cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hannibal
Qua đời (183/181 TCN)
Người ta không biết chắc ông qua đời vào năm nào. Trong biên niên của mình, Titus Pomponius Atticus tường thuật lại là nó xảy ra vào năm 183 TCN, và Livy cũng cho là như vậy. Polybius, người vốn viết trong thời gian gần nhất sau khi nó xảy ra, cho đó là năm 182 TCN. Sulpicius Blitho ghi chép là năm 181 TCN.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người cổ đại tự sát Thể loại:Tướng Carthago Thể loại:Hành quân Thể loại:Quân nhân tự tử Thể loại:Chính khách tự sát Thể loại:Tư lệnh Carthago trong Chiến tranh Punic lần thứ hai Thể loại:Người thế kỷ 3 TCN Thể loại:Người thế kỷ 2 TCN  Thể loại:Sinh năm 247 TCN Thể loại:Mất thập niên 180 TCN Thể loại:Nam giới tự sát
Renchinlkhümbe, Khövsgöl
Renchinlkhümbe (tiếng Mông Cổ: Рэнчинлхүмбэ) là một sum của tỉnh Khövsgöl ở miền bắc Mông Cổ. Vào năm 2009, dân số của sum là 4.740 người.
Tên gọi
Renchinlkhümbe được đặt tên theo Jambyn Lkhümbe, thành viên của Đoàn chủ tịch (hoặc Bộ chính trị) của Ủy ban Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ (MPRP) từ 1930 đến 1933 và giữ chức Bí thư thứ nhất của Ủy ban Trung ương MPRP từ ngày 30 tháng 7 năm 1932 đến ngày 30 tháng 6 năm 1933.
Lịch sử
Sum Renchinlkhümbe được thành lập, cùng với toàn tỉnh Khövsgöl, vào năm 1931. Vào năm 1933, nó có khoảng 1.800 cư dân trong 544 hộ gia đình, và khoảng 32.000 đầu gia súc. Negdel địa phương Altan Tal (Thảo Nguyên Vàng) được thành lập vào năm 1956. Tu viện Zöölöngiin Khüree (khoảng từ năm 1750) đã nằm ở khu vực ngày nay là gần trung tâm sum từ năm 1771.
Địa lý
Khu vực này có diện tích khoảng 8.850 km vuông, 2.910 km vuông trong đó là đồng cỏ và 35% là rừng. Trung tâm sum, Zöölön (tiếng Mông Cổ: Зөөлөн) nằm cách tỉnh lị Mörön 265 km về phía bắc và cách thủ đô Ulaanbaatar 998 km. Sum nằm ở bờ phía tây của hồ Khövsgöl.
Khí hậu
Renchinlkhümbe có khí hậu cận Bắc Cực (Phân loại khí hậu Köppen Dwc) với mùa hè mát mẻ và mùa đông lạnh buốt. Nhiệt độ trung bình thấp vào tháng 1 là −3,0 °C và những nhiệt độ thấp như −50 °C đã được ghi nhận. Phần lớn mưa rơi vào mùa hè, với một lượng tuyết vào các tháng liền kề của tháng Năm và tháng Chín. Mùa đông rất khô. Với nhiệt độ trung bình −7,8 °C, Renchinlkhümbe nằm trong vùng băng vĩnh cửu liên tục.
Kinh tế
Năm 2004, sum có khoảng 95.000 đầu gia súc, trong đó có 34.000 con cừu, 30.000 con dê, 21.000 bò nhà và bò yak, 9.200 con ngựa và 170 con lạc đà.
Tôn giáo
Những người Darkhad bản địa được biết đến vì họ theo Shaman giáo.
Giáo dục
Erdeniin Bat-Üül từng là một giáo viên ở Renchinlkhümbe trong một vài năm.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở Mông Cổ Thể loại:Sum của tỉnh Khövsgöl
Bulbophyllum subligaculiferum
Bulbophyllum subligaculiferum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
subligaculiferum]]
S
Ectropothecium conostegum
Ectropothecium conostegum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ectropothecium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Oxytropis acanthacea
Oxytropis acanthacea là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Jurtzev miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
A
Sphecodes mendocinus
Tham khảo
Thể loại:Sphecodes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1912
Berezne (huyện)
Huyện Berezne (Березнівський район, chuyển tự: Bereznes’kyi raion) là một huyện của tỉnh Rivne thuộc Ukraina. Huyện Berezne có diện tích 1715 km², dân số theo điều tra dân số ngày 5 tháng 12 năm 2001 là 63748 người với mật độ 37 người/km2. Trung tâm huyện nằm ở Berezne.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Ukraina Thể loại:Tỉnh Rivne
Lambsborn
Lambsborn  là một xã ở huyện Kaiserslautern, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Lambsborn có diện tích 4,73 km².
Tham khảo
Thể loại:Xã của bang Rheinland-Pfalz Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Kaiserslautern
Linyphia lambda
Linyphia lambda là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Linyphia. Linyphia lambda được Frederick Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1902.
Tham khảo
Thể loại:Linyphia
Bryum spirale
Bryum spirale là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Besch.) Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bryum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Stella Martin Manyanya
Stella Martin Manyanya (sinh ngày 4 tháng 8 năm 1962) là một chính trị gia người Tanzania, là đại biểu Quốc hội thuộc khu vực bầu cử Nyasa từ năm 2010. Vào tháng 10 năm 2017, cô được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, Thương mại và Đầu tư.
Cuộc đời
Cô học tại trường tiểu học Nambingi từ năm 1969 đến năm 1970. Sau đó cô chuyển đến trường tiểu học Maguu, hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học ở đó vào năm 1975. Từ năm 1976 đến năm 1979, cô theo học trường trung học Songea Girls, ở Songea. Cô tốt nghiệp đại học về kỹ thuật điện trường Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy và Đại học Dar es Salaam.
Lịch sử
Từ 1983 đến 1987, cô làm Kỹ thuật viên điện tại Pugu Kaolin Mines Limited (STAMICO). Từ 1992 đến 2005, cô làm Kỹ sư điện cho Công ty TNHH Cung ứng Điện Tanzania (TENESCO), một công ty chịu trách nhiệm sản xuất điện, truyền tải điện và phân phối điện. Tại TENESCO, cô tham gia giám sát, lập kế hoạch, xây dựng dây chuyền và vận hành.
Sự nghiệp
Cô tham gia quốc hội năm 2005 theo phe Đảng CCM. Trong nhiệm kỳ đầu tiên tại quốc hội, cô đã phục vụ trong ủy ban quốc hội về Đầu tư, Năng lượng và Khoáng sản. Cô cũng phục vụ trong Ủy ban điều hành quốc gia (NEC) trong khoảng thời gian đó. Cô được tái đắc cử vào năm 2010. Trong nhiệm kỳ thứ hai, cô là chủ tịch ủy ban nghị viện về công thương, từ năm 2010 đến năm 2011. Cũng trong nhiệm kỳ đó, cô là thành viên của ủy ban nghị viện về các vấn đề hiến pháp, quản lý hành chính và chính quyền địa phương.
Từ năm 2011 đến 2015, cô đồng thời giữ chức Ủy viên khu vực của Vùng Rukwa. Cô cũng từng là thành viên của Hội đồng Đại học của Đại học Dar es Salaam, và là thành viên của ủy ban quốc hội về Quốc phòng và An ninh.
