cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đế quốc Đông La Mã
Sự trỗi dậy của người Ottoman và những ngày cuối cùng của Đông La Mã
Các hoàng đế Đông La Mã đã nhiều lần kêu gọi sự giúp đỡ của phương Tây, nhưng Đức Giáo hoàng tuyên bố sẽ chỉ xem xét việc gửi viện trợ trở lại nếu Giáo hội Chính Thống Đông hợp nhất trở lại với Giáo hội Công giáo Rôma. Việc thống nhất Giáo hội đã được xem xét, và thỉnh thoảng được thực hiện theo nghị định của đế quốc, nhưng người dân và giáo sĩ Chính thống giáo đã mạnh mẽ phản đối vì những hành động mà quân Thập tự đã làm năm 1204. Mặc dù một số binh sĩ phương Tây đã đến để củng cố phòng thủ của Constantinopolis, nhưng hầu hết các nhà lãnh đạo phương Tây, lại đang bị phân tâm bởi công việc của mình, đã không có bất kì hành động nào khi người Ottoman đánh chiếm các vùng lãnh thổ còn lại cuối cùng của Đông La Mã. Năm 1422, quân Ottoman bao vây Constantinopolis nhưng không thành công, song họ đã chiếm được hoàn toàn xứ Makedonia và thành Thessalonica.
Constantinopolis lúc này chỉ còn là một đống đổ nát và hoang tàn, dân số đã sụt giảm nghiêm trọng. Ngày 2 tháng 4 năm 1453, Sultan Mehmed đem 80.000 quân và hàng trăm ngàn quân không chính quy bao vây thành phố. Mặc cho 7000 quân Đông La Mã và 2000 quân Latin đồng minh đã cố gắng tử thủ đô thành, thành phố cuối cùng đã sụp đổ trước cuộc tấn công ồ ạt cuối cùng của quân Ottoman vào ngày 29 tháng 5 năm 1453, sau cuộc đại vây hãm kéo dài hai tháng liên tiếp. Hoàng đế Đông La Mã cuối cùng, Konstantinos XI được nhìn thấy lần cuối cùng khi ông đang vứt áo hoàng bào của mình vào một góc tường rồi rút gươm ra lao thẳng vào quân địch sau khi chứng kiến các bức tường thành một thời vững chắc sụp đổ.
Những diễn biến sau khi Đông La Mã diệt vong
nhỏ|phải|250px|Lãnh địa Bá vương Morea và Mystra vào năm 1450. Sau khi kinh đô Constantinopolis sụp đổ, những lãnh thổ còn lại của Đông La Mã chưa bị chinh phục là Lãnh địa Bá vương Mystra - do hai người anh em của vị hoàng đế cuối cùng là Thomas Palaiologos và Demetrios Palaiologos đồng cai trị. Lãnh địa này tiếp tục tồn tại dưới tư cách là chư hầu của đế quốc Osman, tuy nhiên do những yếu kém trong việc cai trị, hai anh em nhà Palaiologos không có đủ tài chính để chi trả các khoản cống phẩm cho người Osman và vì vậy vào tháng 5 năm 1460, vua Mehmet II đã xua quân tấn công lãnh thổ này và đến mùa hè đã xâm chiếm hết toàn bộ Mystra. Nhân cơ hội đó, Demetrios đã nhờ người Thổ Osman đánh đuổi em trai Thomas của mình ra khỏi Mystra, hy vọng có thể độc chiếm ngôi bá vương xứ này nhưng sau khi Thomas bỏ chạy thì người Thổ đã biến Mystra thành một tỉnh của đế quốc. Demetrios sống phần đời còn lại của mình dưới tư cách là sủng thần của Mehmet tại Edirne và sau đó là Didymoteicho.
Một số thành trì khác của đế quốc vẫn tồn tại một thời gian sau đó. Đảo Monemvasia không chịu đầu hàng người Thổ và tiếp tục tổ chức kháng chiến. Ban đầu nó được cai trị bởi một cướp biển người Aragón, sau ông này bị dân địa phương lật đổ và, dưới sự ưng thuận của Thomas Palaiologos, được đặt dưới quyền bảo hộ của Vatican cho đến hết năm 1460. Các bộ tộc địa phương ở Bán đảo Mani - một mỏm đất nằm ở cực Nam Mystra - cũng liên kết lại với nhau chống cự thêm một thời gian, sau trở thành một xứ bảo hộ của Cộng hòa Venezia và cuối cùng cũng thành một chư hầu của đế quốc Thổ Osman. Thành trì cuối cùng của Đông La Mã là Salmeniko nằm ở Tây Bắc Mystra. Graitzas Palaiologos là người lãnh đạo về quân sự tại đây, với tổng hành dinh đặt ở lâu đài Salmeniko. Khi thành phố đầu hàng trước người Osman, Graitzas và các thuộc hạ cùng một số cư dân vẫn tiếp tục chống giữ pháo đài Salmeniko cho đến khi họ đào tẩu sang Venezia vào tháng 7 năm 1461. Đến đây thì các tàn dư của Đông La Mã coi như đã bị tiêu diệt sạch.
Đế quốc Trebizond, một phần lãnh thổ đã hoàn toàn tách biệt khỏi Đông La Mã từ hồi Constantinopolis bị quân Thập Tự Chinh đánh chiếm năm 1204, đã trở thành "phần cuối cùng" và là quốc gia kế thừa của Đông La Mã trên thực tế. Trong nỗ lực nhằm cứu vãn đế quốc, Hoàng đế David của Trebizond đã thực hiện nhiều hoạt động ngoại giao nhằm lôi kéo các quốc gia chống Osman về phía mình, nhưng việc này đã chọc tức người Thổ Osman và khiến một cuộc chiến tranh bùng nổ vào mùa hè năm 1461. Sau một tháng chống cự, David đầu hàng vào ngáy 14 tháng 8 năm 1461. Lãnh địa cuối cùng của đế quốc La Mã xưa kia biến mất khỏi bản đồ thế giới.
Người cháu gọi Konstantinos XI bằng chú, Andreas Palaeologos, tiếp tục tự xưng là người thừa kế danh hiệu hoàng đế Đông La Mã. Ông ta sống ở Mystra và chạy sang Roma khi khu vực này bị người Thổ đánh chiếm vào năm 1460, sống dưới sự bảo hộ của Vatican cho đến cuối đời. Do chức vị hoàng đế Đông La Mã về mặt nguyên tắc không hẳn là người trong họ tộc nối ngôi nhau, nên về nguyên tắc sự tự xưng của Andreas không hợp với luật pháp Đông La Mã. Nhưng lúc này đế quốc đã bị diệt vong và các quốc gia phương Tây đã căn cứ theo truyền thống cha truyền con nối để hợp pháp hóa danh xưng của Andreas. Andreas về sau đã tự đặt danh xưng "Hoàng đế của Constantinopolis" Imperator Constantinopolitanus cho mình và ngỏ ý bán chức vị Hoàng đế Đông La Mã cho vua Pháp Charles VIII cũng như các vua chúa Công giáo khác. Nhưng mãi sau khi Andreas qua đời cũng không ai nhận chức vị này cả.
