cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Máy rút tiền tự động
Phần cứng
Các kho đựng tiền của ATM được các nhà sản xuất cung cấp theo nhiều cấp độ. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn loại kho tiền bao gồm chi phí, trọng lượng, các yêu cầu quy định, loại ATM, các biện pháp tránh rủi ro của người vận hành và yêu cầu về khối lượng nội bộ. Cấu hình kho tiền tiêu chuẩn công nghiệp bao gồm Phòng thí nghiệm Underwriters UL-291 "Giờ làm việc" và Két sắt cấp 1, các dẫn xuất RAL TL-30, và CEN EN 1143-1 - CEN III và CEN IV.
Các nhà sản xuất máy ATM khuyến nghị nên gắn một kho tiền vào sàn để chống trộm, mặc dù đã có hồ sơ về một vụ trộm được thực hiện bằng cách đào hầm vào sàn ATM.
Phần mềm
Với việc chuyển đổi sang phần cứng máy tính cá nhân, các hệ điều hành và môi trường lập trình thương mại tiêu chuẩn "có sẵn" có thể được sử dụng bên trong máy ATM. Các nền tảng điển hình trước đây được sử dụng trong phát triển ATM bao gồm RMX hoặc OS/2. trái|nhỏ|Một máy ATM [[Wincor Nixdorf chạy Windows 2000 (màn hình hệ thống bị xóa do vi phạm bản quyền).]] Ngày nay, phần lớn các máy ATM trên toàn thế giới sử dụng hệ điều hành Microsoft Windows, chủ yếu là Windows XP Professional hoặc Windows XP Embedded. Đầu năm 2014, 95% máy ATM đang chạy Windows XP. Một số lượng nhỏ các bản triển khai có thể vẫn đang chạy các phiên bản Windows OS cũ hơn, chẳng hạn như Windows NT, Windows CE hoặc Windows 2000, mặc dù Microsoft vẫn chỉ hỗ trợ Windows 8 và Windows 10.
Có quan điểm bảo mật trong ngành máy tính cho rằng hệ điều hành máy tính để bàn công cộng có nhiều rủi ro hơn khi là hệ điều hành cho máy rút tiền so với các loại hệ điều hành khác như hệ điều hành thời gian thực (RTOS) (an toàn). RISKS Digest đã có nhiều bài viết về các lỗ hổng của hệ điều hành ATM.
Linux cũng đang tìm kiếm một số sự tiếp nhận trên thị trường ATM. Một ví dụ về điều này là Banrisul, ngân hàng lớn nhất ở miền nam Brazil, đã thay thế hệ điều hành MS-DOS trong các máy ATM của mình bằng Linux. Banco do Brasil cũng đang chuyển các máy ATM sang Linux. Vortex Engineering có trụ sở tại Ấn Độ đang sản xuất các máy ATM chỉ hoạt động với Linux. Các giao thức giao dịch lớp ứng dụng phổ biến, chẳng hạn như Diebold 91x (911 hoặc 912) và NCR NDC hoặc NDC + cung cấp mô phỏng của các thế hệ phần cứng cũ hơn trên các nền tảng mới hơn với các phần mở rộng gia tăng được thực hiện theo thời gian để giải quyết các khả năng mới, mặc dù các công ty như NCR liên tục cải thiện việc phát hành các giao thức này phiên bản mới hơn (ví dụ: NCR của AANDC v3.xy, trong đó xy là các phép lật đổ). Hầu hết các nhà sản xuất ATM lớn đều cung cấp các gói phần mềm thực hiện các giao thức này. Các giao thức mới hơn như IFX vẫn chưa được các bộ xử lý giao dịch chấp nhận rộng rãi.
Với việc chuyển sang nền tảng phần mềm được tiêu chuẩn hóa hơn, các tổ chức tài chính ngày càng quan tâm đến khả năng chọn và lựa chọn các chương trình ứng dụng điều khiển thiết bị của họ. WOSA / XFS, hiện được gọi là CEN XFS (hoặc đơn giản là XFS), cung cấp một API chung để truy cập và thao tác các thiết bị khác nhau của máy ATM. J / XFS là một triển khai Java của API CEN XFS.thumb|right|Mặc dù hệ điều hành đã bị Microsoft ngừng hỗ trợ trong hơn năm năm kể từ tháng 3 năm 2020, một số lượng lớn máy ATM vẫn sử dụng các phiên bản của [[Microsoft Windows XP|Windows XP, như đã thấy với máy này tại một chi nhánh của Tesco Express ở Slough, Berkshire.]]Mặc dù lợi ích được nhận thức của XFS tương tự như câu thần chú " viết một lần, chạy mọi nơi " của Java, thường các nhà cung cấp phần cứng ATM khác nhau có cách hiểu khác nhau về tiêu chuẩn XFS. Kết quả của những khác biệt này trong cách diễn giải có nghĩa là các ứng dụng ATM thường sử dụng một phần mềm trung gian để phân biệt sự khác biệt giữa các nền tảng khác nhau.
Với sự ra đời của hệ điều hành Windows và XFS trên máy ATM, các ứng dụng phần mềm có khả năng trở nên thông minh hơn. Điều này đã tạo ra một loạt ứng dụng ATM mới thường được gọi là ứng dụng có thể lập trình. Những loại ứng dụng này cho phép một loạt các ứng dụng hoàn toàn mới trong đó thiết bị đầu cuối ATM có thể làm được nhiều việc hơn là chỉ giao tiếp với bộ chuyển mạch ATM. Nó hiện được trao quyền để kết nối với các máy chủ nội dung khác và hệ thống ngân hàng video.
Phần mềm ATM đáng chú ý hoạt động trên nền tảng XFS bao gồm Triton PRISM, Diebold Agilis EmPower, NCR APTRA Edge, Absolute Systems AbsoluteINTERACT, KAL Kalignite Software Platform, Phoenix Interactive VISTAatm, Wincor Nixdorf ProTopas, Euronet EFTS và Intertech inter-ATM.
Với việc chuyển các máy ATM sang các môi trường máy tính tiêu chuẩn công nghiệp, mối quan tâm đã tăng lên về tính toàn vẹn của ngăn xếp phần mềm của máy ATM.
Tác động đến lao động
Số lượng giao dịch viên ngân hàng ở Hoa Kỳ tăng từ khoảng 300.000 vào năm 1970 lên khoảng 600.000 vào năm 2010. Theo trực giác, một yếu tố góp phần có thể là sự ra đời của các máy rút tiền tự động. Máy ATM cho phép một chi nhánh hoạt động với ít giao dịch viên hơn, khiến các ngân hàng mở thêm chi nhánh sẽ rẻ hơn. Điều này có thể dẫn đến việc nhiều giao dịch viên được thuê để xử lý các nhiệm vụ không tự động, nhưng tự động hóa hơn nữa và ngân hàng trực tuyến có thể đảo ngược sự gia tăng này.
Bảo mật
Bảo mật, vì nó liên quan đến máy ATM, có nhiều khía cạnh. Máy ATM cũng cung cấp một minh chứng thực tế về một số hệ thống và khái niệm bảo mật hoạt động cùng nhau và cách giải quyết các mối quan tâm bảo mật khác nhau.
