cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afghanit
Afghanit là một khoáng vật của hydrat natri, calci, kali, sulfat, clorit, carbonat nhô silicat có công thức hóa học (Na,Ca,K)8[Al6Si6O24](SO4,Cl2,CO3)3 · 0.5H2O. Afghanit là feldspathoid của nhóm cancrinit và xuất hiện đặc biệt của nhóm sodalit. Afghanit kết tinh theo hệ lục phương, tập hợp dạng khối, và có độ cứng 5,5 đến 6.
Nó được phát hiện năm 1968 trong mỏ Lapis-lazuli, Sar-e-Sang, tỉnh Badakhshan, Afghanistan và được đặt theo tên quốc gia này. Nó cũng được miêu tả ở một số địa phương ở Đức, Ý, Pamir Mountains, Tajikistan, gần hồ Baikal ở Siberia, New York và Newfoundland. Khoáng vật này có mặt ở dạng các mạch nhỏ trong các tinh thể lazurit ở Afghan và trong đá vôi xenolith bị thay thế trong đá bọt ở Pitigliano, Tuscany, Ý.
Tham khảo
Thể loại:Khoáng vật natri Thể loại:Khoáng vật kali Thể loại:Khoáng vật calci Thể loại:Khoáng vật nhôm Thể loại:Khoáng vật silicat Thể loại:Khoáng vật sulfat Thể loại:Khoáng vật halit Thể loại:Khoáng vật carbonat Thể loại:Khoáng vật hệ sáu phương
Gessate
Gessate là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia của Ý|Italia, khoảng 25 km về phía đông bắc của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.496 và diện tích là 7,8 km².
Đô thị Gessate gồm cácfrazione (subdivision) Villa Fornaci.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị Thành phố đô thị Milano Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Lombardia
M60 (súng máy)
M60 là loại súng máy hạng trung của Hoa Kỳ, bắn loại đạn 7.62×51mm NATO.
Được đưa vào từ năm 1957, nó là súng máy rất phổ biến, từng có trong trang bị tiêu chuẩn của Quân đội Hoa Kỳ và quân đội các nước khác. M60 là khẩu súng khá tốt và có độ tin cậy khá cao, tuy nhiên so với đối thủ là súng máy PK của Liên Xô thì nó có một số nhược điểm: nặng hơn (10,5 kg so với 7,5-9 kg), tốc độ bắn chậm hơn (600 phát/phút so với 800 phát/phút). M60 sử dụng dây đạn tự rã (bắn tới viên đạn nào thì khớp nối trên dây đạn sẽ rã theo tới đó) dẫn tới lãng phí dây đạn, trong khi PK sử dụng dây đạn không rã để có thể tái sử dụng.
M60 tiếp tục được sản xuất và cải tiến cho mục đích quân sự và mục đích thương mại trong thế kỷ XXI, mặc dù tại một số nước nó đã bị thay thế bởi một số thiết kế mới hơn như M240 và IMI Negev.
Đặc tính kỹ thuật
nhỏ|300px|Súng máy M60 bắn trên tàu tập trận (tháng 11 năm 2004)
Các liên kết Video
M60 Thể loại:Súng Hoa Kỳ M60 Thể loại:Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Adílson Ferreira de Souza
Adílson Ferreira de Souza (sinh ngày 1 tháng 9 năm 1978), tên thường gọi là Popó là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil chơi ở vị trí tiền đạo và tiền vệ tấn công.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Adílson Ferreira de Souza đã từng chơi cho Kashiwa Reysol, Vissel Kobe, Urawa Reds và Júbilo Iwata.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1978 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Người São Paulo (bang) Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Mexico Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil ở nước ngoài Thể loại:Cầu thủ bóng đá K League 1 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Urawa Red Diamonds
Catasetum integerrimum
Catasetum integerrimum (tên tiếng Anh là Intact Catasetum) là một loài phong lan.
Tham khảo
integerrimum
Pseudopostega fumida
Pseudopostega fumida là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở secondary, tropical forest miền trung Belize.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudopostega
Centris burgdorfi
Centris burgdorfi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Centris Thể loại:Động vật được mô tả năm 1900
Viktor Borisovich Khristenko
Viktor Borisovich Khristenko (Ви́ктор Бори́сович Христе́нко; sinh ngày 28 tháng 8 năm 1957 tại Chelyabinsk ) ông hiện là Bộ trưởng công nghiệp (từ 9 tháng 3 năm 2004) của Nga.
Đời sống cá nhân
Vợ ông Tatiana Golikova là Bộ trưởng y tế và phát triển xã hội (từ tháng 9 năm 2007).
Giáo dục
Kristenko tốt nghiệp viện Cơ khí Máy Chelyabinsk năm 1979 với bằng chuyên môn về quản lý xây dựng và kinh tế. Năm 1983, ông hoàn thành học vị tiến sĩ tại Viện Quản lý Moscow.
Sự nghiệp chính trị
Khristenko là quyền Thủ tướng Nga từ 24 tháng 2 đến 5 tháng 3 năm 2004. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã sa thải Thủ tướng Mikhail Kasyanov ngày 24 tháng 2 năm 2004.
Thời điểm ấy, tờ The Washington Post đã gọi Kasyanov là "đồng minh mạnh nhất trong giới kinh doanh lớn còn lại trong chính phủ Nga." Khristenko, khi ấy 46 tuổi, được thăng chức từ Phó thủ tướng lên Quyền thủ tướng. Putin đã bình luận rằng việc loại bỏ Kasyanov không liên quan tới các kết quả của hoạt động của chính phủ, mà ông cho là có hiệu quả, mà bởi sự cần thiết một lần nữa xác nhận chức vụ của ông, sẽ lãnh đạo sự phát triển đất nước sau ngày 14 tháng 3 năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1957 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Bộ trưởng Nga Thể loại:Gazprom Thể loại:Năng lượng ở Nga Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Quốc gia Nam Ural Thể loại:Người nhận Huân chương Công lao vì Tổ quốc Thể loại:Chính khách Nga
Boztepe, Uğurludağ
Boztepe là một xã thuộc huyện Uğurludağ, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 50 người.
Balekundri (K.H), Belgaum
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Cephalaria media
Cephalaria media là một loài thực vật có hoa trong họ Kim ngân. Loài này được Litv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cephalaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Huy Cận
Cù Huy Cận (22 tháng 1 năm 1917 – 19 tháng 2 năm 2005), bút danh hoạt động nghệ thuật là  Huy Cận, là một chính khách, từng giữ nhiều chức vụ lãnh đạo cao cấp trong chính phủ Việt Nam như Bộ trưởng Bộ Canh nông (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), Thứ trưởng Bộ Văn hóa Nghệ thuật, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Giáo dục, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Bộ Kinh tế, Bộ trưởng Tổng Thư ký Hội đồng Bộ trưởng (nay là Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ), ngoài ra ông còn là một nhà lãnh đạo chủ chốt của Đảng Dân chủ Việt Nam, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời cũng là một trong những thi sĩ xuất sắc nhất của phong trào Thơ mới. Ông từng là Viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ Thế giới và Chủ tịch Ủy ban Liên hiệp các Hiệp hội Văn học Việt Nam giai đoạn 1984-1995.