Về phía người Thổ Osman, Mehmet II và các vua kế vị ông ta đã tự xưng là "Hoàng đế La Mã" (Kaysar-i-Rûm) và xem mình là người kế thừa Đế quốc La Mã xưa kia cho đến tận khi đế quốc Osman sụp đổ vào đầu thế kỷ XX. Điều này hàm ý là đế quốc La Mã vẫn được duy trì dưới sự cai trị của người Thổ, chỉ có điều tôn giáo chính thống của đế quốc sẽ thay đổi, giống như Constantinus I đã thay đổi tôn giáo của La Mã vào thế kỷ thứ IV. Trong khi đó, những lãnh đạo của lãnh địa Hoàng thân Danube (Principatele Dunărene) cũng tự xưng mình là người kế thừa của Đông La Mã và đã bảo hộ cho những người dân Chính thống giáo chạy loạn trước sự xâm lược của Thổ Osman, trong đó bao gồm nhiều quý tộc Đông La Mã.
Đại Công tước Ivan III của Moskva về sau cũng tự xưng là người bảo hộ của Chính thống giáo Đông phương, một di sản của Đông La Mã. Ivan đã kết hôn với em gái của Andreas, Sophia Paleologue. Cháu của họ, Ivan IV Lôi đế, trở thành Sa hoàng đầu tiên của Nga (chữ "Sa hoàng" tsar hay czar bắt nguồn từ danh hiệu caesar, một tước hiệu của hoàng đế Đông La Mã trong ngôn ngữ Xlavơ). Các Nga hoàng sau Ivan IV cũng tiếp tục xem Đế quốc Nga là kẻ kế thừa của La Mã và Constantinopolis. Việc coi Đế quốc Nga là La Mã thứ ba tiếp tục tồn tại cho đến khi Đế quốc Nga sụp đổ trong cơn bão cách mạng năm 1917.
Khoa học, Y thuật, Luật pháp
Các tác phẩm của thời đại cổ điển chưa bao giờ bị ngừng trau dồi tại Đông La Mã. Vì vậy, khoa học Đông La Mã trong bất cứ thời kì nào đều gắn liền với triết học cổ đại, và siêu hình học. Mặc dù vào nhiều thời điểm khác nhau Byzantine đã có được những thành tích tuyệt vời trong việc áp dụng khoa học (đặc biệt là trong việc xây dựng Hagia Sophia), thì từ sau thế kỷ thứ VI các học giả Byzantine chủ yếu chuyên tâm vào những nghiên cứu mới trong việc phát triển các lý thuyết mới hoặc mở rộng những ý tưởng của các tác giả cổ đại. Sự uyên bác của họ đặc biệt đã bị tụt lại trong những năm tháng đen tối của bệnh dịch hạch và những cuộc chinh phục của người Hồi giáo, nhưng sau đó là thời kì được gọi là kỉ nguyên Phục hưng Đông La Mã vào cuối thiên niên kỷ thứ nhất, các học giả Đông La Mã đã tái khẳng định mình trở thành những chuyên gia trong việc phát triển khoa học của người Ả Rập và Ba Tư, đặc biệt trong thiên văn học và toán học. Người Đông La Mã cũng được ghi nhận với những tiến bộ công nghệ, đặc biệt là trong kiến trúc (ví dụ như mái vòm có hình thù vuông vức) và công nghệ chiến tranh(ví dụ như lửa Hy Lạp).
Vào thế kỷ cuối cùng của Đế chế, những nhà ngữ văn Đông La Mã là những người chủ yếu chịu trách nhiệm trong việc truyền bá và ghi chép lại những nghiên cứu ngữ pháp cổ và văn học Hy Lạp đến đầu thời kì Phục Hưng ở Ý Trong thời gian này, thiên văn học và toán học đã được giảng dạy ở Trebizond; y học cũng thu hút sự quan tâm của hầu hết các học giả
Trong lĩnh vực pháp luật, những cải cách của Justinianus I có một ảnh hưởng rõ ràng đối với quá trình phát triển của luật học, và Ecloga của Leo III cũng đã ảnh hưởng đến quá trình hình thành nên hệ thống luật pháp của người Xlavơ.
Tôn giáo
nhỏ|Nhằm thể hiện uy quyền phổ quát của Tòa Thượng phụ thành Constantinopolis, hoàng đế Justinianus I đã cho xây dựng Đại Thánh đường [[Hagia Sophia (nay là một viện bảo tàng), hoàn tất chỉ trong vòng 4 năm rưỡi (532–537).]]
Sự tồn tại của đế quốc ở phía đông đã đảm bảo vai trò tích cực của Hoàng đế trong các công việc của Giáo hội. Nhà nước Đông La Mã đã thừa kế từ thời kì đa thần giáo thói quen mang tính hành chính và tài chính về cách quản lý các vấn đề tôn giáo, và điều này tiếp tục được áp dụng cho Giáo hội Kitô giáo. Tiếp theo kiểu mẫu được thiết lập bởi Eusebius thành Caesarea, dân chúng Byzantine xem Hoàng đế như là một đại diện hay sứ giả của Chúa Kitô, có trách nhiệm đặc biệt đối với việc truyền bá Cơ Đốc giáo cho những người ngoại giáo, và cho những gì "bên ngoài" tôn giáo, chẳng hạn như việc cai trị và tài chính. Như Cyril Mango đã chỉ ra, tư duy chính trị Đông La Mã có thể được tóm tắt trong một phương châm "Một Đức Chúa, một đế chế, một tôn giáo".
Vai trò của đế chế trong các công việc của Giáo hội chưa bao giờ mở rộng thành một hệ thống cố định và được xác định về mặt pháp lý Với sự suy yếu của thành Roma, và bất đồng nội bộ của các Tòa Thượng phụ khác ở phương Đông, từ thế kỷ thứ VI tới thế kỷ thứ XI, Giáo hội thành Constantinopolis đã trở thành trung tâm giàu có nhất và có nhiều ảnh hưởng nhất trong thế giới Kitô giáo. Ngay cả khi đế quốc đã suy yếu và chỉ là một cái bóng của bản thân nó trước kia, Giáo hội vẫn tiếp tục duy trì ảnh hưởng đáng kể cả ở bên trong và bên ngoài biên giới đế quốc. Như G. A. Ostrogorskiy chỉ ra:
"Tòa Thượng Phụ thành Constantinopolis vẫn là trung tâm của thế giới Chính thống giáo, với các Tòa Tổng giám mục đô thành và các Tòa Tổng giám mục khác bao quanh, thuộc vùng Tiểu Á và Balkan, mà bây giờ Byzantium đã để mất, cũng như thuộc vùng Kavkaz, Nga và Litva. Giáo hội vẫn là yếu tố ổn định nhất trong Đế quốc Đông La Mã."
Tín lý Kitô giáo chính thức của nhà nước được định rõ bởi bảy Công đồng Đại kết đầu tiên, và sau đó bổn phận của hoàng đế đó là áp đặt lên thần dân của mình. Một chiếu chỉ của hoàng đế vào năm 388, sau đó đã được đưa vào Pháp điển Dân sự, đó là lệnh cho cư dân của đế chế phải "xưng nhận là Kitô hữu"; và coi tất cả những người không tuân thủ theo pháp luật là những "người điên và ngu ngốc" và là người theo "những tín điều dị giáo".
