cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hatshepsut
Những đánh giá và ca ngợi
phải|nhỏ|[[Sphinx lớn bằng đá granite trông giống với pharaon Hatshepsut, được thể hiện với bộ râu giả truyền thống, một biểu tượng của quyền lực pharaon của bà - Metropolitan Museum of Art]] Phụ nữ có một vị trí cao ở Ai Cập cổ đại và có quyền lực pháp lý với chính mình, được quyền thừa kế, hay để lại tài sản. Tuy nhiên, việc một phụ nữ trở thành pharaon là hiếm, chỉ có Khentkaues, Sobeknefru, và có thể là Nitocris đã vượt trước bà trong lịch sử là nhân vật cầm quyền duy nhất với danh hiệu của mình. Sự tồn tại của Nitocris còn gây tranh cãi và dường như đã bị phiên dịch sai từ một vị vua nam giới. Twosret - một Nữ vương và là pharaon của Vương triều thứ mười chín, có thể là người phụ nữ duy nhất vượt trước bà trong số các vị vua cai trị bản xứ. Trong lịch sử Ai Cập, không có từ nào để chỉ một vị "Nữ vương nhiếp chính" và vào thời gian cầm quyền của bà, pharaon đã trở thành cái tên của vị vua cai trị. Tuy nhiên, Hatshepsut không phải là trường hợp duy nhất lấy tước vương. Sobekneferu, cầm quyền sáu vương triều trước Hatshepsut, cũng đã làm như vậy khi bà cai trị Ai Cập. Hatshepsut đã được huấn luyện tốt cho các vai trò của mình khi còn là con gái của pharaon. Trong thời cầm quyền của cha bà đã giữ chức vụ rất quan trọng là Vợ của Chúa trời. Bà đã có một vai trò mạnh mẽ khi đang là một Nữ vương cho chồng mình và đã có nhiều kinh nghiệm quản lý vương triều khi trở thành pharaon. Không có dấu hiệu cho thấy có những sự thách thức với quyền lực của bà và cho tới khi bà mất, người đồng nhiếp chính với bà vẫn chỉ ở vị trí thứ hai, đứng đầu đội quân hùng mạnh của bà một cách khá hoà bình—chức vị này đã có thể trao cho ông quyền lực cần thiết để lật đổ một kẻ tiếm quyền pháp lý của mình nếu thực tế xảy ra như vậy.
Hatshepsut đã nắm mọi biểu trưng y phục và biểu tượng của chức vụ pharaon một cách chính thức: mũ Khat đội đầu, với đỉnh là uraeus, bộ râu giả truyền thống, và váy shendyt. Nhiều bức tượng còn lại thể hiện bà một cách khác trong trang phục nữ đặc trưng cũng như cả các bức tượng thể hiện bà trong trang phục nghi lễ hoàng gia. Những bức tượng thể hiện Sobekneferu cũng bao gồm các yếu tố hình tượng nam và nữ truyền thống và, theo truyền thống, có thể như một nguồn cảm hứng cho những tác phẩm đó do Hatshepsut yêu cầu. Tuy nhiên, sau khi giai đoạn chuyển tiếp này chấm dứt, hầu hết những sự thể hiện theo nghi thức của Hatshepsut như pharaon đều thể hiện bà trong trang phục Hoàng gia, với mọi biểu trưng của pharaon.
