cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Động đất và sóng thần Ấn Độ Dương 2004
Động đất và sóng thần Ấn Độ Dương 2004, được biết đến trong cộng đồng khoa học như là Cơn địa chấn Sumatra-Andaman, là trận động đất mạnh 9.3 Mw xảy ra dưới đáy biển Ấn Độ Dương lúc 00:58:53 UTC (07:58:53 giờ địa phương) ngày 26 tháng 12 năm 2004. Trận động đất kích hoạt một chuỗi các đợt sóng thần chết người lan tỏa khắp Ấn Độ Dương, những con sóng cao 30 m (100 ft) tàn phá các cộng đồng dân cư sinh sống ven biển ở Indonesia, Sri Lanka, Ấn Độ, Thái Lan, Myanmar và những nơi khác, cướp đi sinh mạng 227,898 người thuộc 11 quốc gia, từ Châu Á tới Châu Phi. Cho đến nay, thiên tai này là một trong những thảm họa gây nhiều tử vong nhất trong lịch sử thế giới hiện đại. Các phương tiện truyền thông quốc tế và người dân châu Á gọi nó là Sóng thần Á châu, trong khi tại Úc, New Zealand, Canada, Mỹ và Anh người ta gọi nó là Sóng thần ngày lễ Từ thiện (Boxing Day) bởi vì nó xảy ra ngay vào ngày lễ này.
Cường độ của trận động đất lúc đầu đo được 9.0 (trên thang Richter), nhưng sau tăng lên ở khoảng giữa 9.1 và 9.3. Với cường độ này, đây là trận động đất lớn thứ hai từng được ghi nhận bởi địa chấn kế, chỉ đứng sau trận động đất lớn ở Chile ngày 22 tháng 5 năm 1960 có cường độ 9.5. Cơn địa chấn Ấn Độ Dương làm rung chuyển mặt đất với cường độ 100 lần mạnh hơn trận động đất Loma Prieta xảy ra năm 1989. Nó có thời gian kéo dài lâu nhất mà người ta có thể ghi nhận được, từ 500 đến 600 giây. Cường độ và độ lan tỏa của nó đủ lớn để có thể khiến tinh cầu của chúng ta dịch chuyển ít nhất là nửa inch, tức là hơn một centimeter. Nó cũng kích hoạt các trận động đất ở những khu vực khác, đến tận Alaska.
Cơn địa chấn khủng khiếp này khởi phát ở Ấn Độ Dương ngay phía bắc đảo Simeulue, ngoài khơi bờ biển phía tây của miền bắc Sumatra, Indonesia. Những đợt sóng thần sản sinh từ nó đã tàn phá vùng duyên hải Indonesia, Sri Lanka, Nam Phi, Thái Lan và những quốc gia khác với những con sóng cao đến 30 m (100 ft), gây thiệt hại nghiêm trọng và mang chết chóc đến tận bờ biển phía đông châu Phi, nơi xa nhất có ghi nhận tử vong do sóng thần là ở Cảng Elizabeth, Nam Phi, 8000 km (5.000 ml) cách xa chấn tâm đến cả một đại dương.
Hoàn cảnh nguy ngập của dân chúng tại những quốc gia bị ảnh hưởng đã khiến dấy lên làn sóng trợ giúp nhân đạo trên toàn cầu.
Đặc điểm của sóng thần
Sự dâng cao đột ngột của đáy biển lên đến vài mét, xảy ra suốt trong cơn địa chấn, làm dịch chuyển những cột nước khổng lồ, tạo ra những đợt sóng thần đánh vào bờ biển Ấn Độ Dương. Sóng thần gây thiệt hại ở những khu vực xa nguồn của nó thường được gọi là "sóng thần xa" (teletsunami), hình thành bởi chuyển động thẳng đứng của đáy biển hơn là bởi chuyển động ngang (Earthquakes and tsunamis, Lorca et al.). trái|nhỏ|Chấn tâm nằm ở phía bắc đảo Simeulue Sóng thần chuyển động trong nước sâu khác với trong vùng cạn. Ở vùng nước sâu ngoài đại dương, sóng thần chỉ là những đợt sóng nhấp nhô, khó nhận biết và vô hại, di chuyển với tốc độ rất cao từ 500 đến 1.000 km/h (310 đến 620 mph); ở vùng nước cạn gần bờ, vận tốc của nó chỉ còn 10 km/h nhưng đó là lúc bắt đầu hình thành những đợt sóng lớn có sức công phá khủng khiếp. Các nhà khoa học điều tra thiệt hại ở Aceh tìm ra chứng cớ cho thấy sóng thần ở đây lên đến độ cao 24 m (80 ft) khi đến gần bờ và di chuyển dọc theo những dải đất rộng; tại một vài khu vực, khi vào đến đất liền độ cao của chúng nâng lên 30 m (100 ft).
Vệ tinh radar đã ghi nhận được chiều cao của sóng thần trong biển sâu: hai giờ sau cơn địa chấn, độ cao tối đa là 60 cm (2 ft). Đây là những quan sát đầu tiên được ghi nhận, mặc dù chúng không được dùng để đưa ra cảnh báo, bởi vì người ta không sử dụng các vệ tinh cho mục đích cảnh báo và vì những dữ liệu này cần có thời gian để phân tích.
Theo Tad Murty, Phó chủ tịch Hiệp hội Sóng thần, tổng năng lượng của những đợt sóng thần là xấp xỉ 5 megaton TNT (20 petajoule), gấp hai lần năng lượng của toàn bộ chất nổ được sử dụng trong Chiến tranh thế giới thứ hai (kể cả hai quả bom nguyên tử), nhưng chỉ là hai bậc trên thang đo lường thấp hơn cường độ năng lượng phóng ra bởi cơn địa chấn. Tại nhiều nơi, các đợt sóng thần đã tiến sâu vào đất liền đến 2 km.
Theo những báo cáo ban đầu, cường độ của trận động đất là 9.0. Đến tháng 1 năm 2005, các nhà khoa học ước tính cường độ lên đến 9.3. Mặc dù Trung tâm Cảnh báo Sóng thần Thái Bình Dương chấp nhận ước tính mới này, Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ cho đến nay vẫn giữ ước tính cường độ là 9.1. Hầu hết các nghiên cứu gần đây trong năm 2006 tin rằng cường độ địa chấn là Mw 9.1 đến 9.3. Tiến sĩ Hiroo Kanamori thuộc Viện Công nghệ California tin rằng Mw = 9.2 có thể xem là định lượng tiêu biểu cho tầm cỡ của cơn địa chấn này.
Chấn tâm của trận động đất chính ở tọa độ tại Ấn Độ Dương, khoảng 160 km (100 mi) phía bắc đảo Simeulue, ngoài khơi bờ biển phía tây của bắc Sumatra, ở độ sâu 30 km dưới mặt nước biển (báo cáo ban đầu chỉ có 10 km). Người ta có thể cảm nhận được cơn địa chấn (không tính đến trận sóng thần) tại Bangladesh, Ấn Độ, Malaysia, Myanmar, Thái Lan, Singapore và quần đảo Maldives.