Tiểu sử
Huy Cận sinh ngày 31 tháng 5 năm 1919, trong một gia đình nhà nho nghèo gốc nông dân dưới chân núi Mồng Gà, bên bờ sông Ngàn Sâu (thượng nguồn sông La) ở làng Ân Phú, huyện Hương Sơn sau đó thuộc huyện Đức Thọ (nay là xã Ân Phú, huyện Vũ Quang), tỉnh Hà Tĩnh. Ngày sinh hiện nay là do ông của cậu khai khi vào học ở Huế, còn ngày sinh chính xác là ngày 29 tháng 12 năm Bính Thìn (dương lịch là ngày 22 tháng 1 năm 1917).
Ông lúc nhỏ học ở quê, sau vào Huế học trung học, đậu tú tài Pháp; rồi ra Hà Nội học trường Cao đẳng Canh nông. Trong thời gian học Cao đẳng, ông ở phố Hàng Than cùng với Xuân Diệu. Từ năm 1942, ông tham gia phong trào sinh viên yêu nước và Mặt trận Việt Minh, Huy Cận đã tham dự Quốc dân đại hội ở Tân Trào (tháng 8 năm 1945) và được bầu vào Ủy ban Giải phóng (tức Chính phủ Cách mạng lâm thời sau đó). Huy Cận cũng từng cộng tác với nhóm Tự Lực Văn Đoàn.
Hoạt động chính trị
Tháng 8 năm 1945, Cù Huy Cận là một trong ba thành viên của phái đoàn Chính phủ Lâm thời (gồm Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu và Cù Huy Cận) đi vào kinh đô Huế để tiếp nhận lễ thoái vị của Vua Bảo Đại.
Sau Cách mạng tháng Tám thành công, khi mới 26 tuổi, ông đã là Bộ trưởng Bộ Canh nông trong Chính phủ liên hiệp lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Hồ Chí Minh đứng đầu Chính phủ.
Từ cuối năm 1945 ông là Ủy viên Ban Thanh tra đặc biệt của Chính phủ.
Sau này ông làm Thứ trưởng Bộ Văn hóa, rồi Bộ trưởng đặc trách Văn hóa Thông tin trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng trong chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phụ trách các công tác văn hóa và văn nghệ.
Từ 1984, ông là Chủ tịch Ủy ban Trung ương Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam. Ngoài ra, ông còn là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I, II và VII.
Tháng 6 năm 2001, ông được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ Thế giới.
Huy Cận mất ngày 19 tháng 2 năm 2005 tại Hà Nội sau một thời gian lâm trọng bệnh, thọ 88 tuổi. Nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Mai Dịch
Đời tư - Gia đình
Về đời tư, Huy Cận có hai người vợ. Người vợ đầu của ông là bà Ngô Thị Xuân Như (1928-2009), em gái của nhà thơ Xuân Diệu, kết hôn năm 1951, từng công tác y tế tại Ban Kiểm tra 12 (Phủ Thủ tướng), Bác sĩ Viện Y học cổ truyền Việt Nam. Người vợ thứ là bà Trần Lệ Thu, kết hôn năm 1960, cán bộ giảng dạy Nga văn ở một trường Đại học lớn tại Hà Nội. Huy Cận và Xuân Diệu là 2 nhà thơ lớn, 2 người bạn lớn, tri kỷ. Xuân Diệu cùng sống với gia đình Huy Cận cho đến hết cuộc đời tại ngôi nhà số 24 đường Cột Cờ (đường Điện Biên Phủ), Hà Nội.
Ông có bốn người con, hai con trai và hai con gái. Con trai cả của ông là tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ (với người vợ đầu là bà Ngô Thị Xuân Như), người bị bắt năm 2011 và kết án 7 năm tù, 3 năm quản chế về tội Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo điều 88 Bộ luật hình sự Việt Nam.
Em trai ông là tiến sĩ triết học - mĩ học Cù Huy Chử, từng công tác tại Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sáng tác
Sáng tác của Huy Cận trước Cách mạng tháng 8 mang nét sầu não, buồn thương. Còn sau Cách mạng tháng 8 thơ Huy Cận đã lột xác hoàn toàn, trở nên mới mẻ và tràn đầy sức sống. Có thể thấy rằng các sáng tác của Huy Cận luôn bám sát hiện thực cuộc sống, thời đại
Trước tháng 8 năm 1945
Huy Cận có thơ đăng báo từ 1936, cho in tập thơ đầu Lửa thiêng năm 1940 (gồm những bài đã đăng báo, khoảng 1936-1940) và trở thành một trong những tên tuổi hàng đầu của phong trào Thơ mới lúc bấy giờ. Bao trùm Lửa Thiêng là một nỗi buồn mênh mang da diết. Thiên nhiên trong tập thơ thường bao la, hiu quạnh, đẹp nhưng thường buồn. Nỗi buồn đó dường như vô cớ, siêu hình nhưng xét đến cùng, chủ yếu là buồn thương về cuộc đời, kiếp người, về quê hương đất nước. Hồn thơ "ảo não", bơ vơ đó vẫn cố tìm được sự hài hòa và mạch sống âm thầm trong tạo vật và cuộc đời. Trong Kinh cầu tự (1942, văn xuôi triết lý) và Vũ trụ ca (thơ đăng báo 1940-1942), Huy Cận đã tìm đến ca ngợi niềm vui, sự sống trong vũ trụ vô biên song vẫn chưa thoát khỏi bế tắc.
Sau tháng 8 năm 1945
Các tác phẩm của Huy Cận sau Cách mạng tháng 8:
Sáng tác được phổ nhạc
"Buồn đêm mưa" được Phạm Đình Chương phổ nhạc "Những thành phố bên bờ biển cả" được Phạm Đình Sáu phổ nhạc
Danh hiệu
Huy Cận đã được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (đợt I - năm 1996).
Tháng 6 năm 2001, Huy Cận được bầu là viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ Thế giới.
Ngày 23 tháng 2 năm 2005, ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Sao Vàng.
Ở một số thành phố đã có đường phố mang tên nhà thơ Huy Cận như Đồng Hới, Quảng Bình (nối Nguyễn Bỉnh Khiêm với Mạc Đĩnh Chi)... Ở huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh (quê ông), có Trường Trung hoc phổ thông mang tên Cù Huy Cận, ở thành phố Hà Tĩnh có đường Huy Cận (Phường Nguyễn Du - giao với đường Xuân Diệu).