Tại đền tang của bà, trong những bức tượng kiểu Osiris thực hiện việc đưa pharaon tới thế giới của cái chết, các biểu tượng của pharaon như Osiris là lý do cho sự trang điểm và chúng có tầm quan trọng lớn hơn để được thể hiện theo cách truyền thống, ngực bà bị che giấu phía sau hai cánh tay bắt chéo đang giữ những cây quyền trượng vương giả của hai vương quốc bà cai trị. Đây đã trở thành một lo ngại được chỉ ra trong các tác gia tìm kiếm những lý lẽ cho phong cách chung của những bức tượng khâm liệm và đã dẫn tới những sự diễn giải sai. Cần thiết phải hiểu về tính biểu tượng tôn giáo để giải thích một cách chính xác các bức tượng. Những cách giải thích của những học giả thời kỳ đầu này khác biệt lẫn nhau và thường là những sự ước đoán không có căn cứ về các giá trị đương thời của chúng. Những lý do có thể cho việc ngực bà không được nhấn trong những bức tượng chính thức nhất đã bị tranh cãi trong các nhà Ai Cập học thời kỳ đầu, những người đã không thể tính tới sự thực rằng nhiều phụ nữ và các nữ thần được thể hiện trong nghệ thuật Ai Cập cổ đại thường thiếu sự phác hoạ bộ ngực, và rằng khía cạnh giới tính thể chất của các pharaon không bao giờ là yếu tố đòi hỏi với nghệ thuật. Với một số ít ngoại lệ, các chủ thể được lý tưởng hoá. nhỏ|phải|[[Osiris|Các bức tượng kiểu Osiris của Hatshepsut tại lăng mộ bà, một bức tại mỗi cột của kết cấu mở rộng, lưu ý vải liệm ướp xác bao quanh phần thân thấp và chân cũng như móc và đập gắn liền với Osiris - Deir el-Bahri]] nhỏ|Con diều hâu của pharaon Hatshepsut - Ngôi đền Luxor Tuy nhiên, nhiều học giả hiện đại đã đặt giả thuyết rằng bằng cách chiếm lấy những biểu tượng thường thấy của quyền lực pharaon, Hatshepsut đã đưa vào sự xác nhận của bà về người lãnh đạo hơn là một "Bà vợ vĩ đại của một ông vua" hay một Nữ vương nhiếp chính. Giới tính của các pharaon không bao giờ được nhấn mạnh trong những sự thể hiện chính thức; thậm chí đàn ông được thể hiện với bộ râu giả phong cách hoá cao gắn liền với vị trí của họ trong xã hội.
Hơn nữa, các bức tượng Osiris của Hatshepsut —như với các pharaon khác— thể hiện cái chết của pharaon như Osiris, với thân thể và biểu trưng y phục của vị thần đó. Tất cả những bức tượng Hatshepsut ở lăng mộ bà đều theo truyền thống này. Lời hứa hẹn tái sinh sau cái chết là một nguyên lý của sự thờ cúng thần Osiris. Bởi nhiều bức tượng Hatshepsut được thể hiện theo kiểu này đã được đưa ra trưng bày tại các bảo tàng và những hình ảnh đó đã được công bố rộng rãi, người xem thiếu sự hiểu biết về tầm quan trọng tôn giáo của những cách thể hiện đó đã bị nhầm lẫn.
Hầu hết các bức tượng chính thức của Hatshepsut thể hiện chân bà ít mang tính biểu tượng và tự nhiên hơn, như một phụ nữ trong những bộ trang phục đặc trưng của giới quý tộc thời đó. Đáng chú ý, thậm chí sau khi đã sử dụng đặc trưng trang phục chính thức, Hatshepsut vẫn miêu tả mình như một phụ nữ xinh đẹp, thường như là người phụ nữ đẹp nhất, và mặc dù bà đã giành lấy hầu như mọi danh hiệu của cha, bà đã không lấy danh hiệu "Con bò khoẻ" (danh hiệu đầy đủ là, Con bò khoẻ của Mẹ), gắn liền vị pharaon với nữ thần Isis, ngai vàng, và Hathor, (con bò đã sinh ra và bảo vệ các pharaon)—bằng cách đặt con trai mình ngồi trên ngôi báu của mình—một danh hiệu không cần thiết cho bà; bởi Hatshepsut đã trở thành liên minh với các nữ thần, chính bà, mà không vị nam pharaon nào có thể. Thay vì con bò khoẻ, Hatshepsut, đã hoạt động như một chiến binh rất thành công trong thời kỳ đầu bà cầm quyền như một pharaon, gắn mình với hình ảnh sư tử cái Sekhmet, vị thần chiến tranh trong đền bách thần Ai Cập.
Các khái niệm tôn giáo liên quan chặt chẽ tới tất cả các biểu tượng và danh hiệu đó. Ở thời trị vì của Hatshepsut, sự trộn lẫn một số khía cạnh của hai vị nữ thần đó cho thấy cả hai đều đã sinh ra, và là người bảo trợ của, các pharaon. Họ trở nên có thể hoán đổi lẫn nhau ở một số thời điểm. Hatshepsut cũng đã truy nguyên dòng dõi của mình từ Mut, một nữ thần mẹ nguyên thủy của các vị thần Ai Cập, khiến bà có một tổ tiên khác là một vị thần và cha cùng ông bà, các pharaon cũng đã trở thành các vị thần sau khi chết.
