cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rủi ro thảm họa toàn cầu
nhỏ|300x300px| Ấn tượng của nghệ sĩ về một [[Sự kiện va chạm|sự kiện va chạm với tiểu hành tinh lớn. Một tiểu hành tinh có sức mạnh va chạm của một tỷ quả bom nguyên tử có thể đã gây ra sự tuyệt chủng của loài khủng long. ]] Rủi ro thảm họa toàn cầu là một sự kiện tương lai giả định có thể gây tổn hại cho sức khỏe của con người trên phạm vi toàn cầu, thậm chí gây nguy hiểm hoặc phá hủy nền văn minh hiện đại. Một sự kiện có thể gây ra sự tuyệt chủng của con người hoặc làm giảm đáng kể tiềm năng của loài người được gọi là nguy cơ tồn tại.
Rủi ro thảm họa toàn cầu tiềm ẩn bao gồm rủi ro do con người gây ra, gây ra bởi con người (công nghệ, quản trị, biến đổi khí hậu) và rủi ro phi nhân tạo hoặc rủi ro bên ngoài. Ví dụ về rủi ro công nghệ là trí tuệ nhân tạo thù địch và công nghệ sinh học hoặc công nghệ nano phá hoại. Quản trị toàn cầu không đủ hoặc ác tính tạo ra rủi ro trong lĩnh vực chính trị xã hội, như chiến tranh toàn cầu, bao gồm cả thảm sát hạt nhân, khủng bố sinh học sử dụng các sinh vật biến đổi gen, khủng bố mạng phá hủy cơ sở hạ tầng quan trọng như lưới điện; hoặc sự thất bại trong việc quản lý một đại dịch tự nhiên. Các vấn đề và rủi ro trong lĩnh vực quản trị hệ thống trái đất bao gồm sự nóng lên toàn cầu, suy thoái môi trường, bao gồm sự tuyệt chủng của loài, nạn đói do sự phân phối tài nguyên không công bằng, dân số quá mức, thất bại mùa màng và nông nghiệp không bền vững.
Tham khảo
Thể loại:Rủi ro Thể loại:Nguy hiểm Thể loại:Tương lai học Thể loại:Hiểm họa nhân loại Thể loại:Bối cảnh tận thế
Moelleriopsis richardi
Moelleriopsis richardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae.
Tham khảo
Thể loại:Moelleriopsis
Connarus subpeltatus
Connarus subpeltatus là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được Schellenb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
Thể loại:Connarus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Hadena ruptilinea
Hadena ruptilinea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hadena
Frammersbach
Frammersbach là một đô thị ở huyện Main-Spessart trong Regierungsbezirk Unterfranken bang Bayern, Đức. Đô thị này là một trung tâm giải trí nằm giữa Würzburg và Aschaffenburg.
Gentiana rubicunda
Gentiana rubicunda là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được Franch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gentiana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1884
Paralimnophila perdiffusa
Paralimnophila perdiffusa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Paralimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Deinopis subrufa
Deinopis subrufa là một loài nhện trong họ Deinopidae.
Loài này thuộc chi Deinopis. Deinopis subrufa được miêu tả năm 1879 bởi Ludwig Carl Christian Koch.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Thể loại:Deinopis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879
Perithalera
Perithalera là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Geometridae
Prosopocera pujoli
Prosopocera pujoli là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Prosopocera
Grimmia nuda
Grimmia nuda là một loài Rêu trong họ Grimmiaceae. Loài này được (Dicks.) Turner mô tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1804
Ostrovec
Ostrovec là một làng thuộc huyện Písek, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Písek Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Lasioglossum latilabrum
Lasioglossum latilabrum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Murao & Tadauchi mô tả khoa học năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 2006
Asthenargoides kurenstchikovi
Asthenargoides kurenstchikovi là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Asthenargoides. Asthenargoides kurenstchikovi được Kirill Yuryevich Eskov miêu tả năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Asthenargoides
Khánh Nguyên
Khánh Nguyên (tiếng Trung: 慶元縣, Hán Việt: Khánh Nguyên huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lệ Thủy, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1898 km2, dân số 200.000 người. Mã số bưu chính là 323800. Huyện lỵ huyện này đóng ở số 32 phố Thạch Long, trấn Tùng Nguyên. Huyện Khánh Nguyên có các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 7 trấn (Tùng Nguyên, Bình Đô, Trúc Khẩu, Hoàng Điền, Hà Địa, Tả Khê, Hiền Lương), 13 hương, 5 khu xã, 345 thôn hành chính.
Tham khảo
Thể loại:Đơn vị cấp huyện Chiết Giang Thể loại:Lệ Thủy, Chiết Giang
Cúp quốc gia Scotland 1936–37
Xem thêm
Thể loại:Mùa giải Cúp quốc gia Scotland Cup
Đại học Wesleyan
Viện Đại học Wesleyan hay Đại học Wesleyan (tiếng Anh: Wesleyan University) là một trường đại học khai phóng tư thục, thành lập năm 1831, tại Middletown, Connecticut. Wesleyan do những người đứng đầu phong trào Giám Lý và cư dân ở Middletown sáng lập, ngày này trở thành cơ sở giáo dục mang tính thế tục. Đây là trường đầu tiên đặt tên theo John Wesley, nhà thần học Tin Lành và là người khai sáng hội Giám Lý. Hiện nay tại Hoa Kỳ có khoảng hai mươi trường đại học và viện đại học được đặt tên theo Wesley.
Tham khảo
Thể loại:Middletown, Connecticut W
Arnayon
Arnayon là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Arnayon nằm ở khu vực có độ cao từ 588-1540 mét trên mực nước biển.
Fellen
Fellen là một đô thị thuộc huyện Main-Spessart, bang Bayern, Đức trong Regierungsbezirk Lower Franconia (Unterfranken) bang Bayern, Đức và thuộc Verwaltungsgemeinschaft (Cộng đồng hành chính) Burgsinn.
Arnayon
Tham khảo
Thể loại:Xã của Drôme
Fellen
Đô thị này có các khu vực: Fellen, Rengersbrunn, Wohnrod và Neuhof.
Mai Chí
Mai Chí có thể là một trong những nhân vật sau:
Ayapanopsis oblongifolia
Ayapanopsis oblongifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Gardner) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ayapanopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Aristida decaryana
Aristida decaryana là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được A.Camus mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aristida Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Fırıncık, Şenpazar
Fırıncık là một xã thuộc huyện Şenpazar, tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 22 người.
Grimmia nutans
Grimmia nutans là một loài Rêu trong họ Grimmiaceae. Loài này được Bruch mô tả khoa học đầu tiên năm 1829.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1829
Oxira gerontion
Oxira gerontion là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oxira
Conospermum densiflorum
Conospermum densiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1839.
Liên kết ngoài
Thể loại:Conospermum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1839
Allan, Drôme
Allan là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Allan nằm ở khu vực có độ cao từ 110-420 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Drôme
Ayerbe
Ayerbe là một thị trấn trong tỉnh Huesca, thuộc vùng hành chính Aragón của nước Tây Ban Nha, có dân số là 1.112 người (thời điểm 2006).
