cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biểu tình Mahsa Amini
Phản ứng
Vào ngày 22 tháng 9, phóng viên quốc tế hàng đầu Christiane Amanpour của CNN đã lên lịch phỏng vấn Tổng thống Iran Ebrahim Raisi tại thành phố New York, sau khi ông xuất hiện tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Amanpour đã lên kế hoạch nói chuyện với Tổng thống Raisi về một số vấn đề quốc tế, bao gồm cái chết của Mahsa Amini và các cuộc biểu tình phát sinh từ đó. Cuộc phỏng vấn được trông đợi từ lâu sẽ là lần đầu tiên Raisi nói chuyện với truyền thông Mỹ trên đất Mỹ. Bốn mươi phút sau khi cuộc phỏng vấn dự kiến bắt đầu và trước khi Raisi đến, một phụ tá của nhà lãnh đạo Iran này đã đưa ra yêu cầu vào phút cuối và tuyên bố rằng cuộc gặp sẽ không diễn ra trừ khi phóng viên đội khăn trùm đầu, đề cập đến "tình hình ở Iran" và nói rằng nó là "một vấn đề về sự tôn trọng". Amanpour trả lời rằng cô không thể đồng ý với "điều kiện chưa từng có và bất ngờ" như vậy và sau đó nhận xét về tình hình, nói rằng khi thực hiện các cuộc phỏng vấn bên ngoài Iran, "tôi chưa bao giờ được bất kỳ tổng thống Iran nào yêu cầu ... đội khăn trùm đầu".
Một số phụ nữ Iran sống ở Ấn Độ đã biểu tình chống lại chính phủ Iran và đốt hijab của họ như một hình thức phản đối.
Những tổ chức ủng hộ quyền con người
Sau khi các hình ảnh và video về những cuộc biểu tình và lực lượng an ninh trong các cuộc biểu tình xuất hiện, nhiều nhóm quyền con người quốc tế như nhóm Quyền Con Người Iran, nhóm Theo dõi Quyền Con Người, và Quyền Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Nada al-Nashif, đã đưa ra những tuyên bố bày tỏ sự quan ngại của mình. Nhóm Theo dõi Quyền Con Người đã nêu lên những mối lo ngại cụ thể về những báo cáo dường như chỉ ra rằng chính quyền đang sử dụng hơi cay và vũ lực chết người để giải tán người biểu tình.
Cấm vận
Vào ngày 22 tháng 9 năm 2022, Bộ Ngân khố Hoa Kỳ đã thông báo các biện pháp trừng phạt đối với Cảnh sát Hướng dẫn cũng như bảy lãnh đạo cấp cao của các tổ chức an ninh khác nhau của Iran, vì "bạo lực chống lại người biểu tình và cái chết của Mahsa Amini". Những người này bao gồm Mohammad Rostami Cheshmeh Gachi, cảnh sát trưởng của Cảnh sát Đạo Đức của Iran, và Kioumars Heidari, chỉ huy lực lượng bộ binh của quân đội Iran, cùng với Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib, Haj Ahmad Mirzaei, người đứng đầu nhánh Tehran của Cảnh sát đạo đức, Salar Abnoush, phó chỉ huy lực lượng dân quân Basij, và hai cảnh sát chỉ huy, Manouchehr Amanollahi và Qasem Rezaei của lực lượng Cảnh Sát Cộng Hoà Hồi Giáo Iran ở tỉnh Chaharmahal và Bakhtiari của Iran. Các biện pháp trừng phạt sẽ bao gồm việc ngăn chặn bất kỳ tài sản hoặc cổ quyền tài sản nào thuộc khu vực dưới quyền tài phán của Hoa Kỳ, và báo cáo chúng cho Bộ Ngân khố Hoa Kỳ. Hình phạt sẽ được áp dụng đối với bất kỳ bên nào tạo điều kiện cho các giao dịch hoặc dịch vụ đối với các thực thể bị cấm vận.
Tham khảo
Thể loại:Biểu tình năm 2022 Thể loại:Biểu tình đang diễn ra Thể loại:Biểu tình quyền công dân Thể loại:Nhiệm kỳ tổng thống của Ebrahim Raisi 2022 Biểu tình
Sagard
Sagard là một đô thị thuộc huyện Vorpommern-Rügen (trước thuộc huyện Rügen), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Rügen
Saint-Vincent, Pyrénées-Atlantiques
Saint-Vincent là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Pyrénées-Atlantiques
Oligoschema contorta
Oligoschema contorta là một loài ruồi trong họ Asilidae. Oligoschema contorta được Walker miêu tả năm 1857. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Hiệp hội các nhà sản xuất xe 2 bánh Việt Nam
Mục tiêu
Mục tiêu của hiệp hội là nhằm xây dựng nơi kết nối thông tin giữa các doanh nghiệp sản xuất và phân phối tới khách hàng một cách nhanh chóng, thông tin chính xác và tin cậy để khách hàng tham khảo. Ngoài các thông tin liên quan tới sản phẩm chúng tôi cũng thường xuyên cập nhật các chương trình đồng hành cùng khách hàng của các nhà sản xuất như: chương trình xã hội, chương trình khuyến mãi…
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty sản xuất xe 2 bánh Việt Nam Thể loại:Khởi đầu năm 2013 Thể loại:Hiệp hội thương mại Việt Nam
Porcellio sordidus
Porcellio sordidus là một loài chân đều trong họ Porcellionidae. Loài này được Budde-Lund miêu tả khoa học năm 1879.
Tham khảo
Thể loại:Porcellio
Tonami, Toyama
Tonami (砺波市) là một thành phố thuộc tỉnh Toyama, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố tỉnh Toyama
Thung lũng Silicon
nhỏ|phải|275px|Khu buôn bán của [[San Jose, California|San Jose, tự đặt tên là "thủ đô của Silicon Valley"]]
Thung lũng Silicon (tiếng Anh: Silicon Valley; còn được người Mỹ gốc Việt gọi là Thung lũng Điện tử) là phần phía Nam của vùng vịnh San Francisco tại phía Bắc California ở Mỹ. Ban đầu tên này được dùng để chỉ một số lượng lớn các nhà phát minh và hãng sản xuất các loại chíp silicon (bộ xử lý vi mạch bằng silic), nhưng sau đó nó trở thành cái tên hoán dụ cho tất cả các khu thương mại công nghệ cao (high tech) trong khu vực.
Silicon Valley bao gồm bộ phận phía bắc của thung lũng Santa Clara và một số cộng đồng kế cận của miền nam bán đảo Bán đảo San Francisco cùng Vịnh Đông. Địa phận của nó kéo dài ước chừng từ Menlo Park (nằm trên bán đảo) và Fremont/Newark tại Vịnh Đông xuống thông qua San Jose, và điểm trung tâm của nó ước chừng là điểm Sunnyvale ở California. Đường 17 là hành lang thông qua dãy Santa Cruz vào đến Thung lũng Scotts và Santa Cruz, trong quận Santa Cruz, là con đường mà nhiều người cho rằng nó trực thuộc địa phận của Silicon Valley.
Nguồn gốc của tên gọi
"Silicon Valley" là cái tên được nhà báo Don Hoefler đặt cho vào năm 1971. Ông lấy nó làm tiêu đề cho loạt các bài báo của mình, gọi tên là "Silicon Valley USA", đăng trong thương mại tuần báo Electronic News, khởi đầu phát hành vào ngày 11 tháng 1 năm 1971.
Silicon ám chỉ đến độ tập trung cao độ của các ngành công nghiệp liên quan đến công nghệ bán dẫn và công nghệ vi tính trong vùng. Chữ Valley (thung lũng) ám chỉ đến thung lũng Santa Clara, nằm ở cực Nam của vịnh San Francisco.
