cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indonesia AirAsia
PT. Indonesia AirAsia (Indonesia AirAsia) là một hãng hàng không giá rẻ tại Jakarta, Indonesia. Hãng có những chuyến bay trong nước, quốc tế và là một công ty con của AirAsia. Căn cứ chính của hãng đặt tại Sân bay quốc tế Soekarno-Hatta, Jakarta. Cho đến tháng 7 năm 2010, Indonesia Air Asia, cùng với nhiều hãng hàng không Indonesia bị cấm bay đến EU vì lý do an toàn. Tuy nhiên lệnh cấm đã được dỡ bỏ vào tháng 7 năm 2010. Ngày 15 Tháng Tư năm 2009, tất cả các chuyến bay nội địa của AirAsia từ Jakarta sẽ hoạt động tại nhà ga 3 nhưng các chuyến bay quốc tế vẫn ở nhà ga 2. Trước khi có T3, hãng hàng không đã bay từ Terminal 1C. Indonesia AirAsia được xem là hãng hàng không loại 1 của Cục hàng không dân dụng Indonesia cho chất lượng an toàn hàng không.
Calcipila cornuta
Tham khảo
Thể loại:Calcipila
Indonesia AirAsia
Lịch sử
Năm 1999, hãng được thành lập với tên Awair' (Air Wagon quốc tế') bởi Abdurrahman Wahid, cựu Chủ tịch của tổ chức Nahdlatul Ulama Hồi giáo. Ông đã có 40% cổ phần trong hãng hàng không mà ông từ đã bỏ, sau khi được bầu làm tổng thống của Indonesia trong tháng 10 năm 1999. Hãng bắt đầu hoạt động vào ngày 22 tháng 6 năm 2000 với chiếc máy bay Airbus 300/310, nhưng tất cả các chuyến bay đã bị đình chỉ vào tháng Ba 2002. Awair bắt đầu hoạt động ở Indonesia là một kết hợp của AirAsia vào tháng 12 2004. Ngày 1 tháng 12 năm 2005 Awair đổi tên thành Indonesia AirAsia phù hợp với các hãng hàng không AirAsia có thương hiệu khác trong khu vực. AirAsia nắm 49% trong hãng hàng không này.
Máy bay
Tính đến tháng 6/2021: Đội bay ngừng sử dụng:
Tham khảo
Thể loại:Hãng hàng không Indonesia Thể loại:Hãng hàng không thành lập năm 2004 Thể loại:Hãng hàng không giá rẻ Thể loại:AirAsia
Sauvian
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hérault
Quận Pettis, Missouri
Quận Pettis là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Missouri
Comacupes stoliczkae
Comacupes stoliczkae là một loài bọ cánh cứng trong họ Passalidae. Loài này được Gravely miêu tả khoa học năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Comacupes
Collias
Collias là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Collias nằm ở khu vực có độ cao trung bình 65 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gard
Boucé, Orne
Boucé là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 191 mét trên mực nước biển.
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin (tiếng Nga: Александр Иванович Покрышкин; 6 tháng 3 năm 1913 – 13 tháng 11 năm 1985) là phi công chiến đấu nổi tiếng và Nguyên soái Không quân Liên Xô. Ông là một trong bốn người được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô ba lần vào các năm 1943 và 1944.
Trong Thế chiến thứ hai, Pokryshkin là nhà chiến thuật lớn của Không quân Liên Xô, ông đã một tay thay đổi hầu như toàn bộ chiến thuật lỗi thời của quân đội Liên Xô vốn vẫn được dùng khi chiến tranh bắt đầu năm 1941, dẫn tới ưu thế sau này của Không quân Liên Xô khi đối đầu với Không quân Đức Quốc xã.
Tiểu sử
Pokryshkin sinh tại thành phố Novosibirsk trong một gia đình công nhân. Lớn lên trong những khu phố nghèo và nhiều tội ác của thành phố, nhưng Pokryshkin hứng thú với việc học hành hơn là tham gia đánh nhau hoặc ăn cắp vặt như những người bạn cùng lứa, vì vậy biệt danh của Aleksandr khi còn nhỏ là "kỹ sư". Pokryshkin bắt đầu ước mơ làm phi công sau khi được chứng kiến một cuộc trình diễn hàng không năm 12 tuổi. Năm 1928, sau khi tốt nghiệp cấp II, Aleksandr trở thành công nhân xây dựng. Năm 1930, mặc dù người cha phản đối, ông vẫn rời khỏi nhà để vào học trong một trường cao đẳng kỹ thuật ở địa phương, sau khóa học 18 tháng, Pokryshkin vào làm việc tại một nhà máy quốc phòng. Sau đó, ông tình nguyện nhập ngũ và được chuyển đến một trường huấn luyện phi công, không may là trường này đột nhiên bị đóng cửa và toàn bộ học viên thay vì được huấn luyện thành phi công đã trở thành thợ sửa chữa máy bay với một lý do đơn giản "Không quân Xô viết rất cần công nhân cơ khí".
Pokryshkin vẫn nỗ lực học tập để trở thành một người thợ lành nghề mặc dù nguyện vọng của ông là trở thành phi công chiến đấu. Tốt nghiệp năm 1933, ông đã nhanh chóng được giao vị trí công nhân cơ khí hàng không bậc cao tại Sư đoàn bộ binh số 74. Ông làm việc tại đây từ năm 1934 đến tháng 11 năm 1938 và đã đóng góp nhiều cải tiến cho loại súng máy ShKAS và máy bay do thám Polikarpov R-5.
Cuối cùng, trong kỳ nghỉ Đông năm 1938 Pokryshkin đã làm những người lãnh đạo chú ý đến khả năng của ông khi hoàn thành chương trình huấn luyện một năm cho phi công dân dụng chỉ trong 17 ngày. Thành tích này giúp Pokryshkin đủ điều kiện vào học tại một trường không quân và ông ngay lập tức đáp tàu đến trường mà không cần chuẩn bị cả hành lý. Năm 1939 Pokryshkin tốt nghiệp loại ưu và gia nhập Trung đoàn phi công chiến đấu số 55 với quân hàm Thượng úy.
Những kinh nghiệm đầu tiên
Thành tích thực sự đầu tiên đến với ông vào ngày hôm sau, khi Pokryshkin hạ một chiếc Bf-109 trông số 5 máy bay chiến đấu mà ông và đồng đội gặp khi đang bay trinh sát. Ngày 3 tháng 7, ông bị lực lượng phòng không Đức bắn rơi tại hậu phương của Đức Quốc xã và phải mất 4 ngày mới quay về được đơn vị. Chỉ trong những tuần đầu tiên của chiến tranh này, Pokryshkin đã bắt đầu nhận ra sự lạc hậu của học thuyết chiến tranh Xô viết, và bắt đầu phác thảo những ý tưởng của riêng mình. Ông ghi chép cẩn thận mọi chi tiết của các trận không chiến mà ông và đồng đội đã tham gia, từ đó đưa ra những phân tích tỉ mỉ cho từng sự kiện. Pokryshkin chiến đấu và làm việc trong điều kiện hết sức phức tạp, thường xuyên phải rút lui, thông tin liên lạc kém hoặc thậm chí không có, phải đối mặt với đối phương có lực lượng vượt trội. Sau này Pokryshkin đã nói: "Ai chưa từng chiến đấu trong giai đoạn 1941–1942 thì chưa nếm được mùi vị thật sự của chiến tranh".