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố của Tây Ban Nha Thể loại:Đô thị ở Huesca
Connarus thonningii
Connarus thonningii là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được (DC.) Schellenb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Connarus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Deinopis tabida
Deinopis tabida là một loài nhện trong họ Deinopidae.
Loài này thuộc chi Deinopis. Deinopis tabida được miêu tả năm 1879 bởi Ludwig Carl Christian Koch.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Thể loại:Deinopis
Syzygium blancoi
Liên kết ngoài
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1951
Porter, Minnesota
Porter là một thành phố thuộc quận Yellow Medicine, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 183 người.
Tham khảo
Thể loại:Quận Yellow Medicine, Minnesota Thể loại:Thành phố của Minnesota
Paralimnophila selectissima
Paralimnophila selectissima là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Asthenargoides kurtchevae
Loài này thuộc chi Asthenargoides. Asthenargoides kurtchevae được Kirill Yuryevich Eskov miêu tả năm 1993.
Paralimnophila selectissima
Tham khảo
Thể loại:Paralimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Asthenargoides kurtchevae
Tham khảo
Thể loại:Asthenargoides
Quercus deamii
Quercus deamii là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được Trel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Tham khảo
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1917
Lasioglossum latior
Lasioglossum latior là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1939.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1939
Yamamoto Takahiro
Takahiro Yamamoto (sinh ngày 30 tháng 7 năm 1975) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Takahiro Yamamoto đã từng chơi cho Shimizu S-Pulse.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1975 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Shimizu S-Pulse
Aouste-sur-Sye
Aouste-sur-Sye là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Aouste-sur-Sye nằm ở khu vực có độ cao từ 186-841 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Aoustesursye
Ostrovec-Lhotka
Ostrovec-Lhotka là một làng thuộc huyện Rokycany, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Rokycany Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Omphalius
Omphalius là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.
Các loài
Các loài trong chi Omphalius gồm có:
Tham khảo
Thể loại:Họ Ốc xà cừ
Nagahashi Yasuhiro
Yasuhiro Nagahashi (sinh ngày 2 tháng 8 năm 1975) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Yasuhiro Nagahashi đã từng chơi cho Shimizu S-Pulse và Kawasaki Frontale.
Eußenheim
Eußenheim (or Eussenheim) là một đô thị thuộc huyện Main-Spessart, bang Bayern, Đức trong Regierungsbezirk Lower Franconia (Unterfranken) bang Bayern, Đức. Eußenheim nằm bên sông Wern ở vùng Würzburg, trong Fränkisches Weinland ("Franconian Wineland").
Đô thị này có các khu vực:: Aschfeld, Bühler, Eußenheim, Hundsbach, Münster và Obersfeld.
AFC Challenge Cup
AFC Challenge Cup (tạm dịch: "Cúp Thử thách AFC") là giải bóng đá dành cho các đội tuyển bóng đá quốc gia "mới nổi" ở châu Á do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức. Giải lần đầu tiên diễn ra tại Bangladesh năm 2006 với 16 đội tuyển và đội vô địch đầu tiên là Tajikistan. CHDCND Triều Tiên, Ấn Độ, Tajikistan và Palestine là bốn đội tuyển đã từng vô địch giải. Để khuyến khích các đội tham dự thì từ năm 2008, đội vô địch sẽ có suất đặc cách tham dự Cúp bóng đá châu Á. Cụ thể hai đội vô địch 2008 và 2010 giành quyền tham dự Cúp bóng đá châu Á 2011, còn hai đội vô địch 2012 và 2014 giành quyền tham dự Cúp bóng đá châu Á 2015.
Sự lựa chọn các đội tuyển
200px|nhỏ|trái|{{legend|#5555ff|Đội tuyển đủ điều kiện tham dự}}{{legend|#ff5555|Đội tuyển từng tham dự}} Năm 2006, Liên đoàn bóng đá châu Á phân chia 47 liên đoàn thành viên thành ba nhóm. Mặc dù giải đấu chỉ dành cho những nền bóng đá mới phát triển, tuy nhiên có cả những đội tuyển từ các liên đoàn đang phát triển, thậm chí là đã phát triển tham dự. Đó là Ấn Độ, CHDCND Triều Tiên, Maldives, Myanmar, Tajikistan và Turkmenistan. Điều đó dẫn tới việc các đội bóng mới phát triển chưa giành được chức vô địch nào, mới chỉ có một ngôi hạng nhì của Sri Lanka. Cuối tháng 3 năm 2012, Hiệp hội bóng đá Quần đảo Bắc Mariana, mặc dù chỉ là một thành viên dự khuyết của AFC, đã được AFC cho phép tham gia giải đấu. Tháng 11 năm 2012, AFC ra thông báo loại Đội tuyển Triều Tiên ra khỏi các giải đấu AFC Challenge Cup trong tương lai.
Tại cúp bóng đá châu Á 2011 và 2015, 2 suất tham dự đã được trao cho các đội vô địch AFC Challenge Cup gần đây nhất. Mùa giải 2014 là lần cuối cùng giải đấu này được tổ chức.
Các đội tuyển tham dự
thumb|right|300px|Số lần tham dự AFC Challenge Cup của các đội tuyển. {{legend|#00aaaa|4 lần}} {{legend|#00aa00|3 lần}} {{legend|#aaaa00|2 lần}} {{legend|#aa0000|1 lần}} {{legend|#000000|Không vượt qua vòng loại}} {{legend|#555555|Không đủ tư cách tham dự}} {{legend|#bbbbbb|Không phải thành viên AFC}}
{{legend | 1=gold | 2= — Vô địch | outline=grey | text= 1st }}
{{legend | 1=silver | 2= — Á quân | outline=grey | text= 2nd }}
{{legend | 1=#cc9966 | 2= — Hạng ba | outline=grey | text= 3rd }}
{{legend | 1=#9acdff | 2= — Hạng tư | outline=grey | text= 4th }}
{{legend | 1=white | 2= — Bán kết | outline=grey | text= SF }}
{{legend | 1=white | 2= — Tứ kết | outline=grey | text= QF }}
Hadena sadales
Hadena sadales là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
AFC Challenge Cup
Các đội tuyển tham dự
{{legend | 1=white | 2= — Vòng bảng | outline=grey | text= GS }}
Hadena sadales
Liên kết ngoài
Thể loại:Hadena
AFC Challenge Cup
Các đội tuyển tham dự
{{legend | 1=white | 2= — Giành quyền tham dự AFC Challenge Cup 2014 | outline=grey | text= Q }}
{{legend | 1=white | 2= – Không vượt qua vòng loại | outline=grey | text= • }}
{{legend | 1=white | 2= — Không được quyền tham dự năm đó | outline=grey | text= ‡ }}
Prosopocera pulcherrima
Tham khảo
Thể loại:Prosopocera
Pero (bướm đêm)
Pero là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Azelinini
Deinopis tuboculata
Deinopis tuboculata là một loài nhện trong họ Deinopidae.