Vật lý
thumb|upright|Một [[Wincor Nixdorf Procash 2100xe Frontload được mở bằng máy mài góc.]]Bảo mật ATM ban đầu tập trung vào việc làm cho các thiết bị đầu cuối không thể bị tấn công vật lý; chúng đơn giản là một loại két với cơ chế phân phối. Một số cuộc tấn công đã xảy ra, với những tên trộm cố gắng đánh cắp toàn bộ máy bằng cách tấn công bằng cách húc vào máy. Kể từ cuối những năm 1990, các nhóm tội phạm hoạt động ở Nhật Bản đã cải tiến việc đột kích bằng cách ăn cắp và sử dụng một chiếc xe tải chở đầy máy móc xây dựng hạng nặng để phá hủy hoặc nhổ toàn bộ máy ATM và bất kỳ nhà bao nào để lấy cắp tiền mặt một cách hiệu quả.
Một phương pháp tấn công khác, plofkraak, là bịt kín tất cả các lỗ của máy ATM bằng silicone và lấp đầy hầm chứa bằng khí dễ cháy hoặc đặt chất nổ bên trong, gắn hoặc gần máy. Khí hoặc chất nổ này được bắt lửa và kho tiền bị bật mở ra hoặc bị bóp méo bởi lực của vụ nổ và bọn tội phạm có thể đột nhập. Kiểu trộm cắp này đã xảy ra ở Hà Lan, Bỉ, Pháp, Đan Mạch, Đức, Úc, và Vương quốc Anh. Các kiểu tấn công này có thể được ngăn chặn bằng một số thiết bị phòng chống nổ khí còn được gọi là hệ thống ngăn chặn khí. Các hệ thống này sử dụng cảm biến phát hiện khí nổ để phát hiện khí nổ và vô hiệu hóa nó bằng cách giải phóng một hóa chất ức chế nổ đặc biệt làm thay đổi thành phần của khí nổ và làm cho nó mất tác dụng.
Một số cuộc tấn công ở Anh (ít nhất một trong số đó đã thành công) liên quan đến việc đào một đường hầm được che giấu dưới máy ATM và xuyên qua phần đế được gia cố để lấy tiền.
Bảo mật vật lý ATM hiện đại, cũng như bảo mật xử lý tiền hiện đại khác, tập trung vào việc từ chối việc sử dụng tiền bên trong máy cho kẻ trộm, bằng cách sử dụng các loại Hệ thống vô hiệu tiền giấy thông minh khác nhau.
Một phương pháp phổ biến đơn giản là cướp tiền của nhân viên đang đổ vào máy. Để tránh điều này, lịch trình lấp đầy chúng được giữ bí mật, thay đổi và ngẫu nhiên. Tiền thường được giữ trong các cuộn băng, và sẽ nhuộm màu tiền nếu bị mở không đúng cách.
Bảo mật và toàn vẹn giao dịch
Sự an toàn của các giao dịch ATM dựa chủ yếu vào sự toàn vẹn của bộ xử lý cryptoprocessor: các máy ATM thường sử dụng các thành phần hàng hóa nói chung mà đôi khi không được coi là "hệ thống đáng tin cậy".
Mã hóa thông tin cá nhân, được yêu cầu bởi luật pháp ở nhiều khu vực tài phán, được sử dụng để ngăn chặn gian lận. Dữ liệu nhạy cảm trong các giao dịch ATM thường được mã hóa bằng DES, nhưng các bộ xử lý giao dịch hiện nay thường yêu cầu sử dụng Triple DES. Kỹ thuật Nạp khóa từ xa có thể được sử dụng để đảm bảo bí mật của quá trình khởi tạo khóa mã hóa trong máy ATM. Mã xác thực tin nhắn (MAC) hoặc MAC một phần cũng có thể được sử dụng để đảm bảo tin nhắn không bị giả mạo trong khi chuyển giữa ATM và mạng tài chính.
Tính toàn vẹn danh tính khách hàng
thumb|Một [[Ngân hàng Tokyo-Mitsubishi UFJ|BTMU ATM có máy quét cọ (ở bên phải màn hình)]]Cũng đã có một số sự cố gian lận bằng cách tấn công Man-in-the-middle, trong đó bọn tội phạm đã gắn bàn phím giả hoặc đầu đọc thẻ vào các máy hiện có. Sau đó, chúng được sử dụng để ghi lại mã PIN và thông tin thẻ ngân hàng của khách hàng nhằm truy cập trái phép vào tài khoản của họ. Nhiều nhà sản xuất ATM đã đưa ra các biện pháp đối phó để bảo vệ thiết bị mà họ sản xuất khỏi những mối đe dọa này.
Các phương pháp thay thế để xác minh danh tính chủ thẻ đã được thử nghiệm và triển khai ở một số quốc gia, chẳng hạn như các mẫu tĩnh mạch ngón tay và lòng bàn tay, mống mắt và công nghệ nhận dạng khuôn mặt. Thiết bị sản xuất hàng loạt rẻ hơn đã được phát triển và đang được lắp đặt trong các máy trên toàn cầu để phát hiện sự hiện diện của các vật thể lạ trên mặt trước của máy ATM, các thử nghiệm hiện tại đã cho thấy khả năng phát hiện thành công 99% đối với tất cả các loại thiết bị đọc gian lận.
Tính toàn vẹn hoạt động của thiết bị
thumb|upright|Các máy ATM tiếp xúc với bên ngoài phải chống phá hoại và chống thời tiết.Phần mở ra ở phía khách hàng của máy ATM thường được che bằng cửa chớp cơ học để ngăn chặn việc giả mạo các cơ cấu khi chúng không được sử dụng. Các cảm biến cảnh báo được đặt bên trong máy ATM và các khu vực phục vụ của chúng để cảnh báo cho người điều hành khi cửa bị mở bởi nhân viên không được phép.
Các quy tắc thường do chính phủ hoặc cơ quan điều hành ATM đặt ra để chỉ định điều gì sẽ xảy ra khi hệ thống toàn vẹn bị lỗi. Tùy thuộc vào khu vực pháp lý, một ngân hàng có thể có hoặc có thể không chịu trách nhiệm pháp lý khi một nỗ lực được thực hiện để phân phối tiền của khách hàng từ máy ATM và tiền được đưa ra ngoài kho tiền của máy ATM, hoặc bị lộ ra ngoài theo cách không an toàn, hoặc chúng bị không thể xác định trạng thái của tiền sau khi giao dịch thất bại. Khách hàng thường nhận xét rằng rất khó để thu hồi số tiền bị mất theo cách này, nhưng điều này thường phức tạp bởi các chính sách liên quan đến các hoạt động đáng ngờ đặc trưng của yếu tố tội phạm.
Bảo mật khách hàng
thumb|left|Lính thiết giáp của Dunbar trông chừng các máy ATM đã được cài đặt trong [[xe tải]]Ở một số quốc gia, nhiều camera an ninh và nhân viên bảo vệ là đặc điểm chung cho các máy ATM. Tại Hoa Kỳ, Văn phòng Kiểm soát viên Tiểu bang New York đã khuyến cáo Bộ Ngân hàng Tiểu bang New York có những cuộc kiểm tra an toàn kỹ lưỡng hơn đối với các máy ATM tại các khu vực tội phạm cao.
Các chuyên gia tư vấn của các nhà khai thác ATM khẳng định, vấn đề bảo mật khách hàng cần được ngành ngân hàng chú trọng hơn; Có ý kiến cho rằng các nỗ lực hiện đang tập trung nhiều hơn vào biện pháp ngăn chặn của pháp luật ngăn chặn hơn là vấn đề buộc phải rút tiền đang diễn ra.
