cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thông điển
Tuyển cử
Đỗ Hựu dành 2 quyển nói về chế độ tuyển cử qua các đời, 1 quyển về tuyển cử thời nhà Đường và 3 quyển nghị luận. Ông vạch rõ các tệ nạn trong chế độ thi cử, mong muốn triều đình nên tránh để tuyển chọn được người tài.
Lễ điển
Chiếm nửa dung lượng sách. Nội dung này từng bị nhiều ý kiến phê phán. Đỗ Hựu có chủ ý riêng khi viết phần này. Mục đích của ông muốn thông qua lễ để chỉnh lý lại phong tục, trật tự và kỷ cương đất nước.
Quan chức
Nội dung này cung cấp về chế độ quan lại các đời từ trung ương đến địa phương; những biến độ của chế độ quan chế với thông tin khá chi tiết. Ông kêu gọi tiết kiệm, giảm nhẹ những khoản đóng góp của dân.
Exelastis ebalensis
Exelastis ebalensis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Yemen (Socotra).
Thông điển
Binh hình
Làm rõ binh pháp và kỷ luật nhà binh, chế độ thưởng phạt qua các triều đại. Đây là hệ thống cơ bản các vấn đề quân sự từ thời Đường trở về trước, gồm lý luận quân sự, thực tiễn chiến tranh và kinh nghiệm đúc kết... Có thể coi 15 quyển viết về binh của Đỗ Hựu là bộ binh thư thực sự đầu tiên của Trung Quốc trong đó nghiên cứu cả chiến thuật, vũ khí và cách kết hợp sử dụng trong chiến tranh, nó khác hẳn với những quyển binh thư ra đời trong thời Chiến Quốc như Binh pháp Tôn Tử, sách Ngô Tử, lục thao...những quyển sách gần như thuần túy viết về chiến thuật. Ngoài ra, phần Biên phòng và các quyển nói về võ quan trong quan điểm cũng giúp cho chúng ta thông tin đầy đủ hơn về đặc điểm và hệ thống quân sự nhà Đường và các nước láng giềng thời đó. Bởi vậy, Thông điển được trích dẫn lại nhiều lần trong các sách binh thư khác như Võ kinh tổng yếu, Kỉ hiệu tân thư và cũng được coi như một binh điển của Trung Quốc.
Exelastis ebalensis
Tham khảo
Thể loại:Exelastis
Thông điển
Châu quận
Lấy "Vũ cống cửu châu" làm đề cương, thuật lại địa lý, địa hình núi, sông, vị trí quân sự, phong tục địa phương. Nội dung này giống như "Địa lý chí" trong các sách sử khác.
Biên phòng
Đỗ Hựu không chỉ ghi chép về các dân tộc xung quanh Trung Quốc, có đất đai giáp với đất nhà Đường mà ông còn đề cập đến tình hình một số quốc gia vùng Trung Á và Đông Nam Á.
Giá trị
Trong làng sử học Trung Quốc, Thông điển là tác phẩm đầu tiên nghiên cứu về hệ thống pháp luật của triều đình.
Trước thời Đỗ Hựu, nội dung này được ghi chép như phần thư chí của các công trình sử học với tư cách một bộ phận cấu thành sử học chứ không phải một môn hay một lĩnh vực nghiên cứu độc lập. Trên thực tế, dung lượng nói về phần quy chế pháp luật trong các sách sử trước đây rất hãn hữu. Sự ra đời của Thông điển đánh dấu một thời kỳ mới, đánh dấu sự ra đời của một lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu về quy phạm pháp luật tại Trung Quốc. Một mặt, điều đó làm phong phú thêm nội hàm của sử học, mặt khác nó làm tăng thêm vai trò, tác dụng thúc đẩy phục vụ đời sống xã hội của sử học.
Từ khi Đỗ Hựu đề cập vấn đề này, quy phạm pháp luật có vị thế trong chuyên ngành lịch sử; các tác phẩm sử học Trung Quốc ra đời sau đó đã xuất hiện nhiều công trình chuyên luận về pháp luật.
Bên cạnh đó, ông còn thể hiện quan điểm lịch sử phát triển, dùng hiện thực lịch sử để phản bác quan điểm đảo ngược lịch sử. Đỗ Hựu coi trọng con người và đề cao vai trò của con người trong việc thay đổi cuộc sống, thay đổi xã hội chứ không tin vào thiên mệnh.
Thông điển được đánh giá là một kiệt tác trong kho tàng sách sử Trung Quốc. Sách luôn được người đời trọng thị và lưu truyền rộng rãi. Đỗ Hựu đã sáng tạo ra một thể loại mới trong soạn sách sử Trung Quốc: Thông sử thể điển chế, có ảnh hưởng lớn đến các sử gia hậu thế. Sau đó Trịnh Tiêu viết Thông chí và Mã Đoan Lâm cũng dựa vào Thông điển phát triển thành sách Văn hiến thông khảo thời Nguyên.
Pseudorupilia fletcheri
Pseudorupilia fletcheri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1952.
Tham khảo
Thể loại:Pseudorupilia
Trận Alte Veste
Trận Alte Veste còn được gọi là Trận Fürth, Trận Zirndorf hay Trận Nuremberg là một trận chiến quan trọng trong chiến tranh Ba Mươi Năm, diễn ra vào đầu tháng 9 năm 1632 giữa quân đội đế quốc đứng đầu là Albrecht von Wallenstein và quân đội Thụy Điển dưới sự chỉ huy của Gustav Adolf.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xung đột năm 1632 Thể loại:Châu Âu năm 1632 Thể loại:Trận đánh liên quan tới Thụy Điển Thể loại:Trận đánh liên quan tới Đế quốc La Mã Thần thánh Thể loại:Trận đánh trong chiến tranh Ba muơi năm Thể loại:Đế quốc La Mã Thần thánh năm 1632 Thể loại:Sự kiện ở Nuremberg Thể loại:Gustav II Adolf của Thụy Điển Thể loại:Albrecht von Wallenstein Thể loại:Trận đánh ở Bayern
Nymphodora fletcheri
Nymphodora fletcheri là một loài chân đều trong họ Nannoniscidae. Loài này được Paul & George miêu tả khoa học năm 1975.
Tham khảo
Thể loại:Nymphodora
Exelastis luqueti
Exelastis luqueti là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Madagascar.
Tham khảo
Thể loại:Exelastis
Sân bay Ô Lan Hạo Đặc
Sân bay Ulanhot là một sân bay ở Ô Lan Hạo Đặc, Nội Mông Cổ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Tham khảo
Ô Lan Hạo Đặc
Microstylum bhattacharyai
Microstylum bhattacharyai là một loài ruồi trong họ Asilidae. Microstylum bhattacharyai được Joseph & Parui miêu tả năm 1985. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Microstylum
Limnephilus assimilis
Limnephilus assimilis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Tân bắc Thể loại:Limnephilus
Coilodes nigripennis
Tham khảo
Thể loại:Coilodes
La Charme
La Charme là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Jura
Saint-Appolinard, Isère
Saint-Appolinard là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintappolinard
Bắc Sumatera
Bắc Sumatera hay Bắc Sumatra (tiếng Indonesia: Sumatera Utara, tiếng Java: Sumatra Lor) là một tỉnh của Indonesia trên đảo Sumatra. Thủ phủ là Medan. Tỉnh này có diện tích: 71.680 km² và dân số là 11,642 triệu người. Tỉnh chia làm ba vùng: ven biển phía Tây, ven biển phía Đông và vùng núi. Các thành phố trực thuộc Bắc Sumatera gồm:
Aceh
Aceh (tiếng Aceh: Acèh; Jawi: ; tiếng Hà Lan: Atjeh hay Acheh; tiếng Indonesia: Provinsi Aceh) là một vùng đặc biệt của Indonesia, nằm tại bắc đảo Sumatra. Thủ phủ là Banda Aceh. Nó khá gần với Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ.