Loài này thuộc chi Deinopis. Deinopis tuboculata được miêu tả năm 1926 bởi Franganillo.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Thể loại:Deinopis
Lasioglossum latissimum
Lasioglossum latissimum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1915.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1915
Gentiana rubricaulis
Gentiana rubricaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được Schwein. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gentiana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824
Aristida denudata
Aristida denudata là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Pilg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aristida Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Grimmia obtusata
Grimmia obtusata là một loài Rêu trong họ Grimmiaceae. Loài này được (Müll. Hal. & Hampe) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1874
Paralimnophila sponsa
Paralimnophila sponsa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Paralimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Micrastur ruficollis
Micrastur ruficollis là một loài chim trong họ Falconidae. Loài này hiện diện trên hầu hết các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Mỹ Latinh, ngoại trừ bờ biển Thái Bình Dương khô cằn ở Nam Mỹ, phía bắc và phía tây Mexico, và quần đảo Antilles.
Tham khảo
Thể loại:Chi Cắt rừng Thể loại:Chim México Thể loại:Chim Nam Mỹ Thể loại:Động vật được mô tả năm 1817 Thể loại:Chim Trung Mỹ Thể loại:Chim lưu vực Amazon Thể loại:Chim Caatinga Thể loại:Chim Cerrado Thể loại:Chim Guianas Thể loại:Chim Pantanal
Asthenargoides logunovi
Asthenargoides logunovi là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Asthenargoides. Asthenargoides logunovi được Kirill Yuryevich Eskov miêu tả năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Asthenargoides
Omphalius rusticus
Omphalius rusticus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.
Tham khảo
Thể loại:Omphalius
Syzygium blumei
Syzygium blumei là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Steud.) Merr. & L.M.Perry miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Gürleyik, Şenpazar
Gürleyik là một xã thuộc huyện Şenpazar, tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 89 người.
Quân đoàn bộ binh Bắc Kỳ
Quân đoàn bộ binh Bắc Kỳ (tirailleurs tonkinois) là một Quân đoàn bộ binh nhẹ Bắc Kỳ, được thành lập năm 1884 để hỗ trợ cho các hoạt động của Quân đoàn viễn chinh Bắc Kỳ. Họ được chỉ huy bởi sĩ quan Pháp, và tham chiến trong một số trận giao chiến với quân Trung Hoa trong cuộc Chiến tranh Pháp-Thanh, và cũng tham gia tiễu phạt các cuộc nổi dậy của người Việt chống lại Pháp trong Cuộc bình định Bắc Kỳ.
Nguồn gốc
Trong cuộc biến cố Bắc kỳ 1873, Francis Garnier cho tuyển mộ các đơn vị dân quân Bắc Kỳ, phần nhiều là các tín đồ Công giáo, là những người không có thiện cảm và thiếu trung thành với triều đình Tự Đức, vốn vẫn đối xử không nương tay với họ. Các toán quân này chỉ tồn tại trong vài tuần, và bị giải tán khi người Pháp rút khỏi Bắc Kỳ vào mùa xuân năm 1874. Tuy nhiên, thí nghiệm này cũng chứng tỏ cho người Pháp thấy tiềm năng của việc tuyển mộ binh lính phụ trợ ngay tại Bắc kỳ.
Việc triển khai các đơn vị quân hỗ trợ người Việt được tiến hành trước hết tại Nam Kỳ, với việc người Pháp thành lập một trung đoàn bộ binh An Nam năm 1879 (thường được gọi là lính tập An Nam, lính tập Sài Gòn hay là lính tập Nam Kỳ - hay lính khố đỏ).
Trong khoảng những năm 1883 và 1885, quân Pháp hết sức bận rộn đánh dẹp quân cờ đen tại Bắc Kỳ, cũng như chống lại các lực lượng quân Việt và Trung Hoa. Các chỉ huy Quân đoàn viễn chinh Bắc Kỳ nối tiếp nhau sử dụng các lực lượng hỗ trợ Bắc Kỳ bằng cách này hay cách khác. Việc thiết lập các trung đoàn chính quy lính tập Bắc kỳ (hay lính khố đỏ Bắc kỳ) năm 1884 đã có tiền lệ là việc thí nghiệm lập ra các đội lính tập do tướng Bouët và Đô đốc Courbet tiến hành từ nửa cuối năm 1883. Quân Pháp sử dụng vài trăm quân cờ vàng như một toán quân hỗ trợ, trong các cuộc giao tranh chống lại quân cờ đen trong các trận đánh xảy ra vào tháng 8 năm 1883. Quân cờ vàng, dưới sự chỉ huy của một viên chỉ huy người Hy Lạp, là một tay phiêu lưu mạo hiểm, tên là Georges Vlavianos, vốn từng tham gia trong cuộc viễn chinh do Garnier tiến hành đánh Bắc kỳ năm 1873, đánh khá tốt trong vai trò quân xung kích tiền phương trong Trận Phủ Hoài (15 tháng 8 năm 1883) và Trận Palan (1 tháng 9 năm 1883), nhưng bị giải tán nhanh chóng sau cuộc giao tranh, vì chúng rất vô kỷ luật.
nhỏ|phải|260px|Quân Pháp tiến chiếm thành Hưng Hóa Lực lượng viễn chinh Pháp do Đô đốc Amédée Courbet chỉ huy trong trận Sơn Tây bao gồm bốn tiểu đoàn bộ binh lính mộ người An Nam từ Nam kỳ. Lực lượng này cũng có một đơn vị riêng biệt gồm 800 lính mộ Bắc kỳ, gọi là tirailleurs tonkinois, tức lính khố đỏ (hay lính tập) Bắc kỳ, dưới quyền chỉ huy của chỉ huy tiểu đoàn Bertaux-Levillain. Rất nhiều người trong số lính mộ Bắc kỳ đó là những kẻ đã phục vụ dưới trướng Vlavianos trong các trận giao chiến hồi mùa thu, và tái nhập ngũ phục vụ người Pháp sau khi tiểu đoàn Cờ vàng bị giải tán. Đô đốc Courbet không kiếm được các đại úy Pháp để chỉ huy các đại đội này, và họ chỉ đóng vai trò không đáng kể trong trận chiến tại chiến lũy Phù Sa trong trận Sơn Tây ngày 14 và 16 tháng 12. Số lính khố đỏ Nam kỳ, ngược lại, chiến đấu dưới sự chỉ huy của sĩ quan Pháp, giành được nhiều chiến công trong trận chiếm chiến lũy Phù Sa.