Cái tên này còn có thể được áp dụng để chỉ các vùng lân cận nằm ở hai bên vịnh San Francisco. Tại đó, nhiều ngành công nghiệp được phát triển một cách nhanh chóng. Về địa lý mà nói, nếp gấp của bề mặt Trái Đất tạo nên Silicon Valley, cũng đồng thời tạo nên vịnh San Francisco nữa — điều khác biệt duy nhất giữa chúng là độ cao.
Trong rất nhiều năm giữa hai thập niên 1970 và thập niên 1980, các nhà báo thường nhắc đến nó với cái tên Silicon Valley. Đây là cái tên người ta dùng trước khi nó trở thành một cái tên thông dụng trong nền văn hóa của Hoa Kỳ. Do không quen thuộc với silic, các tác giả viết báo chí thường hiểu nhầm nó là một chữ đánh vần sai của chữ silicon, một chất liệu dùng để trét (caulking), để bơm ngực (breast implants) và còn là chất liệu dùng trong nhiều sản phẩm khác được giới thiệu với công chúng gần đây.
Những tập đoàn nổi tiếng
Hàng ngàn tập đoàn công nghệ có trụ sở ở Silicon Valley; trong số đó, những tên sau đây nằm trong danh sách Forbes 500:
nhỏ|phải|Adobe Systems nhỏ|phải|Advanced Micro Devices nhỏ|phải|Apple Inc. nhỏ|phải|eBay nhỏ|phải|Google nhỏ|phải|Intel nhỏ|phải|Intuit nhỏ|phải|Oracle nhỏ|phải|Yahoo!
Thêm vào đó, các tập đoàn danh tiếng có trụ sở ở Silicon Valley bao gồm (một số không còn tồn tại hay đã bị sáp nhập):
Phù hợp với tôn chỉ của mình, Silicon Valley cũng là nơi đặt trụ sở chính của Fry's Electronics, một công ty bao gồm nhiều siêu thị (superstore) bán các vật liệu công nghệ cao high tech.
Danh sách các tập đoàn lớn nhất, xem Category:Companies based in the Silicon Valley
Các trường đại học
Các trường đại học sau đây không có trụ sở ở Silicon Valley, nhưng có các phương tiện dùng cho nghiên cứu và cho các người tốt nghiệp đại học:
Các thành phố
Một số thành phố nằm ở Silicon Valley (theo thứ tự bảng chữ cái):
Một số thành phố nằm gần Silicon Valley có thể được xem thuộc vùng này:
Các trung tâm công nghệ khác cũng có tên valley
Những người phát triển kế hoạch của chính phủ và kinh doanh mạng lưới thích sử dụng tên "valley" để diễn tả khu vực của họ giống như thành quả đã đạt được của Silicon Valley; ví dụ, the Vale do Aço.
Bangalore thường được gọi là "Silicon Valley của Ấn Độ" bởi vì nó đã trở thành một trung tâm công nghệ cao. Cũng là nơi đặt đại bản doanh của hơn 1.000 công ty công nghệ hàng đầu gồm: IBM, Intel, Dell, Cisco, Sun Microsystems và Oracle. Bởi nơi đây có nguồn nhân lực dồi dào, vốn tiếng Anh tốt cùng tiền lương rẻ bằng 1/8 lần so với Mỹ. Nhưng nếu so sánh với Silicon Valley ở California thì Bangalore cần một thời gian dài để bắt kịp. Silicon Valley nổi tiếng vì các hoạt động kinh doanh mạnh mẽ, nhưng ở Bangalore dân chúng thích gia nhập công ty hơn là bắt đầu dự án kinh doanh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu buôn bán công nghệ cao Thể loại:Vùng Vịnh San Francisco Thể loại:San Francisco Thể loại:California
Sucinagonia javetana
Sucinagonia javetana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1939.
Tham khảo
Thể loại:Sucinagonia
Samtens
Samtens là một đô thị thuộc huyện Vorpommern-Rügen (trước thuộc huyện Rügen), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Rügen
Saulnes
Tham khảo
Thể loại:Xã của Meurthe-et-Moselle
Sainte-Pexine
Sainte-Pexine là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 15,76 km², dân số năm 2006 là 1576 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 30 mét trên mực nước biển.
Liên kết ngoài
Sainte-Pexine
Sanzey
Sanzey  là một xã thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Meurthe-et-Moselle
Saint-Pierre-d'Irube
Saint-Pierre-d'Irube (Basque Hiriburu) là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Pyrénées-Atlantiques
Ommatius impeditus
Ommatius impeditus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ommatius impeditus được Wulp miêu tả năm 1872. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Ommatius
Oyabe, Toyama
Oyabe (小矢部市) là một thành phố thuộc tỉnh Toyama, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố tỉnh Toyama
Bârlad
Bârlad là một đô thị thuộc hạt Vaslui, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 69183 người. Thành phố nằm ở hai bên bờ sông Bârlad chảy vào vùng đồng băng cao ở phía đông Moldavia.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Vaslui Thể loại:Thành phố của România
Hàng không năm 1947
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1947:
Chuyến bay đầu tiên
Tháng 1
Tháng 3
Tháng 5
Tháng 6
Tháng 7
Tháng 9
Tháng 10
Tháng 11
Tháng 12
Bắt đầu hoạt động
Tháng 4 Tháng 10 Tháng 11
Tham khảo
Thể loại:Hàng không năm 1947
Scott Carpenter
Malcolm Scott Carpenter (1 tháng 5 năm 1925 - 10 tháng 10 năm 2013), (Cmdr, USN), là một sĩ quan hải quân Hoa Kỳ và phi công, phi công thử nghiệm, kỹ sư hàng không, phi hành gia và thủy phi cơ người Mỹ. Ông là một trong bảy phi hành gia ban đầu được lựa chọn cho dự án Mercury của NASA vào tháng 4 năm 1959. Carpenter là người Mỹ thứ hai (sau John Glenn) bay vòng quanh Trái Đất và người Mỹ thứ tư bay vào trong không gian, sau Alan Shepard, Gus Grissom, và Glenn.
Tiểu sử
Sinh ngày 1 tháng 5 năm 1925 tại Boulder, Colorado, Carpenter chuyển đến New York City cùng với bố mẹ Marion Scott Carpenter và Florence Kelso Carpenter trong 3 năm đầu đời. Cha của ông đã được trao một bài nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Columbia. Vào mùa hè năm 1927, Scott trở lại Boulder cùng mẹ, sau đó bị bệnh lao. Ông được nuôi nấng bởi ông bà ngoại của ông ta trong nhà của gia đình ở góc đường Aurora và phố Seventh, cho đến khi tốt nghiệp trường trung học Boulder vào năm 1943. Người ta cho rằng Carpenter đã đặt tên cho tàu vũ trụ "Aurora 7" theo tên đại lộ Aurora, nhưng ông đã phủ nhận điều này.
Anh là một Hướng đạo sinh và kiếm được thứ hạng của Hướng đạo sinh hạng 2.
