cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lý thuyết ứng đáp câu hỏi
Việc ứng đáp câu hỏi nhị phân đối với mô hình đơn chiều
nhỏ|Hình 3: Các đường cong ĐTCH 3 tham số với a = 2, c = 0,1 và 0,2. Mô hình đường cong ĐTCH 2 và 3 tham số do Allan Birnbaum đề xuất đầu tiên, nên đôi khi được gọi là các mô hình Birnbaum.
Về mô hình Rasch và vai trò của nó
Chúng ta đã chọn mô hình một tham số, mô hình Rasch, làm mô hình trình bày đầu tiên trong các mô hình đường cong ĐTCH vì mô hình này đơn giản nhất và phản ánh tường minh nhất mối quan hệ giữa TS và CH. Tuy nhiên, như đã nói trên đây, trong tiến trình lịch sử hình thành IRT, không phải mô hình Rasch xuất hiện trước các mô hình khác. Nhà toán học và tâm lý học người Đan Mạch, George Rasch, đã có ý tưởng xây dựng "một mô hình cấu trúc cho các CH trong một đề trắc nghiệm" từ thập niên 1950, đề xuất mô hình xác suất logistic đó từ 1953, nhưng ở Mỹ, người ta biết đến công trình của ông từ khi ông công bố chính thức trong một cuốn sách xuất bản năm 1960 [2]. Động cơ của Rasch muốn thể hiện qua mô hình của mình là hạn chế việc dựa vào tổng thể TS khi phân tích các đề trắc nghiệm (ĐTN). Theo ông, phân tích trắc nghiệm chỉ đáng giá khi dựa vào từng cá nhân TS, với các thuộc tính của TS và CH được tách riêng. Để biện minh cho quan điểm của mình, ông thường dẫn lời nhà tâm lý học Skinner, người rất ghét việc căn cứ vào thống kê dựa trên tổng thể để kết luận và thường triển khai nghiên cứu thực nghiệm trên từng cá thể. Quan điểm của Rasch đã đánh dấu sự chuyển tiếp từ CTT, dựa trên tổng thể với việc nhấn mạnh đến biện pháp tiêu chuẩn hoá và ngẫu nhiên hoá, sang IRT với mô hình xác suất tương tác giữa một TS và một CH. Sự tồn tại của các số liệu thống kê đầy đủ của các tham số của CH trong mô hình Rasch có thể được sử dụng vào việc điều chỉnh ước lượng các tham số năng lực theo một cách thức đặc biệt.
Cùng trong khoảng thời gian công bố công trình của mình, Rasch được mời sang cộng tác nghiên cứu 3 tháng tại Viện Đại học Chicago. Tại đây, B. Wright đã có rất nhiều đóng góp để nâng cao và phát triển mô hình Rasch. Theo Wright, ý tưởng của Rasch về việc chọn mô hình logistic với chỉ một tham số là độ khó đã giải phóng được bế tắc của việc phát triển IRT trong nhiều thập niên, vì nhiều nhà tâm trắc học từ các nghiên cứu của mình đã khẳng định rằng chỉ có độ khó là có thể ước lượng được một cách ổn định và đầy đủ qua số liệu quan sát đối với loại CH trắc nghiệm nhị phân. Do đó, hiện nay, tuy là mô hình ĐTCH đơn giản nhất trong các mô hình IRT, và có lẽ cũng chính vì tính đơn giản nhưng đầy đủ của nó, mô hình Rasch đã được sử dụng nhiều nhất trong các nghiên cứu tâm lý và giáo dục. Cũng theo Wright, mô hình Rasch là mô hình duy nhất thoả mãn các yêu cầu để xây dựng các phép đo lường khách quan trong khoa học xã hội nói chung, và Wright có ý kiến khá cực đoan rằng không nên sử dụng các mô hình khác trong các phép đo lường khách quan.
Một trong những ưu điểm lớn của mô hình Rasch là tách biệt được năng lực của TS và đặc trưng của CH (độ khó) trong phép đo lường. Thật vậy, nếu có hai TS có năng lực θ1 và θ2 cùng ứng đáp một CH thì từ biểu thức (3) có thể thu được ln (O1/O2) = (θ1 – θ2), tức là có thể xác định các năng lực của TS không phụ thuộc độ khó CH. Vì tính đối xứng của biểu thức, cũng dễ thấy rằng, ngược lại, có thể xác định các độ khó của CH không phụ thuộc năng lực TS. Chính vì tính chất cơ bản này nên có thể đặt năng lực của các TS và độ khó của các CH trên cùng một thang đo để so sánh chúng với nhau.
Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu khác cho rằng về lý thuyết thì dạng toán học của mô hình Rasch có nhiều lợi thế, nhưng khi nói đến mô hình toán học, tức là nói đến một sự giả định, tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả của mô hình là sự phù hợp của chúng với số liệu thực nghiệm chứ không chỉ thuần túy ở dạng toán học. Người ta thường gọi quan điểm của Wright là quan điểm "dựa trên mô hình" (model–based), còn quan điểm ngược lại là quan điểm "dựa trên dữ liệu" (data–based).
Điểm thực và đường cong đặc trưng đề trắc nghiệm
Trong các phép đo lường, để xác định chính xác giá trị được đo và sai số của một phép đo người ta thường thực hiện phép đo đó nhiều lần. Trong trắc nghiệm, thực tế không làm được như vậy, nhưng có thể quy ước định nghĩa về điểm trung bình của một TS qua hàng loạt phép đo bằng một ĐTN. Điểm quan sát X của một ĐTN qua hàng loạt phép đo được xem là một biến ngẫu nhiên với một phân bố tần suất nào đó thường là không biết. Giá trị trung bình (kì vọng toán học) của phân bố đó được gọi là điểm thực τ của TS, có quan hệ như sau với các điểm quan sát X và sai số ε: Trong CTT, điểm thực được định nghĩa trên đây là một sự trừu tượng toán học, không có quy trình nào để xác định. Cũng do đó, sai số của phép đo ε là một đại lượng có tính chất trung bình đối với toàn bộ dải năng lực của TS. Tuy nhiên trong IRT, có thể chứng minh được rằng điểm thực được xác định bởi một ĐTN gồm n CH có thể tính theo biểu thức sau đây:
Tức là: điểm thực của một TS có năng lực θ là tổng của các xác suất trả lời đúng của mọi CH của ĐTN tại giá trị θ. Như vậy, đối với mọi giá trị θ, nếu chúng ta tiến hành cộng tất cả mọi đường cong ĐTCH trong ĐTN, sẽ thu được đường cong đặc trưng của ĐTN, hoặc cũng gọi là đường cong điểm thực. Đường cong đặc trưng của ĐTN là quan hệ hàm số giữa điểm thực và thang năng lực: cho trước một mức năng lực bất kì có thể tìm điểm thực tương ứng qua đường cong đặc trưng ĐTN. Minh họa trên Hình 4 cho thấy một đường cong đặc trưng ĐTN thu được bằng cách cộng 5 đường cong ĐTCH. Vì là chồng chất của các đường cong ĐTCH nên đường cong đặc trưng ĐTN cũng có dạng một hàm đồng biến. Tiệm cận phải của đường cong khi θ → +∞ bằng điểm thực tối đa, n, tức là bằng tổng số CH trong ĐTN. Tung độ tiệm cận trái của đường cong khi θ tiến đến θ → -∞ bằng 0 đối với các mô hình 1 và 2 tham số, và bằng giá trị tổng cộng các tham số đoán mò Σcj của toàn bộ n CH trong ĐTN đối với mô hình 3 tham số. Độ nghiêng của phần giữa đường cong đặc trưng ĐTN liên quan đến độ phân biệt của ĐTN. Mức năng lực ứng với trung điểm của thang điểm thực (n/2) xác định vị trí của ĐTN trên thang năng lực. Hoành độ của điểm đó xác định độ khó của ĐTN. Hai yếu tố độ dốc và mức năng lực ở trung điểm thang điểm thực mô tả khá rõ đặc tính của một ĐTN. nhỏ|Hình 4. Đường cong đặc trưng của ĐTN gồm 5 CH và 5 đường cong ĐTCH tương ứng.