Crossidium manniae
Crossidium manniae là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Kindb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Lepanthes guardiana
Lepanthes guardiana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Endres ex Luer mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Toury-sur-Jour
Toury-sur-Jour là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.
Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 144. On ngày 1 tháng 1 năm 2006, the estimate was 127.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Nièvre
3535 Ditte
3535 Ditte (1979 SN11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1979 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj. Tênd after the book Ditte, Child of Man bởi Martin Andersen Nexø.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1979
Passiflora luzmarina
Passiflora luzmarina là một loài thực vật thuộc họ Passifloraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Tham khảo
L Thể loại:Thực vật đặc hữu Ecuador
Murakami Yusuke
Yusuke Murakami (sinh ngày 27 tháng 4 năm 1984) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Yusuke Murakami đã từng chơi cho Kashiwa Reysol, Albirex Niigata, Ehime FC và V-Varen Nagasaki.
Frullania pringlei
Frullania pringlei là một loài Rêu trong họ Jubulaceae. Loài này được Fulford & Sharp mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Frullania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Fouchères, Aube
Fouchères  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Foucheres
Calamagrostis tianschanica
Calamagrostis tianschanica là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Rupr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Záhoří, Jindřichův Hradec
Záhoří là một làng thuộc huyện Jindřichův Hradec, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Hypena ophiusoides
Hypena ophiusoides là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Záhoří, Jindřichův Hradec
Tham khảo
Thể loại:Huyện Jindřichův Hradec Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Calamagrostis tianschanica
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Hòa mây Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Hypena ophiusoides
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypena
Jalkhanz Khutagt Sodnomyn Damdinbazar
Jalkhanz Khutagt Sodnomyn Damdinbazar (tiếng Mông Cổ: Жалханз Хутагт Содномын Дамдинбазар, 1874 - ngày 23 tháng 6 năm 1923) là thủ tướng Mông Cổ trong hai nhiệm kỳ, từ năm 1921 đến năm 1922 của chính phủ bù nhìn Bogd Khan bởi Nam tước Ungern, và một lần nữa từ năm 1922 đến khi ông qua đời.
Cuộc sống ban đầu
Damdinbazar sinh năm 1874 tại hồ Oigon thuộc huyện Nömrög của tỉnh Zavkhan ngày nay. Cha của ông Tserensodnom và mẹ Sonom là những người chăn gia súc trung lưu. Năm 1877, ông được tuyên bố là Jalkhanz Khutagt hay "thánh hóa thân" tại Tu viện Jalkhanzyn Khüree, ngày nay là Bürentogtokh, Khövsgöl. Từ 16 đến 20 tuổi, ông được hướng dẫn về chữ viết Tây Tạng và Mông Cổ, toán học, chiêm tinh và các vấn đề tôn giáo như một śrāmaṇera trong một tu viện tại Ikh Hüree (Ulan Bator ngày nay).
Thủ tướng
Năm 1922 Dogsomyn Bodoo từ chức thủ tướng trước những cáo buộc rằng ông ta âm mưu với kẻ thù phản động (bao gồm Ja Lama và Lãnh sự Hoa Kỳ ở Kalgan) để lật đổ chính phủ. Ngay sau đó ông bị xử tử. Tìm cách dập tắt sự tức giận tôn giáo (Bodoo là một Lạt ma), bao gồm cả Sükhbaatar đã mời Damdinbazar trở thành thủ tướng tiếp theo. Damdinbazar chết ít hơn 15 tháng sau, vào ngày 23 tháng 6 năm 1923.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thủ tướng Mông Cổ Thể loại:Lạt ma Thể loại:Người đến từ tỉnh Zavkhan Thể loại:Sinh năm 1874 Thể loại:Mất năm 1923
Tân Phú Trung, Củ Chi
Tân Phú Trung là một xã thuộc huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Xã Tân Phú Trung có diện tích 30,78 km², dân số năm 2021 là 50.913 người, mật độ dân số đạt 1.654 người/km².
Typhochrestus paradorensis
Typhochrestus paradorensis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Typhochrestus. Typhochrestus paradorensis được Jörg Wunderlich miêu tả năm 1987.
Tham khảo
Thể loại:Typhochrestus
Itapé
Itapé là một đô thị thuộc bang Bahia, Brasil. Đô thị này có diện tích 443,27 km², dân số năm 2007 là 13906 người, mật độ 31,4 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Bahia
Dytiscus hastatus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dytiscus
Dicliptera cundinamarcana
Dicliptera cundinamarcana là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Wassh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Chú thích
Thể loại:Dicliptera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Ferryden Park, Nam Úc
Ferryden Park, Nam Úc là một ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc.Các khu vực bao quanh Kilkenny, Angle Park, Woodville Gardens, Croydon Park và Regency Park. Mã bưu điện của ngoại ô là 5010.
Tham khảo
Thể loại:Ngoại ô Adelaide
Centris caelebs
Centris caelebs là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Centris Thể loại:Động vật được mô tả năm 1900
Scolochilus lautus
Scolochilus lautus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Scolochilus
Büyükerikli, Uğurludağ
Büyükerikli là một xã thuộc huyện Uğurludağ, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 46 người.
Giussano
Giussano là một đô thị ở tỉnh Monza và Brianza, vùng Lombardia của Ý|Italia, khoảng 25 km về phía bắc của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 22.696 và diện tích là 10,3 km².
Đô thị Giussano gồm cácfrazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là thôn làng) Paina, Birone, Robbiano, và Brugazzo.
Giussano giáp các đô thị sau:Inverigo, Carugo, Arosio, Briosco, Mariano Comense, Carate Brianza, Verano Brianza, Seregno.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Chích mày vàng
Chích mày vàng (tên khoa học: Cettia flavolivacea) là một loài chim trong họ Cettiidae.
Catasetum laminatum
Catasetum laminatum (tên tiếng Anh là Scaled Catasetum) là một loài phong lan.
Tham khảo
laminatum
Sông Shinano
nhỏ|phải|250px|Sông Shinano, đoạn chảy qua [[niigata (thành phố)|thành phố Niigata]]
Sông Shinano (tiếng Nhật: 信濃川 | Shinano-gawa; âm Hán Việt: Tín Nồng xuyên) dài 367 km là con sông dài nhất Nhật Bản. Sông Shinano xuất phát từ huyện Nagano chảy qua Niigata và đổ vào biển Nhật Bản tại thành phố Niigata. Shinano có lưu vực rộng 11.900 km², lớn thứ ba ở Nhật Bản. Sông này còn có tên là Chikuma (Chikuma-gawa).
nhỏ|trái|250px|Sông Shinano Nguồn chính của sông Shinano là vùng núi Kuboshi chỗ giáp ranh giữa các huyện Saitama, Yamanashi và Nagano. Sông chảy về phía Tây Bắc, hợp với sông Sai từ Kumamoto đổ về rồi chuyển hướng về phía Đông Bắc. Kawanakajima (川中島) ở Nagano, chỗ hợp lưu giữa sông Shinano và sông Sai, là trận địa lịch sử trong Cuộc chiến Kawanakajima.
