cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Báo cáo Brereton
Phản ứng
Việc phát hành báo cáo đã thu hút sự chú ý của cả nước Úc và quốc tế,  cũng như phản ứng tiêu cực từ công chúng. Phản hồi lại báo cáo, Phi đội 2 thuộc Trung đoàn Dịch vụ Không quân Đặc biệt đã bị giải tán,  và chính phủ Morrison thành lập Văn phòng Điều tra Đặc biệt mới để điều tra hành vi phạm tội và đề nghị truy tố những cá nhân có liên quan. Bộ trưởng Quốc phòng Úc Linda Reynolds cảm thấy "đổ bệnh" sau khi đọc báo cáo.
Những người ủng hộ người tố giác quân đội David McBride tuyên bố chung chung rằng anh ta đã cung cấp cho công chúng những hiểu biết đầu tiên về những vấn đề mà Công lý Brereton đã vạch trần, đồng thời kêu gọi bác bỏ các cáo buộc chống lại McBride. Người đứng đầu ADF từ chối bình luận về việc có nên bỏ các cáo buộc hay không.
Tham khảo
Thể loại:Vụ bê bối quân sự Thể loại:Quân đội Úc
Oenochlora imperialis
Oenochlora imperialis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Enicospilus wanius
Enicospilus wanius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Enicospilus
Bathippus montrouzieri
Bathippus montrouzieri là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Bathippus. Bathippus montrouzieri được Hippolyte Lucas miêu tả năm 1869.
Leucochrysa pallescens
Leucochrysa pallescens là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1946.
Chiloscyphus lucidus
Chiloscyphus lucidus là một loài rêu tản trong họ Lophocoleaceae. Loài này được (Spreng. ex Lehm. & Lindenb.) Nees miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1845.
Leucochrysa pallescens
Tham khảo
Thể loại:Leucochrysa
Chiloscyphus lucidus
Liên kết ngoài
Thể loại:Chiloscyphus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1845
Mordella quadripustulata
Mordella quadripustulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Maeklin miêu tả khoa học năm 1875.
Tham khảo
Q
Quý tộc viện (Nhật Bản)
Quý tộc viện của Nhật Bản (貴族院) là thượng viện của đế quốc Nghị hội chiếu theo Hiến pháp Minh Trị, hoạt động từ 1889 đến 1947 dưới thể chế Đế quốc Nhật Bản.
Thành lập
Trước thời Minh Trị, triều đình Nhật Bản theo thế chế quân chủ chuyên chế nhưng trước cao trào duy tân và tân học Tây phương, vua Minh Trị ra lệnh xóa bỏ hệ thống phiên chúa 藩 (han) năm 1871 mà lập hệ thống hành chánh phủ huyện. Năm 1881 thì ra mắt chính phủ lập hiến và đến năm 1889 thì soạn xong Hiến pháp Minh Trị.
Trước đó triều đình đã xuống chiếu lập hội đồng phủ huyện từ năm 1880 như một cách sửa soạn quốc dân dần tiến lên bầu cử Quốc hội. Chiếu theo Hiến pháp thì Quốc hội có hạ viện tức Chúng nghị viện và thượng viện tức Quý tộc viện, dựa theo mô hình lưỡng viện  House of Commons & House of Lords của Anh và Abgeordnetenhaus & Herrenhaus của Phổ.
Tuy mở cửa cho quốc dân tham chính nhưng triều đình Nhật Bản chủ trương lập ra Quý tộc viện để giữ quyền lợi của giới thượng lưu truyền thống trong ngành lập pháp.
Giới quý tộc ở Nhật Bản theo thống kê năm 1898 là 4.551 người gồm hoàng tộc cùng năm tước: công, hầu, bá, tử và nam. Quý tộc viện là cơ quan lập pháp dành riêng cho nhóm này. Những người có chân trong Quý tộc viện thuộc ba hạng:
Số ghế
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Đế quốc Nghị hội (1889-1890) thì Quý tộc viện có 251 người: 145 thuộc hạng kế thừa và 106 người thuộc hai nhóm còn lại.
Sang đầu thế kỷ 20 thì số ghế của Quý tộc viện tăng lên thành 328 ghế so với Chúng nghị viện 376 ghế.
Số ghế tiếp tục tăng sau khi Nhật Bản đô hộ Triều Tiên, thu nhận giới quý tộc người Hàn và thêm các đại diện của Học viện Hoàng gia Nhật Bản. Số ghế thành 409 năm 1938 nhưng rồi tụt xuống 373 năm 1947 vào phiên họp cuối cùng, tức nhiệm kỳ 92.
Giải thể
Quý tộc viện bị bãi bỏ năm 1947 thời hậu chiến theo hiến pháp mới do Hoa Kỳ soạn ra để dân chủ hóa guồng máy cai trị Nhật Bản. Chúng nghị viện vẫn giữ nguyên nhưng thay cho Quý tộc viện là Tham nghị viện. Thành phần tham gia Tham nghị viện không phân biệt nghị viên theo giai cấp quý tiện nữa mà do bầu cử toàn quốc.
Tham khảo
Thể loại:Quốc hội Nhật Bản
Melese asana
Melese asana là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Melese
Lạc cúc mũi
Lạc cúc mũi (danh pháp khoa học: Gaillardia aristata) là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Pursh mô tả khoa học đầu tiên năm 1814.
HMS Acasta
Ba tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Acasta, cùng hai chiếc khác được dự định:
Tham khảo
Thể loại:Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh
Radula koponenii
Radula koponenii là một loài rêu trong họ Radulaceae. Loài này được K. Yamada & Piippo mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
Thể loại:Radula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
La Redorte
La Redorte là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Redortais.
Liên kết ngoài
La Redorte
Nothoscordum tafiense
Nothoscordum tafiense là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Ravenna mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nothoscordum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Leucochrysa panamana
Leucochrysa panamana là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1944.
Tham khảo
Thể loại:Leucochrysa
Boreotrophon gaidenkoi
Boreotrophon gaidenkoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Tham khảo
Thể loại:Boreotrophon
Equisetum palustre
Equisetum palustre là một loài dương xỉ trong họ Equisetaceae. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Idia majoralis
Idia majoralis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Ontario và Quebec, phía nam into Hoa Kỳ, ở đó nó has been recorded từ Illinois, Wisconsin và Missouri.
Chú thích
Thể loại:Idia
Alyaksandr Skshynetski
Alyaksandr Skshynetski (Аляксандр Скшынецкі; Александр Скшинецкий; sinh 28 tháng 2 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá Belarus. Tính đến năm 2017, anh thi đấu cho Krumkachy Minsk.