Một điều khá lý thú là, khi biết năng lực θ của một TS, nhờ đường cong điểm thực của một ĐTN cụ thể có thể xác định được điểm thực của TS thu được từ ĐTN đó mà TS không cần phải làm ĐTN. Từ đó có thể tiên đoán điểm thực của TS hoặc tình trạng TS đạt hay không đạt điểm cần thiết đối với một ĐTN mới.
Hàm thông tin của câu hỏi và của đề trắc nghiệm
Mỗi một CH trắc nghiệm cung cấp một lượng thông tin nào đó về năng lực cần đo của các TS. Birnbaum A. đã đề xuất biểu thức hàm hàm thông tin của CH (item information function) được biểu diễn như sau: trong đó Ii(θ) là thông tin cung cấp bởi CH thứ i ở mức năng lực θ, Qi(θ)=1- Pi(θ), P'i(θ)là đạo hàm của Pi(θ) theo θ.
Từ biểu thức (9) có thể suy ra các biểu thức hàm thông tin tương ứng với các mô hình ứng đáp CH khác nhau. Đối với mô hình tổng quát 3 tham số, ta có: Vì tính độc lập địa phương của các CH trắc nghiệm, 'hàm thông tin của ĐTN' (Test information Function) là tổng các hàm thông tin của các CH có trong ĐTN:
Ở Hình 5, đường cong nét đậm biểu diễn hàm thông tin của ĐTN, còn các đường cong nét nhạt là các hàm thông tin của các CH trắc nghiệm. Mức thông tin chung của ĐTN cao hơn nhiều so với mức thông tin của từng CH riêng rẽ, tức là một ĐTN sẽ đo năng lực chính xác hơn nhiều so với chỉ một CH trắc nghiệm. Từ định nghĩa hàm thông tin theo công thức (11) có thể thấy rõ: ĐTN càng có nhiều CH thì giá trị của hàm thông tin càng cao, tức là một ĐTN dài thường đo năng lực chính xác hơn một ĐTN ngắn.
nhỏ|Hình 5: Các đồ thị hàm thông tin của 5 CH trắc nghiệm và của ĐTN do 5 CH đó hợp thành
Tùy theo tính chất của các CH tạo nên ĐTN mà hàm thông tin sẽ có giá trị lớn (tức là đo chính xác) ở các khoảng năng lực xác định nào đó và giá trị bé (tức là đo kém chính xác) ở các khoảng năng lực khác. Do những đặc điểm nêu trên, hàm thông tin là một công cụ cực kì quan trọng của IRT, nó giúp thiết kế các ĐTN cho các phép đo theo các mục tiêu xác định. Hàm thông tin lý tưởng của một ĐTN là một đường nằm ngang, tức là phép đo có độ chính xác như nhau ở mọi khoảng năng lực. Tuy nhiên, một ĐTN như vậy có thể không phải là tốt nhất đối với các mục tiêu cụ thể. Chẳng hạn, nếu muốn thiết kế một ĐTN để cấp học bổng, cần một ĐTN đo rất chính xác trong một khoảng hẹp ở mức năng lực là ranh giới giữa những TS được và không được học bổng, tức là hàm thông tin có đỉnh cực đại ở điểm cắt (cut–off score), vì rằng một sai số lớn trong phép đo ở khoảng năng lực này có thể chuyển một TS từ loại được sang loại không được học bổng hoặc ngược lại.
Sai số tiêu chuẩn của ĐTN
Sai số tiêu chuẩn của việc ước lượng năng lực ở vị trí θ bằng:
Biểu thức (12) cho thấy hai đường cong hàm thông tin và sai số tiêu chuẩn của một ĐTN có hình dạng gần như đối xứng với nhau qua một đường nằm ngang. Sự phụ thuộc của sai số tiêu chuẩn Ϭ vào năng lực θ có một ý nghĩa quan trọng, chỉ rõ một trong những khác biệt giữa CTT và IRT. Biểu thức (7) cho thấy trong CTT sai số ε của phép đo là một đại lượng không đổi chung cho ĐTN đối với mọi TS có năng lực khác nhau. Trong khi đó, đối với IRT, sai số của phép đo bằng ĐTN thay đổi theo các mức năng lực. Đây cũng là một biểu hiện của việc "cá thể hoá" phép đo lường của IRT mà chúng ta đã đề cập khi bàn về mô hình Rasch trên đây.
Sai số tiêu chuẩn Ϭ(θ) của việc ước lượng năng lực θ là độ lệch tiêu chuẩn của phân bố gần chuẩn khi ước lượng giá trị năng lực theo biến cố hợp lý cực đại ở một giá trị năng lực θ nào đó. Phân bố sẽ tiến đến dạng chuẩn khi ĐTN đủ dài. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng thậm chí các ĐTN ngắn cỡ 10 – 20 CH, sự phân bố gần chuẩn cũng thoả mãn đối với một số mục đích.
Biên độ của hàm sai số tiêu chuẩn nói chung phụ thuộc vào: 1) số CH trong ĐTN (số CH càng lớn sai số tiêu chuẩn càng bé); 2) chất lượng các CH của ĐTN (nói chung các CH càng có độ phân biệt cao và khả năng đoán mò thấp sẽ tạo sai số tiêu chuẩn bé); 3) độ khó CH gần với giá trị năng lực được đo (tức là ĐTN không quá khó và không quá dễ). Việc tăng số CH trong ĐTN hoặc chọn các CH với giá trị hàm thông tin lớn sẽ làm tăng giá trị thông tin của ĐTN và giảm sai số tiêu chuẩn; tuy nhiên khi hàm thông tin vượt quá một giá trị nào đó thì sai số tiêu chuẩn sẽ trở nên ổn định và sự tăng tiếp tục của hàm thông tin sẽ có tác động không lớn lên giá trị của sai số tiêu chuẩn.
Áp dụng hàm thông tin vào việc khảo sát và thiết kế ĐTN
Hàm thông tin của ĐTN có một số ứng dụng quan trọng. Trước hết, qua hàm thông tin có thể biết mức độ chính xác của phép đo bằng ĐTN: Giá trị hàm thông tin càng lớn ở khoảng năng lực nào thì độ chính xác của phép đo ở khoảng năng lực đó càng cao, và ngược lại. Một ứng dụng khác rất quan trọng của hàm thông tin là giúp thiết kế các ĐTN có mức tương đương cao. Theo IRT, các ĐTN tương đương phải thoả mãn hai điều kiện: 1) điều kiện về nội dung và mục tiêu, thể hiện ở sự trùng hợp của các ma trận đặc trưng ĐTN (số lượng câu hỏi trong các ô ứng với nội dung và mục tiêu học tập cụ thể phải trùng nhau); 2) điều kiện về thống kê: các đường cong hàm thông tin của các ĐTN phải trùng khớp nhau trong một phạm vi sai số chấp nhận nào đó.