Bất chấp những chiếu chỉ của hoàng đế và lập trường nghiêm ngặt của chính bản thân quốc giáo, tôn giáo mà sau này được gọi là Chính thống giáo Đông phương đó chưa bao giờ đại diện cho tất cả các tín đồ Kitô giáo trong toàn đế quốc Đông La mã hay cho Kitô giáo Đông phương. Mango cho rằng trong giai đoạn đầu của đế quốc, những "người điên và ngu ngốc" bị dán nhãn "dị giáo" bởi quốc giáo, lại chiếm phần lớn dân số. Bên cạnh những người đa thần giáo đã tồn tại cho đến hết thế kỷ thứ VI và người Do Thái, là nhiều người - thậm chí có cả các hoàng đế - theo các giáo thuyết Kitô giáo khác nhau, như thuyết Arius, thuyết Nestorius, nhất tính thuyết (Monophysitism), thuyết Paulician..., mà trong một vài điểm nào đó dạy những điều đối nghịch với giáo thuyết thần học chính yếu được các Công đồng đại kết xác nhận. . Một cuộc chia rẽ khác giữa các tín đồ Kitô giáo cũng đã xảy ra, khi Hoàng đế Leo III đã ra lệnh phá hủy các ảnh tượng trên khắp Đế quốc. Điều này dẫn đến một cuộc biến động tôn giáo đáng kể, nó chỉ kết thúc vào giữa thế kỷ IX với sự phục hồi các ảnh tượng. Trong cùng khoảng thời gian này, một làn sóng những người ngoại giáo mới đã nổi lên tại khu vực Balkan, có nguồn gốc chủ yếu từ những người Slavơ. Họ dần dần được cải sang Kitô giáo, và cho tới giai đoạn cuối cùng của Đông La Mã, Chính thống giáo phương Đông đã đại diện cho hầu hết các tín đồ Kitô giáo và nói chung là cho đa số cư dân trong những gì còn lại của đế chế.
Người Do Thái là một nhóm thiểu số quan trọng trong suốt chiều dài lịch sử của đế quốc Byzantine, và theo luật La Mã, họ tạo nên một nhóm tôn giáo được pháp luật công nhận. Vào giai đoạn đầu của đế quốc, nhìn chung họ đã được khoan dung, nhưng sau đó là thời kì mà tình hình trở nên căng thẳng và những cuộc bách hại xảy ra. Trong trường hợp nào đi nữa, sau những cuộc chinh phục của người Ả Rập theo Hồi giáo, phần lớn người Do Thái đã sống ở bên ngoài đế quốc Đông La Mã, trong khi những người còn lại bên trong biên giới đã sống trong sự yên bình tương đối kể từ thế kỷ thứ X trở đi.
Văn học và nghệ thuật
Trong văn học Byzantine, có bốn yếu tố văn hóa khác nhau cần được tính đến đó là: Hy Lạp, Kitô giáo, La Mã, và phương Đông. Văn học Byzantine thường được phân loại thành năm nhóm: sử gia và các nhà chép biên niên sử, những nhà bách khoa (Thượng Phụ Photios, Michael Psellus, và Michael Choniates được coi là những nhà bách khoa vĩ đại nhất của Byzantine) và nhà viết tiểu luận, và những tác giả của trường ca(Sử thi anh hùng duy nhất của Byzantine được chứng thực đó là Digenis Acritas). Hai nhóm còn lại bao gồm các nhóm văn học mới: Văn chương Giáo hội và thần học, cùng với thơ ca dân gian
Trong số khoảng từ hai đến ba ngàn tuyển tập văn học Byzantine còn tồn tại, chỉ có 330 trong số đó là các trường ca, lịch sử, khoa học và giả khoa học. Trong khi vào thời kỳ hưng thịnh nhất của văn học thế tục Byzantium kéo dài từ thế kỷ thứ IX đến thế kỷ XII, văn học tôn giáo của nó (bài giảng, sách nghi lễ và thơ ca, thần học, luận đạo đức, vv) đã phát triển sớm hơn nhiều với thánh Romanos là đại diện nổi bật nhất của nó.
Thiết chế nhà nước và bộ máy triều đình
Đế quốc Đông La Mã là một quốc gia quân chủ chuyên chế và hoàng đế nắm quyền lực tuyệt đối, và quyền lực của ông đã được coi là có nguồn gốc thần thánh. Viện nguyên lão đã không còn có thực quyền chính trị và lập pháp, nhưng vẫn là Hội đồng danh dự với các thành viên trên danh nghĩa. Vào cuối thế kỷ thứ VIII, một chính quyền dân sự tập trung vào triều đình trung ương đã được hình thành như là một phần của một sự tập trung quyền lực quy mô lớn ở kinh đô. Cải cách hành chính quan trọng nhất, mà có lẽ đã bắt đầu vào giữa thế kỷ thứ VII, đó là việc tạo ra các khu bán quân sự Thema, tại đó bộ máy chính quyền và quân sự đã được đảm nhiệm bởi một người, viên quan strategos.
Mặc dù đôi khi bị gọi một cách không xứng đáng bằng các thuật ngữ "kiểu Byzantine", "chủ nghĩa Byzantine" (vốn ngụ ý tính phức tạp và chuyên chế), bộ máy chính quyền Đông la Mã có khả năng đặc biệt để tái thiết chế chính nó nhằm phù hợp với hoàn cảnh Đế quốc. Một hệ thống phong tước và thứ bậc tỉ mỉ, đem lại cho triều đình uy quyền và ảnh hưởng, khiến việc quản lý đế quốc giống như một bộ máy quan liêu ngăn nắp đối với những người quan sát hiện đại. Các viên chức được sắp xếp theo thứ bậc chặt chẽ xung quanh hoàng đế, phụ thuộc vào ý chí của hoàng đế về vai trò của họ. Cũng có những công việc mang tính hành chính thực sự, nhưng thẩm quyền có thể trao cho các cá nhân hơn là các cơ quan.
Vào các thế kỷ VIII và IX, phục vụ chính quyền là con đường rõ ràng nhất để đạt tới hàng quý tộc, nhưng, từ sau đó trở đi, quý tộc thăng tiến từ ngạch dân sự chịu sự cạnh tranh bởi lớp quý tộc do dòng dõi. Theo một số nghiên cứu về chính quyền Byzantine, nền chính trị thế kỷ XI chứng kiến cuộc tranh giành quyền lực giữa hai nhánh quý tộc dân sự và quân sự. Trong thời kì này, Alexios I thực hiện những cuộc cải cách hành chính quan trọng, bao gồm việc lập nên những chức vị danh dự mới cùng các cơ quan tương ứng.
Ngoại giao
nhỏ|250px|Sứ đoàn của Thượng phụ Ioannes VII của Constantinopolis năm 829, giữa hoàng đế [[Theophilos và Khalip nhà Abbasid Al-Ma'mun.]] Sau sự sụp đổ của Tây La Mã, thách thức chính cho Đông La Mã đó là duy trì những mối quan hệ các nước lân bang. Khi các quốc gia này có khuynh hướng thiết lập nên các thể chế chính trị, họ thường bắt chước theo mô hình Constantinopolis. Bộ máy ngoại giao của Đông La Mã tìm cách lôi kéo những quốc gia lân bang vào một mạng lưới các mối quan hệ quốc tế và liên quốc gia. Mạng lưới này xoay quanh việc thiết lập các hiệp ước, và bao gồm sự chào đón cai trị mới vào gia đình các vị vua, và sự đồng hóa theo các thái độ xã hội, giá trị và thể chế Đông La Mã. Trong khi các nhà văn phương Tây cổ điển quan tâm tới việc tạo ra những khác biệt về luân lý và pháp lý giữa chiến tranh và hòa bình, những người Đông La Mã xem ngoại giao giống như một dạng chiến tranh bằng những phương tiện khác. Chẳng hạn, một mối đe dọa từ Bulgaria có thể đối phó bằng cách viện trợ cho Nga Kiev. .