Trong giai đoạn này Pokryshkin đã vài lần thoát chết trong gang tấc. Để bảo vệ chiếc máy bay của mình, một trong số ít chiếc còn có thể tham gia chiến đấu, Pokryshkin đã lắp thêm vào thân máy bay một khẩu súng máy lấy từ một chiếc ném bom khác. Trong một trận không chiến, phát hiện ông đang sử dụng khẩu súng máy duy nhất, một phi công ném bom Đức đã bổ nhào và thả một quả bom nhỏ vào ngay khoang lái của Pokryshkin, rất may cho ông là quả bom được thả ở cự ly quá gần và nó đã không thể nổ.
Mùa Thu năm 1941, Pokryshkin lái một chiếc MiG-3 cất cánh trong điều kiện mưa tuyết sau khi hai đồng đội đã cất cánh thất bại với nhiệm vụ xác địch vị trí đoàn xe tăng Đức của von Kleist mà Hồng quân vừa mất dấu. Sau khi bay nhiều giờ ở tầm thấp với lượng nhiên liệu hạn hẹp và điều kiện thời tiết phức tạp, cuối cùng ông đã tìm thấy mục tiêu và trở về căn cứ an toàn với thông tin quý giá về vị trí của chúng, nhờ thành tích này Pokryshkin đã được tặng thưởng Huân chương Lênin. thumb|200px|right|Loại máy bay Bell P-39 Airacobra mà đơn vị của Pokryshkin sử dụng trong giai đoạn 1943—1944. Cuối mùa hè năm 1942 trung đoàn của Pokryshkin được điều động từ tiền tuyến về để chuyển sang dùng một loại máy bay mới, những chiếc P-39. Trong quá trình làm quen với những chiếc máy bay mới ở hậu phương, Pokryshkin thường xuyên xung đột với vị chỉ huy mới của trung đoàn, người không thể chịu đựng được những chỉ trích của Pokryshkin đối với học thuyết về chiến tranh đường không của Liên Xô. Vị chỉ huy này cuối cùng đã đưa Pokryshkin ra tòa án binh với cáo buộc rằng ông đã hèn nhát và không phục tùng mệnh lệnh của cấp trên. Pokryshkin bị cấm bay, loại khỏi ban chỉ huy của trung đoàn và khai trừ khỏi Đảng. Tuy nhiên ông đã nhanh chóng được minh oan khi những chỉ huy quân sự cấp cao hơn can thiệp, bác vụ án và khôi phục chức vụ cho Pokryshkin.
Dapsilochaetus inflatus
Dapsilochaetus inflatus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Dapsilochaetus inflatus được Hull miêu tả năm 1962.
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin
Kuban
thumb|trái|200px|Anh hùng Liên Xô, Thiếu tá Aleksandr Pokryshkin. Năm 1943 Đóng góp đáng chú ý nhất của Pokryshkin và cũng là thành tích ấn tượng nhất của ông trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại là tại mặt trận Kuban năm 1943. Vùng phía Đông của bán đảo Krym khi đó là chiến trường ác liệt giữa Không quân Liên Xô đóng ở Kuban và Không quân Đức đóng ở Krym với những trận không chiến hàng ngày đôi khi có tới 200 máy bay tham chiến. Trung đoàn của Pokryshkin phải đối đầu với các đơn vị máy bay chiến đấu nổi tiếng như JG 51 'Mölders', JG 52 và JG 3 'Udet'. Pokryshkin đã đề xuất chiến thuật mới tấn công bằng nhiều loại vũ khí trên cùng một độ cao, sử dụng radar mặt đất để điều khiển, chiến thuật này đã dẫn tới thắng lợi lớn đầu tiên của Không quân Liên Xô trước Không quân Đức.
Dapsilochaetus inflatus
Tham khảo
Thể loại:Dapsilochaetus
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin
Kuban
Một trong những trận không chiến nổi tiếng nhất mà Pokryshkin tham gia là vào ngày 29 tháng 4 năm 1943, khi 8 máy bay do Pokryshkin dẫn đầu và có sự chỉ huy từ mặt đất đụng độ với một tốp đông máy báy đối phương. Các phi công Liên Xô đã hạ 12 chiếc Stuka trong đó riêng Pokryshkin hạ 5 chiếc.
1944–45
Tháng 2 năm 1944, Pokryshkin được đề nghị thăng chức và giữ nhiệm vụ huấn luyện phi công mới, ông đã ngay lập tức từ chối và tiếp tục chiến đấu với quân hàm cũ trong trung đoàn bay của ông. Tuy nhiên do đã rất nổi tiếng ở Liên Xô nên Pokryshkin cũng không được tham gia chiến đấu trực tiếp vì người ta sợ rằng ông có thể bị bắn rơi. Ông sử dụng phần lớn thời gian trong hầm chỉ huy để chỉ đạo các cuộc không chiến của trung đoàn. Tháng 6 năm 1944, Pokryshkin được thăng hàm Đại tá và được chỉ định làm Tư lệnh Sư đoàn Cận vệ bay số 9.
Ngày 19 tháng 8 năm 1944, với thành tích xuất kích 550 lần và hạ chính thức 53 máy bay đối phương, Pokryshkin lần thứ ba được phong Anh hùng Liên Xô và trở thành người đầu tiên được phong danh hiệu cao quý này 3 lần. Tuy bị cấm tham gia chiến đấu cùng đồng đội, Pokryshkin thỉnh thoảng vẫn đánh lừa được cấp trên và tiếp tục nâng cao thành tích thêm 6 chiếc. Ông kết thúc chiến tranh với cấp bậc đại tá, chức vụ Sư đoàn trưởng.
Phần lớn trong số 65 chiếc máy bay bị Pokryshkin chính thức tiêu diệt là trong thời kỳ đầu chiến tranh, khi Không quân Liên Xô phải chiến đấu với thế yếu hơn, vì vậy thành tích của ông vẫn được đánh giá là vào loại xuất sắc nhất trong số các phi công át chủ bài của Hồng quân Liên Xô trong chiến tranh.
Microscelida
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin
1944–45
Ông vinh dự được có mặt trong Lễ Duyệt binh Chiến thắng lần đầu tiên năm 1945 và là người cầm cờ hiệu của Phương diện quân Ukraine số 1 do Nguyên soái Ivan Konev dẫn đầu.
Leptonema boliviense
Leptonema boliviense là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Microscelida
Tham khảo
Thể loại:Họ Ánh kim
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin
Sau chiến tranh
Năm 1953 Pokryshkin được phong Thiếu tướng Không quân. Từ năm 1968 đến năm 1971 ông là Tư lệnh Không quân Liên Xô. Năm 1972, Pokryshkin được phong quân hàm Nguyên soái Không quân và chuyển ra lãnh đạo tổ chức dân sự Hội tình nguyện giúp đỡ quân đội, không quân và hải quân Đô-xáp (DOSAAF) cho đến năm 1981.
Leptonema boliviense
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera vùng Tân nhiệt đới Thể loại:Leptonema (Hydropsychidae)
Aleksandr Ivanovich Pokryshkin
Sau chiến tranh
Pokryshkin mất ngày 13 tháng 11 năm 1985 tại Moskva ở tuổi 72. Ở Novosibirsk đã có một con đường, một quảng trường và một ga tàu điện ngầm được mang tên ông.
Calconiscellus aegaeus
Calconiscellus aegaeus là một loài chân đều trong họ Trichoniscidae. Loài này được Schmalfuss miêu tả khoa học năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Calconiscellus
Justin Heekeren
Justin Heekeren (sinh ngày 27 tháng 11 năm 2000) là một cầu thủ bóng đá người Đức thi đấu ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ Schalke 04 tại Bundesliga.