Danh hiệu
MTZ-RIPO Minsk
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1990 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Belarus Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Partizan Minsk Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Smorgon Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Isloch Minsk Raion Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Krumkachy Minsk
9761 Krautter
9761 Krautter (1991 RR4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1991 bởi L. D. Schmadel và F. Borngen ở Tautenburg; đặt tên theo the German Astrophysicist Joachim Krautter.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1991
Gerard Moreno Balagueró
Gerard Moreno Balagueró (sinh ngày 7 tháng 4 năm 1992) là cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha chơi cho câu lạc bộ Villarreal ở vị trí tiền đạo và là thành viên của đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha <!--
Villarreal
Born in Santa Perpètua de Mogoda, Barcelona, Catalonia, Gerard joined Villarreal CF in 2010, from local CF Badalona. On ngày 5 tháng 3 năm 2011, while still a junior, he made his professional debut with the B-side, appearing as a late substitute in a 1–2 home loss against Rayo Vallecano; during his early spell he also represented the third team, scoring at an astonishing rate in Tercera División.
On ngày 10 tháng 12 năm 2011, Gerard netted his first goal as a professional, contributing to a 3–1 Segunda División home success over Xerez CD. Roughly one year later he played his first official game with Villarreal's main squad, starting in a 0–1 loss at Elche CF; he scored his first goal for the Yellow Submarine on ngày 25 tháng 1 năm 2013, netting the opener in the 3–0 win against CE Sabadell FC.
On ngày 8 tháng 7 năm 2013, Gerard signed with RCD Mallorca in the second level, in a season-long loan. He subsequently returned to Villarreal, being definitely promoted to the main squad now in La Liga.
Moreno made his debut in the Spanish top flight on ngày 14 tháng 9 năm 2014, starting in a 0–0 away draw against Granada CF. He scored his first goal in the competition ten days later, in a 1–1 draw at SD Eibar.
Espanyol
On ngày 13 tháng 8 năm 2015, Gerard signed a five-year deal with fellow league club RCD Espanyol, who bought 50% of his rights for a €1.5 million fee. The following 23 January, he scored in a 2–2 home draw against his former team, before being sent off. -->
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Berberidopsidaceae
Berberidopsidaceae là một họ thực vật có hoa. Họ này chỉ được một số ít các nhà phân loại học công nhận. Các loài trong họ này thường được coi là thuộc về họ Mùng quân (Flacourtiaceae).
Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi so với hệ thống APG năm 1998, công nhận họ này nhưng không đặt nó vào bộ nào mà chỉ đơn thuần gán nó vào nhánh thực vật hai lá mầm thật sự phần lõi (core eudicots). Họ này bao gồm khoảng 2 chi là Berberidopsis với 2 loài và Streptothamnus với chỉ 1 loài.
Tuy nhiên, APG II có đề cập tới khả năng công nhận bộ Berberidopsidales bao gồm hai họ là Aextoxicaceae và Berberidopsidaceae.
Tham khảo
Thể loại:Berberidopsidales Thể loại:Họ thực vật
Công quốc Genova
Công quốc Genova (tiếng Ý: Ducato di Genova; tiếng Liguria: Ducâto de Zêna) là một quốc gia bao gồm các lãnh thổ của Cộng hòa Genoa cũ. Nó được thành lập khi các lãnh thổ cũ của nước cộng hòa được trao cho Vương quốc Sardegna vào năm 1815 dưới quyết định của Đại hội Viên, và bị giải thể sau Hợp nhất hoàn hảo năm 1848.
Người Liguria, với truyền thống độc lập và thể chế cộng hòa, không bao giờ thích tình trạng chính trị mới của họ, và bạo loạn đôi khi bùng nổ ra ở Genoa để chống lại các nhà cai trị thuộc Vương tộc Savoia.
Nhà nước này sử dụng đồng Lira Ý làm tiền tệ, mặc dù Sở đúc tiền Genoa vẫn hoạt động bằng cách phát hành tiền xu.
Sau khi giải thể vào năm 1848, các lãnh thổ của công quốc cũ được phân chia giữa các department (sau này được gọi là các tỉnh/province) của Genoa và Nice.
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Genova Thể loại:Vương tộc Savoia Thể loại:Cộng hòa Genova
Melanoxanthus nana
Melanoxanthus nana là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1932.
Tham khảo
Thể loại:Melanoxanthus
Chiloscyphus macrolobus
Chiloscyphus macrolobus là một loài rêu tản trong họ Lophocoleaceae. Loài này được (Stephani) J.J. Engel & R.M. Schust. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chiloscyphus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Taveta eucosmia
Taveta eucosmia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Taveta
Scythrops
Thể loại:Họ Cu cu Thể loại:Chi cu cu đơn loài
Bathippus morsitans
Bathippus morsitans là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Bathippus. Bathippus morsitans được Mary Agard Pocock miêu tả năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Bathippus
Boronia barrettiorum
Boronia barrettiorum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Duretto mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Boronia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Enicospilus watshami
Enicospilus watshami là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Enicospilus
Kepler-70
Kepler-70, trước đây gọi là KOI-55, là một ngôi sao trong chòm sao Thiên Nga với cường độ thị giác rõ ràng là 14,87. Sao này quá mờ nhạt để có thể nhìn thấy bằng mắt thường; xem nó đòi hỏi một kính thiên văn với độ mở 40 cm trở lên.
Là một ngôi sao phụ B, Kepler-70 đã đi qua giai đoạn là một sao khổng lồ đỏ khoảng 18,4 triệu năm trước. Ở trạng thái ngày nay, nó đang nung chảy helium trong lõi của nó. Một khi nó hết helium, nó sẽ co lại thành một sao lùn trắng \. Nó có bán kính tương đối nhỏ khoảng 0,2 lần bán kính của Mặt trời; sao lùn trắng thường nhỏ hơn nhiều. . Ngôi sao này có một hệ thống hành tinh với hai hành tinh Kepler-70b và Kepler-70c. Hành tinh trong cùng có nhiệt độ cao nhất so với bất kỳ hành tinh nào được biết đến cho đến nay.
Hệ hành tinh
Các phép đo cũng cho thấy một hành tinh nhỏ hơn giữa hai hành tinh được xác nhận; điều này vẫn chưa được xác nhận.
Các quỹ đạo của Kepler-70b và Kepler-70c có cộng hưởng quỹ đạo 7:10 và có cách tiếp cận gần nhất giữa các hành tinh của bất kỳ hệ hành tinh nào đã biết.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chòm sao Thiên Nga Thể loại:Thiên thể Kepler
Liêu Thủ Tâm
Liêu Thủ Tâm là một kép hát người Tàu, được cho là người đã truyền bá nghệ thuật sân khấu Tuồng vào Việt Nam. Ông sống trong kinh đô Hoa Lư, vào thời Tiền Lê, dưới thời Vua Lê Long Đĩnh. Theo sử sách, một kép hát người Tàu tên là Liêu Thủ Tâm đến Hoa Lư và trình bày lối hát xướng thịnh hành bên nhà Tống và được vua Lê Long Đĩnh thâu dụng, bổ là phường trưởng để dạy cung nữ ca hát trong cung. Liêu Thủ Tâm cùng với Huyền nữ Phạm Thị Trân thời nhà Đinh là những vị tổ nghề đầu tiên của ngành sân khấu Việt Nam.
