cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Che Guevara
Tham gia chính quyền
phải|210px|nhỏ|Che Guevara và [[Fidel Castro ]] Chính quyền mới của quân cách mạng được thành lập, Che là một trong bộ ba lãnh đạo gồm (Che, Fidel Castro và Raul Castro) của đất nước này. Sau những đóng góp của mình cho đảo quốc này, Che được trao quyền công dân Cuba. Ngày 8 tháng 10 năm 1959 Che được bổ nhiệm giữ chức Trưởng ban Nông nghiệp của Viện Cải cách ruộng đất quốc gia. Với cương vị này, Che đã ra quyết định tịch thu toàn bộ ruộng đất tư hữu. Ngày 26 tháng 11 được bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch Ngân hàng quốc gia.
Tuy nhiên, có vẻ đây không phải là một vị trí thích hợp với ông, bởi Che rất coi thường đồng tiền, và ông thể hiện điều này bằng cách ký trên các tờ tiền mới chỉ với bí danh của mình.
Tháng 4 năm 1960 Che kiêm nhiệm thêm chức chỉ huy Ban huấn luyện lực lượng vũ trang cách mạng. Tháng 2 năm 1961 được bầu làm Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Che đã ra quyết định đặt hàng trăm công ty quốc doanh dưới quyền kiểm soát của Trung ương. Với nhiệm vụ này, ông thường xuyên đi khắp thế giới trên cương vị là một đại diện của Cuba.
Thời gian này xảy ra nhiều sự kiện ảnh hưởng tới Cuba như sự kiện Vịnh Con Lợn, Hoa Kỳ cấm vận, khủng hoảng tên lửa, khủng hoảng ngoại giao... Qua Khủng hoảng tên lửa Cuba Guevara càng tin tưởng là hai siêu cường thế giới (Hoa Kỳ và Liên Xô) đã coi Cuba như là nơi mặc cả trong chiến lược toàn cầu của họ, ông tin rằng hành động xuống thang của Liên Xô cho thấy nước này không sẵn lòng mạo hiểm để trợ giúp cho cách mạng các nước Mỹ Latinh. Sau đó ông lên án Liên Xô hầu như thường trực như ông đã làm đối với Hoa Kỳ. Bài diễn văn phát biểu của ông tại Algérie ngày 25 tháng 2 năm 1965 chỉ trích Liên Xô đã không giúp đỡ đủ tích cực cho cuộc đấu tranh giải phóng nhân dân bị áp bức trên thế giới.
Tiếp tục chiến đấu
Đảm đương cương vị Chủ tịch Ngân hàng Nhà nước và Bộ trưởng Công nghiệp trong chính phủ cách mạng Cuba, Che luôn kêu gọi xây dựng xã hội mới, nơi con người mới biết sống vì mọi người, vì chủ nghĩa quốc tế.
Tháng 3 năm 1963, mặc dù bị bệnh hen hành hạ từ nhỏ, Che quyết định từ nhiệm mọi cương vị kể cả quyền công dân Cuba để lên đường thực hiện mong muốn tiếp tục được cống hiến cho sự nghiệp tranh đấu giành tự do của các dân tộc bị áp bức. Ông từ biệt vợ con để lên đường tiếp tục cuộc cách mạng giải phóng Mỹ Latinh, để "Tạo ra một, hai, ba và rất nhiều Việt Nam" - như lời ông nói- vào thời khắc cuộc chiến tranh chống Mỹ ở Việt Nam bước sang giai đoạn quyết liệt.
Quyết định ra đi được đưa ra vào đúng lúc con đường công danh đang rộng mở đối với Che khiến dư luận không khỏi hồ nghi có những khuất tất. Đã không ít ý kiến cho rằng: đằng sau sự ra đi đó có sự ép buộc khiên cưỡng của 2 anh em nhà Castro... Tuy nhiên, trong bức thư gửi Chủ tịch Fidel mà sau được chính Fidel đọc trong buổi lễ thành lập Đảng Cộng sản Cuba, Che đã nói rõ việc ông thôi giữ cương vị lãnh đạo là hoàn toàn tự nguyện, thề theo tiếng gọi của trái tim yêu tự do, khao khát hòa bình và cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, cho sự nghiệp giải phóng loài người khỏi áp bức và bất công. Thư viết:
Đầu tháng 4 năm 1963, Che cùng một số người khác rời Cuba đi Congo. Tại đây, sau những dự định không thành, họ đã rút đi (tháng 11 năm 1965). Tháng 3 năm 1966 Che đến Praha (Tiệp Khắc), rồi bí mật trở về Cuba (tháng 7 năm 1966) lên kế hoạch cho chiến dịch Bolivia.
Đầu tháng 10 năm 1967, Che và một số chiến hữu dùng thông hành giả để đến La Paz (thủ đô của Bolivia). Từ La Paz họ bí mật vào rừng thành lập một nhóm du kích quân, với mục đích tạo nên một hạt nhân đấu tranh thí điểm nhằm giải phóng cả châu Mỹ Latinh. Sau 11 tháng hoạt động ( từng chi tiết hoạt động được Che ghi lại trong nhật ký mà sau này được phổ biến rộng rãi với tên "Nhật ký của Che Guevara tại Bolivia"), dần dần tổ chức của ông bị bại lộ và cuối cùng thất bại.
Bị xử tử
Cuối giờ sáng ngày 9 tháng 10, tổng thống Bolovia René Barrientos ra lệnh xử tử Che Guevara. Lệnh được gửi đến đơn vị Các nhiệm vụ đặc biệt của CIA đang giữ Che, mặc dù chính phủ Mỹ mong muốn đưa Che đến Panama để tiếp trục tra hỏi. Một trung sĩ 27 tuổi của quân đội Bolivia, Mario Terán, trong tình trạng ngật ngưỡng say rượu, đã tình nguyện thực hiện vụ hành quyết, với lí do có ba người bạn cùng đơn vị và cùng tên Mario đã bị chết vài ngày trước đó trong cuộc đụng độ với lực lượng du kích của Che.
Ông bị hành quyết ngày 9 tháng 10 năm 1967. Theo Felix Rodriguez, một trong các điệp viên CIA ở Bolivia đã phát hiện căn cứ của quân du kích và ra lệnh tử hình các chiến sĩ cách mạng thì Che Guevara, lúc đó đã bị thương và áo quần rách nát. .
Để làm cho các vết thương do đạn có vẻ khớp với câu chuyện chính thức công bố, Felix Rodriguez đã lệnh cho người xạ thủ ngắm bắn cẩn thận để các vết thương này trông giống như thể Che đã bị giết trong một cuộc chạm súng với quân đội Bolivia, và như vậy sẽ giúp che giấu vụ ám sát bí mật. Sau đó họ còn chặt đi một bàn tay của Che. . Đại uý Gary Prado, chỉ huy lực lượng quân đội Bolivia đã bắt sống Guevara cho rằng, lý do mà Barrientos muốn xử tử Guevara ngay lập tức lo sợ Guevara có thể thoát khỏi nhà tù, cũng như không cần một phiên toà xử công khai nơi các đối thủ chính trị có thể tận dụng.
Vài phút sau, trung sĩ Terán bước vào túp lều để bắn anh ta, sau đó Guevara được cho là đã đứng dậy và nói với Terán những lời cuối cùng của mình: "Tao biết mày đến để giết tao. Cứ bắn đi, đồ hèn, cùng lắm chúng mày chỉ giết được một con người thôi". Terán do dự, rồi chĩa khẩu carbine M2 nổ súng, trúng vào tay và chân Che Guevara. Sau đó, khi Guevara quằn quại trên mặt đất, dường như đã cắn vào một cổ tay của mình để không bật lên tiếng kêu, Terán đã bắn một phát khác, khiến Che bị thương nặng ở ngực. Guevara được tuyên bố là đã chết lúc 1:10 chiều giờ địa phương theo Rodríguez. Tổng cộng, Guevara đã bị Terán bắn chín phát. Bao gồm năm viên đạn vào chân, vai và cánh tay phải, vào ngực và cổ họng mỗi chỗ một viên.