Tuy Hatshepsut được thể hiện trong nghệ thuật chính thức với một bộ trang phục đặc trưng của pharaon, như bộ râu giả mà các nam pharaon thường có, dường như không có vẻ bà từng mặc những đồ trang phục nghi lễ đó, cũng như dường như các nam pharaon cũng từng làm như vậy. Các bức tượng như những bực tượng tại Metropolitan Museum of Art, thể hiện bà ngồi với một bộ trang phục bó chặt và vương miện nemes, được cho là sự thể hiện chính xác hơn về cách trang phục thông thường của bà tại triều đình.
Như một ngoại lệ đáng chú ý, chỉ nam pharaon từ bỏ cách thể hiện biểu tượng cứng nhắc vốn đã trở thành một phong cách của hầu hết các công trình nghệ thuật chính thức thể hiện các vị vua cai trị, pharaon Amenhotep IV (sau này là Akhenaten) cũng của Vương triều thứ 18, có người vợ là Nefertiti cũng có thể đã tự cầm quyền sau cái chết của chồng mình.
Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất về các truyền thuyết về Hatshepsut là một sự bí ẩn về sự ra đời của bà. Trong thần thoại này, Amun đến với Ahmose dưới hình thức của Thutmose I và đánh thức bà với một mùi hương quyến rũ. Ở thời điểm đó Amun đặt ankh, một biểu tượng của sự sống, lên mũi của Ahmose, và Hatshepsut đã được Ahmose thụ thai. Khnum, vị thánh tạo ra thân thể những đứa trẻ, sau đó ra lệnh tạo ra một thân thể và ka, hay lực xuất hiện/sự sống thân thể, cho Hatshepsut. Heket, vị nữ thần của sự sống và sự sinh đẻ, và Khnum sau đó dẫn Ahmose tới một chiếc giường sư tử cái nơi bà sinh ra Hatshepsut. Các bức phù điêu thể hiện mỗi bước trong các sự kiện này nằm ở Karnak và trong đền tang của bà.
Lời tiên tri của Amun nói rằng chính Amun có ý nguyện để Hatshepsut trở thành pharaon, càng làm tăng cường vị trí của bà. Bà đã lặp lại sự ủng hộ của Amun bằng cách đưa những tuyên bố của thần Amun được khắc trên các công trình của mình:
Chào mừng con gái yêu của ta, người ta yêu thích, vị Vua của Thượng và Hạ Ai Cập, Maatkare, Hatshepsut. Người là pharaon, sở hữu Hai vùng Đất.
Nhà văn hài hước người Mỹ Will Cuppy đã viết một tiểu luận về Hatshepsut được xuất bản sau khi ông chết trong cuốn sách The Decline and Fall of Practically Everybody. Về một trong những đoạn văn khắc trên tường của bà, ông viết:
Với một quan niệm chung về vẻ ngoài của Hatshepsut ở một giai đoạn nào đó trong cuộc đời bà, chúng ta mắc nợ một trong những đoạn văn khắc trên tường đó. Nó viết rằng "khi chiêm ngưỡng bà đẹp hơn mọi thứ; sự lộng lẫy và hình thể bà quả là của thần thánh." Một số đã cho rằng thật kỳ quặc khi vị nữ pharaon lại có thể lộng lẫy như vậy, ở độ tuổi 50. Không dám. Bà đơn giản chỉ nói mọi thứ đã từng như thế nào ba mươi nhăm năm trước, trước khi bà cưới Thutmose II và chiến đấu với Thutmose III. "Bà là một cô gái đồng trinh, đẹp và mơn mởn", những dòng chữ tượng hình của bà viết như vậy, và chúng ta không có lý do để nghi ngờ. Chắc chắn rằng không có hại gì khi nói với thế giới một người trông như thế nào vào năm 1515 trước Công Nguyên
Qua đời, tang lễ và ướp xác
Hatshepsut qua đời, ở thời điểm chúng ta sẽ gọi là tuổi trung niên xét theo tuổi thọ đặc trưng hiện tại, trong năm cầm quyền thứ hai mươi hai của mình. Ngày mất chính xác của Hatshepsut—và thời gian khi Thutmose III trở thành pharaon ủa Ai Cập—được coi là Năm 22, II Peret ngày 10 của thời kỳ cùng cai trị của họ, như được ghi lại trên một tấm bia duy nhất được dựng tại Armant hay ngày 16 tháng 1 năm 1458 trước Công Nguyên. Thông tin này xác nhận sự đáng tin cậy cơ bản của những ghi chép về danh sách các vị vua của Manetho bởi ngày lên ngôi của Thutmose III và Hatshepsut được biết là I Shemu ngày 4. (ví dụ: Hatshepsut mất 9 tháng ở năm cầm quyền thứ 22 của mình như Manetho viết trong Bản tóm tắt của ông với thời gian cai trị 21 năm và 9 tháng) Không lời đề cập nào về nguyên nhân cái chết còn lại. Nếu việc xác định xác ướp của bà gần đây (xem bên dưới) là chính xác, tuy nhiên, việc chụp X quang máy tính sẽ cho thấy rằng bà chết vì bị nhiễm trùng máu ở độ tuổi năm mươi. Nó cũng cho thấy rằng bà mắc chứng viêm khớp, hàm răng kém, và có thể cả tiểu đường.