Liên kết ngoàt
Thể loại:Sinh năm 2000 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá người North Rhine-Westphalia Thể loại:Cầu thủ bóng đá Đức Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Rot-Weiß Oberhausen Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04 Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04 II Thể loại:Cầu thủ bóng đá Regionalliga
Cylindrocaulus bucerus
Cylindrocaulus bucerus là một loài bọ cánh cứng trong họ Passalidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1880.
Tham khảo
Thể loại:Cylindrocaulus
Collorgues
Collorgues là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Collorgues nằm ở khu vực có độ cao trung bình 152 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gard
Katsuni
Katsuni (sinh ngày 9 tháng 4 năm 1979) là một diễn viên phim khiêu dâm người Pháp gốc Việt. Trong sự nghiệp của mình, cô đã giành được tổng cộng 28 giải thưởng ở cả châu Âu và Mỹ. Cô làm việc tại cả Pháp và Los Angeles.
Tiểu sử
Katsuni sinh tại Lyon, Pháp với tên khai sinh là Céline Tran. Cha cô là người Việt Nam và mẹ là người Pháp.
Trước kia cô dùng nghệ danh Katsumi nhưng bị tòa án Pháp yêu cầu đổi sau khi một người phụ nữ khác tên là Mary Katsumi khởi kiện. Vào tháng 10 năm 2007 Katsuni bị phạt 20.000 euro vì sử dụng lại tên cũ.
Vào đầu năm 2007, cô ký hợp đồng riêng với Digital Playground và tiến hành nâng ngực.
Cô nổi tiếng với những cảnh làm tình bằng hậu môn (anal sex) với nam diễn viên phim tình dục nổi tiếng Lexington Steele. Đặc biệt, cô là một trong số ít diễn viên, cùng với Belladonna, Bobbi Bliss, và Annette Schwarz, có thể thực hiện động tác tình dục bằng đường miệng với Lexington Steele - một trong những người có dương vật dài nhất thế giới (khoảng 33 cm).
Giải thưởng
trái|nhỏ Katsuni đã giành được nhiều giải thưởng danh giá trong đó có "Tiết mục anal sex hay nhất" năm 2004 của NINFA tại Liên hoan phim tình dục quốc tế ở Barcelona, và ba giải "Tiết mục anal sex hay nhất" năm 2004, 2005, và 2006 của AVN.
Một số giải thưởng khác của cô bao gồm: "Cặp đôi nước ngoài đẹp nhất" (2003, 2004), "Cảnh đồng tính nữ hay nhất" (2004), "Giải nghệ thuật thoát y" (2006), và "Nữ diễn viên xuất sắc nhất" (10 giải).
Katsumi cũng từng được giới thiệu trên tạp chí Penthouse.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ diễn viên khiêu dâm Thể loại:Diễn viên phim khiêu dâm Pháp Katsuni Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1979 Thể loại:Người Lyon
Quận Wayne, Missouri
Quận Wayne là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Missouri
Anacapri
Anacapri là một đô thị của Ý, nằm trên đảo Capri thuộc Thành phố đô thị Napoli trong vùng Campania. Anacapri có diện tích 6,39 km2, dân số theo ước tính năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Ý là 6240 người. Tên của đô thị mang tiền tố ana- trong tiếng Hy Lạp cổ nghĩa là "nằm trên" hoặc "phía trên", nhấn mạnh vị trí của nó ở cao hơn địa hình trung bình của đảo Capri. Về mặt hành chính, Anacapri là đô thị độc lập khỏi thành phố Capri. Địa điểm nổi tiếng nhất của Anacapri là Villa San Michele.
Khái quát
Nhà soạn nhạc người Pháp Claude Debussy thường xuyên ghé thăm Anacapri. Trong tuyển tập đầu tiên của mình, ông đặt tên bản nhạc Les collines d'Anacapri số 5 (có nghĩa "Những ngọn đồi ở Anacapri") theo tên của nơi này.
Một trong những điểm du lịch được yêu thích nhất của Anacapri là cáp treo cao 589m lên đỉnh Monte Solaro, nơi khách tham quan có thể ngắm toàn cảnh bờ biển phía Nam đảo Capri.
Giao thông của đô thị bao gồm hệ thống xe buýt kết nối với Cảng Lớn (Marina Grande) cũng như với thành phố Capri. Hải đăng Punta Carena cách Anacapri khoảng 3 km.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Ý Thể loại:Comune của tỉnh Napoli Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Campania
Đàm Liên
Đàm Liên (1 tháng 10 năm 1943 - 25 tháng 4 năm 2020) là một nghệ sĩ tuồng. Bà là một trong số ít những nghệ sĩ tuồng được đông đảo công chúng biết tới, đặc biệt là qua vai diễn Ông già cõng vợ đi xem hội. Bà được gọi với những biệt danh như "Bà chúa của sân khấu Tuồng", "Nữ hoàng sân khấu Tuồng", "Vua Tuồng". Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1993.
Tiểu sử và sự nghiệp
Đàm Liên tên thật là Đàm Thị Liên, sinh năm 1943 tại xã Xuân Long, Đồng Xuân, Phú Yên. Bà sinh ra trong một gia đình có nghề tuồng, ông ngoại là chủ gánh hát Bầu Leo, mẹ cũng là một nghệ sĩ tuồng với nghệ danh đào Cúc. Nhưng từ năm 14 tuổi, bà lại muốn đi theo nghề múa nhưng lại bị mẹ và những người trong đoàn tuồng ngăn cấm. Kể từ đó, bà bắt đầu đi học tuồng với những nghệ sĩ - đồng nghiệp của mẹ trong đoàn Tuồng liên khu 5.
Năm 1970, bà về công tác tại Nhà hát Tuồng Việt Nam. Từ đó bà trở thành một nghệ sĩ tuồng nổi tiếng với nhiều vai diễn xuất sắc để đời. Bà từng biểu diễn ở nhiều nước như: Nga, Bulgaria, Ba Lan, Ý, Đức, Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha, Ai Cập, Thái Lan, Ấn Độ...
Đàm Liên còn giữ nhiều chức vụ như Uỷ viên Ban chấp hành Hội nghệ sĩ Sân khấu (1984 - 1989), Ủy viên Ban chấp hành UNESCO Việt Nam (1996), Đoàn trưởng Đoàn tạp kỹ UNESCO, Trưởng đoàn bảo tồn, nghiên cứu & phát huy văn hoá dân tộc. Ngoài ra bà còn có 3 công trình nghiên cứu về sân khấu. Đàm Liên còn có nhiều đóng góp trong việc đào tạo những lớp nghệ sĩ tuồng kế cận.
Bà đã giành được 5 huy chương vàng, 3 huy chương bạc các Liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc. Bà còn giành được huy chương vàng "Tiếng cười đầu tiên" và Huân chương kháng chiến hạng Nhì.
Nghiệp diễn
Đàm Liên đã gắn bó với nhiều vai diễn được công chúng biết tới như: Trưng Trắc trong vở Trưng Nữ Vương, Phương Cơ trong vở Ngọc lửa Hồng Sơn, Liễu Nguyệt Tiêm trong vở Đào Phi Phụng, Công chúa Quỳnh Nga vở Thạch Sanh, Hồ Nguyệt Cô trong Hồ Nguyệt Cô hoá cáo... Đặc biệt với vai diễn Ông già cõng vợ đi xem hội (biểu diễn lần đầu vào 19/7/1979 tại rạp Đại Nam (Hà Nội) do Nghệ sĩ nhân dân Văn Đôi viết lời). Bà thể hiện cả hai vai: ông già 70 tuổi và cô vợ 17 tuổi. Với vai diễn này, bà đã đạt được kỉ lục trong nghệ thuật tuồng Việt Nam với hơn 2000 đêm diễn. Bà cũng được đưa vào chương trình Chuyện lạ Việt Nam vì lý do này. Vai diễn này cũng là nguyên mẫu để xây dựng vai hề trong bộ phim về nổi tiếng của điện ảnh Việt Nam Đêm hội Long Trì và cũng xuất hiện trong bộ phim Mê Thảo thời vang bóng.