Sông Shinano có công bồi đắp đồng bằng Niigata thêm màu mỡ, tạo điều kiện thích hợp cho việc trồng lúa.
Tham khảo
Shinano Thể loại:Niigata Thể loại:Nagano Thể loại:Giao thông đường thủy Nhật Bản
Perasia basileuca
Perasia basileuca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Perasia
Frullania prominula
Frullania prominula là một loài Rêu trong họ Jubulaceae. Loài này được S. Hatt. & Streimann mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Frullania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Carbenoxolone
Carbenoxolone (CBX) là một dẫn xuất axit glycyrrhetinic có cấu trúc giống steroid, tương tự như các chất được tìm thấy trong rễ của cây cam thảo. Carbenoxolone được sử dụng để điều trị loét dạ dày, thực quản và loét miệng và viêm. Mất cân bằng điện giải là tác dụng phụ nghiêm trọng của carbenoxolone khi sử dụng một cách có hệ thống.
Carbenoxolone ức chế ngược quá trình chuyển đổi cortisone không hoạt động thành cortisol bằng cách ngăn chặn 11β-hydroxapseoid dehydrogenase (11β-HSD). 11β-HSD cũng xúc tác ngược quá trình chuyển đổi 7-ketocholesterol thành 7-beta-hydroxycholesterol.
Carbenoxolone là một chất ức chế hòa tan trong nước mạnh mẽ, hiệu quả hợp lý, hòa tan trong các mối nối khoảng cách.
Hiệu ứng nootropic
Carbenoxolone cũng đã được điều tra về tác dụng nootropic. Nghiên cứu này bắt đầu từ một quan sát rằng tiếp xúc lâu dài với glucocorticoids có thể có tác động tiêu cực đến nhận thức. Carbenoxolone có thể làm giảm lượng glucocortocoid hoạt động trong não, vì thuốc ức chế 11β-HSD, một loại enzyme tái tạo cortisol, một glucocorticoid hoạt động, từ cortisone không hoạt động.
Trong thử nghiệm nghiên cứu điều tra việc sử dụng carbenoloxone này, người ta đã chứng minh rằng loại thuốc này đã cải thiện sự lưu loát bằng lời nói ở những người đàn ông khỏe mạnh cao tuổi (ở độ tuổi 55-75). Ở bệnh nhân tiểu đường loại 2 ở độ tuổi 52-70, thuốc cải thiện trí nhớ bằng lời nói. Tuy nhiên, amiloride tiết kiệm kali được dùng chung với carbenoxolone, vì carbenoxolone tự sử dụng có thể gây tăng huyết áp bằng cách tăng cortisol ở thận.
Dytiscus hatchi
Dytiscus hatchi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wallis miêu tả khoa học năm 1950.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dytiscus
Oligotrichum croceum
Oligotrichum croceum là một loài Rêu trong họ Polytrichaceae. Loài này được (Mitt.) Kindb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oligotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888
Cephalaria microcephala
Cephalaria microcephala là một loài thực vật có hoa trong họ Kim ngân. Loài này được Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Lepanthes guerrerensis
Lepanthes guerrerensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Salazar & Soto Arenas mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Liên kết ngoài
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Ozothamnus ledifolius
Liên kết ngoài
Thể loại:Ozothamnus
Cephalaria microcephala
Liên kết ngoài
Thể loại:Cephalaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1856
Nhà thiên văn Anh
Danh sách các nhà thiên văn Anh nổi tiếng và một số nhà khoa học có tác động gần gũi đến thiên văn học.
Tham khảo
Thể loại:Danh sách liên quan đến thiên văn học
Bóng bàn tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013 – Đơn nữ
Lịch thi đấu
Giờ thi đấu được tính theo giờ Myanmar (UTC+06:30)
Tham khảo
Thể loại:Bóng bàn tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013
Alken
phải|nhỏ|120x120px| Một mô hình 3D của [[ethylen, alken đơn giản nhất.]] Trong hóa hữu cơ, alken là một hydrocarbon chứa liên kết đôi carbon–carbon. Alken thường đồng nghĩa với olefin. Thuật ngữ olefin dùng cho bất cứ hydrocarbon nào có chứa một hoặc nhiều liên kết đôi. Tuy nhiên, Liên minh Hóa học Thuần túy và Ứng dụng Quốc tế (IUPAC) khuyến nghị chỉ sử dụng tên "alken" cho các hydrocarbon mạch hở chỉ có một liên kết đôi; alkadien, alkatrien, v.v., hoặc polyen đối với hydrocarbon mạch hở có hai hoặc nhiều liên kết đôi; cycloalken, cycloalkadien, v.v. đối với hợp chất vòng; và "olefin" cho hydrocarbon mạch vòng hay mạch hở có một hoặc nhiều liên kết đôi.
Alken mạch hở, chỉ có 1 liên kết đôi và không chứa nhóm chức nào khác (còn gọi là alken đơn chức hay mono-en) tạo thành dãy đồng đẳng của hydrocarbon có công thức chung C_{n}H_{2n} với n từ 2 trở lên (ít hơn alkan tương ứng 2 hydro ). Khi n từ 4 trở lên thì có đồng phân dựa vào sự thay đổi vị trí nối đôi và vị trí các cấu phần liên kết với carbon có nối đôi.
Alken thường các hợp chất không phân cực không màu, hơi giống với alkan nhưng phản ứng mạnh hơn. Một số thành viên đầu tiên của chuỗi là chất khí hoặc chất lỏng ở nhiệt độ phòng. Alken đơn giản nhất, ethylen (C2H4) (danh pháp IUPAC: "ethen") là hợp chất hữu cơ được sản xuất ở quy mô công nghiệp lớn nhất.
Các hợp chất thơm thường được gọi là alken vòng, tuy nhiên cấu trúc và tính chất của chúng đủ khác biệt để chất không được phân loại là alken hoặc olefin. hydrocarbon có 2 liên kết đôi xen phủ (C\dC\dC ) được gọi là allen (hợp chất đơn giản nhất là allen) và những hợp chất có ba liên kết đôi liền nhau trở lên (C\dC\dC\dC, C\dC\dC\dC\dC, v.v.) được gọi là cumulen.
Đồng phân cấu tạo
Các alken có 4 nguyên tử carbon trở lên có thể tạo thành đồng phân cấu tạo. Hầu hết các alken là đồng phân của cycloalkan. Sau đây là số đồng phân cấu tạo của alken mạch hở có một liên kết đôi:
Nhiều phân tử trong số này có đồng phân cis–trans. Cũng có thể có các nguyên tử carbon bất đối đặc biệt trong các phân tử lớn (từ C5 trở lên). Số lượng đồng phân tăng nhanh khi thêm tăng số nguyên tử carbon.