Sau vụ hành hình, hình ảnh ông nằm bất động, đôi mắt vẫn mở to - còn ám ảnh tâm trí hàng triệu người. Trong buổi lễ tưởng niệm ở Rosario, quê hương nơi ông ra đời, linh mục Hernán Benítez đã nói: "Hai phần ba nhân loại bị áp bức bị chấn động vì cái chết của Che. Một phần ba còn lại thuộc về Che hoàn toàn. Che đã đón nhận cái chết với tất cả đặc trưng của những anh hùng thần thoại, những người sống mãi trong lương tâm nhân loại..." Bàn tay này sau đó được gửi cho lãnh đạo Cuba Fidel Castro nhằm uy hiếp ông. Một nhân viên CIA còn cắt một lọn tóc và lấy đi một số kỉ vật của ông (cuối năm 2007, lọn tóc được bán đấu giá hơn 100 ngàn USD, trong khi lọn tóc của cố Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln trước đây chỉ đấu giá được 25.000 USD)
Chính quyền Barrientos chôn giấu xác ông, và mãi đến ba mươi năm sau, vào ngày 17 tháng 10 năm 1997, hài cốt ông cùng bảy người khác tại một ngôi mộ tập thể không được đánh dấu mới được khai quật và tìm thấy, mang về Cuba và mai táng tại Santa Clara, nơi ông đã lập chiến công lớn ở đó, quyết định sự thành công của Cách mạng Cuba.
Nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của chiến dịch Bolivia chính bởi:
Mặc dù thất bại, tên tuổi và ảnh hưởng của Che mỗi ngày một lan rộng khắp châu Mỹ Latinh và cả thế giới. Ông đã trở thành một biểu tượng của sự đấu tranh, của tình nhân ái, hy sinh thân mình chống lại áp bức và nghèo đói để đem lại sự công bằng cho mọi người. Có người ví ông như Don Quijote (Đông Kihôtê) chiến đấu vì người bị áp bức. Trong tài liệu được giải mật gần đây gửi Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Lyndon B. Johnson, cố vấn cao cấp Walt Rostow đã gọi quyết định giết hại Che là "ngu xuẩn". Nhiều nhà nghiên cứu khác cũng thừa nhận sai lầm lớn của Mỹ là đã cho lưu hành bức hình Che Guevara sau khi ông bị giết, nó khiến cho người ta liên tưởng tới "hình ảnh Giê-su chịu nạn" vì đức tin của mình.
Học giả phương Tây - Ariel Dorfman đã viết: "Đối với những con người không bao giờ theo bước Che, bị chìm đắm trong thế giới đầy hoài nghi yếm thế, sự tự tư tự lợi và nền công nghiệp tiêu thụ điên cuồng này, còn có gì hấp dẫn hơn thái độ khinh bạc của Che đối với những tiện nghi vật chất và những ham muốn tầm thường. Có thể nói rằng, đó là phẩm chất riêng biệt độc đáo của Che và không thể có bản sao thứ hai của ông trong thế giới này, đây là điều khiến ông trở nên cực kỳ quyến rũ".
Gia đình
Cuộc hôn nhân đầu tiên của Che là với Hilda Gadea. Hôn lễ được tổ chức ngày 18 tháng 8 năm 1955, lúc đó Hilda đang mang thai. Ngày 15 tháng 2 năm 1956 đứa con đầu lòng chào đời, được đặt tên là Hilda Beatriz. Cuộc hôn nhân tồn tại chưa đến 4 năm, tháng 1 năm 1959 hai người ly hôn.
Tháng 6 năm 1959, Che kết hôn cùng Aleida March, một nữ chiến sĩ cách mạng cùng hoạt động ở Cuba. Hai người có với nhau 4 người con.
Trước khi lên đường, Che đã gửi một bức thư dặn dò con mình mà sau này đã trở nên nổi tiếng. Thư viết:
Che còn có một con trai với một người tình, lúc đó còn là sinh viên, sau này là nhà báo Lilia Rosa López (1940), sinh năm 1964 ở Havanna, tên là Omar Pérez López. Omar lớn lên trở thành một nghệ sĩ và văn sĩ, và biết mình là con trai của Che vào năm 1989.
Vườn Luxembourg
nhỏ|280px|Vườn Luxembourg nhìn từ trên cao nhỏ|280px|Vườn cùng [[Cung điện Luxembourg|cung điện]] Luxembourg là một khu vườn lớn và nổi tiếng ở Paris, còn gọi là Vườn Lục Xâm Bảo hoặc gọi ngắn là "Vườn Lục Xâm", nằm tại Quận 6 của thành phố. Với diện tích gần 23 hecta, Luxembourg là khu vườn quan trọng của Paris, nơi đi dạo, gặp gỡ của sinh viên, người dân Paris và cả khách du lịch. Được tạo ra từ năm 1612 theo lệnh của hoàng hậu Marie de Médicis, bên trong khu vườn còn có cung điện Luxembourg (ngày nay là trụ sở Thượng nghị viện Pháp), bảo tàng Luxembourg, cùng nhiều tượng đài và một vài công trình khác. Vườn Luxembourg còn có tên gọi vui là Luco.
Che Guevara
Nhận định và di sản
nhỏ|[[Tổng thống Brasil|Tổng thống Brazil Jânio Quadros và Che Guevara, 1961.]]
Vườn Luxembourg
Vườn Luxembourg là công viên lớn hàng thứ nhì của Paris, chỉ thua công viên Tuileries về mặt diện tích. Cũng như khu phố La Tinh, vườn Luxembourg là điểm ưu thích của cả sinh viên và khách du lịch. Đây cũng là khu đi dạo của người dân thành phố và các nhân viên văn phòng gần đó ra ngồi nghỉ trưa.
Che Guevara
Sản phẩm của tinh thần Quốc tế
Chính trí thức thiên tả ở Pháp, kể cả Jean-Paul Sartre và Simone de Beauvoir, đã ngưỡng mộ Che và góp phần đưa Che thành một huyền thoại, một biểu tượng toàn cầu với phong cách lãng mạn cách mạng tuyệt vời. Che được ngợi ca như một người đã thoát ra khỏi mọi tư tưởng đố kỵ, mọi ràng buộc giai cấp, dân tộc nhỏ nhen, và là người tiên phong cho lý tưởng đấu tranh cho sự tiến bộ của toàn nhân loại.
Sau khi qua đời, Che vẫn sống trong hàng trăm khúc ca, trong những kỉ vật quen thuộc, những cuốn phim - mới đây nhất là cuốn về cuộc đời Che dài hơn 4 tiếng của đạo diễn Steven Soderbergh giành giải Cành cọ Vàng cho diễn viên xuất sắc nhất vào vai Che tại liên hoan phim Cannes. Che vẫn hiện diện trong cuộc sống. Hình ảnh Che có trên các biểu ngữ, trên những tấm áo thun. Ca sĩ nổi tiếng Santana đã mặc chiếc áo in hình Che, đội mũ beret kiểu Che Guevara tại lễ trao giải Oscar năm 2005 được phát đi rộng rãi trên truyền hình Mỹ. Người Bôlivia gọi ông là Thánh Ernest. Tại nhà thờ ở vùng La Higuera nơi Che hy sinh, các tín đồ đã đặt tượng và ảnh Che bên cạnh hình chúa Giêsu và Đức Mẹ Đồng Trinh. Người kinh doanh tranh thủ hình ảnh Che để kiếm tiền. Đã có bia Che, Che Cola, kem Che, bật lửa Zippo Che, mũ Che, áo thun Che, đồng hồ, ví tiền và cả búp bê Che. Có người đã nói đùa: "Chủ nghĩa tư bản nghiến ngấu và xơi tất, kể cả kẻ thù tồi tệ nhất của nó...".