Về việc ước lượng năng lực thí sinh và tham số câu hỏi
Như đã biết, các mô hình IRT xét mối tương tác của một TS có năng lực θ với một CH có các tham số a, b, c. Tuy nhiên, trong hoạt động đánh giá thực tế, cái mà chúng ta có thể thu được trực tiếp từ số liệu kiểm tra là việc trả lời các CH của các TS qua bài trắc nghiệm. Từ các số liệu thu được trực tiếp đó làm sao xác định các tham số a, b, c' của các CH và năng lực θ của các TS? Đó là bài toán cơ bản và quan trọng nhất của IRT, vì năng lực của TS là cái cuối cùng mà ta muốn biết, còn các tham số của CH là cần thiết để chúng ta có thể sử dụng các CH nhằm thiết kế các công cụ thích hợp để đo lường chính xác năng lực của TS. Bài toán quan trọng đó được giải quyết bằng các thuật toán ước lượng năng lực TS và tham số CH, việc tìm ra các thuật toán tốt nhất để giải bài toán này là một trong các mục tiêu quan trọng của IRT, và có thể nói quyết định thành công của việc áp dụng IRT vào thực tế hoạt động đánh giá. Tuy nhiên, muốn trình bày đầy đủ thuật toán đã nêu cần nhiều kiến thức về toán học và thống kê học. Bạn đọc muốn đi sâu vào những vấn đề đó có thể tìm hiểu sơ bộ ở, và đầy đủ hơn trong. Ở đây chỉ xin giới thiệu khái quát bản chất của các thuật toán ước lượng nói trên, và để dễ hiểu, phải hy sinh một phần tính chính xác khi trình bày.
Giả sử chúng ta cần dùng một ĐTN gồm 100 CH để xác định năng lực tiếng Anh của 200 TS. Khi cho 200 TS làm ĐTN, chúng ta sẽ thu được các bài làm chứa ứng đáp của mọi TS đối với mọi CH, kết quả đó được gọi là số liệu thực nghiệm. Giả sử là các ứng đáp của TS tuân theo quy luật được xác định bởi mô hình Rasch, biểu hiện ở công thức (5). Các giá trị năng lực θν của mỗi TS và độ khó bi của mỗi CH trong (5) là cái mà chúng ta muốn ước lượng. Đầu tiên chúng ta chưa biết chúng, nhưng bằng đoán nhận, hãy gán cho chúng các giá trị nào đó gọi là giá trị tiên nghiệm (a priori), và tính 100x200=20.000 giá trị xác suất P theo công thức (5); tập hợp các xác suất đó được gọi là số liệu lý thuyết. Bằng các cách thức trong giải tích phiếm hàm, người ta tìm một con số đại diện cho số liệu thực nghiệm và một con số tương ứng đại diện cho số liệu lý thuyết để so sánh các con số này với nhau. Với các giá trị được gán đầu tiên cho số liệu lý thuyết, độ chênh giữa (con số đại diện cho) số liệu lý thuyết và (con số đại diện cho) số liệu thực nghiệm thường rất lớn. Thuật toán sẽ chỉ ra phương hướng điều chỉnh các giá trị θν và bi trong (5) sao cho sau lần tính lặp độ chênh giữa số liệu lý thuyết và số liệu thực nghiệm bé hơn. Nếu độ chênh còn lớn, người ta lại điều chỉnh các giá trị θν và bi trong (5) và tính lặp lần thứ hai. Có thể quy ước xem số liệu lý thuyết là trùng hợp với số liệu thực nghiệm khi độ chênh giữa chúng bé hơn một giới hạn nào đó, chẳng hạn bé hơn một phần nghìn giá trị của chúng. Khi độ chênh chưa bé hơn giới hạn đó, người ta tiếp tục quá trình tính lặp. Việc tính lặp có thể thực hiện lần thứ ba, thứ tư,... cho đến lần thứ hàng trăm, hàng nghìn sao cho đạt được giới hạn quy định. Khi đạt được giới hạn quy định về độ chênh, chương trình sẽ ra lệnh dừng tính, và các giá trị θν và bi thu được ở lần tính lặp cuối cùng chính là giá trị lý thuyết trùng hợp với giá trị thực nghiệm theo mô hình Rasch.
Với các mô hình IRT 2 và 3 tham số, quá trình ước lượng cũng được thực hiện theo nguyên tắc tương tự như đã mô tả trên đây, tuy số tham số tính toán nhiều hơn. Một trong các thuật toán thường được sử dụng cho quy trình ước lượng nói trên là thuật toán biến cố hợp lý cực đại và nhiều thuật toán khác được trình bày trong [6].
Vì việc thực hiện bài toán ước lượng giá trị năng lực của TS và các tham số của CH khá phức tạp nên đa số bạn đọc thông thường không cần phải bận tâm nhiều đến các thuật toán cụ thể, bởi vì ngày nay đã có nhiều phần mềm chuyên dụng được các chuyên gia tâm trắc học xây dựng phục vụ các bài toán ước lượng đó. Chẳng hạn sau đây là một số phần mềm được sử dụng tương đối phổ biến hiện nay: CONQUEST của Úc và WINSTEPS của Mỹ cho mô hình Rasch (một tham số) nhị phân và đa phân, BILOG–MG3 của Mỹ cho mô hình 1, 2, 3 tham số nhị phân, PARSCALS, MULTILOG cho mô hình đa phân,... Ở Việt Nam phần mềm đầu tiên phục vụ cho bài toán này là VITESTA, cho các mô hình 1, 2, 3 tham số nhị phân và đa phân, được công ty EDTECH–VN xây dựng từ năm 2007.
Một trong các nhược điểm của CTT là có sự phụ thuộc của tham số CH vào mẫu TS được sử dụng để xác định chúng, cũng như sự phụ thuộc của năng lực đo được của TS vào các CH, tức là vào ĐTN cụ thể được sử dụng để đo lường năng lực ấy. Một minh họa rõ ràng nhất là nếu đưa cùng một CH trắc nghiệm cho hai nhóm TS làm, một nhóm có nhiều TS giỏi hơn nhóm kia, thì độ khó của CH xác định theo Lý thuyết trắc nghiệm cổ điển (tỷ số TS làm đúng trên tổng số TS tham gia) tất yếu sẽ khác nhau, tức là giá trị độ khó phụ thuộc vào mẫu TS được dựa vào để xác định độ khó. Nhược điểm này của Lý thuyết Trắc nghiệm cổ điển gây khó khăn cho việc thiết kế các ĐTN theo ý muốn, đặc biệt là thiết kế các ĐTN tương đương. Với IRT, có thể chứng minh từ lý thuyết và kiểm chứng qua thực nghiệm rằng nhược điểm đó được khắc phục, có nghĩa là không có sự phụ thuộc của tham số CH vào mẫu TS được dùng để xác định chúng (sample–free) cũng như không có sự phụ thuộc của năng lực xác định được của TS vào ĐTN cụ thể được dùng để đo năng lực ấy (item–free). Tổng quát hơn, người ta có thể nói rằng các tham số của CH và giá trị năng lực của TS là các bất biến (invariant).
Cần hiểu rõ tính bất biến ở đây là bất biến đối với các phép đo để xác định các tham số đó. Có thể nêu một ví dụ đơn giản để minh họa: dùng một thước đo dài 1 mét (1 mét là thuộc tính của thước đo) để đo một cái bàn dài 6 mét (6 mét là thuộc tính của cái bàn). Thuộc tính của thước đo và thuộc tính của cái bàn là các bất biến của chúng, không được thay đổi khi thực hiện phép đo, tức là khi áp cái thước vào để đo cái bàn.