Bởi vì có đến 1.200 km (745.6 ml) đường phay bị ảnh hưởng bởi trận động đất hầu như trải dài theo hướng nam-bắc, nên cường độ lớn nhất của sóng thần đi theo hướng đông-tây. Do vậy, Bangladesh, ở cuối phía bắc của Vịnh Bengal, ít bị thiệt hại mặc dù xứ sở vùng đất thấp này tương đối gần chấn tâm. Cũng hưởng lợi nhờ yếu tố này là cơn địa chấn di chuyển chậm hơn trong vùng gãy phía bắc, làm giảm đáng kể sức tàn phá của nước khi dịch chuyển trong vùng. 100px|phải|frame|Mô phỏng những đợt sóng thần gây ra bởi cơn động đất, cho thấy sóng thần lan tỏa từ đường phay dài 1.600 km. Những bờ biển có các vùng đất rộng chắn giữa chúng và vị trí ban đầu của sóng thần thường được an toàn; dù vậy, đôi khi sóng thần tìm cách đi vòng qua vùng đất rộng, điển hình là bang Kerala của Ấn Độ, dù là vùng duyên hải phía tây Ấn Độ, vẫn bị những đợt sóng thần tấn công; bờ biển phía tây của Sri Lanka cũng chịu ảnh hưởng tương tự. Ở xa chấn tâm cũng không đồng nghĩa với an toàn, Somalia bị tàn phá nặng nề hơn Bangladesh mặc dù ở xa hơn rất nhiều.
Vì phải di chuyển trong một địa bàn rất rộng, sóng thần mất từ 15 phút đến 7 giờ (trường hợp của Somalia) để đến các bờ biển khác nhau. Sóng thần tiến rất nhanh đến đảo Sumatra, nhưng nó phải mất 90 phút đến hai giờ đồng hồ để tìm thấy Sri Lanka và bờ biển phía đông Ấn Độ. Trong khi đó, nó chỉ đến được Thái Lan sau khoảng hai giờ đồng hồ mặc dù đất nước này ở gần chấn tâm hơn, vì phải di chuyển chậm qua vùng biển cạn ngoài khơi bờ biển phía tây Biển Andaman.
Sóng thần đến tận Struisbaai thuộc Nam Phi, tức là phải vượt qua khoảng cách 8.500 km (5.300 ml), ở đây nó mang đến những đợt triều cường cao 1,5 m (5 ft) năm giờ sau cơn địa chấn. Nó phải tiêu tốn khá nhiều thời gian để đến điểm cực nam này của châu Phi, có lẽ bởi vì thềm lục địa rộng lớn của Nam Phi và bởi vì sóng thần phải đi dọc bờ biển Nam Phi từ đông sang tây.
Một phần năng lượng của sóng thần được phân phối vào Thái Bình Dương, ở đây nó tạo ra những đợt sóng nhỏ dọc theo bờ tây của Bắc và Nam Mỹ, trung bình chỉ cao khoảng 20 đến 40 cm (7.9 đến 15.7 in).
Dấu hiệu và cảnh báo
200px|nhỏ|trái| Hình ảnh về sóng thần Ấn Độ Dương 2004 Mặc dù khoảng cách thời gian giữa lúc khởi phát cơn địa chấn và thời điểm sóng thần tiếp cận đất liền lên đến vài tiếng đồng hồ, hầu hết nạn nhân đều hoàn toàn bất ngờ khi đột nhiên thấy mình bị chụp bắt bởi thảm hoạ; không hề có hệ thống cảnh báo sóng thần nào trên Ấn Độ Dương để phát hiện sóng thần, hoặc quan trọng không kém, để cảnh báo cư dân đang sống trên bờ. Không dễ dàng gì để dò tìm sóng thần trong khi chúng đang còn ở biển sâu, vì vậy cần có một mạng lưới các thiết bị cảm ứng để phát hiện chúng. Lắp đặt một cấu trúc hạ tầng các thiết bị truyền thông để có thể đưa ra những cảnh báo kịp thời là một vấn đề còn khó khăn hơn, nhất là ở những khu vực chưa phát triển của thế giới.
Sóng thần xảy ra còn thường xuyên hơn trong vùng biển Thái Bình Dương do ảnh hưởng của các cơn địa chấn thuộc "Vành đai lửa", nhưng khu vực này từ lâu đã được lắp đặt hệ thống cảnh báo sóng thần. Mặc dù mép phía tây của "Vành đai lửa" kéo dài đến Ấn Độ Dương, không hề có bất cứ hệ thống cảnh báo sóng thần nào hiện diện tại đây. Khu vực này tương đối ít có sóng thần, mặc dù động đất vẫn thường xảy ra tại Indonesia. Cơn sóng thần quan trọng lần cuối cùng được ghi nhận vào năm 1883 khi núi lửa Krakatoa thức giấc. Cũng nên biết rằng không phải hễ có động đất là có sóng thần; Ngày 28 tháng 3 năm 2005, một cơn địa chấn 8.7 độ richter đánh vào ngay khu vực này của Ấn Độ Dương nhưng không tạo ra một đợt sóng thần nào. nhỏ|Trường sóng thần cho trận động đất Sumatra-Andaman năm 2004 Sau khi xảy ra thảm họa, người ta bắt đầu quan tâm đến nhu cầu lắp đặt một hệ thống cảnh báo sóng thần cho vùng biển Ấn Độ Dương. Liên Hợp Quốc khởi xướng vận động cho hệ thống cảnh báo này và tiến hành những bước đầu tiên vào cuối năm 2005. Có một số đề nghị thiết lập hệ thống cảnh báo sóng thần liên kết toàn cầu, bao gồm cả khu vực Đại Tây Dương và vùng biển Caribbean.
Chưa quen với dấu hiệu cảnh báo
Dấu hiệu cảnh báo đầu tiên về sóng thần chính là trận động đất. Dù vậy, sóng thần có thể đánh vào một khu vực cách xa đó hàng ngàn dặm, dù tại đây chỉ có thể cảm nhận được địa chấn rất yếu hoặc ngay cả không có gì hết. Tương tự, trong ít phút trước khi sóng thần đánh vào bờ, nước biển thường rút ra xa. Cư dân ven Thái Bình Dương đã quen với sóng thần và thường nhận ra hiện tượng này để chạy vội lên các vùng đất cao. Ngược lại, ở vùng ven Ấn Độ Dương hiện tượng hiếm hoi này đã khiến nhiều người, kể cả trẻ em, tò mò tìm đến để quan sát và lượm bắt cá bị trôi dạt vào một bờ biển dài 2,5 km (1,6 ml) mà không biết tai họa chết người đã gần kề. nhỏ|220px|Nước rút tại Bãi tắm Kata Noi, [[Thái Lan, trước khi đợt sóng thần thứ ba, cũng là con sóng mạnh nhất đổ ập vào bờ, 10:25 sáng giờ địa phương.|thế=|trái]] Một trong những vùng duyên hải mà cư dân đã kịp di tản trước khi sóng thần đánh vào là đảo Simeulue thuộc Indonesia, rất gần với chấn tâm. Những bài dân ca trên đảo đã kể lại câu chuyện động đất và sóng thần xảy ra năm 1907, và cư dân trên đảo vội chạy lên vùng đồi ngay sau đợt rung chuyển đầu tiên, kịp lúc trước khi sóng thần đánh vào. Trên bãi tắm Maikhao phía bắc Phuket, Thái Lan, một bé gái mười tuổi người Anh tên Tilly Smith, vốn đã nghiên cứu về sóng thần trong lớp địa lý ở trường, nhận ra dấu hiệu bất thường của biển khi nước đang rút ra xa và sủi bọt. Cô bé cùng cha mẹ cảnh báo những người đang có mặt tại bãi tắm, tất cả đã tìm được chỗ trú ẩn an toàn. John Chroston, một giáo viên sinh học đến từ Scotland, cũng nhận ra những dấu hiệu của sóng thần tại Vịnh Kamala, bắc Phuket, vội lấy một chiếc xe buýt chất đầy du khách và dân địa phương và kịp đưa họ đến nơi an toàn ở nơi cao.