Vườn Luxembourg
Vườn Luxembourg
giữa|nhỏ|600x600px|Bản đồ vườn Luxembourg. nhỏ|240px|Bãi cỏ trước [[cung điện Luxembourg]] nhỏ|240px Nằm trong khu phố La Tinh, vườn Luxembourg có diện tích 224.500 m², xung quanh bao bởi hàng rào sắt với mũi nhọn phủ một lớp mạ vàng. Khắp vườn, các bức tượng trang trí miêu tả những vị thần Hy Lạp hay các con thú được đặt trên bãi cỏ hay trong những không gian cây xanh. Trong số đó có bức Nữ thần Tự Do được nhà điêu khắc Frédéric Auguste Bartholdi, cũng là tác giả phiên bản lớn tại New York, tặng cho bảo tàng vào năm 1900. Đến năm 1906 thì bức tượng được đem ra đặt ngoài vườn. Nơi đây cũng có đặt nhiều tượng danh nhân như nhạc sĩ Beethoven, thi sĩ Paul Verlaine, văn hào Georges Sand.
Che Guevara
Cáo buộc về Phân biệt chủng tộc
Che nhiều lần chỉ trích chính phủ Mỹ về tình trạng phân biệt chủng tộc tại nước này. Tuy nhiên, có người cho rằng trong cuốn nhật ký có tên là The Motorcycle Diaries của mình, Che đã bày tỏ rõ sự kỳ thị đối với những người da đen. Ông gọi người da đen là "ví dụ tuyệt vời về chủng tộc châu Phi, những người đã duy trì sự thuần chủng chủng tộc của họ nhờ vào việc lười tắm rửa". Ông cũng viết trong cuốn nhật ký của mình như sau: "Người da đen là những kẻ dơ dáy và thích mơ mộng; chỉ thích chi tiêu những đồng lương ít ỏi của họ vào những thứ phù phiếm hoặc rượu chè". Tuy nhiên, người viết tiểu sử Jon Lee Anderson đã giải thích lý do của câu nói này. Khi đó, Che Guevara và người bạn Alberto Granado vừa mới đến thành phố Caracas, Venezuela, nơi được bao phủ bởi các "khu ổ chuột công nhân" bao gồm chủ yếu là người gốc Phi da đen và người Tây Ban Nha. Câu nói của Che cần phải được đặt trong cả đoạn văn, Che không có ý chê bai đặc điểm chủng tộc mà ông đơn thuần nói đến sự khác biệt về văn hóa, thái độ với công việc đã tác động ra sao đến đời sống của các nhóm sắc tộc sống tại đây: "Những người da đen, ví dụ tuyệt vời về chủng tộc Châu Phi, những người đã duy trì sự thuần chủng chủng tộc của họ nhờ vào việc lười tắm rửa, đã thấy nơi cư trú của họ bị xâm lấn bởi một loại nô lệ khác: Người gốc Bồ Đào Nha. Cả hai chủng tộc này bây giờ có chung một trải nghiệm: Phân biệt đối xử, và sự nghèo đói đoàn kết họ trong một trận chiến hàng ngày để sống còn, nhưng thái độ của họ với cuộc sống khác nhau hoàn toàn: Người da đen là những kẻ dơ dáy và thích mơ mộng; chỉ thích chi tiêu những đồng lương ít ỏi của họ vào những thứ phù phiếm hoặc rượu chè; còn người châu Âu có truyền thống chăm làm và tiết kiệm, đã theo anh ta đến tận góc này của nước châu Mỹ và giúp anh ta thăng tiến, thậm chí trở nên độc lập nguyện vọng cá nhân của riêng mình"
Vườn Luxembourg
Vườn Luxembourg
Cạnh cổng vào trên đại lộ Saint-Michel, một ki ốt âm nhạc dành cho những người chơi nhạc. Đài phun nước Médicis nằm sát hàng rào của vườn, cạnh con phố cùng tên. Cung điện Luxembourg nằm ở phía Bắc. Phía trước cung điện là bể nước hình bát giác cùng lối đi và bãi cỏ rộng. Đây là nơi trẻ em thả thuyền đồ chơi và kê các ghế sắt dành cho người đi dạo nghỉ chân. Petit Luxembourg, dinh thự của Chủ tịch Thượng nghị viên nằm bên cung điện. Nhà ươm cam cũng nằm ở phía Bắc của vườn, cạnh Petit Luxembourg. Bảo tàng Luxembourg với các tác phẩm nghệ thuật đương đại cũng nằm trong một tòa nhà ở đây. Không gian phía Tây dành cho thể thao với sáu sân quần vợt, những người chơi bi sắt trên nền đất và chơi cờ vua dưới những mái che. Phía Đông của vườn, dinh thự Vendôme cũ, ngày nay là Trường Mỏ Paris, nằm quay mặt ra đại lộ Saint-Michel. Ngoài ra vườn Luxembourg còn có một nhà hát múa rối, một hiệu sách, quầy bán nước, trại ong, không gian dành cho trẻ em... Đài phun nước Medici (La fontaine Médicis) được xây dựng vào năm 1630 bởi Marie de' Medici, người vợ góa của vua Henry IV của Pháp và là nhiếp chính của vua Louis XIII của Pháp. Nó được thiết kế bởi Tommaso Francini, một nhà sản xuất đài phun nước ở Florence và kỹ sư thủy lực mà được vua Henry IV đưa từ Florence đến Pháp. Đài phun nước có dạng một hang động, một đặc trưng nổi bật của vườn phong cách Phục Hưng Ý. Đài đã bị đổ nát trong thế kỷ 18, nhưng năm 1811, dưới sự chỉ huy của Napoléon Bonaparte, đài phun nước đã được phục hồi bởi Jean Chalgrin, kiến trúc sư của Khải Hoàn Môn. Vào năm 1864-66, đài phun nước được di chuyển đến vị trí hiện tại, ở phía đông của cung điện Luxembourg. Trước đài là tượng điêu khắc của Polyphemus (con trai thần Poseidon) nhìn về tượng đôi tình nhân Acis và Galatea, bởi nhà điêu khắc cổ điển Auguste Ottin của Pháp.
Lịch sử
nhỏ|240px|[[Cung điện Luxembourg]] Sau khi vua Henri IV mất vào năm 1610, hoàng hậu Marie de Médicis trở thành nhiếp chính cho tới khi Louis XIII, lúc đó mới 8 tuổi rưỡi, trưởng thành. Không còn thích thú sống ở Louvre, Marie de Médicis dự định xây dựng một cung điện kiểu Ý, quê hương của mình. Năm 1612, Marie de Médicis mua lại dinh thự Petit Luxembourg từ người bạn là François, công tước Luxembourg. Trước đó, hoàng hậu cùng các con đã thường tới đi dạo trong khu vườn của dinh thự này. Năm 1615, cung điện Luxembourg được xây dựng trong khu vườn và Marie de Médicis về sống ở đây từ năm 1625.
Che Guevara
Cáo buộc về Phân biệt chủng tộc
Sau cuộc cách mạng Cuba năm 1959, có nguồn cho rằng ông từng nói ông không muốn giúp đỡ những người da đen: "Những gì chúng tôi làm cho người da đen sẽ tương tự với những gì mà họ đã đóng góp cho cuộc cách mạng. Ý tôi đó là: Không gì cả!". Tuy nhiên, thực tế vào năm 1959, chính phủ Cuba (mà Che là một thành viên ban lãnh đạo) đã xây dựng "Luật 270", tuyên bố tất cả các cơ sở công cộng khác phải mở cửa cho tất cả các chủng tộc, không được phân biệt giữa người da trắng và da đen. Người vợ đầu tiên của Che, Hilda Gadea (ông kết hôn vào năm 1955) là một người Peru gốc da đen. Bạn của Che và cũng là vệ sĩ cá nhân (người luôn đi cùng ông vào mọi thời điểm sau năm 1959) là Harry "Pombo" Villegas cũng là một người Cuba gốc Phi (da đen). Pombo luôn ca ngợi Che và khẳng định rằng Che không hề đối xử mang tính phân biệt chủng tộc, và rằng nếu là người phân biệt chủng tộc thì Che Guevara đã không nhiều lần sang châu Phi chiến đấu cho người dân địa phương Những nhận xét gần đây của người từng theo sát Che để phiên dịch tiếng Swahili khi ông chiến đấu ở Congo (bác sĩ Freddy Ilanga) cho thấy rằng Che Guevara "cư xử với các chiến hữu người da đen với sự tôn trọng tương tự như với người da trắng".