Bắc Sumatera
Bắc Sumatera có 18 huyện.
Aceh
Có mười nhóm dân tộc bản địa trong vùng này, nhóm lớn nhất là người Aceh.
Bắc Sumatera
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh của Indonesia Thể loại:Biển Andaman Thể loại:Bắc Sumatra
Aceh
Phạm Phú Thứ trong chuyến đi sứ sang Pháp ghi lại trong cuốn Tây hành nhật ký thì địa danh này là A Chinh.
Ouanougha
Ouanougha là một đô thị thuộc tỉnh Msila, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 15.19 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh M'Sila Thể loại:Đô thị của Algérie
Chim yến hót
nhỏ|Tiếng hót chim yên Chim yến hót hay chim yến Canary, chim hoàng yến (danh pháp ba phần: Serinus canaria domestica) là một loài chim cảnh được con người thuần dưỡng từ loài chim Canary hoang dã, đây là một loài chim biết hót có nguồn gốc từ Madeira, Açores và quần đảo Canaria.
Đặc điểm
Đây là loài chim được nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt từ thế kỷ 17. Loài chim này được nuôi trong nhà nhưng sinh sản rất tốt. Trung bình mỗi năm một con Canary đẻ từ 4 - 5 lứa, mỗi lứa từ 4 - 5 trứng, chúng tự ấp lấy vì vậy tỷ lệ trứng nở thành công rất cao, đây là loài chim sống theo bầy đàn nên nuôi càng nhiều thì khả năng thành công cao
Thức ăn của chim là các loại hạt như: mè đen, hạt kê, hạt cải, láng (hạt Canary) cùng thực phẩm khô như bánh bít-cốt và với một ít xà lách tươi non, có thể chế biến một lần để dành trong thời gian dài. Ở Việt Nam loài này thường thấy nhất là Hoàng yến, chim hồng yến, bạch yến, Panachée (sặc sỡ nhiều màu), tiếp đến là dòng Agate và dòng Isabelle với những vệt màu sọc thanh tú như đường vân của những viên mã não, hoặc ngời vàng hoặc ửng bạc.
Trò chơi điện tử
Nhân vật Chuck trong loạt game về Angry Birds của công ty Rovio Entertaiment thuộc loài Serinus Canaria (Atlantic Canary) (Chim yến Đại Tây Dương)
Chú thích
C Thể loại:Động vật đã được thuần hóa Thể loại:Chim thuần hóa Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Boy For Rent
Boy For Rent (Boy For Rent – ผู้ชายให้เช่า; ) là một bộ phim truyền hình Thái Lan phát sóng năm 2019 với sự tham gia của Sananthachat Thanapatpisal (Fon), Sarunchana Apisamaimongkol (Aye), Tanutchai Wijitwongthong (Mond) và Thanat Lowkhunsombat (Lee).
Bộ phim được đạo diễn bởi Ekkasit Trakulkasemsuk và sản xuất bởi GMMTV và Keng Kwang Kang. Đây là một trong mười ba dự án phim truyền hình cho năm 2019 được GMMTV giới thiệu trong sự kiện "Wonder Th13teen" vào ngày 5 tháng 11 năm 2018. Bộ phim được phát sóng vào lúc 21:45 (ICT) (22:00 (ICT) đối với tập đầu tiên), thứ Sáu trên One 31 và phát lại vào 23:00 (ICT) cùng ngày trên LINE TV, bắt đầu từ ngày 10 tháng 5 năm 2019. Bộ phim kết thúc vào ngày 2 tháng 8 năm 2019.
Bộ phim đã được phát lại vào lúc 22:45 (ICT), thứ Hai và thứ Ba trên GMM 25, bắt đầu từ ngày 1 tháng 6 năm 2020.
Diễn viên
Dưới đây là dàn diễn viên của bộ phim:
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim truyền hình Thái Lan Thể loại:Chương trình truyền hình của GMMTV
Mai Xuân Tùng
Mai Xuân Tùng (sinh 10 tháng 7 năm 1959) là một chính khách và cựu sĩ quan trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tá. Ông nguyên là Phó Chánh Văn phòng Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ Ban tổ chức Thành ủy, Chánh văn phòng UBND Quận 12. Trong Đảng Cộng sản Việt Nam, ông nguyên là Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Thành ủy viên, phó Bí thư Quận Uỷ Quận 5. Ông có bằng Cao cấp lí luận chính trị, Thạc sĩ Hành chính công.
Xuất thân
Ông sinh ngày 10 tháng 7 năm 1959 tại Sài Gòn.
Giáo dục
Trình độ học vấn:
* Thạc sĩ Hành chính công
* Cao cấp lí luận chính trị
Năm 1976, ông được bầu làm Bí thư Đoàn trường Trường Petrus Ký (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong)
Sự nghiệp chính trị
Năm 1978, Mai Xuân Tùng được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, khi vừa 19 tuổi.
Từ năm 1993 đến năm 2001, ông lần lượt được bổ nhiệm làm Phó Chánh văn phòng rồi Chánh văn phòng UBND Quận 12.
Từ tháng 5/2001, Mai Xuân Tùng chuyển công tác về Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, lần lượt giữ các chức vụ phó phòng Tổ chức cán bộ, Trưởng phòng cơ sở Đảng rồi Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Ban Tổ chức Thành ủy.
Ngày 25/9/2013, ông được phân công tham gia Ban chấp hành, Ban thường vụ, giữ chức phó Bí thư Quận Ủy Quận 5.
Tháng 9/2015 tại Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh khóa X nhiệm kỳ 2015-2020 ông được bầu giữ chức Uỷ viên Ban Thường vụ Thành Ủy với tỷ lệ đạt 86,17% phiếu bầu.
Sáng ngày 1/6/2016, tại kỳ họp thứ nhất, Ban Chấp Hành Đảng Bộ TP.HCM đã điều động Mai Xuân Tùng giữ chức vụ Phó Chánh Văn phòng Thành Ủy.
Tháng 1 năm 2019, Mai Xuân Tùng nghỉ hưu theo chế độ.
Hong Myeong-bo
Hong Myeong-bo (tiếng Hàn: 홍명보, Hanja: 洪明甫, Hán-Việt: Hồng Minh Phủ, sinh ngày 12 tháng 2 năm 1969 tại Seoul) là cựu cầu thủ bóng đá người Hàn Quốc. Anh là thành viên của đội tuyển Hàn Quốc tham dự 4 kỳ World cup, và cũng là cầu thủ người châu Á đầu tiên tham dự 4 vòng chung kết World cup. Anh thường thi đấu ở vị trí Trung vệ hoặc Hậu vệ cánh. Năm 2004 anh kết thúc sự nghiệp thi đấu của mình tại Los Angeles Galaxy. Và cũng trong năm này, tháng 3, anh được bầu chọn vào danh sách FIFA 100. Trong suốt sự nghiệp của mình anh thi đấu cho đội tuyển quốc gia tổng cộng 135 trận và ghi được 9 bàn thắng.