Bà đã thực hiện một công trình nghiên cứu về tiếng cười trong nghệ thuật tuồng. Từ đó, bà đã nghiên cứu ra 16 điệu cười riêng của mình và làm một băng hình giới thiệu những tiếng cười.nhỏ|200px|Hình VCD Nghệ thuật Tuồng qua những vai diễn của Nghệ sĩ Nhân dân Đàm Liên
Năm 2007, bà xuất hiện trong chương trình Đẹp Fashion mang tên Bí ẩn của linh hồn và diễn trích đoạn Hề nghe tin dữ. Ngày 29 tháng 8, bà cho ra mắt VCD, DVD Tuồng đầu tiên của Việt Nam mang tên Nghệ thuật Tuồng qua những vai diễn của Nghệ sĩ Nhân dân Đàm Liên. Album gồm có các trích đoạn tuồng đặc sắc gắn liền với tên tuổi bà như Hề nghe tin dữ, Bà Nguyệt đi tu, Phương Cơ giả điên qua ải, Bà Huyện đánh ghen, Ông già cõng vợ đi xem hội...
Gia đình
Bà kết hôn với nhạc sĩ Vĩnh An, người hơn bà 15 tuổi. Ông đã làm nhiều thơ và phổ nhiều nhạc để tặng cho bà ví dụ như Cô gái sông Hương của Tố Hữu phổ theo tuồng. Nhạc sĩ Vĩnh An đã mất năm 1994. Cô con gái của hai người tên Yên Lan (ghép giữa tên hai người) cũng từng học khoa guitar Nhạc viện Hà Nội nhưng không theo nghiệp diễn. Bà có em gái là NSƯT Đàm Thanh, vợ của đạo diễn Nguyễn Văn Thông.
Chú thích
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam Thể loại:Người Phú Yên Thể loại:Nghệ sĩ tuồng Thể loại:Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam Thể loại:Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20 Thể loại:Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21 Thể loại:Cựu học sinh Trường Học sinh miền Nam
Bộ Cánh màng
Bộ Cánh màng (danh pháp khoa học: Hymenoptera) bao gồm các loài như ong, kiến. Tên gọi này là do đặc điểm các cánh màng của chúng, và có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ ὑμήν (hymen): màng và πτερόν (pteron): cánh. Các cánh sau của chúng được nối với các cánh trước bằng một chuỗi các móc bám. Trên thế giới đã định danh được 150.000 loài thuộc bộ này, và nhiều loài nữa chưa được biết đến.
Đặc điểm chung
Kích thước thân thể từ rất nhỏ (vài mm) đến lớn (vài dm)
Tham khảo
Cánh màng, bộ Thể loại:Côn trùng thụ phấn Thể loại:Côn trùng có độc
Lễ hội Sziget
Lễ hội Sziget (tiếng Hungary: Sziget Fesztivál) là một trong những lễ hội âm nhạc lớn nhất ở châu Âu. Lễ hội văn hóa này diễn ra thường niên vào tháng 7 hoặc tháng 8 tại thủ đô Budapest của Hungary kể từ năm 1993. Lễ hội được tổ chức ở trên đảo Hajógyári (hay còn được gọi là đảo Óbudai-sziget, hoặc đảo Óbuda, hoặc đảo Buda cổ), nằm trên sông Danube.
Lịch sử
Lễ hội năm thứ nhất (1993) có tên gọi là Diáksziget (hòn đảo của sinh viên). Lúc bấy giờ, chỉ có những nghệ sĩ Hungay góp mặt tại lễ hội, nhưng số lượng khách tham dự đã lên đến 43.000 người. Trong giai đoạn 1996 - 2001, nhà tài trợ cho lễ hội là tập đoàn Pepsi, nên lễ hội được gọi là Pepsi Sziget. Tên gọi Lễ hội Sziget có hiệu lực từ năm 2002. Năm 2019, lễ hội Sziget đã chào đón khoảng 530.000 người tham dự. Lễ hội Sziget 2020 buộc phải tạm hoãn lại do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.
Thống kê qua các năm
Bảng dưới đây thống kê các số liệu chính của lễ hội từ năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Lễ hội Hungary Thể loại:Văn hóa Budapest Thể loại:Lễ hội âm nhạc điện tử ở Hungary Thể loại:Lễ hội âm nhạc ở Hungary
Sérignan
Sérignan là một commune thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hérault
Microscelida alutacea
Microscelida alutacea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Microscelida
Daptolestes limbipennis
Daptolestes limbipennis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Daptolestes limbipennis được Macquart miêu tả năm 1846.
Tham khảo
Thể loại:Daptolestes
Học viện Cảnh sát Quốc gia (Việt Nam Cộng hòa)
Lịch sử
Nhân viên cảnh sát trước năm 1960 theo mô hình của Sở Liêm phóng Đông Dương thời Pháp thuộc sau năm 1954 gọi là Tổng nha Cảnh sát. Đến năm 1961 thời Đệ Nhất Cộng hòa chính phủ theo đề nghị của Hoa Kỳ qua cơ quan USAID xúc tiến cải cách lập ra Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo thuộc Tổng nha Cảnh sát Quốc gia. Năm 1962 thì lập thêm hai phân bộ nữa: Lực lượng Cảnh sát Dã chiến và Lực lượng Giang cảnh để giữ gìn an ninh dân sự.
Tháng Bảy 1965 chính phủ chính thức khai trương học viện Cảnh sát Quốc gia với học trình một năm cho 1500 học viên. Trường sở lúc đầu là Trại Lê Văn Duyệt, Sài Gòn đến năm 1969 thì xây cơ ngơi mới ở Thủ Đức. Học viên phải qua phần điều tra lý lịch như trường hợp Nguyễn Minh Triết ghi danh nhưng bị loại bỏ vì lập trường thân cộng. Chương trình học gồm các lớp cơ bản về luật pháp, canh phòng, và điều tra hình sự. Luật pháp Việt Nam Cộng hòa giới hạn thời gian tạm giữ là 72 giờ đồng hồ nên cảnh sát phải am tường thủ tục hình sự. Nếu kông đủ bằng chứng truy tố thì phải thả nghi can.
Vì chiến sự lực lượng cảnh sát cũng được huấn luyện quân sự ba tháng tại Rạch Dừa Vũng Tàu. Một số được giao thêm phần chuyên môn về chiến tranh tâm lý để phản tuyên truyền của Việt Cộng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cơ sở giáo dục thời Việt Nam Cộng hòa
Cylindrocaulus davidi
Cylindrocaulus davidi là một loài bọ cánh cứng trong họ Passalidae. Loài này được Boucher & Castillo miêu tả khoa học năm 1996.
Calconiscellus gottscheensis
Calconiscellus gottscheensis là một loài chân đều trong họ Trichoniscidae. Loài này được Verhoeff miêu tả khoa học năm 1927.