Melese babosa
Melese babosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liêu Thủ Tâm
Hầu hết các học giả nghiên cứu kinh kịch Trung Quốc đều xác nhận kinh kịch là loại kịch của Thanh triều tại kinh thành Bắc Kinh, tức "Bắc Kinh kịch nghệ". Còn hát tuồng, hay hát bộ của Việt Nam là hát diễn tương tự kinh kịch nhưng theo "Kinh điển kịch lệ". "Bộ" đây có nghĩa là diễn xuất của nghệ sĩ đều phải phân đúng từng bộ diễn. Vì vậy mới gọi là "hát bộ", "diễn bộ", "ra bộ". Gọi là "hát bội" bởi trong nghệ thuật hóa trang, đào kép phải đeo, phải giắt (bội) những cờ phướn, lông công, lông trĩ,... lên người. Theo nhà nghiên cứu Vũ Khắc Khoan, cả hai tên gọi ấy đều đúng.
Melese babosa
Liên kết ngoài
Thể loại:Melese
Liêu Thủ Tâm
Ghi chép về giả thuyết về sự ra đời của tuồng Việt Nam cho biết: năm 1005, Liêu Thủ Tâm đến Hoa Lư và trình bày lối hát xướng thịnh hành bên nhà Tống, được Lê Long Đĩnh "thâu dụng, bổ làm phường trưởng để dạy cung nữ ca hát trong cung".
Theo một số ghi chép, Lê Long Đĩnh là người hoang dâm và độc ác, Liêu Thủ Tâm là người trực tiếp diễn những tích trò phục vụ vị vua này.
Trong điện ảnh
Nhân vật Liêu Thủ Tâm được tái hiện trong phim truyền hình dài tập Về Đất Thăng Long. Trong đó, Liêu Thủ Tâm theo hoàng tử Lê Long Đề về nước sau thời gian đi sứ ở nhà Tống, lôi kéo vua Lê Long Đĩnh ăn chơi, bỏ bê chính sự và giúp hoàng tử Long Đề đoạt ngôi.
Chú thích
Thể loại:Nhân vật thời Tiền Lê Thể loại:Nghệ sĩ tuồng Thể loại:Người Ninh Bình
Radula kurzii
Liên kết ngoài
Thể loại:Radula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1884
Gaillardia arizonica
Gaillardia arizonica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được A.Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gaillardia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1884 Thể loại:Thực vật Nevada
Otiophora multicaulis
Otiophora multicaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Verdc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Liên kết ngoài
Thể loại:Otiophora Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950
Lippia filifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Lippia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1847
Boreotrophon hazardi
Tham khảo
Thể loại:Boreotrophon Thể loại:Muricidae
Karaganda (tỉnh)
Karaganda (Kazakhstan Қарағанды ​​облысы, Qarağandı oblısy), là tỉnh có diện tích lớn nhất nước cộng hòa Kazakhstan, tọa lạc gần như trung tâm quốc gia này. Với thủ phủ là thành phố Karaganda (Karaganda) với dân số 437.000 người. Dân số toàn tỉnh đạt 1,375,000.
Lịch sử
Karaganda được biết đến dưới thới Liên bang Xô Viết là nơi khai thác than quan trọng và có nhiều trại cải tạo, tập trung lao động cưỡng bức. Sau chiến tranh thế giới thứ II, Joseph Stalin, lãnh đạo của Liên Xô, đã ra lệnh đưa nhiều người Đức bị trục xuất đến khu vực này.
Địa lý
Với diện tích 428.000 km2, Karaganda trở thành tỉnh có diện tích lớn nhất của Kazakhstan. Tuy nó không có biên giới quốc tế trên bộ với bất cứ quốc gia lân cận nào của Kazakhstan, nhưng gần như nó tiếp giáp với hầu hết các tỉnh còn lại của nước cộng hòa này: tỉnh Akmola tiếp giáp về phía Bắc, tỉnh Pavlodar tiếp giáp về phía Đông Bắc; Đông Kazakhstan về phía Đông, tỉnh Almaty về phía Đông Nam, tỉnh Zhambyl và Nam Kazakhstan về phía Nam; và Kyzylorda về phía Tây Nam. Sông Ishim (Esil), một nhánh của sông Irtysh, bắt nguồn từ Karaganda.
Cả khu vực tỉnh Karaganda là một vùng đất khá bằng phẳng và khổ cằn. Vường quốc gia Karkaraly với diện tích 90.300 ha nằm trên địa bàn của tỉnh. Vường quốc gia này cùng với núi Kyzylarai, với vẻ đẹp tự nhiên, xanh tươi được ví như một óc đảo giữa vùng đất khô cằn là những điểm tham quan lịch sử nổi tiếng.
Nhân khẩu
46,9% dân số là người Nga và 32,6% là người Kazakh. Các dân tộc thiểu số là Ukraina (7,2%) và Đức (3,1%).
Hành chính
Toàn tỉnh được chia thành 9 huyện và thành phố, thị xã với các đô thị lớn như (Karaganda, Balkhash, Karazhal, Priozersk, Saran, Satpayev, Shakhtinsk Temirtau, và Zhezkazgan).
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh của Kazakhstan
Sân bay Dương Đông
nhỏ|265px|Sân bay Phú Quốc tổng thể Cảng hàng không Phú Quốc (tên giao dịch quốc tế: Phu Quoc Airport; viết tắt: PQC) là một sân bay cũ ở đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang - có tên gọi cũ là Sân bay Dương Đông do Tổng công ty cảng hàng không Miền Nam điều hành. Sân bay có đường cất hạ cánh dài khoảng 2100m x 30 m, có thể tiếp nhận các loại máy bay tầm ngắn như Fokker 70, ATR 72. Cảng hàng không Phú Quốc là sân bay xếp thứ 6 về lượng khách tại các sân bay Việt Nam. Sân bay này từng hoạt động tấp nập với số lượng khách gia tăng đến đảo Phú Quốc và thường quá tải vào các dịp lễ, Tết và cuối tuần.
Sân bay mới với tên gọi Sân bay quốc tế Phú Quốc được xây dựng từ năm 2008 để thay thế Cảng hàng không Phú Quốc. Từ ngày 2/12/2012, sân bay mới đi vào hoạt động, sân bay Phú Quốc được đóng cửa.
Vị trí địa lý
Cảng hàng không Phú Quốc nằm trên tọa độ quy chiếu 103°57’68" Kinh Đông và 10° 13’26" Vĩ Bắc, hiện nay thuộc phường Dương Đông, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.
Quá trình hình thành
Cảng hàng không Phú Quốc được xây dựng trong thời kỳ Pháp thuộc, vận chuyển chủ yếu máy bay DC3 với sức chứa 32 ghế, sau đó được khai thác tiếp tục trong thời kỳ Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam. Cảng hàng không trải qua quá trình nâng cấp vào năm 1983 từ 996m thành 1496m, có thể đáp ứng những máy bay tầm lớn hơn. Nhà ga và một số công trình phục vụ được xây dựng vào năm 1994-1995.