Hiển nhiên là năng lực của TS sẽ thay đổi qua một quá trình học tập; hiện tượng đó không liên quan đến tính bất biến được khẳng định trên đây.
Cũng cần lưu ý rằng tính bất biến nói trên chỉ được tuân thủ khi có sự phù hợp giữa số liệu thực nghiệm và mô hình; muốn vậy, các điều kiện được đề ra khi xây dựng mô hình cũng phải được thoả mãn (chẳng hạn, tính đơn chiều của năng lực, tính độc lập địa phương của các CH). Khi sự phù hợp giữa số liệu thực nghiệm và mô hình bị vi phạm thì tính bất biến đó cũng không còn. Hơn nữa, tính bất biến là đặc điểm của mô hình trên cả tổng thể được nghiên cứu (bởi vì nó có liên quan đến phép hồi quy thống kê trên toàn bộ tổng thể chứ không phải trên từng mẫu thử (có thể tìm hiểu ở [5]), do đó trên các mẫu thử khác nhau, tính bất biến có thể bị vi phạm ở các mức độ khác nhau.
So bằng và kết nối các đề trắc nghiệm
Theo IRT, về nguyên tắc, các tham số CH xác định được không phụ thuộc vào mẫu TS, và năng lực TS đo được không phụ thuộc vào ĐTN cụ thể. Tuy nhiên đó là các tính chất lý tưởng, chỉ tuyệt đối đúng trong cả tổng thể khảo sát khi số liệu thực tế hoàn toàn phù hợp với mô hình giả định, và các giả thiết khác về mô hình được tuân thủ. Khi các điều kiện đã nói phần nào bị vi phạm thì sẽ không có sự bất biến tuyệt đối của năng lực TS và tham số CH nữa, do đó người ta phải có thao tác đưa các giá trị tham số CH cũng như năng lực TS về một thang đo chung để có thể so sánh chúng với nhau. Thao tác đưa tham số của các CH cũng như năng lực TS về thang đo chung gọi là so bằng (equating).
So bằng là yêu cầu rất quan trọng trong thực tiễn đánh giá. Chẳng hạn, có hai mẫu TS khác nhau được đánh giá bằng hai ĐTN khác nhau, năng lực của mỗi mẫu TS được một ĐTN đo lường và thu được một bộ điểm. Muốn hai bộ điểm của hai mẫu TS thu được từ hai ĐTN có thể so sánh được với nhau, người ta phải chuyển chúng về một thang đo chung, tức là so bằng. Sau khi so bằng, năng lực của mọi TS của hai mẫu được đặt trên cùng một thang đo nên có thể so sánh được với nhau, và từ các giá trị năng lực đó có thể chuyển thành điểm trên một thang điểm chung mong muốn nào đó.
Cũng vậy, nếu hai ĐTN được triển khai trên hai nhóm TS khác nhau để định cỡ (calibration) các CH trắc nghiệm, tức xác định các tham số của chúng, từ mỗi ĐTN sẽ thu được một bộ tham số của các CH. Muốn tham số của các CH của ĐTN thu được từ hai mẫu TS có thể so sánh được với nhau người ta cũng phải dùng thủ thuật so bằng nhằm chuyển các tham số của CH về một thang đo chung. Sau khi so bằng, mỗi giá trị tham số của CH từ hai ĐTN được đặt trên cùng một thang đo nên có thể so sánh với nhau, chẳng hạn để lựa chọn CH có tham số thích hợp nhằm thiết kế một ĐTN theo yêu cầu xác định.
Có nhiều thủ tục so bằng khác nhau. Bạn đọc muốn tìm hiểu có thể tham khảo trong [5], hoặc tỉ mỉ hơn trong
Về trắc nghiệm đa phân và trắc nghiệm đa chiều
Khi đặt vấn đề xây dựng mô hình toán phản ánh sự ứng đáp CH ở phần đầu bài viết, để đơn giản cho mô hình, chúng ta đã giả thiết là việc ứng đáp kiểu nhị phân (0,1). Hơn nữa, đối với TS ta cũng giả thiết là năng lực có tính đơn chiều (hoặc chỉ xét một chiều năng lực của TS). Tuy nhiên, trong thực tế đánh giá người ta còn sử dụng loại CH với kiểu ứng đáp đa phân (polytomous) hoặc đánh giá một năng lực đa chiều (multidimentionality) hay đánh giá đồng thời nhiều chiều của năng lực. Dưới đây sẽ giới thiệu khái quát về trắc nghiệm đa phân và đa chiều.
Về mô hình trắc nghiệm đa phân
Ngoài các loại trắc nghiệm nhiều lựa chọn mà trả lời theo hai trạng thái nhị phân (0,1), người ta còn sử dụng các loại bảng hỏi (questionaire) với kiểu trả lời theo thang Likert: ‘’rất không đồng ý, không đồng ý, đồng ý, rất đồng ý’’ trong các điều tra giáo dục hoặc xã hội học nói chung, hoặc các câu hỏi tự luận bao gồm nhiều phần, mỗi phần được định các mức điểm khác nhau, có thể gọi chung là các câu hỏi với ứng đáp đa phân (polytomous).
Trong thập niên 1970, các nghiên cứu về trắc nghiệm chủ yếu tập trung vào việc triển khai ứng dụng mô hình nhị phân, các số liệu liên quan đến tính đa phân được nhị phân hoá để phân tích. Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu cũng đã lưu ý đến mô hình trắc nghiệm đa phân từ cuối thập niên 1960 và tập trung mạnh mẽ từ đầu thập niên 1980. Nhà nghiên cứu quan tâm đến mô hình đa phân sớm nhất có lẽ là Samejima F., người đã đưa vào mô hình ứng đáp đa cấp (graded response model). Sau đó có hàng loạt mô hình được đề xuất, nhưng tổng quát nhất có lẽ là mô hình định giá từng phần (Partial Credit Model – PCM) của Master, G.N. . Các mô hình này cho phép thu được nhiều thông tin hơn về năng lực của TS từ một CH so với mô hình nhị phân.
trong đó, để tiện trong việc ký hiệu, chúng ta quy định.
Lưu ý rằng trong biểu thức (13), δik đóng vai trò như b trong mô hình Rasch nhị phân. Với quan niệm của Masters, chúng ta có thể mô tả diễn biến của xác suất trả lời đúng CH (đạt hạng điểm 1) theo năng lực θ của mô hình Rasch nhị phân ứng bởi biểu thức (4) bằng đường cong P(X = 1) và xác suất trả lời sai CH (đạt hạng điểm 0) bằng đường cong P(X = 0) trên cùng một đồ thị ở Hình 6. nhỏ|Hình 6. Các đường cong ĐTCH trắc nghiệm nhị phân ứng với xác suất trả lời sai P(X = 0) và xác suất trả lời đúng P(X = 1)
Tương tự, trong trường hợp CH có 3 hạng điểm 0, 1 và 2 các đường biểu diễn ứng với 3 hạng điểm có dạng như Hình 7.
nhỏ|Hình 7. Các đường cong ĐTCH của một CH PCM có 3 hạng điểm (với δ1<δ2.