World cup 1990
Anh xuất hiện lần đầu ở vòng chung kết world cup 1990 trên đất Ý. Anh chơi cả ba trận của đội Hàn Quốc, gặp lần lượt các đội Bỉ, Tây Ban Nha, và Uruguay, và cả ba trận Hàn Quốc đều thua.
World cup 1994
Tài năng của Hong được thể hiện đáng kể ở vòng bảng ở kỳ world cup này. Trong trận gặp Tây Ban Nha, Hàn Quốc bị dẫn 2-0 chỉ sau 5 phút nhưng sau đó chính Hong đã ghi bàn rút ngắn tỉ số 2-1 và rồi anh lai tung một đường chuyền tạo cơ hội cho Seo Jung-Won ghi bàn gỡ hòa cho Hàn Quốc. Hai tuần sau đó, họ gặp Đức- đương kim vô địch với các danh thủ nổi tiếng thế giới Jürgen Klinsmann, Jürgen Kohler, Matthias Sammer, Rudi Völler và Lothar Matthäus. Hàn Quốc bị dẫn 3-0 trong hiệp 1, vào hiệp 2 tiền đao Hwang Sun Hong đã ghi 1 bàn, đó là tất cả những gì họ làm được và phải chịu thất bại.
World Cup 1998
Đây là lần thứ 3 anh xuất hiện ở world cup, anh thi đấu cả ba trận của Hàn Quốc với México, Hà Lan và Bỉ. Một lần nữa họ phải dừng bước ở vòng bảng sau 1 trận hòa và 2 trận thua.
World Cup 2002
Đây là kỳ world cup rất thành công của Hàn Quốc, với lợi thế sân nhà họ đã thi đấu bùng nổ giành ngôi đầu bảng D có Mỹ, Bồ Đào Nha và Ba Lan. Ở vòng 16 đội họ loại Ý và loại nốt Tây Ban Nha ở tứ kết trên chấm 11m. Trong trận bán kết đội tuyển của anh đã chịu thua sát nút 0-1 trước Đức. Với tư cách là đội trưởng đội tuyển và chơi rất thành công anh được bầu là cầu thủ hay thứ 3 ở giải đó.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1969 Thể loại:FIFA 100 Thể loại:FIFA Century Club Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hàn Quốc Thể loại:Huấn luyện viên bóng đá Hàn Quốc Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật thể thao từ Seoul Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ Thể loại:Huy chương bóng đá Đại hội Thể thao châu Á Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 Thể loại:Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2001 Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2002 Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 1 Thể loại:Cầu thủ bóng đá J1 League Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994 Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990
Sân bay Tích Lâm Hạo Đặc
Sân bay Xilinhot là một sân bay ở Xilinhot, Nội Mông Cổ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Tham khảo
Tích Lâm Hạo Đặc
Dorami và Đội quân Doraemon: Đại náo công viên vũ trụ
Đại náo công viên vũ trụ (宇宙ランド危機イッパツ) (hay Đại hội không gian) là một bộ phim hoạt hình Đội quân Doraemon với bối cảnh là Công viên vũ trụ Space Land, nơi nhóm bạn Doraemon Thêm đi tham quan. Phim được phát hành đồng thời với Nobita và những dũng sĩ có cánh, vào ngày 10 tháng 3 năm 2001.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Phim năm 2001
Ochetodillo sulcatus
Ochetodillo sulcatus là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Verhoeff miêu tả khoa học năm 1926.
Tham khảo
Thể loại:Ochetodillo
Limnephilus atercus
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Tân bắc Thể loại:Limnephilus
Pseudorupilia ruficollis
Pseudorupilia ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.
Ommatius jairajpurii
Ommatius jairajpurii là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ommatius jairajpurii được Joseph & Parui miêu tả năm 1997. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Ommatius
Exelastis robinsoni
Exelastis robinsoni là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Comoros.
Tham khảo
Thể loại:Exelastis Thể loại:Động vật Comoros
Saint-Arey
Saint-Arey là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.
Terengganu
Terengganu (Jawi :ترڠڬانو, tiếng Mã Lai Terengganu: Tranung, tiếng Mã Lai Kelantan - Pattani: Ganu ) là một vương quốc Hồi giáo và một bang cấu thành của Malaysia. Thành phố ven biển Kuala Terengganu nằm ở cửa sông Terenganu đóng vai trò vừa là thủ phủ của bang và của vương thất, cũng là thành phố lớn nhất Terengganu. Terenganu nằm ở phía đông bắc của Malaysia Bán đảo, giáp với Kelantan về phía tây bắc, với Pahang ở hướng tây nam và giáp Biển Đông ở phía đông. Một vài hòn đảo xa bờ bao gồm Pulau Perhentian, Pulau Kapas và Pulau Redang cũng thuộc về bang. Tổng diện tích của bang là 13035 km2.
Từ nguyên
Có một vài giả định về nguồn gốc của cái tên "Terengganu". Một giả định cho rằng nguồn gốc của tên gọi này là từ ''terang ganu", tiếng Mã Lai nghĩa là "cầu vồng sáng chói".
Tên của Terangganu trong tiếng Hoa truyền thống là "丁加奴" (Bính âm: dīngjiānu Hán Việt: Đinh Gia Nô), được chuyển ngữ trực tiếp từ tên trong tiếng Mã Lai. Tuy nhiên trong những năm gần đây, cộng đồng người Hoa ở Terengganu gia tăng việc phản đối tên gọi này do dễ liên tưởng đến từ "sinh một đứa trẻ mà sẽ trở thành một nô lệ" (tiếng Hoa: 添丁加做奴, Hán Việt: Thiêm đinh gia tố nô). Bởi vậy họ đã kiến nghị thành công với Hội đồng Tiếng Hoa ở Malaysia để đổi tên tiếng Hoa sang "登嘉楼" (Bính âm: dēngjiālóu Hán Việt: Đăng Gia Lâu). Nhưng vẫn còn nhiều tranh cãi về vấn đề này.
Lịch sử
thumb|left|190px|Tảng đá khắc Terengganu khắc bằng [[chữ Jawi, miêu tả pháp luật địa phương chịu ảnh hưởng từ Shariah và do vậy là một trong những bằng chứng sớm nhất về ảnh hưởng Hồi giáo tại Malaysia]] Với vị trí nằm ven Biển Đông, Terengganu được đảm bảo vị thế trên các tuyến đường mậu dịch từ thời cổ đại. Tường thuật thành văn sớm nhất về khu vực mà nay là Terengganu đến từ các thương nhân và thủy thủ Trung Hoa vào đầu thế kỷ VI CN. Tương tự các quốc gia Mã Lai khác, trong hàng trăm năm trước khi tiếp cận Hồi giáo, Terengganu tuân theo một văn hóa Ấn Độ giáo-Phật giáo, kết hợp với các đức tin thuyết vật linh truyền thống. Dưới ảnh hưởng của Srivijaya, Terengganu giao dịch rộng rãi với Majapahit, Cao Miên và đặc biệt là Trung Hoa.
Terengganu là quốc gia Mã Lai đầu tiên tiếp nhận Hồi giáo, điều này được xác nhận nhờ một phiến đá có niên đại từ năm 1303 với các câu khắc Ả Rập phát hiện được tại Kuala Berang, huyện lỵ của Hulu Terengganu. Terengganu trở thành một quốc gia chư hầu của Melaka, song duy trì quyền tự chủ đáng kể với sự nổi lên của Johor-Riau.