Vào năm 1964, trong một bài phát biểu trước Liên hiệp quốc, Che Guevara đã tố cáo chủ nghĩa phân biệt chủng tộc tại Nam Phi: "Chúng tôi lên tiếng để bảo vệ thế giới chống lại những gì đang xảy ra ở Nam Phi. Chính sách tàn bạo của chế độ phân biệt chủng tộc được áp dụng ngay trước mắt của các quốc gia trên thế giới. Các dân tộc châu Phi buộc phải chịu đựng thực tế rằng trên lục địa châu Phi, sự áp bức của một chủng tộc này trên một chủng tộc khác vẫn là chính sách chính thức... Liên Hợp Quốc có thể làm gì để ngăn chặn điều này không?"
Vườn Luxembourg
Lịch sử
Ngay từ giữa thế kỷ 17, vườn Luxembourg đã đôi khi được mở cửa cho công chúng, tùy theo chủ nhân. Cung điện Luxembourg qua tay nhiều quý tộc, vua chúa, cho tới Cách mạng Pháp thì trở thành tài sản quốc gia, trở thành xưởng vũ khí, rồi nhà tù. Thời Đệ nhất đế chế, vườn Luxembourg được kiến trúc sư Jean-François-Thérèse Chalgrin cho bố trí lại, đặt thêm nhiều tác phẩm điêu khắc, tượng. Cho tới Chiến tranh thế giới thứ hai, khi Paris bị Quân đội Đức chiếm đóng, cung điện trở thành trụ sở bộ tham mưu Không quân Đức. Nhiều bức tượng bị đem nấu chảy và các lô cốt được đào ngay trong vườn. Khi Paris được giải phóng, các xe tăng đi ngang qua vườn trong các ngày từ 19 tới 25 tháng 8 năm 1944.
Trong văn hóa
Là khu vườn lớn bên khu phố La Tinh và Saint-Germain-des-Prés nên có rất nhiều nghệ sĩ, nhà văn đã thường từng đi dạo trong vườn Luxembourg. Từ các nhà văn thế kỷ 19 như Victor Hugo, Baudelaire, Balzac, Verlaine... cho đến những tên tuổi lớn của thế kỷ 20: Hemingway, Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir...
Che Guevara
Danh sách tác phẩm
Nguyên gốc do Ernesto "Che" Guevara viết bằng tiếng Tây Ban Nha, sau đó dịch sang tiếng Anh
Vườn Luxembourg
Trong văn hóa
Trong tác phẩm Ba chàng lính ngự lâm của Alexandre Dumas, D'Artagnan đã hẹn đấu kiếm với Athos, Porthos và Aramis tại vườn Luxembourg. Văn hào Victor Hugo cũng đưa bối cảnh vườn vào tác phẩm Les Misérables (Những Người Khốn Khổ, phát hành vào năm 1862). Thi sĩ Gérard de Nerval từng sáng tác bài thơ tình đề tựa Une allée du Luxembourg (Trên lối đi vườn Lục Xâm) vào năm 1832. Nhà văn Anatole France cũng mô tả kỷ niệm ngày tựu trường thời trẻ đi ngang qua công viên trong tác phẩm ‘’Quyển sách của bạn tôi’’ (Le Livre de Mon Ami, phát hành vào năm 1885).
Che Guevara
Vinh danh
Tại Việt Nam có một ngôi trường Trung học phổ thông mang tên Che Guevara, tọa lạc tại thị trấn Mỏ Cày, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre. Tiền thân là trường THPT Mỏ Cày và trường chính thức được đổi tên thành trường THPT Che Guevara từ tháng 10 năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà cách mạng Argentina Thể loại:Nhà cộng sản Argentina Thể loại:Anh hùng Cuba Thể loại:Lãnh tụ Cộng sản Thể loại:Bộ trưởng Tài chính Thể loại:Nhà lý luận Mác-xít Thể loại:Nam giới theo chủ nghĩa nữ giới
Vườn Luxembourg
Trong văn hóa
Nhạc sĩ Việt Nam Phạm Trọng Cầu từng học tại Paris đã sáng tác ca khúc nổi tiếng "Mùa thu không trở lại", trong đó có câu "qua vườn Luxembourg, sương rơi che phố mờ, buồn này ai có mua". Nhà thơ Cung Trầm Tưởng có bài thơ "Mùa thu Paris" với câu: "Mùa thu âm thầm / Bên vườn Lục-Xâm / Ngồi quen ghế đá / Không em buốt giá từ tâm.." đã được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc. Ca-nhạc sĩ Duy Quang có ca khúc "Lá vàng tượng trắng trong vườn Lục Xâm".
Liên kết ngoài
Luxembourg Luxembourg Thể loại:Kiến trúc Phục Hưng Thể loại:Quận 6, Paris
Augusta xứ Sachsen-Gotha-Altenburg
Augusta xứ Sachsen-Gotha-Altenburg (30 tháng 11 năm 1719 - 8 tháng 2 năm 1772) là Vương phi xứ Wales với tư cách là vợ của Frederick, Thân vương xứ Wales. Bà là một trong bốn Vương phi xứ Wales chưa bao giờ trở thành Vương hậu, con trai cả của bà, George III, kế vị cha chồng bà là George II của Anh vào năm 1760 vì chồng bà đã qua đời 9 năm trước đó.
Vào năm 1751, cái chết đột ngột của Frederick khiến ngai vị Trữ quân đã từng khủng hoảng vì tình trạng của cha chồng bà - Vua George II - đã rất xấu, trong lúc đó con trai trưởng của bà là George khi ấy vẫn còn chưa thành niên. Vì lý do này, mặc trong thời gian này Vua George II vẫn còn sống (phải đến năm 1760 mới mất), bà Augusta đã trở thành người sẽ ở vị trí nhiếp chính trong giai đoạn từ khi Thân vương xứ Wales qua đời. Cuối cùng thì chuyện nhiếp chính đã không diễn ra khi vào năm 1756 thì con trai bà đã chính thức thành niên.
Thời thơ ấu
Công nữ Augusta chào đời ở thành phố Gotha thuộc Công quốc Sachsen-Gotha-Altenburg - một Công quốc nhỏ thuộc khu vực Thuringia của nước Đức hiện tại. Gia tộc của bà, nhà Sachsen-Gotha-Altenburg, là một nhánh của nhà Wettin - một gia tộc vương thất khá cổ kính tại Đức. Cha bà là Frederick II, Công tước xứ Saxe-Gotha-Altenburg (1676–1732) và mẹ bà là Princess Magdalena Augusta xứ Anhalt-Zerbst.
Cũng như các thành viên nhà Hannover, Augusta xuất thân từ những quý tộc người Đức, hơn nữa lại là những gia tộc trị vì quốc gia riêng (với tư cách là Vua) dù lãnh thổ hạn chế. Qua họ nội, Augusta là hậu duệ của Hoàng đế Frederick III - một Hoàng đế của Đế quốc La Mã thần thánh. Đây là vì mẹ của ông nội Agusta - Ernest I, Công tước Saxe-Gotha - là một người cháu gái của Christoph, Công tước xứ Württemberg. Trong khi đó, Công tước Christoph có bà ngoại là Kunigunde của Áo - con gái Hoàng đế Frederick III. Về họ ngoại, Magdalena Augusta xuất thân từ gia tộc trị vì Anhalt-Zerbst, cũng là người Đức, một nhánh của gia tộc quyền quý nhà Ascania sở hữu lãnh thổ trù phú thuộc về Saxon ở khu vực Đông phiên (được gọi là Saxon Eastern March).