Các tuyến đi đến và hãng hàng không hoạt động
Trước khi bị đóng cửa từ ngày 2/12/2012, có các tuyến bay sau:
Các dự án nâng cấp
Năm 2003, Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam đầu tư gần 40 tỷ đồng nâng cấp sân bay, gồm xây dựng mới nhà ga 2 tầng, diện tích 2.452 m², có khả năng phục vụ hơn 200 lượt khách/giờ, mở rộng và nối dài đường băng sân bay 30 m x 700 m, nâng tổng chiều dài đường băng hiện hữu lên 2.100 m đáp ứng loại máy bay có tải trọng chở 80 khách.
Năm 2003 cũng có một dự án đầu tư 1.200 tỷ đồng nâng cấp sân bay Phú Quốc, bao gồm kéo dài đường băng lên 3.000 m, xây dựng sân đậu máy bay, lắp đặt hệ thống thông tin tín hiệu để nâng công suất của sân bay này từ hơn 100.000 lên 1-2 triệu hành khách/năm. Sau khi nâng cấp, sân bay có thể tiếp nhận máy bay cỡ trung. Dự kiến ban đầu nếu được thông qua sẽ khởi công dự án vào năm 2004. Tuy nhiên dự án này không được tiến hành mà được thay thế bằng dự án xây dựng sân bay mới với tổng vốn đầu tư dài hạn hơn 16.200 tỷ đồng.
Liên kết ngoài
Dương Đông Dương Đông Thể loại:Giao thông công cộng Kiên Giang Thể loại:Phú Quốc Thể loại:Công trình xây dựng ở Kiên Giang
Nothoscordum tarijanum
Nothoscordum tarijanum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Ravenna mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nothoscordum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Equisetum pratense
Equisetum pratense là một loài dương xỉ trong họ Equisetaceae. Loài này được Ehrh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1784.
Tabaklar, Beydağ
Tabaklar là một xã thuộc huyện Beydağ, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 73 người.
Berberis praecipua
Berberis praecipua là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được C.K.Schneid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Equisetum pratense
Liên kết ngoài
Thể loại:Equisetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1784
HMS Achates
Năm tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt và một chiếc thứ sáu dự định đặt cái tên HMS Achates, theo tên Achates, một nhân vật trong Thần thoại La Mã:
Tham khảo
Thể loại:Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh
9762 Hermannhesse
9762 Hermannhesse (1991 RA5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1991 bởi Freimut Börngen & Schmadel, L. D. ở Tautenburg.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1991
Mordella quadrisignata
Mordella quadrisignata là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Chevrolat miêu tả khoa học năm 1834.
Tham khảo
Q
Leucochrysa paraquaria
Leucochrysa paraquaria là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Navás miêu tả năm 1929.
Tham khảo
Thể loại:Leucochrysa
Quỳ Đông thập tam gia
Quỳ Đông thập tam gia (chữ Hán: 夔東十三家) còn gọi là Xuyên Đông thập tam gia (川東十三家) hay Quỳ Đông tứ gia (夔東四家) là những cánh nghĩa quân kháng Thanh, hoạt động ở các tỉnh Tứ Xuyên, Hồ Bắc, Thiểm Tây, Hà Nam, từng hội họp ở phía đông Quỳ Châu (nay là Phụng Tiết, Trùng Khánh).
Bối cảnh
Năm Thuận Trị thứ 2 (1645), Đại Thuận đế Lý Tự Thành bị hại ở núi Cửu Cung, huyện Thông Thành, Hồ Bắc, dư đảng nghĩa quân chạy về các huyện Hưng Sơn, Quy Châu, Ba Đông, Đại Ninh ở giao giới Tứ Xuyên, Hồ Bắc, liên kết với chính quyền Nam Minh tiếp tục kháng Thanh.
Năm Thuận Trị thứ 4 (1647), Lý Xích Tâm (tức Lý Quá), Cao Tất Chánh (tức Cao Nhất Công) phụng mệnh của chính quyền Nam Minh đánh Kinh Châu hơn tháng, vì quân Thanh tăng viện, không chống nổi, nên chuyển sang đánh Hoành Khảm thuộc Đại Xương, rồi đánh Nhị Đặng Nham thuộc Vu Sơn, giết tri huyện của nhà Thanh, tháng 5 vượt Trường Giang, tiến vào Thi Châu Vệ (Ân Thi), cùng quân đội của Thổ ti địa phương giao chiến ở phía nam thành, dời quân đi Dung Mỹ Tư (Hạc Phong). Năm thứ 5 (1648), dời đến Thi Nam Tư (Lợi Xuyên).
Cùng năm, đại thần nhà Nam Minh là Đổ Dận Tích đến khu vực biên giới Tứ Xuyên – Hồ Bắc, chủ động liên hiệp với quân nông dân chống Thanh, cùng Lý Xích Tâm, Cao Tất Chánh thương thảo vấn đề tấn công quân Thanh ở Hồ Bắc. Các lộ quân đội hăng hái chiến đấu, thu phục các nơi Toàn Châu, Hành Châu của Hồ Nam. Nhưng nội bộ triều đình Nam Minh không đoàn kết, các phe phái phân tranh, tranh quyền đoạt lợi. Tháng giêng năm Thuận Trị thứ 6 (1649), Tương Đàm thất thủ, Hồ Quảng tổng đốc Hà Đằng Giao bị bắt rồi tự sát, Lý Xích Tâm bị bức chuyển đi Quảng Tây, không lâu sau bệnh mất. Cao Tất Chính kế thừa quân đội của Lý Xích Tâm, cùng nhóm Đảng Thủ Tố, Lý Lai Hanh vào năm Thuận Trị thứ 8 (1651), từ Quý Châu chạy sang Tứ Xuyên trở về khu vực biên giới Tứ Xuyên – Hồ Bắc. Cùng năm, Cao Tất Chính bị tướng lĩnh quân nông dân Đại Tây là Tôn Khả Vọng giết hại.
Quá trình hoạt động
Mùa đông năm Thuận Trị thứ 7 (1650), Trung Trinh doanh (danh hiệu mà nhà Nam Minh dành cho quân đội của Lý Xích Tâm, Cao Tất Chính) được Lý Lai Hanh và Đảng Thủ Tố soái lãnh, từ Quảng Tây chuyển đến đông bộ Quý Châu, hội họp với tàn dư quân Đại Thuận đã ở đây từ trước là bọn Lưu Thể Thuần, Hác Vĩnh Trung (Hác Diêu Kỳ), Viên Tông Đệ, "Tháp thiên bảo", Mã Đằng Vân, liên kết với bọn tướng lãnh Nam Minh là Vương Quang Hưng, Hạ Trân, Dương Khải Minh cùng bọn thủ lĩnh vũ trang đại phương là Đàm Văn, Đàm Nghệ, Đàm Hoành. Cả thảy 13 cánh quân, đồng lòng ủng hộ chính quyền Vĩnh Lịch kháng Thanh, dân gian quen gọi là "Quỳ Đông thập tam gia".