Terengganu trở thành một vương quốc độc lập vào năm 1724. Sultan đầu tiên là Tun Zainal Abidin, em trai của một cựu sultan của Johor, và Johor có tác động mạnh đến chính trị Terengganu trong suốt thế kỷ XVIII. Tuy nhiên, trong sách Tuhfat al-Nafis, tác giả Raja Ali Haji viết rằng vào năm 1708, Tun Zainal Abidin được lập làm Sultan của Terengganu bởi Daeng Menampuk - còn gọi là Raja Tua - theo quyết định của Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah.
Trong thế kỷ XIX, Terengganu trở thành một quốc gia chư hầu của Xiêm La, và gửi cống phẩm hàng năm cho Quốc vương Xiêm La, được gọi là bunga mas. Dưới sự cai trị của Xiêm La, Terengganu trở nên thịnh vượng và hầu như được nhà đương cục tại Bangkok cho tự chủ.
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản chiếm đóng Terengganu và chuyển giao chủ quyền lãnh thổ này cùng với Kelantan, Kedah, và Perlis lại cho Thái Lan. Sau khi Nhật Bản đầu hàng, quyền kiểm soát của Anh tại các quốc gia Mã Lai này được phục hồi. Terengganu trở thành một thành viên của Liên bang Malaya vào năm 1948, và là một bang của Malaya độc lập vào năm 1957.
Sau nhiều thập liên nắm dưới quyền cai trị của liên minh Barisan Nasional (Mặt trận Dân tộc), Đảng Hồi giáo Malaysia (PAS) lên nắm quyền trong tổng tuyển cử năm 1999, khiến Terengganu trở thành bang thứ nhì tại Malaysia do một đảng Hồi giáo cầm quyền. Tuy nhiên, trong tổng tuyển cử năm 2004, Barisan Nasional lại chiến thắng tại Terengganu.
Nhân khẩu
Terengganu có dân số 1.015.776. , người Mã Lai chiếm 94,7% dân số, người Hoa chiếm 2,6%, người Ấn chiếm 0,2% và các dân tộc khác chiếm 2,4% còn lại. Năm 2000, 48,7% dân số toàn bang cư trú tại đô thị; đa số cư dân cư trú tại nông thôn. Theo điều tra nhân khẩu năm 2005, tỷ lệ có biến đổi đáng kể với 51% cư dân cư trú tại các khu vực đô thị và 49% cư dân cư trú tại các khu vực nông thôn.
Cư dân Terengganu về đại thể nói tiếng Mã Lai Terengganu, nó khác biệt với tiếng Mã Lai tiêu chuẩn và tiếng Mã Lai Kelantan, sống những người tại huyện Besut và quần đảo Perhentian nói tiếng Kelantan. Những người cư trú tại Hulu Terengganu có phương ngữ riêng. Cư dân người Hoa tại Terengganu chủ yếu là người gốc Mân Nam và hầu hết sử dụng tiếng Mân Nam làm ngôn ngữ thứ nhất, song lượng người nói Quan thoại đang gia tăng. Người Ấn tại Terengganu chủ yếu nói tiếng Tamil. Tồn tại các ngôn ngữ Orang Asli như Batek và Semoq Beryli, chúng được nói tại các khu vực nội lục của Terengganu.
Kinh tế
Terengganu từng là bang nghèo nhất Malaysia cho đến khi dầu mỏ và khí đốt được phát hiện trên vùng biển ngoài khơi của bang. Ngành kinh tế chính của Terengganu giờ đây là dầu khí. Có các tổ hợp hóa dầu lớn gần Paka và Kerteh, kéo theo nhiều liên doanh giữa công ty dầu khí quốc gia Malaysia Petronas và các công ty đa quốc gia. Du lịch và thủy sản cũng là các ngành kinh tế chính ở Terenganu, một bang có bờ biển dài. Nông nghiệp cũng giữ một vai trò quan trọng, với chuối, chôm chôm, sầu riêng, dưa hấu và các loại hoa quả và rau theo mùa. Terenganu cũng từng có tiếng với ngành đóng tàu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bang Malaysia Thể loại:Terengganu
Chapelle-Voland
Chapelle-Voland là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Jura
Oculophryxus bicaulis
Oculophryxus bicaulis là một loài chân đều trong họ Dajidae. Loài này được Shields & Gómez-Gutiérrez miêu tả khoa học năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Oculophryxus
Limnephilus atlanticus
Limnephilus atlanticus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc Thể loại:Limnephilus
Coilodes ovalis
Coilodes ovalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Robinson miêu tả khoa học năm 1948.
Tham khảo
Thể loại:Coilodes
Exelastis crudipennis
Exelastis crudipennis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Uganda.
Tham khảo
Thể loại:Exelastis
Odysseylana sirenkoi
Tham khảo
Thể loại:Odysseylana
Evans, Colorado
Evans là một thành phố thuộc quận Weld, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 9514 người, ước tính dân số thời điểm ngày 1/7/2008 là 18.842 người.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Colorado Thể loại:Thành phố ở quận Weld, Colorado
Ommatius kempi
Ommatius kempi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ommatius kempi được Joseph & Parui miêu tả năm 1983. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Ommatius
Serbia và Montenegro
Cộng hòa Liên bang Nam Tư, còn được biết đến FR Yugoslavia trong tiếng Anh hoặc đơn giản là Nam Tư, là một quốc gia tồn tại ở vùng Balkan từ năm 1992 đến năm 2003, là kết quả sau khi Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư tan rã. Cộng hòa Liên bang Nam Tư bao gồm Cộng hòa Serbia và Cộng hòa Montenegro. Vào tháng 2 năm 2003, Nam Tư được chuyển đổi từ một Cộng hòa liên bang thành liên hiệp quốc gia chính thức được gọi là Liên minh Nhà nước Serbia và Montenegro. Năm 2006, Montenegro ly khai khỏi liên minh, tách thành hai quốc gia độc lập là Cộng hòa Serbia và Cộng hòa Montenegro.
Mong muốn là quốc gia thừa kế hợp pháp duy nhất của Nam Tư cũ đã không được công nhận bởi Liên Hợp Quốc, sau khi thông qua Nghị quyết 777 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, trong đó khẳng định rằng Cộng hòa Liên bang Xã hội Chủ nghĩa Nam Tư đã không còn tồn tại và Cộng hòa Liên bang Nam Tư là một nhà nước mới. Tất cả các nước cộng hòa cũ được quyền kế vị nhà nước cũ trong khi không nước nào tiếp tục tính cách pháp lý quốc tế của CHLBXHCN Nam Tư. Tuy nhiên, chính phủ của Slobodan Milošević phản đối bất kỳ tuyên bố nào như vậy, khiến Nam Tư không được phép gia nhập Liên Hợp Quốc.
Trong suốt quá trình tồn tại của mình, Nam Tư có mối quan hệ căng thẳng với Cộng đồng Quốc tế, khiến nhiều biện pháp trừng phạt đối với Nam Tư đã được ban hành trong Chiến tranh Nam Tư và Chiến tranh Kosovo nhằm chống lại nhà nước. Điều này cũng dẫn đến Siêu lạm phát ở Cộng hòa Liên bang Nam Tư. Nam Tư kết thúc tham gia vào các cuộc Chiến tranh Nam Tư với Hòa ước Dayton, trong đó công nhận nền độc lập của các nước Cộng hòa Croatia, Slovenia, Bosnia và Herzegovina, cũng như thiết lập mối quan hệ ngoại giao giữa các quốc gia, và đảm bảo vai trò của người dân Serbia trong nền chính trị Bosnia. Sau đó, chủ nghĩa ly khai ngày càng gia tăng trong tỉnh tự trị Kosovo và Metohija, một khu vực của Serbia có đông dân cư là người Albania, dẫn đến một cuộc nổi dậy do Quân đội Giải phóng Kosovo, một nhóm ly khai người Albania. Chiến tranh Kosovo bùng nổ dẫn đến các lệnh trừng phạt của phương Tây và NATO ném bom nhắm vào Nam Tư. Xung đột kết thúc với việc thông qua Nghị quyết 1244 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đảm bảo sự tách biệt về kinh tế và chính trị của Kosovo khỏi Nam Tư, được đặt dưới quyền của Phái đoàn hành chính lâm thời của Liên Hợp Quốc tại Kosovo của Liên Hợp Quốc.