Tướng Charles-Théodore Millot, người lên thay Đô đốc Courbet làm chỉ huy lực lượng viễn chinh Bắc kỳ tháng 2 năm 1884, rất tin tưởng vào hiệu quả việc sử dụng các lực lượng phụ trợ người bản xứ. Millot cho rằng nếu các đội quân người bản xứ được chỉ huy bởi sĩ quan và hạ sĩ quan Pháp, họ sẽ chiến đấu hiệu quả hơn nhiều, và còn không có vấn đề kỷ luật, như quân Cờ vàng. Để kiểm nghiệm lý thuyết của mình, ông ta tổ chức các toán quân phụ trợ Bắc kỳ dưới quyền Bertaux-Levillain thành các đại đội quân chính quy, mỗi đại đội được đặt dưới quyền chỉ huy của một đại úy thủy quân đánh bộ. Một số đại đội này tham gia trận Bắc Ninh (tháng 3 năm 1884) và trận Hưng Hóa (tháng 4 năm 1884). Tới tháng 5 năm 1884, trong thành phần lực lượng viễn chinh Pháp đã có đến 1.500 quân phụ trợ người bản xứ Bắc kỳ
Thiết lập và tổ chức
nhỏ|phải|200px|[[Quân Cờ Đen|Quân cờ đen, khoảng năm 1873]] Hài lòng trước những chiến tích thu được của đội lính mộ Bắc kỳ trong các trận giao tranh hồi tháng 3 và 4 năm 1884, tướng Millot quyết định chính thức hóa các đơn vị này bằng cách thành lập hai trung đoàn lính mộ Bắc kỳ tirailleurs (tức bộ binh, hay còn gọi là lính khố đỏ, mỗi trung đoàn gồm 3.000 quân, tổ chức thành ba tiểu đoàn, mỗi tiểu đoàn gồm 4 đại đội, mỗi đại đội có 250 lính, chỉ huy bởi các sĩ quan hải quân đánh bộ giàu kinh nghiệm. Mô hình này được sử dụng mấy năm trước tại Nam kỳ, nay được áp dụng cho các trung đoàn lính mộ Bắc kỳ. Theo sắc lệnh ngày 12 tháng 5 năm 1884, tướng Millot thành lập các trung đoàn bộ binh Bắc kỳ số 1 và 2. Các trung đoàn này được chỉ huy bởi Trung tá de Maussion và Trung tá Berger, là hai sĩ quan kỳ cựu, có nhiều chiến công trong các chiến dịch mà các tướng Bouët và Courbet chỉ huy. Các tiểu đoàn trưởng dưới quyền họ là Tonnot, Jorna de Lacale, Lafont, Merlaud, Pelletier và Pizon.
Do không có đủ sĩ quan hải quân đánh bộ chỉ huy, hai trung đoàn này ban đầu không được thành lập với đầy đủ quân số. Trong vài tháng, các đơn vị này chỉ gồm 9 đại đội, chia làm hai tiểu đoàn. Tuy nhiên, việc tuyển quân vẫn tiếp tục trong suốt mùa hè năm 1884 và tới 30 tháng 10 cả hai trung đoàn này đã đạt đủ quân số 3.000 người.
Một phương thức được tướng Millot thực hiện để đẩy nhanh việc tuyển quân là sử dụng lính đào ngũ từ quân cờ đen. Có khoảng vài trăm quân cờ đen đầu hàng Pháp tháng 7 năm 1884, sau khi quân Pháp hạ thành Hưng Hóa và Tuyên Quang, và xin được phục vụ quân Pháp. Tướng Millot cho phép họ nhập vào các trung đoàn lính mộ Bắc kỳ như một đại đội độc lập, và họ được phái đến một đồn lẻ của Pháp trên sông Đáy dưới quyền chỉ huy của một sĩ quan Pháp có thiện cảm với họ, Thiếu úy Bohin. Nhiều sĩ quan Pháp khác tỏ ra hoảng sợ trước việc tướng Millot sẵn lòng tin tưởng quân cờ đen, và Bohin được mệnh danh là le condamné à mort - tức coi như đã chết. Trên thực tế, quân cờ đen đáp lại sự tử tế của thiếu úy, và trong vòng vài tháng, phục vụ tốt dưới trướng ông này, tham gia một số cuộc càn quét quân nổi dậy người Việt và giặc cướp. Tuy nhiên, trong đêm ngày 25 tháng 12 năm 1884, họ đào ngũ hàng loạt, mang theo vũ khí, quân trang quân dụng và bỏ chạy về phía sông Đà. Họ cũng giết một trung sỹ người Bắc kỳ khi người này định báo động, nhưng không đụng đến thiếu úy Bohin đang ngủ say. Có lẽ là họ bị chấn động trước ưu thế của quân Thanh trên chiến trường Bắc kỳ, và mất lòng tin vào khả năng chiến thắng của quân Pháp, nên quyết định gia nhập trở lại vào hàng ngũ quân Cờ đen, rồi tham gia trong trận Tuyên Quang. Thí nghiệm thất bại của tướng Millot không được người kế nhiệm ông là tướng Brière de l'Isle lặp lại, và người Pháp từ đó về sau không tìm cách sáp nhập quân Cờ đen vào thành phần các trung đoàn bộ binh Bắc kỳ nữa.
Trung đoàn bộ binh Bắc kỳ thứ ba được Tướng de Courcy thành lập bởi sắc lệnh ra ngày 28 tháng 7 năm 1885. Trung đoàn thứ tư được Tướng Warnet thành lập với sắc lệnh ngày 19 tháng 2 năm 1886.
Hoạt động trong Chiến tranh Pháp-Thanh
Đại đội 12, trung đoàn 1 Bắc kỳ (Đại úy Bouchet, trung úy Delmotte và Bataille) tham chiến trong trận Bắc Lệ (23-24 tháng 6 năm 1884) và trận Lam (6 tháng 10 năm 1884) trong chiến dịch Kép. Trung úy Bataille bị thương nặng trong cuộc giao chiến tại Lam và binh lính của ông do không có chỉ huy, tháo lui trước quân Thanh. Việc họ tháo lui đã tạo ra một lỗ hổng nguy hiểm tại trung tâm đội hình quân Pháp, và chỉ nhờ sự có mặt tình cờ của một tiểu đoàn bộ binh mà lỗ hổng này được bịt lại. Về cuối trận đánh, quân Pháp phản công, và quân bộ binh Bắc kỳ của Bataille giao chiến trong cuộc tấn công cuối cùng.
Đại đội 1, trung đoàn 1 Bắc kỳ (Đại tá de Beauquesne) tham chiến trong trận Núi Bóp (4 tháng 1 năm 1885).
Đại đội 1, trung đoàn 2 Bắc kỳ (Đại úy Geil) giao chiến trong trận Đồng Đăng (23 tháng 2 năm 1885).
Đại đội 7, trung đoàn 1 Bắc kỳ (Đại úy Granier, trung úy Donnat) trinh sát chiến lũy của quân Thanh trước khi trận Hóa Mộc (2 tháng 3 năm 1885) và bị tổn thất nặng trong loạt súng đầu tiên từ phía quân Thanh. Trung úy Donnat cũng bị thương trong cuộc giao tranh này.