Ít nhất là từ ngày 30 tháng 7 năm 1986, các chuyên gia tư vấn của ngành đã đưa ra lời khuyên về việc áp dụng hệ thống mã PIN khẩn cấp cho các máy ATM, nơi người dùng có thể gửi cảnh báo im lặng để đối phó với mối đe dọa. Các nỗ lực lập pháp để yêu cầu hệ thống mã PIN khẩn cấp đã xuất hiện ở Illinois, Kansas và Georgia, nhưng chưa thành công. Vào tháng 1 năm 2009, Dự luật 1355 của Thượng viện được đề xuất tại Thượng viện Illinois xem xét lại vấn đề của hệ thống mã PIN khẩn cấp đảo ngược. Dự luật một lần nữa được cảnh sát ủng hộ và bị các lobby ngân hàng từ chối.
Năm 1998, ba thị trấn bên ngoài Cleveland, Ohio, để đối phó với làn sóng tội phạm ATM, đã thông qua luật yêu cầu lắp đặt tổng đài số điện thoại khẩn cấp tại tất cả các máy ATM ngoài trời trong phạm vi quyền hạn của họ. Sau một vụ giết người ở Sharon Hill, Pennsylvania, hội đồng thành phố cũng đã thông qua dự luật bảo mật ATM.
Tại Trung Quốc và các nơi khác, nhiều nỗ lực thúc đẩy an ninh đã được thực hiện. Các máy ATM tại chỗ thường được đặt bên trong sảnh của ngân hàng, có thể truy cập 24 giờ một ngày. Các hành lang này có phạm vi phủ sóng camera an ninh rộng rãi, điện thoại tư vấn miễn phí với nhân viên ngân hàng và nhân viên bảo vệ trong khuôn viên. Hành lang ngân hàng không có bảo vệ 24/24 cũng có thể có cửa an toàn chỉ có thể mở từ bên ngoài bằng cách quẹt thẻ ngân hàng vào máy quét gắn trên tường, cho phép ngân hàng xác định thẻ nào vào tòa nhà. Hầu hết các máy ATM cũng sẽ hiển thị cảnh báo an toàn trên màn hình và cũng có thể được trang bị gương cầu lồi phía trên màn hình cho phép người dùng quan sát những gì đang xảy ra phía sau.
Tính đến năm 2013, tuyên bố duy nhất có sẵn về mức độ của các vụ giết người có kết nối ATM là chúng dao động từ 500 đến 1.000 vụ mỗi năm ở Mỹ, chỉ bao gồm các trường hợp nạn nhân có thẻ ATM và thẻ đã được kẻ giết người sử dụng sau khi thời gian chết đã biết.
Jackpotting
Thuật ngữ jackpotting được sử dụng để mô tả một phương pháp mà bọn tội phạm sử dụng để ăn cắp tiền từ máy ATM. Những tên trộm xâm nhập vật lý thông qua một lỗ nhỏ được khoan trên máy. Họ ngắt kết nối ổ cứng hiện có và kết nối ổ đĩa ngoài bằng thiết bị nội soi công nghiệp. Sau đó, họ nhấn nút bên trong khởi động lại thiết bị để bây giờ nó nằm dưới sự kiểm soát của ổ đĩa ngoài. Sau đó, họ có thể yêu cầu máy ATM rút tất cả tiền mặt của nó.
Mã hóa
Trong những năm gần đây, nhiều máy ATM cũng mã hóa đĩa cứng. Điều này có nghĩa là thực sự tạo ra phần mềm cho việc jackpotting khó hơn và cung cấp bảo mật hơn cho máy ATM.
Chức năng
trái|216x216px|thumb|Phong bì gửi tiền vào máy ATM ở Việt Nam nhỏ|Hai máy ATM NCR Personas 84 tại một [[ngân hàng ở Jersey phân phối hai loại tiền giấy bảng Anh: ATM Ngân hàng Anh ở bên trái và Bang Jersey ở bên phải.]] nhỏ|Máy ATM bán vàng tự động ở [[thành phố New York.]] nhỏ|Một máy ATM của [[Hàn Quốc với cổng ngân hàng di động và đầu đọc mã vạch]] Các máy ATM ban đầu được phát triển như một máy rút tiền, và đã phát triển để cung cấp nhiều chức năng khác liên quan đến ngân hàng:
Ở một số quốc gia, đặc biệt là những quốc gia được hưởng lợi từ mạng lưới liên ngân hàng được tích hợp đầy đủ (ví dụ: Multibanco ở Bồ Đào Nha), máy ATM bao gồm nhiều chức năng không liên quan trực tiếp đến việc quản lý tài khoản ngân hàng của chính họ, chẳng hạn như:
Ngày càng có nhiều ngân hàng tìm cách sử dụng máy ATM như một thiết bị bán hàng để cung cấp các khoản vay đã được phê duyệt trước và quảng cáo nhắm mục tiêu bằng cách sử dụng các sản phẩm như ITM (Máy giao dịch thông minh) của Aptra Relate từ NCR. Máy ATM cũng có thể hoạt động như một kênh quảng cáo cho các công ty khác.
Tuy nhiên, một số công nghệ ATM khác nhau vẫn chưa được chấp nhận trên toàn thế giới, chẳng hạn như:
Máy rút tiền dùng video truyền hình hiện được gọi là máy giao dịch viên tương tác. Benton Smith, trên Idaho Business Review viết "Phần mềm cho phép các máy rút tiền tương tác hoạt động được tạo ra bởi một công ty có trụ sở tại Thành phố Salt Lake có tên là uGenius, một nhà sản xuất phần mềm ngân hàng video. NCR, nhà sản xuất máy ATM hàng đầu, đã mua lại uGenius vào năm 2013 và kết hợp phần cứng ATM của riêng mình với phần mềm video của uGenius." nhỏ|Máy bán tương tác NCR chạy phần mềm uGenius.
Độ tin cậy
Máy ATM và các mạng tài chính điện tử hỗ trợ nói chung rất đáng tin cậy, với các tiêu chuẩn ngành thường tạo ra 98,25% tính khả dụng của khách hàng đối với máy ATM và lên đến 99,999% tính khả dụng cho các hệ thống máy chủ quản lý mạng lưới máy ATM. Nếu mạng lưới ATM ngừng hoạt động, khách hàng có thể bị bỏ lại mà không có khả năng thực hiện giao dịch cho đến đầu giờ mở cửa tiếp theo của ngân hàng của họ.
Điều này cho thấy, không phải tất cả các lỗi đều gây thiệt hại cho khách hàng; đã có trường hợp máy đưa ra tiền mà không cần ghi nợ tài khoản, hoặc đưa ra thuyết minh giá trị cao hơn như là kết quả của sai mệnh giá của tờ tiền giấy được nạp trong cassette tiền. Kết quả của việc nhận quá nhiều tiền có thể bị ảnh hưởng bởi thỏa thuận chủ thẻ giữa khách hàng và ngân hàng.
Các lỗi có thể xảy ra có thể do nguyên nhân cơ học (chẳng hạn như cơ chế vận chuyển thẻ; bàn phím; hỏng đĩa cứng; cơ chế gửi phong bì); phần mềm (chẳng hạn như hệ điều hành; trình điều khiển thiết bị; ứng dụng); thông tin liên lạc; hoặc hoàn toàn do lỗi của người điều hành.