Phục vụ hải quân
Sau khi tốt nghiệp, ông được nhận vào chương trình đào tạo đại học Hải quân V-12 như là một học viên hàng không (V-12a) tại Colorado College ở Colorado Springs. Sau một năm ở đó, ông đã trải qua 6 tháng huấn luyện tại Trường Preflight của St. Mary, Moraga, California, và bốn tháng huấn luyện bay chính tại Ottumwa, Iowa. . Chiến tranh thế giới II kết thúc trước khi ông có thể hoàn thành đào tạo và nhận được một nhiệm vụ ở nước ngoài, vì vậy Hải quân đã giải phóng ông khỏi nhiệm vụ tích cực. Ông trở lại Boulder tháng 11 năm 1945 để nghiên cứu Cơ học Hàng không tại Đại học Colorado ở Boulder. Trong khi tại Colorado, ông gia nhập Delta Tau Delta Vào cuối năm cuối cấp, anh đã bỏ lỡ buổi kiểm tra cuối cùng trong truyền nhiệt, để lại cho anh một yêu cầu ngắn về mức độ. Sau chuyến bay Mercury của mình, trường đại học đã cấp cho ông một bằng Cử nhân Khoa học với lý do: "Việc đào tạo sau này của ông như là một phi hành gia đã làm nhiều hơn cho sự thiếu hụt trong chủ đề trao đổi nhiệt Vào đêm trước chiến tranh Triều Tiên, Carpenter đã được tuyển mộ bởi Chương trình Cung ứng trực tiếp của Hải quân Hoa Kỳ (DPP). Ông đã báo cáo cho Trạm Không quân Hải quân Pensacola, Florida vào mùa thu năm 1949 để huấn luyện cho chuyến bay trước và chuyến bay chính. Ông đã kiếm được cánh bay phi công của mình vào ngày 19 tháng 4 năm 1951 tại Corpus Christi, Texas. Ông đã dành ba tháng tại Trường Đào tạo Điện tử Không gian Đen, San Diego, California, và ở trong một đơn vị đào tạo chuyển tiếp Lockheed P2V ở đảo Whidbey Island, Washington, cho đến tháng 10 năm 1951. Tháng 11 năm 1951, ông được phân công làm Đội 6 thuộc Đội Barbers Điểm, Hawaii. Trong lần thực hiện nhiệm vụ đầu tiên, khi triển khai lần đầu tiên, Carpenter đã bay Lockheed P2V Neptunes cho phi đội tuần tra thứ sáu (VP-6) về các chiến dịch trinh sát và chống tàu ngầm (ASW) trong Chiến tranh Triều Tiên. Tiếp theo tại Adak, Alaska, Carpenter sau đó đã bay các sứ mệnh giám sát dọc bờ biển Liên Xô và Trung Quốc trong lần triển khai lần thứ hai; Được chỉ định là PPC (chỉ huy máy bay tuần tra) để triển khai lần thứ ba của mình, LTJG Carpenter đã được bố trí đóng với hải đội của ông ở Guam.
Làm việc cho NASA
thumb|left|200px|Carpenter kiểm tra vật liệu hình tổ ong này sẽ hỗ trợ khiên bảo vệ phi thuyền Aurora 7 của ông vào năm 1962.. Fter được chọn cho Dự án Mercury năm 1959, Carpenter, cùng với sáu phi hành gia khác, giám sát sự phát triển của viên Mercury. Ông làm phi công dự phòng cho John Glenn, người đã bay nhiệm vụ đầu tiên của Hoa Kỳ trên chiếc tàu Friendship 7 vào tháng 2 năm 1962. Carpenter, phục vụ như một người giao tiếp viên trên chuyến bay này, có thể nghe nói "Godspeed, John Glenn" ghi âm cuộc tấn công của Glenn.
Khi Deke Slayton bị rút khỏi căn cứ y tế từ chuyến bay quỹ đạo thứ hai của Project Mercury (mà Slayton sẽ đặt tên là Delta 7), Carpenter được giao nhiệm vụ thay thế ông. Ông đã bay vào vũ trụ vào ngày 24 tháng 5 năm 1962, trên đỉnh tên lửa Mercury-Atlas 7 cho nhiệm vụ khoa học ba quỹ đạo kéo dài gần 5 giờ. Phi thuyền Aurora 7 mình đạt độ cao tối đa 164 dặm (264 km) và một vận tốc quỹ đạo của 17.532 dặm một giờ (28.215 km / h). thumb|250px|Carpenter trong một bài tập luyện tập chạy nước trước khi thực hiện nhiệm vụ [[Mercury-Atlas 7 Carpenter đã thực hiện 5 thí nghiệm trên mỗi chuyến bay, và trở thành phi hành gia người Mỹ đầu tiên ăn thức ăn rắn trong không gian. Ông cũng xác định được "những con đom đóm" bí ẩn của Glenn trong suốt Friendship 7 như những hạt chất lỏng đông lạnh nới lỏng từ bên ngoài của tàu vũ trụ, mà ông có thể sản xuất bằng cách tung ra trên tường gần cửa sổ. Ông đổi tên thành "frostflies".
Tác phẩm của Carpenter trong không gian là chủ đề của những lời chỉ trích và tranh cãi. Trong khi một nguồn có Christopher C. Kraft, Jr. (người điều khiển chuyến bay từ Cape Canaveral) xem xét "sứ mệnh thành công nhất của Carpenter cho đến nay, mọi thứ đã hoàn hảo trừ một số chi phí quá mức", tờ New York Times báo cáo Trong phúc trình cho Carpenter rằng Kraft tức giận vì Carpenter đã không để ý đến thiết bị của mình và bỏ qua các hướng dẫn từ Mission Control. Kraft phản đối việc Carpenter giao cho các nhiệm vụ không gian trong tương lai.
Carpenter sau đó được bổ nhiệm vào Trường thí điểm Hải quân Hoa Kỳ, lớp 13, tại NAS Patuxent River, Maryland năm 1954. Ông tiếp tục tại Patuxent cho đến năm 1957, làm việc như một phi công thử nghiệm trong Phòng Kiểm tra Điện tử; Trong nhiệm vụ này Carpenter tiến hành các dự án thử nghiệm bay trong một loạt các máy bay Hải quân, bao gồm máy bay phản lực cánh đa và đơn và máy bay tiêm kích cánh quạt, máy bay tấn công, máy bay ném bom tuần tra và thủy phi cơ. Trong lần thực hiện nhiệm vụ kế tiếp, ông đã trải qua tại Monterey, California, tại Trường Hải quân. Sau khi tham dự Trường Tình báo Hàng hải Naval, Washington D.C., thêm tám tháng nữa vào năm 1957 và 1958, Carpenter được đặt tên là Cán bộ Tình báo Hàng không cho USS Hornet.
Tham khảo
Thể loại:Doanh nhân Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhà du hành vũ trụ Mỹ Thể loại:Người viết tự truyện Mỹ Thể loại:Phi công Mỹ Thể loại:Doanh nhân Mỹ Thể loại:Kỹ sư Mỹ Thể loại:Nam nhà văn Mỹ Thể loại:Quân nhân Mỹ trong Chiến tranh Triều Tiên Thể loại:Người Boulder, Colorado Thể loại:Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ
Berlin
Berlin ( phiên âm là Be-lin hay Béc-lin theo tiếng Đức và Béc-lanh theo tiếng Pháp), hoặc Bá Linh (phiên âm theo Hán Việt, mặc dù tên thành phố theo tiếng Trung Quốc hiện nay là 柏林, Bá Lâm) là thủ đô và cũng là một trong 16 bang của Cộng hòa Liên bang Đức. Với dân số hơn 3,7 triệu người, đây là thành phố lớn nhất của Đức và Liên minh châu Âu. Nằm ở miền Đông Bắc nước Đức, Berlin là trung tâm của khu vực đô thị Berlin-Brandenburg, trong đó có khoảng 6 triệu người đến từ hơn 180 quốc gia trên thế giới. Nằm trong vùng Đồng bằng châu Âu, Berlin bị ảnh hưởng bởi khí hậu ôn đới theo mùa. Khoảng 1/3 diện tích của thành phố là rừng, công viên, vườn, sông và hồ, do đó thành phố này luôn có bầu không khí trong lành.