Cô được bầu lại vào quốc hội lần thứ ba liên tiếp vào năm 2015. Năm 2015, cô được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Giáo dục, Công nghệ và đào tạo nghề cho đến tháng 10 năm 2017.
Cuphea intermedia
Cuphea intermedia là một loài thực vật có hoa trong họ Lythraceae. Loài này được Hemsl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cuphea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Machetornis rixosa
Tham khảo
Thể loại:Machetornis
Pangrapta marmorata
Liên kết ngoài
Thể loại:Pangrapta
San Francisco, Quezon
San Francisco là một đô thị cấp ba ở tỉnh Quezon, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 53.286 người.
Các đơn vị hành chính
San Francisco, về mặt hành chính, được chia thành 16 khu phố (barangay).
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Quezon
Leopold Auerbach
phải|nhỏ|Leopold Auerbach (1828-1897) Leopold Auerbach (27 tháng 4 năm 1828 – 30 tháng 9 năm 1897) là một nhà giải phẫu học và bệnh học thần kinh người Đức sinh ra tại Breslau.
Auerbach học Y khoa tại Đại học Breslau, Đại học Berlin và Đại học Leipzig. Kể từ năm 1850, ông trở thành bác sĩ. Từ năm 1872 ông là phó giáo sư bệnh học thần kinh tại Đại học Breslau.
Tên tuổi của ông gắn liền với việc khám phá ra Đám rối thần kinh cơ ruột Auerbachi, hay Đám rối Auerbach, là một lớp các tế bào hạch giúp cho sự vận động của hệ thống dạ dày ruột. Ông cũng là một trong những bác sĩ đầu tiên chẩn đoán các bệnh của hệ thần kinh bằng sử dụng phương pháp làm tiêu bản mô học. Ông đã xuất bản nhiều ấn phẩm đề cập đến vấn đề bệnh học thần kinh và các căn bệnh của cơ.
"Bệnh Friedreich-Auerbach" được đặt theo tên Auerbach và nhà bệnh học Nikolaus Friedreich. Đây là một căn bệnh hiếm gây ra sự tăng sinh quá mức các đặc tính của mặt và lưỡi.
Tham khảo
Thể loại:Nhà giải phẫu Đức Thể loại:Nhà bệnh học Đức Thể loại:Sinh năm 1828 Thể loại:Mất năm 1897 Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Breslau Thể loại:Nhân viên Đại học Breslau Thể loại:Người Đức gốc Do Thái Thể loại:Nhà giải phẫu học Đức
Irlbachia pedunculata
Irlbachia pedunculata là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được (Cham. & Schltdl.) Maas mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Irlbachia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Trentepohlia speiseri
Trentepohlia speiseri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở Afrotropisch và miền Ấn Độ - Mã Lai.
Boğaziçi, Kavak
Boğaziçi là một xã thuộc huyện Kavak, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 137 người.
Neopseustis archiphenax
Neopseustis archiphenax là một loài bướm đêm thuộc họ Neopseustidae. Nó được Edward Meyrick miêu tả năm 1928. Nó được tìm thấy ở upper Myanmar và the tỉnh Szechuan in Trung Quốc.
Boğaziçi, Kavak
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun
Neopseustis archiphenax
Sải cánh dài 26–27 mm.
Tham khảo
Thể loại:Neopseustis
Habenaria lucida
Habenaria lucida là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Wall. ex Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1835
Srbsko
Srbsko là một làng thuộc huyện Beroun, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Blumea veronicifolia
Blumea veronicifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Franch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đại bi Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Siberia (lục địa)
Siberia là một nền (vùng im lìm) nằm tại tâm của khu vực Siberia của Nga ngày nay. Siberia hay "Angaraland" (hoặc đơn giản hơn là Angara) ngày nay chính là Cao nguyên Trung Siberia. Nó là một nền địa chất cực kỳ cổ, đã hình thành ra một lục địa độc lập từ trước kỷ Permi
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử tự nhiên châu Á Thể loại:Liên đại Nguyên Sinh Thể loại:Liên đại Hiển Sinh Thể loại:Lục địa cổ Thể loại:Siberia Thể loại:Địa chất Nga Thể loại:Đông Bắc Á Thể loại:Địa chất Đại Cổ Sinh
Allapur.J, Aland
Allapur.J là một làng thuộc tehsil Aland, huyện Gulbarga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Gulbarga (huyện)
Bulbophyllum submarmoratum
Bulbophyllum submarmoratum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
submarmoratum]]
S
Ectropothecium contractum
Ectropothecium contractum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được (Sande Lac.) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ectropothecium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Ramphotrigon megacephalum
Ramphotrigon megacephalum là một loài chim trong họ Tyrannidae.
Tham khảo
Thể loại:Ramphotrigon
Pterolophia variabilis
Pterolophia variabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pterolophia
Linyphia lehmanni
Linyphia lehmanni là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Linyphia. Linyphia lehmanni được Eugène Simon miêu tả năm 1903.
Tham khảo
Thể loại:Linyphia
Sphecodes metanotiaeus
Tham khảo
Thể loại:Sphecodes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1865
Mittelbrunn
Mittelbrunn là một đô thị ở huyện Kaiserslautern, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Mittelbrunn có diện tích 8,97 km².
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Kaiserslautern
Cộng hưởng quỹ đạo
nhỏ|275x275px|Cộng hưởng Laplace của ba vật thể được thể hiện bởi ba trong số các mặt trăng Galilean của Sao Mộc. Các liên kết được đánh dấu bằng những thay đổi màu sắc ngắn gọn. Có hai liên từ Io-Europa (xanh lục) và ba liên từ Io-Ganymede (xám) cho mỗi liên kết Europa-Ganymede (đỏ tươi). Trong cơ học thiên thể, hiện tượng cộng hưởng quỹ đạo xảy ra khi các thiên thể có quỹ đạo gây ra một ảnh hưởng tương tác hấp dẫn đều đặn theo chu kỳ lên lẫn nhau, thường là bởi vì Chu kỳ quỹ đạo của chúng có mối liên hệ theo tỉ lệ các số nguyên nhỏ. Phổ biến nhất thì mối quan hệ này được phát hiện giữa một cặp thiên thể. Nguyên lý vật lý đằng sau cộng hưởng quỹ đạo thì tương tự về mặt khái niệm với việc đẩy một đứa trẻ trên một cái xích đu, trong đó quỹ đạo và cái xích đu đều có một tần số tự nhiên, và thiên thể còn lại sẽ thực hiện việc "đẩy" một cách lặp đi lặp lại theo chu kỳ để tác động lũy tích lên chuyển động. Cộng hưởng quỹ đạo làm gia tăng một cách to lớn ảnh hưởng hấp dẫn lẫn nhau của các thiên thể, tức là khả năng làm thay đổi hoặc chế ngự quỹ đạo của nhau. Trong hầu hết các trường hợp, điều này dẫn tới một tương tác ổn định, trong đó các thiên thể trao đổi động lượng và thay đổi quỹ đạo cho tới khi hiện tượng cộng hưởng không còn tồn tại nữa. Trong một số trường hệ, một hệ cộng hưởng có thể ổn định và tự chỉnh sửa để mà các thiên thể có thể duy trì trạng thái cộng hưởng. Một ví dụ là cộng hưởng 1:2:4 của các vệ tinh của Sao Mộc là Ganymede, Europa và Io, và cộng hưởng 2:3 giữa Sao Diêm Vương và Sao Hải Vương.