Để tăng độ tin cậy, một số máy ATM in từng giao dịch ra một cuốn nhật ký giấy cuộn được lưu trữ bên trong máy ATM, cho phép người dùng và các tổ chức tài chính liên quan giải quyết mọi việc dựa trên hồ sơ trong sổ nhật ký trong trường hợp có tranh chấp. Trong một số trường hợp, các giao dịch được đăng lên nhật ký điện tử để loại bỏ chi phí cung cấp giấy nhật ký cho máy ATM và thuận tiện hơn cho việc tra cứu dữ liệu.
Kiểm tra tiền không đúng cách có thể gây ra khả năng khách hàng nhận được tiền giả từ máy ATM. Mặc dù nhân viên ngân hàng thường được đào tạo tốt hơn trong việc phát hiện và loại bỏ tiền giả, các nguồn cung cấp tiền ATM do các ngân hàng sử dụng không đảm bảo cho tiền giấy phù hợp, vì Văn phòng Cảnh sát Hình sự Liên bang Đức đã xác nhận rằng thường xuyên có sự cố tiền giấy giả đã được phân phối qua máy ATM. Một số máy ATM có thể được tồn kho và thuộc sở hữu hoàn toàn của các công ty bên ngoài, điều này có thể làm phức tạp thêm vấn đề này. Công nghệ xác thực hóa đơn có thể được sử dụng bởi các nhà cung cấp ATM để giúp đảm bảo tính xác thực của tiền mặt trước khi nó được lưu trữ trong máy; những ATM có khả năng tái chế tiền mặt bao gồm khả năng này.
Ở Ấn Độ, bất cứ khi nào giao dịch không thành công với máy ATM do vấn đề mạng hoặc kỹ thuật và nếu số tiền không được phân phối mặc dù tài khoản được ghi nợ thì các ngân hàng phải trả lại số tiền đã ghi nợ cho khách hàng trong vòng 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại. Các ngân hàng cũng có trách nhiệm thanh toán các khoản phí chậm trả trong trường hợp chậm hoàn trả tiền sau 7 ngày.
Gian lận
nhỏ|Vạch xếp hàng ATM nhỏ|Một số máy ATM có thể hiển thị thông báo cảnh báo để khách hàng cảnh giác với khả năng gắn thiết bị giả mạo. nhỏ|[[Tờ 10 euro từ một vụ cướp ATM bị nhuộm đỏ không sử dụng được <sup data-ve-ignore="true" class="noprint Inline-Template Template-Fact">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">cần dẫn nguồn  ] <sup data-ve-ignore="true" class="noprint Inline-Template Template-Fact">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">cần dẫn nguồn  ]  ]] Như với bất kỳ thiết bị nào có chứa các đối tượng có giá trị, máy ATM và các hệ thống mà chúng phụ thuộc vào để hoạt động là mục tiêu của gian lận. Gian lận đối với máy ATM và nỗ lực của người sử dụng chúng có nhiều hình thức.
Trường hợp đầu tiên được biết đến về một máy ATM giả được lắp đặt tại một trung tâm mua sắm ở Manchester, Connecticut vào năm 1993. Bằng cách sửa đổi hoạt động bên trong của một máy ATM Fujitsu kiểu 7020, một băng nhóm tội phạm có tên Bucklands Boys đã lấy cắp thông tin từ thẻ của khách hàng đưa vào máy.
WAVY-TV đã báo cáo một sự cố ở Virginia Beach vào tháng 9 năm 2006, nơi một hacker, người có thể đã lấy được mật khẩu quản trị viên mặc định của nhà máy cho máy ATM nhãn trắng của một trạm đổ xăng, khiến ATM này cho rằng kho tiền mặt của nó gồm các tờ 5 đô la Mỹ thay vì 20 đô la, tạo điều kiện cho chính hacker này — và nhiều khách hàng tiếp theo — rút tiền với số tiền gấp bốn lần số tiền rút từ tài khoản của họ. Kiểu lừa đảo này đã được giới thiệu trên bộ phim truyền hình The Real Hustle.
Hành vi của ATM có thể thay đổi trong thời gian được gọi là "chờ", khi mạng lưới phân phối tiền mặt của ngân hàng không thể truy cập cơ sở dữ liệu chứa thông tin tài khoản (có thể để bảo trì cơ sở dữ liệu). Để cho phép khách hàng tiếp cận với tiền mặt, khách hàng có thể được phép rút tiền mặt đến một số tiền nhất định có thể thấp hơn hạn mức rút tiền thông thường hàng ngày của họ, nhưng vẫn có thể vượt quá số tiền hiện có trong tài khoản của họ, điều này có thể dẫn đến gian lận nếu khách hàng cố tình rút nhiều tiền hơn số tiền họ có trong tài khoản của họ.
Gian lận thẻ
Trong nỗ lực ngăn chặn bọn tội phạm nhìn trộm mã số nhận dạng cá nhân (PIN) của khách hàng, một số ngân hàng đã vẽ các khu vực riêng tư trên sàn máy.
Đối với một hình thức gian lận công nghệ thấp, cách dễ nhất là chỉ cần lấy cắp thẻ của khách hàng cùng với mã PIN của nó. Một biến thể sau này của cách tiếp cận này là bẫy thẻ bên trong đầu đọc thẻ của máy ATM bằng một thiết bị thường được gọi là vòng lặp Lebanon. Khi khách hàng bực bội vì không nhận lại được thẻ và bỏ đi khỏi máy, tội phạm có thể rút thẻ và rút tiền mặt từ tài khoản của khách hàng, sử dụng thẻ và mã PIN của nó.
Loại gian lận này đã lan rộng trên toàn cầu. Mặc dù phần nào bị thay thế về khối lượng bởi các sự cố đọc lướt, sự xuất hiện trở lại của bẫy thẻ này đã được chú ý ở các khu vực như châu Âu, nơi thẻ chip EMV và thẻ PIN đã tăng lên.
Một hình thức lừa đảo đơn giản khác liên quan đến việc cố gắng yêu cầu ngân hàng của khách hàng phát hành thẻ mới và mã PIN của thẻ đó và lấy cắp chúng từ thư của họ.
Ngược lại, một phương pháp hoạt động công nghệ cao mới hơn, đôi khi được gọi là lướt thẻ hoặc sao chép thẻ, liên quan đến việc lắp đặt một đầu đọc thẻ từ trên khe cắm thẻ của ATM thực và sử dụng camera giám sát không dây hoặc camera kỹ thuật số đã được sửa đổi hoặc giả. Bàn phím PIN để quan sát mã PIN của người dùng. Dữ liệu thẻ sau đó được nhân bản thành một thẻ trùng lặp và tội phạm cố gắng rút tiền mặt tiêu chuẩn. Sự sẵn có của máy ảnh không dây hàng hóa giá rẻ, bàn phím, đầu đọc thẻ và máy ghi thẻ đã khiến nó trở thành một hình thức gian lận tương đối đơn giản, với rủi ro tương đối thấp đối với những kẻ lừa đảo.
Trong nỗ lực ngăn chặn những hành vi này, ngành ngân hàng đã phát triển các biện pháp đối phó với việc sao chép thẻ, đặc biệt là bằng cách sử dụng thẻ thông minh không thể dễ dàng sao chép hoặc giả mạo bởi các thiết bị chưa được xác thực và bằng cách cố gắng làm cho việc gắn thiết bị bên ngoài máy ATM của họ trở nên khó khăn hơn. Các hệ thống bảo mật thẻ chip cũ hơn bao gồm French Carte Bleue, Visa Cash, Mondex, Blue from American Express và EMV '96 hoặc EMV 3.11. Hình thức bảo mật thẻ thông minh được phát triển tích cực nhất trong ngành hiện nay được gọi là EMV 2000 hoặc EMV 4.x.