Liên kết
nhỏ|223x223px| Ethylen (ethen), liên kết pi màu xanh lục Liên kết đôi carbon-carbon cấu tạo bởi 1 liên kết sigma và 1 liên kết pi. Liên kết đôi này mạnh hơn liên kết đơn (C=C là 611 kJ / mol, còn C–C là 347 kJ/mol). Liên kết đôi ngắn hơn liên kết đơn với độ dài liên kết trung bình là 1,33 Å (133 pm, C–C là 1,53 Å).
Mỗi nguyên tử carbon của liên kết đôi sử dụng ba orbital lai hóa sp2 để tạo thành liên kết sigma với ba nguyên tử khác. Các orbital nguyên tử 2p không lai hóa sẽ ở vị trí vuông góc với mặt phẳng tạo bởi trục của ba orbital lai hóa sp2, xen phủ nhau để tạo thành liên kết pi. Liên kết này nằm bên ngoài trục C–C chính, tạo liên kết pi có năng lượng liên kết yếu hơn đáng kể so với liên kết sigma, chỉ 65 kcal/mol.
Sự quay quanh liên kết đôi carbon-carbon bị hạn chế vì cần tiêu tốn năng lượng để phá vỡ liên kết của orbital p trên hai nguyên tử carbon. Do đó, sự chuyển đổi giữa đồng phân cis hoặc trans chậm đến mức có thể tách ra được dừng đồng phân riêng rẽ mà không bị đồng phân hóa. Các alken phức tạp hơn có thể được đặt tên bằng danh pháp E – Z cho các phân tử có 3 hoặc 4 nhóm thế khác nhau. Ví dụ, trong số các đồng phân của buten, hai nhóm methyl của (Z)-but-2-en (hay còn gọi là cis-2-buten) xuất hiện ở cùng một phía của liên kết đôi và trong (E)-but-2 -en (còn gọi là trans-2-buten), nhóm methyl xuất hiện ở hai phía đối diện. Hai đồng phân của buten có tính chất vật lý và hóa học riêng biệt.
Hình dạng
Đối với các alken có cầu nối, quy tắc Bredt phát biểu rằng liên kết đôi không thể xảy ra ở đầu cầu của hệ vòng có cầu nối, trừ khi các vòng đủ lớn. Theo Fawcett định nghĩa: Lấy S là tổng số nguyên tử không nằm ở đầu cầu trong các vòng, để ổn định cấu trúc phân tử, hệ hai vòng thì S ≥ 7 và hệ ba vòng thì S ≥ 11.
Tính chất vật lý
Nhiều tính chất vật lý của alken và alkan tương tự nhau: không màu, không phân cực và dễ cháy. Trạng thái vật lý phụ thuộc vào khối lượng phân tử: giống như các hydrocarbon no tương ứng, các alken đơn giản nhất (ethylen, propylen và buten) là chất khí ở nhiệt độ phòng. Các alken mạch thẳng có khoảng 5 đến 16 nguyên tử carbon ở thể lỏng và các alken có số carbon cao hơn là chất rắn dạng sáp. Nhiệt độ nóng chảy của chất rắn cũng tăng khi khối lượng phân tử tăng.
Tính chất hóa học
Alken là hợp chất khá bền vững, nhưng dễ phản ứng hơn alkan. Phần lớn phản ứng của alken liên quan tới liên kết pi, để tạo thành liên kết đơn mới. Alken là nguyên liệu thô trong công nghiệp hóa dầu vì chúng tham gia nhiều vào các phản ứng hóa học như là polymer hóa và alkyl hóa
Ngoại trừ ethylen, các alken có hai vị trí phản ứng: liên kết pi carbon carbon và trung tâm CH allyl.
Phản ứng cộng
Alken tham gia phản ứng cộng do có liên kết đôi. Hầu hết các phản ứng cộng này tuân theo cơ chế cộng electrophil, ví dụ: hydrohalogen hóa, halogen hóa, hình thành halohydrin, oxy-thủy ngân hóa, hydrobor-oxy hóa, cộng dichlorocarben, phản ứng Simmons–Smith, hydro hóa có xúc tác, epoxide hóa, phản ứng trùng hợp gốc và hydroxyl hóa.
Hydro hóa
Hydro hóa alken tạo ra alkan tương ứng. Phản ứng đôi khi được thực hiện dưới áp suất và ở nhiệt độ cao. Chất xúc tác thường là kim loại. Các chất xúc tác công nghiệp chứa platin, nickel và paladi. Một ứng dụng quy mô lớn là sản xuất bơ thực vật.
Liên kết H\sH hay tổng quát hơn là H\sX sẽ phản ứng vào nối đôi. Phản ứng với H\sX có ý nghĩa thương mại lớn. Một ví dụ là phản ứng cộng H-SiR3, tức là hydrosilyl hóa, để tạo ra các hợp chất cơ-silic. Một phản ứng khác là hydrocyanat hóa, chính là phản ứng cộng H\sCN.
Hydrat hóa
Alken có thể biến đổi thành alcohol thông qua phản ứng oxy-thủy ngân hóa–de-thủy ngân hóa, phản ứng hydrobor hóa–oxy hóa hoặc bằng phản ứng hydrat hóa Mukaiyama.
Halogen hóa
Các phản ứng liên quan cũng được sử dụng làm thước đo định lượng độ bất bão hòa, được biểu thị bằng chỉ số brom và chỉ số iod của một hợp chất hoặc hỗn hợp.
Hydrohalogen hóa
Hydrohalogen hóa là phản ứng cộng hydro halide, chẳng hạn như HCl hoặc HI, vào alken để tạo ra haloalkan tương ứng:
Nếu hai nguyên tử cacbon ở liên kết đôi liên kết với hydro có số lương nguyên tử khác nhau, thì halogen được ưu tiên cộng vào carbon có ít nhóm thế hydro hơn. Đây là quy tắc Markovnikov. Việc sử dụng các chất khơi mào gốc tự do có thể làm thay đổi kết quả sản phẩm. Đặc biệt là acid hydrobromic có xu hướng hình thành các gốc tự do khi có nhiều tạp chất hoặc thậm chí là oxy trong khí quyển, làm cho phản ứng không tuân theo quy tắc Markovnikov:
Hình thành halohydrin
Alken phản ứng với nước và halogen để tạo thành halohydrin bằng phản ứng cộng.
Oxy hóa
Alken phản ứng với acid percarboxylic và thậm chí cả hydro peroxide để tạo ra epoxide:
Đối với ethylen, epoxy hóa được tiến hành trên quy mô công nghiệp bằng cách sử dụng oxy với sự có mặt của chất xúc tác:
Alken phản ứng với ozon, dẫn đến sự phân cắt của liên kết đôi. Phản ứng này được gọi là ozon phân. Thông thường, quy trình phản ứng thường có mặt chất khử nhẹ, chẳng hạn như dimethylsulfide (SMe2):
Khi được xử lý bằng dung dịch acid hóa KMnO4 đặc, nóng, alken bị phân cắt tạo thành keton và/hoặc acid carboxylic. Phản ứng này và ozon phân có thể được sử dụng để xác định vị trí của liên kết đôi trong một alken chưa biết.