Herminia nigrobasalis
Herminia nigrobasalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Herminia
Trentepohlia strepens
Trentepohlia strepens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Trentepohlia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Volodymyrets (huyện)
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Ukraina Thể loại:Tỉnh Rivne
Olearia gordonii
Olearia gordonii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Lander mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
Thể loại:Olearia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Bryum splachnoides
Bryum splachnoides là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Harv.) Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1848.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bryum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1848
Neopseustis fanjingshana
Neopseustis fanjingshana là một loài bướm đêm thuộc họ Neopseustidae. Nó được Yang miêu tả năm 1988. Nó được tìm thấy ở tỉnh Quý Châu và tỉnh Hồ Nam ở Trung Quốc.
Sải cánh dài khoảng 17 mm.
Tham khảo
Thể loại:Neopseustis
Henri Rivière
Henri Laurent Rivière (12 tháng 7 năm 1827 - 19 tháng 5 năm 1883) là một sĩ quan hải quân và một nhà văn người Pháp.
Rivière sinh tại Paris. Tháng 10 năm 1842 Rivière học trường École Navale (học viện hải quân Pháp).
Henri Rivière là một nhà báo cho La Liberté cũng như viết bài cho Revue des deux mondes.
Trong quá trình xâm chiếm Bắc Kỳ, quân đội Pháp dưới sự chỉ huy của đại tá hải quân Henri Rivière đã chiếm đóng Hà Nội vào ngày 25 tháng 4 năm 1882. Ngày 27 tháng 3 năm 1883, quân đội do Rivière chỉ huy đã chiếm đóng thành Nam Định. Vào tháng 5 năm 1883, quân Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc và quân triều đình của Hoàng Kế Viêm đã bao vây Hà Nội. Rivière đã hai lần tìm cách đánh ra vào ngày 16 và ngày 19, kết quả là bị quân Cờ Đen giết chết. Nơi Rivière tử trận nằm trên đất làng Dịch Vọng Trung (thôn Trung) nay là đường Cầu Giấy thuộc phường Dịch Vọng quận Cầu Giấy Hà Nội. Ông được chôn cất tại Nghĩa trang Montmartre ở Paris. giữa|nhỏ|460x460px|Henri Rivière trong [[Trận Cầu Giấy (1883)|trận Cầu Giấy, 1883]]
Liên kết ngoài
Henri Rivière
Ga Changsin
Ga Changsin (Tiếng Hàn: 창신역, Hanja: 昌信驛) là ga tàu điện ngầm trên Tuyến số 6 của Tàu điện ngầm Seoul ở Sungin-dong, Jongno-gu, Seoul.
Tham khảo
Changsin Changsin Changsin
Dadji Rahamata Ahmat Mahamat
Dadji Rahamata Ahmat Mahamat là một nhà hoạt động nữ quyền người Chad. Cô là giám đốc của tổ chức CAMOJET, Collectif des Associations et Mouvements de Jeunes du Tchad (Liên minh các phong trào và hiệp hội của giới trẻ ở Chad).
Tuổi trẻ
Cô là con gái của Ahmat Dadji, cựu Tổng giám đốc điều hành của Công ty Đường công nghiệp Chadian (SONASUT), lãnh đạo người Hadjeraï.
Cha cô mất khi cô 2 tuổi. Vào ngày 28 tháng 5 năm 1987, cha cô và hai anh trai, tuổi 20 và 17, đã bị bắt cóc bởi những người đàn ông lạ mặt được nhận định là theo lệnh của Tổng thống Chad đương nhiệm, Hissène Habré.
Kể từ đó, cô và gia đình đã tham ra các phong trào, tìm ra manh mối vụ việc.
Nghề nghiệp
Cô đã làm việc cho nhiều tổ chức và hiệp hội khác nhau ở Chad và tham gia CAMOJET vào năm 2010
Cô là giám đốc của tổ chức CAMOJET, Collectif des Associations et Mouvements de Jeunes du Tchad (Liên minh các phong trào và hiệp hội của giới trẻ ở Chad), một "hiệp hội thanh niên hoạt động vì quyền con người", có trụ sở tại thủ đô thành phố, N'Djamena.
Vào ngày 6 tháng 2 năm 2015, Dadji đã bị bắt rồi được thả ra trong cùng ngày hôm đó, với điều kiện cô không tiết lộ với báo chí về việc cô bị bắt giữ. Khi được thả ra, cô ngay lập tức tiết lộ với báo chí nên bị bắt trở lại. Sau đó, được thả ra cùng với 22 người biểu tình khác vào ngày 8 tháng 2. Cô tiếp tục bị đe dọa là không được chia sẻ việc này với truyền thông, trừ khi cô muốn "hủy hoại cuộc đời".
Dadji đã nói: "Tôi đã bị quấy rối và đe dọa nhưng tôi vẫn đứng vững."
Cuộc sống cá nhân
Dadji sống ở thành phố N'Djamena, thủ đô nước Chad,.
Tham khảo
<references group="" responsive="">
Thể loại:Người Chad
San Narciso, Quezon
San Narciso là một đô thị cấp ba ở tỉnh Quezon, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 39.828 người.
Các đơn vị hành chính
San Narciso, về mặt hành chính, được chia thành 24 khu phố (barangay).
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Quezon
Syzygium schistaceum
Syzygium schistaceum là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được J.W.Dawson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Cuphea jorullensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Cuphea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824
Ramphotrigon ruficauda
Ramphotrigon ruficauda là một loài chim trong họ Tyrannidae.
Tham khảo
Thể loại:Ramphotrigon
Bükceğiz, Kavak
Bükceğiz là một xã thuộc huyện Kavak, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 46 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun
Blumea vestita
Blumea vestita là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Kitam. mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đại bi Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Grevillea pauciflora
Grevillea pauciflora là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được R.Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grevillea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Sphecodes metathoracicus
Sphecodes metathoracicus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sichel mô tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Sphecodes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1865
Bulbophyllum subpatulum
Tham khảo
subpatulum]]
S
Trentepohlia suavis
Trentepohlia suavis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Trentepohlia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Ectropothecium costaricense
Ectropothecium costaricense là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Renauld & Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ectropothecium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Màu vết vạch
Vết vạch hay màu vết vạch của khoáng vật là màu bột của khoáng vật đó khi vạch nó lên trên một bề mặt không bị phong hóa. Thường người ta dùng một mẫu sứ trắng không tráng men để vạch khoáng vật lên đó sẽ thấy được màu vết vạch rõ hơn. Màu vết vạch này thường chính xác hơn màu của bản thân cục khoáng vật là một dấu hiệu quan trọng trong việc nhận dạng khoáng vật. Nếu không có vết vạch, thì có thể gọi khoáng vật đó không màu hoặc màu trắc. Vết vạch đặc biệt quan trọng trong việc xác định các vật liệu có màu và đục, và ít có tác dụng đối với các khoáng vật silicat vì chúng hầu hết có màu trắng và khó để lấy được bột của chúng.
Pterolophia varians
Pterolophia varians là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pterolophia
Công viên Montsouris
nhỏ|300px|Hồ trong công viên Montsouris Công viên Montsouris là một khu vườn công cộng lớn nằm ở Quận 14, phía nam thành phố Paris. Với diện tích 15 hecta, công viên Montsouris mang phong cách vườn Anh, được tạo ra vào thời Đệ nhị đế chế. Ngày nay đây là một trong những không gian xanh quan trọng của Paris.