Năm 1736, bà kết hôn với Frederick, Thân vương xứ Wales, con trai cả của Vua George II và Vương hậu Caroline. Ban đầu, Frederick được trù định kết hôn với con gái cả của Vua Frederick William I của Phổ. Một cuộc hôn nhân giữa Anh và Phổ đã được Vua George II và triều thần ấp ủ trong nhiều năm. Tuy nhiên, khi George II đề nghị rằng con trai cả của ông sẽ kết hôn với con gái cả của Frederick I (tức Vương nữ Louisa Ulrika), trong khi con gái thứ hai của ông là Vương nữ Caroline sẽ kết hôn với con trai cả của Frederick I, Quốc vương Phổ lại đưa ra đề nghị con trai cả của ông kết hôn với con gái cả của George II là Vương nữ Amelia. George II hủy bỏ hôn ước vì không chấp thuận lời đề nghị nà. Trong khoảng thời gian hôn ước với Phổ bị hủy, có tin đồn cho rằng Frederick có khả năng kết hôn với Lady Diana Spencer, cháu ngoại của Sarah Churchill, Bà Công tước xứ Marlboroug, một nữ quý tộc có sức ảnh hưởng lớn lúc bấy giờ, khi Frederick đến thăm Bà Công tước tại Richmond. Vương hậu Caroline nhận thấy cần phải nhanh chóng sắp xếp một cuộc hôn nhân cho con trai để tránh xảy ra một cuộc hôn nhân bất đăng đối. Do đó, bà gợi ý với nhà Vua nên ghé ngang Saxe-Gotha để xem mắt các Công chúa ở đó trong chuyến thăm sắp tới đến Hanover. Nhà vua đã làm theo và ông vừa ý Augusta. Khi nhà Vua hỏi ý kiến, Frederick đơn giản trả lời rằng ông sẽ chấp nhận bất kỳ người vợ nào mà cha chọn. Thái độ của Frederick xuất phát từ việc ông mong muốn được Nghị viện tăng thêm trợ cấp để độc lập tài chính khỏi cha mình.
Augusta không biết nói tiếng Pháp hay tiếng Anh, một số người đề nghị dạy bà học nói hai thứ tiếng đó trước khi về làm dâu, nhưng mẹ bà xem việc đó là không cần thiết vì vương tộc Anh xuất phát từ Đức. Augusta đến Anh và một lễ cưới diễn ra gần như ngay lập tức vào ngày 8 tháng 5 năm 1736, tại Nhà nguyện vương thất ở Cung điện St James, London
Vương phi xứ Wales
nhỏ|trái|200px|Augusta thời điểm làm Vương phi xứ Wales. Augusta xứ Saxe-Gotha rời Hellevoetsluis ngày 17 tháng 4 năm 1736 và đến Greenwich trên du thuyền vương thất "William and Mary" vào ngày 25 tháng ấy, tại đó bà được vị hôn phu đón tiếp. Vào ngày 27 tháng 4 năm ấy, Augusta được hộ tống đến Cung điện St James tại London, để ra mắt các thành viên còn lại của vương thất. Khi được giới thiệu, bà đã tạo một ấn tượng tốt với nhà Vua và Vương hậu bằng hành động nhún người sát sàn nhà như một cử chỉ đúng lễ khi diện kiến.
Trong năm đầu tiên của hôn nhân, Augusta vài lần bị bắt gặp đang chơi với búp bê qua cửa sổ dinh thự cho đến khi em chồng bà, Vương nữ Caroline, yêu cầu bà chấm dứt hành động đó. Frederick đã lợi dụng sự non nớt của vợ để qua lại với tình nhân, Lady Archibald Hamilton, người làm việc cho Augusta với tư cách Lady of the Bedchamber sau khi Frederick thuyết phục bà rằng những tin đồn về chuyện ngoại tình của ông đều không có thật. Augusta và Frederick có tổng cộng 9 người con, đứa con cuối cùng của họ, Vương tôn nữ Caroline Matilda (sau là Vương hậu Đan Mạch và Na Uy) chào đời sau cái chết của Frederick.
Frederick đã từng tuyên bố rằng ông sẽ không bao giờ cho phép bản thân bị ảnh hưởng bởi vợ như cha, và do đó ông không bao giờ xem Augusta như một người bạn tâm tình của mình. Tuy nhiên, ông đã chỉ dạy vợ hành động theo mong muốn của mình trong sự ác cảm với cha mẹ. Trong một số dịp, Frederick được cho là đã chỉ cho Augusta sỉ nhục cha mẹ mình. Khi Augusta tham dự buổi lễ tại Nhà nguyện Lutheran Đức, Vương hậu Caroline cũng có mặt trong sự kiện, Frederick đã dặn Augusta phải luôn đến sau Vương hậu, vì vậy bà buộc phải đi ngang trước mặt Vương hậu để đến chỗ ngồi của mình. Việc này cuối cùng đã khiến Vương hậu yêu cầu Augusta nên được dẫn đến chỗ ngồi bằng một lối đi khác, và Frederick dặn Augusta không cần vào Nhà nguyện nếu Vương hậu đã đến đó trước bà.
Khi Augusta được thông báo mang thai lần đầu tiên, Vương hậu Caroline khẳng định bà chắc chắn sẽ có mặt chứng kiến Augusta sinh con để đảm bảo tính xác thực của cái thai. Bà được cho là mong muốn ngai vàng sẽ truyền lại cho người con trai thứ hai. Augusta sinh hạ người con gái cả, Vương tôn nữ Augusta, vào ngày 31 tháng 7 năm 1737, tại Cung điện St James sau khi Frederick buộc bà phải chuyển từ Cung điện Hampton Court trong lúc chuyển dạ nhằm ngăn việc Quốc vương và Vương hậu có mặt chứng kiến. Tuy nhiên, Cung điện St James lúc đó chưa sẵn sàng để nhận trọng trách đỡ đẻ, không có chiếc giường nào được chuẩn bị thậm chí không thể tìm thấy tấm vải sạch nào và Augusta buộc phải sinh con trên chiếc khăn trải bàn. Vương hậu Caroline từng nói về con dâu và những thiệt thòi mà Augusta phải gánh chịu vì mình:"Con bé đáng thương, phải chi nó khạc vào mặt ta, ta chỉ có thể thương hại con bé vì phải tuân theo những chỉ bảo ngu ngốc như vậy".
Tình cảnh sinh nở của Vương phi xứ Wales dẫn tới một cuộc tranh cãi giữa Thân vương, Vương phi xứ Wales với nhà Vua và Vương hậu, mối quan hệ giữa họ vô cùng căng thẳng mãi đến khi dư luận trong cuộc nổi loạn của Jacobite vào năm 1745 gây áp lực lên họ. Sau khi hòa giải, hai vợ chồng dần tham gia vào việc xã giao của tầng lớp thượng lưu, cho phép các cận thần xuất hiện ở cả hai triều đình mà không lăng mạ họ. Augusta đã gây ấn tượng tốt trong đời sống xã hội, nơi cô được mô tả là xinh đẹp, thanh lịch và là một bà chủ mến khách. Đôi lúc các con của Augusta được chỉ dạy để biểu diễn cho các vị khách thưởng thức, điển hình vào ngày 4 tháng 1 năm 1749, khi George, Augusta, Elizabeth, Edward và một số người bạn chơi cùng họ diễn trong vở bi kịch của Cato.