Quá trình oxy hóa có thể dừng lại ở diol liền kề thay vì phân tách hoàn toàn alken bằng cách sử dụng osmi(VII) oxide hoặc các chất oxy hóa khác:
Phản ứng này được gọi là dihydroxyl hóa.
Với sự có mặt của chất nhạy quang thích hợp, chẳng hạn như xanh methylen và ánh sáng, các alken phản ứng với các gốc hydroxyl, oxy hoạt tính hoặc ion superoxide. Phản ứng có mặt chất nhạy có thể liên quan đến sự chuyền electron hoặc hydro, thường là với chất khử (phản ứng loại I) hoặc tương tác với oxy (phản ứng loại II). Các phản ứng này có thể kiểm soát bằng cách lựa chọn các điều kiện phản ứng cụ thể, dẫn đến nhiều loại sản phẩm. Một ví dụ phổ biến là phản ứng cộng vòng [4+2] của oxy hoạt tính với một dien, chẳng hạn như cyclopentadien để tạo ra endoperoxide: thế=Generation of singlet oxygen and its [4+2]-cycloaddition with cyclopentadiene|giữa|350x350px Một ví dụ khác là phản ứng ene, trong đó oxy hoạt tính phản ứng với cấu trúc allyl để tạo ra allyl peroxide chuyển vị: thế=Reaction of singlet oxygen with an allyl structure to give allyl peroxide|giữa|200x200px
Phản ứng trùng hợp (polymer hóa)
Alken tận là tiền chất của polymer thông qua phản ứng trùng hợp. Một số phản ứng trùng hợp có ý nghĩa kinh tế lớn, vì chúng tạo ra nhựa polyethylen (PE) và polypropylen (PP). Polymer tạo thành từ alken thường được gọi là polyolefin mặc dù chúng không chứa olefin. Quá trình trùng hợp có thể tiến hành thông qua các cơ chế khác nhau. Dien liên hợp như buta-1,3-dien và isopren (2-methylbuta-1,3-dien, cấu tạo nên cao su tự nhiên) cũng tạo ra polymer.
Tạo phức kim loại
Alken là phối tử trong phức alken kim loại chuyển tiếp. Hai trung tâm carbon liên kết với kim loại bằng cách sử dụng orbital pi và pi* của C\sC. Monolefin và diolefin thường được sử dụng làm phối tử trong các phức bền. Cyclooctadien và norbornadien là những tác nhân chelat phổ biến, và thậm chí bản thân ethylen còn được sử dụng làm phối tử trong muối Zeise. Ngoài ra, phức kim loại-alken là chất trung gian trong nhiều phản ứng xúc tác kim loại bao gồm hydro hóa, hydroformyl hóa và phản ứng trùng hợp.
Phương pháp công nghiệp
Alken được sản xuất bằng cách cracking hydrocacbon. Nguyên liệu chủ yếu là các thành phần khí tự nhiên ngưng tụ (chủ yếu là ethan và propan) ở Mỹ và Trung Đông và naphtha ở Châu Âu và Châu Á. Alkan bị phá vỡ ở nhiệt độ cao, thường có mặt chất xúc tác zeolit, để tạo ra hỗn hợp chủ yếu là alken béo và alkan có trọng lượng phân tử thấp hơn. Hỗn hợp này phụ thuộc vào nguyên liệu và nhiệt độ, và được phân tách bằng phương pháp chưng cất phân đoạn. Phương pháp trên chử yếu dùng để điều chế alken nhỏ (tối đa 6 nguyên tử carbon). thế=Cracking of n-octane to give pentane and propene|giữa|500x500px|Cracking n-octan để tạo ra pentan và propen Dehydro hóa có xúc tác là phản ứng trong đó một alkan tách hydro ở nhiệt độ cao để tạo ra alken tương ứng. Đây là phản ứng ngược với phản ứng hydro hóa xúc tác của alken: thế=Dehydrogenation of butane to give butadiene and isomers of butene|giữa|600x600px| Dehydro hóa butan để tạo ra butadien và các đồng phân của buten Quá trình này còn được gọi là reforming. Cả hai quá trình đều là quá trình thu nhiệt và sản phẩm thường là alken.
Các α-alken cao hơn (thuộc loại RCH=CH2) cũng có thể tổng hợp được dưới xúc tác bằng phản ứng của ethylen với hợp chất cơ kim triethyl nhôm (TEA), xúc tác nickel, cobalt hoặc platin.
Phản ứng tách
Một trong những phương pháp chính để tổng hợp alken trong phòng thí nghiệm là dùng phản ứng tách các alkyl halide, alcohol và các hợp chất tương tự. Phổ biến nhất là tách β thông qua cơ chế phản ứng E2 (tách lưỡng phân tử) hoặc E1 (tách đơn phân tử), nhưng cũng có thể tách α.
Cơ chế phản ứng tách lưỡng phân tử (E2) là cơ chế tách β tin cậy hơn so với cơ chế phản ứng tách đơn phân tử (E1) đối với hầu hết con đường tổng hợp alken. Hầu hết phản ứng tách E2 đều bắt đầu bằng alkyl halide hoặc ester alkyl sulfonat (chẳng hạn như tosylat hoặc triflat). Khi một alkyl halide được sử dụng, phản ứng được gọi là dehydrohalogen hóa. Đối với các chất bất đốt xứng, alken được hình thành với lượng lớn nhất là alken tách hydro từ carbon alpha (α-carbon) có ít nhóm thế là hydro nhất (xem quy tắc của Zaitsev). Hai phương pháp phổ biến của phản ứng tách là dehydrohalogen hóa của alkyl halide và phản ứng khử nước (dehydrat hóa) của alcohol. Ở ví dụ phía dưới, nếu H ở vị trí anti cũng có thể được tách ra, ngay cả khi sản phẩm tạo tách nếu tách H-anti tạo ra đồng phân Z kém bền hơn: thế=An example of an E2 Elimination|giữa|500x500px| Một ví dụ về Loại bỏ E2 Alken có thể được tổng hợp từ alcohol thông qua phản ứng dehydrat hóa, trong trường hợp đó phân tử nước tách thông qua cơ chế E1. Ví dụ, quá trình khử nước của ethanol tạo ra ethylen:
Alcohol có thể được chuyển hóa thành nhóm rời tốt hơn (ví dụ: xanthat), để cho phép cơ chế tách ở vị tri syn dễ hơn hơn như tách Chugaev và tách Grieco Các phản ứng liên quan: tách bằng β-haloether (tổng hợp Boord olefin) và ester (nhiệt phân ester).