Lịch sử
thumb|center|600px|Parc Montsouris
Trước kia, ở khu vực Montsouris có hầm khai thác đá Montrouge. Một phần của nó đã đón nhận nhiều hài cốt từ các nghĩa địa Paris khi thành phố được cải tạo. Thời Đệ nhị đế chế, Montsouris nằm trong dự án tạo bốn không gian xanh nằm ở bốn góc của Paris: rừng Boulogne phía tây, Buttes-Chaumont phía bắc, rừng Vincennes phía đông, và Montsouris ở phía nam.
Nam tước Georges Eugène Haussmann quyết định cải tạo vào năm 1860 và giao cho kỹ sư Jean-Charles Alphand. Công việc gặp nhiều khó khăn, không chỉ vì hầm mộ nằm ở đây mà Montsouris còn có hai tuyến đường sắt chạy qua: tuyến Sceaux theo hướng Bắc Nam và tuyến Petite Ceinture theo hướng Đông Tây. Như mong muốn của Napoléon III, Montsouris theo lối công viên của Anh, nơi người dân thuộc mọi tầng lớp có thể tới thư giãn.
Bắt đầu từ năm 1867, việc cải tạo kéo dài tới năm 1878, nhưng năm 1869 công viên đã được khánh thành. Một hồ nhân tạo trong công viên được cung cấp nước từ cầu máng Arcueil. Một thời gian, công viên Montsouris từng là khu vực đi dạo ưu thích của các bệnh nhân bệnh viện Sainte-Anne gần đó. Nhưng về sau Sainte-Anne có một công viên riêng trong khuôn viên của bệnh viện.
Công viên Montsouris rộng 154.640 m², địa hình khá đa dạng: có hồ, các con dốc, cầu, các bãi cỏ rộng bằng phẳng. Công viên được bao bọc bởi các con phố: đại lộ Reille phía bắc với ba lối vào, phố Gazan phía đông có hai lối vào, đại lộ Jourdan phía nam hai lối vào và phía tây là phố Nansouty. Tuyến RER B chay qua, chia công viên Montsouris thành hai phần. phía nam của công viên, bên kia đại lộ Jordan là Cư xá đại học quốc tế Paris.
Ngược lại với những khu vườn khác của Paris, mọi người được phép đi trên bãi cỏ của Montsouris. Bên trong công viên còn có một vài công trình, nhà hàng.
Điện Bardo cũ
Điện Bardo từng nằm trong công viên Montsouris cho tới khu bị cháy rụi vào năm 1991. Công trình này được kiến trúc sư Otapon xây dựng để giới thiệu về Tunisia trong Triển lãm thế giới năm 1867 ở Paris. Tới năm 1868, chính quyền thành phố mua lại với giá 150,000 franc và cho xây dựng lại trong công viên. Các công nhân người Tunisia đã mất 4 tháng để đặt cung điện tại vị trí cao nhất của Montsouris.
Theo dự tính, điện Bardo sẽ dành cho các nhân viên của Đài quan sát thời tiết. Nhưng khi Paris bị vây hãm trong chiến tranh Pháp-Phổ rồi tiếp đó là Công xã Paris, công trình đã bị hư hỏng. Sau khi sửa chữa, nơi đây dành cho đài quan sát thời tiết rồi đài thiên văn. Từ năm 1893, một ban phân tích hóa và vi khuẩn của thành phố cũng về đây. Được xếp hạng di tích lịch sử, thành phố Paris đã chi 15 triệu franc để tu sửa công trình. Nhưng tới ngày 5 tháng 3 năm 1991, điện Bardo bị một đám cháy thiêu chịu.
Ngoài các tấm bưu thiếp, có thể thấy lại công trình trong bộ phim Cléo de 5 à 7 năm 1962 của đạo diễn Agnès Varda.
Trạm thời tiết
Trạm quan sát thời tiết ở công viên Montsouris được Charles Sainte-Claire Deville thành lập năm 1872. Trước kia, trạm thời tiết này từng năm trong điện Bardo. Tới năm 1973 thì một tòa nhà mới được xây dựng. Ngày nay đây là một trạm hiện đại, dự báo thời tiết cho Paris và vành đai nhỏ. Các dữ liệu của trạm được ghi liên tục từ năm 1872 cho tới hiện nay.
Điểm đánh dấu kinh tuyến Paris
nhỏ|240px|Tuyến đường sắt Petite Ceinture cũ Kinh tuyến Paris chạy ngang qua công viên Montsouris. Vào năm 1806, để đánh dấu vị trí đường kinh tuyến, một cây cột ngắm được đặt ở đây. Còn điểm phía bắc đặt tại khuôn viên của Moulin de la Galette trên đồi Montmartre. Cây cột này cao 4 mét, vốn nằm trong vườn của Đài thiên văn Paris trước khi chuyển về đây.
Vào dịp kỷ niệm 200 năm ngày sinh của nhà vật lý, nhà thiên văn François Arago, trong khoảng 1989 tới 1994, 135 bức trạm được đặt dọc theo vị trí đường kinh tuyến Paris. Trong số đó có 9 bức nằm trong công viên Montsouris.
Pavillon Montsouris
Nhà hàng Pavillon Montsouris được mở cửa từ năm 1889, đến năm 1930 được trang trí lại bằng những mảng kính ghép màu lớn. Còn được mang tên Le Pavillon du Lac, tức tòa nhà bên hồ, nhà hàng này từng tiếp đón nhiều vị khách nổi tiếng như Vladimir Ilyich Lenin, Lev Davidovich Trotsky, Simone de Beauvoir và Jean-Paul Sartre, Louis Jouvet và Marcel Carné... Gần đây nhất, năm 2004, Pavillon Montsouris được sửa chữa, trang trí lại.
Ga Cité universitaire
Tuyến RER B cắt qua công viên Montsouris theo hương Bắc-Nam. Nhà ga Cité universitaire nằm phía bắc công viên, mở cửa ra đại lộ Jourdan. Ga Cité universitaire vốn là một ga cũ được xây năm 1840 của tuyến đường sắt Sceaux nối Paris với Sceaux.
Tuyến RER B chạy qua Montsouris được để lộ thiên và có một cầu bắc qua dành cho người đi bộ. Tiếp đó từ ga Cité universitaire về ngoại ô phía nam, tàu tiếp tục chạy trong đường hầm. Từ năm 2006, nhà ga này còn có thêm tuyến tramway T3 dừng phía trước, trên đại lộ Jourdan.
Đường sắt Petite Ceinture
Tuyến đường sắt Petite Ceinture, tức vòng đai nhỏ, đã không còn sử dụng kể từ năm 1934. Chạy ngang qua công viên Montsouris, một phần tuyến đường sắt này ngầm dưới đất. Nhà ga Parc de Montsouris nằm ở rìa phố Amiral-Mouchez đã bị phá hủy vào đầu thập niên 1980.
Liên kết ngoài
Montsouris Thể loại:Quận 14, Paris Montsouris
6,5 mm Grendel
Grendel 6.5mm (6,5 × 39mm) là một cỡ đạn trung gian được thiết kế bởi Arne Brennan, Bill Alexander và Janne Pohjoispää như một loại đạn có độ giật thấp, độ chính xác cao, có phạm vi bắn từ 150–750 m dành riêng cho AR-15. Nó là một biến thể cải tiến của đạn PPC 6,5mm. Kể từ khi được giới thiệu, nó đã được chứng minh là một thiết kế đa năng và hiện đang mở rộng ra các loại súng khác bao gồm súng trường khóa nòng trượt và dòng súng Kalashnikov.