Ayapanopsis tarapotensis
Ayapanopsis tarapotensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Quân đoàn bộ binh Bắc Kỳ
Hoạt động trong Chiến tranh Pháp-Thanh
Trung đội của trung úy Fayn thuộc đại đội 1 của đại úy Dufoulon, trung đoàn 1 Bắc kỳ, gồm 50 binh sĩ, đánh đuổi một cánh quân Thanh, Việt và Mường tại Thai That (Thạch Thất) gần Sơn Tây trong ngày 18 tháng 4 năm 1885. Cuộc chạm trán diễn ra chỉ 4 ngày sau khi cuộc ngưng bắn giữa quân Pháp và quân Thanh tại Bắc kỳ có hiệu lực. Sự hùng dũng của quân bộ binh Bắc kỳ trong trận chiến này được tuyên dương rộng rãi bởi các chỉ huy Pháp, và được ghi nhớ trong bản nhật lệnh của Tướng Brière de l'Isle ra ngày 26 tháng 4.
Ayapanopsis tarapotensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Ayapanopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
Quân đoàn bộ binh Bắc Kỳ
Tham khảo
Tiếng Pháp Tiếng Anh
Thể loại:Chiến dịch Bắc Kỳ Thể loại:Việt Nam năm 1884 Thể loại:Việt Nam năm 1885 Thể loại:Pháp năm 1884 Thể loại:Pháp năm 1885 Thể loại:Chiến tranh Pháp-Thanh Thể loại:Xung đột 1884 Thể loại:Xung đột 1885 Thể loại:Xung đột năm 1884 Thể loại:Xung đột năm 1885
Esselbach
Esselbach là một đô thị thuộc huyện Main-Spessart, bang Bayern, Đức trong Regierungsbezirk Lower Franconia (Unterfranken) bang Bayern, Đức và thuộc Verwaltungsgemeinschaft (Cộng đồng hành chính) Marktheidenfeld.
Cộng đồng này gồm trung tâm Esselbach và các khu vực ngoại vi Kredenbach và Steinmark.
Lasioglossum latitarse
Lasioglossum latitarse là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1909
Oxira glabrina
Oxira glabrina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oxira
Lý thuyết phát triển xã hội
Lý thuyết phát triển xã hội cố gắng giải thích những thay đổi về chất trong cấu trúc và khuôn khổ của xã hội, giúp xã hội nhận ra phương hướng và mục tiêu tốt hơn. Sự phát triển này có thể được định nghĩa theo cách áp dụng cho tất cả các xã hội trong tất cả các giai đoạn lịch sử như là một phong trào đẩy mức năng lượng, hiệu quả, chất lượng, năng suất, sự phức tạp, hiểu biết, sáng tạo, làm chủ, hưởng thụ và thành tựu tăng dần theo thời gian. Phát triển là một quá trình thay đổi xã hội, không chỉ đơn thuần là một tập hợp các chính sách và chương trình được thiết lập cho một số kết quả cụ thể. Trong năm thế kỷ qua, quá trình này đã tăng tốc và cường độ, và trong năm thập kỷ qua đã chứng kiến sự gia tăng rõ rệt về gia tốc.
Cơ chế cơ bản thúc đẩy thay đổi xã hội là nâng cao nhận thức dẫn đến việc tổ chức tốt hơn. Khi xã hội cảm nhận được những cơ hội mới và tốt hơn để tiến bộ, nó sẽ phát triển các hình thức tổ chức mới để khai thác những cơ hội mới này một cách thành công. Các hình thức tổ chức mới có khả năng khai thác tốt hơn các nguồn năng lượng xã hội và kỹ năng và nguồn lực để sử dụng các cơ hội để có được kết quả như mong muốn.
Sự phát triển bị chi phối bởi nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả của những nỗ lực phát triển. Phải có một động lực thúc đẩy sự thay đổi xã hội và các điều kiện tiên quyết cần thiết cho sự thay đổi đó xảy ra. Động lực phải đủ mạnh để vượt qua các chướng ngại vật cản trở sự thay đổi đó xảy ra. Phát triển cũng đòi hỏi các nguồn lực như vốn, công nghệ và cơ sở hạ tầng hỗ trợ.
Tốc độ phát triển và phạm vi thay đổi tùy theo xã hội giai đoạn. Ba giai đoạn chính là thể chất, sống còn (quan trọng đề cập đến năng lượng xã hội năng động và thần kinh của nhân loại thúc đẩy các cá nhân hoàn thành) và tinh thần.
Mohyliv-Podilskyi
Mohyliv-Podilskyi (tiếng Ukraina: Могилів-Подільський) là một thành phố của Ukraina. Thành phố này thuộc tỉnh Vinnytsia. Thành phố này có diện tích ? km2, dân số theo điều tra dân số năm 2001 là 32853 người.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Ukraina Thể loại:Tỉnh Vinnytsia
Aubenasson
Aubenasson là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Aubenasson nằm ở khu vực có độ cao từ 224-1127 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Drôme
Oishi Takao
Takao Oishi (sinh ngày 25 tháng 5 năm 1964) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Takao Oishi đã từng chơi cho Júbilo Iwata.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1964 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Prosopocera pulchra
Prosopocera pulchra là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Prosopocera
Paralimnophila terminalis
Paralimnophila terminalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Paralimnophila Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Preston, Minnesota
Preston là một thành phố thuộc quận Fillmore, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 1325 người.
Tham khảo
Thể loại:Quận Fillmore, Minnesota Thể loại:Thành phố của Minnesota
Connarus touranensis
Connarus touranensis là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được Gagnep. mô tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Ostrožská Lhota
Ostrožská Lhota là một làng thuộc huyện Uherské Hradiště, vùng Zlínský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Uherské Hradiště Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Deinopis unicolor
Deinopis unicolor là một loài nhện trong họ Deinopidae.
Loài này thuộc chi Deinopis. Deinopis unicolor được miêu tả năm 1879 bởi Ludwig Carl Christian Koch.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Thể loại:Deinopis
Perusia (bướm đêm)
Perusia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Ourapterygini
Onobrychis ebenoides
Onobrychis ebenoides là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Boiss. & Spruner miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Onobrychis
Micrastur plumbeus
Micrastur plumbeus là một loài chim trong họ Falconidae.
Hadena salmonea
Hadena salmonea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Micrastur plumbeus
Tham khảo
Thể loại:Chi Cắt rừng Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Ecuador Thể loại:Chim Nam Mỹ Thể loại:Động vật được mô tả năm 1918
Lasioglossum lativalve
Lasioglossum lativalve là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1984.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984
Asthenargus bracianus
Asthenargus bracianus là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Tham khảo
Thể loại:Asthenargus
Grimmia obtusolinealis
Grimmia obtusolinealis là một loài Rêu trong họ Grimmiaceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grimmia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1890
Palazzia
Palazzia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae.