La Fosse-Corduan
La Fosse-Corduan  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Alken
Phản ứng tách
Alken có thể được điều chế gián tiếp từ alkyl amin. Amin hoặc amonia không phải là nhóm rời thích hợp, do đó trước tiên, amin được alkyl hóa (như trong quá trình tách Hofmann ) hoặc bị oxy hóa thành amin oxide (phản ứng Cope) để có thể tách nhóm dễ dàng hơn. Phản ứng Cope tuân theo cơ thế tách-syn xảy ra ở khoảng nhiệt độ 150 °C, ví dụ: thế=Synthesis of cyclooctene via Cope elimination|giữa|300x300px| Tổng hợp cyclooctene thông qua loại bỏ Cope Tách Hofmann không bình thường ở chỗ các alken đi ngược lại quy tắc Zaitsev thường là sản phẩm chính.
Alken còn được tạo ra từ α-halosulfon trong phản ứng Ramberg–Bäcklund, thông qua một chất trung gian sulfon vòng ba cạnh.
Tổng hợp từ các hợp chất carbonyl
Một cặp ketone hoặc aldehyde có thể bị deoxygen hóa để tạo ra alken. Các alken đối xứng có thể được điều chế từ aldehyde hoặc keton phản ứng với chính nó, sử dụng quá trình khử kim loại titani (phản ứng McMurry). Nếu dùng các keton khác nhau trong phản ứng thì cần phải có một phương pháp phức tạp hơn, chẳng hạn như phản ứng Barton–Kellogg.
Một keton duy nhất cũng có thể được chuyển hóa thành alken tương ứng thông qua tosylhydrazon của nó, sử dụng natri methoxide (phản ứng Bamford–Stevens) hoặc alkyllithi (phản ứng Shapiro).
Tổng hợp từ alken
Tổng hợp các alken dài hơn bằng phản ứng trùng hợp từng bước của các alken nhỏ hơn, vì ethylen (alken nhỏ nhất) vừa rẻ vừa sẵn có. Tổng hợp Ziegler–Natta cho phép hình thành các chuỗi rất dài như polyethylen. Khi muốn có các chuỗi ngắn hơn như trong sản xuất chất hoạt động bề mặt, có thể thể sử dụng các bước hoán vị olefin như quy trình olefin Shell.
Hoán vị olefin (olefin metathesis) được sử dụng trong thương mại nhằm chuyển hóa ethylen và 2-buten thành propylen. Hoán vị olefin mở ra con đường tổng hợp hữu cơ mới cho ngành hóa dầu, polymer và hóa chất đặc biệt quan trọng. Quá trình này sử dụng xúc tác dị thể chứa rheni và molybden:
Hydrovinyl hóa xúc tác kim loại là một quá trình tổng hợp alken quan trọng khác có nguyên liệu ban đầu từ chính alken. Phản ứng cộng một nhóm hydro và một nhóm vinyl (hoặc một nhóm alkenyl) vào liên kết đôi.
Từ alkyn
Khử alkyn là một phương pháp hữu ích cho quá trình tổng hợp chọn lọc lập thể của các alken bất đối. Nếu muốn có cis-alken, thì phản ứng hydro hóa với sự có mặt của chất xúc tác Lindlar (một chất xúc tác dị thể chứa paladi lắng đọng trên calci carbonat và được xử lý bằng chì) thường được sử dụng. Khử alkyn bằng kim loại natri trong amonia lỏng sẽ cho ra sản phẩm dạng trans-alken. thế=Synthesis of cis- and trans-alkenes from alkynes|giữa|600x600px| Tổng hợp cis - và trans -alkenes từ alkynes Để điều chế các alken nhiều vị trí bất đối xứng, carbometal hóa các alkyn có thể tạo ra nhiều loại dẫn xuất alken.
Danh pháp IUPAC
Mặc dù danh pháp IUPAC không được tuân theo rộng rãi, nhưng theo IUPAC, alken là một hydrocacbon mạch hở chỉ có một liên kết đôi giữa các nguyên tử carbon. Olefin bao gồm một tập hợp lớn hơn các alken mạch vòng và mạch hở như dien và polyen.
Danh pháp IUPAC cho các alken mạch thẳng, chỉ cần thay đổi hậu tố -an (của alkan) thành -en (của alken). Ví dụ, CH3-CH3 là alkan ethAN. Do đó, tên của CH2=CH2 là ethEN.
Đối với alken mạch thẳng có từ 4 nguyên tử carbon trở lên và các alken mạch hở phân nhánh, cần tuân theo quy tắc sau
Theo IUPAC, cần viết số chỉ vị trí liên kết ở trước "en", ví dụ: "pent-2-en" thay vì "2-penten". Chú ý, nếu C–– là "2,2-dimethyl pentane", thì C–= là "3,3-dimethyl pen-1-ten".
Các quy tắc phức tạp hơn áp dụng cho polyen và cycloalken. giữa|nhỏ|550x550px| Danh pháp thay thế của hex-1-en (theo TCVN 5530:2010 của bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, hậu tố "ene" cần bỏ chữ "e", chỉ viết là "en")
Đồng phân cis–trans
Nếu liên kết đôi của một mono-en mạch hở không phải là liên kết đầu tiên của chuỗi thì có thể sẽ có đồng phân cis – trans. Cần xác định xem hai liên kết C–C đơn liền kề với liên kết đôi nằm trên cùng một phía của mặt phẳng hay ở hai phía đối diện. Đối với monoalken, cấu hình thường được biểu thị bằng các tiền tố cis- (từ tiếng Latinh "ở bên này") hoặc trans- ("chéo", "ở bên kia") trước tên của hợp chất. Ví dụ: cis-pent-2-en hoặc trans-but-2-en. giữa|nhỏ|300x300px| Sự khác biệt giữa đồng phân cis- và trans- Tổng quát hơn, đồng phân cis–trans sẽ tồn tại nếu mỗi nguyên tử cacbon trong liên kết đôi có hai nguyên tử hoặc nhóm khác nhau gắn vào nó. Tính đến những trường hợp này, IUPAC đề xuất danh pháp E–Z tổng quát hơn, thay vì các tiền tố cis và trans. Ký hiệu này xem xét nhóm có quy tắc ưu tiên Cahn–Ingold–Prelog cao nhất trong mỗi hai nguyên tử carbon. Nếu hai nhóm này nằm ở hai phía đối diện của mặt phẳng liên kết đôi, thì cấu hình được ký hiệu là E (từ tiếng Đức entgegen có nghĩa là "đối diện"); nếu chúng ở cùng một phía thì ký hiệu là Z (từ tiếng Đức zusammen, "cùng nhau"). " Để dễ nhớ hơn thì có mẹo nhớ như sau: Z trong cụm từ 'on ze zame zide ', tức là cùng một phía. giữa|nhỏ|400x400px| Sự khác biệt giữa các đồng phân E và Z
Nhóm chứa liên kết đôi C=C
IUPAC công nhận hai tên cho các nhóm hydrocacbon chứa liên kết đôi carbon-carbon, nhóm vinyl và nhóm allyl. giữa|200x200px
Tham khảo
Thể loại:Alken
Balele, Virajpet
Balele là một làng thuộc tehsil Virajpet, huyện Kodagu, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kodagu (huyện)
Passiflora loxensis
Passiflora loxensis là một loài thực vật thuộc họ Passifloraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Ecuador L
Danh sách tiểu hành tinh: 3001–4000
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="001"| 3001–3100 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="101"| 3101–3200 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="201"| 3201–3300 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="301"| 3301–3400 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="401"| 3401–3500 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="601"| 3601–3700 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="701"| 3701–3800 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="801"| 3801–3900 <small class="editlink noprint">[ sửa]
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="901"| 3901–4000 <small class="editlink noprint">[ sửa]
Tham khảo
Danh sách các tiểu hành tinh theo số
Tracy-sur-Loire
Tracy-sur-Loire là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Nièvre
Dicliptera cuneata
Dicliptera cuneata là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Amata alveus
Amata alveus là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
A
Itaquara
Itaquara là một đô thị thuộc bang Bahia, Brasil. Đô thị này có diện tích 296,896 km², dân số năm 2007 là 7097 người, mật độ 23,9 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Bahia
Hypena opistholeuca
Hypena opistholeuca là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Catasetum lemosii
Catasetum lemosii là một loài phong lan.