Chôn cất
Hatshepsut đã bắt đầu xây dựng một hầm mộ khi bà là Đại Phu nhân Hoàng gia của Thutmose II, nhưng tầm vóc của nó không xứng đáng với một pharaon, vì thế khi lên ngôi, việc chuẩn bị một nơi chôn cất khác đã được đặt ra. Hầm mộ KV20 này, ban đầu được xây dựng cho cha bà Thutmose I và có lẽ là hầm mộ hoàng gia đầu tiên trong Thung lũng của các vị vua, đã được mở rộng với một phòng chôn cất mới. Hatshepsut cũng sửa chữa lại nơi chôn cất của cha bà và chuẩn bị một phòng cho cả Thutmose I và cả bà trong KV20. Vì thế dường như khi bà chết (không muộn hơn hai mươi hai năm cầm quyền của bà), bà được chôn cất trong hầm mộ này cùng cha. Tuy nhiên, trong thời gian cầm quyền của Thutmose III, một hầm mộ mới (KV38) cùng với đồ chôn cất mới đã được cung cấp cho Thutmose I, vì thế ông bị đưa khỏi hầm mộ cũ và chôn lại ở nơi khác. Cùng lúc ấy, xác ướp của Hatshepsut có thể đã bị chuyển vào hầm mộ bà vú của bà, Sitre-Re, trong KV60. Có thể rằng Amenhotep II, con trai của Thutmose III với người vợ thứ hai, là người ủng hộ thực hiện những hành động đó với nỗ lực đảm bảo sự kế vị của chính ông. Bên cạnh những thứ được tái khám phá từ KV20 trong cuộc khai quật hầm mộ này của Howard Carter năm 1903, các đồ tuỳ táng khác thuộc Hatshepsut đã được tìm thấy ở những nơi khác, gồm một "ngai vàng" hình sư tử cái (gọi là giường thì chính xác hơn), một bàn chơi senet có khắc hình đầu sư tử cái, những mảnh đồ chơi bằng thạch anh đỏ có khắc danh hiệu pharaon của bà, một chiếc nhẫn dấu, và một phần bức tượng shabti nhỏ có tên bà. Trong Phòng lưu trữ Xác ướp Hoàng gia tại DB320 một cái két ngà voi đã được tìm thấy với tên Hatshepsut và nó chứa một lá gan hay lá lách đã được ướp cùng một chiếc răng. Tuy nhiên, có một phụ Nữ vương gia của Vương triều thứ Hai mươi mốt cũng có tên ấy, và chiếc két này có thể thuộc về bà.
Xác định xác ướp
Trong một thời gian dài chiếc rương được tìm thấy trong DB320 được cho là tất cả những gì còn sót lại từ xác ướp của Hatshepsut. Xác ướp một phụ nữ chưa xác định—được tìm thấy cùng bà vú nuôi của Hatshepsut, Sitire-Re, một cánh tay của xác ướp đặt theo kiểu chôn cất truyền thống của pharaon—dẫn tới giả thuyết rằng xác ướp không xác định bên trong KV60 có thể là Hatshepsut.