Khó khăn kinh tế và chiến tranh dẫn đến ngày càng tăng sự bất mãn đối với chính phủ của Slobodan Milošević và các đồng minh của ông, những người đã điều hành cả Serbia và Montenegro như một chế độ độc tài hiệu quả. Điều này cuối cùng dẫn đến Cuộc lật đổ Slobodan Milošević và chính phủ của ông, và được thay thế bởi một chính phủ do Đối lập Dân chủ của Serbia và Vojislav Koštunica lãnh đạo, cũng tham gia Liên Hợp Quốc. Cộng hòa Liên bang Nam Tư kết thúc vào năm 2003 sau khi Quốc hội Serbia và Montenegro bỏ phiếu thông qua Hiến chương Serbia và Montenegro, thành lập Liên minh Nhà nước Serbia và Montenegro. Như vậy, cái tên Nam Tư chỉ còn trong lịch sử. Chủ nghĩa ly khai gia tăng ở Montenegro, do Milo Đukanović dẫn đầu yêu cầu Hiến pháp Serbia và Montenegro bao gồm một điều khoản cho phép tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề độc lập của Montenegro, sau khoảng thời gian ba năm đã trôi qua. Năm 2006, Trưng cầu dân ý về độc lập của Montenegro 2006 đã được tiến hành, và được thông qua,. Điều này chính thức giải thể Liên minh Nhà nước Serbia và Montenegro, thành lập các nước cộng hòa độc lập của Serbia và Montenegro, biến Serbia thành một quốc gia độc lập. Đây có thể được coi là hành động cuối cùng kết thúc việc giải thể Nam Tư.
Liên kết ngoài
Thể loại:Serbia và Montenegro Thể loại:Cựu liên bang Thể loại:Cựu bang liên Thể loại:Lịch sử hiện đại Serbia Thể loại:Cựu quốc gia Balkan Thể loại:Cựu quốc gia Slav Thể loại:Cựu liên minh quốc gia Thể loại:Khởi đầu năm 1992 ở châu Âu Thể loại:Serbia thập niên 2000
Coilodes parvulus
Coilodes parvulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Westwood miêu tả khoa học năm 1846.
Tham khảo
Thể loại:Coilodes
Ouarizane
Ouarizane là một đô thị thuộc tỉnh Relizane, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 18.087 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Relizane Thể loại:Đô thị của Algérie Thể loại:Sơ khai Algérie
Pseudorupilia sepia
Pseudorupilia sepia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Grobbelaar miêu tả khoa học năm 1995.
Pseudorupilia sexlineata
Pseudorupilia sexlineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1781.
Tham khảo
Thể loại:Pseudorupilia
Oecidiobranchus glacialis
Oecidiobranchus glacialis là một loài chân đều trong họ Desmosomatidae. Loài này được Malyutina & Kussakin miêu tả khoa học năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Oecidiobranchus
Dế Weta
Dế Weta là tên gọi chỉ chung cho nhiều loài dế thuộc Họ Dế vua và là những loài bản địa của New Zealand, Tên Weta trong tiếng Maori có tên là chúa tể của những thứ xấu xí hay con châu chấu khủng khiếp. Hóa thạch dế tìm thấy từ kỷ Trias (190 triệu năm trước đây) có nhiều điểm tương đồng với dế Weta sống tại New Zealand ngày nay.
Các loài
Có hơn 70 loài dế Weta. Những loài có quan hệ mật thiết nhất của dế Weta khổng lồ bao gồm các Weta ăn thịt, Weta cây, và Weta hang. Loài Alpine Weta có thể ở trong tình trạng đóng băng suốt mùa đông, và chỉ trở lại hoạt động khi mùa xuân đến. Giống như các loài côn trùng khác, dế Weta không có phổi mà thở bằng bộ xương ngoài của chúng bởi trên đó có các lỗ nối với ống bơm oxy cho mỗi tế bào trong cơ thể của côn trùng. Tai của dế Weta nằm ngay trên đầu gối của nó, ở dưới khớp gối trên chân trước.
Trong đó có loài Dế Weta lớn là loài sinh vật đặc hữu của New Zealand, có kích thước khổng lồ và nặng trung bình tới 70 gram là một trong những loài côn trùng nặng nhất thế giới, hơn cả một con chim sẻ. Nếu không tính chân và râu, loài này dài khoảng 10 cm. Chúng rất yêu thích cà rốt. Tuy được gọi là dế nhưng chính vì kích thước khổng lồ và cân nặng vượt trội, dế Weta không thể bay được. Dế Weta khổng lồ được coi là đã tuyệt chủng trên đất liền New Zealand vào những năm 1960 do chuột rất yêu thích món ăn này.
Dế Weta khổng lồ được các nhóm bảo tồn nuôi để gia tăng số lượng các loài này. Do đó, nhiều bé dế đã được sinh ra tại Vườn thú Auckland năm 2013. Đến tháng 5/2014, Vườn thú đã đưa 150 con dế Weta khổng lồ trở về thiên nhiên hoang dã trên đảo Tiritiri Tiritiri Matangi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dế Thể loại:Tên phổ biến động vật Thể loại:Động vật đặc hữu New Zealand
Limnephilus audeus
Limnephilus audeus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Hội chứng sợ phô mai
Hội chứng sợ phô mai hay Hội chứng sợ pho mát (Tiếng Anh:Turophobia) là bệnh mà người bị bệnh Hội chứng sợ phô mai thường liên hệ pho mát với một ký ức nào đó gây tổn thương. Từ pho mát cheddar đến mozzarella, những người bị bệnh Hội chứng sợ phô mai thường bỏ chạy khi nhìn thấy một lát pho mát.
Limnephilus audeus
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc Thể loại:Limnephilus
Hội chứng sợ phô mai
Một số người có thể chỉ sợ một loại phô mai nhất định, trong khi một số người khác thì sợ tất cả các loại phô mai.
Stenopogon pradhani
Stenopogon pradhani là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenopogon pradhani được Joseph & Parui miêu tả năm 1976. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Hội chứng sợ màu vàng
Trường hợp
Tại bang Ohio ghi nhận trường hợp nhân viên mới của Cục dự trữ Vàng Liên bang hoảng hốt la hét chỉ vì vào trong kho đếm vàng.
Trường hợp nặng nhất về bệnh được ghi nhận ở bang Texas, bệnh nhân là một người thầy giáo, sau giờ nghệ thuật thì anh đã ngất và rơi vào trạng thái suy hô hấp, ngừng thở và chết não khi phải nhìn màu vàng trong suốt 90 phút.