Cái tên "6.5mm Grendel" là nhãn hiệu thuộc sở hữu của Alexander Arms cho đến khi nó được phát hành hợp pháp để cho phép cỡ đạn trở thành tiêu chuẩn SAAMI.
Phát triển và lịch sử
Mục tiêu thiết kế của Grendel 6,5mm là tạo ra một cỡ đạn có tầm bắn hiệu quả trong phạm vi từ 150 đến 750 m cho họ súng AR-15, vượt qua hiệu suất của cỡ đạn 5,56mm NATO /.223 Remington. Bị hạn chế bởi chiều dài củakiểun đạn NATO 5,56 × 45mm, các nhà thiết kế Grendel đã quyết định sử dụng vỏ có đường kính lớn hơn nhưng có chiều dài ngắn hơn để có thể chứa được lượng thuốc đẩy nhiều hơn trong khi vẫn đảm bảo được đạn có hệ số đạn đạo (ballistic coefficient - BC) cao. Nhà máy sản xuất đạn được đã nạp thuốc theo định lượng từ 90 đến 129 grain (5.8–8.4 g), vận tốc mũi của đạn dao động từ 2500 ft/s với 129- và 130 gr đạn tới 2900 ft/s với 90 gr đạn (có vận tốc tương tự 5,56  mm 77 gr viên). Tùy thuộc vào vật liệu chế tạo, đạn 6,5 Grendel có trọng lượng 14,7 to 17,8 g.
Đường kính đầu vỏ của Grendel giống như của đạn 0,22 Russian, 7,62×39mm và 6,5mm PPC. Đường kính này lớn hơn NATO 5,56 × 45mm, do đó bắt buộc phải sử dụng loại thoi đấy phi chuẩn AR-15. Đường kính đầu đạn tăng dẫn đến giảm một chút hiệu suất so với cỡ đạn M16 / AR-15 tiêu chuẩn. Một băng đạn Grendel có cùng kích thước với băng đạn STANAG 30 viên đạn 5,56 sẽ chứa 26 viên đạn 6,5mm.
Hiệu suất
phải|nhỏ| Băng đạn Grendel 26 viên Những người đề xuất khẳng định rằng Grendel là một loại đạn trung gian giữa NATO 5,56 × 45mm và NATO 7,62 × 51mm. Nó giữ lại động năng ở pha cuối lớn hơn cân xứng với phạm vi hiệu quả rộng hơn so với với 2 loại đạn trên hệ số đạn đạo cao hơn. Ví dụ: 123 gr   6.5 Grendel có động năng lớn lượng hơn và xuyên giáp tốt hơn ở tầm 1.000 mét so với loại đạn M80 7.62 NATO 147 gr lớn hơn và nặng hơn.
Đạn đạo mở rộng
nhỏ|So sánh thay đổi vẫn tốc mũi với trọng lượng đạn Như đã nói ở trên, trường hợp đạn Grendel có liên quan rất chặt chẽ với trường hợp đạn 0,22 Russian. Nói chung, mỗi grain trọng lượng đạn bổ sung sẽ giảm vận tốc mũi xuống 10,8  ft / s (6.1   m / s cho mỗi gram) và mỗi inch chiều dài nòng bổ sung sẽ tăng vận tốc mũi thêm 20   ft / s (2.4   m / s cho mỗi centimet. Chi tiết cụ thể dưới dạng biểu đồ được Alexander Arms công bố.
Sử dụng trong quân đội và cảnh sát
Serbia đang trong quá trình áp dụng khẩu súng trường Zastava M17 do Zastava Arms chế tạo với cỡ nòng Grendel 6,5 mm làm vũ khí chính cho các lực lượng vũ trang của mình. Một khẩu súng trường do Mỹ sản xuất với cỡ nòng Grendel 6,5mm cũng có thể được sử dụng trong vũ khí cho các đơn vị lực lượng đặc biệt sau khi nó vượt qua thử nghiệm tại Trung tâm Kiểm tra Kỹ thuật. Ba loại đạn Grendel 6,5mm do Prvi Partizan Uzice Serbia sản xuất sẽ được thử nghiệm để sử dụng với những khẩu súng trường này.
Vết vỡ (khoáng vật học)
Trong khoáng vật học, vết vỡ là hình dạng và cách sắp xếp của một bề mặt được hình thành khi một khoáng vật bị đập vỡ. Các khoáng vật thường có một vết vỡ rất đặc trưng, vì thế các vết vỡ này được dùng để xác định khoáng vật.
Vết vỡ khác với cát khai vì cát khai liên quan đến sự vỡ ra dọc theo các mặt cấu trúc của tinh thể còn vết vỡ là sự vỡ thì có nghĩa tổng quát hơn. Tất cả khoáng vật đều có vết vỡ, nhưng khi tính cát khai quá thể hiện quá rõ thì rất khó để xác định được vết vỡ.
Vết vỡ vỏ sò
thumb|left|180px|[[Đá vỏ chai]] Vết vỡ vỏ sò là vết vỡ trên mặt có những vòng đồng tâm như vỏ sò. Nó thường xảy ra với khoáng vật không kết tin hoặc mịn như đá lửa, opan hoặc đá vỏ chai, nhưng cũng xảy ra với các khoáng vật kết tinh ví dụ như thạch anh. (lưu ý rằng đá vỏ chai là một loại đá macma, không phải khoáng vật, nhưng cũng cho thấy vết vỡ vỏ sò)
Vết vỡ dạng đất
thumb|left|180px|[[Limonit]] Vết vỡ dạng đất có nguồn gốc từ đất vỡ. Nó được thấy ở các khoáng vật tương đối mềm, lỏng ví dụ như limonit, kaolinit và aluminit.
Vết vỡ răng cưa
thumb|left|180px|[[Đồng tự sinh]] Vết vỡ răng cưa có dạng sắc nhọn, lởm chởm. Nó thường xảy ra khi kim loại bị xé ra, thường thấy ở các kim loại tự nhiên ví dụ như đồng và bạc.
Vết vỡ dạng sợi
thumb|left|180px|[[Amiăng trắng]] Vết vỡ dạng sợi bao gồm các mảnh nhỏ sắc dài. Nó cụ thể được nhìn thấy ở các khoáng vật dạng sợi ví dụ như amiăng trắng, nhưng cũng xảy ra cả với khoáng vật không phải dạng sợi ví dụ như kyanit.
Vết vỡ xớ
thumb|left|180px|[[Magnetit]] Vết vỡ xớ có bề mặt không bằng phẳng và ngẫu nhiên. Nó xảy ra với nhiều khoáng vật ví dụ như arsenopyrit, pyrit và magnetit.
Tham khảo
Thể loại:Khoáng vật học
Tombaugh Regio
Tombaugh Regio là đặc điểm bề mặt sáng màu lớn nhất của hành tinh lùn Sao Diêm Vương. Nó nằm ở phía bắc của đường xích đạo, về phía đông bắc của Cthulhu Macula và về phía tây bắc của Krun Macula, cả hai đều là những đặc điểm tối màu. Thùy phía tây của nó là một đồng bằng rộng 1.000 km bao gồm nitơ và các loại băng khác nằm trong một bồn địa được đặt tên là Sputnik Planitia. Thùy phía đông bao gồm các vùng cao nguyên có suất phản chiếu cao được cho là do nitơ vận chuyển qua khí quyển từ Sputnik Planitia bao phủ và sau đó lắng đọng dưới dạng băng. Một phần băng nitơ này sau đó quay trở lại Sputnik Planitia bằng dòng chảy sông băng. Nó được đặt theo tên của Clyde Tombaugh, người phát hiện ra Sao Diêm Vương, và có tên hiệu là "trái tim" theo hình dạng của nó. .