Lực lượng nghĩa quân lúc mạnh nhất lên đến hơn 20 vạn, lấy Mao Lộc Sơn thuộc huyện Hưng Sơn làm trung tâm, phạm vi hoạt động trùm qua 4 dãy núi Đại Ba Sơn, Vũ Đương Sơn, Vu Sơn, Kinh Sơn, hơn 20 huyện. Bọn Lưu Thể Thuần, Viên Tông Đệ đóng ở khu vực Ba Đông cùng Quỳ Châu, gọi là Tây tuyến. Bọn Hác Vĩnh Trung đóng ở khu vực huyện Phòng làm trung tâm, gọi là Bắc tuyến. Bọn Lý Lai Hanh đóng ở khu vực Mao Lộc Sơn thuộc Hưng Sơn, gọi là Đông tuyến.
Oenochlora majestica
Liên kết ngoài
Thể loại:Oenochlora
Quỳ Đông thập tam gia
Quá trình hoạt động
Vì vùng này dân cư thưa thớt, đất đai khô cằn, quân đội của Thập tam gia vỗ về trăm họ, khôi phục làm ăn sanh hoạt, tổ chức khai khẩn đồn điền, phát triển buôn bán, giải quyết vấn đề vật chất thiếu thốn. Tuy họ tiếp nhận phong tước của chính quyền Vĩnh Lịch, nhưng về mặt chiến lược, chủ lực của nhà Nam Minh lúc này là tàn dư của quân nông dân Đại Tây, nên không thể tránh khỏi có sự tranh chấp về mặt phái hệ, dẫn đến khiếm khuyết về mặt chỉ huy. Dù vậy, Quỳ Đông thập tam gia đã thành công trong việc ngăn trở con đường giao thông bằng đường thủy dựa vào Trường Giang, khiến quân Thanh từ phía bắc Lục Lộ đi qua Thiểm Tây hoặc từ phía nam đi qua Quảng Tây tiến đánh vùng Tây nam, hạn chế đáng kể binh lực nam hạ của nhà Thanh.
Kết cục
Tháng giêng năm Thuận Trị thứ 16 (1659), Vĩnh Lịch đế chạy đến Vĩnh Xương, tể tướng nhà Nam Minh là Văn An Chi soái liên quân theo đường thủy tập kích Trùng Khánh, Đàm Văn bị Đàm Nghệ giết chết. Mọi người đều bất bình, Đàm Nghệ sợ, bèn cùng Đàm Hoành hàng Thanh.
Năm Khang Hi đầu tiên (1662), quân đội Nam Minh với chủ lực là quân nông dân Đại Tây thất bại. Tháng 9 cùng năm, nhà Thanh tập trung binh lực, 3 lộ vây đánh Quỳ Đông thập tam gia. Đông nam lộ có 3 vạn quân do Hồ Quảng đề đốc Đổng Học Lễ thống lãnh, Tây bắc lộ có 3 vạn quân do Thiểm Tây đề đốc Vương Nhất Chánh thống lãnh, Tây lộ do Tứ Xuyên tổng đốc Lý Quốc Anh thống lãnh.
Ngày 3 tháng 1 năm thứ 2 (1663), Lý Quốc Anh soái quân vượt Đại Ninh Hà (nay là phía đông Vu Khê, Tứ Xuyên), Viên Tông Đệ bị bức rời bỏ Đại Xương, rút vào Trà Viên Bình trong núi sâu. Giữ Đại Ninh (nay là Vu Khê) là Hạ Đạo Ninh đưa nghĩa quân ra hàng. Quân Thanh thừa cơ tấn công Trà Viên Bình, nghĩa quân thương vong hơn 2000 người, Viên Tông Đệ đưa tàn quân chuyển đến tây bộ Hồ Bắc cùng Hác Vĩnh Trung hội họp. Trong lúc này, Đổng Học Lễ đánh chiếm thông đạo của Trường Giang là Hương Khê Khẩu (nay là phía tây Tỷ Quy, Hồ Bắc). Thượng tuần tháng giêng, Vương Nhất Chính soái quân tấn công Hác Vĩnh Trung, chiếm lãnh Trúc Sơn, Trúc Khê. Tháng 2, Hác Vĩnh Trung thua liền 2 trận ở Xích Thổ Pha, Đặng Xuyên Dục thuộc huyện Phòng, vào tháng 6 phải chạy vào Ngô Gia Viên Tử thuộc khu vực biên giới Tứ Xuyên – Hồ Bắc cùng Lưu Thể Thuần hội họp.
Lưu Thể Thuần, Hác Vĩnh Trung liên hiệp với Lý Lai Hanh phản kích quân Thanh. Ngày 23 tháng 7, Lý, Lưu, Hác tập kích đánh bại Đổng Học Lễ ở huyện Hưng Sơn, Học Lễ đưa tàn quân chạy về Di Lăng (nay là Nghi Xương, Hồ Bắc). Lý, Lưu, Hác thừa thắng đi thuyền lên phía tây, tấn công Lý Quốc Anh. Ngày 25 tháng 8, bọn Lý Lai Hanh soái quân làm thang mây, đào địa đạo, tấn công thành Vu Sơn, mấy ngày chưa hạ được. Sáng sớm ngày 7 tháng 9, Lý Quốc Anh ra thành phản kích, nghĩa quân đại bại, thương vong hơn 7000 người, hôm sau phải rút lui.
Mùa thu năm ấy, nhà Thanh lại phái thêm Bát Kỳ Mãn Châu tham chiến, mệnh cho Tây An tướng quân Phó Khách Thiện đưa quân trú phòng từ Thiểm vào Xuyên; lấy Mục Lý Mã làm Tĩnh tây tướng quân, Đồ Hải làm Định tây tướng quân thống lãnh 1 vạn tinh binh ở Kinh sư đi Hồ Quảng. Hạ tuần tháng 12, Lưu Thể Thuần tại Trần Gia Pha thuộc huyện Ba Đông liên tiếp thất bại, treo cổ tự sát. Tiếp đó, Hác Vĩnh Trung, Viên Tông Đệ trong lúc tác chiến tại Hoàng Thảo Bình bị bắt giết.
Mùa đông, Vương Quang Hưng, Mã Đằng Vân, Đảng Thủ Tố, "Tháp thiên bảo" nối nhau hàng Thanh. Lý Lai Hanh bị 20 vạn quân Thanh vây chặt ở Mao Lộc Sơn, giằng co mấy tháng, lương thảo cạn dần, vào mùa hạ năm thứ 3 (1664) hai lần đột vây không thành công. Đầu tháng 8, Lý Lai Hanh không chịu hàng, họp cả nhà lại tự thiêu, phần lớn bộ hạ bị giết.
Chú thích
Thể loại:Khởi nghĩa cuối đời Minh
Idia lubricalis
Idia lubricalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Canada phía nam đến Florida và Texas.
Idia occidentalis đã từng được coi là phụ loài của Idia lubricalis.
Sải cánh dài 24–36 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 9. Có nhiều lứa trong năm in the south.
Ấu trùng ăn various fungi và lichens. Chúng có thể ăn chất hữu cơ như gỗ và cỏ mục.
Chú thích
Thể loại:Idia
Melanoxanthus niger
Melanoxanthus niger là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1901.