Tháng 3 năm 2006, Zahi Hawass, Tổng thư ký Hội đồng Cổ di tích Tối cao Ai Cập, tuyên bố đã định vị được xác ướp Hatshepsut, đã bị đặt lầm chỗ ở tầng ba Bảo tàng Cairo. Tháng 6 năm 2007, có thống báo rằng các nhà Ai Cập học tin rằng họ đã xác định được xác ướp của Hatshepsut trong Thung lũng của các vị Vua. Bằng chứng quyết định gồm việc sở hữu một chiếc răng hàm gãy một chân vừa khít với hàm của xác ướp; hàm răng trong hàm khuyết một răng và cũng chỉ có một chân. Chiếc răng hàm này được tìm thấy bên trong chiếc rương có ghi tên và vòng tước hiệu của Hatshepsut; CT scan do Hawass' tiến hành cho thấy chiếc răng này đã bị lấy khỏi miệng xác ướp; nó khớp hoàn toàn vào chân răng trống trong hàm xác ướp. . Bằng chứng khác ủng hộ sự xác định này gồm những kết quả so sánh DNA với xác ướp của Ahmose Nefertari, cụ Hatshepsut và là nữ chúa của Vương triều thứ mười tám. Tuy nhiên, các nhà Ai Cập học không tham gia vào dự án này vẫn chưa chấp nhận hoàn toàn các kết quả thu được cho tới khi những thử nghiệm tiếp theo được tiến hành.
Các hình CT quét xác ướp được cho là của Hatshepsut cho thấy bà mất trong tuổi năm mươi vì vỡ áp xe sau khi nhổ một chiếc răng. Dù đây là nguyên nhân, có lẽ bà cũng không thể sống lâu hơn; có những dấu hiệu ở xác ướp cho thấy sự di căn ung thư xương, cũng như có thể cả ung thư gan và tiểu đường.
Thay đổi sự công nhận
nhỏ|[[Nhân sư|Sphinx Hatshepsut với tai tròn bất thường và cổ áo nhấn các đặc điểm của sư tử cái của bức tượng, nhưng với năm ngón chân - trang trí đoạn dưới tay vịn cầu thang thuộc khu đền của bà]] Tới cuối thời kỳ cai trị của Thutmose III và trong thời cai trị của con ông, một nỗ lực đã được thực hiện nhằm đẩy Hatshepsut khỏi một số ghi chép lịch sử và pharaon. Sự loại trừ này được tiến hành theo cách mạnh mẽ nhất có thể. Các hình oval tước hiệu và hình ảnh của bà bị đục bỏ trên một số bức tường đá, để lại những hình trống Hatshepsut rõ ràng.
Tại đền Deir el-Bahri, nhiều bức tượng Hatshepsut đã bị phá bỏ và trong nhiều trường hợp, bị đập vỡ hay làm biến dạng trước khi bị đem chôn trong một cái hố. Tại Karnak, thậm chí còn có một nỗ lực xây tường bao quanh các tháp tưởng niệm của bà. Tuy rõ ràng rằng việc viết lại lịch sử của Hatshepsut chỉ xảy ra ở cuối thời cầm quyền của Thutmose III, vẫn chưa biết lý do tại sao nó xảy ra, ngoài một nguyên nhân thường thấy là sự tự đề cao của các pharaon và các bộ máy triều đình của họ, hay có lẽ để tiết kiệm tiền khi không cần phải xây thêm nơi chôn cất cho Thutmose III, mà thay vào đó sử dụng các công trình đã được Hatshepsut xây dựng.
Tuy nhiên, Amenhotep II - vị vua cùng trị vì với Thutmose III trước khi ông chết, dường như đã có một động cơ bởi vị trí của ông trong dòng dõi hoàng gia không đủ mạnh để đảm bảo sự thăng tiến lên chức vị pharaon của ông. Ông được một số người cho là kẻ phá huỷ trong thời kỳ cầm quyền cuối của một pharaon đã rất già. Hơn nữa, ông được ghi chép, là người đã chiếm nhiều thành tựu của Hatshepsut trong thời gian cầm quyền. Thời kỳ cầm quyền của ông cũng được ghi dấu bởi những nỗ lực phá vỡ dòng dõi hoàng gia, không ghi lại tên của các Vương hậu của mình và hạn chế các danh hiệu quyền lực và các chức vụ chính thức của phụ Nữ vương gia như, Vợ thần của Amun.