Được ghi nhận lần đầu tiên vào thế kỷ 13, Berlin từng là thủ đô của Vương quốc Phổ (1701–1918), Đế chế Đức (1871–1918), Cộng hòa Weimar (1919–1933) và Đức Quốc Xã (1933–1945). Vào những năm 1920, Berlin là thành phố lớn thứ ba trên thế giới. Sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, thành phố đã bị liên quân bốn nước chiếm đóng, sau đó các khu vực do Anh, Pháp, Hoa Kỳ chiếm đóng được hợp nhất và trở thành Tây Berlin (thuộc Tây Đức), được bao quanh bởi Bức tường Berlin và phần còn lại do Liên Xô chiếm đóng trở thành Đông Berlin (thủ đô của Cộng hòa Dân chủ Đức). Sau khi nước Đức tái thống nhất ngày 3 tháng 10 năm 1990, Berlin trở thành thủ đô của liên bang Đức, nơi đặt trụ sở của 147 đại sứ quán nước ngoài. Sau Quyết nghị Thủ đô của Quốc hội Liên bang Đức (Deutsche Bundestag) vào năm 1991 thành phố cũng thực thi chức năng của mình là trụ sở của chính phủ và quốc hội từ năm 1999.
Berlin là một trung tâm chính trị, văn hóa, khoa học quan trọng của châu Âu. Đô thị lớn này là một điểm nút giao thông và một trong những thành phố thu hút được nhiều khách du lịch nhất của lục địa già này. Nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, nhà hát và viện bảo tàng tại Berlin có danh tiếng quốc tế.
Vị trí địa lý
Berlin nằm ở phía Đông Bắc nước Đức và được bao quanh bởi tiểu bang Brandenburg. Berlin cách biên giới với Ba Lan 70 km và là một trong những khu vực đông dân cư nhất nước Đức.
Khu vực Berlin ngày nay nằm giữa hai vùng cao Barnim và Teltow. Trung tâm lịch sử của Berlin trước đây bé hơn rất nhiều và được hình thành trong một thung lũng, ở bên bờ sông Spree tại nơi hẹp nhất của sông này. Sông Spree chảy từ hướng Đông sang Tây và đổ vào sông Havel ở tận cùng phía tây của quận Spandau. Sông Havel chảy theo hướng Bắc-Nam này tạo nên các hồ lớn ở Berlin như hồ Tegeler hay hồ Wannsee.
Phần lớn khu vực Berlin ngày nay nằm ở trên hai vùng cao này: phần lớn các quận Reinickendorf và Pankow nằm trên Barnim, trong khi phần chính của các quận như Charlottenburg-Wilmersdorf, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schöneberg và Neukölln thì nằm trên Teltow.
Điểm cao nhất của Berlin là điểm cao nhân tạo Teufelsberg (114,7 m trên mực nước biển) được đắp lên từ những đống đổ nát sau Chiến tranh thế giới thứ hai và điểm cao tự nhiên Müggelberge (115,4 m) trong quận Treptow-Köpenick. Chiều dài nhất từ Đông sang Tây vào khoảng 45 km, theo hướng Bắc-Nam khoảng 38 km
Khí hậu
Thành phố nằm trong vùng khí hậu ôn hòa. Nhiệt độ trung bình cả năm ở Berlin-Dalem là 9,2 °C và lượng mưa trung bình hằng năm là 579 mm.
Các tháng nóng nhất trong năm là tháng 7 và tháng 8 với nhiệt độ bình quân là 18,4 hay 17,8 °C, tháng lạnh nhất trong năm: tháng 1 và tháng 2, nhiệt độ trung bình là 0,5 và 1,2 độ Celsius.
Tháng 7 là tháng có mưa nhiều nhất, trung bình là 67 mm, tháng có mưa ít nhất là tháng 2, trung bình 36 mm.
center|800px|Toàn cảnh Berlin
Lịch sử
Cölln, phần của thành phố đôi Berlin-Cölln được nhắc đến lần đầu tiên vào năm 1237, tiếp theo đó là Berlin vào năm 1244. Hai thành phố nằm hai bên bờ của sông Spree được nối liền bởi chiếc cầu bắc qua sông Spree đó là điểm hẹp nhất của sông. Vào năm 1307, hai thành phố có tòa thị chính chung.
Từ năm 1415 Friedrich I lên làm Tuyển hầu tước (Kürfürst) của xứ Brandenburg, trị vì lãnh địa cho đến năm 1440. Dòng dõi nhà Hohenzollern đóng đô tại thành Berlin cho đến năm 1918, đầu tiên là Tuyển hầu tước của xứ Brandenbrg, rồi là Vua của Vương quốc Phổ và cuối cùng là Hoàng đế của Đế chế Đức.
nhỏ|trái|Đường Unter den Linden với khách sạn Victoria, khoảng năm 1890 nhỏ|Berlin tan nát sau chiến tranh thế giới thứ 2, trong ảnh là Quảng trường Postdam Cuộc cách mạng Công nghiệp đã thay đổi bộ mặt thành phố vào thế kỷ 19; kinh tế và dân số Berlin được mở rộng đáng kể và thành phố trở thành trọng điểm kinh tế và trung tâm đường sắt của Đức. Các vùng ngoại ô mới đã được hình thành làm gia tăng diện tích và dân số Berlin. Vào năm 1861, các khu vực ngoại ô Wedding, Moabit, Tempelhofer và Schöneberger được sáp nhập thêm vào Berlin. Vào năm 1871 Berlin trở thành thủ đô của đế chế Đức mới được hình thành. Đến năm 1881 thành phố được tách khỏi tỉnh Brandenburg. Sau Đại chiến thế giới lần thứ nhất, vào năm 1918 nước Cộng hòa Weimar được thành lập tại Berlin. Với Luật Berlin Lớn năm 1920, thành phố này được mở rộng thêm các thành phố lân cận, cũng như các quận, huyện xung quanh Berlin. Khi đó dân số Berlin vào khoảng 4 triệu người.
Sau khi đảng Quốc xã lên nắm quyền năm 1933, Berlin trở thành thủ đô của Đế chế thứ ba. Thế vận hội mùa hè năm 1936 được tổ chức tại Berlin. Đảng Quốc xã có lập nên các kế hoạch xây dựng Berlin thành thủ đô Germania của toàn thế giới. Tuy nhiên ý định này bị thất bại do thua trong Đại chiến thế giới lần thứ hai. nhỏ|Đám đông người đứng trên [[Bức tường Berlin khi bức tường sụp đỗ vào cuối năm 1989, chấm dứt sự chia cắt Đông và Tây]] Bom đạn chiến tranh đã phá hủy phần lớn các khu vực ở Berlin. Vào ngày 16 tháng 4 năm 1945, khi Hồng quân Liên Xô phát động chiến dịch Berlin. Quốc trưởng Adolf Hitler tự sát vào ngày 30 tháng 4, và thủ đô thất thủ vào ngày 2 tháng 5 năm 1945. Sau khi Đức Quốc xã đầu hàng, Berlin bị chia giống như toàn thể nước Đức thành 4 phần. Các khu vực đóng chiếm của quân liên minh phương tây: Mỹ, Anh và Pháp tạo thành Tây Berlin, còn khu vực đóng chiếm của Liên Xô tạo thành Đông Berlin. Tuy nhiên một bộ lãnh đạo cho cả Berlin được thành lập bởi 4 quân liên minh này. Sự khác biệt về đường lối chính trị giữa quân đội đồng minh phương tây và Liên Xô dẫn đến việc phong tỏa Tây Berlin vào năm 1948/1949. Quân đội đồng minh phương tây đã trả lời hành động này bằng cách tiếp tế Berlin bằng đường không.
Sau khi nước Cộng hòa Liên bang Đức được thành lập ở Tây Đức với nền kinh tế thị trường, và nước Cộng hòa Dân chủ Đức được thành lập ở Đông Đức với nền kinh tế kế hoạch tập trung, cuộc Chiến tranh lạnh trở nên sâu sắc hơn ngay cả ở Berlin. Trong khi nước Cộng hòa Liên bang Đức dời thủ đô về Bonn, lúc đầu được xem như là một giải pháp tạm thời, thì Đông Berlin thành thủ đô của nước Cộng hòa Dân chủ Đức. Cao điểm của cuộc phân tranh Đông-Tây được đạt tới với việc nước Cộng hòa Dân chủ Đức dựng lên Bức tường Berlin vào ngày 13 tháng 8 năm 1961 chia cách Đông và Tây Berlin. Sự đi lại giữa hai khu vực này chỉ có thể xảy ra ở một số điểm kiểm tra nhất định.