Cylindrocaulus davidi
Tham khảo
Thể loại:Cylindrocaulus
Calconiscellus gottscheensis
Tham khảo
Thể loại:Calconiscellus
Nhóm Caravelle
Nhóm Tự do Tiến bộ, còn được biết với tên gọi Nhóm Caravelle vì nhóm họp báo ra tuyên cáo lần đầu tiên tại Khách sạn Caravelle Sài Gòn vào năm 1960, là một nhóm gồm 18 chính khách thuộc nhiều thuộc nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau, chống Cộng và đối lập với chính phủ hiện thời. Trong số họ, có nhiều người đã từng cộng tác với chính quyền Ngô Đình Diệm, như ông Lê Trọng Luật, Nguyễn Tăng Nguyên, Trần Văn Đỗ, Hồ Văn Vui... Nhóm chỉ tồn tại trên chính trường Việt Nam Cộng hòa trong giai đoạn đầu 1960 đến hết 1963. Sau khi chính phủ Ngô Đình Diệm bị đảo chính quân sự lật đổ, nhóm này xem như chấm dứt hoạt động, tuy nhiên, nhiều thành viên cũ của nhóm vẫn có tác động đến chính trường Việt Nam Cộng hòa cho đến khi quốc gia này sụp đổ vào năm 1975.
Trở thành đối lập
Tuy nhiên, khi chính sự đã ổn định, tổng thống Diệm đã dần trở mặt với các thỏa hiệp ban đầu với những người đã ủng hộ ông và giúp ông giữ được ngôi vị tổng thống. Để đảm bảo vị thế quyền lực của mình, Diệm chủ trương kềm chế các phe phái chính trị đối lập cũng như ảnh hưởng từ phía nước ngoài như Mỹ, Pháp. Các tướng lĩnh như Dương Văn Minh, Trần Văn Đôn, Mai Hữu Xuân..., các chính khách như Trần Văn Hương, Nguyễn Ngọc Thơ, Phan Khắc Sửu..., kể cả nhiều đảng viên cao cấp của đảng Cần Lao như Trần Chánh Thành, Võ Văn Trưng..., lần lượt đều bị xa lánh và tước bỏ ảnh hưởng. Trong nền Đệ nhất Cộng hòa, ngoài tổng thống Diệm, quyền hành bị tập trung vào trong tay một số người thân trong gia đình ông như Ngô Đình Nhu, Trần Lệ Xuân, Ngô Đình Cẩn, Ngô Đình Thục; và một số ít người thân tín như Trần Kim Tuyến, Lê Quang Tung và đảng Cần lao.
Việc quyền hành nhà nước bị chi phối quá nhiều trong tay những người trong gia đình tổng thống Diệm, cộng với sự lộng quyền của một số đảng viên Cần lao và chính sách đàn áp của Chính phủ gây bất mãn trong quần chúng. Ngay chính trong những người đồng chí thuở ban đầu của Diệm cũng cảm thấy bị phản bội và chuyển dần sang thế đối lập với người mà họ đã ủng hộ. Họ liên tục công kích chính sách độc tài chính trị của tổng thống.
Mặt khác, khi những người Cộng sản miền Nam, với sự cho phép của Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, dần xây dựng cơ sở và chuyển hướng đấu tranh từ đơn thuần đấu tranh chính trị sang kết hợp với đấu tranh vũ trang từ cuối năm 1959, sự ổn định của chính phủ Diệm đã trở nên bị lung lay, nhất là khi nổ ra Phong trào Đồng khởi tại Bến Tre và Trận tập kích Tua Hai tại Tây Ninh cuối tháng 1 năm 1960. Trước hàng loạt thất bại về quân sự và chính trị của tổng thống Diệm, các nhóm đối lập ngày càng kích động quần chúng phản đối chính phủ Diệm. Họ buộc tội chính phủ Ngô Đình Diệm thực chất là một chính phủ độc tài và gia đình trị, bất lực trong việc ổn định xã hội và chống Cộng thiếu hiệu quả.
Tuyên cáo Caravelle
Từ những ý kiến trao đổi với một số trí thức đối lập, ba trí thức đối lập là các ông Trần Văn Văn, Trần Văn Hương và Nguyễn Lưu Viên đã thảo một bản tuyên cáo kêu gọi chính quyền nên cải tổ. Sau đó, ông Trần Văn Văn đã đi thuyết phục 15 nhân sĩ khác, thuộc nhiều thuộc nhiều khuynh hướng chính trị, tôn giáo khác nhau, chống Cộng và đối lập với chính phủ, quê quán ở 3 miền, cùng ký tên vào bản tuyên cáo. Ông Trần Văn Văn đề xuất tên gọi nhóm 18 nhân sĩ là nhóm Tự Do Tiến Bộ, gọi tắt là Cấp Tiến, để có danh nghĩa chính thức đối lập hợp hiến với chính quyền.
Leptonema boraceia
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera vùng Tân nhiệt đới Thể loại:Leptonema (Hydropsychidae)
Nhóm Caravelle
Tuyên cáo Caravelle
Để đảm bảo an toàn khi ra tuyên cáo, nhóm đã cẩn thận mời đại diện các báo chí Việt Nam họp báo riêng tại một khách sạn ở Chợ Lớn. Các phóng viên nước ngoài và đại diện các tòa đại sứ được báo mời trước nhưng không cho biết trước địa điểm. Sáng ngày 26 tháng 4 năm 1960, hai ông Trần Văn Văn và Phan Khắc Sửu, mặc âu phục chỉnh tề, bất thần đến trước cổng dinh Độc Lập, nhờ quân phòng vệ dinh chuyển bản tuyên cáo đến tổng thống Diệm. Sau đó, các ông trở về khách sạn Caravelle và cùng các thành viên khác tổ chức họp báo tại đây.
Nội dung của bản tuyên cáo chỉ trích quyết liệt các sai lầm của chính quyền về chính trị, hành chính, xã hội và quân sự, gây ra tình trạng bất mãn trong dân chúng, suy thoái của chế độ và làm giảm tiềm lực đấu tranh chống cộng. Tuy nhiên, ngoài việc đòi hỏi thực thi dân chủ và chấm dứt gia đình trị, những đề nghị cải cách tương đối khiêm tốn.
Thành viên
Dưới đây là danh sách 18 thành viên của nhóm Caravelle ký tên trong Tuyên cáo ngày 26 tháng 4 năm 1960 (xếp theo thứ tự ký tên).
Ảnh hưởng chính trị của tuyên cáo
Thực chất, nhóm Tự do Tiến bộ không hẳn là một tổ chức chính trị độc lập mà chỉ là tập hợp các nhân sĩ cùng đưa ra tuyên bố chính trị. Ngoài ảnh hưởng của tuyên cáo, các thành viên của nhóm đã có những ảnh hưởng chính trị riêng của cá nhân hoặc dưới danh nghĩa đảng phái.
Tuy vậy, ảnh hưởng của tuyên cáo làm chấn động chính trường Việt Nam Cộng hòa bấy giờ. Dù rất ôn hòa, nhưng đây là lần đầu tiên, một nhóm chính khách dám ra tuyên cáo chống quyền lực của tổng thống Diệm, bấy giờ đang đạt đỉnh cao.
Chú thích
* Thể loại:Chính trị Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Lịch sử miền Nam Việt Nam
Sân vận động Thành phố Mahamasina
Sân vận động Thành phố Mahamasina (Stade Municipal de Mahamasina) là một sân vận động bóng bầu dục và bóng đá (đa năng), cũng được sử dụng cho các buổi hòa nhạc và điền kinh, ở Antananarivo, Madagascar.
Sự cố
Vào năm 2005, sân vận động là nơi xảy ra vụ giẫm đạp khiến hai người thiệt mạng trong trận đấu giữa Kaizer Chiefs của Nam Phi và USJF Ravinala của Madagascar. Đây cũng là sân vận động của Đại hội Thể thao Đảo Ấn Độ Dương 2007.
Vào ngày 26 tháng 6 năm 2016, trong một buổi hòa nhạc miễn phí, một quả bom phát nổ trong sân vận động, làm hai người chết và khoảng 80 người bị thương.