Chú thích
Thể loại:Hội chứng sợ
Limnephilus auricula
Limnephilus auricula là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc Thể loại:Limnephilus
Xung đột Nagorno-Karabakh
Xung đột Nagorno-Karabakh là xung đột sắc tộc và lãnh thổ giữa Armenia và Azerbaijan về khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh, nơi sinh sống chủ yếu của người Armenia,     và bảy huyện xung quanh, chủ yếu là nơi sinh sống của người Azerbaijan cho đến khi họ sơ tán trong chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ nhất. Một số vùng lãnh thổ này trên thực tế được kiểm soát, và một số lãnh thổ do Cộng hòa Artsakh ly khai tuyên bố chủ quyền mặc dù chúng đã được quốc tế công nhận là một phần của Azerbaijan. Xung đột bắt nguồn từ đầu thế kỷ 20, nhưng xung đột hiện tại bắt đầu vào năm 1988, khi người Armenia ở Karabakh yêu cầu chuyển Karabakh từ Azerbaijan thuộc Liên Xô sang Armenia thuộc Liên Xô. Xung đột leo thang thành một cuộc chiến toàn diện vào đầu những năm 1990, sau đó chuyển thành một cuộc xung đột cường độ thấp cho đến khi leo thang 4 ngày vào tháng 4 năm 2016 và sau đó thành một cuộc chiến toàn diện khác vào năm 2020.
Saint-Aupre
Saint-Aupre là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.
Xung đột Nagorno-Karabakh
Một lệnh ngừng bắn được ký kết vào năm 1994 tại Bishkek được theo sau bởi hai thập kỷ ổn định tương đối, điều này xấu đi đáng kể cùng với sự thất vọng ngày càng tăng của Azerbaijan với hiện trạng, trái ngược với nỗ lực của Armenia nhằm củng cố nó. Lần leo thang bốn ngày vào tháng 4 năm 2016 đã trở thành vụ vi phạm ngừng bắn chết người nhất cho đến khi xảy ra xung đột năm 2020. Hiệp định đình chiến dự kiến ​​được thiết lập bằng thỏa thuận ngừng bắn ba bên vào ngày 10 tháng 11 năm 2020, theo đó hầu hết các lãnh thổ bị Azerbaijan đánh mất trong cuộc chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ nhất thuộc quyền kiểm soát của Azerbaijan. Tổng thống Azerbaijan, Ilham Aliyev, tuyên bố rằng cuộc xung đột như vậy đã kết thúc; tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn được theo sau bởi cuộc khủng hoảng biên giới Armenia-Azerbaijan 2021–2022 từ tháng 5 năm 2021 trở đi, với thương vong liên tục từ cả hai bên.
Saint-Aupre
It is located near the city of Voiron.
Xung đột Nagorno-Karabakh
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Armenia Thể loại:Lịch sử Azerbaijan
Saint-Aupre
Tham khảo
Saintaupre
Dế Weta khổng lồ
Dế Weta khổng lồ, tên khoa học Deinacrida, là tên gọi thông dụng chỉ chung cho nhiều loài Dế Weta trong Họ Dế vua là những loài bản địa của New Zealand. Dế Weta lớn là loài sinh vật đặc hữu của New Zealand
Đặc điểm
Có kích thước khổng lồ và nặng trung bình tới 70 gram là một trong những loài côn trùng nặng nhất thế giới, hơn cả một con chim sẻ. Nếu không tính chân và râu, loài này dài khoảng 10 cm. Chúng rất yêu thích cà rốt. Tuy được gọi là dế nhưng chính vì kích thước khổng lồ và cân nặng vượt trội, dế Weta không thể bay được.
Tình trạng
Dế Weta khổng lồ được coi là đã tuyệt chủng trên đất liền New Zealand vào những năm 1960 do chuột rất yêu thích món ăn này. Dế Weta khổng lồ được các nhóm bảo tồn nuôi để gia tăng số lượng các loài này. Do đó, nhiều bé dế đã được sinh ra tại Vườn thú Auckland năm 2013. Đến tháng 5/2014, Vườn thú đã đưa 150 con dế Weta khổng lồ trở về thiên nhiên hoang dã trên đảo Tiritiri Tiritiri Matangi.
Tham khảo
D
Exelastis atomosa
Exelastis atomosa là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Cabo Verde, Ethiopia, Kenya, Madagascar, Nam Phi, Swaziland, Tanzaniav, Ấn Độ và Nepal.
Con trưởng thành có cánh màu nâu vàng. Ấu trùng là loài gây hại cho Pigeon pea. Chúng gây hại cho hạt và khiến cho hoa và chồi nụ rụng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Exelastis Thể loại:Côn trùng Ethiopia
Hadxaifong
nhỏ|phải Hadxaifong (ຫາດຊາຍຟອງ) là một trong năm quận (muang) tạo nên Thủ đô Viêng Chăn. Hadxaifong tiếp giáp với các quận Chanthabuly, Xaysetha, và các huyện Xaythany và Mayparkngum ở phía Bắc. Về phía Nam, nó trông ra sông Mekong.
Tham khảo
Thể loại:Viêng Chăn Thể loại:Huyện thị Lào Thể loại:Huyện biên giới Lào với Thái Lan
World One
World One là một dự án nhà ở chọc trời sắp được xây dựng ở Mumbai, Ấn Độ. Tòa nhà có độ cao gần 450m, được xây dựng trên diện tích khoảng 69.000 m², tổng mức đầu tư khoảng 446 triệu USD. Nó sẽ được cây ở ở Upper Worli của Mumbai trên mảnh đất của một công ty dệt may làm ăn không hiệu quả. Lodha Group mua lô đất với giá inr 2500000000. The project will cost inr 20000000000, be completed by 2014,. Dự án sẽ có 300 phòng sang trọng có 3 – 4 phòng ngủ bao gồm World Residences và World Villas, bên cạnh đó có cả bể bơi riêng, spa và một số căn hộ Duplex. Công trình sé hoàn thành vào năm 2014, lúc hoàn thành sẽ lã tháp dân cư dân cư cao thứ nhì thế giới. Tổ hợp gồm 3 tòa nhà, với trung tâm thương mại ở trên cùng và bên dưới, tòa tháp văn phòng tiêu chuẩn quốc tế và các căn hộ. Không gian cảnh quan rộng mở, trong đó có câu lạc bộ thể thao. Kết cấu của ngôi nhà được thiết kế có thể chống chịu được gió và các ảnh hưởng địa chấn. Tòa nhà sẽ được xếp hạng là Leed Gold bởi Green Building Council. World One được thiết kế bởi Pei Cobb Freed and Partners và Leslie E. Robertson Associates. Chủ đầu tư hy vọng sẽ thu tiền bán căn hộ được 5 tỷ rupee (tương đương 1,12 tỷ USD) với giá một căn hộ từ 1,67 triệu USD đến 11,15 triệu USD.
Huy chương Mary Clark Thompson
Huy chương Mary Clark Thompson là một giải thưởng của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ dành cho "công trình nghiên cứu địa chất học và cổ sinh vật học quan trọng".
Huy chương được đặt theo tên Mary Clark Thompson, quả phụ của Frederick Ferris Thompson - người đã cúng vốn để lập ra giải thưởng này – và được trao 3 năm một lần, từ năm 1921.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải thưởng địa chất Thể loại:Giải thưởng của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 1921
Ông già Ba Tri
Ông già Ba Tri hay già Ba Tri là một người có thật, tên Thái Hữu Kiểm hay Cả Kiểm, sống vào đầu thời Minh Mạng (đầu thế kỷ XIX). Ông nổi tiếng với chuyện cùng mấy ông già khác, đi bộ từ huyện Ba Tri, Bến Tre ra tới Kinh thành Huế để nộp đơn kiện cho vua Minh Mạng, đòi lại công bằng cho người dân ở Ba Tri. Cho tới nay, cụm từ "Ông già Ba Tri" đã trở thành một thành ngữ phổ biến trong dân gian, để chỉ những ông già mà cứng cỏi, cương quyết bảo vệ công lý.