Tham khảo
Thể loại:Họ Ốc xà cừ
Erlenbach bei Marktheidenfeld
Erlenbach bei Marktheidenfeld (chính thức Erlenbach b.Marktheidenfeld) là một đô thị thuộc huyện Main-Spessart, bang Bayern, Đức trong Regierungsbezirk Lower Franconia (Unterfranken) bang Bayern, Đức và thuộc Verwaltungsgemeinschaft (Cộng đồng hành chính) Marktheidenfeld. Đô thị này nằm bên Bundesstraße 8 giữa Würzburg và Aschaffenburg.
Hóa lý
Một số mối quan hệ mà hóa lý cố gắng giải quyết bao gồm các tác động của:
Khái niệm chính
Các khái niệm chính của hóa lý là cách thức mà vật lý thuần túy được áp dụng cho các vấn đề hóa học.
Một trong những khái niệm quan trọng trong hóa học cổ điển là tất cả các hợp chất hóa học có thể được mô tả là các nhóm nguyên tử liên kết với nhau và các phản ứng hóa học có thể được mô tả là sự tạo ra và phá vỡ các liên kết đó. Dự đoán tính chất của các hợp chất hóa học từ mô tả các nguyên tử và cách chúng liên kết là một trong những mục tiêu chính của hóa lý. Để mô tả chính xác các nguyên tử và liên kết, cần phải biết cả hạt nhân của các nguyên tử đó và cách thức các electron được phân phối xung quanh chúng.
Hóa học lượng tử, một lĩnh vực của hóa lý đặc biệt liên quan đến việc ứng dụng cơ học lượng tử vào các vấn đề hóa học, cung cấp các công cụ để xác định mức độ mạnh và liên kết hình dạng là gì, hạt nhân di chuyển như thế nào và ánh sáng có thể được hấp thụ hoặc phát ra bởi một hóa chất hợp chất. Quang phổ học là ngành học phụ liên quan của hóa lý, đặc biệt liên quan đến sự tương tác của bức xạ điện từ với vật chất.
Một tập hợp câu hỏi quan trọng khác trong hóa học liên quan đến loại phản ứng nào có thể xảy ra một cách tự nhiên và tính chất nào có thể có đối với một hỗn hợp hóa học nhất định. Điều này được nghiên cứu trong nhiệt động hóa học, đặt ra các giới hạn về số lượng như phản ứng có thể tiến hành bao xa, hoặc có thể chuyển đổi bao nhiêu năng lượng thành công việc trong động cơ đốt trong và cung cấp các liên kết giữa các tính chất như hệ số giãn nở nhiệt và tốc độ thay đổi của entropy với áp suất cho chất khí hoặc chất lỏng. Nó có thể thường xuyên được sử dụng để đánh giá xem một lò phản ứng hoặc thiết kế động cơ có khả thi hay không, hoặc để kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu thực nghiệm. Ở một mức độ hạn chế, nhiệt động học bán cân bằng và không cân bằng có thể mô tả những thay đổi không thể đảo ngược. Tuy nhiên, nhiệt động học cổ điển chủ yếu liên quan đến các hệ thống ở trạng thái cân bằng và thay đổi thuận nghịch và không phải là những gì thực sự xảy ra, hoặc nhanh như thế nào, ra khỏi trạng thái cân bằng.
Thực tế là các phản ứng xảy ra nhanh như thế nào thường có thể được chỉ định chỉ với một vài nồng độ và nhiệt độ, thay vì cần biết tất cả các vị trí và tốc độ của mọi phân tử trong hỗn hợp, là một trường hợp đặc biệt của một khái niệm quan trọng khác trong hóa lý, trong đó là ở mức độ mà một kỹ sư cần biết, mọi thứ diễn ra trong một hỗn hợp gồm số lượng rất lớn (có lẽ là thứ tự của hằng số Avogadro, 6 x1023) của các hạt thường có thể được mô tả chỉ bằng một vài biến như áp suất, nhiệt độ và nồng độ Những lý do chính xác cho điều này được mô tả trong cơ học thống kê, một chuyên ngành trong hóa lý cũng được chia sẻ với vật lý. Cơ học thống kê cũng cung cấp các cách để dự đoán các tính chất mà chúng ta thấy trong cuộc sống hàng ngày từ các tính chất phân tử mà không dựa vào mối tương quan thực nghiệm dựa trên sự tương đồng hóa học.
Lịch sử
Hóa lý hiện đại bắt nguồn từ những năm 1860 đến 1880 với công việc nghiên cứu nhiệt động hóa học, điện giải trong các dung dịch, động học hóa học và các môn học khác. Một cột mốc quan trọng là ấn phẩm năm 1876 của Josiah Willard Gibbs trong bài viết của ông, Về trạng thái cân bằng của các chất không đồng nhất. Bài viết này đã giới thiệu một số nền tảng của hóa lý, chẳng hạn như năng lượng Gibbs, thế năng hóa học và quy tắc pha của Gibbs.
Tạp chí khoa học đầu tiên đặc biệt trong lĩnh vực hóa lý là tạp chí Đức, Zeitschrift für Physikalische Chemie, được Wilhelm Ostwald và Jacobus Henricus van 't Hoff lập ra năm 1887. Cùng với Svante August Arrhenius, đây là những nhân vật hàng đầu về hóa lý vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Cả ba đều được trao giải thưởng Nobel về hóa học trong khoảng thời gian từ năm 1901 đến 1909.
Những phát triển trong những thập kỷ sau bao gồm việc áp dụng cơ học thống kê vào các hệ thống hóa học và hoạt động trên chất keo và hóa học bề mặt, nơi Irving Langmuir có nhiều đóng góp. Một bước quan trọng khác là sự phát triển của cơ học lượng tử thành hóa học lượng tử từ những năm 1930, trong đó Linus Pauling là một trong những tên tuổi hàng đầu. Sự phát triển lý thuyết đã đi đôi với sự phát triển trong các phương pháp thí nghiệm, trong đó việc sử dụng các hình thức quang phổ khác nhau, như quang phổ hồng ngoại, quang phổ vi sóng, cộng hưởng điện từ và phổ cộng hưởng từ hạt nhân, có lẽ là sự phát triển quan trọng nhất của thế kỷ 20.
Sự phát triển hơn nữa trong hóa lý có thể được quy cho những khám phá về hóa học hạt nhân, đặc biệt là sự phân tách đồng vị (trước và trong Thế chiến II), những khám phá gần đây hơn về hóa học, cũng như sự phát triển của các thuật toán tính toán trong lĩnh vực "phụ gia tính chất hóa lý "(thực tế tất cả các tính chất hóa lý, chẳng hạn như điểm sôi, điểm tới hạn, sức căng bề mặt, áp suất hơi, v.v. - gồm hơn 20 tính chất - có thể tính chính xác từ tất cả các cấu trúc hóa học, ngay cả khi phân tử hóa học không được phân rã), tại đây nảy sinh tầm quan trọng thực tế của hóa lý đương đại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vật lý học Thể loại:Bài cơ bản sơ khai
Trọng lực Mặt Trăng
phải|nhỏ|300px| Dị thường trọng lực xuyên tâm ở bề mặt Mặt Trăng trong [[Gal (đơn vị đo)|Gal (gia tốc) ]]
ɡ
. Trên toàn bộ bề mặt, sự thay đổi của gia tốc trọng trường là khoảng 0,0253 m/s2 (1,6% gia tốc trọng trường). Do trọng lượng phụ thuộc trực tiếp vào gia tốc trọng trường, nên những thứ trên Mặt Trăng sẽ chỉ nặng 16,6% (≈ 1/6) so với trọng lượng của chúng trên Trái Đất.