Vào ngày 8 tháng 9 năm 2018, một vụ giẫm đạp để vào sân vận động đã làm một người chết và 37 người bị thương từ lối vào duy nhất của nó. Hàng dài người đã xếp hàng để xem trận đấu vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 2019 với Sénégal với một số nguồn tin cho biết đã có những hàng dài hàng km cố gắng vào sân vận động từ lối vào duy nhất của nó.
Vào ngày 26 tháng 6 năm 2019, ít nhất 16 người đã thiệt mạng và 80 người bị thương trong một vụ giẫm đạp trước buổi hòa nhạc của Rossy tại sân vận động vào ngày độc lập. Chương trình sắp bắt đầu và mọi người tin rằng họ có thể vào sân vận động và bắt đầu đẩy, nhưng cảnh sát đã đóng cửa.
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa điểm bóng đá Madagascar Thể loại:Địa điểm điền kinh Madagascar Madagascar Thể loại:Công trình xây dựng Antananarivo Thể loại:Sân vận động đa năng
Bonsmoulins
Bonsmoulins là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 223 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Orne
Quận Oregon, Missouri
Quận Oregon là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Missouri
Marigliano
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Ý Thể loại:Lâu đài Ý Thể loại:Comune của tỉnh Napoli Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Campania
Colognac
Colognac là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Colognac nằm ở khu vực có độ cao trung bình 569 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gard
Georgy Semyonovich Shpagin
Georgy Semyonovich Shpagin (Георгий Семёнович Шпагин; sinh ngày 17 tháng 4 năm 1897 - mất ngày 6 tháng 2 năm 1952) là một nhà thiết kế vũ khí nổi tiếng của Liên Xô (nay là Nga). Ông được người ta biết đến như là tác giả của súng tiểu liên nổi tiếng PPSh-41. Ngoài ra, ông cũng chính là người đã cải tiến cơ cấu nạp đạn của khẩu súng máy hạng nặng DK trước đó của Vasily Alekseyevich Degtyaryov để trở thành khẩu súng máy hạng nặng DShK
Thiếu thời
Shpagin sinh năm 1897 trong một gia đình nông dân ở Klyushnikovo gần Kovrovo, bấy giờ thuộc Đế quốc Nga. Ông đã đi học trong ba năm, trước khi trở thành một thợ mộc ở tuổi 12 (năm 1909). Ông được gia nhập Quân đội Nga năm 1916 để chiến đấu ở Mặt trận phía Đông, sau đó được giao nhiệm vụ sửa chữa pháo vào năm sau.
Cách mạng Nga
Sau Cách mạng Tháng Mười, ông trở thành thành viên của Hồng quân, và làm thợ rèn súng ở Vladimir Oblast. Sau năm 1920, ông làm việc trong một xưởng thiết kế vũ khí trong cùng khu vực, làm việc với Vladimir Fyodorov và Vasily Degtyaryov.
Sáng tạo
Sau một thập kỷ rưỡi nỗ lực không thành công, năm 1938 xưởng của ông đã cho ra đời mẫu súng máy hạng nặng DShK. Nó vẫn đang được sử dụng rộng rãi như một loại vũ khí đa năng: hỏa lực bộ binh, phòng không và vũ khí chống tăng hạng nhẹ. Khoảng 8.000 chiếc trong số chúng được chế tạo trong Thế chiến thứ hai. Năm 1940, ông đưa ra thiết kế được công nhận nhất của mình, súng tiểu liên PPSh-41, là vũ khí tự động chủ lực của Hồng quân trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Nó rẻ để sản xuất và dễ bảo trì. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1944. Để cạnh tranh với AS-44, ông cũng đã tạo ra một mẫu súng trường tấn công nguyên mẫu của riêng mình gọi là ASh-44 hoạt động trên nguyên tắc nạp đạn bằng phản lực bắn. Tuy nhiên, nó đã bị loại khỏi cuộc thử nghiệm do không thể kiểm soát được ở chế độ tự động hoàn toàn và dẫn đến việc bắt buộc tất cả các khẩu súng trường trong tương lai phải có khóa chế độ bắn.
Sau chiến tranh
Shpagin là thành viên của Xô viết Tối cao Liên Xô từ năm 1946 đến năm 1950. Ông bị bệnh nặng vì bệnh ung thư dạ dày và qua đời vào đầu năm 1952.
Danh hiệu và giải thưởng
Shpagin đã được trao tặng Giải thưởng Stalin hạng 2 năm 1941 và danh hiệu Anh hùng Lao động Xã hội Chủ nghĩa vào ngày 16 tháng 9 năm 1945, vì "chế tạo ra các loại vũ khí mới và nâng cao sức mạnh chiến đấu của Hồng quân". Ông đã nhận được ba Huân chương Lenin trong chiến tranh, vào các năm 1941, 1943 và 1945, cùng với Huân chương Suvorov hạng 2 năm 1945 và Huân chương Sao Đỏ năm 1938.
Tưởng niệm
Một con phố ở Vyatka được đặt theo tên ông. Ở cả Kovrov và Vyatka đều có những tượng đài công cộng lớn đối với ông.
Chú thích
Thể loại:Nhà phát minh Nga Thể loại:Kỹ sư Nga Thể loại:Kỹ sư thế kỷ 20 Thể loại:Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa Thể loại:Chôn cất tại nghĩa trang Novodevichy Thể loại:Giải thưởng Nhà nước Liên Xô Thể loại:Huân chương Lenin Thể loại:Huân chương Suvorov Thể loại:Huân chương Sao đỏ
Daptolestes sergius
Tham khảo
Thể loại:Daptolestes
Microscelida foveicollis
Microscelida foveicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Microscelida
Ngô Đình Diệm
Ngô Đình Diệm (chữ Hán: 吳廷琰; 3 tháng 1 năm 1901 – 2 tháng 11 năm 1963) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng làm quan triều Nguyễn thời vua Bảo Đại, sau đó làm Thủ tướng cuối cùng của Quốc gia Việt Nam, rồi trở thành Tổng thống Đệ nhất Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 sau khi thành công trong việc phế truất Bảo Đại, cho đến khi bị lật đổ vào năm 1963. Ông cũng là lãnh tụ của Đảng Cần lao Nhân vị, đảng cầm quyền chính thức của miền Nam Việt Nam lúc bấy giờ.
Là một nhà lãnh đạo theo Công giáo La Mã, ông bị những người theo Phật giáo phản đối vì thực hiện các chính sách thiên vị Công giáo. Tháng 11 năm 1963, một loạt các vụ biểu tình bất bạo động của Phật tử đã gây ra những bất ổn xã hội nghiêm trọng, Ngô Đình Diệm cùng em trai của mình là Ngô Đình Nhu đã bị ám sát trong một cuộc đảo chính năm 1963 do các tướng lĩnh dưới quyền thực hiện, với sự hỗ trợ của Chính phủ Hoa Kỳ.
Ngô Đình Diệm là một nhân vật quan trọng trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam và gây ra nhiều tranh cãi trong lịch sử. Một số sử gia coi ông là công cụ chống cộng trong tay người Mỹ, một số thì lại coi ông là độc tài và gia đình trị, trong khi đó một số sử gia khác coi ông là nhà chính trị mang nặng truyền thống phong kiến Việt Nam. Một số nghiên cứu gần đây cho rằng Ngô Đình Diệm là người tự cho rằng mình đang gánh vác một "Thiên mệnh", ông cũng có các kế hoạch riêng về nền chính trị ở miền Nam Việt Nam.