Mô tả
Tombaugh Regio là một vùng rộng lớn, sáng màu, bề rộng khoảng 990 mi. Hai thùy của đặc điểm này là khác biệt về địa chất. Thùy phía tây là Sputnik Planitia mịn hơn so với phía đông, và chúng có màu sắc hơi khác nhau. Suy đoán ban đầu là thùy phía tây có thể là một miệng hố va chạm lớn chứa đầy tuyết nitơ. Các đốm sáng trong khu vực này ban đầu được suy đoán là các đỉnh núi. Các bức ảnh công bố ngày 15 tháng 7 năm 2015 tiết lộ các dãy núi cao 11000 ft từ nước đóng băng trong đặc điểm này; chúng cũng cho thấy không có miệng hố nào trong cùng khu vực. Các dữ liệu tiếp theo chỉ ra rằng trung tâm Sputnik Planitia rất giàu băng nitơ, cacbon monoxit và metan, và các đặc điểm gần rìa của khu vực cho thấy bằng chứng về dòng chảy băng giống như sông băng và vật liệu sáng màu bao phủ lên vật liệu sẫm màu hơn ở rìa phía đông của Cthulhu Macula. Bề mặt của Sputnik Planitia được chia thành các ô đối lưu đa giác và chưa đến 10 triệu năm tuổi, cho thấy Sao Diêm Vương đang hoạt động về mặt địa chất.
Đặc điểm này đã được nhận dạng là một điểm sáng trong sáu thập kỷ trước khi New Horizons bay qua, mặc dù không thể chụp ảnh với độ phân giải đủ để xác định hình dạng của nó. Trong sáu thập kỷ này, đốm sáng này đã được quan sát là mờ đi.
Năm 2020, người ta phát hiện ra rằng Tombaugh Regio kiểm soát luân chuyển gió của Sao Diêm Vương, và có thể chạm trổ cảnh quan trên bề mặt hành tinh lùn này.
Đặt tên
Tombaugh Regio lần đầu tiên được nhận dạng trong những hình ảnh ban đầu của Sao Diêm Vương do tàu thăm dò New Horizons gửi về sau khi phục hồi từ sự cố bất thường tạm thời đưa nó vào chế độ an toàn. NASA ban đầu gọi nó là "trái tim" liên quan đến hình dạng tổng thể của nó. Vào ngày 15 tháng 7 năm 2015, khu vực này được nhóm New Horizons đặt tên tạm thời là "Tombaugh Regio" để vinh danh nhà thiên văn học Clyde Tombaugh, người phát hiện ra Sao Diêm Vương, còn regio là tiếng "Latin" để chỉ "khu vực". Vào ngày 7 tháng 9 năm 2017, tên gọi này đã được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU) chính thức phê duyệt, cùng với tên của 13 đặc điểm bề mặt khác trên Sao Diêm Vương.
Một số người nhận thấy đặc điểm này cũng giống với nhân vật hoạt hình Pluto của Disney, một chú chó không có hình dạng người, chia sẻ cùng tên gọi tiếng Latinh của hành tinh lùn này, và quay mặt về hướng đông. Công ty Walt Disney đã thừa nhận sự giống nhau về nhận thức này trong một đoạn phim hoạt hình ngắn.
Jönköping
Jönköping (Yơn-shơ-ping) là một thành phố ở miền nam Thuỵ Điển với 84.420 cư dân (2005) Đây là thành phố đông dân thứ 9 của Thụy Điển.. Jönköping nằm cuối phía nam của hồ lớn thứ hai của Thụy Điển, Vättern. Thị trấn Jönköping trấn ban đầu đã phát triển cùng với Huskvarna và Norrahammar hình thành một khu vực tiếp giáp đô thị, từ năm 1971 hoàn toàn trong cùng một vùng đô thị.
Thành phố này là thủ phủ của Khu tự quản Jönköping với dân số 122.194 (2006), và cũng là thủ phủ của hạt Jönköping có dân số 331.539 (2006). Jönköping là trụ sở của một tòa án cấp huyện và tòa án phúc thẩm cũng như Tòa án Hành chính Quốc gia Thụy Điển. Nó cũng là nơi đóng trụ sở của Hội đồng Nông nghiệp Thụy Điển.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Thụy Điển
1912 Anubis
1912 Anubis (6534 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten và Ingrid van Houten-Groeneveld ở Leiden from Schmidt plates taken ở Đài thiên văn Palomar bởi Tom Gehrels. Nó được đặt theo tên the jackal-headed Egyptian god Anubis.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten Thể loại:Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld Thể loại:Được phát hiện bởi Tom Gehrels Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1960
Denis Leary
Denis Colin Leary (sinh ngày 18 tháng 8 năm 1957) là nam diễn viên, nghệ sĩ hài người Mỹ. Sinh ra ở Massachusetts, Leary nổi tiếng với vai trò nghệ sĩ hài độc thoại, đặc biệt là qua những tiểu phẩm trên kênh MTV và các sê-ri hài No Cure for Cancer (1993), Lock 'n Load (1997). Đầu những năm 1990, Leary bắt đầu tham gia điện ảnh và truyền hình với các phim Judgement Night (1993), Gunmen (1994), Operation Dumbo Drop (1995) và Wag the Dog (1997).
Những năm 2000, ông sản xuất và đóng chính trong chương trình truyền hình The Job (2001–2002). Năm 2004, ông sáng lập và đóng chính Rescue Me (2004–2011), qua đó giành được hai đề cử giải Primetime Emmy, một cho biên kịch và một cho diễn xuất. Leary cũng lồng tiếng cho nhân vật bọ rùa Francis trong A Bug's Life và hổ răng kiếm Diego trong loạt phim Kỷ băng hà.
Đời tư
Leary kết hôn với tác giả Ann Lembeck Leary năm 1989, cả hai gặp nhau lần đầu khi ông làm hướng dẫn cho vợ trong một lớp học tiếng Anh tại Đại học Emerson. Cặp đôi có hai con, một con trai tên John Joseph "Jack" (sinh 1990) và một con gái tên Devin (sinh 1992).
Liên kết ngoài
Thể loại:Nghệ sĩ hài độc thoại Mỹ Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Mỹ Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Mỹ Thể loại:Nam nghệ sĩ hài Mỹ Thể loại:Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nghệ sĩ hài Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nghệ sĩ hài Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1957
Quần thể di tích thờ Vua Đinh ở Nam Định
nhỏ|phải|250px|Đền Vua Đinh ở Nam Định
Vùng đất Nam Định từ thế kỷ X vốn là đồng bằng châu thổ sông Hồng nằm gần kinh đô Hoa Lư, (Ninh Bình) xưa, nơi Vua Đinh Tiên Hoàng lên ngôi trị vì đất nước Đại Cồ Việt khoảng từ 10 đến 40 km, hiện nơi đây còn lưu giữ được quần thể các di tích thờ Vua Đinh Tiên Hoàng có ý nghĩa và giá trị lịch sử với vai trò là nơi thu nạp, rèn luyện binh sĩ để dẹp loạn 12 sứ quân của Đinh Bộ Lĩnh. Quần thể các di tích thờ Vua Đinh chủ yếu nằm ở huyện Ý Yên tiêu biểu như: Đền Vua Đinh ở xã Yên Thắng; đình Viết ở xã Yên Chính; đền Cộng Hòa, đình Thượng Đồng và đình Cát Đằng ở xã Yên Tiến ; đình Đằng Động thuộc xã Yên Hồng và Khu tưởng niệm Vua Đinh ở xã Xuân Kiên, Xuân Trường. Hà Nam và Nam Định chỉ đứng sau Ninh Bình về số lượng các di tích thờ Vua Đinh ở Việt Nam.