Câu chuyện
Ông Thái Hữu Kiểm là cháu nội ông Thái Hữu Xưa, gốc ở Quảng Ngãi, sinh cơ lập nghiệp ở Ba Tri từ thế kỷ XVIII. Ông Xưa từng có công giúp chúa Nguyễn Ánh, được phong chức "Trùm cả An Bình Đông" quận Ba Tri. Năm 1806, ông Kiểm dựng chợ Trong bên cạnh rạch Ba Tri, giúp cho dân cư ở khu này có nơi làm ăn sinh sống. Khi đó có ông Xã Hạc ở chợ Ngoài chơi ép, đắp đập chặn không cho ghe thuyền từ sông Hàm Luông vào chợ Trong. Ông Kiểm bất bình, kiện lên phủ Huyện, phủ huyện xử chợ Trong thua với lập luận: "Mỗi làng đều có quyền đắp đập trong địa phận làng mình".
Cả Kiểm cùng dân buôn bán ở chợ Trong không chịu phán quyết trên. Ông liền cùng hai ông già nữa là Nguyễn Văn Tới và Lê Văn Lợi, khăn gói đi bộ từ Ba Tri ra Huế (lộ trình khoảng hơn 1000 cây số) - để đưa đơn lên nhờ vua phúc thẩm lại phán quyết bất công kia. Cuối cùng sau một thời gian dài dò đường đi, ba ông già cũng tới nơi. Lúc này vua Gia Long mới băng hà, vua Minh Mạng vừa lên ngôi. Vua thụ lý rồi xử cho dẹp bỏ đập, với lý do rạch là rạch chung, đường giao thông chung của cả chợ Ngoài lẫn chợ Trong.
Từ sau lần kiện tụng thành công đó, dân Bến Tre gọi ông Cả Kiểm là "ông già Ba Tri". Và vùng Bến Tre cũng là vùng đất của ông già Ba Tri, nổi tiếng với câu chuyện ba ông già đi bộ hơn 1000 cây số để đấu tranh cho lẽ phải.
Lưu truyền
Câu chuyện về ông già Ba Tri lưu truyền trong dân gian và cũng được ghi lại trong một số sách: "Monographie de la province de Bến Tre" (Chuyên khảo tỉnh Bến Tre) do một người Pháp soạn năm 1929, "Kiến Hòa xưa và nay" của Huỳnh Minh (1965), "Tỉnh Bến Tre trong lịch sử Việt Nam (từ năm 1757 đến 1954)" của Nguyễn Duy Oanh (1971).
Cũng như các chuyện truyền miệng trong dân gian, chuyện về ông già Ba Tri có nhiều dị bản. Có những sách kể ông già Ba Tri nhưng không nói tên, chỉ chung chung những ông già đi kiện tụng đó. Song những câu chuyện này đều viết về những ông già đi bộ từ Bến Tre đến kinh đô Huế và kết cục là đòi được lẽ phải cho người dân chợ Trong. Ý nghĩa của câu chuyện là đề cao tinh thần dũng cảm, quyết tâm kiên trì bảo vệ lẽ phải, bất chấp mọi trở ngại, hiểm nguy qua hình tượng của "ông già Ba Tri".
Trong ngôn ngữ
Cho tới nay cụm từ này đã trở thành một thành ngữ chỉ những ông già kiên quyết hành động, bất chấp trở ngại tuổi tác, chứ không riêng chi mấy ông ở huyện Ba Tri nữa.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Quảng Ngãi Thể loại:Người Bến Tre Thể loại:Người đi bộ đường dài Thể loại:Thành ngữ Việt Nam
Coilodes punctipennis
Coilodes punctipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Arrow miêu tả khoa học năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Coilodes
Oecidiobranchus nanseni
Oecidiobranchus nanseni là một loài chân đều trong họ Desmosomatidae. Loài này được Just miêu tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Oecidiobranchus
Limnephilus baja
Limnephilus baja là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera miền Tân bắc Thể loại:Limnephilus
Emphysomera tectura
Emphysomera tectura là một loài ruồi trong họ Asilidae. Emphysomera tectura được Scarbrough & Marascia miêu tả năm 1999. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Emphysomera
Marco Polo du ký
Quyển sách về những Kỳ quan của Thế giới (tiếng Pháp: Livre des Merveilles du Monde) hay Bản mô tả Thế giới (Devisement du Monde), trong tiếng Ý Il Milione hoặc Oriente Poliano và trong tiếng Anh thường gọi là Những chuyến du hành của Marco Polo hay Marco Polo du ký (The Travels of Marco Polo), là một quyển du ký thế kỷ 13 do Rustichello da Pisa viết lại từ những câu chuyện kể của Marco Polo, mô tả hành trình của Polo đi qua châu Á, Ba Tư, Trung Quốc và Indonesia từ năm 1276 đến 1291, cùng những trải nghiệm của ông khi còn phụng sự triều đình của Đại hãn Hốt Tất Liệt (Kublai Khan).
Cuốn sách lúc đầu có cái tựa đề Cuộc chuyện trò thân mật về Thế giới được viết bằng tiếng Pháp cổ của nhà văn truyện hiệp sĩ Rustichello da Pisa dựa theo những lời tường thuật mà ông đã nghe được từ Marco Polo khi họ bị giam chung tại Genova. Ngay từ đầu giới học giả đã dấy lên sự nghi ngờ về các câu truyện đôi khi hoang đường của Polo, cũng như một cuộc tranh luận học thuật trong thời gian gần đây. Một số người còn đặt câu hỏi liệu Marco đã thực sự du hành đến Trung Quốc hay chỉ lặp đi lặp lại những câu chuyện mà ông đã nghe kể từ những du khách khác. Những người ủng hộ độ chính xác cơ bản của cuốn sách đã đáp lại như nhà sử học kinh tế Mark Elvin kết luận rằng tác phẩm gần đây "được chứng minh bởi ví dụ cụ thể sau khi ví dụ riêng biệt cuối cùng làm áp đảo điều có thể xảy ra về tính xác thực rộng lớn" qua lời mô tả của Polo, và rằng cuốn sách "về bản chất mang tính xác thực và khi được sử dụng với sự cẩn thận theo nghĩa rộng để được tin cậy như một điều quan trọng mặc dù rõ ràng là không phải luôn luôn là bằng chứng sau cùng."
Lịch sử
Các ước định đương đại về văn bản này thường coi nó là sự ghi chép việc quan sát chứ không phải là của một nhà lữ hành giàu trí tưởng tượng hay có óc phân tích. Marco Polo nổi lên như là kẻ tò mò và khoan dung, và đã hiến dâng cho Đại hãn Hốt Tất Liệt và triều đại mà ông phục vụ trong suốt hai thập kỷ. Cuốn sách là lời tường thuật của Polo về chuyến đi tới Trung Quốc của mình mà ông gọi là Cathay (miền bắc Trung Quốc) và Manji (miền nam Trung Quốc). Nhóm của Polo rời khỏi Venezia vào năm 1271. Họ đã rời Trung Quốc vào cuối năm 1290 hoặc đầu năm 1291 và trở lại Venezia vào năm 1295. Theo truyền thuyết thì Polo đã đọc quyển sách này lại cho nhà văn truyện hiệp sĩ Rustichello da Pisa khi họ ở trong tù tại Genova vào khoảng năm 1298–1299; Rustichello có thể đặt bút viết nên phiên bản bằng thứ tiếng Pháp-Ý đầu tiên của mình từ các ghi chú của Marco. Cuốn sách này sau đó được đặt tên là Devisement du Monde và Livres des Merveilles du Monde trong tiếng Pháp và De Mirabilibus Mundi trong tiếng Latinh.