Tham khảo
biologie|2011|11|13}}
Thể loại:Melanoxanthus
Vepris myrei
Vepris myrei là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Exell & Mendonça) Mziray miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vepris
Melese binotata
Melese binotata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Melese
Bathippus oedonychus
Bathippus oedonychus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Omphaletis suffusa
Omphaletis suffusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Xã Victory, Quận Venango, Pennsylvania
Xã Victory (Victory Township) là một xã thuộc quận Venango, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 410 người.
Omphaletis suffusa
Liên kết ngoài
Thể loại:Omphaletis
Xã Victory, Quận Venango, Pennsylvania
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Pennsylvania Thể loại:Quận Venango, Pennsylvania
Bathippus oedonychus
Loài này thuộc chi Bathippus. Bathippus oedonychus được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1881.
Tham khảo
Thể loại:Bathippus
Gaillardia cabrerae
Gaillardia cabrerae là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Covas mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Gaillardia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Enicospilus waui
Enicospilus waui là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Ixerbaceae
Thể loại:Bộ Toại thể mộc Thể loại:Chi thực vật đơn loài
Enicospilus waui
Liên kết ngoài
Thể loại:Enicospilus
Geissoloma marginatum
Geissoloma marginatum là một loài thực vật có hoa bản địa của tỉnh Cape ở Nam Phi. Chúng có dạng cây bụi thường xanh chịu khô hạn có khả năng tích lũy nhôm.
Các lá đơn mọc đối trên thân cây, cứng và dai như da, có các lá kèm rất nhỏ trên cuống lá. Hoa lưỡng tính, đối diện với các lá bắc và có 4 lá đài dạng cánh hoa màu đỏ hay hơi hồng, 4 cánh hoa hợp nhất một phần, 8 lá đài và 4 lá noãn. Quả nang chứa 4 hạt.
Đây là loài đại diện duy nhất của chi Geissoloma cũng như của họ Geissolomataceae
Tham khảo
Thể loại:Geissoloma
Senecio mucronatus
Senecio mucronatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Thunb.) Willd. miêu tả khoa học đầu tiên.
Tham khảo
M
Peristylus densus
Peristylus densus là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Lindl.) Santapau & Kapadia mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Liên kết ngoài
Thể loại:Peristylus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1960
Radula lacerata
Radula lacerata là một loài rêu trong họ Radulaceae. Loài này được Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Liên kết ngoài
Thể loại:Radula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1910
Chiloscyphus macrostipulus
Chiloscyphus macrostipulus là một loài rêu tản trong họ Lophocoleaceae. Loài này được (Stephani) J.J. Engel & R.M. Schust. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chiloscyphus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Boreotrophon houarti
Boreotrophon houarti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Tham khảo
Thể loại:Boreotrophon
Nothoscordum tenuifolium
Nothoscordum tenuifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Ravenna mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nothoscordum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Mordella quatuordecimmaculata
Mordella quatuordecimmaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được McLeay miêu tả khoa học năm 1873.
Tham khảo
Q
Baix Camp
Baix Camp là một comarca (hạt) của Catalonia ở đông bắc Tây Ban Nha.
9764 Morgenstern
9764 Morgenstern (1991 UE5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 10 năm 1991 bởi F. Borngen ở Tautenburg.
Baix Camp
Liên kết ngoài
Thể loại:Baix Camp
Louis-Alexandre Taschereau
Louis-Alexandre Taschereau (5 tháng 3 năm 1867 - 6 tháng 7 năm 1952) là Thủ tướng thứ 14 của tỉnh Québec ở Canada 1920-1936. Ông được bầu bốn lần, lần đầu tiên vào năm 1900, vượt qua Montmorency. Ông cũng là một thành viên của Đảng Tự Québec. Sinh ra ở thành phố Québec, con trai của Jean-Thomas Taschereau, luật sư và thẩm phán tại Tòa án tối cao, và Marie-Louise-Josephine Caron. Ông đã nhận được bằng đại học luật từ Đại học Laval và đã được nhận vào Barreau du Quebec vào ngày 09 tháng 7 năm 1889. Sau khi tham gia vào đời sống chính trị, ông làm chief lieutenant trong chính phủ Tự do của Sir Lomer Gouin. Ông đã làm luật sư trong công ty luật của Charles Fitzpatrick và Simon-Napoléon Parent. Ông cũng là nhà báo tại Action Libérale và chủ tịch và phó chủ tịch của Banque d'Economie de Québec. Ngày 21/3/1929, Alexandre Taschereau tuyên bố luật tự do báo chí.
Tham khảo
Thể loại:Bắc Đẩu Bội tinh Thể loại:Mất năm 1952 Thể loại:Luật sư ở Québec
Leucochrysa ramosa
Leucochrysa ramosa là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Navás miêu tả năm 1917.
Tham khảo
Thể loại:Leucochrysa
Melese blanda
Melese blanda là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Melanoxanthus nigripennis
Melanoxanthus nigripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.
Tham khảo
Thể loại:Melanoxanthus
Nebrius ferrugineus
Cá mập miệng bản lề màu hung (Nebrius ferrugineus) là một loài cá mập thảm thuộc họ Ginglymostomatidae và là loài duy nhất còn tồn tại của chi Nebrius.
Chúng được tìm thấy rộng rãi dọc theo các đường bờ biển ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, chúng sống ở]trong các rạn san hô, bãi bùn và các thảm cỏ từ vùng nước nông đến nơi có độ sâu 70 m. Với thân hình trụ, đầu rộng và dẹt, cá mập miệng bản lề màu hung có cấu tạo khá giống với cá mập miệng bản lề (Glymostoma cirratum) chủ yếu phân bố ở Đại Tây Dương và Đông Thái Bình Dương. Tuy nhiên, vẫn có thể phân biệt với cá mập miệng bản lề bằng chiếc vây lưng nhọn và hẹp trong khi vây ngực có hình hình liềm. Chiều dài tối đa được ghi nhận của loài cá mập miệng bản lề màu hung là 3.2 m (10 ft).
Có thói quen sống về đêm, cá mập miệng bản lề màu hung có xu hướng dành cả ngày để nghỉ ngơi trong bầy đàn từ hai mươi cá thể trở lên trong các hang hoặc dưới các gờ đá. Vào ban đêm, chúng sẽ bơi đi săn. Thực đơn chủ yếu của loài này bao gồm bạch tuộc, mặc dù chúng cũng ăn các sinh vật không xương sống khác, cá xương nhỏ hay thậm chí là rắn biển. Chúng có hiện tượng noãn thai sinh, nghĩa là chúng sinh ra con non chưa thành thục nở ra từ nang trứng bên trong cơ thể con mẹ. Chúng là loài cá mập thảm duy nhất có phôi thai ăn các nang trứng khác khi còn ở trong tử cung. Một lứa có thể có thể sinh một hoặc hai con, dựa trên kích thước của phôi thai sắp sinh.