Chu kỳ sóng thần
Sóng thần là một chuỗi các con sóng, xảy ra theo chu kỳ triệt thoái và dâng cao trong một giai đoạn kéo dài hơn 30 phút giữa hai con sóng lớn. Con sóng thứ ba là mạnh nhất và cao nhất xảy ra khoảng một giờ rưỡi sau con sóng thứ nhất, sau đó những đợt sóng thần nhỏ tiếp tục xuất hiện cho đến hết ngày.
Thiệt hại và thương vong
Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ lúc đầu đưa ra con số tổn thất nhân mạng là 283.100 người, 14.100 người mất tích và 1.126.900 người phải di tản. Những bản tin ban đầu đưa ra con số thương vong là hàng trăm, nhưng dần dà con số này tiếp tục gia tăng trong những tuần lễ kế tiếp. Tuy vậy, số liệu gần đây nhất của Liên Hợp Quốc cho thấy số người thiệt mạng là 186.983, có 42.883 trường hợp mất tích trong tổng số 230.000 nạn nhân, Đó là không kể có từ 400 đến 600 người được cho là đã thiệt mạng ở Myanmar, mặc dù con số thương vong chính thức chính phủ nước này đưa ra chỉ là 61 người. Nếu báo cáo không chính thức từ Myanmar là chính xác thì số tử vong của trận động đất lên đến 230 000 người. Như thế, thảm họa này sẽ được liệt kê là một trong 10 trận động đất tệ hại nhất mà lịch sử đã ghi lại, và là cơn sóng thần gây ra số thương vong cao nhất trong lịch sử.
Theo tường trình của các tổ chức cứu trợ, một phần ba số người chết là trẻ em, một phần là do trẻ em chiếm tỷ trọng cao trong tổng số cư dân tại những khu vực bị ảnh hưởng, phần khác là do trẻ em là những nạn nhân không có khả năng tự vệ trước những đợt sóng dữ. Tổ chức Oxfam còn thêm rằng, trong một vài khu vực, số phụ nữ thiệt mạng cao gấp bốn lần số đàn ông, bởi vì lúc ấy họ đang có mặt trên bãi biển, chờ đợi các ngư phủ trở về và trông chừng con cái trong nhà.
Ngoài số lượng lớn nạn nhân là cư dân trong vùng, có đến 9.000 du khách (phần lớn đến từ Âu châu, nhất là từ vùng Scandinavia) đến nghỉ lễ Tết dương lịch, bị thiệt mạng hoặc mất tích. Quốc gia Âu châu có số nạn nhân cao nhất là Thụy Điển với 428 người chết và 116 người mất tích.
Tình trạng khẩn cấp được công bố tại Sri Lanka, Indonesia, và Maldives. Liên Hợp Quốc tuyên bố một chiến dịch cứu trợ lớn nhất chưa từng có. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan phát biểu rằng công cuộc tái thiết phải mất từ năm đến mười năm. Các chính phủ và những tổ chức phi chính phủ quan ngại rằng con số tử vong sau cùng sẽ tăng cao do dịch bệnh, vội vàng thúc đẩy cuộc vận động cứu trợ quy mô lớn.
Nếu tính theo số người chết, thì đây là một trong mười trận động đất tồi tệ nhất được ghi nhận trong lịch sử, cũng như là cơn sóng thần duy nhất gây thiệt hại nặng nề nhất trong lịch sử.
Những quốc gia bị ảnh hưởng
Trận động đất và sóng thần ảnh hưởng đến nhiều quốc gia trong vùng Đông Nam Á và xa hơn nữa, gồm có Indonesia, Sri Lanka, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Seychelles và các nước khác. Một số nước Âu châu và Úc có nhiều công dân đang du lịch trong vùng vào kỳ nghỉ lễ. Thụy Điển và Đức có hơn 500 công dân thiệt mạng trong thảm họa.
Indonesia
Indonesia là quốc gia gần chấn tâm nhất, hứng chịu những đợt sóng khổng lồ đầu tiên. Các thành phố Banda Aceh, Melabouh, các thị trấn ven biển đều bị những đợt sóng cao đến 33m san phẳng hoàn toàn, chỉ những nhà thờ Hồi Giáo là còn trụ vững và các ngôi nhà kiên cố nhất. Đợt sóng với độ cao lên đến hơn 30m đã cuốn trôi hàng trăm ngàn ngôi nhà, hàng chục ngàn người ra biển. Sau khi sóng rút đi, khắp Aceh, tỉnh thiệt hại nặng nhất, chỉ còn là những đống hoang tàn, xác người đầy bùn đất nằm khắp nơi. Theo ghi nhận, Indonesia là quốc gia chịu tổn thất nặng nề nhất với hơn 160.000 người chết, gần như toàn bộ các thị trấn, thành phố bờ Tây đảo Sumatra đổ nát hoàn toàn, hơn 800 km đường bờ biển bị phá hủy khắp quốc đảo. Những vùng đất tại khu vực Aceh phải mất đến nhiều năm mới có thể hồi phục lại hệ sinh thái và cộng đồng dân cư như ban đầu.
Thái Lan
Sau khi động đất xảy ra, 2 tiếng sau, sóng đánh vào bờ biển phía Nam Thái Lan. Phuket, Phang Nga, Patong là các bãi biển bị thiệt hại do sóng thần. Chiều cao sóng khoảng 7-10m, nhưng cực đại là 19,6m. Sóng đã gây hậu quả lớn cho các điểm du lịch nổi tiếng của Thái Lan, nhiều nơi sóng tiến vào sâu đến hàng trăm mét, phá hủy nhiều khách sạn, nhà dân, bể bơi ven biển. Ước tính, khoảng 5.400 người Thái Lan lẫn khách du lịch đã thiệt mạng.
Sri Lanka
Đây là quốc gia bị sóng thần đánh vào cả bờ biển Đông và Tây. Sau động đất, sau khi vượt một chặng đường dài khoảng 90 phút, sóng đến được Sri Lanka, ập vào bờ biển Đông của đảo quốc. Sau khi đã tấn công, những đợt sóng theo sau đi chuyển xuống phía dưới, tàn phá các thị trấn từ Đông xuống Nam. Sau đó, những đợt sóng sau bị dội lại, tấn công tiếp bờ Tây Sri Lanka, tràn vào đất liền, san bằng những ngôi nhà có kết cấu yếu. Hơn 35.000 người Sri Lanka đã thiệt mạng trong thảm họa. Ghi nhận đợt sóng cao từ 10-12,5m.
Ấn Độ
Sóng lúc này đã tiêu hao một phần năng lượng, nên bắt đầu giảm sức mạnh. Dù vậy, nó vẫn gây ra nỗi kinh hoàng cho người dân Ấn Độ. Bang Tamil Nadu bị sóng thần ập vào với độ cao 9m, làm 16.000 người thiệt mạng, hàng ngàn ngôi nhà sập đổ.