Về mô hình trắc nghiệm đa chiều
Khi xây dựng các mô hình ứng đáp CH, để đơn giản hoá, chúng ta đã đặt điều kiện về tính đơn chiều (unidimentionality) của CH, tức là CH chỉ đo một thứ năng lực tiềm ẩn, hoặc ta chỉ đo một chiều (dimension) của năng lực tiềm ẩn đa chiều (multidimentionality). Tuy nhiên, trong thực tế, để thực hiện một ứng đáp nào đó, TS thường phải có các chiều khác nhau của năng lực, chẳng hạn để giải một bài toán, TS cần cả kĩ năng đọc hiểu đề toán và các kĩ năng toán học. Do đó cần xây dựng mô hình trắc nghiệm với đa chiều năng lực. Ở đây chúng ta chỉ làm quen với một cách mở rộng trắc nghiệm đơn chiều thành đa chiều đơn giản nhất. Reskase, M.D. đã dựa vào trắc nghiệm nhị phân (0,1) đơn chiều mở rộng ra mô hình trắc nghiệm nhị phân đa chiều. Với trường hợp TS có hai chiều năng lực θ1 và θ2, có thể vẽ được mặt cong đặc trưng CH như ở Hình 8.
nhỏ|Hình 8. Mặt ĐTCH với 2 chiều năng lực θ1,θ2
Về cách biểu hiện tính đa chiều, nhiều nhà nghiên cứu đưa vào khái niệm tính đa chiều giữa các CH và trong từng CH. Một bài trắc nghiệm là đa chiều giữa các CH nếu nó bao gồm nhiều bài trắc nghiệm con đơn chiều. Một bài trắc nghiệm là đa chiều trong từng CH nếu mỗi CH đòi hỏi nhiều chiều năng lực tiềm ẩn để trả lời. Hai kiểu đa chiều của bài trắc nghiệm được minh hoạ ở Hình 9. Ở nửa bên trái Hình 9 mô tả bài trắc nghiệm 3 chiều gồm 9 CH theo kiểu đa chiều giữa các CH, mỗi chiều được đánh giá riêng biệt bởi 3 CH. Nửa bên phải của Hình 9 mô tả bài trắc nghiệm 3 chiều gồm 9 CH với cả hai kiểu đa chiều giữa các CH và đa chiều trong từng CH, trong đó 4 CH 1, 5, 8, 9 chỉ đo một chiều năng lực, còn các CH khác đo đồng thời 2 hoặc 3 chiều năng lực. nhỏ|Hình 9. Hai kiểu biểu hiện tính đa chiều của các câu hỏi trắc nghiệm.
Bạn đọc có thể tìm hiểu sâu hơn về Lý thuyết Ứng đáp Câu hỏi trong các sách giáo khoa [1], [5], và sách tổng hợp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khoa học Giáo dục Thể loại:Thống kê Thể loại:Thi tuyển Thể loại:Mô hình thống kê
Xã Jackson, Quận Effingham, Illinois
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Effingham, Illinois
Robert Catesby
Robert Catesby (sinh ra không sớm hơn ngày 3 tháng 3 năm 1572, qua đời ngày 8 tháng 11 năm 1605) là người lãnh đạo của một nhóm người Công giáo Anh đã lên kế hoạch cho âm mưu thuốc súng năm 1605 thất bại.
Sinh ra ở Warwickshire, Catesby theo học ở Oxford gần đó. Gia đình ông là những người Công giáo nổi bật, và có lẽ là để tránh thề tuyên thệ của ông, ông đã rời đại học trước khi lấy bằng cấp của mình. Ông kết hôn với một người Tin lành năm 1593 và có hai con, một người sống sót sau khi sinh và chịu phép báp têm trong một nhà thờ Tin Lành, nhưng năm 1598, sau cái chết của cha và vợ, ông có thể đã trở lại Công giáo. Năm 1601, ông tham gia cuộc nổi loạn Essex nhưng bị bắt và bị phạt, sau đó ông bán bất động sản của mình tại Chastleton.
Người theo Tin Lành James I, người đã trở thành Vua của nước Anh năm 1603, ít khoan dung Công giáo hơn những người theo ông đã hy vọng. Vì vậy, Catesby đã lên kế hoạch giết anh bằng cách nổ tung Viện Quý tộc bằng thuốc súng trong suốt quá trình khai mạc Nghị viện, khúc dạo đầu cho một cuộc nổi loạn nổi tiếng trong đó một vị vua Công giáo sẽ được phục hồi lên ngai vàng Anh. Đầu năm 1604, ông bắt đầu tuyển dụng những người Công giáo khác vào nguyên nhân của mình, bao gồm Thomas Wintour, John Wright, Thomas Percy và Guy Fawkes. Được mô tả sau này như một người đàn ông có sức lôi cuốn và có ảnh hưởng, cũng như một người cuồng tín tôn giáo, trong những tháng tiếp theo, ông đã giúp mang thêm tám người đồng mưu vào âm mưu này, được lên kế hoạch cho ngày 5 tháng 11 năm 1605. Baron Monteagle, cảnh báo các nhà chức trách, và vào đêm trước vụ nổ kế hoạch, trong một cuộc tìm kiếm Nghị viện, Fawkes đã được tìm thấy canh gác các thùng thuốc súng. Tin tức về vụ bắt giữ ông khiến các nhà vẽ khác chạy trốn khỏi Luân Đôn, cảnh báo Catesby trên đường đi.
Với một nhóm ít người theo dõi, Catesby đã đứng ở Nhà Holbeche ở Staffordshire, chống lại một công ty 200 người mạnh mẽ của những người đàn ông vũ trang. Anh ta bị bắn và sau đó bị phát hiện đã chết, ôm lấy một bức ảnh của Đức Trinh Nữ Maria. Như một lời cảnh cáo cho những người khác, cơ thể của ông đã được khai quật và sau đó bị chặt đầu, đầu của ông trưng bày bên ngoài Quốc hội.
Tham khảo
Thể loại:Sinh thập niên 1570 Thể loại:Người Anh thế kỷ 16 Thể loại:Người Anh thế kỷ 17 Thể loại:Chống đạo Tin Lành Thể loại:Người Warwickshire Thể loại:Người thời Tudor
Conyza sarmentosa
Conyza sarmentosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Humbert mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Liên kết ngoài
Thể loại:Conyza Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Stictotarsus falli
Stictotarsus falli là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Nilsson miêu tả khoa học năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Stictotarsus
Agnieszka Kotlarska
Agnieszka Kotlarska (1970-27 tháng 8 năm 1996) làHoa hậu Quốc tế đầu tiên đến từ Ba Lan. Cô đăng quang năm 1991.
Agnieszka phát triển sự nghiệp người mẫu của mình tại New York nơi cô làm đại diện cho những nhãn hàng danh tiếng như Ralph Lauren hay Calvin Klein, trước khi trở về Ba Lan và định cư tại Maślice.
Ghi chú
Thể loại:Sinh năm 1970 Thể loại:Mất năm 1996 Thể loại:Hoa hậu Quốc tế Thể loại:Nữ người mẫu Ba Lan
Tiémoué Bakayoko
Tiémoué Bakayoko (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1994) là cầu thủ bóng đá người Pháp thi đấu ở vị trí tiền vệ trung tâm cho câu lạc bộ Milan tại Serie A theo hợp đồng cho mượn từ câu lạc bộ Chelsea và Đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp.
Bakayoko bắt đầu sự nghiệp thi đấu tại Rennes vào mùa bóng 2013–14 và chuyển đến Monaco vào năm 2014 với phí chuyển nhượng 7 triệu £. Tại Monaco, anh giành được danh hiệu vô địch Ligue 1 trong mùa giải 2016–17 và có tên trong đội hình tiêu biểu UEFA Champions League 2016–17. Mùa hè 2017, anh gia nhập Chelsea với phí chuyển nhượng 40 triệu £ và vô địch Cúp FA 2017–18. Nhưng chỉ sau một mùa giải tại Chelsea, anh lần lượt phải thi đấu cho Milan (hai lần), đội bóng cũ Monaco và Napoli theo hợp đồng cho mượn trong bốn mùa giải sau đó.