Kiểu liên hệ từ xa Bắc Mỹ - Thái Bình Dương
Kiểu liên hệ từ xa Bắc Mỹ - Thái Bình Dương (PNA) là một thuật ngữ khí hậu cho kiểu thời tiết quy mô lớn với hai chế độ, biểu thị cả mặt dương và âm, và liên quan đến mô hình lưu thông khí quyển trên khu vực Bắc Thái Bình Dương với một mô hình trên lục địa Bắc Mỹ.
Pha dương của mẫu PNA có độ cao áp suất khí quyển trên trung bình ở vùng lân cận Hawaii và trên khu vực liên núi của Bắc Mỹ và độ cao dưới trung bình nằm ở phía nam quần đảo Aleutian và phía đông nam Hoa Kỳ. Mô hình PNA được liên kết với sự dao động mạnh mẽ về năng lượng và vị trí của dòng tia Đông Á. Pha dương được liên kết với một dòng tia Đông Á tăng cường và với sự dịch chuyển về phía đông trong khu vực thoát tia về phía tây Hoa Kỳ. Pha âm có liên quan đến sự rút lại về phía tây của dòng tia đó về phía đông châu Á, ngăn chặn hoạt động trên các vĩ độ cao của Bắc Thái Bình Dương và cấu hình dòng chảy mạnh trên trung tâm Bắc Thái Bình Dương.
Hatshepsut
Thay đổi sự công nhận
Đây và đó, trong những khoảng ngừng tối của một hầm mộ hay lăng mộ nơi không một cặp mắt tầm thường nào có thể thấy, hình oval tước hiệu và hình ảnh vị Nữ vương vẫn còn lại nguyên vẹn... thứ mà những con mắt tầm thường sẽ không bao giờ còn nhìn thấy, vẫn mang lại cho nhà vua sự ấm áp và sùng kính của một sự hiện diện thần thánh.
Kiểu liên hệ từ xa Bắc Mỹ - Thái Bình Dương
Pha dương của kiểu PNA có liên quan đến nhiệt độ trên trung bình so với miền tây Canada và cực tây Hoa Kỳ, và nhiệt độ dưới trung bình trên khắp miền trung nam và đông nam Hoa Kỳ. PNA có xu hướng ít có tác động đến sự thay đổi nhiệt độ bề mặt so với Bắc Mỹ trong mùa hè. Các dị thường lượng mưa liên quan bao gồm các tổng số trên trung bình ở Vịnh Alaska kéo dài vào Tây Bắc Thái Bình Dương Hoa Kỳ và các tổng dưới trung bình trên vùng Trung Tây Hoa Kỳ.
Hatshepsut
Thay đổi sự công nhận
Những việc xoá bỏ xảy ra không thường xuyên và bừa bãi, và chỉ những hình ảnh rõ ràng và dễ nhận biết của Hatshepsut là bị xoá bỏ; nếu việc xoá bỏ được thực hiện đầy đủ thì hiện tại chúng ta không có quá nhiều hình ảnh Hatshepsut như vậy. Thutmose III có thể đã chết trước khi những thay đổi này kết thúc và có thể ông không bao giờ muốn xoá bỏ toàn bộ hình ảnh của bà. Trên thực tế, chúng ta không có bằng chứng ủng hộ việc kết luận rằng Thutmose ghét hay căm thù Hatshepsut khi bà còn sống. Nếu điều này là thực, với tư cách người đứng đầu quân đội, một vị trí do chính Hatshepsut trao cho ông (rõ ràng bà không lo ngại về sự trung thành của người đồng nhiếp chính), chắc chắn ông đã có thể thực hiện thành công một cuộc đảo chính, nhưng ông không hề có hành động thách thức quyền lực của bà và những thành tựu cũng như các hình ảnh của bà vẫn còn hiện diện trên các công trình công cộng bà đã xây dựng trong hai mươi năm sau khi bà mất.
Kiểu liên hệ từ xa Bắc Mỹ - Thái Bình Dương
Pha âm của PNA được liên kết với các hoạt động đối lập.