Thời niên thiếu
Ngô Đình Diệm là người con thứ 4 trong gia đình 9 anh chị em: anh đầu là Ngô Đình Khôi (thứ nhất), chị Ngô Đình Thị Giao (thứ 2), Ngô Đình Thục (thứ 3), 5 người em là Ngô Đình Thị Hiệp (thứ 5, mẹ của Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận), Ngô Đình Thị Hoàng (thứ 6), Ngô Đình Nhu (thứ 7), Ngô Đình Cẩn (thứ 8), Ngô Đình Luyện (thứ 9). Ngô Đình Khôi làm Tổng đốc Quảng Nam, còn Ngô Đình Thục một thời làm tổng Giám mục.
Lúc thiếu thời, cha Ngô Đình Diệm tức Ngô Đình Khả theo Nho học, sau đó ông vào chủng viện học chương trình Pháp, rồi được gửi sang trường nhà dòng ở Penang, Malaysia để làm tu sinh, nhưng sau đó ông bỏ và làm quan trong triều Nhà Nguyễn. Năm 1905 ông thăng chức Tổng quan Cấm Thánh.
Là người mộ đạo, Ngô Đình Khả dẫn gia đình ông đi lễ mỗi buổi sáng. Năm 1907, thấy chính quyền bảo hộ Pháp phế bỏ và đày vua Thành Thái sang Phi Châu, ông Ngô Đình Khả xin từ quan về quê làm ruộng để tỏ sự bất mãn. Có thuyết khác cho rằng, vì ông Khả không chịu ký vào đơn yêu cầu Thành Thái thoái vị, nên bị chính quyền bảo hộ Pháp cách chức. Dù đã từ quan nhưng ông Ngô Đình Khả vẫn đủ sức để chu cấp cho các con ông ăn học.
Lúc nhỏ, Ngô Đình Diệm ngoài giúp cha làm ruộng còn cùng người anh Ngô Đình Thục vào học ở trường dòng Pellerin Huế. Cảm thấy cuộc sống ở trường dòng quá khắt khe, ông đã bỏ học tại trường dòng.
Năm 1913, lúc 12 tuổi, Ngô Đình Diệm thi vào trường Collège Quốc học, học chương trình tổng hợp bằng tiếng Việt và tiếng Pháp. Trưởng giáo (tức hiệu trưởng) trường là Ngô Đình Khả – cha ông.
Từ lúc còn nhỏ, ông được quan đại thần Nguyễn Hữu Bài – bấy giờ là phụ chính trong triều dạy dỗ và coi như con đẻ do có mối quan hệ gần gũi, người anh của Ngô Đình Diệm là Ngô Đình Khôi kết hôn với con gái của Nguyễn Hữu Bài.
Năm 1921, Ngô Đình Diệm tốt nghiệp trường Hậu bổ.
Gia cảnh và giáo dục, đặc biệt là Công giáo và Nho giáo đã có ảnh hưởng đến cuộc đời và sự nghiệp của Ngô Đình Diệm, cụ thể lên suy nghĩ của ông về chính trị, xã hội, và lịch sử. Theo Miller, Ngô Đình Diệm "tỏ ra mộ đạo Thiên chúa giáo trong tất cả mọi việc, từ việc hành lễ thành kính cho đến thói quen trích dẫn Kinh thánh vào phát biểu của mình". Ngô Đình Diệm cũng quy định ngày sinh nhật Khổng Tử là ngày lễ quốc gia và "thích khoe khoang kiến thức của mình về văn thơ cổ điển Trung Quốc". Tuy nhiên, việc là tín đồ Công giáo và là một nhà Nho không có nghĩa là Ngô Đình Diệm bị mắc kẹt bởi những tầm nhìn tiền hiện đại.
Làm quan triều Nguyễn
Năm 1923, ông được bổ nhiệm làm Tri huyện Hương Thủy, Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên.
Trong suốt thời gian làm quan, Ngô Đình Diệm có tiếng là người mẫn cán, công chính, là người theo Công giáo và là người theo chủ nghĩa dân tộc. Ngoài ra, chủ nghĩa dân tộc Công giáo ở Việt Nam từ thập niên 1920 đến thập niên 1930 cũng tạo điều kiện cho sự thăng tiến trong quan trường của Ngô Đình Diệm. Sự thăng tiến nhanh chóng của Ngô Đình Diệm một phần nhờ vào mối quan hệ thân thiết với Thượng thư Bộ Lại Nguyễn Hữu Bài (anh trai ông, Ngô Đình Khôi, là con rể của ông Nguyễn Hữu Bài). Nguyễn Hữu Bài (1863 – 1935) là một người Công giáo ủng hộ việc bản địa hóa Nhà thờ Việt Nam và tăng quyền lực hành chính cho chế độ quân chủ. Nguyễn Hữu Bài được người Pháp đánh giá cao, trở thành người bảo trợ cho Ngô Đình Diệm do mối quan hệ chặt chẽ về gia đình cũng như tôn giáo.
Năm 1929, Ngô Đình Diệm được bổ nhiệm tỉnh trưởng tỉnh Bình Thuận. Vào các năm 1930 và 1931, Ngô Đình Diệm đã giúp người Pháp đàn áp cuộc nổi dậy Xô Viết Nghệ Tĩnh của nông dân do những người cộng sản tổ chức. Theo Fall, Ngô Đình Diệm vùi dập cách mạng vì ông không ủng hộ cách mạng. Ông cho rằng cách mạng không thể quét sạch người Pháp, nhưng có thể sẽ đe dọa nền cai trị của triều đình Huế.
Ngày 8 tháng 4, năm 1933, Bảo Đại (1913-1997) đã ban hành một đạo dụ cải tổ nội các, quyết định tự mình chấp chính và sắc phong thêm 5 thượng thư mới xuất thân từ giới học giả và hành chính là Phạm Quỳnh, Thái Văn Toản, Hồ Đắc Khải, Ngô Đình Diệm và Bùi Bằng Đoàn nhằm thay thế các thượng thư già yếu hoặc kém năng lực như Nguyễn Hữu Bài, Tôn Thất Đàn, Phạm Liệu, Võ Liêm, Vương Tứ Đại. Ngô Đình Diệm nhận lời Bảo Đại làm Thượng thư Bộ Lại (Bộ Nội vụ ngày nay) theo vận động hành lang của Nguyễn Hữu Bài. Ông là vị thượng thư trẻ tuổi nhất trong triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ.
Thời gian này ông được bầu làm Tổng thư ký đứng đầu ủy ban cải cách hành chính. Ông đề xướng hai điểm cần tu chính với chính quyền bảo hộ Pháp: một là thống nhất Trung và Bắc Kỳ theo Hòa ước Giáp Thân 1884, hai là cho Viện Nhân dân Đại biểu Trung Kỳ được quyền tự do thảo luận các vấn đề kể cả chính trị. Việc thống nhất chủ yếu để buộc chính quyền Bảo hộ Pháp bãi bỏ khâm sứ Trung Kỳ và thống sứ Bắc Kỳ và thu về thành một viện tổng trú sứ (résident général) ở Huế mà thôi. Việc thứ hai là để canh tân lối cai trị cũ. Vì các đề xướng không được chấp nhận, ông từ chức Thượng thư Bộ Lại ngày 12 tháng 7 năm 1933, chỉ sau 3 tháng nhậm chức. Ngô Đình Diệm lên án Hoàng đế Bảo Đại "chẳng là gì mà chỉ là công cụ trong tay người Pháp", và đã vứt bỏ các huân chương, chức tước được Bảo Đại trao. Sau đó người Pháp đã dọa bắt và lưu đày Ngô Đình Diệm. Ngô Đình Diệm nổi cơn thịnh nộ và sinh lòng bất mãn vì ông Eugène Châtel, người vừa nhậm chức khâm sứ Trung Kỳ, đã cùng với Phạm Quỳnh, Tổng lý Ngự tiền văn phòng, muốn bãi bỏ quyền xử án của các hàng quan lại địa phương. Phan Bội Châu có bài thơ tặng Ngô Đình Diệm đăng trên báo Tiếng dân nhân việc ông này từ quan, trong đó có những câu.