Ngoại giao trong kỉ nguyên này được hiểu là có một chức năng thu thập tình báo nằm trên chức năng chính trị thuần túy của nó. Cục Man dân ở Constantinopolis xử lý những vấn đề về lễ tân và lý lịch cho những sự vụ liên quan tới những "dân mọi", và do đó có thể tự nó đã có chức năng tình báo cơ bản. John B. Bury tin rằng văn phòng đã giám sát tất cả những người ngoại quốc tới Constantinopolis, và đặt dưới quyền của một vị thượng thư phụ trách liên lạc (logothetēs tou dromou). Trong khi bề ngoài văn phòng lễ tân - phận sự chính là đảm bảo những phái đoàn nước ngoài được chăm sóc cẩn thận và nhận đủ tiền quỹ ngân sách để duy trì hoạt động, và nó gồm tất cả những phiên dịch viên chính thức - nó hẳn có luôn chức năng an ninh. .
Người Đông La Mã đã tranh thủ được nhiều lợi ích từ các thủ đoạn ngoại giao. Chẳng hạn, các sứ đoàn tới thủ đô thường ở lại nhiều năm liền. Một thành viên của các vương tộc xung quanh thường phải ở Constantinopolis, không chỉ là một con tin tiềm năng, mà cũng là một con tốt hữu dụng trong trường hợp những điều kiện chính trị của miền đất mà ông ta tới từ đó thay đổi. Một phương pháp quan trọng khác là nhấn chìm các vị khách bằng cảnh nhung lụa xa hoa. Theo D. D. Obolenskiy, nền văn minh cổ ở châu Âu đã được duy trì là nhờ vào những kĩ năng và sự tháo vát của nền ngoại giao Đông La Mã, và là một trong những đóng góp cuối cùng của Đông La Mã cho lịch sử châu Âu.
Ngôn ngữ
Tương tự như vậy, trên khu vực bờ biển Adriatic, một thổ ngữ Tân-Latinh đã phát triển và sau này sẽ hình thành nên tiếng Dalmatia. Ở các tỉnh miền Tây Địa Trung Hải được tạm thời khôi phục dưới triều đại của hoàng đế Justinianus I, tiếng Latinh (mà cuối cùng sẽ phát triển thành các ngôn ngữ Tây Rôman khác nhau) tiếp tục được sử dụng như một ngôn ngữ nói và ngôn ngữ của giới học giả.
Ngoài triều đình, chính quyền và quân đội, ngôn ngữ chính được sử dụng trong các tỉnh miền đông đế quốc ngay cả trước khi đế quốc Tây La Mã suy yếu đã luôn luôn là tiếng Hy Lạp, nó đã được sử dụng ở khu vực này trước tiếng Latinh trong nhiều thế kỷ. Thực ra vào giai đoạn đầu đời của đế quốc La Mã, tiếng Hy Lạp đã trở thành ngôn ngữ chung của Giáo hội Kitô giáo, ngôn ngữ của các học giả và nghệ thuật, và trên một mức độ lớn, là franca lingua cho thương mại giữa các tỉnh và với các quốc gia khác.
Nhiều ngôn ngữ khác cũng đã tồn tại trong đế quốc đa sắc tộc này, và một số đã có được địa vị chính thức một cách hạn chế tại các tỉnh của chúng tại những thời điểm khác nhau. Đáng chú ý là vào đầu thời Trung Cổ, tiếng Syria và tiếng Aramaic đã được sử dụng rộng rãi bởi tầng lớp có học thức ở các tỉnh phía đông. Tương tự như vậy tiếng Copt, Armenia và Gruzia đã trở nên quan trọng trong giáo dục ở các tỉnh, và những quan hệ ngoại giao sau này đã khiến cho tiếng Slavonic, tiếng Vlach, và tiếng Ả Rập đóng vai trò quan trọng bên trong đế chế và cả trong phạm vi ảnh hưởng của nó.
Bên cạnh đó, từ lâu Constantinopolis đã là một trung tâm thương mại quan trọng nhất ở khu vực Địa Trung Hải và xa hơn nữa, hầu như tất cả ngôn ngữ thời Trung Cổ đã được nói ở bên trong đế chế vào một số thời điểm, ngay cả tiếng Trung Quốc. Khi đế quốc dần đi đến lúc diệt vong, các công dân của đế quốc ngày càng trở nên đồng nhất về văn hóa và tiếng Hy Lạp đã gắn liền với bản sắc và tôn giáo của họ.
Di sản
nhỏ|phải|145px|Vua [[David trong bộ hoàng bào của một hoàng đế Đông La Mã.]]
Trong quá khứ, Đông La Mã thường bị đánh đồng với sự chuyên chế, tính chất tinh thần Chính thống giáo, tính chất Đông phương và ngoại lai, và các thuật ngữ "Byzantine", "Byzantinism" trong tiếng Anh thường mang nghĩa là suy đồi, hệ thống hành chính phức tạp, không ổn định và sự đàn áp. Đế quốc Đông La Mã cũng thường được nhìn nhận rất tiêu cực như là biểu tượng của chủ nghĩa độc đoán và chế độ chuyên chế phương Đông. Cả các học giả Đông Âu và Tây Âu cũng thường xem Đông La Mã là một thực thể tôn giáo, chính trị và triết học tương phản với phương Tây. Ngay cả tại Hy Lạp vào thế kỷ XIX, khi trọng tâm dồn vào các yếu tố quá khứ cổ đại, truyền thống Đông La Mã vẫn bị nhìn bằng con mắt tiêu cực.
Các nghiên cứu gần đây đã đưa ra cái nhìn công bằng hơn về đế quốc Đông La Mã và đặt trọng tâm vào các thành tựu của nó. Averil Cameron cho rằng Đông La Mã có những đóng góp không thể chối cãi được vào sự hình thành của châu Âu Trung đại, và cả Cameron và Obolensky đã nhìn nhận vai trò then chốt của Đông La Mã trong sự hình thành của Chính thống giáo, nhân tố đóng vai trò trung tâm trong lịch sử và xã hội Hy Lạp, Nga, Bungari, Xécbia và một số nước khác trong thời trung đại. Người Đông La Mã cũng đã bảo tồn và sao chép nhiều tài liệu của thời cổ đại và vì vậy được nhìn nhận là những người đã bảo tồn và truyền bá các kiến thức thời cổ đại, đóng góp to lớn cho sự hình thành của văn hóa châu Âu hiện đại, và là tiền đề của chủ nghĩa nhân văn Phục hưng và nền văn hóa Chính thống Xlavơ.
Là một quốc gia tồn tại một cách ổn định suốt một thời gian dài, Đông La Mã đã đóng vai trò bức tường thành bảo vệ châu Âu khỏi các thế lực mới nổi dậy ở phương Đông, như người Ba Tư, Ả Rập, Thổ Seljuk và - trong một thời gian ngắn - đế quốc Ottoman. Theo một cách nhìn nhận khác, từ thế kỷ thứ VII trở đi, sự phát triển và tiến hóa của đế quốc Đông La Mã liên quan trực tiếp đến sự bành trướng và phát triển của đạo Hồi. Sau khi kinh đô Constantinopolis bị người Thổ Ottoman chiếm đóng vào năm 1453, Sultan Thổ Mehmet II tự xưng là "Hoàng đế La Mã" (Kaysar-i-Rûm) và quyết tâm biến quốc gia của mình thành kẻ kế thừa hợp pháp của Đế quốc Đông La Mã. Theo Cameron, khi người Thổ Ottoman tự xưng là kẻ kế thừa của Đông La Mã, họ đã giúp bảo tồn một phần quan trọng của nền văn hóa Đông La Mã và góp phần đáng kể vào sự phục hồi của đạo Chính Thống ở Đông Âu từ thập niên 1990 trở đi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chấm dứt năm 1453 Thể loại:Quốc gia Kitô giáo Thể loại:Cựu quốc gia Balkan Thể loại:Cựu quốc gia ở Trung Đông Thể loại:Cựu quốc gia thần quyền Thể loại:Cựu quốc gia châu Phi Thể loại:Cựu quốc gia châu Âu Thể loại:Cựu quốc gia Tây Á Thể loại:Cựu đế quốc
Quân cơ đại thần
Quân cơ đại thần (phồn thể: 軍機大臣; giản thể: 军机大臣; ) là một nhóm quan viên thuộc Quân cơ xứ của nhà Thanh.