EMV được sử dụng rộng rãi ở Vương quốc Anh (Chip và PIN) và các khu vực khác của Châu Âu, nhưng khi nó không khả dụng ở một khu vực cụ thể, các máy ATM phải quay trở lại sử dụng dải từ tính dễ sao chép để thực hiện các giao dịch. Hành vi dự phòng này có thể được khai thác. Tuy nhiên, tùy chọn dự phòng đã bị loại bỏ trên máy ATM của một số ngân hàng ở Anh, có nghĩa là nếu con chip không đọc được thì giao dịch sẽ bị từ chối.
Khái niệm và các phương pháp khác nhau sao chép nội dung của dải từ tính của thẻ ATM vào một thẻ trùng lặp để truy cập thông tin tài chính của người khác đã được biết đến nhiều trong cộng đồng hacker vào cuối thập kỷ 1990.
Năm 1996, Andrew Stone, một nhà tư vấn bảo mật máy tính từ Hampshire, Vương quốc Anh, bị kết tội ăn cắp hơn 1 triệu bảng Anh bằng cách hướng máy quay video độ nét cao vào máy ATM từ một khoảng cách đáng kể và ghi lại số thẻ, ngày hết hạn, v.v. từ chi tiết dập nổi trên thẻ ATM cùng với cảnh quay video về mã PIN được nhập. Sau khi nhận được tất cả thông tin từ băng video, anh ta có thể tạo ra các thẻ sao chép không chỉ cho phép anh ta rút toàn bộ hạn mức hàng ngày cho mỗi tài khoản mà còn cho phép anh ta vượt qua giới hạn rút tiền bằng cách sử dụng nhiều thẻ sao chép. Tại tòa án, người ta cho thấy rằng Stone có thể rút tối đa 10.000 bảng Anh mỗi giờ bằng cách sử dụng phương pháp này. Stone bị kết án năm năm sáu tháng tù.
Thiết bị liên quan
Máy ATM biết nói là một loại máy ATM cung cấp hướng dẫn bằng âm thanh để những người không thể đọc được màn hình có thể sử dụng máy một cách độc lập, do đó loại bỏ hiệu quả nhu cầu hỗ trợ từ một nguồn độc hại tiềm ẩn bên ngoài. Tất cả thông tin âm thanh được cung cấp riêng tư thông qua giắc cắm tai nghe tiêu chuẩn trên mặt máy. Ngoài ra, một số ngân hàng như Nordea và Swedbank sử dụng loa ngoài tích hợp có thể được kích hoạt bằng cách nhấn nút đàm thoại trên bàn phím. Thông tin được chuyển đến khách hàng thông qua các tệp âm thanh được ghi sẵn hoặc thông qua tổng hợp giọng nói chuyển văn bản thành giọng nói.
Máy rút tiền dạng kịch bản có thể có nhiều thành phần chung với máy ATM, nhưng nó thiếu khả năng phân phối tiền mặt vật lý và do đó không yêu cầu kho tiền. Thay vào đó, khách hàng yêu cầu một giao dịch rút tiền từ máy trong đó in biên lai hoặc scrip. Sau đó, khách hàng mang biên lai này đến một nhân viên bán hàng gần đó, người này sau đó sẽ đổi nó lấy tiền mặt từ kho đựng tiền.
Đơn vị hỗ trợ giao dịch viên (TAU) khác biệt ở chỗ nó được thiết kế để chỉ được vận hành bởi nhân viên được đào tạo chứ không phải bởi công chúng, tích hợp trực tiếp vào mạng liên ngân hàng và thường được điều khiển bởi một máy tính không được tích hợp trực tiếp vào tổng thể xây dựng của đơn vị này.
Web ATM là một giao diện trực tuyến cho ngân hàng thẻ ATM sử dụng đầu đọc thẻ thông minh. Tất cả các chức năng ATM thông thường đều khả dụng, ngoại trừ rút tiền mặt. Hầu hết các ngân hàng ở Đài Loan đều cung cấp các dịch vụ trực tuyến này.
Nguy cơ
Bên cạnh những tiện ích to lớn của máy ATM, trên thực tế, việc sử dụng máy ATM cũng gây ra những nguy cơ nhất định về sức khỏe, Theo một số nghiên cứu thì máy ATM chứa một lượng vi khuẩn có thể gây bệnh cho con người tương đương với các nhà vệ sinh công cộng vì, các máy ATM trên có khoảng hàng trăm người sử dụng mỗi ngày, theo nghiên cứu phát hiện máy ATM đều chứa vi khuẩn pseudomonad, khuẩn hình que là những vi khuẩn gây ra chứng nôn mửa và bệnh tiêu chảy. Bên cạnh đó cũng có những trường hợp máy ATM bị rò rỉ điện, gây ra tai nạn chết người.
Cũng có nhiều ý kiến than phiền (thậm chí là kiện tụng) vì tiền trong tài khoản bị mất, nhầm lẫn, thiếu sót, trục trặc... khi sử dụng máy ATM.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiết bị ngân hàng Thể loại:Hệ thống thanh toán Thể loại:Công nghệ ngân hàng Thể loại:Hệ thống nhúng Thể loại:Giới thiệu năm 1967  Thể loại:Kinh tế năm 1967 Thể loại:Tự động hóa Thể loại:Phát minh Anh Thể loại:Phát minh của Hoa Kỳ
Onda Verde
Onda Verde là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º36'00" độ vĩ nam và kinh độ 49º17'43" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 534 m. Dân số năm 2004 ước tính là 3.713 người. Đô thị này có diện tích 243,4 km².
Thông tin nhân khẩu
Tổng dân số: 3.413
Mật độ dân số (người/km²): 14,02
Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 11,83
Tuổi thọ bình quân (tuổi): 73,53
Tỷ lệ biết đọc biết viết: 88,57%
Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,777 (Nguồn: IPEADATA)
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang São Paulo
Pachybrachis salfii
Pachybrachis salfii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Burlini miêu tả khoa học năm 1956.
Tham khảo
Thể loại:Pachybrachis
Triaenodes etheira
Triaenodes etheira là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Triaenodes
Tarphius depressus
Tarphius depressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Gillerfors miêu tả khoa học năm 1985.
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Rhyssonotus
Rhyssonotus là một chi bọ cánh cứng trong họ Lucanidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Họ Kẹp kìm Thể loại:Lucaninae
Janirella extenuata
Janirella extenuata là một loài chân đều trong họ Janirellidae. Loài này được Birstein miêu tả khoa học năm 1971.
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Triaenodes excisus
Triaenodes excisus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Triaenodes
Zari (huyện)
Zari là một huyện thuộc tỉnh Balkh, Afghanistan. Dân số thời điểm năm 1999 là -31,4 người.
Xem thêm
Thể loại:Huyện của tỉnh Balkh Thể loại:Huyện của Afghanistan
Neolophonotus wroughtoni
Neolophonotus wroughtoni là một loài ruồi trong họ Asilidae. Neolophonotus wroughtoni được Ricardo miêu tả năm 1920. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Neolophonotus
Tarphius echinatus
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Đại sứ Thiện chí UNESCO
Các Đại sứ thiện chí của UNESCO là người sử dụng tài năng hay sự nổi tiếng của mình để truyền bá tư tưởng của UNESCO, đặc biệt là thu hút sự chú ý của giới truyền thông. Chất chuyên ngành khác nhau của người ủng hộ bao gồm những ngưới hoạt động vì hòa bình, hoạt động thể thao. hay làm Đặc phái viên UNESCO.