Mãi đến năm 1989, dưới áp lực đấu tranh của nhân dân Đông Đức bức tường thành ngăn cách mới bị phá bỏ. Vào năm 1990, hai nước Đức tái thống nhất thành nước Cộng hòa Liên bang Đức, và theo Hiệp ước Thống nhất Berlin trở thành thủ đô của nước Đức. Năm 1991 quốc hội Đức quyết định Berlin cũng là trụ sở chính phủ của Đức. Bắt đầu từ ngày 1 tháng 9 năm 1999 quốc hội và chính phủ bắt đầu làm việc tại Berlin.
Dân số
Theo thống kê, Berlin có tất cả 3.402.312 nhân khẩu vào tháng 9 năm 2006. Trong số đó có 327.870 người được báo cáo là thất nghiệp vào tháng 1 năm 2005, chiếm tỉ lệ 19,4%.
Vào tháng 11 năm 2006 có 463.723 (13.9%) người nước ngoài từ 185 nước sống tại Berlin. Độ tuổi trung bình của người Berlin trong năm 2004 là 41,7 tuổi. Điều này tương ứng với một sự gia tăng ở mức 2,5 tuổi trong vòng 12 năm.
Thủ đô
nhỏ Nghị quyết Thủ đô của Quốc hội Liên bang Đức lần thứ nhất sau tái thống nhất vào năm 1991 quyết định Berlin, thủ đô của liên bang, sẽ là trụ sở của Quốc hội Liên bang, của chính phủ liên bang và của Hội đồng Liên bang. Từ năm 1994, trụ sở của tổng thống liên bang cũng ở tại Berlin. Trong năm 1999 một phần lớn chính phủ liên bang đã chuyển từ Bonn về Berlin. Nhưng Berlin không phải là thủ đô tập trung vì phần lớn các cơ quan liên bang nằm ở thành phố Bonn trực thuộc liên bang hay là trong các thành phố khác.
Tiểu bang Berlin
nhỏ|phải|Tòa thị chính Berlin Từ khi tái thống nhất hai quốc gia Đức vào ngày 3 tháng 10 năm 1990, Berlin là một tiểu bang của nước Cộng hòa Liên bang Đức. Số quận trực thuộc Berlin được giảm từ 23 xuống còn 12. Trong quốc hội tiểu bang Berlin, theo Hiến pháp của Berlin là quyền lực lập pháp, hiện nay bao gồm nghị sĩ của các đảng SPD, CDU, Đảng Cánh tả (tiếng Đức: Linkspartei), Đảng Xanh (Büdnis 90/Die Grüne) và FDP. Chính phủ tiểu bang, quyền lực hành pháp, bao gồm thị trưởng và đến 8 nghị sĩ. Thị trưởng đương nhiệm đồng thời cũng là người đại diện cho tiểu bang và thành phố.
Các quận
300px|nhỏ|trái|Các quận của Berlin Sau cuộc cải cách vào ngày 10 tháng 5 năm 1998 23 quận lẻ của Berlin trước đây được gộp lại thành 12 quận chính như hiện tại, bao gồm: Mitte, Friedrichshain-Kreuzberg, Pankow, Charlottenburg-Wilmersdorf, Spandau, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schöneberg, Neukölln, Treptow-Köpenick, Marzahn-Hellersdorf, Lichtenberg và Reinickendorf.
Hành chính
Vì Berlin là một đơn vị hành chính thống nhất nên các quận không phải là một đơn vị hành chính độc lập và vì thế mà phụ thuộc nhiều vào quốc hội tiểu bang và các cơ quan hành chính dưới quyền của quốc hội tiểu bang giám sát các quận trên bình diện hành chính. Mặc dù vậy, mỗi quận đều có đại diện nhân dân riêng, hội đồng nhân dân quận (Bezirksverordnetenversammlung) bầu ra ủy ban quận (Bezirksamt) bao gồm quận trưởng và 5 thành viên. Các quận trưởng họp thành Hội đồng quận trưởng, có chủ tịch là người thị trưởng đương nhiệm, cố vấn cho quốc hội tiểu bang.
Huy hiệu và cờ
Biểu tượng của Berlin là một con gấu màu đen đang đứng với lưỡi màu đỏ và móng vuốt màu đỏ, còn được gọi là Con gấu Berlin. Nguồn gốc của con gấu biểu tượng không được biết rõ. Người ta phỏng đoán rằng biểu tượng này có thể xuất phát từ người thành lập hầu quốc Brandenburg: Albrecht Gấu hay xuất phát từ diễn đạt cách phát âm của tên thành phố. Con gấu được nhìn thấy lần đầu tiên trên con dấu vào năm 1280. Tuy vậy, mãi đến thế kỷ 19 Con gấu Berlin mới vượt qua được chim đại bàng Brandenburg trở thành huy hiệu của thành phố. Cờ tiểu bang Berlin có hình con gấu trên nền trắng và 2 vạch đỏ ờ phía trên và phía dưới. Huy hiệu tiểu bang là con gấu trên khiên bạc phía trên có một vương miện vàng.
Thành phố kết nghĩa
Berlin kết nghĩa với:
Kinh tế
Tổng sản phẩm nội địa của Berlin trong năm 2006 là 80,3 tỉ Euro. Để so sánh: thành phố Hamburg đạt 73,7 tỉ Euro tổng sản phẩm quốc nội với dân số chỉ vào khoảng gần một nửa, tiểu bang Brandenburg đạt 42,3 tỉ Euro với khoảng 2/3 dân số (Nguồn: Báo cáo của IHK 2000/2001).
Trên 80% doanh nghiệp thuộc vào khu vực thứ ba. Động cơ kinh tế chính hiện nay là khu vực dịch vụ với 591.000 lao động chiếm 41% trong tổng số lao động ở Berlin.
Truyền thông
nhỏ|120px|[[Tháp truyền hình Berlin, cao 368m, xây dựng năm 1969]] Berlin là trụ sở của rất nhiều đài phát thanh và truyền thông địa phương cũng như toàn liên bang. Bên cạnh các đài truyền hình như MTV, Nick, VIVA, VIVA Plus, Sat.1, N24, TV.Berlin hay FAB tại Berlin còn có nhiều đài phát thanh tư nhân. Các đài phát thanh và truyền hình thuộc nhà nước như RBB, Deutsche Welle TV và DeutschlandRadio cũng có trụ sở tại Berlin. Góp phần vào tầm quan trọng chính trị của thủ đô là các "studio thủ đô" của các đài phát sóng trên toàn liên bang như ARD, ZDF hay RTL.
Bên cạnh đó là có nhiều báo chuyên đăng quảng cáo như Berliner Woche, Berliner Abendblatt hay Zweite Hand; ngoài ra còn có nhiều tạp chí thành phố như der Tip, 030 hay Zitty.
Berlin cũng là trụ sở của nhà xuất bản Walter de Gruyter và Stringer.
Tôn giáo
nhỏ|trái|[[Nhà thờ lớn Berlin của Giáo hội Tin Lành]] Hơn 60% dân cư Berlin không đăng ký tôn giáo. Hệ phái tôn giáo lớn nhất là Giáo hội Tin Lành tại Đức (EKD) chiếm 18,7% dân số năm 2010, theo sau là Công giáo chiếm 9,2%. Khoảng 2,7% dân số theo các hệ phái Kitô giáo khác (chủ yếu là Chính thống giáo và các nhóm Tin Lành).
Năm 2009 Berlin có khoảng 249.000 người Hồi giáo có đăng ký thành viên. Giữa năm 1992 và 2011, dân số Hồi giáo tăng gần gấp đôi. Có hơn 80 thánh đường Hồi giáo, 10 hội đường Do Thái giáo, và 2 ngôi chùa Phật giáo tọa lạc tại Berlin.