Đây là một dạng hội đồng, tập hợp các quan viên cao cấp chuyên thảo luận và bẩm báo những việc cơ mật nhất với Hoàng đế. Do đó, đây không phải tên chức quan, người tham dự vào cũng không quy định trước giới hạn mà tùy vào Hoàng đế giao trọng trách hay không mà thôi.
Khái quát
Thanh triều noi theo Minh triều, thực hành quân chủ tập quyền, không thiết lập Tể tướng. Vào đời Ung Chính, do Hoàng đế yêu cầu thành lập một hội đồng đối phó hải chiến, mà lập nên Quân cơ xứ. Sau đó, cơ quan này không còn chỉ trong phạm vi quân sự, mà còn phụ trách cố vấn và thảo luận những chuyện cơ mật cho Hoàng đế. Vị đại thần Quân cơ xứ đầu tiên là Di Thân Vương Dận Tường, tiếp theo đó là Ngạc Nhĩ Thái.
Từ khi Quân cơ xứ thành lập, Quân cơ đại thần vị trí trọng yếu, vượt trên Nội các Đại học sĩ, là một Tể tướng thực tế của triều đình nhà Thanh. Nhưng đây chỉ là một dạng nhóm quan viên, không có sự ưu việt về quan hàm và đãi ngộ, quyền lực của Quân cơ đại thần hoàn toàn quyết định bởi sự tín nhiệm của Hoàng đế, nếu bất tín nhiệm thì có thể bị bãi miễn rất dễ dàng, không như cách đặt Tể tướng ở các triều trước. Đến triều Tuyên Thống, lập nên Nội các Tổng lý đại thần, thay thế vai trò Quân cơ đại thần.
Biên chế
Biên chế của Quân cơ xứ, quy định từ Thân vương, Đại học sĩ, Thượng thư đến Thị lang đều có thể gia nhập Quân cơ đại thần. Tuy số người luôn không có định mức thật sự, song thường chỉ có sáu người hoặc bảy người.
Đứng đầu Quân cơ xứ gọi là 「Thủ tịch Quân cơ đại thần; 首席軍機大臣」 hay 「Lĩnh ban Quân cơ đại thần; 領班軍機大臣」, nhưng không có danh nghĩa chính thức. Ngoài ra, còn có các tán hàm khác có thể tiếp cận Quân cơ xứ tuy chưa thực sự là Quân cơ đại thần, có Quân cơ đại thần Hành tẩu (軍機處行走), Quân cơ đại thần Thượng hành tẩu (軍機大臣上行走) và Quân cơ đại thần Học tập hành tẩu (軍機大臣上學習行走). Trong đó, Quân cơ đại thần Hành tẩu khởi thủy triều Gia Khánh nhưng rất ít khi sử dụng, có Cung Thân vương Dịch Hân từng được cấp qua hàm này. Ngoài ra, còn có một loại Quân cơ chương kinh Hành tẩu (軍機章京上行走), là các quan viên có trách nhiệm giúp đỡ các Quân cơ đại thần xử lý công văn sự vụ.
Tham khảo
Thể loại:Quan viên trung ương nhà Thanh # Thể loại:Tể tướng Trung Quốc
Combretocarpus
Thể loại:Họ Bất đẳng diệp Thể loại:Chi bầu bí đơn loài
Athous brevicornis
Tham khảo
Thể loại:Athous
Neoontelus bifurcatus
Neoontelus bifurcatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1979.
Idaea antiquaria
Idaea antiquaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
A
Rhyacia punctinotata
Rhyacia punctinotata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Alpha Sagittarii
Alpha Sagittarii (α Sagittarii, viết tắt thành Alpha Sgr, α Sgr), còn có tên khác là Rukbat,  là một sao trong chòm sao Nhân Mã.
Rhyacia punctinotata
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhyacia
Alpha Sagittarii
Thuộc tính
Alpha Sagittarii là một ngôi sao lùn phân lớp B thuộc dãy chính. Nó không xuất hiện đặc biệt sáng trên bầu trời khi quan sát bằng mắt thường, với cấp sao biểu kiến +3.97. Tuy nhiên, điều này là do khoảng cách của nó; trong thực tế, ngôi sao có nhiệt độ cao gấp đôi nhiệt độ hiệu dụng của Mặt Trời và có khối lượng gần gấp ba lần, với độ sáng trong các bước sóng nhìn thấy cao hơn 117 lần so với Mặt Trời. Do có bức xạ hồng ngoại quá mức, nó có thể có một đĩa bụi vũ trụ, giống như sao Chức Nữ.
Đây là một hệ thống sao đôi quang phổ đơn. Khảo sát ROSAT All Sky đã khám phá ra rằng Alpha Sagittarii đang phát ra tia X cực đại, điều này không bình thường đối với một ngôi sao trong lớp quang phổ này. Giải thích có khả năng nhất là sao đồng hành là một ngôi sao thuộc dàn sao chính đang hoạt động hoặc có một ngôi sao vừa mới đạt đến dãy chính.
Tham khảo
Thể loại:Chòm sao Nhân Mã
Centroclisis eustalacta
Centroclisis eustalacta là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Gerstaecker miêu tả năm 1863.
Tham khảo
Thể loại:Centroclisis
Caramel
nhỏ|Nước caramel màu nâu sánh đặc trưng
Caramel, còn gọi nước hàng, đường thắng hay kẹo đắng, là loại nước có màu nâu, thu được bằng cách đun nóng các loại đường. Nước caramel được dùng để tạo hương vị cho các loại bánh (bánh flan, bánh trứng), kẹo, kem lạnh hoặc dùng trong chế biến một số món ăn châu Á như thịt kho, cá kho...
Quá trình caramel hóa xảy ra khi gia nhiệt chậm các loại đường ở nhiệt độ khoảng 170 °C (340 °F). Khi đường tan chảy, các phân tử bị phá vỡ và tái tạo thành các hợp chất có màu sắc và hương vị đặc trưng.
Hóa học
Caramel hóa là việc loại bỏ nước khỏi đường, dẫn đến đồng phân hóa và trùng hợp đường thành các hợp chất cao phân tử. Các hợp chất như difructoza-anhydrid có thể được tạo ra từ các monosacarit sau khi mất nước. Các phản ứng phân mảnh tạo nên các hợp chất phân tử lượng thấp dễ bay hơi và có thể tạo hương vị. Phản ứng trùng hợp tạo thành các hợp chất cao phân tử sẽ làm cho sản phẩm có màu nâu đậm.
Chất tạo màu caramel
Chất tạo màu caramel (150/E150) là chất lỏng, đậm đặc, màu nâu đậm, vị đắng thu được từ phản ứng caramel hóa đường và được đóng chai để dùng trong công nghiệp thực phẩm. Các loại đồ uống như nước cola sử dụng màu caramel.