Bakayoko có trận đấu đầu tiên cho đội tuyển Pháp vào tháng 3 năm 2017.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Bakayoko bắt đầu chơi bóng tại câu lạc bộ Paris 15sème O vào lúc 5 tuổi, sau đó lần lượt là CA Paris Charenton và Montrogue FC 92. Vào năm 14 tuổi, anh bị học viện đào tạo Clairefontaine từ chối.
Rennes
Bakayoko có trận đấu đầu tiên trong sự nghiệp tại Ligue 1 trong cuộc đối đầu với Évian TG ngày 24 tháng 8 năm 2013.
2014–2015
Bakayoko gia nhập Monaco vào tháng 7 năm 2014 với phí chuyển nhượng 7 triệu £ và bản hợp đồng có thời hạn 5 năm. Ngày 10 tháng 8 năm 2014, anh có trận đấu đầu tiên tại Ligue 1 cho Monaco gặp Lorient nhưng bị thay ra chỉ sau 32 phút thi đấu. Anh bị một chấn thương đùi nghiêm trọng vào tháng 1/2015 khiến anh phải thi đấu 4 tháng.
Sự có mặt của cựu cầu thủ Claude Makélélé tại Monaco với tư cách giám đốc kỹ thuật đã giúp cứu vãn sự nghiệp của Bakayoko nhờ những lời khuyên và hướng dẫn từ đàn anh. Bakayoko học thêm quyền anh, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn uống cũng như chuyển nhà để có thể chuyên tâm tập luyện và anh bắt đầu có được vị trí chính thức từ đầu mùa giải 2016-17.
Trong trận đấu lượt về vòng 1/16 UEFA Champions League 2016–17 ngày 15 tháng 3 năm 2017, Bakayoko là người ấn định chiến thắng 3-1 của Monaco trước Manchester City bằng một pha đánh đầu. Bàn thắng này cũng chính thức đưa Monaco vào vòng tứ kết nhờ luật bàn thắng trên sân đối phương với tổng tỉ số 6-6 sau hai lượt trận. Cuối mùa giải, anh được UEFA chọn vào Đội hình tiêu biểu UEFA Champions League 2016–17 và vô địch Ligue 1 cùng Monaco.
Trong ba mùa bóng tại Monaco, Bakayoko có tổng cộng 92 lần được ra sân.
Chelsea
thumb|upright|Bakayoko thi đấu cho [[Chelsea F.C.|Chelsea năm 2017]] Ngày 15 tháng 7 năm 2017, Bakayoko trở thành cầu thủ của Chelsea sau khi vượt qua cuộc kiểm tra y tế với bản hợp đồng có thời hạn 5 năm sau thương vụ chuyển nhượng có giá trị khoảng 40 triệu £, giúp anh trở thành cầu thủ có giá trị chuyển nhượng cao thứ hai trong lịch sử Chelsea vào thời điểm đó.
Anh có trận đấu ra mắt Chelsea vào ngày 20 tháng 8 năm 2017 trong chiến thắng 2-1 trước Tottenham Hotspur tại Premier League. Anh có bàn thắng đầu tiên cho Chelsea trong trận mở màn UEFA Champions League 2017–18 ngày 13 tháng 9 với Qarabag FK, bàn thắng thứ 4 trong chiến thắng 6-0 của Chelsea. Ngày 14 tháng 10, anh có pha lập công đầu tiên tại Premier League trong trận thua 1-2 của Chelsea trước Crystal Palace bằng một pha đánh đầu.
Ngày 25 tháng 11, Bakayoko bị chỉ trích nặng nề bởi các cựu danh thủ Rio Ferdinand và Frank Lampard sau màn trình diễn kém và sai lầm dẫn đến bàn thua của Chelsea trong trận hòa 1-1 với Liverpool. Sau khi chơi cực tệ trong trận thua West Ham trước đó một tuần, ngày 13 tháng 12, Bakayoko là người ghi bàn mở tỉ số trong chiến thắng 3-1 trước Huddersfield Town. Ngày 31 tháng 1 năm 2018, anh lại mắc sai lầm dẫn đến bàn mở tỉ số của Bournemouth, trong trận đấu mà Chelsea đã để thua sốc 3-0. 5 ngày sau đó, anh bị truất quyền thi đấu ngay trong hiệp 1 trận đấu với Watford, khiến sau đó Chelsea để thua 4-1. Ngày 18 tháng 3, anh có lần đầu tiên trở lại đội hình ra sân của Chelsea sau chiếc thẻ đỏ trong trận đấu với Watford ở trận tứ kết Cúp FA với Leicester City nhưng huấn luyện viên Antonio Conte đã phải rút anh ra sân ngay đầu hiệp hai do lo ngại anh sẽ bị đuổi khỏi sân lần nữa sau khi đã có một thẻ vàng.
Ngày 19 tháng 5 năm 2018, anh có mặt trong đội hình xuất phát của Chelsea trong trận chung kết Cúp FA với Manchester United. Chelsea đã giành chiến thắng 1-0 và đây cũng là danh hiệu duy nhất trong mùa giải này của The Blues. Trong mùa giải 2017-18, Bakayoko thi đấu tổng cộng 43 trận cho Chelsea, trong đó có 34 lần đá chính.
AC Milan (mượn)
Ngày 14 tháng 8 năm 2018, đội bóng Ý AC Milan thông báo đã mượn được Bakayoko từ Chelsea với thời hạn một mùa giải kèm theo điều khoản có thể mua đứt anh vào cuối mùa với phí chuyển nhượng 35 triệu €.
Đầu mùa giải 2018-19, Bakayoko là tâm điểm của sự chỉ trích đến từ người hâm mộ bởi màn trình diễn tệ hại của mình, điển hình như trong trận thua 3-1 trước Olympiacos tại UEFA Europa League và bị truất quyền thi đấu trong trận hòa 0-0 với Bologna tại Serie A.  Thậm chí Milan đã có ý định trả anh về Chelsea trước khi hết hạn hợp đồng. Sau đó, sự tin tưởng đến từ huấn luyện viên Gennaro Gattuso đã giúp Bakayoko lấy lại tự tin và dần chứng tỏ được khả năng khi anh trở thành trụ cột của Milan và có tổng cộng 42 lần ra sân cho đội bóng này. Tuy nhiên kết thúc mùa giải, Milan không kích hoạt điều khoản mua đứt anh từ Chelsea.
Trở về Monaco (mượn)
Ngày 31 tháng 8 năm 2019, Bakayoko quay lại câu lạc bộ Monaco theo dạng cho mượn đến hết mùa 2019–20, với điều khoản tùy chọn mua đứt với giá 42,5 triệu euro. Monaco từ chối kích hoạt điều khoản mua đứt Bakayoko trong bối cảnh ảnh hưởng tài chính bởi dịch bệnh Covid-19.
Napoli (mượn)
Ngày 6 tháng 10 năm 2020, Bakayoko trở lại Ý và lần này là Napoli theo hợp đồng cho mượn đến hết mùa bóng 2020-21. Tại đây anh có dịp tái ngộ người thầy cũ Gennaro Gattuso. Anh ra mắt trong màu áo Napoli vào ngày 17 tháng 10 năm 2020 trong trận thắng Atalanta 4–1 và được huấn luyện viên Gattuso đánh giá tốt. Ở vòng 8 Serie A 2020-21 ngày 22 tháng 11, anh bị truất quyền thi đấu trong trận AC Milan quật ngã Napoli 3-1. Ngày 10 tháng 1 năm 2021, anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Napoli để ấn định chiến thắng 2-1 trước Udinese ở phút 90 của trận đấu.