Hatshepsut
Thay đổi sự công nhận
Các tác gia như Joyce Tyldesley đặt giả thuyết rằng có lẽ Thutmose III, không có bất kỳ một động cơ độc ác nào, đã quyết định vào cuối cuộc đời mình, loại bỏ Hatshepsut khỏi nơi bà mong muốn được hiện diện như một đồng nhiếp chính-vị trí truyền thống của người phụ nữ quyền lực trong triều đình Ai Cập như ví dụ của Nữ vương Ahhotep—chứ không phải là một vị vua. Bằng cách hạn chế những dấu hiệu giống quá rõ rệt với pharaon tại những tượng đài của Hatshepsut và giảm ngôi vị của bà chỉ còn là một người đồng nhiếp chính của mình, Thutmose III có thể tuyên bố rằng sự tiếp nối hoàng gia chuyển trực tiếp từ Thutmose II tới Thutmose III mà không có bất kỳ sự ngắt quãng nào với người dì của mình.
Kiểu liên hệ từ xa Bắc Mỹ - Thái Bình Dương
Mặc dù mô hình PNA là một chế độ tự nhiên nội tại của biến đổi khí hậu, nó cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi dao động El Niño - Nam (ENSO). Pha dương của kiểu PNA có xu hướng liên quan đến các giai đoạn ấm áp Thái Bình Dương (El Niño), và pha âm có xu hướng liên quan đến các đợt lạnh Thái Bình Dương (La Niña).
Tham khảo
Thể loại:Hải dương học vật lý Thể loại:Khí hậu học
Hatshepsut
Thay đổi sự công nhận
nhỏ|phải|140px|Bia kép của Hatshepsut (giữa trái) với vương miện [[Khepresh màu xanh dâng rượu cho nữ thần Amun và Thutmose III phía sau bà với vương miện hedjet trắng, đứng gần Wosret - Bảo tàng Vatican]] Tyldesley cũng đưa ra một giả thuyết về Hatshepsut cho rằng việc xoá bỏ của Thutmose III tại các công trình của Hatshepsut là một nỗ lực lạnh lùng nhưng dựa trên lý trí của Thutmose nhằm dập tắt hồi ức về một "hoàng đế nữ trái lệ thường người mà thời kỳ cai trị của bà có thể bị các thế hệ tương lai coi là một sự xúc phạm với Ma'at, và sự đồngn nhiếp chính dị thường của bà" có thể "tạo ra sự nghi ngờ nghiêm trọng tới tính chính thống của quyền nắm quyền của ông. Tội lỗi của Hatshepsut không cần gì nhiều hơn là sự thực bà là một người phụ nữ." Ông thêm rằng Thutmose III có thể coi khả năng một sự kế tục tương tự của một vị nữ vương trong lịch sử Ai Cập có thể tạo ra những nguy hiểm chưa từng có bởi thực tế đã cho thấy một phụ nữ có khả năng cai trị Ai Cập không thua kém gì một vị vua nam giới truyền thống. Sự kiện này, theo lý thuyết, có thể thuyết phục "các thế hệ tương lai về những vị nữ vương mạnh" khiến họ không "còn hài lòng với vị trí truyền thống là một người vợ, người chị và cuối cùng là người mẹ của một vị vua" mà là nắm lấy quyền lực. Tuy Nữ vương Sobekneferu của Thời kỳ Vương triều Giữa Ai Cập đã có một thời kỳ cẩm quyền ngắn khoảng bốn năm, bà đã cai trị "ở thời kỳ cuối cùng của một vương triều [vương triều thứ 12] đang suy tàn, và ngay từ ngày đầu cầm quyền những lời đàm tiếu đã bắt đầu tấn công bà. Vì thế, đối với những người Ai Cập bảo thủ bà có thể được coi là một 'Nữ vương Chiến binh' yêu nước người đã không thành công trong việc "phục hồi sức mạnh của Ai Cập - một kết quả nhấn mạnh ý đã được Tyldesley miêu tả như một quan điểm truyền thống của Ai Cập rằng một phụ nữ không có khả năng tự mình kiểm soát ngôi báu, ; vì thế, ít người Ai Cập sẽ muốn lặp lại một cuộc thí nghiệm với người phụ nữ trên ngôi báu.