Tham khảo
lemosii
.us
.us là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Hoa Kỳ, được thành lập năm 1985. Những người đăng ký tên miền.us phải là công dân, tổ chức Hoa Kỳ, hoặc cơ quan nước ngoài có mặt ở Hoa Kỳ. Phần lớn người đăng ký trong nước đã đăng ký .com, .net, .org và những gTLD khác, ngoài.us, tên miền mà theo truyền thống chủ yếu được dùng bởi nhiều chính phủ liên bang và tiểu bang (mặc dù bất kỳ cơ quan nào cũng có quyền lựa chọn đăng ký tên miền.us). Cụ thể hơn, tên miền .gov và .mil đã được dùng riêng cho Mỹ.
Những người quản lý ban đầu của.us là Jon Postel của Viện Khoa học Thông tin tại Đại học Nam California. Ông quản lý.us theo hợp đồng con USC/ISI ký với SRI Quốc tế (người giữ hợp đồng.us và Tên miền cấp cao nhất dùng chung với Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ) và sau đó là Giải pháp Mạng (người giữ hợp đồng.us và tên miền cấp cao nhất dùng chung với Tổ chức Khoa học Quốc gia). Người đăng ký chỉ có thể đăng ký tên miền cấp 3 hoặc cao hơn theo nhánh địa lý và tổ chức. Đại đa số tên miền con địa lý ở.us được ủy quyền cho nhiều cơ quan tư nhân khác nhau và người đăng ký.us sẽ đăng ký với cơ quan ủy quyền tại cấp mà họ muốn đăng ký, chứ không trực tiếp với cơ quan quản lý.us. Tuy nhiên, từ tháng 4 năm 2002, tên miền cấp 2 đã được mở để đăng ký. Tên miền.us hiện được quản lý bởi NeuStar Inc. dưới hợp đồng với Bộ Thương mại Hoa Kỳ.
Từ khi ban hành chính thức tên miền.us là tên cấp 2, nó đã được sử dụng và phát triển bởi một số công ty tư nhân và cư dân địa phương. Mã quốc gia.us không còn dành riêng cho các cơ quan chính phủ.
Tên miền cấp hai quản lý bởi tiểu bang
Những tên sau là lấy từ tên viết tắt bưu chính dành cho tiểu bang:
Centris caesalpiniae
Centris caesalpiniae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.
Dytiscus hermanni
Dytiscus hermanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.
Centris caesalpiniae
Tham khảo
Thể loại:Centris Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Dytiscus hermanni
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dytiscus
Dağönü, Uğurludağ
Dağönü là một xã thuộc huyện Uğurludağ, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 86 người.
.us
Liên kết ngoài
U s Thể loại:Tên miền ở Hoa Kỳ U s
Typhochrestus pygmaeus
Typhochrestus pygmaeus là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
.us
Liên kết ngoài
Toppdomän
Typhochrestus pygmaeus
Loài này thuộc chi Typhochrestus. Typhochrestus pygmaeus được William Sørensen miêu tả năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Typhochrestus
Záhoří, Písek
Záhoří là một làng thuộc huyện Písek, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Písek Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
3536 Schleicher
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1981
Grezzago
Grezzago là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia của Ý|Italia, khoảng 30 km về phía đông bắc của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.414 và diện tích là 2,5 km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị Thành phố đô thị Milano Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Fontvannes
Tham khảo
Thể loại:Xã của Aube
Scolochilus maculatus
Scolochilus maculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Scolochilus
Pseudopostega didyma
Pseudopostega didyma là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được miêu tả bởi Donald R. Davis và Jonas R. Stonis, 2007. Nó được tìm thấy ở a moist tropical site located ở miền tây slopes of the Andes và Amazonian Oriente Region in Ecuador.
Chiều dài cánh trước là 2.5–2.7 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1.
Tham khảo
Thể loại:Pseudopostega
Frullania propaginea
Frullania propaginea là một loài Rêu trong họ Jubulaceae. Loài này được S. Hatt. & Streimann mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Frullania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Crossidium squamiferum
Crossidium squamiferum là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Viv.) Jur. mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crossidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1882
Joelinton
Joelinton Cássio Apolinário de Lira (sinh ngày 14 tháng 8 năm 1996) là một Cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Brasil thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Premier League Newcastle United và Đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil
Pachyrhizus ferrugineus
Pachyrhizus ferrugineus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Piper) M.Sorensen miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Củ đậu
Lepanthes gustavoi
Lepanthes gustavoi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & R.Escobar mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Liên kết ngoài
G Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
3537 Jürgen
3537 Jürgen là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1521.9936324 ngày (4.17 năm). Nó được phát hiện ngày 15 tháng 11 năm 1982.
Cettia acanthizoides
Cettia acanthizoides là một loài chim trong họ Cettiidae.
3537 Jürgen
Tham khảo
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1982
Cettia acanthizoides
Tham khảo
Thể loại:Cettia Thể loại:Chim Ấn Độ Thể loại:Chim Pakistan Thể loại:Chim Nepal
Tân Quý Tây
Tân Quý Tây là một xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Địa lý
Xã Tân Quý Tây nằm ở trung tâm huyện Bình Chánh, có vị trí địa lý:
Xã có diện tích 8,36 km², dân số năm 2021 là 25.439 người, mật độ dân số đạt 3.042 người/km².
Dytiscus hybridus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Dytiscus