Xem thêm
Màu caramel
Chặng đua GP Tuscan 2020
Chặng đua GP Tuscan 2020 (tên chính thức là Formula 1 Pirelli Gran Premio della Toscana Ferrari 1000 2020) là chặng đua thứ 9 của Giải đua xe Công thức 1 2020. Chặng đua diễn ra từ ngày 11 đến 13 tháng 09 năm 2020 tại trường đua Autodromo Internazionale del Mugello, Italia. Người chiến thắng là Lewis Hamilton đội đua Mercedes.
Bối cảnh
Đây là chặng đua được bổ sung vào lịch thi đấu sau khi nhiều chặng đua bị hủy vì đại dịch Covid-19.
Race-1:
Lewis Hamilton là người giành pole, anh bị mất vị trí dẫn đầu vào tay đồng đội Valtteri Bottas. Cũng ở pha xuất phát, Max Verstappen và Pierre Gasly có pha va chạm khiến cho cả hai phải bỏ cuộc và xe an toàn phải vào cuộc.
Sau khi hết xe an toàn và cuộc đua chuẩn bị được bắt đầu trở lại thì xảy ra tai nạn liên hoàn ngay ở đoạn thẳng xuất phát. Nguyên nhân do các tay đua chạy sau đã tăng tốc trong khi các tay đua chạy đầu vẫn đang trì hoãn tốc độ. Hậu quả là Kevin Magnussen, Antonio Giovinazzi và Carlos Sainz jr phải bỏ cuộc. Cuộc đua cũng bị tạm dừng ngay ở vòng 6.
Race-2:
Ở pha xuất phát lại, Hamilton đã nhanh chóng đòi lại vị trí số 1. Sau đó thì hai tay đua Mercedes thoải mái mang về chiến thắng 1-2 cho đội đua của mình. Người về ba là tay đua người Thái Lan, Alexander Albon.
Chiến thắng này giúp Hamilton xây chắc ngôi đầu BXH tổng với 190 điểm.
Kết quả
Nguồn: Trang chủ Formula1
Tham khảo
<references group="lower-alpha" />
Liên kết ngoài
Tuscan
Chengannur
Chengannur là một thành phố và khu đô thị của quận Alappuzha thuộc bang Kerala, Ấn Độ.
Địa lý
Chengannur có vị trí Nó có độ cao trung bình là 7 mét (22 foot).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chengannur có dân số 25.391 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Chengannur có tỷ lệ 88% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 88%, và tỷ lệ cho phái nữ là 88%. Tại Chengannur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Kerala
Saleh Djasit
Saleh Djasit (sinh ngày 13 tháng 11 năm 1943) là chính trị gia và sĩ quan quân đội người Indonesia, từng giữ chức Thống đốc Riau từ năm 1998 đến 2003, và đại biểu của Hội đồng Đại diện Nhân dân (DPR) từ năm 1997 đến 1998 và 2004 đến 2008. Ông cũng là nhiếp chính huyện Kampar từ năm 1986 đến 1996. Ông bị bắt và kết án 4 năm tù vào năm 2008 trong một vụ án tham nhũng, nhưng được ra tù khi hứa cam kết sau 2,5 năm.
Tiểu sử
Djasit sinh ra ở Pujud, ngày nay là huyện Rokan Hilir, tỉnh Riau, vào ngày 13 tháng 11 năm 1943. Ông học tại nhà cho đến 9 tuổi, khi chuyển đến thị trấn Sedinginan, ông hoàn thành chương trình tiểu học ở tuổi 16. Sau đó, ông chuyển đến Pekanbaru, Padang và Bandung, nơi đây ông đăng ký học tại Đại học Nahdlatul Ulama ngành kinh tế vào năm 1965. Ông không hoàn thành bằng cấp và thay vào đó đăng ký làm nhân viên dân sự cho Đại học Chỉ huy và Tham mưu Quân đội Indonesia. Sau đó, ông được tuyển vào giáo dục quân sự, làm việc trong ngành tình báo và nghiên cứu luật quân sự.
Sự nghiệp
Ngày 3 tháng 4 năm 1986, Djasit khi đó mang quân hàm trung tá làm công tố viên quân sự ở Nam Sulawesi, được bổ nhiệm trở thành nhiếp chính của huyện Kampar. Ông giữ chức vụ này trong hai nhiệm kỳ cho đến năm 1996. Ông trở lại thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định sau khi kết thúc nhiệm kỳ nhiếp chính và được thăng cấp chuẩn tướng ngày 4 tháng 6 năm 1997. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm đại biểu quân sự của Hội đồng Đại diện Nhân dân năm 1997, bắt đầu từ ngày 1 tháng 10 năm đó. Ông vận động hành lang để xây dựng một nhà máy thủy điện đầu tiên ở Riau trong nhiệm kỳ ở Kampar. Đồng thời ông giám sát việc thành lập các đồn điền dầu cọ quy mô lớn trong huyện.
Ngày 21 tháng 11 năm 1998, Djasit tuyên thệ nhậm chức Thống đốc Riau sau khi được bầu với 25 trên 45 phiếu bầu. Thời điểm này, bầu không khí chính trị ở Indonesia hỗn loạn do sự sụp đổ của Suharto, Djasit bị hàng chục người biểu tình chặn lại ngay sau lễ tuyên thệ nhậm chức. Đầu nhiệm kỳ, ông phải đối mặt với các cuộc biểu tình diễn ra hàng tháng. Trong nhiệm kỳ, ông ban hành đình chỉ cấp phép nạo vét cát. Tuy nhiên, trong lần tái tranh cử năm 2003, ông đã bị Rusli Zainal đánh bại trong cuộc bầu cử của cơ quan lập pháp, chỉ giành được 19 trong số 54 phiếu bầu so với 34 của Zainal.
Sau khi nhiệm kỳ thống đốc kết thúc, Djasit được bầu vào đại biểu Hội đồng Đại diện Nhân dân với tư cách thành viên đảng Golkar sau cuộc bầu cử năm 2004, tuyên thệ vào ngày 1 tháng 10 năm 2004.
Bắt giữ
Djasit bị Ủy ban Phòng chống Tham nhũng (KPK) định rõ là nghi phạm vào tháng 11 năm 2007, liên quan đến việc mua 20 xe cứu hỏa vào năm 2003. Ông bị bắt vào ngày 19 tháng 3 năm 2008, trở thành đại biểu đầu tiên của DPR bị KPK bắt giữ. Ông bị kết án 4 năm tù giam vào ngày 28 tháng 8 năm 2008 và phạt 200 triệu Rupiah. Ông ra tù với lời hứa cam kết vào ngày 16 tháng 8 năm 2010, sau khi thụ án 2,5 năm.
Cuộc sống sau đó
Djasit bày tỏ ông có ý định xuất bản một cuốn tự truyện và một cuốn sách về lịch sử về quê nhà Pujud. Kể từ năm 2022, ông vẫn hoạt động chính trị trong đảng Golkar.
Chú thích
Thể loại:Chính khách Indonesia
Thomas Klestil
thumb|right|Klestil với [[Lyudmila Putina, vợ ông Margot Klestil-Löffler, Vladimir Putin và Koni, trong chuyến thăm Nga năm 2004.]]