Trường hấp dẫn
Trường hấp dẫn của Mặt Trăng đã được đo bằng cách theo dõi các tín hiệu vô tuyến phát ra từ tàu vũ trụ quay quanh. Nguyên lý được sử dụng phụ thuộc vào hiệu ứng Doppler, theo đó gia tốc của tàu vũ trụ tầm nhìn có thể được đo bằng các dịch chuyển nhỏ về tần số của tín hiệu vô tuyến và đo khoảng cách từ tàu vũ trụ đến trạm trên Trái Đất. Do trường hấp dẫn của Mặt trăng ảnh hưởng đến quỹ đạo của tàu vũ trụ, người ta có thể sử dụng những dữ liệu theo dõi này để phát hiện dị thường trọng lực. Tuy nhiên, do vòng quay đồng bộ của Mặt Trăng, không thể theo dõi tàu vũ trụ từ Trái Đất vượt xa các rìa của Mặt Trăng, cho nên đến khi nhiệm vụ của Phòng thí nghiệm Phục hồi và Nội thất (GRAIL) gần đây, trường trọng lực phía xa vẫn chưa được biết chính xác. [[Tập tin:Moon_gravity_acceleration_map_LGM2011.jpg|phải|nhỏ|300x300px| Gia tốc trọng trường ở bề mặt Mặt Trăng tính bằng m/s. Gần bên trái, xa bên phải. Bản đồ từ Lunar Gravity Model 2011.]]
Một đặc điểm chính của trường hấp dẫn của Mặt Trăng là sự hiện diện của mascons, đó là những dị thường trọng lực dương lớn liên quan đến một số hố va chạm khổng lồ. Những dị thường này ảnh hưởng đáng kể đến quỹ đạo của tàu vũ trụ quanh Mặt trăng và một mô hình hấp dẫn chính xác là cần thiết trong kế hoạch của cả hai nhiệm vụ có người lái và không người lái. Chúng ban đầu được phát hiện bằng cách phân tích dữ liệu theo dõi Lunar Orbiter: các thử nghiệm điều hướng trước chương trình Apollo cho thấy lỗi định vị lớn hơn nhiều so với thông số kỹ thuật của nhiệm vụ.
Mascons là một phần do sự hiện diện của dày đặc dòng chảy dung nham bazan ở vùng tối phẳng rộng chảy vào một số các lưu vực ảnh hưởng. Tuy nhiên, dòng dung nham tự chúng không thể giải thích đầy đủ các biến thể hấp dẫn và cũng cần phải nâng cấp giao diện lớp vỏ - lớp phủ. Dựa trên các mô hình hấp dẫn của Lunar Prospector, người ta đã gợi ý rằng một số mascons tồn tại không cho thấy bằng chứng về núi lửa bazan ở vùng tối phẳng rộng. Sự mở rộng khổng lồ của núi lửa bazan ở vùng tối phẳng rộng liên quan đến Oceanus Procellarum không gây ra sự bất thường về trọng lực dương. Trọng tâm của Mặt Trăng không trùng khớp chính xác với tâm hình học của nó, nhưng bị dịch chuyển về phía Trái Đất khoảng 2 km.
Tham khảo
Thể loại:Khoa học Mặt Trăng Thể loại:Lực hấp dẫn Thể loại:Trắc địa
Trận Waterloo
Trận Waterloo (phiên âm tiếng Việt: Oa-téc-lô) là trận chiến diễn ra vào ngày Chủ nhật 18 tháng 6 năm 1815, gần Waterloo, thuộc Bỉ. Quân Pháp dưới sự chỉ huy của Hoàng đế Napoleon Bonaparte đã bị đánh bại bởi hai đội quân của Liên minh thứ bảy, quân Anh- một liên minh bao gồm nhiều đơn vị từ Anh, Hà Lan, Hanover, Brunswick và Nassau, dưới sự chỉ huy của Arthur Wellesley, Công tước thứ nhất của Wellington, và quân Phổ dưới sự chỉ huy của Thống chế Gebhard Leberecht von Blücher. Trận chiến đã đánh dấu sự kết thúc của Những cuộc chiến tranh của Napoleon.
Vào lúc Napoléon trở lại nắm quyền vào tháng Ba năm 1815, các nước chống lại ông đã thành lập Liên minh thứ bảy, và bắt đầu huy động quân đội. Hai lực lượng lớn dưới quyền chỉ huy của Wellington và Blücher đóng quân gần phía đông bắc nước Pháp. Napoléon đã dự định tấn công riêng rẽ để hi vọng tiêu diệt họ trước khi họ kết hợp cùng các thành viên khác trong Liên minh để tiến hành một cuộc xâm lăng vào nước Pháp. Vào 16 tháng Sáu, Napoleon đã thành công trong việc tấn công lực lượng chính quân Phổ tại Trận Ligny với lực lượng chính của ông, hệ quả là quân Phổ rút lui về phía bắc vào 17 tháng Sáu, nhưng rút lui trong trật tự. Napoleon phái một phần ba lực lượng để đuổi theo quân Phổ, dẫn tới Trận Wavre với hậu quân Phổ vào 18-19 tháng Sáu và kết quả quân Phổ đã giữ 33,000 lính Pháp khiến họ không thể tham gia trận Waterloo. Cũng vào 16 tháng Sáu, một phần nhỏ quân Pháp đã tham gia Trận Quatre Bras với quân Anh. Quân Anh đã giữ khu vực của họ vào 6 tháng Sáu, nhưng sự rút lui của quân Phổ đã khiến Wellington rút về phía Bắc tới Waterloo vào 17 tháng Sáu.
Nhờ nắm được thông tin rằng quân Phổ có thể hỗ trợ ông, Wellington đã quyết định nghênh chiến tại thôn nhỏ Mont-Saint-Jean phía bên kia đường Brussels, gần làng Waterloo. Nơi ông chống lại nhiều cuộc tấn công liên tục bởi quân Phổ trong suốt buổi chiều 18 tháng Sáu, được viện trợ bởi quân Phổ, đội quân đã tấn công vào sườn quân Pháp và giáng cho Pháp nhiều thương vong. Vào buổi tối Napoleon đã tấn công quân Anh với lực lượng dự bị cuối cùng của ông, tiểu đoàn bộ binh kì cựu của Cận vệ Hoàng gia Pháp. Với việc quân Phổ phá vỡ sườn phải quân Pháp, quân Anh đã đẩy lùi Cận vệ Hoàng gia, và quân Pháp bị đánh bại.