Hoạt động chính trị chống Pháp
Sau khi từ chức Thượng thư Bộ Lại, Ngô Đình Diệm trở về làm một thường dân sống ở Huế cùng gia đình ông, nhưng vẫn bị giám sát. Ông dành thời gian cho việc đọc sách, thiền định, đi lễ nhà thờ, làm vườn, đi săn, và chụp ảnh nghiệp dư. Ngoài ra, ông đẩy mạnh các hoạt động dân tộc chủ nghĩa qua việc gặp gỡ và giao lưu với các nhà lãnh đạo cách mạng Việt Nam, như Phan Bội Châu, một người bạn của ông. Phan Bội Châu là nhà hoạt động chống thực dân mà Ngô Đình Diệm kính trọng vì kiến thức Nho giáo uyên thâm của ông, và vì Phan Bội Châu lập luận rằng những lời dạy của Nho giáo có thể được áp dụng cho Việt Nam hiện đại.
Ngô Đình Diệm ngấm ngầm ủng hộ Hoàng thân Cường Để đang sống lưu vong tại Nhật nhằm thực hiện một cuộc cách mạng lật đổ chính quyền bảo hộ Pháp. Ông bị xem là quá khích giống như Nguyễn Hải Thần, Nguyễn Tường Tam. Năm 1933, ông vào Sài Gòn cùng với Nguyễn Phan Long, Lê Văn Kim,... tổ chức phong trào của trí thức Nam và Trung Kỳ vận động chính giới Pháp tại Paris bãi nhiệm Toàn quyền Đông Dương Pierre Pasquier. Việc không thành, ông bị Pasquier trục xuất khỏi Huế và chỉ định cư trú tại Quảng Bình. Tuy nhiên, sau cái chết của Pasquier năm 1934, viên toàn quyền mới Eugene René Robin đã bãi bỏ chỉ định của Pasquier. Ông vào Huế dạy tại trường Thiên Hựu (Providence) do anh ông là Ngô Đình Thục làm Giám học
Thời kỳ 1942-1944, Ngô Đình Diệm tham gia thành lập và lãnh đạo tổ chức Đại Việt Phục hưng Hội, dựa Nhật chống Pháp với thành phần nòng cốt là quan lại, linh mục, cảnh sát, và lính khố xanh bản xứ tại Trung Kỳ. Tháng 7 năm 1944, mật thám Pháp phá vỡ tổ chức này và vây bắt Ngô Đình Diệm ở tại phủ Cam. Trong thư gửi Toàn quyền Đông Dương, ông Thục kêu gọi Pháp ân xá cho em mình:
Nhờ sự giúp đỡ của hiến binh Nhật, ông thoát nạn và về trú tại lãnh sự Nhật ở Huế. Sau vài ngày, người Nhật đưa Ngô Đình Diệm vào Đà Nẵng rồi dùng máy bay quân sự chở thẳng vào Sài Gòn trú tại trụ sở hiến binh của Nhật. Ông cũng được Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội do hoàng thân Cường Để lãnh đạo ủy nhiệm công việc vận động nhân sự ở Trung Kỳ để chống Pháp.
Tại Sài Gòn, ông đã tham gia thành lập Ủy ban Kiến quốc với mục tiêu phò tá hoàng thân Cường Để. Tuy nhiên Nhật không ủng hộ Cường Để về nước làm vua mà ủng hộ Bảo Đại lập chính quyền thân Nhật với quốc hiệu mới là Đế quốc Việt Nam. Bảo Đại đã từng mời ông làm thủ tướng trong chính quyền mới nhưng không thành mà thay vào đó là Trần Trọng Kim.
Bị Việt Minh bắt
Sau khi Bảo Đại thoái vị ngày 25 tháng 8 năm 1945, Mặt trận Việt Minh giành chính quyền, Ngô Đình Diệm cùng với một số người thân trong gia đình bị Việt Minh bắt ở Tuy Hoà, Phú Yên ngoại trừ Ngô Đình Nhu và Ngô Đình Cẩn. Anh cả Ngô Đình Diệm là Ngô Đình Khôi cùng con trai mình là Ngô Đình Huân trên đường bị du kích giải ra Hà Nội thì bị lực lượng áp tải này xử bắn Nguyên do là trong Cách mạng tháng 8 năm 1945, Ngô Đình Khôi khuyên hoàng đế Bảo Đại đừng thoái vị vì ông đã tích trữ được một số vũ khí, lại có thêm Ngô Đình Huân giữ vai trò liên lạc giữa triều đình Huế và Đế quốc Nhật Bản, nên có người tố cáo cha con ông Khôi có âm mưu cấu kết với Nhật chống lại Việt Minh. Thời điểm đó, một đơn vị biệt kích Pháp nhảy dù xuống miền Tây Thừa Thiên nhưng bị dân quân Việt Minh bắt, tài liệu tịch thu được cho thấy nhóm này có nhiệm vụ liên lạc với các quan lại bản xứ (bao gồm Ngô Đình Khôi) để lập lại chủ quyền của Pháp ở Đông Dương nhưng việc chưa thành thì đã bị bắt, nên Ngô Đình Khôi bị xử bắn vì tội danh thông đồng với Pháp.
Ngô Đình Diệm bị giải ra Hà Nội. Sau đó Ngô Đình Nhu cũng bị Việt Minh bắt giam rồi được thả. Theo phim tài liệu Sứ mệnh đặc biệt của Đài Truyền hình Việt Nam nói về chuyến công tác phía nam của ông Hoàng Quốc Việt trong Cách mạng Tháng Tám, thì ông Hoàng Quốc Việt (sau khi nghe ông Hải, Bí thư Ban cán sự Đảng tỉnh Quảng Ngãi báo cáo đã bắt được Ngô Đình Diệm) đã thả ông Diệm theo chỉ thị của Hồ Chí Minh rằng các nhân sĩ trí thức phải được thả ra, và đưa ông Diệm ra Hà Nội gặp Hồ Chí Minh.
Ngô Đình Diệm bị giam tại tỉnh miền núi Tuyên Quang ít lâu rồi được trả tự do theo lệnh ân xá vào đầu năm 1946. Theo tài liệu của Mỹ, tại Hà Nội, Ngô Đình Diệm gặp Hồ Chí Minh. Ngô Đình Diệm hỏi chủ tịch Hồ Chí Minh lý do xử bắn anh của ông thì được Hồ Chí Minh giải thích rằng đó một hành động tự phát của du kích địa phương trong lúc đất nước đang rơi vào tình trạng hỗn loạn. Sau đó, cũng theo tài liệu của Mỹ, Hồ Chí Minh mời Ngô Đình Diệm giữ chức thủ tướng vì cho rằng ông có tài lãnh đạo. Ngô Đình Diệm trả lời rằng ông chỉ đồng ý lời mời đó với điều kiện ông được Việt Minh thông báo về tất cả mọi hành động và biết riêng mọi quyết định của họ. Chủ tịch Hồ Chí Minh từ chối yêu cầu này do đó Ngô Đình Diệm từ chối hợp tác với Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh vẫn giao cho ông làm phụ tá của Bảo Đại, là cố vấn tối cao của Chính phủ.