Di sản
right|thumb|Góc nhìn về địa lý nhiều khả năng là của chính Marco Polo (vẽ bởi H. Yule, 1871). Du ký được coi là một tác phẩm thành công nổi tiếng hiếm hoi trong thời đại trước khi đem in. Tác động từ cuốn sách của Polo lên ngành bản đồ học đã bị ngăn trở: tấm bản đồ đầu tiên mà một số tên gọi được Polo đề cập đến xuất hiện trong Tập bản đồ địa lý xứ Catalan của Charles V (1375), trong đó bao gồm ba mươi tên gọi ở Trung Quốc và một số địa danh khác ở châu Á. Vào giữa thế kỷ 15 nhà bản đồ học xứ Murano là Fra Mauro đã liệt kê một cách tỉ mỉ các địa danh của Polo trong bản đồ thế giới của ông. Sự mô tả vùng Viễn Đông của Marco Polo và sự giàu có của nó đã truyền cảm hứng cho quyết định của Christopher Columbus nhằm tìm cách đi đến châu Á bằng đường biển theo một tuyến đường phía tây. Một bản sao chứa nhiều chú thích trong cuốn sách của Polo là một trong số thuộc về Columbus. Tác phẩm của Polo còn mô tả về tập tục ăn thịt người và người trồng hương liệu.
Phiên bản về sau
thumb|Các ghi chú viết tay của [[Christopher Columbus trên ấn bản tiếng Latinh trong quyển Le livre des merveilles của Marco Polo.]] Marco Polo có mặt trong cùng chuyến đi của cha và chú mình (cả hai đều đã từng đến Trung Quốc trước đó), mặc dù cả hai người chẳng ai công bố bất kỳ tác phẩm nổi tiếng nào kể về cuộc hành trình của họ. Cuốn sách đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ châu Âu vào thời của Marco Polo nhưng bản thảo gốc đã bị thất truyền.
Bản thảo cổ xưa nhất còn tồn tại của Polo chính là bản tiếng Pháp cổ pha lẫn nhiều với tiếng Ý, đối với Luigi Foscolo Benedetto, văn bản "F" này là bản văn nguyên gốc cơ bản mà ông đã hiệu chỉnh bằng cách so sánh nó với bản tiếng Latinh có phần chi tiết hơn của Ramusio, cùng với một bản thảo tiếng Latinh trong Biblioteca Ambrosiana. Bản khác có tầm quan trọng lúc đầu là R (một bản dịch tiếng Ý đầu tiên được xuất bản vào thế kỷ 16) và Z (một bản thảo tiếng Latinh từ thế kỷ 15 được lưu trữ tại Toledo, Tây Ban Nha). Bản thảo tiếng Pháp cổ khác của Polo có niên đại khoảng năm 1350 hiện đang nằm trong tay Thư viện Quốc gia Thụy Điển. Tổng cộng có khoảng 150 bản bằng các ngôn ngữ khác nhau là còn tồn tại. Tuy nhiên trong quá trình sao chép và phiên dịch đã làm nảy sinh nhiều lỗi sai sót, do vậy có nhiều sự khác biệt giữa các bản sao khác nhau. Bản dịch tiếng Anh đầu tiên là phiên bản Elizabethan của John Frampton với nhan đề The most noble and famous travels of Marco Polo.
Nỗ lực đầu tiên nhằm đối chiếu bản thảo và cung cấp một phiên bản quan trọng nằm trong một bộ sách chuyên thu thập các bài du ký được in tại Venezia vào năm 1559. Nhà biên tập Giovan Battista Ramusio đã đối chiếu bản thảo từ phần đầu tiên của thế kỷ 14, mà ông coi là "perfettamente corretto" ("hoàn toàn chính xác"). Chính ông đã nêu lên ý kiến mà không được các học giả hiện đại đồng tình, rằng Marco lần đầu tiên đã viết bằng tiếng Latinh rồi nhanh chóng dịch sang tiếng Ý: ông dường như có khả năng sử dụng phiên bản tiếng Latinh "của thời cổ điển diệu kỳ" vay mượn từ một người bạn trong gia tộc Ghisi ở Venezia.
Ấn bản của Benedetto với tên gọi Marco Polo, Il Milione dưới sự bảo trợ của Comitato Geografico Nazionale Italiano (Florence: Olschki, 1928), đã đối chiếu sáu mươi nguồn bản thảo bổ sung, cộng thêm tám mươi bản đã được Henry Yule thu thập cho ấn bản năm 1871 của mình. Cũng chính Benedetto đã xác định được Rustichello da Pisa, trong vai trò là người biên soạn và ghi chép nguyên thủy và văn bản được xác minh là của ông đã cung cấp cơ sở cho nhiều bản dịch hiện đại như ấn bản tiếng Ý của ông vào năm 1932 và Marco Polo du ký của Aldo Ricci (London, 1931). A. C. Moule và Paul Pelliot đã xuất bản bản dịch dưới nhan đề Description of the World sử dụng bản thảo F làm cơ sở của nó và cố gắng kết hợp các phiên bản khác của văn bản thành một câu chuyện liên tục trong khi đồng thời chỉ ra nguồn gốc của từng phần (London, 1938). Lời giới thiệu về Marco Polo là Leonard Olschki trong quyển Marco Polo's Asia: An Introduction to His "Description of the World" Called "Il Milione" được dịch bởi John A. Scott (Berkeley: University of California) năm 1960; bắt nguồn từ buổi lễ kỷ niệm bảy trăm năm ngày sinh của Marco Polo.
Những du khách khác
Mặc dù Marco Polo chắc chắn là nhân vật nổi tiếng nhất đương thời, nhưng ông lại không phải là người duy nhất mà cũng không phải là du khách châu Âu đầu tiên đặt chân tới lãnh địa của Đế quốc Mông Cổ rồi về sau viết nên một quyển sách tường thuật những trải nghiệm của mình. Các nhà lữ hành châu Âu thế kỷ 13 khác đã làm một cuộc hành trình tới triều đình của Đại hãn bao gồm André de Longjumeau, William of Rubruck và Giovanni da Pian del Carpine với Benedykt Polak. Chẳng ai trong số họ đến thăm Trung Quốc ngoại trừ Marco Polo. Thương nhân Maroc Ibn Battuta đã du hành qua Hãn quốc Kim Trướng và Trung Quốc sau đó vào đầu đến giữa thế kỷ 14. Tác giả người Anh thế kỷ 14 John de Mandeville thậm chí còn viết một bản tường thuật về các cuộc hành trình ở phương Đông nhưng điều này có lẽ được dựa trên các tin tức đã qua sử dụng và chứa đựng nhiều thông tin đáng nghi vấn.
Tham khảo
thumb|Ấn bản tiếng Ý tác phẩm của Marco Polo nhan đề Delle meravigliose cose del mondo, 1496