Thời kỳ góa phụ
Ngày 31 tháng 3 năm 1751, Frederick qua đời đột ngột, do đó Augusta trở thành một góa phụ. Tiếng Anh đều thêm chữ "Dowager" vào tước hiệu của người phụ nữ góa phụ, do đó Augusta từ đây được gọi là 「The Dowager Princess of Wales」, có thể được dịch là "Vương thái phi xứ Wales" hoặc "Vương phi góa phụ xứ Wales", đôi khi bà lại được gọi đơn giản là 「The Princess Dowager; Thái phi」, hoặc thậm chí 「The Princess of Wales」 vì khi ấy Thân vương xứ Wales vẫn chưa kết hôn và do đó tước vị Vương phi xứ Wales vẫn ám chỉ đến Augusta. Bác sĩ Doran mô tả Augusta thời điểm chồng bà qua đời như sau:
Vua George II được cho là không thể hiện nhiều cảm xúc đối với sự ra đi của con trai và tổ chức tang lễ hết sức đơn giản. Khi nhận được lời chia buồn của nhà Vua, Augusta trả lời rằng bà đặt bản thân và các con vào tình thương và sự chở che của người chồng quá cố, và nhà Vua bị xúc động trước tình cảnh góa bụa cùng bầy con thơ của con dâu và sẵn sàng bù đắp cho họ. Sau cái chết của Frederick, vai trò của Augusta với tư cách là mẹ của người thừa kế ngai vàng trở nên nổi bật hơn, bà được nhà Vua và Nghị viện đặt giả định là nhiếp chính tương lai trong trường hợp nhà Vua băng hà và con trai cả của Augusta, lúc bấy giờ là Thân vương xứ Wales, còn quá nhỏ. Điều này gây ra một cuộc tranh cãi và bị Prince William, Công tước xứ Cumberland, phản đối vì ông vốn hy vọng sẽ được giao vai trò nhiếp chính thay vì chị dâu.
Trong những năm cuối triều đại George II, Augusta chọn cách sống ẩn dật và dành thời gian chăm sóc các con của mình. Trong số những lần ít ỏi xuất hiện trước công chúng, Augusta được nhà Vua trao cho vai trò mang tính nghi lễ và vinh dự giống như ông trao cho Vương hậu trước đây, vì lẽ đó mà Augusta được dân chúng và các triều thần muôn phần kính trọng. Tuy nhiên, Augusta ít nhiều bị mất lòng dân sau khi trở thành góa phụ. Bà bị chỉ trích vì cách nuôi dạy con cái của bà quá kín đáo, cách biệt chúng với thế giới bên ngoài và hiếm khi tiếp xúc người khác. Không lâu sau khi góa chồng, Augusta bắt đầu bị ảnh hưởng bởi John Stuart, Bá tước xứ Bute thứ 3, đồng thời là giáo sư của con trai bà, có tin đồn rằng giữa họ có gian tình và cả hai người bị truyền thông bôi nhọ vì việc này.
Khi con trai cả của Augusta dần trưởng thành, Vua George II cố gắng sắp xếp một cuộc hôn nhân cho cháu nội. Nhà Vua có ý định chọn một Công chúa xứ Brunswick-Wolffenbüttel hoặc một Công chúa Phổ, nhưng Augusta từ chối, đồng thời đề xuất một thành viên trong chính gia tộc của bà, nhà Saxe-Gotha.
Đức bà Vương mẫu
thumb|trái|250px|Chân dung Augusta, Thái phi xứ Wales và Đức bà Vương mẫu. Được vẽ sau khi bà qua đời, khoảng 1780, họa sĩ Allan Ramsay.
Ngày 25 tháng 10 năm 1760, con trai bà kế vị cha chồng bà, trở thành Vua George III. Cung đình Châu Âu không có việc gia tôn tước hiệu, xem trọng địa vị của tước hiệu rất thực dụng thông qua hôn nhân hiện hữu. Augusta là vợ góa của một Thân vương xứ Wales, cho nên bà vẫn là "Góa phụ của Thân vương xứ Wales" như lúc kể từ thời điểm Frederick qua đời, vì vậy cho dù ai cũng biết bà là người sinh ra Quốc vương đương nhiệm - George III - nhưng bà vẫn chỉ nhận lấy tước hiệu Thái phi xứ Wales như trước đây bà vẫn giữ, mà không phải Thái hậu nếu chúng ta cứ theo thói quen gia tôn tước hiệu kiểu khối đồng văn Hoa Hạ. Bên cạnh tước hiệu Thái phi xứ Wales, bà đôi khi sẽ được đề cập bằng danh xưng 「The King's mother」, tức "Thân mẫu của nhà Vua" hoặc "Vương mẫu", để nhấn mạnh thân phận mẹ đẻ của Vua George III trong thực tế.
Một năm sau khi kế vị, nhà Vua kết hôn với Charlotte xứ Mecklenburg-Strelitz. Mối quan hệ của Augusta với con dâu không được tốt đẹp. Augusta đã gây khó khăn cho con dâu trong việc tạo dựng các mối quan hệ xã hội bằng cách nhấn mạnh các nghi lễ cứng nhắc của triều đình Anh. Hơn nữa, Augusta còn bổ nhiệm phần lớn người hầu trong triều đình cho Vương hậu Charlotte, một số người trong đó được cho là có trách nhiệm báo cáo với Augusta biết mọi hành tung của con dâu. Khi Vương hậu kết giao với những hầu gái thân cận, bà bị Augusta chỉ trích nặng nề vì giữ quá nhiều tâm phúc, đáng chú ý là Juliane von Schwellenberg.
Dù chỉ là tước hiệu Thái phi góa phụ, nhưng sự thực việc bà là sinh mẫu của nhà Vua cũng đủ để tạo nền tảng cho Augusta gây nên một ảnh hưởng chính trị nhất định lên con trai, người 「"Nhất mực tuân theo những lời khuyên mà bà đưa ra"」, và ông cũng tin tưởng chúng. Augusta được cho là đã đôi lần bị ảnh hưởng bởi Lord Bute, người được bổ nhiệm làm Thủ tướng với sự hỗ trợ của Augusta vào năm 1762. Việc Lord Bute được bổ nhiệm đã gây ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng và khiến cả Augusta và Bute phải đối mặt với sự chống đối mãnh liệt đến mức Bute phải từ chức từ năm sau. Một số câu nói tuyên truyền mang tính công kích yêu cầu 「"Luận tội Vương mẫu"; Impeach the King's mother」 được viết nguệch ngoạc trên các bức tường của triều đình ở cuối con phố.
Khi Vua George III phát bệnh tâm thần tạm thời vào năm 1765, Augusta và Lord Bute không cho Vương hậu Charlotte biết tình hình. Dự luật Nhiếp chính năm 1765 khẳng định nếu Nhà vua không còn khả năng trị vì, Charlotte sẽ trở thành nhiếp chính. Augusta được đề nghị làm nhiếp chính nhưng có sự phản đối quyết liệt về đề cử này, bởi người ta lo ngại về ảnh hưởng của Lord Bute đối với quyền lực của Augusta khi làm nhiếp chính, và sợ rằng khi Augusta trở thành nhiếp chính, Lord Bute mới là người cai trị thực sự.
Khoảng năm 1769, chồng của cô con gái út của bà Caroline Matilda, tức Christian VII của Đan Mạch, đã đến nước Anh. Qua sự nài nỉ của con gái, Augusta trong buổi cơm tối đã đề nghị Vua Christian phục chức cho Louise von Plessen, một cận thần mà Caroline Matilda rất thích. Vua Christian trả lời mình đã thề lời thề thiêng rằng không bao giờ phục vị cho hắn, nhưng nếu con gái Augusta là Caroline Matilda muốn, thì có lẽ là được. Sau cùng, Augusta yêu cầu con gái mình chấm dứt chuyện với von Plessen và nên tận tâm hơn với Vua Christian trong hôn nhân. Đến năm 1770, nhiều tin đồn về Caroline Matilda được truyền ra, đặc biệt là liên quan đến chứng tâm thần trở nặng của Vua Christian cùng sự thất thế của Thủ tướng Bernstorff, được cho là kết quả của việc Caroline Matilda nhúng tay thao túng. Khi Augusta đến thăm con gái cả tại Brunswick, bà có dịp gặp Caroline Matilda, nhưng đứa con gái này lại chào đón bà trong tư thế kéo quấn chặt váy ở bắp đùi, một hành động được cho là cực kỳ thô lỗ vào lúc đó. Vào lúc Augusta than phiền, Caroline Matilda thản nhiên nói:「"Cầu đi, thưa bà, cầu cho tôi có thể điều hành đất nước của riêng mình theo ý mình"」.