Ngày 26 tháng 4 năm 2021, anh có cú dứt điểm từ xa đánh bại thủ môn Salvatore Sirigu để mở tỉ số trong chiến thằng 2-0 trước Torino. Kết thúc mùa giải 2020-21, Bakayoko có 44 lần ra sân cho Napoli, ghi được 2 bàn và có 1 kiến tạo.
Trở lại AC Milan (mượn)
Ngày 30 tháng 8 năm 2021, Bakayoko một lần nữa trở thành cầu thủ của AC Milan với bản hợp đồng cho mượn có thời hạn hai năm cùng điều khoản có thể mua đứt trị giá 20 triệu €.
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Tháng 3 năm 2017, Bakayoko được triệu tập vào đội tuyển quốc gia Pháp để chuẩn bị cho hai trận đấu với Luxembourg và Tây Ban Nha để thay Paul Pogba vắng mặt vì chấn thương. Anh có trận đấu ra mắt đội tuyển vào ngày 28 tháng 3 năm 2017 trong trận đấu với Tây Ban Nha, vào sân từ ghế dự bị ngay đầu hiệp 2 để thay cho Adrien Rabiot.
Câu lạc bộ
Monaco Chelsea
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1994 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Paris Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pháp Thể loại:Cầu thủ bóng đá Stade Rennais Thể loại:Cầu thủ bóng đá AS Monaco Thể loại:Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá A.C. Milan Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.S.C. Napoli Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý Thể loại:Cầu thủ bóng đá Pháp ở nước ngoài Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Pháp
Mẫu hình Ba người lính trắng
Ba người lính trắng là tên một mẫu hình biểu đồ nến trong phân tích kỹ thuật các thị trường tài chính. Nó mở ra trên ba phiên giao dịch và cho thấy một sự đảo ngược giá mạnh mẽ từ một thị trường gấu sang một thị trường bò. Hình mẫu bao gồm ba cây nến dài xu hướng đi lên như một cầu thang; mỗi nến nên mở bên trên giá mở của phiên trước, tốt nhất là trong khoảng giá trung bình của phiên trước. Mỗi nến cũng nên đóng dần lên phía trên để thiết lập một giá cao trong ngắn hạn mới.
thumb|250px|right Ba người lính trắng giúp xác nhận rằng một thị trường gấu đã kết thúc và cảm tính thị trường đã chuyển biến tích cực. Trong Candlestick Charting Explained, nhà phân tích kỹ thuật Gregory L. Morris nói: "Loại hành động giá này là rất lạc quan và không bao giờ nên bỏ qua."
Mẫu hình nến này là trái ngược với Ba con quạ đen, mà chia sẻ các thuộc tính tương tự nhưng ngược lại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phân tích kỹ thuật Thể loại:Mẫu hình biểu đồ nến
Thư Ngọc Hầu
nhỏ|phải|200px|Lăng Ba Quan Thượng Đẳng (mộ tượng trưng). Thư Ngọc Hầu (, ? - 1801) tên thật Nguyễn Văn Thư, là một danh tướng của chúa Nguyễn Phúc Ánh trong lịch sử Việt Nam.
Đi mua bán
Vì làm lụng vất vả mà vẫn thiếu trước hụt sau, ông Thư đã cùng mẹ chèo xuồng xuống Cái Nhum, miệt Hổ Cứ (nay là xã Mỹ Xương, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), nơi có một số đông người đồng hương từ miền Trung vào định cư, để trao đổi lương thực và mua những thổ sản như cau, dừa về bán để có thêm tiền độ nhật. Mua bán được vài chuyến, ông Thư phải lòng và cưới một cô thôn nữ ở đây. Do vợ là người con duy nhất trong gia đình, nên ông Thư ở lại bên vợ cho tiện. Tuy nhiên, ông Thư vẫn thường về thăm cha mẹ và các em.
Người trong tộc họ kể ông Thư và hai em tên Nguyễn Văn Kinh, Nguyễn Văn Diện đều là người gan dạ, ưa mạo hiểm, nhưng ông Thư có phần trội hơn. Các ông thường rủ nhau đi săn thú rừng, trong đó có cả cọp. Chính vì tính can đảm này mà các ông được một ông thầy mới từ Huế vào xin cư ngụ ở nhà ông Núi, nhận dạy võ nghệ.
Vào lính
Năm Nhâm Dần (1782), chúa Nguyễn sai người về vùng Sa Đéc chiêu mộ thêm quân. Người này có ghé qua nhà ông Núi dùng cơm tối và mời anh em ông Thư tham gia quân ngũ. Vào lính, các ông được ở chung một đơn vị, dưới quyền cai quản của tướng Tôn Thất Hội (tức Nguyễn Phúc Hội, người hoàng tộc). Và ngay trong năm ấy, anh em ông Thư được dịp thi thố tài năng ở Tham Lương.
Sau, nhờ lập nhiều công trận, lại có đức độ trung dũng nên ông Thư được phong chức Chưởng cơ. Năm Kỷ Dậu (1789), ba anh em ông theo tướng Tôn Thất Hội đánh chiếm Hổ Cứ, gần Tòng Sơn (nay là Mỹ An Hưng, huyện Thạnh Hưng, tỉnh Đồng Tháp).
Năm Canh Tuất (1789), ba anh em ông lại theo chủ tướng đánh thành Quy Nhơn nhưng gặp sức kháng cự mạnh mẽ nên lui về Diên Khánh (nay là một huyện của tỉnh Khánh Hòa), rồi lại phải lui lần nữa về Gia Định. Mãi đến năm Giáp Dần (1794), đoàn quân của các ông mới được lệnh giải vây thành Diên Khánh, rồi tiến đánh cửa bể Thị Nại, phá hủy được trại Tiêu Cô, Mai Hương. Năm sau, được đem quân theo Nguyễn vương đi cứu thành Diên Khánh, đánh bại được tướng Tây Sơn là Lê Trung ở Lũy Giang.
Năm Đinh Tỵ (1797), Nguyễn Phúc Ánh cùng con là Nguyễn Phúc Cảnh đem chiến thuyền ra Quy Nhơn lần thứ hai, để tướng Nguyễn Văn Thành trấn ở Diên Khánh, Tôn Thất Hội về giữ thành Gia Định. Năm Mậu Ngọ (1789) Tôn Thất Hội mất, khi ấy Nguyễn Văn Thư đã là phó tướng nên tạm lên thay và trực tiếp chỉ huy các chiến thuyền.
Tháng 3 năm Kỷ Mùi (1799), chúa Nguyễn lại dẫn quân ra đánh và lần này lấy được thành Quy Nhơn rồi cho đổi tên là thành Bình Định, để Võ Tánh cùng Ngô Tùng Châu trấn giữ.
Tử trận
Tháng Giêng năm Canh Thân (1800), hai tướng Tây Sơn là Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng tiến đánh và bao vây thành Bình Định. Nhận được tin dữ, nhưng mãi đến tháng 1 năm sau, chúa Nguyễn mới có có thể cử đại binh, trong số đó có đội thủy quân của Nguyễn Văn Thư ra cứu viện. Tháng 2 năm 1801 (Tân Dậu), thừa lúc ban đêm, các tướng của Nguyễn Vương gồm Nguyễn Văn Trương, Tống Phước Lương, Võ Di Nguy, Lê Văn Duyệt và anh em ông Thư đem quân đến đánh đồn thủy của Tây Sơn ở cửa bể Thị Nại.