Các quốc gia khác
Sóng thần còn tấn công Malaysia, Myanmar, Maldives,... đến các quốc gia Châu Phi như Somalia, Nam Phi. Tuy nhiên con số thương vong không cao.
Những thảm họa trong Lịch sử
Như vậy, có thể xem trận động đất và sóng thần năm 2004 là thiên tai gây chết chóc nhiều nhất kể từ cơn địa chấn Đường Sơn hoặc trận bão xoáy Bhola năm 1970.
Con người góp phần vào thiên tai
Một bài viết trên Tạp chí Wall Street ngày 31 tháng 12 năm 2004 cho rằng việc con người huỷ phá các rặng san hô bảo vệ bờ biển là một nhân tố quan trọng góp phần làm tăng tổn thất nhân mạng và thiệt hại trong vùng. Bài báo dẫn chứng trường hợp đảo Surin ngoài khơi bờ biển Thái Lan, coi đó là một minh chứng cho tính năng bảo vệ của rặng san hô khi chưa bị con người tàn phá. Tại những nơi này, số người tử vong thấp hơn nhiều so với những nơi khác; nhưng cũng cần biết rằng ở đây dân cư khá thưa thớt. Người ta đã cho nổ tung những khu vực có đá ngầm bao quanh Ấn Độ Dương vì xem chúng là chướng ngại vật cản trở tàu bè vận chuyển hàng hoá, vốn là một phần quan trọng của nền kinh tế Nam Á.
Tương tự, việc dọn sạch những rừng đước ven bờ được coi là đã làm tăng sức công phá của sóng thần tại một số khu vực. Thường mọc dọc theo bờ biển, các rừng đước đã bị phát quang để làm nơi sinh sống cho cư dân trong vùng. Nếu được bảo vệ đầy đủ, các cánh rừng này sẽ là tường thành bảo vệ người dân trước sóng thần. Một nhân tố khác giúp bảo vệ con người trước sự công phá của sóng thần lại bị con người rời bỏ là những đụn cát ven bờ biển.
Nhân đạo
Cần có một chiến dịch rộng lớn vận động trợ giúp nhân đạo mới có thể bù đắp những thiệt hại nặng nề về hạ tầng cơ sở, thiếu thốn nước, thực phẩm và những thiệt hại về kinh tế. Dịch bệnh cũng là một quan ngại đặc biệt do mật độ dân số cao và khí hậu nhiệt đới tại những vùng bị ảnh hưởng. Mối quan tâm chính của các tổ chức nhân đạo và các cơ quan chính phủ là cung cấp các phương tiện vệ sinh và nước sạch để kiểm soát sự lây lan các loại bệnh như tiêu chảy, bệnh bạch hầu, bệnh lỵ, thương hàn và viêm gan siêu vi A & B.
Cũng có những quan ngại về việc số tử vong cao sẽ làm lây lan dịch bệnh cũng như nạn đói. Tuy nhiên, do được xử lý kịp thời, những nguy cơ này đã được giảm thiểu.
Trong những ngày sau thảm họa, người ta phải làm việc cật lực để chôn cất tử thi hầu tránh bùng nổ dịch bệnh. Chương trình Lương thực Thế giới đã trợ giúp cho hơn 1, 3 triệu người là nạn nhân sóng thần.
Các quốc gia trên khắp thế giới cung cấp hơn 3 tỉ USD trợ giúp những vùng bị thiệt hại; chính phủ Úc hứa hẹn 819, 9 triệu USD (trong đó có khoản viện trợ trọn gói 760,6 triệu USD cho Indonesia), chính phủ Đức 660 triệu USD, chính phủ Nhật Bản 500 triệu USD, chính phủ Canada 425 CAD, chính phủ Na Uy 170 triệu USD, chính phủ Mỹ lúc ban đầu là 35 triệu, Ngân hàng Thế giới 250 triệu. Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) cho biết Hoa Kỳ cam kết ngân quỹ bổ sung trong khuôn khổ của chương trình trợ giúp dài hạn dành cho nạn nhân sóng thần xây dựng lại cuộc sống. Ngày 9 tháng 2 năm 2005, Tổng thống George W. Bush yêu cầu Quốc hội gia tăng cam kết đóng góp của Hoa Kỳ lên đến 950 triệu USD. Các viên chức ước tính phải cần đến hàng tỉ USD. Bush yêu cầu cha, cựu tổng thống George H. W. Bush, và cựu tổng thống Bill Clinton, dẫn đầu một nỗ lực của Hoa Kỳ cung cấp những trợ giúp tư nhân cho nạn nhân sóng thần.
Đến trung tuần tháng Ba, theo tường trình của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), số tiền hơn 4 tỉ USD mà các chính phủ hứa hẹn bị giải ngân chậm. Sri Lanka báo cáo rằng họ không nhận được khoản viện trợ nào từ chính phủ nước ngoài, trong khi những trợ giúp cá nhân từ hải ngoại thì dồi dào. Các tổ chức từ thiện nhận nhiều đóng góp hào phóng từ công chúng chẳng hạn như ở Anh, số tiền quyên góp của dân chúng lên đến gần 600 triệu USD, vượt quá mức đóng góp của chính phủ, tính trung bình mỗi người dân Anh tặng 10 USD, trong số đó có cả người vô gia cư và trẻ em.
Kinh tế
Người ta có thể dễ dàng nhận ra những tác hại trên cộng đồng ngư dân và những người sống bằng nghề nuôi trồng thủy sản, một số được xem là nghèo nhất vùng, mất kế sinh nhai, mất luôn tàu thuyền và phương tiện đánh bắt. Ở những vùng duyên hải thuộc Sri Lanka, nơi mà nghề đánh bắt thủ công là nguồn cung cấp chính các loại cá cho chợ búa trong vùng và công nghiệp thủy hải sản là hoạt động kinh tế chính, thu hút nhân công trực tiếp khoảng 250.000 người. Trong những năm gần đây, công nghiệp này trở nên khu vực xuất khẩu năng động, tạo ra nguồn thu ngoại thương căn bản cho đất nước. Song, theo ước tính ban đầu, đến 66% đội tàu đánh bắt hải sản và cơ sở hạ tầng công nghiệp trong vùng duyên hải đã bị tàn phá bởi những đợt sóng thần, làm đảo ngược hiệu quả kinh tế của địa phương và quốc gia.
Có một số kinh tế gia cho rằng thiệt hại kinh tế của những quốc gia bị ảnh hưởng là không nghiêm trọng, vì những tổn thất trong ngành du lịch và đánh bắt hải sản chiếm tỉ trọng tương đối nhỏ trong GDP. Nhưng có những cảnh báo về thiệt hại cơ sở hạ tầng, xem đó là một nhân tố khó lường. Trong một số khu vực, đồng ruộng và nguồn cung cấp nước uống bị ô nhiễm trong nhiều năm do nước biển tràn vào.
Động đất và sóng thần có thể ảnh hưởng đến thủy lộ đi qua Eo biển Malacca vì làm thay đổi độ sâu đáy biển, làm xáo trộn các phao hoa tiêu và những xác tàu chìm. Thiết lập hải đồ hoa tiêu mới phải mất hàng tháng hoặc hàng năm.