Nhà hát, hòa nhạc và hợp xướng
nhỏ|phải|Nhà hát Phương Tây nhỏ|phải|Philharmonie nhỏ|phải|Alte Nationalgalerie Berlin nổi tiếng với rất nhiều sân khấu. Nổi tiếng nhất là Berliner Ensemble, Volksbühne (Sân khấu Nhân dân) ở Rosa-Luxemburg-Platz (Quảng trường Rosa Luxembourg), Friedrichstadt-Palast, Schaubühne am Lehniner Platz, Theater des Westens (Nhà hát Phương Tây), Renaissance-Theater (Nhà hát Phục Hưng) và Deutsches Theater Berlin (Nhà hát Đức Berlin). Ngoài ra Berlin còn có 3 nhà hát opera: Staatsoper Unter den Linden (Nhà hát opera quốc gia Unter den Linden), Deutsche Oper Berlin (Nhà hát opera Đức ở Berlin) và Komische Oper Berlin (Nhà hát opera hài Berlin). Được tổ chức hằng năm ở Berlin là Liên hoan phim quốc tế Berlin Berlinade với giải thưởng Con Gấu Vàng.
Bên cạnh đó Berlin cũng có nhiều đoàn hòa nhạc và hợp xướng. Ngoài Berliner Philharmoniker, Staatskapelle Berlin và Berliner Sinfonie Orchester, ở Berlin còn có nhiều đoàn hòa nhạc và hợp xướng của công ty Rundfunk Orchester und Chöre GmbH.
Viện bảo tàng
Ngoài hòn đảo viện bảo tàng này Berlin còn có nhiều viện bảo tàng khác với nhiều chủ đề đa dạng. Gemäldegalerie (Phòng trưng bày tranh), Neue Nationalgalerie (Phòng trưng bày tranh Quốc gia Mới) là các viện bảo tàng nghệ thuật, Bauhaus-Archiv là một viện bảo tàng kiến trúc. Viện bảo tàng Lịch sử Đức (Deutsches Historisches Museum) trong Zeughaus trên đường Unter den Linden minh họa 2000 năm lịch sử Đức. Viện Bảo tàng Do Thái (Jüdisches Museum) trưng bày trong một phòng triển lãm cố định lịch sử Do Thái-Đức trong khoảng thời gian tương tự. Lâu đài đi săn Grunewald chứa đựng một bộ sưu tập tranh được lựa chọn của thời gian từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19. Tập trung trong Berlin-Dahlem là nhiều viện bảo tàng về dân tộc học. Viện bảo tàng về Bộ An ninh Quốc gia ngày xưa của nước Cộng hòa Dân chủ Đức được thành lập trong khu Lichtenberg, trên khu đất của Bộ An ninh Quốc gia ngày xưa. Viện bảo tàng tại Checkpoint Charlie trưng bày các khoảng khắc từ lịch sử chia cắt nước Đức. Từ năm 2005, ở gần Potsdamer Platz (Quảng trường Potsdam) là tượng đài kỷ niệm những người Do Thái ở châu Âu đã bị giết chết của tác giả Peter Eisenman.
Quỹ về Nghệ thuật Phổ do liên bang và tất cả các tiểu bang cùng tài trợ có trụ sở chính tại Berlin. Quỹ ủng hộ cho Lâu đài và Vườn hoa Phổ Berlin-Brandenburg cũng có nhiều trụ sở quan trọng ở Berlin. Cả hai quỹ quản lý, gìn giữ, chăm sóc và bổ sung hiện vật văn hóa của vương quốc Phổ ngày xưa trong các cơ sở có tầm quan trọng quốc tế.
Quỹ bảo tàng thành phố Berlin hợp nhất các viện bảo tàng có nhiều truyền thống khác của Berlin. Quỹ được thành lập vào ngày 23 tháng 6 năm 1995 này là viện bảo tàng thành phố lớn nhất Đức. Là Viện bảo tàng Tiểu bang về Nghệ thuật và Lịch sử Berlin, viện bảo tàng này hình thành chủ yếu là từ việc sáp nhập Märkisches Museum – thành lập năm 1974 – và Berlin Museum (Viện bảo tàng Berlin) – thành lập năm 1962. Nhiều bộ sưu tập, một phần đã thành hình ngay từ thế kỷ 19, là tư liệu cho tất cả các lĩnh vực phát triển của Berlin một cách rất đa dạng, từ những dấu vết định cư đầu tiên của con người trong Thời kỳ Đồ đá cho đến hiện nay.
Kiến trúc
nhỏ|phải|406px|Cổng Brandenburg Cổng Brandenburg (Brandenburger Tor) được xây dựng trong khoảng thời gian từ 1788 đến 1791 là biểu trưng của Berlin và cũng là tượng trưng của sự chia cắt nước Đức trong quá khứ. Cổng này dựa theo cổng Propylaea của Acropolis ở Athena, phía trên có một cỗ xe tứ mã với nữ thần chiến thắng Victoria. Thật ra người sáng tạo ra cổng Brandenburg Johann Gottfried Schadow đã nghĩ đến nữ thần hòa bình Eirene khi xây dựng công trình này. Cổng nằm ở cuối đường Unter den Linden về phía tây, con đường chạy dài cho đến đảo viện bảo tàng trên sông Spree và Nhà thờ chính tòa Berlin. Ranh giới giữa hai nước Đức chạy qua đây cho đến khi tái thống nhất Đức vào ngày 3 tháng 10 năm 1990.
Nằm trong khu vực này là Nhà hát Quốc gia Unter den Linden (Staatsoper Unter den Linden) được xây dựng năm 1743 theo phong cách Rococo, Thư viện Quốc gia Berlin (Staatsbibliothek zu Berlin) được kiến tạo trong khoảng từ 1774 đến 1780, Zeughaus Berlin kiểu Baroque được xây dựng từ 1695 cho đến 1706 theo bản vẽ của Andreas Schlüter và Nhà thờ thánh Hedwig, nhà thờ chính của giáo khu công giáo Berlin. Nhà thờ Pháp (Französicher Dom) trên Gendarmenmarkt đã là trung tâm của Khu phố Pháp trong thế kỷ 17. Trường Đại học Humboldt Berlin khánh thành năm 1809, nơi nhà triết học Wilhelm Friedrich Hegel đã từng giảng dạy và là nơi đã đào tạo 27 người nhận giải thưởng Nobel.
Đường nối dài Kurfürstendamm về phía đông là Tauentzienstraße, nơi có Trung tâm mua sắm phương Tây (Kaufhaus des Westens – KaDeWe), trung tâm mua sắm lớn nhất trên lục địa châu Âu, và Europa-Center được xây dựng từ 1963 cho đến 1965. Trong ngôi nhà 22 tầng này là rất nhiều cửa hàng, nhà hàng, văn phòng, một rạp chiếu phim và một tầng để ngắm cảnh quang. Trải dài về hướng đông bắc với chiều dài 3 km là công viên lớn nhất Berlin: Vườn thú Lớn (Großer Tiergarten).