Liên kết ngoài
Thể loại:UNESCO Thể loại:Liên Hợp Quốc
Pieczonka, Tỉnh West Pomeranian
Pieczonka là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Chociwel, thuộc hạt Stargard, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 6 km phía đông Chociwel, 29 km về phía đông bắc của Stargard và 56 km về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Thiệu Long
Thiệu Long là một xã thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Địa giới hành chính
Xã Thiệu Long nằm ở phía bắc của huyện Thiệu Hóa.
Lịch sử hành chính
Vùng đất thuộc xã Thiệu Long ngày nay, vào đầu thế kỉ 19 là các thôn xã thuộc tổng Mật Vật, huyện Thụy Nguyên, phủ Thiệu Thiên.
Cuối năm 1945, huyện Thụy Nguyên đổi thành huyện Thiệu Hóa.
Sau năm 1945, các thôn làng nêu trên thuộc xã Chùy Giang, huyện Thiệu Hóa. Năm 1953, xã Chùy Giang chia thành các xã Thiệu Giang và Thiệu Long.
Năm 1977, xã Thiệu Long cùng với các xã phía bắc sông Chu của huyện Thiệu Hóa sáp nhập với huyện Yên Định thành huyện Thiệu Yên.
Năm 1996, xã Thiệu Long thuộc huyện Thiệu Hóa mới tái lập.
Hiện nay, xã Thiệu Long gồm có 08 làng : " Hoa Phật có đất địa đồ Có sông tắm mát, có hồ thả sen Trước làng thì cấy lúa chiêm Sau làng thả cá quanh niên tứ mùa Vạn sự chắc mất tiền mua Lấy của bốn mùa đãi khách đường xa" Trong lịch sử làng Minh Đức có nhiều người đỗ đạt được làm quan tri Phủ, huyện như Cụ Trịnh Văn Tuấn ông đậu Tiến sĩ năm 1640 với chức vụ "Hàn lâm hiệu thảo"...Trong hai cuộc chiến tranh nhân dân làng Minh Đức đã có nhiều đóng góp và hi sinh to lớn, 120 người lên đường ra trận, 27 thanh niên xung phong, 122 người đi dân công hỏa tuyến, có 20 Liệt sĩ, 16 Thương bệnh binh, được Nhà nước phong tặng 71 Huân huy chương các loại. Hòa bình lập lại nhân dân làng Minh Đức tích cực sản xuất, xây dựng quê hương đất nước. " Thượng hạ lưỡng khu đồn Lô Ấp tinh thần lưu vạn tuế" Trước đây trong làng có một ngôi đình 5 gian, nơi thờ Thành hoàng làng là ông Cao Minh người có công mở làng lập ấp và các vị "Thập nhị Gia Tiên", trong làng có hai Nghè, một ngôi Phủ, một Võ chỉ, một Văn chỉ nhưng đến nay đều không còn nữa. Làng có nghề thủ công truyền thống là trồng bông dệt vải, trồng dâu nuôi tằm, nghề đan lát, nghề mộc. Đến nay nhân dân làng Đông Lỗ đã đóng góp xây dựng Nghè để thờ vị Thần Hoàng Lang. Lễ hội được diễn ra ngày mồng 7 tháng giếng hàng năm. Trong kháng chiến chống quân xâm lược và trong thời hòa bình cán bộ và nhân dân làng Đông Lỗ có nhiều thành tích xuất sắc.
(Tài liệu do Trịnh Duy Phương cung cấp dựa theo Lịch sử Đảng bộ Thiệu Long)
Di tích
Đền thờ Dương Tam Kha. Thuộc thôn Thành Đạt, xã Thiệu Long. Đền thờ Bình Vương Dương Tam Kha đã được ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2012.
Chú thích
Tài liệu do Trịnh Duy Phương cung cấp dựa theo Lịch sử Đảng bộ Thiệu Long
Pachybrachis saudicus
Pachybrachis saudicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Pachybrachis
Auxerre
Auxerre là tỉnh lỵ của tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 37.790 người (thời điểm 1999).
Tham khảo
Thể loại:Yonne Thể loại:Xã của Yonne
Omorgus texanus
Omorgus texanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogidae.
Triaenodes eximius
Triaenodes eximius là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Triaenodes
Lasiocnemus lugens
Lasiocnemus lugens là một loài ruồi trong họ Asilidae. Lasiocnemus lugens được Loew miêu tả năm 1858. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Lasiocnemus
Zebak (huyện)
Zebak là một huyện thuộc tỉnh Badakhshan, Afghanistan. Dân số thời điểm năm 1999 là 6,582 người.
Tarphius elongatus
Tarphius elongatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1971.
Zebak (huyện)
Xem thêm
Thể loại:Huyện của tỉnh Badakhshan Thể loại:Huyện của Afghanistan
Tarphius elongatus
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Trống đồng
right|270px|thumb||Trống đồng Đông Sơn Trống đồng (Hán Việt: đồng cổ) là một loại nhạc cụ gõ bằng đồng hiện diện tại vùng Đông Nam Á và miền Nam Trung Quốc, xuất hiện từ thời đại đồ đồng.
Ngày nay, ngoài hàng trăm chiếc trống đồng được lưu giữ và trưng bày trang trọng ở các bảo tàng quốc gia và các địa phương, thì dường như trống đồng đã vắng mặt trong cuộc sống đời thường kể cả những dịp hội hè, lễ tết, người ta chỉ còn gặp trống đồng ở các viện bảo tàng và các truyện cổ tích. Tuy nhiên, vùng đất Thanh Sơn miền tây của tỉnh Phú Thọ là nơi duy nhất tại Việt Nam vẫn còn ngày hội Trống đồng của dân tộc Mường với "Đâm Đuống" và "Chàm thau". Đây cũng là một trong số những vùng của Việt Nam phát hiện được nhiều trống đồng trong lòng đất nhất. Chính vì lý do đó mà gần đây Việt Nam đã khôi phục một tập tục đánh trống đồng ngày giỗ Tổ các vua Hùng 10 tháng 3 Âm lịch hàng năm.
Người Karenni tại Myanmar vẫn còn sử dụng trống đồng cho các nghi thức cầu mưa. Trống đồng cũng là nhạc cụ lễ nghi phổ biến trong các dân tộc Khơ Mú, Pu Péo, Lô Lô và Mường ở Việt Nam hiện nay. Trong những cộng đồng này người ta sử dụng nó với mục đích tang lễ, ngoài ra không dùng cho bất kỳ trường hợp nào khác.
Sử liệu
thumb|250px|Trống đồng phát hiện tại Bình Nam, Quảng Tây, Trung Quốc Ghi chép cổ nhất có liên quan đến trống đồng xuất hiện trong Sử Bản (, một cuốn sách Trung Quốc từ trước thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Cuốn sách này nay không còn, nhưng được dẫn lại một phần tại một cuốn sách cổ khác: cuốn Thông điển (通典) của Đỗ Hữu (杜佑).