Thái phi Augusta được an táng tại Tu viện Westminster theo thông lệ của thành viên vương thất Anh. Bởi vì trong thời gian dài bị dân chúng căm ghét, khi đang thực hiện đưa tang, rất nhiều người đến phản đối hò hét gây cản trở buổi lễ. Trong thời gian góa phụ, Augusta rất thích thú và có công mở rộng Vườn thực vật hoàng gia Kew, nhà kiến trúc sư William Chambers còn giúp bà xây dựng nhiều khu vườn, trong đó có một ngôi chùa tháp kiểu Trung Hoa vào năm 1761 vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vương phi xứ Wales Thể loại:Công tước phu nhân xứ Cornwall Thể loại:Vương tức Liên hiệp Anh Thể loại:Vương tức Anh Thể loại:Sinh năm 1719 Thể loại:Mất năm 1772 Thể loại:Vương tộc Hannover Thể loại:Công tước phu nhân xứ Edinburgh Thể loại:Sinh mẫu của các quân chủ Anh
Eugene O'Neill
Eugene Gladstone O'Neill (16 tháng 10 năm 1888 – 27 tháng 11 năm 1953) là nhà viết kịch Mỹ 4 lần đoạt giải Pulitzer cho kịch (1920, 1922, 1928, 1956) và giải Nobel Văn học năm 1936. O'Neill là người mở ra trường phái kịch tự nhiên của Mỹ.
Tiểu sử
Eugene O'Neill sinh ở Broadway, New York trong một gia đình Kitô giáo, con trai một nghệ sĩ tài danh gốc Ireland. Từ nhỏ ông phải theo cha đi lưu diễn khắp nơi, 7 tuổi bắt đầu vào trường nội trú, học lực bình thường nhưng đọc nhiều sách văn học. Những năm 1906-1907 ông học Đại học Princeton, nhưng không hứng thú với công việc nghiên cứu trong trường nên bỏ dở, đi vào cuộc sống phiêu lưu, làm qua các nghề tìm vàng, viên chức nhỏ, thủy thủ, diễn viên, nhà báo... Năm 1911, ông trở về New York, làm đủ thứ việc để kiếm sống. Năm 1912 ông mắc bệnh lao phải nằm điều dưỡng 6 tháng, đã toan tự tử rồi quyết định làm lại cuộc đời, bắt đầu sáng tác kịch để trở thành nghệ sĩ. Năm 1913 ông ra viện và bắt đầu theo học các khóa giảng về nghệ thuật kịch tại Đại học Harvard. Năm 1914, ông xuất bản cuốn sách đầu tiên gồm 7 vở kịch Thirst and other one-act plays (Khát và các vở kịch một hồi khác). Năm 1916, ông dựng thành công vở kịch dài Bound East of Cardiff (Về phía Đông tới Cardiff), và tiếp đó liên tục các vở kịch khác được ra đời và trình diễn như The Emperor Jones (Hoàng đế Jones), The Hairy Ape (Con khỉ rậm lông), Beyond the Horizon (Phía sau chân trời)...
Thập niên 1930 là thời kì đỉnh cao sáng tạo của O'Neill, ông được coi là nhà sáng tác kịch hàng đầu của nước Mỹ. Năm 1936 O'Neill là nhà viết kịch đầu tiên của Mỹ được nhận giải Nobel; do bệnh nặng ông không đến Thụy Điển dự lễ trao giải. Trong thư gửi Viện Hàn lâm Thụy Điển, ông đặc biệt nhấn mạnh đến ảnh hưởng của nhà viết kịch xuất chúng người Thụy Điển August Strindberg đối với ông. Những năm tiếp theo O'Neill viết thêm nhiều kiệt tác như The Iceman Comes (Người mang băng đá đang đến, 1939), Long Day's Journey Into Night (Ngày dài đi vào đêm, 1941), A Moon for the Misbegotten (Mặt Trăng cho các con ghẻ của số phận, 1943)...
Với vở kịch All God's Children Got Wings (Các con của Chúa đều có cánh, 1924), Eugene O'Neill là nhà văn Mỹ đầu tiên có tác phẩm lên án nạn phân biệt chủng tộc và nền văn minh tư sản. Dù vậy, kịch của O'Neill vẫn bộc lộ những tư tưởng bi quan sâu sắc trước số phận con người và cuộc đời. Sau khi nhận giải Nobel, ông hướng dần về tôn giáo và tư tưởng bi quan càng trở nên trầm trọng. Ông không tin vào khoa học và tiến bộ, sáng tác của ông thời kì này sa vào khủng hoảng nặng nề. Năm 1943 ông bị tổn thương não, mất khả năng làm việc, thậm chí không thể cầm bút viết, nên nhiều dự định sáng tạo ông ấp ủ đã không được thực hiện. Eugene O'Neill mất năm 1953.
Linh tinh
Con gái của Eugene O'Neil, Oona O'Neill, bị ông từ bỏ sau khi cô kết hôn với Charlie Chaplin khi cô mới 18 tuổi và Chaplin 54 tuổi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà soạn kịch Mỹ Thể loại:Người đoạt giải Nobel Văn học Thể loại:Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Princeton Thể loại:Người giành giải Tony Thể loại:Sinh năm 1888 Thể loại:Mất năm 1953 Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Nhà soạn kịch Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhà văn Thành phố New York
Michelle Obama
Michelle LaVaughn Robinson Obama (sinh ngày 17 tháng 1 năm 1964) là một luật sư, quản trị viên đại học Chicago và cựu Đệ Nhất Phu nhân Hoa Kỳ, phu nhân cựu Tổng thống Hoa Kỳ, Barack Obama. Sinh trưởng ở South Side, Chicago, Michelle tốt nghiệp Viện Đại học Princeton và Trường Luật Viện Đại học Harvard. Bà trở về Chicago để làm việc cho công ty luật Sidley Austin, có tên trong ban nhân viên của Thị trưởng Chicago Richard M. Daley, bà cũng làm việc cho Viện Đại học Chicago và Trung tâm Y khoa Viện Đại học Chicago. Bà là em của Craig Robinson, huấn luyện viên đội bóng rổ nam của Viện Đại học Oregon State.
Gia đình và học vấn
Michelle Robinson đến từ thành phố Chicago, bang Illinois, là con của ông Frasier Robinson (mất năm 1990), Robinson là nhân viên nhà máy nước, cũng là trưởng một chi bộ Đảng Dân chủ, và Marian Robinson, thư ký cửa hàng tiếp thị Spiegel. Michelle lớn lên trong khu cộng đồng South Shore ở Chicago, trong một gia đình truyền thống, ở đó mọi người quây quần quanh bàn ăn tối. Michelle cùng một anh trai lớn hơn mình 21 tháng tuổi, Craig, học nhảy lớp hai. Truy nguyên gia phả đến thời kỳ trước cuộc Cách mạng Mỹ tại miền Nam, hầu hết thân nhân của Michelle đều sống ở Nam Carolina.
220px|nhỏ|trái|[[Barack Obama|Barack và Michelle Obama.]]
Nghề nghiệp
Sau khi tốt nghiệp trường luật, Michelle đến làm việc tại văn phòng Chicago của công ty luật Sidley Austin trong lĩnh vực tiếp thị và quyền sở hữu trí tuệ. Về sau, bà đảm nhiệm một số chức trách về khu vực công của chính quyền thành phố Chicago trong cương vị phụ tá thị trưởng, rồi Phụ tá Ủy viên Quy hoạch và Phát triển. Đến năm 1993, bà trở thành giám đốc điều hành văn phòng Chicago của Public Allies, một tổ chức phi lợi nhuận chủ trương khuyến khích giới trẻ tham gia các hoạt động xã hội do các cơ quan chính phủ hoặc các nhóm thiện nguyện điều hành. Trong thời gian gần bốn năm làm việc cho Public Allies, Michelle mở kỷ lục gây quỹ đứng vững suốt 12 năm sau khi bà rời tổ chức này.