Gần Cổng Brandenburg là hội trường Kongresshalle (Berlin) được kiến tạo năm 1957 và Nhà Quốc hội Đế chế (Reichtagsgebäude) được xây trong khoảng thời gian từ 1884 cho đến 1894. Tòa nhà này bị hư hại nặng trong cuộc hỏa hoạn vào ngày 27 tháng 2 năm 1933 và cũng bị hư hại nhiều trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Từ năm 1999 tòa nhà này là trụ sở của Quốc hội Liên bang Đức. Cũng đáng đến thăm là Lâu đài Bellevue được xây dựng năm 1785, nơi ở mùa hè của hoàng tử August Ferdinand, em trai của vua Friedrich II Đại đế (Friedrich der Großen), ngày nay là dinh tổng thống liên bang Đức.
nhỏ|trái|[[Cổng Brandenburg]] Orianienburger Straße (Đường Orianienburg) trước Chiến tranh thế giới lần thứ hai là trung tâm của Khu phố Do Thái. Nằm trong những nỗ lực tái kiến thiết là việc tái tạo Hội Đường Do Thái Mới (Neue Synagoge) đã bị hư hại nặng do bom trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Tái khánh thành vào năm 1995, Hội Đường Do Thái này là trung tâm của nghiên cứu và gìn giữ văn hóa Do Thái. Nằm về hướng bắc là nghĩa trang Do Thái lâu đời nhất của thành phố: Nghĩa trang Do Thái Berlin-Mitte. Nghĩa trang được biết đến nhiều hơn rất nhiều là Nghĩa trang Do Thái Berlin-Weißensee, là nghĩa trang Do Thái lớn nhất châu Âu.
Nằm về phía đông của hai nhánh sông Spree bao bọc lấy đảo Spree là Quảng trường Alexander (Alexanderplatz) với nhiều cửa hàng và nhà hàng, ngay gần đấy là Tháp truyền hình Berlin cao 368 m, công trình kiến trúc cao nhất Berlin, Nhà thờ Đức bà (Berlin) (Marienkirche (Berlin)) và Tòa thị chính Berlin (Rotes Rathaus). Đáng đến tham quan trong trung tâm phía đông Berlin là khu phố cổ Prenzlauer Berg và các con đường mua sắm Schönhauser Alle và Kastanienalle. Từ năm 2006 Cung điện Cộng hòa (Palast der Republik) bị đập bỏ. Theo kế hoạch, Cung điện Thành phố Berllin (Berlliner Stadtschloss) sẽ được tái xây dựng tại đây cho đến năm 2015. Thời điểm này cũng không chắc chắn vì hiện nay đang thiếu tiền.
Quảng trường Potsdam (Potsdamer Platz) là một trọng điểm giao thông trong trung tâm Berlin với nhiều đường lớn tỏa ra từ đây. Quảng trường được xây dựng theo lệnh chiếu chỉ của vua Phổ Friedrich Wilhelm I vào năm 1741. Vào năm 1923, lịch sử truyền thanh ở Đức bắt đầu trong Nhà Vox (Vox-Haus) ở ngay gần đấy. Cho đến năm 1940, Quảng trường Potsdam là quảng trường có mật độ giao thông cao nhất châu Âu. Sau nhiều cuộc bỏ bom của quân đội Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai quảng trường chỉ còn là đống gạch vụn.
nhỏ|phải|356px|[[Lâu đài Charlottenburg]] Năm 1961 Quảng trường Potsdam bị chia cắt bởi Bức tường Berlin và vì thế khu vực này suy sụp. Từ vài năm nay, nơi Bức tường Berlin trước kia được xây cắt ngang qua quảng trường được đánh dấu bằng cách lót đá. Việc nhỏ|100px|trái|[[Buddy Bear]] xây dựng các nhà cao tầng ở Quảng trường Potsdam sau ngày tái thống nhất với rất nhiều cửa hàng và quán ăn đã phát triển nơi đây trở thành chiếc cầu nối giữa 2 nửa thành phố đã từng bị chia cắt.
Trong khu Berlin-Charlottenburg là Sân vận động Olympia Berlin được xây dựng cho Thế vận hội mùa hè năm 1936 cũng như là Tháp truyền thanh Berlin cao 150 m, được xây dựng trong khoảng thời gian 1924-1925 nhân dịp Triển lãm Truyền thanh Quốc tế (Internationale Funkausstellung Berlin - IFA) lần thứ ba và đã nhanh chóng trở thành biểu tượng cho Berlin. Các thắng cảnh khác của thành phố là Lâu đài Charlottenburg (Schloss Charlottenburg) được bắt đầu xây dựng năm 1695, một công trình xây dựng tiêu biểu theo kiểu Baroque của dòng họ Hohenzollern với bộ sưu tập tranh có tầm quan trọng lớn, Thành Spandau và Lâu dài Tegel (cũng được gọi là Lâu đài Humbolt) được xây dựng theo phong cách cổ điển, đã từng là cơi cư ngụ của nhà nghiên cứu tự nhiên và địa lý Alexander von Humbolt.
Công viên
Berlin là một thành phố xanh: Bên cạnh nhiều khu rừng rộng trong vùng phía tây và đông nam thuộc thành phố, Berlin còn có một loạt công viên lớn và hầu như toàn bộ đường phố đều có cây trồng dọc theo. Hơn 2.500 vườn hoa, khu nghỉ ngơi và công viên xanh có diện tích tổng cộng trên 5.500 hecta tạo nên nhiều khả năng nghỉ ngơi và sử dụng thời gian rảnh rỗi đa dạng.
nhỏ|trái|250px|Vườn thú Lớn và công viên bao phủ Trung tâm thành phố, chính giữa là Đài Chiến thắng. Có ghi tên những công trình quan trọng bao quanh như: Văn phòng Tổng thống (Bundespräsidialamt), Lâu đài Bellevue (Dinh Tổng thống), Bộ Nội vụ,... nhỏ|trái|250px|Trung tâm thành phố, nhìn từ Đài tưởng niệm Chiến thắng về hướng [[Cổng Brandenburg]]
Ngay trong trung tâm thành phố là Vườn thú Lớn (Großer Tiergarten). Công viên này là công viên lâu đời nhất và với 210 hecta cũng là công viên lớn nhất và quan trọng nhất của Berlin, đã được tạo dáng trong tiến trình của hơn 500 năm qua. Nguyên thủy ngày xưa là một khu rừng rộng trước thành phố, được giới quý tộc vương quốc Phổ dùng để săn bắn và cưỡi ngựa, công viên dần dần bị bao bọc bởi thành phố liên tục phát triển. Ngày nay công viên trải dài từ Nhà ga Vườn thú Berlin cho đến Cổng Brandenburg và nằm ngay cạnh khu vực của quốc hội và chính phủ. Một vài đường lớn cắt xuyên qua Vườn thú Lớn, trong đó là Đường ngày 17 tháng 6 là trục đông-tây. Các đường này gặp nhau tại Ngôi sao Lớn (Großer Stern), ở chính giữa là Đài Chiến thắng (Siegessäule) được xây dựng từ năm 1939. Vườn thú Lớn được tạo dáng theo quang cảnh công viên tự nhiên: Đặc trưng của công viên này là các bãi cỏ rộng lớn có nhiều cụm cây và nhiều đường nước xuyên qua cũng như là hồ với đảo nhỏ và nhiều cầu cũng như đại lộ. Nhiều vườn hoa như Vườn Anh, đảo Luisen và Vườn Hồng tạo thành các điểm nhấn về mặt vườn cây cảnh.
nhỏ|phải|Đài Chiến thắng nhỏ|Nhà Nhiệt đới trong Vườn Thực vật Berlin
Công viên Treptow (Treptower Park) trong vùng đông nam Berlin, bên cạnh Vườn Thú, là một trong những công viên quan trọng nhất của thành phố. Công viên được kiến tạo từ 1876 đến 1882 bởi giám đốc xây dựng công viên đầu tiên của Berlin Gustav Mayer và là địa điểm trưng bày của Triển lãm Nghề nghiệp Berlin Lớn năm 1896. Công viên nằm cạnh sông Spree này là một trong những địa điểm dạo chơi được người dân Berlin ưa thích nhất, không những chỉ vì Nhà hàng Zenner được Carl Ferdinand Langhans xây năm 1821/1822, thời đấy có tên là Quán ăn cạnh sông Spree (Gasthaus an der Spree).
