 1 tháng 2 năm 2012) là nhà thơ người Ba Lan đoạt Giải Nobel Văn học năm 1996.
Tiểu sử
Wisława Szymborska sinh tại Bnin (nay là Kórnik, gần Poznan); năm 1929 gia đình chuyển đến Krakow. Bà học xong tiểu học năm 1935 và trung học năm 1941, khi Ba Lan còn bị Đức chiếm đóng. Trong một thời gian ngắn Szymborska làm công nhân đường sắt. Giai đoạn 1945–1947, bà học văn học Ba Lan và xã hội học tại Đại học Jagielloński. Năm 1945 bà khởi đầu sự nghiệp sáng tác với bài thơ Szukam słowa (Tôi tìm lời); năm 1952 in tập thơ đầu tiên Dlatego żyjemy (Vì lẽ này chúng ta đang sống) và được kết nạp vào Hội Nhà văn Ba Lan.
Phong cách thơ của Szymborska thời kì này mang tính hiện thực truyền thống, viết về chiến tranh, quân đội, tổ quốc. Năm 1957, Szymborska xuất bản tập thơ thứ ba Wolanie do yeti (Lời kêu gọi đối với người tuyết) được dư luận quan tâm (trong nguyên tác sử dụng từ "yeti" có nghĩa là "người tuyết", ám chỉ thủ lĩnh của "xứ tuyết" láng giềng). Thời kì này bà thường viết lối thơ tự do, đặc trưng cho các nhà thơ Tây Âu đương đại, nhưng thơ Szymborska không trừu tượng mà cụ thể và dễ hiểu.
Szymborska được tặng nhiều giải thưởng văn học. Năm 1954 bà được tặng giải thưởng của thành phố Krakow; năm 1963 bà đoạt giải Văn học của Bộ trưởng Văn hóa Nghệ thuật Ba Lan; năm 1991 giải Goethe của Đức và năm 1995 giải thưởng Herder của Áo. Bà được trao bằng Tiến sĩ danh dự của Đại học Adam Mickiewicz tại Poznan (1995) và giải thưởng Hội Văn bút Ba Lan (1996). Năm 1996, Szymborska được trao giải Nobel cho "những tác phẩm thơ tái hiện chân thực một thế giới trong đó cái thiện và cái ác đan xen, giành giật nhau chỗ đứng cả lẫn trong tư duy và hành động của con người, thể hiện tấm lòng một công dân, một nghệ sĩ có nhân cách lớn và đầy trách nhiệm trước những thực trạng các giá trị tinh thần bị đảo lộn, trước nguy cơ suy đồi đạo đức trong cuộc sống hiện đại". Thơ của Wislawa Szymborska được dịch ra gần 40 thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà thơ Ba Lan Thể loại:Người đoạt giải Nobel Văn học Thể loại:Người Ba Lan đoạt giải Nobel Thể loại:Phụ nữ đoạt giải Nobel Thể loại:Nữ nhà văn thế kỷ 21 Thể loại:Nữ nhà văn thế kỷ 20
Smaragdina szechuana
Smaragdina szechuana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Smaragdina
Kneese
Kneese là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1978
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1978 là trận chung kết thứ hai mươi ba của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Liverpool F.C. của Anh và Club Brugge K.V. của Bỉ trên sân vận động Wembley, London, Anh vào ngày 10 tháng 5 năm 1978. Liverpool lần thứ hai liên tiếp giành Cúp C1 châu Âu và lần thứ ba giành Cúp châu Âu.
Kneese
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1978
Liên kết ngoài
Chung kết Cúp C1 châu Âu Chung kết Cúp C1 châu Âu 1978 Cúp C1 châu Âu 1978 1978