Hậu Hán thư (後漢書), quyển 14 ghi: "Dân Giao Chỉ có linh vật là trống đồng, nghe đánh lên họ rất hăng lúc lâm trận....". Sách này còn chép rằng Mã Viện, tướng nhà Hán, sau khi dập tắt cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng vào khoảng 40-43, đã tận thu trống đồng của các thủ lĩnh địa phương, một phần đem tặng, phần nấu chảy để đúc ngựa và cột đồng Mã Viện.
Ở Việt Nam, các cuốn Việt Điện U Linh Tập và Lĩnh Nam Chích Quái thế kỷ 14 ghi lại nhiều truyền thuyết về trống đồng. Các cuốn sử như Đại Việt Sử ký Toàn thư cũng nói đến trống đồng.
Khảo cổ
nhỏ|phải|300px|Trống đồng Đông Sơn trưng bày tại [[Bảo tàng Guimet, Paris, Pháp.]] Trống đồng là một trong những loại di chỉ khảo cổ học quan trọng nhất tìm được tại Đông Nam Á và phía Nam Trung Quốc. Trong các vùng này, các nhóm dân tộc đã sử dụng trống đồng từ thời tiền sử cho đến ngày nay. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy trống đồng ở nhiều vùng khác nhau ở Đông Nam Á, nơi tìm thấy trống thường là khu mộ táng quan trọng, mộ của những người đứng đầu trong làng. Nhiều trống được tìm thấy dọc theo các con sông và đường thủy ở Đông Nam Á, do đây là hình thức giao thông chính của dân cư bản địa thời đó.
Bắc Việt Nam và Tây Nam Trung Quốc (đặc biệt là tỉnh Vân Nam và khu tự trị người Tráng ở Quảng Tây là hai vùng nơi đại đa số các trống đồng cổ đã được tìm thấy. Theo một báo cáo năm 1988, Trung Quốc đã tìm được 1460 trống đồng . Tổng số trống đồng tìm được ở Việt Nam cho đến năm 1980 là 960 chiếc, trong đó có 540 chiếc thuộc loại trống đồng Đông Sơn và 420 chiếc thuộc trống đồng Ngọc Lũ.
Ngoài ra, trống đồng còn được tìm thấy ở nhiều nước khác như: Indonesia, Thái Lan, Myanmar, Lào, Campuchia, Malaysia, Philippines và Nhật Bản.
Trống đồng đã có vai trò quan trọng bậc nhất trong văn hóa Đông Sơn - nền văn hóa được biết đến với những trống đồng trang trí cầu kỳ được tìm thấy ở nhiều nơi ở Đông Nam Á và Bắc Việt Nam. Số lượng lớn trống Đông Sơn đã được tìm thấy tại Mê Linh - trung tâm của văn hóa Đông Sơn. Nhiều trống Đông Sơn cũng được tìm thấy ở đồng bằng sông Hồng - vùng dân cư đông đúc thời cổ.
Cấu tạo và cách sử dụng
Loại trống đồng này đúc bằng hợp kim đồng, âm thanh không vang, không trong như loại Hê gơ I của trống đồng đông Sơn.
Người ta đặt úp trống trên sàn nhà hay trên mặt đất, dùng cái dùi có mỏ khoắm bọc vải gõ vào. Trong nghi thức tang lễ người ta dùng trống đồng với kèn bầu, cồng chiêng, thanh la và trống bịt da dê. Riêng người Khơ Mú họ dùng dùi thẳng có phần đầu bọc vải để gõ vào trống úp xuống, còn người Lôlô đặt hai cái trống đồng nằm nghiêng hoặc treo nghiêng, mặt trống đối diện nhau và dùng dùi thẳng như người Khơ Mú.
Tiếng trống đồng đối với những dân tộc kể trên là âm thanh của trời (tiếng sét), còn mặt trống tượng trưng cho mặt trời. Tiếng trống sẽ dẫn đường cho linh hồn người chết về với tổ tiên họ.
Trống đồng của Việt Nam rất đa dạng. Ngoài những loại trống kể trên còn nhiều loại khác như Quảng Xương, Sông Đà, Thượng Lâm, Hoàng Hạ và Ngọc Lũ.
Cho đến hiện tại, một số nhánh người Dao và người Tráng tại Trung Quốc vẫn sử dụng trống đồng trong các lễ nghi truyền thống. Tại Việt Nam, một số dân tộc như người Mường, người Pu Péo, người Lô Lô vẫn sử dụng trống đồng. Theo phong tục Pu Péo, có trống "đực", trống "cái" được ghép với nhau thành cặp đôi. Hai trống treo quay mặt vào nhau, một người đứng giữa cầm củ chuối gõ trống phục vụ lễ cúng. Người Lô Lô cũng đánh trống đồng theo cặp: một trống đực và một trống cái. Trống to (trống cái) gọi là dảnh mo, trống bé (trống đực) gọi là dảnh pố.
Phân loại
Theo phân loại của nhà khảo cổ học người Áo Franz Heger: nhỏ|250px|Trống đồng Hoàng Hạ, loại Heger I, trưng bày tại [[Bảo tàng lịch sử Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam.]] nhỏ|250px|Trống đồng Lạng Sơn, loại Heger II, trưng bày tại [[Bảo tàng lịch sử Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam.]] nhỏ|250px|Trống đồng Tân Độ, loại Heger III, trưng bày tại [[Bảo tàng lịch sử Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam.]] nhỏ|250px|Trống đồng Long Đọi Sơn, loại Heger IV, trưng bày tại [[Bảo tàng lịch sử Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam.]]
Tarphius epinae
Tarphius epinae là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Gillerfors miêu tả khoa học năm 1986.
Trống đồng
Phân loại
Trong cách phân loại này, trống loại I được cho là cổ nhất.
Tại Indonesia, có loại trống đồng đặc biệt, thân dài, gọi là trống Moko và không xếp vào các loại trống Heger. Tuy nhiên, cũng có người cho rằng thiết kế và kiểu trang trí của loại trống này rất có thể có nguồn gốc từ văn hóa Đông Sơn. Nổi tiếng nhất trong các trống Moko là chiếc "Trăng Pejeng" (Moon of Pejeng) có đường kính 160 cm và chiều cao 180 cm, được cho là có tuổi khoảng từ 1000 đến 2000 năm, hiện được dùng trong điện thờ tại Pejeng, Bali. Người dân trên đảo Alor, Indonesia, vẫn dùng trống Moko làm đồ dẫn cưới và là biểu tượng cho địa vị xã hội.
Năm 1976, người ta phát hiện loại trống nhỏ ở Vạn Gia Bá (万家坝), Trung Quốc, được đặt tên là trống Vạn Gia Bá. Theo cách phân loại của Trung Quốc, loại trống này là trống Tiền Heger và là nguồn gốc của mọi loại trống Heger. Ở Việt Nam, cũng đã tìm thấy loại trống này, nhưng nhiều nhà khảo cổ học Việt Nam lại coi loại trống này thuộc giai đoạn cuối của loại Heger I.
Nghiên cứu về nguồn gốc trống đồng
Tại phương Tây, đã có dấu vết rằng người ta đã biết về trống đồng từ năm 1682. Nhưng mãi tới cuối thế kỷ 19 mới có học giả bàn về trống đồng như Hirth (1890), tác giả này cho rằng trống đồng là của Trung Quốc. Rồi De Grooth (1901) cho là của Việt Nam. Trong cuốn Alte Metalltrommeln aus Südost Asien (Trống kim loại cổ Đông Nam Á) năm 1902, Franz Heger, nhà khảo cổ học người Áo khẳng định rằng trống đồng xuất phát từ miền Bắc Việt Nam và trung tâm các cuộc tìm kiếm sau này về trống đồng phải là ở vùng này. Ông Heger phân chia 165 chiếc trống được biết đến lúc ấy thành bốn loại - phân loại Heger. Trước thập niên 1950, một số phân loại khác đã được đề xuất, nhưng không có cách nào được chấp nhận rộng rãi như phân loại của Heger.