Cuộc giao tranh đã diễn ra rất ác liệt. Quân nhà Nguyễn bị chết rất nhiều, nhưng chiến thuyền của quân Tây sơn bị đốt gần hết, khi thừa ngọn gió nam thổi mạnh, Lê văn Duyệt cho nổi hỏa công. Trận này là trận thủy chiến lớn nhất và là trận sau cùng giữa nhà Nguyễn và nhà Tây Sơn trên biển Thị nại.
Tuy thắng trận, nhưng Võ Di Nguy, Nguyễn Văn Thư và hai em (khi ấy Nguyễn Văn Kinh là Chánh ngự quân, Nguyễn Văn Diện là Hậu ngự quân) đều thiệt mạng do trúng đạn đại bác của đối phương. Và trong cảnh hỗn loạn, thi hài của ông Thư, hai em và nhiều tướng sĩ khác, xem như đã được thủy táng tại cửa bể này.
Truy tặng
Sau khi Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi vua lấy niên hiệu là Gia Long vào năm Nhâm Tuất (1802), đã cho truy tặng các tướng sĩ có công dựng lại cơ nghiệp, trong số ấy có ông Nguyễn Văn Thư được ban Đặc Tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, Thượng Trụ quốc, Khâm sai Chưởng dinh Thư Ngọc Hầu.
Tuy nhiên, mãi đến cuối đông năm Giáp Tuất (1814), một chiếc ghe bầu chở sứ giả của triều đình đến cù lao Giêng để báo hung tin và bàn bạc việc tổ chức lễ "du hồn" (đưa hồn về). Và ba hình nhân bằng sáp được làm từ kinh đô Huế, đều mặc võ phục thủy binh, có kích thước gần bằng người thật, tượng trưng thi hài của ông Thư và hai em, mới được mai táng tại quê nhà theo đúng quân cách.
Khu mộ của ba ông được gọi là Lăng Ba Quan Thượng Đẳng, hiện nằm trong một khu vườn của dòng Nguyễn Tộc, thuộc cù lao Giêng.
Phủ thờ Nguyễn Tộc
nhỏ|phải|200px|Phủ thờ Nguyễn tộc. Phủ thờ Nguyễn Tộc, gọi tắt là Phủ thờ hay còn gọi là Dinh Ba Quan Thưởng đẳng- Nguyễn Tộc, ban đầu chỉ là một mái nhà bằng cây lá. Năm 1909, được xây dựng lại theo kiến trúc cổ, trên nền rộng, đối diện với nhà lồng chợ Phủ Thờ và kề bên sông Tiền. Tuy trải qua nhiều năm tháng, nhưng nhờ sườn nhà được làm bằng cây gỗ quý nên đến nay (2008), hầu hết các cột, kèo, xuyên, trính...đều chưa hư hỏng. Các công trình chạm, lộng gỗ và các vật dụng trưng bày như khánh, biển, liễn thờ, đồ minh khí, một số đầu tứ linh bằng gốm sứ hãy còn khá tốt và đầy đủ. Bên trong Phủ thờ có bảy bàn thờ, gian giữa là bàn thờ chính thờ ông Thư, có tàn lọng, minh khí và vài tấm biển thờ, trong số đó có tấm biển thờ lớn ghi ba chữ Hán "Bắc Đẩu Quang" sơn son thiếp vàng...
Hiện chưa rõ ông Thư và hai em đã tử trận cùng đêm với Võ Di Nguy hay không (tướng Nguy chết vào đêm 27 tháng 2 năm 1801), nhưng hàng năm vào các ngày 25, 26 và 27 tháng 6 âm lịch, có đến hàng ngàn người tụ hội về Phủ thờ Nguyễn tộc tham gia lễ giỗ các ông với đầy đủ nghi lễ cổ truyền, sau đó là các màn trình diễn, vui chơi giải trí như là hát bội, rước sắc từ Cao Lãnh về, múa lân cùng với các trò chơi dân gian... Phủ thờ Nguyễn Tộc được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh theo do quyết định số 1473/QĐ.UB ký ngày 5 tháng 9 năm 2001.
Trích Lịch sử An Giang
Nhà văn Sơn Nam (1926-2008) khi đến thăm Phủ thờ và Lăng Ba Quan Thượng Đẳng, đã viết:
Tham khảo
Thể loại:Người Đồng Tháp Thể loại:Người An Giang Thể loại:Võ tướng nhà Nguyễn
Kirsten Marise Davidson
Kirsten Marise Davidson là người giữ danh hiệu Hoa hậu Quốc tế vào năm 1992, khi cuộc thi được tổ chức tại Nagasaki, Nhật Bản. .
Cô là người Australia thứ 3 chiến thắng ở cuộc thi uy tín này.
Ghi chú
Thể loại:Người mẫu Úc Thể loại:Hoa hậu Quốc tế Thể loại:Nhân vật còn sống
Alopias palatasi
Alopias palatasi ("con cáo của Palatas"), là một loài cá nhám đuôi dài đã tuyệt chủng sống trong khoảng từ 20,44 đến 13,7 triệu năm trước trong Thế Miocen và được biết đến vì là loài cá nhám đuôi dài duy nhất thuộc loại có răng cưa. Nó chỉ được biết đến bởi những chiếc răng đó và có thể dài quá 4 cm (2 in), tương đương với răng của cá mập trắng lớn, nhưng rất hiếm và được tìm thấy trong các mỏ ở Bờ đông Hoa Kỳ và Malta. Răng của A. palatasi rất giống với răng của loài cá mập Alopias grandis. Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng A. palatasi nhiều khả năng có chiều dài tương đương cá mập trắng lớn.
Khám phá và phân loại
trái|nhỏ|A. palatasi được cho là chị em của loài cá mập khổng lồ A. grandis (ở trên). Năm 2002, có tin đồn về sự khám phá của một loại răng cưa cá mập lớn mới liên quan đến một loài cá nhám thu chưa được miêu tả từ Thế Miocen ở Nam Carolina. Nó được phát hiện bởi các nhà sưu tập nghiệp dư và người buôn hóa thạch. Trong khi những hóa thạch này thường bị nhầm lẫn với răng của những loài khác như megalodon, các nhà khoa học đã đạt được sự đồng thuận rằng chúng rất giống với răng của loài cá mập khổng lồ Alopias grandis. Bất chấp sự chú ý lớn của các nhà sưu tập nghiệp dư và người buôn hóa thạch, những hóa thạch như vậy vẫn không được nhắc đến trong các tài liệu khoa học trong nhiều năm.
Vào năm 2014, một người buôn hóa thạch tên là Mark Palatas đã tặng một chiếc răng hóa thạch cho nhà cổ sinh vật học David Ward với hy vọng rằng nó sẽ khởi đầu cho một sự miêu tả chính thức. Ward sau đó đã bắt đầu nghiên cứu với đồng nghiệp Bretton Kent. Năm sau đó vào tháng 10 năm 2015, Ward và Kent đã làm một áp phích báo cáo về sự tồn tại của loài mới. Năm 2018, hai người đã xuất bản một bài báo cáo khoa học, đặt cho nó cái tên khoa học Alopias palatasi để vinh danh Palatas, và như một loài chị em của A. grandis. nhỏ|Mặc dù là một loài cá nhám đuôi dài, các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng A. palatasi có thể trông giống với [[cá mập trắng lớn.]]