Các quốc gia trong vùng nỗ lực kêu gọi du khách trở lại, chỉ ra rằng hầu hết cơ sở hạ tầng du lịch vẫn còn nguyên vẹn. Dù vậy, du khách không mặn mà với ý tưởng trở lại những nơi ấy vì những lý do tâm lý. Ngay cả những khu nghỉ dưỡng ven bờ Thái Bình Dương của Thái Lan, không bị tàn phá bởi sóng thần, nhưng bị suy sụp vì du khách huỷ bỏ kỳ nghỉ. Tuy nhiên, một năm sau thảm hoạ sóng thần, ngành du lịch bắt đầu khởi sắc trở lại, với mong đợi được phục hồi hoàn toàn vào năm 2006.
Môi trường
nhỏ|250px|phải|Một ngôi làng ven bờ biển [[Sumatra đổ nát sau thảm họa.]] Còn lớn hơn những tổn thất nhân mạng, cơn địa chấn Ấn Độ Dương gây ra những thiệt hại khổng lồ về môi trường, ảnh hưởng đến các quốc gia trong vùng trong nhiều năm tới. Có những bản tường trình về sự thiệt hại nghiêm trọng tác hại đến các hệ sinh thái như rừng đước, rặng san hô, rừng cây, vùng đất ngập mặn duyên hải, hệ thực vật, đồi cát, cấu tạo đá, nguồn nước ngầm và tính đa dạng sinh học động vật và thực vật. Hơn nữa, sự phát tán chất thải rắn và lỏng cùng các loại hoá chất, tình trạng ô nhiễm nguồn nước, sự tàn phá hệ thống cống rãnh và những nhà máy xử lý đang đe doạ môi trường theo hướng khó lường. Cần phải có nhiều thời gian và nguồn tài nguyên dồi dào mới có thể thẩm định hết những tác hại trên môi trường.
Theo các chuyên gia, tác hại lớn nhất là ô nhiễm nguồn nước và ô nhiễm đất do nước mặn từ biển thâm nhập vào đất liền, cấu tạo một lớp muối trên bề mặt đất trồng trọt. Tại Maldives, có từ 16 đến 17 đảo san hô vòng (coral reef atoll) bị tràn ngập bởi sóng biển nên hoàn toàn không còn nước ngọt và được xem là không thể phục hồi trong vài thập niên tới. Vô số giếng nước phục vụ các cộng đồng dân cư bị vùi lấp bởi đất, cát và nước biển; những tầng nước ngầm (aquifer) bị đá tàng ong xâm lấn. Đất bị ngập nước biển trở nên cằn cỗi, không dễ dàng gì mà lại tốn kém nếu muốn phục hồi chúng thành đất nông nghiệp. Nước biển làm chết cây cối và huỷ diệt các loại vi sinh vật rất cần cho đất. Hàng ngàn cánh đồng trồng lúa và nông trang trồng xoài và chuối ở Sri Lanka bị huỷ hoại hoàn toàn và phải mất nhiều năm để phục hồi chúng.
Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) đang hợp tác với các chính phủ trong vùng xác định độ nghiêm trọng của những tác hại sinh thái và tìm cách định danh (để xử lý) chúng. UNEP đã dành 1 triệu USD cho quỹ khẩn cấp và thành lập một lực lượng đặc nhiệm cho mục đích này. Theo yêu cầu của chính phủ Maldives, chính phủ Úc gởi những chuyên gia sinh thái đến giúp phục hồi môi trường biển và những rặng san hô – là huyết mạch của công nghiệp du lịch Maldives. Phần lớn kiến thức chuyên ngành sinh thái được thu thập từ các hoạt động tại rặng san hô Great Barrier thuộc lãnh hải đông bắc Úc.
Những Ảnh hưởng khác
Nhiều chuyên gia y tế và nhân viên viện trợ báo cáo về những sang chấn tâm lý sau thảm hoạ sóng thần. Niềm tin lâu đời của cư dân trong vùng đòi hỏi họ có bổn phận chôn cất tử tế người chết; điều này trở nên một sự dằn vặt và dần dà hình thành những chấn thương tâm lý.
Aceh, vùng gánh chịu sự tàn phá lớn nhất của thảm hoạ, là một xã hội Hồi giáo bảo thủ; ở đây không có du lịch, cũng không có sự hiện diện của người phương Tây trong những năm gần đây vì sự xung đột vũ trang giữa chính phủ Indonesia và phiến quân ly khai. Nhiều người tin rằng thảm họa sóng thần là sự trừng phạt vì cớ những người Hồi giáo trốn tránh lễ cầu nguyện hằng ngày cũng như theo đuổi một cuộc sống chuộng vật chất, trong khi những người khác tin rằng ấy là do Allah nổi cơn thịnh nộ đối với việc người Hồi giáo tàn sát lẫn nhau.
Chỉ có một điều duy nhất được xem là hệ quả tích cực của sóng thần là nước đã cuốn trôi cát lưu cữu hàng thế kỷ trên những phế tích của thành phố cổ 1.200 năm tuổi tại Mahabalipuram ở bờ biển phía nam Ấn Độ. Phế tích này có những kiến trúc quan trọng như tượng sư tử bằng đá granite chôn nửa thân người, nằm kế cận đền thờ Mahablipuram có từ thế kỷ thứ bảy, và những tượng đắp nổi hình một con voi, đây là một phần trong điều mà các nhà khảo cổ tin là một thành phố cảng cổ đại đã bị chìm sâu dưới đáy biển hàng trăm năm trước.
Tưởng niệm
Ngày 24 tháng 12 năm 2009, khắp châu Á người dân tưởng niệm trận động đất. Một ngày cầu nguyện và tưởng nhớ long trọng để đánh dấu một trong những thiên tai tệ hại nhất của thế giới được tổ chức tại tỉnh Aceh của Indonesia, nơi mất mát khoảng 170.000 người. Những buổi cầu nguyện được tổ chức tại các giáo đường trên khắp tỉnh phần lớn là người Hồi giáo này, và cạnh những nấm mồ tập thể gần thủ phủ Banda Aceh của tỉnh. Tại một trong số các ngôi mộ tập thể, nơi chôn cất hơn 14.000 nạn nhân không được xác nhận lý lịch, một bà cụ ngồi trên mặt đất vừa khóc vừa đọc những lời kinh Koran cho 40 người trong gia đình cụ đã thiệt mạng. "Không có ai trong gia đình tôi sống sót trong trận sóng thần. Các con, các cháu, anh chị em tôi, tất cả đều ra đi bỏ lại tôi một mình ở đây," Siti Aminah, 72 tuổi, nói với thông tấn xã AFP. "Đây là ngôi mộ tập thể nằm gần những khu nhà của chúng tôi. Họ có thể được chôn ở đây hoặc có thể đã bị nước cuốn ra biển vì chúng tôi sống cạnh bãi biển. Mặc dù tôi không biết chắc nơi họ được chôn cất, tôi luôn luôn tới đây mỗi năm để cầu nguyện cho họ để họ được yên nghỉ."
Phó Tổng thống Indonesia Boediono dẫn đầu một lễ cầu nguyện cách đó hai kilômét tại hải cảng Ulee Lheu, để tưởng niệm những người đã mất. "Năm năm sau, người dân Aceh với sự trợ giúp của các cộng đồng quốc tế đã tìm cách vươn lên trở lại và khởi sự tái xây dựng đời sống xã hội, kinh tế và văn hóa của họ trong một khung cảnh hòa bình," ông nói với khoảng 1.000 cư dân, học sinh và các viên chức.