Thomas Klestil (4 tháng 11 năm 1932 – 6 tháng 7 năm 2004) là nhà ngoại giao và chính trị gia người Áo. Ông được bầu làm Tổng thống thứ 10 của Áo (Bundespräsident) năm 1992 (với 56.9% số phiếu phổ thông) và tái đắc cử vào năm 1998. Nhiệm kỳ thứ hai và cuối cùng của ông kết thúc vào 8 tháng 7 năm 2004, nhưng ông qua đời trước 2 ngày khi nhiệm kỳ kết thúc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1932 Thể loại:Mất năm 2004 Thể loại:Tổng thống Áo Thể loại:Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Alexandru Dandea
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1988 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Drăgășani Thể loại:Cầu thủ bóng đá România Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga I Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga II Thể loại:Cầu thủ bóng đá SCM Râmnicu Vâlcea Thể loại:Cầu thủ bóng đá CSM Câmpia Turzii Thể loại:Cầu thủ bóng đá CS Turnu Severin Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Dinamo București Thể loại:Cầu thủ bóng đá CS Sportul Snagov Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Astra Giurgiu Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá ngoại hạng Ukraina Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Hoverla Uzhhorod
Trichodocus rufus
Trichodocus rufus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Trichodocus
Poa clelandii
Poa clelandii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Vickery miêu tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Liên kết ngoài
Thể loại:Poa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1970
Barylypa clavata
Barylypa clavata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barylypa
(129577) 1997 RA8
(129577) 1997 RA8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 9 tháng 9 năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1997 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Desmanthodium lanceolatum
Desmanthodium lanceolatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Greenm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Liên kết ngoài
Thể loại:Desmanthodium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Neoontelus elongatus
Neoontelus elongatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Neoontelus
Tetraria fourcadei
Tetraria fourcadei là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Turrill & Schönland miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tetraria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Mischarytera macrobotrys
Mischarytera macrobotrys là một loài thực vật]] thuộc họ Sapindaceae. Loài này có ở Úc (Queensland) và Papua New Guinea.
Coryssocnemis clara
Coryssocnemis clara là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở México.
Mischarytera macrobotrys
Tham khảo
Thể loại:Mischarytera Thể loại:Thực vật Papua New Guinea Thể loại:Thực vật Queensland
Coryssocnemis clara
Tham khảo
Thể loại:Coryssocnemis Thể loại:Loài đặc hữu của Mexico
Piedicroce
Piedicroce  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 3,27 km², dân số năm 1999 là 117 người. Khu vực này có độ cao 636 mét trên mực nước biển.
Vella fallax
Vella fallax là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Rambur miêu tả năm 1842.
Tham khảo
Thể loại:Vella (Myrmeleontidae)
Murdannia semifoliata
Murdannia semifoliata là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được (C.B.Clarke ex S.Moore) G.Brückn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Murdannia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Caraipa
Caraipa là một chi thực vật có hoa trong họ Calophyllaceae.
Loài
Chi Caraipa gồm các loài:
Churintzio
Churintzio là một đô thị thuộc bang Michoacán, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 5520 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Michoacán
Reşadiye, Doğanşehir
Reşadiye là một xã thuộc huyện Doğanşehir, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 368 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Malatya
Danh sách câu lạc bộ bóng đá ở Tanzania
Đây là danh sách không đầy đủ các câu lạc bộ bóng đá ở Tanzania.
Về danh sách đầy đủ, xem Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Tanzania
Tham khảo
Tanzania  Bóng đá
Idaea antitaurica
Idaea antitaurica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
A
Thác Đa
Vị trí
Khu du lịch thác Đa cách trung tâm thành phố Hà Nội 60 km về phía tây. Nó nằm ở xã Vân Hòa, huyện Ba Vì, cạnh dãy núi cao. Nó nằm ở gần thị trấn Tây Đằng, huyện lị của huyện Ba Vì.
Khu nhà sàn
Khu nhà sàn là nơi để khách nghỉ ngơi sau những hành trình mệt mỏi, căng thẳng. Nhà sàn được xây dựng bằng những cột gỗ quý rất tốt có khả năng chống chọi với gió, mưa. Nhà sàn là những nơi mọi người nghỉ ngơi, ăn uống, thư giãn,... sau những chuyến tham quan vất vả, mệt nhọc. Các khu nhà sàn được đánh số thứ tự từ 1-16. Một vài khu nhà sàn lớn có phục vụ ăn uống, mỗi khu có 3 phòng nghỉ. Cạnh bể bơi nhỏ có 1 khu.
Lối vào
nhỏ|giữa|400px|Cổng vào Thác Đa
Lối lên thác Đa được lát bê tông, tương đối dốc, dẫn lên đỉnh núi Tản Viên. Trước khi đến thác Đa sẽ đi qua thăm Khe Cạn, Thác Dốc Mông và Thác Mây. Khe Cạn, khe suối cạn,...
Thác Dốc Mông là thác tên rất thú vị mà du khách gặp dọc đường.
Dân gian có bài thơ:
Các khu vực
Thác Đa có nhiều khu vực nhỏ để phục vụ cho nhiều nhu cầu của khách đến tham quan. Sau đây là một vài khu vực tiêu biểu:
...
Một số khu vực như khu nhà sàn, bể bơi,... có phục vụ đồ ăn, uống và nhiều dịch vụ khác.
Dịch vụ
Thác Đa có các dịch vụ sau:
...
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu du lịch sinh thái Việt Nam Thể loại:Ba Vì
Athous brevipennis
Athous brevipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Athous
Barylypa dakota
Barylypa dakota là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barylypa
Vật lý kỹ thuật
Vật lý kỹ thuật (tiếng Anh: Engineering Physics) là một ngành khoa học đề cập đến việc nghiên cứu các ngành kết hợp của vật lý, toán học và kỹ thuật, đặc biệt là máy tính, hạt nhân, điện, điện tử, vật liệu hoặc cơ khí. Về cơ bản, các kỹ sư Vật lý bằng cách tập trung vào phương pháp khoa học tìm cách áp dụng, thiết kế và phát triển các giải pháp mới trong kỹ thuật.
Vật lý kỹ thuật là một lĩnh vực khoa học và công nghệ nghiên cứu và ứng dụng những kiến thức vật lý và kỹ thuật vào quá trình sản xuất và ứng dụng các công nghệ vật lý phục vụ công nghiệp và đời sống.
Tổng quan
Không giống như các ngành kỹ thuật truyền thống, Vật lý kỹ thuật không nhất thiết chỉ giới hạn trong một ngành khoa học, kỹ thuật hoặc vật lý cụ thể. Thay vào đó, Vật lý kỹ thuật cung cấp một nền tảng kỹ lưỡng hơn về vật lý ứng dụng cho một chuyên ngành được lựa chọn như Quang học, Vật lý lượng tử, Khoa học vật liệu, Cơ học ứng dụng, Điện tử, Công nghệ nano, Vi điện tử, Điện toán, Quang tử, Cơ khí, Điện kỹ thuật, Kỹ thuật hạt nhân, Vật lý sinh học, Lý thuyết điều khiển, Khí động học, Năng lượng, Vật lý chất rắn, v.v... Đây là ngành học dành cho việc tạo ra và tối ưu hóa các giải pháp kỹ thuật thông qua nâng cao hiểu biết và ứng dụng tích hợp các nguyên lý toán học, khoa học, thống kê và kỹ thuật. Các môn học cũng có nghĩa là cho chức năng chéo và thu hẹp khoảng cách giữa khoa học lý thuyết và kỹ thuật thực tế với sự nhấn mạnh trong nghiên cứu và phát triển, thiết kế và phân tích.