So với cá mập miệng bản lề, cá mập miệng bản lề màu hung ít hung hăng hơn và thường cho phép các thợ lặn chạm vào hoặc tiếp xúc với chúng. Tuy nhiên, điều này cũng cần phải thận trọng do chúng cũng có bộ hàm khỏe và hàm răng sắc nhọn. Loài này được đánh bắt cho mục đích thương mại chủ yếu để lấy thịt, vây, dầu gan, da và để xay bột. Chúng cũng được dùng cho mục đích câu cá thể thao ở khu vực ngoài khơi Queensland, Australia. Được biết đến với thói quen khạc nước vào mặt những kẻ cố gắng đánh bắt chúng. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã xếp loài cá mập miệng bản lề màu hung vào loại sắp nguy cấp, với các quần thể con ở một số khu vực đã bị suy giảm về số lượng hoặc đã biến mất.
Phân loại và phát sinh loài
trái|nhỏ| Hình minh họa ban đầu về một con cá mập miệng bản lề màu hung từ cuốn sách Hệ động vật của Ấn Độ thuộc Anh (1889). Cá mập miệng bản lề hung lần đầu tiên được mô tả bởi nhà tự nhiên học người Pháp René-Primevère Lesson với danh pháp khoa học là Scyllium ferrugineum, dựa trên một mẫu vật dài 1.4m từ New Guinea. Một tài liệu ghi chép ngắn của ông được xuất bản năm 1831 trên tạp chí Voyage au tour du monde, sur la corvette La Coquille. Một mô tả chi tiết hơn, cùng với hình minh họa, được một nhà tự nhiên học người Đức Eduard Rüppell xuất bản năm 1837 với danh pháp khoa học là Nebrius concolor, dựa trên một mẫu vật từ biển Đỏ. Cả hai tên đều được sử dụng, thường được phân vào những chi riêng biệt (Ginglymostoma và Nebrius), cho đến khi Leonard Compagno phát hiện ra đây là những danh pháp đồng nghĩa vào năm 1984. Compagno nhận ra rằng sự khác biệt về hình dạng răng được sử dụng để tách các loài này là kết quả của sự khác biệt về độ tuổi, với N. concolor đại diện cho các cá thể trẻ hơn.
Tên chi Nebrius có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp từ chữ nebris hoặc nebridos, có nghĩa là da của một chú gà con. Cái tên ferrugineus trong tiếng Latin có nghĩa là "màu gỉ sắt". Các tên thường gọi khác của loài này bao gồm giant sleeping shark (cá mập ngủ khổng lồ), Madame X (tên do ngư dân đánh cá mập Norman Caldwell đặt ra vào những năm 1930 cho các mẫu vật tại Úc khi đó chưa được xác định), cá mập y tá (nurse shark), cá mập mèo gỉ (rusty catshark), cá mập gỉ (rusty shark), cá mập ngủ (sleepy shark), cá mập khạc (spitting shark), và cá mập hung (tawny shark). Dựa trên những điểm tương đồng về hình thái, Nebrius được cho là chi gần gũi với Glymostoma, cả hai đều được xếp vào một nhánh cũng chứa cá mập miệng bản lề đuôi ngắn (Pseudoglymostoma brevicaudatum), cá mập voi (Rhincodon typus) và cá mập vằn (Stegostoma Megatum).
Phân bố và sinh cảnh
Là loài sống ven bờ, cá mập miệng bản lề màu hung sinh sống ở các thềm lục địa và đáy biển trên các bãi cát hoặc thảm cỏ, cũng như dọc theo rìa ngoài của các rạn san hô hoặc rạn đá. Loài cá mập này có thể được tìm thấy ở những vùng sóng vỗ, thường ở vùng nước không đủ sâu để che thân của chúng. Chúng có thể lặn đến độ sâu tối đa là 70 m tại các rạn san hô. Phân bố phổ biến nhất ở độ sâu 5 - 30 m. Cá mập con thường được tìm thấy ở các vũng cạn tại các đầm phá, trong khi cá mập trưởng thành có thể được bắt gặp ở nhiều môi trường sống khác nhau.
Mô tả
Các vây lưng và vây bụng có các góc cạnh. Vây lưng thứ nhất có kích thước lớn hơn vây thứ hai. Các vây ngực hẹp, nhọn, thuôn có hình lưỡi liềm. Đặc điểm này của chúng giúp phân biệt với loài cá mập miệng bản lề có ngoại hình tương tự. Phần gốc của vây lưng thứ nhất gần bằng với gốc của vây bụng, trong khi phần gốc của vây hậu môn thậm chí cùng hoặc hơi sau phần gốc của vây thứ hai. Vây đuôi có thùy trên nông và hầu như không có thùy dưới, chiếm khoảng một phần tư tổng chiều dài ở cá thể trưởng thành. Các răng giả dưới da có hình thoi, mang 4 – 5 đường gờ mờ tỏa ra từ một điểm cùn. Cá mập miệng bản lề màu hung có màu hơi vàng, đỏ nhẹ hoặc nâu xám ở trên và màu trắng nhạt ở dưới, và có khả năng thay đổi màu sắc để hòa hợp tốt hơn với môi trường sống. Cá mập con có mí mắt dưới màu trắng rõ rệt.
Nhiều con cá mập miệng bản lề màu hung được tìm thấy ngoài khơi bờ biển Nhật Bản, Đài Loan và quần đảo Okinawa mà không có vây lưng thứ hai. Sự biến đổi về ngoại hình này được cho là do những con cái mang thai đã tiếp xúc với nước có độ mặn hoặc nhiệt độ cao bất thường hay cũng có thể do tác động của con người. Năm 1986, một con đực trưởng thành dài 2.9 m bị mất cả vây lưng và bạch tạng một phần đã bị bắt ngoài khơi tỉnh Wakayama, Nhật Bản. Cá thể dị thường này là con cá mập bạch tạng lớn nhất được biết đến cho đến nay, đã sống sót trong tự nhiên một thời gian dài mặc dù không có lớp ngụy trang.
Sinh học và môi trường sinh thái
nhỏ|Cá mập miệng bản lề màu hung thường nghỉ ngơi tại nơi trú ẩn vào ban ngày. Với hình dáng thuôn gọn hơn so với các loài cá mập miệng bản lề khác, cá mập miệng bản lề màu hung được cho là loài sinh vật đáy năng động hơn. Các đặc điểm về thân, đầu, vây và răng của chúng có thể so sánh với các loài cá mập rạn san hô đang hoạt động khác trong cùng phạm vi với chúng, chẳng hạn như loài cá mập chanh vây liềm (Negaprion acutidens). Cá mập miệng bản lề màu hung chủ yếu sống về đêm, mặc dù chúng được cho là hoạt động hàng giờ ngoài khơi Madagascar. Trong điều kiện nuôi nhốt, chúng sẽ hoạt động hàng ngày nếu được cho ăn. Vào ban ngày, các nhóm từ hai chục cá thể trở lên có thể được tìm thấy nghỉ ngơi bên trong các hang động và dưới các gờ đá, thường xếp chồng lên nhau. Mỗi cá thể có phạm vi nhà nhỏ và chúng sẽ quay trở lại nơi ở hằng ngày.