Tại Sri Lanka, Tổng thống Mahinda Rajapakse mở đầu những buổi lễ tưởng niệm bằng hai phút im lặng cho các nạn nhân sóng thần. Các đài truyền thanh và truyền hình ngưng phát trong hai phút vào lúc 9 giờ 25 phút sáng giờ địa phương, trùng với giờ mà cơn sóng thần ập lên những vùng bờ biển phía Nam của hòn đảo. Những buổi lễ tôn giáo cũng được tổ chức trên khắp hòn đảo để tưởng niệm khoảng 31.000 người thiệt mạng năm năm về trước. Những lễ tưởng niệm ít rầm rộ cũng được tổ chức tại miền Nam Ấn Độ, nơi hứng chịu vụ thiên tai nặng nề nhất trong nước, với khoảng 6.500 người chết. Trên các hòn đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ, những buổi cầu nguyện chung của nhiều tôn giáo được tổ chức tại thủ phủ Port Blair của quần đảo cho khoảng 4.000 người bị sóng thần giết chết trên dãy đảo.
Tại Thái Lan, nơi sóng thần giết chết 5.395 người, theo một con số chính thức, các buổi lễ được tổ chức trên bãi biển ở Phang Nga trên duyên hải phía Tây, là nơi bị thiệt hại nặng nề nhất, và trên địa điểm du lịch Phuket ở phía Nam. Theo cảnh sát, khoảng 1.000 người Thái và người ngoại quốc tham dự buổi lễ tại Ban Namkhem ở Phang Nga sáng ngày 26 tháng 12 năm 2009, trong khi khoảng 200 người tụ tập trên bãi biển Patong ở Phuket để cầu nguyện và chứng kiến việc đặt các vòng hoa tưởng niệm.
Nghệ thuật
Thảm họa này được đưa làm nội dung chính bộ phim The Impossible, sản xuất năm 2012, đạo diễn bởi J.A. Bayona với 2 diễn viên chính là Naomi Watts và Ewan McGregor.
Khoa học và giáo dục
Thể loại:Động đất năm 2004 Ấn Độ Dương Thể loại:Ấn Độ Dương Thể loại:Lịch sử Đông Nam Á Thể loại:Thiên tai tại Indonesia Thể loại:Thiên tai tại Thái Lan Thể loại:Thiên tai tại Ấn Độ Thể loại:Thiên tai tại Somalia Thể loại:Thiên tai tại Sri Lanka Thể loại:Indonesia năm 2004
Rhagonycha lederi
Rhagonycha lederi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Rhagonycha
Lachemilla sarmentosa
Lachemilla sarmentosa là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được (L.M. Perry) Rothm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lachemilla Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1937
Quận Montgomery, Georgia
Quận Montgomery là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố, Georgia. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người. Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Georgia
Vibersviller
Vibersviller là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 54' vĩ độ bắc, 06° 56' kinh độ đông. Vibersviller có điểm thấp nhất là 216 mét và điểm cao nhất là 266 mét. Xã có diện tích 13,02 km², dân số vào thời điểm 2005 là 444 người; mật độ dân số là 34,7 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Xã của Moselle
Arconsat
Arconsat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 800 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Puy-de-Dôme
Idaea favillata
Idaea favillata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
F
Chi Tòng chi
Hymenaea là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi thực vật
Cedar Springs, Ohio
Cedar Springs là một khu chưa hợp nhất tại Quận Preble, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ.
Lịch sử
Suối tự nhiên trong khu vực được người Mỹ bản địa tin rằng có chất lượng dược liệu. Cái tên Cedar Springs đã bắt đầu vào những năm 1870 khi một khách sạn mở tại suối.
Tham khảo
Thể loại:Khu chưa hợp nhất tại Hoa Kỳ
Dombeya laurifolia
Dombeya laurifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Bojer) Baill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dombeya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1885
Les Ancizes-Comps
nhỏ|phải|Fades viaduct
Les Ancizes-Comps là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 700 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Ancizescomps
Cục nợ đáng yêu (phim truyền hình)
Cục nợ đáng yêu (tên tiếng Anh: Hello Missfortune; tiếng Hoa: 愛上我的衰神) là bộ phim truyền hình Hồng Kông thuộc thể loại tâm lý-tình cảm do TVB sản xuất. Phim có sự tham gia diễn xuất của Hồ Hồng Quân, Trần Gia Tuệ, La Lan,Mã Quán Đông, Mạch Mỹ Ân, Trịnh Tử Thành, Tạ Tuyết Tâm, Lộc Á Vy và Hứa Tuấn Hào.
Nội dung
Đối tượng mà Tiểu Du phải quản lý đó là Trần Bắc Hà (do Hồ Hồng Quân đóng), một anh chàng giao thức ăn nhanh, tính tình hiền lành, tốt bụng và có phần cam chịu. Bắc Hà hàng ngày dãi nắng dầm mưa tích cóp từng đồng để lo cho bà nội và trả số nợ cờ bạc của ba mình, nhưng dường như gia đình lại thờ ơ. Những rắc rối càng lúc càng nhiều, khiến Bắc Hà cảm thấy khó thở. Anh không biết rằng những vận xui liên tiếp đeo bám, một phần do “cục nợ” Tiểu Du gây ra.
Từ áy náy đến thương xót rồi cảm mến Bắc Hà lúc nào không hay, Tiểu Du vượt qua ranh giới, tìm mọi cách giúp đỡ anh. Bắc Hà cũng dần cảm nhận sự hiện diện của cô gái thần bí này.
Tập phim
Dựa trên thông số dữ liệu số người xem trực tiếp từ kênh TVB Jade:
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim truyền hình TVB Thể loại:Phim truyền hình Hồng Kông Thể loại:Phim truyền hình tiếng Quảng Đông Thể loại:Chương trình truyền hình TVB Thể loại:Chương trình truyền hình Hồng Kông Thể loại:Chương trình truyền hình nói tiếng Quảng Đông Thể loại:Phim truyền hình năm 2022 Thể loại:Phim truyền hình năm Thể loại:Phim truyền hình lãng mạn Thể loại:Phim TVB Thể loại:Phim TVB năm 2022 Thể loại:Phim TVB năm 2021 Thể loại:TVB Thể loại:TVB dramas
Tinker Brothers
Anh em nhà Tinker là những nghệ sĩ hội họa stencil từ Hà Lan. Họ được biết đến với phong cách đặc trưng của bức tranh vô hình, bức tranh táo bạo khám phá mối quan tâm đương đại và tài liệu văn hóa pop phổ biến. nhỏ|LOVE của anh em nhà Tinker
Cuộc sống và công việc
Năm 2012, họ đã bỏ học tại 2 trường Đại học và từ bỏ công việc để thực hiện ước mơ trở thành nghệ sĩ. Họ dành những năm tiếp theo để thử nghiệm các kỹ thuật và phương tiện truyền thông khác nhau.
Điều hóa ra là một quá trình nhiều năm, phát triển qua các phong cách và phương tiện truyền thông khác nhau, cuối cùng họ đã phát hiện ra phong cách đặc trưng của họ, kết hợp sự nguyên sơ và trung thực của nghệ thuật stencil như một kỹ thuật với cú đấm của pop, tinh tế và sâu sắc của phong cách tối giản.