Năm 1996, bà về làm phụ tá giám đốc sinh viên vụ cho Đại học Chicago, ở đó bà phát triển Trung tâm Dịch vụ Cộng đồng của viện đại học. Năm 2002, bà trở thành giám đốc điều hành các vấn đề cộng đồng cho các bệnh viện Đại học Chicago, đến tháng 5 năm 2005 được bổ nhiệm vào chức vụ Phó Chủ tịch đặc trách Đối ngoại và các Vấn đề Cộng đồng. Bà vẫn giữ vị trí này, tuy chỉ làm việc bán thời gian để dành nhiều thời gian hơn cho các con. Cùng với sự thăng tiến của chồng như là một chính khách hàng đầu của nước Mỹ, Michelle Obama trở thành một phần của nền văn hóa đại chúng. Tháng 5 năm 2006, tạp chí Essence kể tên bà trong danh sách "25 phụ nữ có nhiều ảnh hưởng nhất thế giới."" Tháng 7 năm 2007, tờ Vanity Fair chọn bà là một trong "10 người mặc đẹp nhất thế giới." Trong bảng xếp hạng "100 nhân vật Harvard" của tạp chí 02138 (tháng 9 năm 2007), Michelle ở vị trí 58, trong khi chồng bà chiếm hạng 4. Tháng 7 năm 2008, tên bà lại xuất hiện trong danh sách những người mặc đẹp nhất. Bà cũng được chọn vào danh sách những phụ nữ mặc đẹp nhất của tờ People (2008), theo tạp chí này, là do nét đẹp "cổ điển và sự tự tin" của bà. Nhiều người ví Michelle Obama với Jacqueline Kennedy do phong cách chải chuốt nhưng không thái quá của bà, trong khi tờ New York Times so sánh bà với Barbara Bush, không chỉ vì khiếu thẩm mỹ mà còn vì tính cách của bà. Từng là thành viên ban quản trị TreeHouse Foods, nhà cung cấp chính của Wal-Mart, Michelle Obama quyết định cắt đứt quan hệ với tập đoàn này ngay sau khi chồng bà chỉ trích Wal-Mart trên diễn đàn của AFL-CIO tại New Jersey trong tháng 5 năm 2007. Bà cũng phục vụ trong ban giám đốc của Hội đồng Chicago về các Vấn đề Toàn cầu. Theo bảng khai hoàn thuế năm 2006 của hai người, lợi tức của Michelle là 273 618 USD từ bệnh viện Đại học Chicago, trong khi tiền lương Thượng viện Hoa Kỳ trả cho chồng bà là 157.082 USD. Tuy nhiên, tổng lợi tức của gia đình Obama lên đến 991.296 USD, trong đó có 51.200 USD TreeHouse Foods trả cho Michelle, cùng tiền đầu tư và bản quyền sách của Barak Obama.
Vận động cho Barack Obama
trái|150px|nhỏ|Michelle Obama vận động tại Plymouth, NH.
"Lần đầu tiên trong đời tôi"
Ngày 18 tháng 2 năm 2008 tại Milwaukee, Wisconsin Michelle Obama đưa ra nhận xét, "Lần đầu tiên kể từ lúc trưởng thành, tôi thấy hãnh diện về quê hương, bởi vì đất nước này đang cảm nhận được rằng niềm hi vọng cuối cùng cũng quay trở lại." Ngay chiều hôm đó, Michelle nhắc lại ý tưởng ấy khi diễn thuyết tại Madison, Wisconsin, "Lần đầu tiên kể từ lúc trưởng thành, tôi thấy hãnh diện về quê hương, không phải vì Barack thành đạt, mà vì tôi biết rằng dân chúng đang khao khát sự đổi mới." Vài nhà phê bình lên tiếng chỉ trích nhận xét này,   ban vận động tranh cử phải ra một thông cáo để giải thích "bất cứ ai nghe nhận xét này…, đều có thể hiểu là bà ấy đang phê bình nền chính trị của chúng ta." Suốt trong chiến dịch tranh cử, các phương tiện truyền thông miêu tả Obama là "người đàn bà da đen cáu kỉnh," khiến bà đáp trả: "Từ nhiều năm nay, Barack và tôi luôn bị săm soi bởi công chúng, nhưng chúng tôi đã tập cho da mặt mình dày lên theo thời gian. Hễ ra tranh cử là có gièm pha. Song tôi cố vượt qua chúng, khi đến cuối ngày thì tôi biết chấp nhận chúng như là một phần của công việc." Đến thời điểm diễn ra Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ năm 2008, báo chí nhận thấy Michelle Obama tỏ ra mềm mỏng hơn, và đồng cảm với cử tọa thay vì đưa ra những thách thức, bà cũng đồng ý được phỏng vấn trên các chương trình như The View và nhật báo Ladies’ Home thay vì chỉ xuất hiện trong các chuyên mục thời sự. Sự thay đổi cũng thể hiện trong thời trang của bà với trang phục mùa hè, nhẹ nhàng và thoáng mát.
Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ năm 2008
260px|nhỏ|trái|Michelle Obama với hai con gái, Malia Obama và Sasha Obama, tại Đại hội Đảng Dân chủ 2008, [[Denver, Colorado.]]
Ngay từ lúc khởi đầu chiến dịch tranh cử, Michelle Obama luôn được nhìn nhận là một diễn giả thiên bẩm. Ngày 25 tháng 8 năm 2008 bà đọc bài diễn văn chủ chốt ngay trong đêm đầu tiên của đại hội, trong đó bà miêu tả bản thân và gia đình như là sự thể hiện của Giấc mơ Mỹ. Những nhân vật khác cùng đăng đàn trong đêm ấy là Jesse Jackson, Jr. và Edward Kennedy. Michelle miêu tả Barack là người đàn ông của gia đình, còn bản thân bà chẳng có gì khác biệt với nhiều phụ nữ khác; bà cũng nói về xuất thân của hai người. Bà cho biết bà và chồng tin rằng, "bạn cần phải nỗ lực để đạt ước mơ, phải giữ lời, thực hiện điều bạn nói, tôn trọng người khác dù có thể bạn chưa biết họ, ngay cả khi họ bất đồng với bạn." Bà cũng nhấn mạnh đến tình cảm của bà đối với đất nước, như một phản ứng trước những chỉ trích về phát biểu của bà trước đó. Khi kết thúc bài diễn văn, hai cô con gái đến bên cạnh mẹ, và vẫy tay chào bố lúc ấy xuất hiện trên màn ảnh video ở trên cao. Nhà phê bình chính trị Andrew Sullivan gọi đó là "một trong những bài diễn văn đẹp, khiêm tốn, gần gũi, cảm động và hay nhất mà tôi từng nghe từ diễn đàn của một kỳ đại hội." Còn tờ TIME gọi các diễn giả trong buổi tối ấy là hình ảnh của một sự truyền tay được chờ đợi từ lâu ngọn đuốc từ các thành viên Gia tộc Kennedy đến người sẽ gánh trách nhiêm lãnh đạo Đảng Dân chủ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Chicago Thể loại:Tín hữu Tự trị Giáo đoàn Thể loại:Luật sư Mỹ Thể loại:Đệ Nhất Phu nhân Hoa Kỳ Thể loại:Barack Obama Thể loại:Nhà từ thiện Mỹ Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Luật Harvard Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Princeton Thể loại:Sinh năm 1964 Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Nữ nhà văn Mỹ gốc Phi Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nữ nhà văn thế kỷ 21 Thể loại:Nữ nhà văn Mỹ Thể loại:Nhà văn Chicago Thể loại:Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ Thể loại:Người viết hồi ký Mỹ Thể loại:Nhà văn Mỹ gốc Phi