Tổng quan
Vùng hạ lưu châu thổ sông Hồng thời 12 sứ quân chủ yếu chịu sự chi phối của sứ quân Trần Lãm. Tuy nhiên đây cũng chính là vùng chịu sự ảnh hưởng và địa bàn gây dựng lực lượng của nhiều sứ quân khác như Kiều Công Hãn, Ngô Nhật Khánh, Quảng Trí Công ở Giao Thủy, Phạm Bạch Hổ ở Yên Tiến,... Đất Nam Định dần dần trở thành nơi hội tụ và đối đầu quyết liệt của hào kiệt bốn phương.
Các nghiên cứu mới đây về địa chất, địa lý đã chỉ ra cụ thể vị trí bờ biển Nam Định ở thế kỷ X nay thuộc Vụ Bản, Ý Yên, Mỹ Lộc và thành phố Nam Định. Đây cũng chính là khu vực đậm đặc các di tích thời Đinh, phản ánh Đinh Bộ Lĩnh đã có chủ trương thu hút nhân tài trên vùng đất này để xây dựng thành thế lực mạnh nhất. Những di tích này không chỉ ghi nhận quá trình đóng góp của nhân dân Nam Định trong sự nghiệp nhà Đinh mà còn có ý nghĩa xác nhận vị trí trọng yếu của vùng đất này: là căn cứ, bàn đạp để tiến hành thống nhất đất nước của vị thủ lĩnh họ Đinh.
Đền Vua Đinh
Vị trí các đền thờ này nằm cách cố đô Hoa Lư (Ninh Bình) 18 km. Tương truyền, đây chính nơi Đinh Bộ Lĩnh quy tụ lòng người, tuyển mộ trai tráng phục vụ công cuộc dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước từ thế kỷ X. Tương truyền Đinh Bộ Lĩnh đã đến trang Đồi Thượng (nay là thôn Tam Quang) mộ thêm tướng giỏi. Tại đây đã có 18 người tình nguyện đi theo (hiện nhà thờ tổ trong đền là nơi thờ 18 trai tráng quê hương theo Vua Đinh dẹp loạn 12 sứ quân bức Đại tự cổ còn lưu 4 chữ Đồi Tam Triệu Tổ). Đinh Bộ Lĩnh đã nghỉ tại khu vực mà sau này là đền Vua Đinh. Gò Đại Duyệt là nơi Đinh Bộ Lĩnh chỉ huy quân sĩ luyện tập. Cánh đồng Mo là nơi quân sĩ bỏ lại những mo cau gói cơm nhiều đến mức chất thành những đống lớn...
Đình Thượng Đồng
nhỏ|phải|250px|Một góc đình Thượng Đồng Đình Thượng Đồng ở xã Yên Tiến, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đình thờ Đinh Tiên Hoàng làm thành hoàng. Đây là nơi mà sứ quân Phạm Bạch Hổ từng đóng quân, sau ông là người quy thuận Đinh Bộ Lĩnh. Đình Thượng Đồng thuộc loại công trình di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định: 84/ QD ngày 27/4/1990.
Đình Thượng Đồng thờ Vua Đinh Tiên Hoàng và 2 anh em Đinh Đức Đạt, Đinh Đức Thông người Cát Đằng dấy binh theo Đinh Bộ Lĩnh. Khu vực của đình chính là nơi Vua Đinh đã đóng quân ngày xưa. Đình mang đậm nét kiến trúc thời Nguyễn thế kỷ XIX và một mảng chạm khắc rất tinh xảo thời Hậu Lê - thế kỷ XVII-XVIII. Xung quanh đình còn nhiều địa danh khá nổi tiếng như cánh đồng Kiệu nơi đặt kiệu nhà vua, cánh đồng Khăm nơi quân giặc bị mắc mưu vào bẫy của nghĩa quân, khu mả Vạn nơi chôn vùi xác giặc…
Đình Cát Đằng
nhỏ|phải|250px|Cổ kính đình Cát Đằng Đình Cát Đằng là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, cũng thuộc xã Yên Tiến, huyện Ý Yên, Nam Định, theo Quyết định: 776/QD-BT ngày 23/6/1992. Đình Cát Đằng là nơi khi xưa Vua Đinh Tiên Hoàng đã về đây để thu phục sứ quân Phạm Phòng Át, sau thành đình Cát Đằng là Vườn Quan nơi Phạm Bạch Hổ từng đóng quân. Ông đã gây dựng và biến nơi đây thành "Lầu Cát Đằng có tiếng, lâu đài chót vót sinh khí lành".
Đình Cát Đằng cũng thờ 2 anh em Đinh Đức Đạt, Đinh Đức Thông và ông tổ nghề sơn mài của địa phương Ngô Đức Dũng. Trong đình hiện lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như các cổ thư, các đạo sắc phong từ thời Vua Lê Vĩnh Tộ (1619-1628) đến thời Vua Khải Định (1916-1925), bức tượng Vua Đinh bằng đồng được đặt trong cỗ khám thờ lớn.
Đền Thượng
nhỏ|phải|250px|Một góc đền Thượng Cộng Hòa Đền Thượng còn được gọi là đền Cộng Hòa. Đền Thượng nằm cách đền Vua Đinh không xa. Tương truyền, đền Thượng là nơi Vua Đinh dựng cung thất.
Đình Viết
Đình Viết ngày nay thuộc địa phận Làng Viết Cổ (nay là các xóm Hùng Sơn, Việt Hùng, Viết Tiến), xã Yên Chính, huyện Ý Yên. Nằm ở vùng đồng bằng, có nhiều hệ thống sông ngòi, mương tiêu nước bao quanh, như Sông Bo, Sông Bố, Ngòi Ngõ Mền, Ngòi xung quanh Đình Viết... có đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình rộng 6 làn xe và Đường Tỉnh lộ 57 chạy qua. Nơi đây là khu đất Xã Chính cao, vuông vắn hình chữ “Viết”. Vì thế làng được đặt tên cổ là Làng Viết. Đình Viết được xây dựng vào đầu thế kỷ 18 được 3 đời Vua Triều Nguyễn ban Huyện Ý sắc phong. Sắc phong đầu tiên vào năm 1857 đời Vua Tự Đức 10, Sắc phong cuối cùng vào năm 1924 đời Vua Khải Định 9. Đình Viết thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, Con Người có công dẹp loạn 12 sứ quân lập nên Nước Đại Cồ Việt năm 968.
Đây là nơi nhà vua Đinh Tiên Hoàng cùng ba quân tướng sĩ đã dựng trại, luyện quân nhằm bảo vệ vùng cửa biển Thần Phù cửa ngõ phía đông bắc Cố đô Hoa Lư thời Đại Cồ Việt. Để ghi nhớ công ơn của Nhà vua cùng ba Quân Tướng sĩ người dân nơi đây đã dựng miếu thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, về sau, Đình - Chùa - Phủ được xây dựng mới với quy mô rộng hơn, khang trang vào năm 1805 - 1815. Cạnh đình Viết là Phủ Viết thờ Hoàng hậu Dương Vân Nga.