Về mặt thẩm mỹ, tác phẩm của anh em nhà Tinker rất táo bạo và dễ tiếp cận. Họ sử dụng những hình ảnh táo bạo, mạnh mẽ nhưng đơn giản trong tác phẩm để truyền đạt những thông điệp đối đầu và gây tranh cãi về tình yêu, những rắc rối của thế giới này, vẻ đẹp và sự thật.
Anh em nhà Tinker đang trải qua thành công nhanh chóng trong thế giới nghệ thuật, đã tổ chức 4 triển lãm cá nhân tại Hà Lan vào năm 2017 một mình. Họ đã trình bày tác phẩm của mình tại một số Hội chợ nghệ thuật, bao gồm Hội chợ nghệ thuật đầu tiên ở Amsterdam và Hội chợ nghệ thuật giá rẻ ở New York.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nghệ sĩ Hà Lan
Vexillum patulum
Vexillum patulum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.
Tham khảo
Thể loại:Vexillum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845
Ngày Nhà giáo
Ngày Nhà giáo thế giới được tổ chức vào ngày 5 tháng 10 nhưng tại các quốc gia khác nhau cũng có Ngày Nhà giáo riêng.
Ngày nhà giáo ở một số quốc gia khác
Tại một số quốc gia Hồi giáo như Oman, Syria, Ai Cập, Libya, Qatar, Bahrain, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, Yemen, Tunisia, Jordan, Ả Rập Xê Út, Algérie, Maroc, ngày Nhà giáo được tổ chức vào ngày 28 tháng 2.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ngày Hành động Thể loại:Giảng dạy Thể loại:Giảng dạy ở Ấn Độ
Darantasia apicata
Darantasia apicata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chợ Thủy sản Noryangjin
Chợ Thủy sản Noryangjin hoặc Chợ cá Noryangjin (Hangul: 노량진수산시장) là chợ cá rộng lớn ở khu vực lân cận Noryangjin-dong, Dongjak-gu, Seoul, Hàn Quốc. Nó nằm ở phía đông Tòa nhà 63, phía nam sông Hán. Tàu điện ngầm Seoul tuyến 1 đi qua ga Noryangin gần đó. Rời nhà ga tại lối ra 1 và đi bộ bên dưới cầu.
Chợ cá Noryangjin được thành lập vào năm 1927 với tên Gyeongseong Susan (Hangul: 경성수산) ở Uijuro (Hangul: 의주로) thuộc Jung-gu gần ga Seoul và chuyển đến vị trí hiện tại ở trung tâm Seoul vào năm 1971.
Trong một cuộc thăm dò ý kiến của gần 2000 khách du lịch nước ngoài do Chính quyền Thủ đô Seoul tiến hành vào tháng 11 năm 2011, họ đã tuyên bố rằng tham quan chợ là một trong những hoạt động yêu thích ở Seoul.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sơ khai thương mại Thể loại:Quận Dongjak Thể loại:Sơ khai Triều Tiên
Quận Morgan, Georgia
Quận Morgan là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố, Georgia. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người. Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Georgia
Brevicerus parallelus
Brevicerus parallelus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.
Tham khảo
Thể loại:Brevicerus
Dharchula Dehat
Dharchula Dehat là một thị trấn thống kê (census town) của quận Pithoragarh thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Uttarakhand
Paco Peña
Paco Peña (sinh 1 tháng 6 năm 1942) là một nhà soạn nhạc và nhạc sĩ guitar người Tây Ban Nha viết và chơi nhạc Flamenco. Ông được xem là một trong những nhà chơi nhạc Flamenco truyền thống xuất sắc.
Tiểu sử
Sanh tại Córdoba, Spain có tên thật là Francisco Peña Pérez, Paco Peña bắt đầu học chơi guitar từ anh ông vào lúc 6 tuổi và đã đi trình diễn lúc 12 tuổi. Được khuyến khích bởi gia đình, ông rời khỏi nhà và bắt đầu trình diễn khắp Tây Ban Nha như là một phần của chương trình nhạc quê hương và vũ được chính phủ đỡ đầu. Từ đó ông được các công ty trình diễn chuyên nghiệp Flamenco ở Madrid và Costa Brava mời tham dự. Peña trở thành người đệm nhạc danh tiếng cho các ca vũ Flamenco. Tuy nhiên, sau đó thất vọng với cuộc sống ở vùng biển và để kiếm một cơ hội mới, ông dọn tới London vào cuối thập niên 1960 và trở thành nhạc sĩ solo guitar. Ban đầu ông được sự chú ý của quần chúng anh ở quán ăn Antonio ở Covent Garden, mà chưa biết đến nhạc Flamenco, chẳng bao lâu ông đã cùng trình diễn với các nhạc sĩ như Jimi Hendrix, và trình diễn solo lần đầu tiên tại Wigmore Hall 1967. Sau đó ông đi trình diễn khắp thế giới, chơi solo và cũng chơi nhạc đệm cho các chương trình ở Carnegie Hall ở New York City, Royal Albert Hall ở London và Concertgebouw ở Amsterdam. Ông cũng là người đầu tiên thành lập khóa học nhạc flamenco guitar tại đại học ở viện âm nhạc Rotterdam. 1984 Peña được phỏng vấn bởi Julian Bream cho đài truyền hình Channel 4 loạt phim Guitarra! mà nói về sự phát triển cây đàn guitar ở Tây Ban Nha.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1942 Thể loại:Nhân vật còn sống
(39879) 1998 EK8
(39879) 1998 EK8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 3 tháng 3 năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1998 Thể loại:Được phát hiện bởi Takeshi Urata Thể loại:Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Phương pháp Haber
nhỏ|[[Fritz Haber, 1918]] Phương pháp Haber, phản ứng Haber hay còn gọi là quy trình Haber–Bosch, là một phản ứng hóa học được áp dụng trong công nghiệp giữa khí nitơ và khí hiđrô. Đây là tiến trình chủ yếu trong công nghiệp để sản xuất ra amonia:
Các nhà khoa học ước tính công nghiệp sản xuất phân bón từ amonia theo phương pháp Haber đã giúp duy trì nguồn thực phẩm cho khoảng một phần ba dân số trên Trái Đất. Ước tính có một nửa số protein trong cơ thể người đóng góp bởi nitơ có nguồn gốc cố định từ phản ứng này; phần còn lại từ quá trình cố định nitơ bởi vi khuẩn và vi khuẩn cổ.
nhỏ|trái|700px|Tiến trình Haber-Bosch trong công nghiệp.
Sergiu Popovici
Sergiu Cristian Popovici (sinh ngày 23 tháng 3 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người România thi đấu cho câu lạc bộ Liga I Gaz Metan Mediaș. Anh ra mắt tại Liga I vào ngày 11 tháng 3 năm 2013 trong trận đấu trước Gloria Bistrița.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Ngày 19 tháng 3 năm 2011, CS Flacăra Faget ký hợp đồng với Sergiu Popovici từ câu lạc bộ trẻ LPS Banatul nơi anh đã gắn bó 7 năm, trước khi chuyển đến Vaslui vào ngày 25 tháng 1 năm 2012. Các nhà lãnh đạo của câu lạc bộ tỏ ra hào hứng về bản hợp đồng này. Ngày 17 tháng 8 năm 2012, Sergiu Popovici, cùng với Razvan Neagu và Valter Heil, được cho mượn đến Vointa Sibiu, but trở lại Vaslui a few months later when the club folded.