Một điểm đặc biệt trong các công viên là Vườn Thực vật Berlin (Botanischer Garten Berlin). Nằm trong khu vực tây nam của thành phố, bên cạnh mục đích chính là phục vụ khoa học (vườn thuộc về trường Đại học Tự do Berlin), vườn cũng được sử dụng như công viên nghỉ ngơi. Tiền thân của vườn trước đây đã có từ năm 1697 trên khu đất của Kleinstpark ngày nay trong Schöneberg. Việc xây dựng công viên mới tại Dahlem bắt đầu từ năm 1897. Với một diện tích trên 43 hecta và vào khoảng 22.000 loại cây khác nhau, vườn thực vật này thuộc vào trong số các vườn thực vật lớn nhất và quan trọng nhất trên toàn thế giới và lớn nhất châu Âu. Nhà Nhiệt đới cao 25 m, rộng 30 m và dài 60 m là nhà kính trồng cây lớn nhất thế giới.
nhỏ|phải|Cổng vào Vườn Bách thú Berlin Ngoài ra Berlin có hai vườn bách thú: Vườn Bách thú Berlin (Zoologischer Garten Berlin) và Vườn Thú Berlin (Tierpark Berlin). Vườn bách thú Berlin ở Charlottenburg được khánh thành ngay từ năm 1844 là vườn bách thú lâu đời nhất của Đức và đồng thời cũng là vườn có nhiều loài thú nhất trên thế giới (khoảng 14.000 con thú của 1.500 loài). Vườn Thú Berlin trẻ tuổi hơn rất nhiều và việc thành lập vườn bách thú này hàm ơn sự chia cắt nước Đức sau Chiến tranh thế giới thứ hai: Vì Vườn Bách thú Berlin nằm trong khu vực của quân đội Anh nên thủ đô của nước Cộng hòa Dân chủ Đức không có một cơ sở bách thú riêng. Vì thế mà Vườn thú Berlin được thành lập năm 1954 ở Friedrichsfelde. Với diện tích 160 hecta, vườn bách thú này là vườn bách thú lớn nhất châu Âu.
Nhiều vườn hoa khác có ảnh hưởng lớn đến gương mặt xanh của Berlin: bên cạnh các vườn hoa trong lâu đài Charlottenburg, lâu đài Glienicke và trên Đảo Công (Pfaueninsel) (hai địa điểm cuối là di sản văn hóa của UNESCO) là các vườn hoa lịch sử Lustgarten, Công viên Viktoria (Viktoriapark), Công viên Rudolph Wilde (Rudolph-Wilde-Park) và Công viên Schiller (Schillerpark) cũng như nhiều công viên nhân dân lớn khác. Ngoài ra ở phía nam của thành phố là Vườn Britz (Britzer Garten), đã là nơi Triển lãm Vườn Liên bang năm 1985. Đối trọng về phía đông là Công viên Marzahn (Erholungspark Marzahn) rộng 20 hecta, được khánh thành năm 1987 cho Triển lãm Vườn Berlin. Mới được kiến tạo là Công viên Bức tường (Mauerpark) trên dãi đất tử thần ngày xưa dọc theo Bức tường Berlin, Công viên Tự nhiên Südgelände (Natur-Park Südgelände), Công viên Ga Görlitz và Công viên Vòng cung Spree (Spreebogenpark) gần Nhà ga Chính và khu vực các cơ quan của chính phủ.
Thời gian nhàn rỗi và nghỉ ngơi
nhỏ|phải|Wannsee nhìn từ Cầu Wannsee Vào khoảng 18% diện tích của thành phố Berlin là rừng. Phòng lâm nghiệp của thành phố quản lý diện tích rừng trong thành phố lớn nhất Đức (khoảng 29.000 hecta). Được biết đến nhiều nhất chính là Grunewald chạy dài từ chuỗi hồ Grunewald cho đến sông Havel về phía tây.
Hồ Müggel (Müggelsee) và đồi Müggel nằm trong vùng đông nam của Berlin là điểm du ngoạn được yêu thích trong suốt cả năm. Bãi tắm Rahnsdorf là điểm thu hút khách trong mấy tháng mùa hè. Hồ Müggel là hồ lớn nhất của Berlin. Hồ chiếm diện tích 7,4 km² (dài nhất 4,3 km, rộng nhất 2,6 km) và sâu đến 8 m. Hồ thường được gọi là Hồ Mügel Lớn và nó có người anh em là Hồ Müggel Nhỏ chỉ có diện tích 0,16 km². Hồ này và các ngọn đồi Müggel nằm ở rìa phía nam, với độ cao 115,4 m là điểm cao nhất Berlin, thành hình trong kỷ Pleistocene. Tháp Müggel trên sườn đồi phía nam của đồi Müggel Nhỏ được xây mới từ 1959 đến 1961 sau khi tháp cũ đã bị cháy trong năm 1958. Đứng trên tháp này có thể nhìn thấy bao quát từ các hồ và các khu rừng trong vùng phụ cận cho đến hình dáng thành phố Berlin ở chân trời.
Thể thao
nhỏ|phải|[[Sân vận động Olympic (Berlin)|Olympiastadion]] Ở Berlin có rất nhiều đội thể thao, nhưng phần lớn đều mang tính nghiệp dư. Tuy nhiên cũng có các đội thể thao chuyên nghiệp như đội bóng đá Hertha BSC và Union Berlin, đội khúc côn cầu trên băng Eisbären Berlin (dịch: "Bầy gấu trắng Berlin"), và đội bóng rổ Alba Berlin hay đội bóng bầu dục Berlin Thunder. Có đến ba đội bóng đại diện cho Berlin trong Giải vô địch bóng chuyền liên bang. Nổi tiếng nhất có lẽ là SCC Charlotteburg. Các vận động viên bóng nước của đội Wasserfreunde Spandau 04 thường xuyên là vô địch bóng nước Đức từ 1979 cho đến 2005, chỉ với một ngoại lệ duy nhất trong năm 1993.
Hàng năm, ở Berlin được tổ chức giải Ma-ra-tông nổi tiếng thế giới Berlin-Marathon. Trận chung kết của Giải vô địch bóng đá thế giới 2006 đã diễn ra tại đây vào ngày 9 tháng 7 năm 2006. Sân vận động Olympia đã được sửa chữa lại toàn bộ nhân dịp này. Trong năm 2009 Giải vô địch điền kinh thế giới 2009 sẽ được tổ chức tại đấy.
Giao thông công cộng
nhỏ|phải|Tàu điện ngầm ở Berlin nhỏ|Đường Friedrichstrasse với trạm xe điện Phục vụ cho giao thông công cộng nội thành là 15 đường S-Bahn (do Công ty TNHH S-Bahn Berlin vận hành) cũng như là 9 đường tàu điện ngầm, 22 đường tàu điện, 150 tuyến xe buýt và 6 tuyến phà (tất cả đều được vận hành bởi Công ty Các Xí nghiệp Giao thông Berlin Berliner Verkehrsbetriebe – BGV).
Nội thành được cắt xuyên theo hướng đông – tây bởi đường tàu điện được xây dựng trên cao, chạy song song với S-Bahn cũng như với giao thông khu vực và xa giao thông xa. Đường tàu điện này nối Nhà ga Berlin Wetskreuz với Nhà ga Berlin Ostkreuz, chạy qua các nhà ga Berlin-Charlottenburg, Berlin Zoologischer Garten, Nhà ga Chính Berlin, Friedrichstraße, Quảng trường Alexander và Nhà ga Đông (Ostbahnhof). Tuyến tàu điện ngầm số 9 đảm nhận phần lớn nhất của lượng hành khách giao thông trên trục bắc – nam, được bổ sung bởi tuyến S-Bahn bắc – nam một phần chạy ngầm dưới đất. Tuyến S-Bahn cắt tuyến tàu điện nói trên tại Nhà ga Friedrichstraße. Bao bọc nội thành là tuyến tàu điện vòng đai. Tất cả các tuyến khác đều cắt ngang tuyến này.