Waterloo là trận quyết định của Chiến dịch Waterloo và trận cuối của Napoleon. Theo Wellington, trận chiến là "điều kịch tính mà bạn chưa bao giờ gặp trong cuộc đời". Napoleon đã thoái vị bốn ngày sau, và lực lượng liên minh tiến vào Paris 7 tháng Bảy. Thất bại tại Waterloo đã kết thúc sự thống trị của Napoleon cũng như hoàng đế Pháp và đánh dấu kết thúc sự trở lại Một Trăm Ngày của ông từ nơi lưu đày. Kết thúc Đệ Nhất Đế chế Pháp và thiết lập một cột mốc quan trọng giữa những cuộc chiến kéo dài khắp châu Âu và nhiều thập kỉ hòa bình. Chiến trường được xác định vị trí ở Braine-l'Alleud và Lasne thuộc nước Bỉ, khoảng 15 km phía nam  Brussels và khoảng 2 km từ thị trấn Waterloo. Vị trí chiến trường ngày nay nổi bật hơn hết là đài tưởng niệm Lion's Mound (Đồi Sư tử), một gò nhân tạo khổng lồ được xây dựng từ đất của chiến trường; địa hình của chiến trường gần gò chưa được bảo tồn.
Bối cảnh lịch sử
thumb|left|upright=1.4|Tình hình chiến sự ở [[Tây Âu năm 1815: 250.000 quân Pháp phải đối mặt với một liên minh gồm khoảng 850.000 quân trên bốn mặt trận. Ngoài ra, Napoléon còn phải bắt buộc để lại 20.000 binh phía Tây nước Pháp để chống lại một cuộc khởi nghĩa của những người bảo hoàng.]] thumb|upright|Chiến lược trỗi dậy của Napoleon là cô lập liên quân Anh và quân Phổ và tiêu diệt từng đạo quân một thumb|upright|[[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington|Công tước Wellington, chỉ huy liên quân Anh]] thumb|upright|[[Gebhard Leberecht von Blücher, một trong những nhân vật chỉ huy quân đội Liên minh đánh bại Napoleon tại Trận Leipzig, chỉ huy của quân Phổ ]] Sau thất bại thê thảm của Napoléon trong cuộc xâm lược nước Nga vào năm 1812, các liệt cường châu Âu liên kết lại để cùng tấn công nước Pháp. Quân Liên minh thứ sáu đã đánh tan tác quân Pháp trong trận thư hùng đẫm máu ở Leipzig vào tháng 10 năm 1813, mang lại chiến thắng toàn diện cho ngọn lửa đấu tranh Giải phóng Dân tộc của người Đức thoát khỏi ách đô hộ của Pháp. Sau thất bại tại Leipzig, Napoléon trở về Pháp và liền phải đối phó với sự tiến công thẳng vào chính quốc Pháp của quân Liên minh thứ sáu vào năm 1814. Với chiến thắng trong trận Paris, quân sĩ Liên minh đã chiếm lĩnh được đế đô Paris trong cùng năm. Napoléon buộc phải thoái vị và bị lưu đày tới đảo Elba. Thế nhưng cựu hoàng Pháp hãy còn đầy tham vọng này không chịu ngồi yên. Biết được dân chúng Pháp vẫn ủng hộ mình, vào tháng 4 năm 1815, Napoléon đã bí mật trốn khỏi nơi giam cầm quay trở về nước. Nhận được tin, vua Louis XVIII đã cử quân đội đến bắt giữ ông. Thế nhưng trong mắt người dân và binh lính Pháp lúc bấy giờ thì Napoléon vẫn là một người anh hùng đã mang về vinh quang cho nước Pháp. Hầu hết các tướng hoặc kính phục hoặc nể sợ tài năng quân sự của Napoléon, vì thế hết đoàn quân này đến đoàn quân khác được cử đi để bắt Napoléon cuối cùng lại quay về dưới quyền chỉ huy của cựu hoàng. Chỉ trong vòng ba tuần, Napoléon đã khôi phục được Đế quyền của mình. Điều này thể hiện sự dễ dàng của giới quân sự Pháp trong việc lên nắm Triều chính.
Vào ngày 13 tháng 3 năm 1815, sáu ngày trước khi Napoléon về đến Paris, các cường quốc tại Hội nghị Viên tuyên bố ông là kẻ ngoài vòng pháp luật. Bốn ngày sau đó, Anh, Nga, Áo, Phổ cùng nhau điều động quân đội để tấn công Napoléon, với mỗi nước kể trên đều góp không dưới 15 vạn binh sĩ. Đoàn quân của họ có tổng lực là khoảng 60 vạn binh sĩ. Biết rằng khả năng dùng thương lượng để ngăn cản các nước thuộc Liên minh thứ bảy tiến công nước Pháp là không thể, Napoléon chỉ còn lại hy vọng cuối cùng là tấn công trước khi họ kết hợp với nhau. Nếu tiêu diệt được quân Liên minh ở phía nam Brussels trước khi họ được tăng viện thì Napoléon sẽ có thể buộc người Anh quay về biển và đánh bật người Phổ khỏi cuộc chiến. Một khi Anh và Phổ đã thất bại rồi thì Napoléon có thể tiến hành đàm phán với Áo và Nga để duy trì cục diện. Tuy tổng lực của liên quân Anh - Phổ mạnh mẽ hơn quân Pháp đáng kể, liên quân Anh - Phổ lại chưa tổ chức Chiến dịch kỹ lưỡng. Một điều đáng lưu ý nữa là ở Bỉ có rất nhiều người nói tiếng Pháp ủng hộ ông, một chiến thắng của Pháp có thể thúc đẩy một cuộc cách mạng thân Pháp ở đó. Quân Anh ở Bỉ cũng chỉ là lực lượng hạng hai; vì phần lớn những binh sĩ giỏi nhất của họ trong cuộc chiến ở bán đảo Tây-Bồ đã được đưa tới Hoa Kỳ cho cuộc chiến năm 1812.
Dạo đầu
nhỏ|300px|phải|Bản đồ chiến dịch Waterloo Sau khi Napoléon Bonaparte trở lại nắm quyền vào năm 1815, các nước chống lại ông đã cùng nhau thành lập khối Liên minh thứ bảy, và bắt đầu điều động quân đội. Hai lực lượng lớn dưới quyền của Wellington và von Blücher tiến sát biên giới phía đông bắc nước Pháp. Napoléon quyết định tấn công để tiêu diệt họ trước khi họ kết hợp cùng các thành viên khác trong khối Liên minh để tiến hành một cuộc xâm lăng vào nước Pháp. Trận Waterloo chính là cuộc chiến quyết định trong chiến dịch Waterloo diễn ra ba ngày (từ 16-19 tháng 6 năm 1815) này. Trước đó, vài trận đánh đẫm máu đã kết thúc với thất bại của Napoléon trong việc ngăn cách các kẻ thù của ông - sự lặp lại của chiến bại của ông hồi chiến tranh Liên minh thứ sáu.