Đền làng Bịch
Đền làng Bịch là nơi diễn ra nhiều sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng nhất của xã Minh Thuận, Vụ Bản, Nam Định. Đây là nơi thờ phụng Vua Đinh Tiên Hoàng và vợ chồng danh tướng thời nhà Đinh có công mở mang làng Bịch cách đây hơn 1.000 năm, được nhân dân suy tôn là thánh, thần. Đó là Khai Thiên Đại Vương và Quế Hoa Công chúa (tức Tướng quân Lê Khai và phu nhân Trần Thị Quế). Không chỉ có công lao khai khẩn cải tạo vùng đất trũng thành ruộng cấy, giúp dân sản xuất, vợ chồng Tướng quân Lê Khai và Trần Thị Quế còn cùng người dân địa phương xây thành, hào để làm căn cứ; quy tụ người dân tham gia nghĩa quân cùng Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.
Các di tích liên quan
Trong danh sách các di tích về thời Đinh, trên địa bàn tỉnh Nam Định có 39 nơi thờ tiêu biểu sau: đình Xám thôn Lạc Đạo, xã Hồng Quang, huyện Nam Trực, thờ Trần Minh Công tức Trần Lãm, đền An Lá: xã Nghĩa An, huyện Nam Trực thờ Nguyễn Tấn, một vị tướng của nhà Đinh (thế kỷ thứ X); đền Hưng Lộc: xã Nghĩa Thịnh, huyện Nghĩa Hưng, thờ Phạm Cự Lượng tướng thời Đinh. Đình Cát Đằng xã Yên Tiến huyện Ý Yên thờ 2 anh em Đinh Đức Đạt và Đinh Đức Thông.
Đình Bườn
Ngọc phả đình Bườn cho biết: Đào Nương, người mà dân địa phương thường gọi là Đàm hoàng thái hậu, thân mẫu của Đinh Bộ Lĩnh, thường cùng ông đi đánh dẹp các sứ quân. Khi Đinh Bộ Lĩnh cùng Phùng Gia và các tướng tiến quân đến địa đầu huyện Mỹ Lộc, phủ Thiên Trường thì bị một sứ quân chặn đánh. Ông lập đồn luỹ ở thôn An Biện (tức làng Bườn) vừa chống cự, lại vừa phát triển thêm lực lượng. Nhiều nhân sĩ, trong đó có Cao Mộc, đã về căn cứ Bườn giúp ông. Sau một thời gian, ông để mẹ lại căn cứ, còn mình cùng với các tướng lĩnh đi đánh dẹp ở các nơi khác. Sau khi giành được thắng lợi, định đô ở Hoa Lư, ông cho người trở về An Biện đón mẹ, mới được biết mẹ ông đã qua đời. Đinh Bộ Lĩnh phái hai tướng là Phùng Gia và Cao Mộc về An Biện trông coi lăng mộ Đào Nương. Rồi Cao Mộc cũng mất tại đây. Nhân dân trong vùng thương tiếc, chôn cất và thờ phụng ông. Hiện nay tại thôn Bườn còn bốn di tích liên quan đến sự kiện này là Lăng Bà (lăng mộ bà Đào Nương), Lăng Ông (lăng mộ của Cao Mộc), Miếu Trúc (miếu thờ Phùng Gia) và Đình Bườn là nơi thờ chung mẹ vua Đinh cùng Cao Mộc và Phùng Gia. Sự hiện diện của mẹ vua Đinh ở Mỹ Thắng, Mỹ Lộc xác nhận nơi đây là một căn cứ quan trọng của Đinh Bộ Lĩnh trong thời kỳ đầu chiêu binh dẹp loạn 12 sứ quân.
Đền Nhuệ Khê
Theo thần phả Nhuệ Khê, tại xã Đệ Tam có Trần Viết Dũng, xã Nhuệ Khê có Nguyễn Đức Long, Nguyễn Đức Học, xã Năng Lự có Trần Xuân Tiền, Trần Thị Thủy, xã Bình Giã có Lương Văn Hoằng, Ngô Tất An tham gia đội quân của Đinh Bộ Lĩnh. Anh em Đức Long, Đức Học cùng 30 người thuộc 5 họ: Nguyễn, Trần, Hoàng, Bùi, Mai lúc đầu theo về với Trần Lãm nhưng đến khi Đinh Bộ Lĩnh nắm giữ binh quyền, lại hết lòng tự nguyện phò tá ông. Nhờ có công thu phục được sứ quân Phạm Bạch Hổ và đánh dẹp sứ quân Đỗ Cảnh Thạc mà Đức Long được phong làm Hùng trấn tam kỳ giang châu tướng quân, Đức Học được phong là Nhuệ Khê mạc trung duệ tiết tướng quân.... Dân làng Nhuệ Khê đã dựng sinh từ thờ Trần Lãm và hai ông Đức Long, Đức Học. Trong đền thờ, vị hiệu của Trần Lãm được đặt trên và dưới là vị hiệu của hai ông. Khi các ông mất, dân làng sửa đền tạc tượng và thường xuyên hương khói.
Đình An Nhân
Đình An Nhân nằm ở xã Thành Lợi, huyện Vụ Bản. Đình thờ Tạ Sùng Hy, người vùng Hoa Lư, Ninh Bình đến An Nhân, Thành Lợi, Vụ Bản dạy học, rồi bắt đầu từ đây đi theo Đinh Bộ Lĩnh. Ông là người có công phá vòng vây của Ngô sứ quân cứu thoát Đinh Bộ Lĩnh. Mang nặng ân nghĩa với Tạ Sùng Hy, Đinh Bộ Lĩnh đã phong ông là Sùng Hy đại vương, cho nhận thực ấp ở Thiên Bản (Vụ Bản). Khi Tạ Sùng Hy mất, nhân dân trong vùng tổ chức chôn cất, vua Đinh sai quan về làm lễ. Hàng năm cứ đến ngày sinh của Tạ Sùng Hy, vua đều ngự giá về đình An Nhân (đình thờ Tạ Sùng Hy) để làm lễ, biểu dương công trạng và diễn lại cuộc vây cứu.
Đền Bách Cốc
Đền Bách Cốc nằm ở xã Thành Lợi, Vụ Bản. Trước kia khu vực này cũng có đền thờ Vua Đinh nhưng bị chiến tranh tàn phá chưa khôi phục lại được. Đền có bức đại tự “Thượng đẳng linh từ”. Hậu cung thờ Thái hậu Dương Vân Nga, tương truyền bà đã từng về đây đốc thúc binh lương, nhân dân lập đền thờ, tôn là Thành hoàng làng. Đền Bách Cốc cũng phối thờ Đinh Tiên Hoàng.
Đền An Lá
Đền An Lá nằm ở xã Nghĩa An, huyện Nam Trực thờ Nguyễn Tấn, một vị tướng của nhà Đinh. Ngay từ nhỏ Nguyễn Tấn học hành thông minh, võ nghệ siêu quần. Trong cảnh đất nước bị rơi vào loạn 12 sứ quân, ông đã đứng lên tập trung trai tráng được vài trăm người, thường xuyên luyện tập võ nghệ.