Các nghiên cứu về trống đồng mãi đến cuối thế kỷ 19 mới được bắt đầu và được bắt đầu bởi người phương Tây. Trước thập niên 1950, hầu hết các nghiên cứu quan trọng đều được viết bởi các học giả phương Tây, đặc biệt nhất là Heger. Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập vào năm 1949 và Việt Nam bị chia cắt vào năm 1954, các học giả Việt Nam và Trung Quốc bắt đầu chiếm lĩnh lĩnh vực nghiên cứu về trống đồng. Đến cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980, đã có những cuộc tranh luận xung quanh việc phân loại trống, ý nghĩa các họa tiết trang trí, niên đại trống..., nhưng chủ đề tranh luận chính yếu là trống đồng xuất phát từ đâu: miền Bắc Việt Nam hay miền Nam Trung Quốc. Các học giả Việt Nam ủng hộ phân loại của Heger và cho rằng trống đồng Đông Sơn (Heger loại I) là loại cổ nhất. Còn các học giả Trung Quốc ban đầu đa số phủ nhận phân loại của Heger, cho rằng kiểu trống tương ứng với Heger loại II mới là cổ nhất. Từ khi trống loại Vạn Gia Bá, loại trống gần giống loại Đông Sơn nhưng hoa văn đơn giản hơn, được tìm thấy ở Vân Nam, các học giả Trung Quốc lại quay về thống nhất với một cách phân loại theo thứ tự phân loại của Heger nhưng bổ sung một loại xếp thứ tự cổ hơn Heger loại I, đó là loại trống Vạn Gia Bá. Theo cách phân loại của Việt Nam, trống Vạn Gia Bá (trống Thuong Nong tìm thấy ở Việt Nam thập niên 1980 thuộc loại này) được xếp vào loại con của thời kỳ cuối của loại trống Đông Sơn.
Các nhà nghiên cứu Việt Nam và Trung Quốc vẫn chưa đi được đến một kết thống nhất về một xuất xứ Việt Nam hay Trung Quốc của trống đồng - một truyền thống mà có thể đã được chia sẻ giữa tổ tiên của cả hai. Thực tế là tại thời điểm trống đồng được phát minh, không có một đường biên giới giữa Bắc Việt Nam và Nam Trung Quốc. Nhiều nhóm người sống trong vùng đất rộng lớn đó đã có quan hệ với nhau về sinh học hoặc văn hóa hoặc cả hai. Học giả phương Tây Charles Higham, người đứng ngoài cuộc tranh cãi, cho rằng các xu thế dân tộc chủ nghĩa của các nhà khảo cổ học Việt Nam và Trung Quốc đã che lấp tình huống mà khảo cổ học đã khai lộ. Ông đưa ra giả thuyết rằng trống đồng đã được tạo bởi các nghệ sĩ tài hoa của một nhóm các xã hội có tổ chức ngày càng phức tạp với địa bàn trải rộng qua biên giới Việt-Trung hiện đại, để trang bị cho các chiến binh và làm biểu tượng cho vị thế cao của những người lãnh đạo. Ông viết: "Việc tìm kiếm nguồn gốc tại một vùng này hay vùng khác đã bỏ qua điểm quan trọng. Các thay đổi đã được thực hiện suốt từ vùng mà ngày nay là miền Nam Trung Hoa tới đồng bằng sông Hồng bởi các nhóm người mà thời đó đã trao đổi hàng hóa, tư tưởng, và cùng chống lại sự bành trướng từ phía Bắc của một quốc gia hùng mạnh và hiếu chiến".
Trống đồng trung đại và hiện đại
nhỏ|Trống đồng đúc hiện đại tại Thanh Hóa theo đơn đặt hàng, đặt tại tòa nhà giảng đường (Beta Building) ở cơ sở Hòa Lạc của [[Trường Đại học FPT|Đại học FPT]]
Bảo tàng Lịch sử Việt Nam đang lưu giữ trống đồng Cảnh Thịnh nặng 32 kg, đường kính mặt 54,3 cm, cao 37,40 cm, được đúc mô phỏng theo kiểu trống da, hình trụ. Mặt trống không phẳng mà cong lên, chính giữa có hai vòng tròn kép tượng trưng cho mặt trời. Thân trống được chia làm ba phần, ngăn cách bằng hai đường gân nổi. Trống có 4 quai hình khuyên gắn cách đều trên thân. Xung quanh trống, từ trên xuống dưới, đúc nổi các băng hoa văn: nhũ đinh, lá đề, hồi văn chữ T và đề tài tứ linh: long, ly, quy, phượng. Văn tự được khắc trên thân trống nói về chuyện người vợ của Tổng thái giám Giao quận công thuộc năm Vĩnh Hựu thứ 2 đời Vua Lê Ý Tông (1736) góp công lập chùa Linh Ứng (nay là chùa Nành), cùng lời giới thiệu việc đúc trống để thờ cúng, tu bổ chùa. Văn tự trên thân trống còn cho biết trống được đúc vào tháng 4 năm thứ 8 niên hiệu Cảnh Thịnh đời Vua Nguyễn Quang Toản (1800), tại xã Phù Ninh, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn (nay thuộc xã Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội).
Hiện tại, ở Thanh Hóa, vẫn có nhiều nghệ nhân đúc trống đồng bằng phương pháp thủ công, theo các đơn đặt hàng. Chẳng hạn, chính phủ Việt Nam đã đặt hàng đúc một số trống đồng để trưng bày tại một số Viện bảo tàng và Đại sứ quán của Việt Nam tại một số nước. Nhiều tổ chức và cá nhân cũng đặt đúc các trống đồng theo mẫu cổ, chẳng hạn như trống đồng đặt tại cơ sở Hòa Lạc của Đại học FPT theo mẫu trống đồng Đông Sơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thời đại đồ đồng Sông Hồng Thể loại:Trống
Bronze drum
Olímpia
Olímpia là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º44'14" độ vĩ nam và kinh độ 48º54'53" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 506 m. Dân số đô thị này theo ước tính năm 2008 là 50.215 người. Capital nacional do folclore.
Địa lý
Đô thị này có diện tích 803,509 km².
Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000
Tổng dân số: 46.013 Mật độ dân số (người/km²): 57,27
Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 11,83
Tuổi thọ bình quân (tuổi): 73,53
Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,92
Tỷ lệ biết đọc biết viết: 91,37%
Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,815 (Nguồn: IPEADATA)
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang São Paulo
Coccinula
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Họ Bọ rùa
Płątkowo, Tỉnh West Pomeranian
Płątkowo là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Chociwel, thuộc hạt Stargard, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 6 km phía đông Chociwel, 29 km về phía đông bắc của Stargard và 56 km về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Làng có dân số 30 người.
Janirella glabra
Janirella glabra là một loài chân đều trong họ Janirellidae. Loài này được Richardson miêu tả khoa học năm 1911.
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Ancylorhynchus cruciger
Ancylorhynchus cruciger là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ancylorhynchus cruciger được Loew miêu tả năm 1858. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.