Cá mập miệng bản lề màu hung có rất ít thiên địch trong tự nhiên chủ yếu bao gồm cá mập bò (Carcharhinus leucas) và cá mập đầu búa (Sphyrna mokarran), trong khi họ hàng của chúng, cá mập miệng bản lề được biết đến là thức ăn của loài cá mập hổ (Galeocerdo cuvier) và cá mập chanh (Negaprion brevirostris). Các loài ký sinh trong cơ thể của loài này bao gồm năm loài sán dây trong chi Pedibothrium, chủ yếu phá hoại đường ruột hình xoắn ốc của cá mập.
Thức ăn
Cá mập miệng bản lề màu hung là một trong số ít loài cá chuyên săn bạch tuộc. Các nguồn thức ăn khác của loài cá mập này bao gồm san hô, nhím biển, động vật giáp xác (cua và tôm hùm), mực, các loài cá nhỏ (cá đuôi gai, cá khế và cá dìa) hay thậm chí là rắn biển. Những con cá mập miệng bản lề màu hung khi đi săn thường bơi chậm ngay trên bề mặt đáy biển, thò đầu vào những chỗ trũng hoặc lỗ. Khi phát hiện thấy mồi, con cá mở rộng chiếc yết hầu to lớn của mình, tạo ra một áp lực âm cực mạnh hút con mồi vào miệng.
Vòng đời
Mùa giao phối đối với cá mập miệng bản lề màu hung diễn ra từ khoảng tháng 7 đến tháng 8 ở ngoài khơi Madagascar. Những con cái trưởng thành có một buồng trứng và hai tử cung. Phôi sẽ nở bên trong tử cung. Trứng của loài này có hình củ hành, vỏ mỏng, màu nâu, trong mờ. Cá mập miệng bản lề hung là loài cá mập thảm duy nhất có hiện tượng ăn trứng: một khi các phôi thai đang phát triển cạn kiệt nguồn cung cấp noãn hoàng, chúng sẽ ăn trứng do con cái đẻ ra và có được đặc điểm phình to bụng ở các phôi thực bào. Không giống như ở cá nhám thu, trứng mà phôi lớn đã tiêu thụ có vỏ và có kích thước lớn chứ không loại nhỏ và không phát triển. Không có bằng chứng nào về việc ăn thịt đồng loại như ở cá mập hổ cát (Carcharias taurus).
Các nguồn khác nhau đã báo cáo về chiều dài lúc sinh từ 40 to 80 cm, với sự khác biệt về kích thước có thể phản ánh sự khác biệt về địa lý. Mặc dù con cái giải phóng tối đa bốn trứng đã thụ tinh vào mỗi tử cung, nhưng kích thước rất lớn của con cái sơ sinh cho thấy số lượng lứa có thể chỉ là một hoặc hai. Ở một con cái được kiểm tra có hai phôi cùng chung một tử cung, một phôi nhỏ hơn và mỏng hơn nhiều so với phôi còn lại, ngụ ý rằng sự cạnh tranh về kích thước có thể loại bỏ các anh chị em khác của nó. Con đực thành thục về tính dục có chiều dài trung bình khoảng 2.5m trong khi con cái có chiều dài 2.3-2.9m.
Tác động đến con người
nhỏ|Một con cá mập miệng bản lề màu hung bị đánh bắt những người câu cá giải trí ngoài khơi Queensland. Việc tiếp xúc với cá mập miệng bản lề màu hung dưới nước cho thấy thái độ ít hung hăng hơn so với cá mập miệng bản lề. Thông thường các thợ lặn có thể tiếp cận gần cá mập và thậm chí chạm vào và tiếp xúc với chúng mà không xảy ra sự cố. Tuy nhiên, loài này không thường xuyên bị khiêu khích để cắn nhưng vẩn phải cẩn trọng do chúng có sức mạnh, hàm răng nhỏ nhưng sắc nhọn và bộ hàm cực khỏe. Cá mập miệng bản lề màu hung là đối tượng tham quan ưa thích của các thợ lặn du lịch sinh thái ngoài khơi Thái Lan, quần đảo Solomon và các nơi khác. Loài này cũng thích nghi tốt với điều kiện nuôi nhốt và được trưng bày trong các thủy cung ở Châu Âu, Hoa Kỳ, Okinawa và Singapore, nơi chúng có thể trở nên đủ thuần phục để được cho ăn bằng tay. Một phụ nữ Úc đã bị cắn khi đang cho chúng ăn bằng tay vào năm 2018.
Cá mập miệng bản lề màu hung bị đánh bắt cho mục đích thương mại hoạt động trên khắp phạm vi phân bố của chúng, bao gồm ngoài khơi Pakistan, Ấn Độ, Thái Lan và Philippines. Loài cá mập này bị đánh bắt bằng cách dùng lưới kéo. Thịt của chúng được bán tươi hoặc sấy khô và ướp muối, vây dùng để nấu súp vi cá mập, và nội tạng được chế biến thành bột cá. Ngoài ra, gan là nguồn cung cấp dầu và vitamin, lớp da dày và dai được chế tạo thành các sản phẩm từ da. Ngoài khơi Queensland, Australia, cá mập miệng bản lề màu hung hung được những cần thủ đánh giá cao. Khi mắc câu, những cá thể to lớn là những đối thủ ngoan cường và khó bị khuất phục do thói quen quay cuồng. Chúng cũng có khả năng phun một tia nước cực mạnh vào mặt những kẻ cố gắng bắt chúng, liệu đây có phải là hành vi cố ý phòng thủ hay không thì không thể chắc chắn.
Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã đánh giá loài cá mập miệng bản lề màu hung là loài sắp nguy cấp trên toàn thế giới, vì nó phải đối mặt với áp lực đánh bắt lớn và tỷ lệ sinh sản và phân tán đã hạn chế khả năng phục hồi của các quần thể bị khai thác quá mức. Hơn nữa, do tập tính sống quen bờ của loài cá mập này khiến nó dễ bị suy thoái về môi trường sống do các hoạt động đánh bắt hủy diệt (chất độc và chất nổ, đặc biệt phổ biến ở ngoài khơi Indonesia và Philippines), và sự quấy rối của con người. Sự suy giảm hoặc biến mất cục bộ của cá mập miệng bản lề màu hung đã được ghi nhận ở ngoài khơi Ấn Độ và Thái Lan. Chỉ tại nước Úc, loài này đã được đánh giá là ít có nguy cơ vì chúng không bị đánh bắt bởi các ngư dân.
Oenochlora nobilitans
Oenochlora nobilitans là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Revenge (lớp thiết giáp hạm)
Lớp thiết giáp hạm Revenge bao gồm năm thiết giáp hạm thế hệ dreadnought của Hải quân Hoàng gia Anh, được đặt hàng vào lúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất sắp mở màn, và được hạ thủy trong những năm 1914–1916. Nguyên có đến tám chiếc trong lớp được vạch kế hoạch, nhưng hai chiếc sau đó được thiết kế lại, trở thành những tàu chiến-tuần dương thuộc lớp Renown; và một chiếc cuối cùng, vốn sẽ được mang tên là HMS Resistance, bị hủy bỏ.