Đáng chú ý là trong nhiều ngôn ngữ, thuật ngữ "vật lý kỹ thuật" sẽ được dịch trực tiếp sang tiếng Anh là "technical physics". Ở một số quốc gia, hai khái niệm "engineering physics" và "technical physics" đều là những ngành học có chung cấp học thuật, trước đây chuyên về nghiên cứu năng lượng hạt nhân và sau này gần với vật lý kỹ thuật hơn. Trong một số tổ chức, chuyên ngành vật lý kỹ thuật là một chuyên ngành hoặc chuyên môn trong phạm vi khoa học kỹ thuật hoặc khoa học ứng dụng.
Tại Việt Nam, trong nhiều trường đại học, các chương trình vật lý kỹ thuật có thể được đào tạo ở các cấp độ Cử nhân, Kỹ sư, Thạc sĩ và Tiến sĩ, cốt lõi của các khóa học cơ bản và nâng cao về toán học, vật lý, hóa học và sinh học là nền tảng của chương trình giảng dạy, trong khi các lĩnh vực tự chọn điển hình có thể bao gồm động lực học chất lỏng, vật lý lượng tử, kinh tế học, vật lý plasma, thuyết tương đối, cơ học rắn, nghiên cứu hoạt động, tài chính định lượng, công nghệ thông tin và kỹ thuật, hệ thống động lực, kỹ thuật sinh học, kỹ thuật môi trường, kỹ thuật tính toán, toán kỹ thuật và thống kê, thiết bị trạng thái rắn, khoa học vật liệu, điện từ, khoa học nano, công nghệ nano, năng lượng và quang học. Trong khi các chương trình kỹ thuật đại học điển hình thường tập trung vào việc áp dụng các phương pháp đã được thiết lập vào thiết kế và phân tích các giải pháp kỹ thuật, thì chương trình đại học về vật lý kỹ thuật tập trung vào việc tạo ra và sử dụng các kỹ thuật tính toán hoặc thử nghiệm tiên tiến hơn trong đó phương pháp tiêu chuẩn không đầy đủ giải pháp kỹ thuật cho các vấn đề đương đại trong khoa học vật lý và cuộc sống bằng cách áp dụng các nguyên tắc cơ bản.
Stay (bài hát của The Kid Laroi và Justin Bieber)
"Stay" (viết hoa toàn bộ nếu theo cách điệu) là một bài hát của rapper kiêm ca sĩ người Úc Kid Laroi và ca sĩ người Canada Justin Bieber. Bài hát được phát hành thông qua Grade A Productions và hãng thu âm Columbia Records vào ngày 9 tháng 7 năm 2021,và là đĩa đơn chính của Laroi, F * ck Love 3: Over You. Laroi và Bieber đã viết bài hát với các nhà sản xuất âm nhạc Cashmere Cat, Charlie Puth, Omer Fedi và Blake Slatkin, cùng với các thành viên FnZ là Finatik, Zac, và Haan. Bài hát đánh dấu lần hợp tác thứ hai giữa hai nghệ sĩ, sau bài hát của Bieber, "Unstable", một ca khúc trong album thứ sáu của anh ấy, Justice.
"Stay" đạt vị trí số một trên Billboard Hot 100, trở thành bài hát đứng đầu trên bảng xếp hạng lần đầu tiên của Laroi và bài hát quán quân thứ tám của Bieber. Bài hát cũng đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Global 200.Trên toàn thế giới, bài hát đạt vị trí số một tại 22 quốc gia khác, bao gồm Úc, Canada, Đức, Ấn Độ, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Hàn Quốc và Thụy Điển. Bài hát cũng đã lọt vào top 10 ở 18 quốc gia khác. Tại Lễ trao giải thưởng âm nhạc ARIA năm 2021, bài hát đã giành được Giải thưởng ARIA cho bản nhạc Pop xuất sắc nhất, và cả Laroi và Bieber đều giành được Giải thưởng ARIA cho Nghệ sĩ xuất sắc nhất.
Bối cảnh
Ngày 20 tháng 9 năm 2020, Laroi đã chia sẻ một đoạn trích của bài hát, phát trực tiếp trên Instagram, sau đó chia sẻ một đoạn dài hơn với chất lượng tốt hơn vào ngày 29 tháng 10 năm 2020. Phần đóng góp của Bieber cho bài hát đã được chia sẻ vào ngày 31 tháng 5 năm 2021. Bài hát đã được tiết lộ toàn bộ trên Discord vào ngày 2 tháng 6 năm 2021.
"Stay" đánh dấu lần phát hành đĩa đơn chính đầu tiên của Laroi với tư cách là nghệ sĩ chính vào năm 2021 và đĩa đơn chính đầu tiên của Bieber với tư cách nghệ sĩ chính kể từ khi phát hành bài hát thứ hai, Freedom, được phát hành vào tháng 4 năm 2021. Vào ngày 3 tháng 6 năm 2021, Scooter Braun, người đã là quản lý của Bieber từ khi anh bắt đầu sự nghiệp, cũng trở thành quản lý của Laroi, cho đến khi Laroi rời đi và gia nhập Adam Leber tại Rebel Management vào ngày 27 tháng 9 năm 2021.
Laroi đã có bài hát trong khoảng một năm trước khi phát hành. Anh đã sáng tác bài hát trong khi đang trò chuyện với các nhà sản xuất Charlie Puth, Omer Fedi và Blake Slatkin tại nhà của Slatkin. Puth chơi giai điệu của bài hát trên bàn phím chỉ để cho vui, nhưng cuối cùng thì Laroi lại thích nó và muốn đưa nó vào phần mềm sản xuất Pro Tools để sử dụng nó để tạo ra một bài hát. Anh ấy cảm thấy rằng "đó có lẽ là cách tạo ra một bài hát hữu dụng nhất mà tôi từng làm - từ trước đến nay". Laroi nghĩ rằng Bieber "sẽ nghe thật hoàn hảo", vì vậy anh ấy sau đó đã đến phòng thu mà Bieber thu âm tại đó; họ đã thu âm xong bài hát, nhưng Bieber vẫn do dự về việc liệu giọng hát của mình có tốt hay không.
Sáng tác và lời bài hát
"Stay" là một bài hát pop, synth-pop, pop rap, pop rock, new wave và pop punk có nhịp độ nhanh kết hợp phím piano, trống nặng và synth. Phần bàn phím được thực hiện trên bộ tổng hợp Roland Juno-60 thuộc sở hữu của nhà sản xuất Blake Slatkin, đóng vai trò là cột sống của bài hát và dùng làm giai điệu điệp khúc. Một số nhà phê bình đã tìm thấy điểm tương đồng giữa nó và bài hát trong album phòng thu thứ sáu của Bieber, Justice (2021). Justin Curto từ Vulture đã so sánh âm thanh của bài hát với đĩa đơn Justice "Hold On" và các bài hát trong album "Die for You" và "Somebody".
Lời bài hát "đau lòng" cho "Stay" thực thi hành vi của Laroi khi anh dựng lên một câu chuyện về một mối quan hệ rắc rối mà anh là người có lỗi. Trong đoạn điệp khúc, anh ấy hát về những lời hứa đã thất bại của mình trước khi cầu xin người bạn đời ở lại với anh ấy:
"Hứa hẹn đủ điều rồi mà anh chẳng thể nào giữ được lời hứa với em
Hứa rằng anh sẽ khác mà, dù anh chẳng thể nào làm được đâu."
Lời bài hát của Bieber cũng lặp lại những cảm xúc tương tự khi anh ấy thắt lại lời bài hát về việc không thể sống thiếu người thân yêu của mình:
Em là lý do anh tin vào tình yêu."