Sự nghiệp quốc tế
Popovici ra mắt cho U-19 România against U-19 Ý tại vòng loại giải vô địch bóng đá U-19 châu Âu, vào sân với vai trò dự bị ở phút thứ 87. Tỉ số là 2-1 dành cho România.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1993 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá România Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Vaslui Thể loại:Cầu thủ bóng đá CSU Voința Sibiu Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Academica Clinceni Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Botoșani Thể loại:Cầu thủ bóng đá CS Gaz Metan Mediaș Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga I
Dexamethasone
Sử dụng dexamethasone dài ngày có thể có tác dụng phụ là nấm Candida, loãng xương, cườm khô, dễ bị sang chấn, yếu cơ. Chất này nằm trong danh sách nhóm C thai sản tại Hoa Kỳ, nghĩa là chỉ sử dụng khi xem xét thấy có lợi nhiều hơn rủi ro. Tại Australia, chất này thuộc nhóm A, nghĩa là có thể dùng thường xuyên khi mang thai mà không có ảnh hưởng gì đến thai nhi. Tuy vậy không nên dùng nó khi cho con bú. Dexamethasone có tính kháng viêm và ức chế miễn dịch.
Dexamethasone được tổng hợp lần đầu năm 1957. Chất này nằm trong Danh sách các thuốc thiết yếu của WHO, gồm các thuốc hiệu quả và an toàn nhất trong một hệ thống y tế. Dexamethasone có giá khá rẻ. Ở Hoa Kỳ một liều dùng trong 1 tháng thường có giá dưới 25 USD. Tại Ấn Độ lượng thuốc dùng cho sinh non có giá 0.5 USD. Dược phẩm này có mặt ở hầu hết các nước trên thế giới.
Tham khảo
Thể loại:Dược phẩm Thể loại:RTT
Dharmaraj Ravanan
Dharmaraj Ravanan (sinh ngày 27 tháng 7 năm 1987 ở Tiruchirappalli, Tamil Nadu) là một cầu thủ bóng đá người Ấn Độ. He is hiện tại thi đấu cho Chennai City, mượn từ Pune City, của I-League.
Sự nghiệp
Ravanan bắt đầu sự nghiệp chuyên nghiệp t ại Dempo S.C., huấn luyện viên Armando Colaco thấy anh ở Bangalore khi anh thi đấu cho Indian Bank của Chennai và cho anh một cơ hội, và ở tuôi 19 anh gia nhập đội bóng, học được rất nhiều từ đồng đội. Năm sau đó, anh chuyển đến Mohun Bagan, nhưng đây là trải nghiệm khác và sau đó anh gia nhập Mahindra United. Tại Mahindra United anh học được nhiều từ huấn luyện viên Derrick Pereira và David Booth. Sau đó anh gia nhập Churchill Brothers. Anh làm đội trưởng của Churchill Brothers giành danh hiệu vô địch I-League(2013) và Cúp Liên đoàn(2014). Anh cũng thi đấu cho FC Pune City tại mùa giải đầu tiên của Indian Super League. Tiếp đó anh gia nhập đội bóng mới Bharat FC mùa giải 2014-15 I-League sau khi Churchill Brothers bị đuổi khỏi mùa giải 2014–15 vì không đủ tiêu chuẩn đăng ký câu lạc bộ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ấn Độ Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Tiruchirappalli district Thể loại:Cầu thủ bóng đá từ Tamil Nadu Thể loại:Cầu thủ bóng đá Dempo S.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Mohun Bagan A.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Mahindra United FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Churchill Brothers S.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Pune City Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bharat FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá I-League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Indian Super League Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Đại hội Thể thao châu Á 2010
Brachyscleroma glabrifacialis
Liên kết ngoài
Thể loại:Brachyscleroma
Amefrontia
Amefrontia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Tham khảo
Thể loại:Acronictinae
Pulicaria incisa
Pulicaria incisa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Lam.) DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pulicaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836
Dogganahalli, Koratagere
Dogganahalli là một làng thuộc tehsil Koratagere, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Tumkur (huyện)
Frontera Hidalgo
Frontera Hidalgo là một đô thị thuộc bang Chiapas, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 10902 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Chiapas
Rhagonycha lencoranica
Rhagonycha lencoranica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Kazantzev miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Rhagonycha Thể loại:Động vật đặc hữu Azerbaijan
Doğantarla, Aksaray
Doğantarla là một thị trấn thuộc huyện Aksaray, tỉnh Aksaray, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 1.86 người.
Thanh Việt
Thanh Việt (1939-1989) là một danh hề người Việt Nam. Sự nghiệp của ông đạt đỉnh thịnh vào đầu thập niên 1970 tại các sân khấu Việt Nam Cộng hòa. Ông được giới mộ điệu đặt cho biệt hiệu Hề Râu.
Tiểu sử
Mãi tới đầu thập niên 1960, khi Hề Lùn Tùng Lâm mướn rạp Quốc Thanh để mở đại nhạc hội Cù Lét, có mời nghệ sĩ Thanh Việt sắm một số vai nhỏ, thì sự nghiệp ông mới được thăng hoa. Khán giả và báo giới bắt đầu nhắc đến Hề Râu Thanh Việt với lối diễn mộc mạc nhưng chỉ qua điệu bộ đã gây cười. Diễn hài không phải trò đùa, phải tìm hiểu nghiên cứu tính cách nhân vật để tìm ra cách diễn hay nhất. Sáng tạo, ngẫu hứng không có nghĩa là cương ẩu, sử dụng ngôn ngữ tùy tiện. Không có gì buồn bằng mình diễn hài mà khán giả không cười, lại còn khó chịu. Sự nghiệp nghệ sĩ Thanh Việt được coi là đỉnh thịnh là đầu thập niên 1970 cho tới tận sau chiến tranh biên giới Tây Nam, khi mà hình ảnh ông tràn ngập cả sân khấu và màn ảnh đại vĩ tuyến. Mặc dù là nhân vật xuất hiện rất trễ trong làng hề kịch Sài Gòn, nhưng ông được ưu ái xếp vào Thất hài đế, hầu như là gương mặt phải có trong mọi đại nhạc hội ở Sài Gòn.
Ảnh hưởng
Trong thời kì phim mì ăn liền ngự trị thời thập niên 1990, hình ảnh người nông dân Hai Lúa lên thăm thành phố của lão nghệ sĩ Thanh Việt lại được tái hiện qua sự hóa thân của nghệ sĩ Thanh Nam - người có khuôn gương và dáng vóc nhang nhác Thanh Việt nhưng kém nhiều tuổi - qua phục trang áo lụa trắng, đội nón cối, xỏ đôi dép lào, tay xách cái bị. Phong cách tấu hài của ông về sau thường được giới mộ điệu gọi là hề râu quặp, thiên về hình thể.
Tới đầu thập niên 2010 lại có nghệ sĩ Trường Giang hóa thân vai Mười Khó với tạo hình bắt chước lối diễn đã thành đặc trưng của Thanh Việt.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1939 Thể loại:Mất năm 1989 Thể loại:Người Sài Gòn Thể loại:Thất hài đế Thể loại:Nghệ sĩ cải lương
Aechmea ampla
Aechmea ampla là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.