Trái lại, thời kỳ cầm quyền chói lọi của Hatshepsut hoàn toàn khác biệt: bà đã thể hiện rằng phụ nữ cũng có khả năng như nam giới trong việc cai trị hai vùng đất bởi bà đã thành công trong việc quản lý một nước Ai Cập hùng mạnh trong hơn hai thập kỷ. Nếu ý định của Thutmose III ở đây là để ngăn chặn một khả năng một phụ nữ thâu tóm quyền lực, ông đã thất bại bởi Twosret và Neferneferuaten (có thể), một nữ đồng nhiếp chính hay người kế vị Akhenaten, đã nắm lấy ngôi báu trong thời kỳ Vương triều Mới sau sự cai trị của ông. Tuy nhiên, không giống như Hatshepsut, hai vị nữ vương cai trị sau này chỉ có một thời kỳ cầm quyền ngắn ngủi.
Việc xoá bỏ tên Hatshepsut, dù với bất kỳ lý do nào hay bất kỳ người nào ra lệnh, hầu như đã khiến bà biến mất khỏi các văn kiện lịch sử và khảo cổ Ai Cập. Khi các nhà Ai Cập học ở thế kỷ 19 bắt đầu dịch các văn bản trên các bức tường đền Deir el-Bahri (được thể hiện với có lẽ là hai vị vua nam giới) bản dịch của họ không có nghĩa gì cả. Jean-Francois Champollion, nhà khảo cổ người Pháp đã giải nghĩa được chữ tượng hình, không phải người duy nhất cảm thấy bối rối trước sự khác biệt rõ ràng giữa câu chữ và các hình ảnh:
phải|nhỏ|Chữ tượng hình thể hiện Thutmose III ở bên trái và Hatshepsut ở bên phải, bà có bộ đồ lễ phục với vai trò lớn hơn - Đền Đỏ, Karnak Nếu tôi cảm thấy một điều gì đó đáng ngạc nhiên khi nhìn thấy ở đây, cũng như ở những nơi khác trong đền, Moeris [Thutmose III] danh tiếng, được trang trí với mọi biểu tượng hoàng gia, đã trao vị trí cho Amenenthe [Hatshepsut] này, mà tên tuổi chúng tôi đã không thể tìm thấy trong các danh sách hoàng gia, vẫn là điều đáng ngạc nhiên khi tôi phát hiện khi đọc những dòng văn mà dù chúng có đề cập như thế nào chăng nữa tới vị vua có bộ râu trong trang phục thông thường của các pharaon, các danh từ và các động từ đều ở giống cái, như là của một vị Nữ vương. Tôi phát hiện thấy sự lạ lùng đó ở mọi nơi...
Sự phát hiện ra một lớp nền lắng đọng năm 2006 gồm cả chín vòng tròn mang tước hiệu vàng với tên của cả Hatshepsut và Thutmose III tại Karnak có thể rọi thêm ánh sáng vào nỗ lực cuối cùng của Thutmose III và con trai ông là Amenhotep II để xoá bỏ tên tuổi Hatshepsut khỏi lịch sử và mối quan hệ thực sự của họ và vai trò của bà như là pharaon.
Những ghi chép về chế độ của bà, được ghi lại trong nhiều nguồn cổ xưa khác nhau, đã không thể giúp các nhà Ai Cập học thời kỳ đầu hiện đại khám phá được nhiều về vị pharaon này và Hatshepsut đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo bí ẩn nhất của Ai Cập ở đầu thế kỷ 19 - và đã trở thành một trong những người nổi tiếng nhất vào cuối thế kỷ này. Những phát hiện khảo cổ ở đầu thế kỷ 19 cung cấp thông tin rằng đã có một sự đứt quãng trong những văn kiện lịch sử đó và, những tiến bộ kỹ thuật ở cuối thế kỷ, đã cho phép thực hiện những khám phá lịch sử đầy đủ hơn. Vào thế kỷ 21, phân tích DNA đã xác nhận sự tương đồng quan hệ gene của bà với gene của cụ bà.
Vấn đề về Hatshepsut
Vấn đề về Hatshepsut là một vấn đề tranh cãi lớn trong cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 về Lịch sử Ai Cập. Vẫn đề tập trung vào sự nhầm lẫn và bất đồng về trình tự kế thừa ngôi của các pharaon đầu Vương triều thứ Mười tám. Việc lấy tên bà là từ sự lộn xộn trong niên đại cai trị của Nữ vương Hatshepsut và Thutmose I, II, và III. Đã có rất nhiều tranh cãi xãy ra giữa các nhà Ai Cập học hàng đầu và các giả thiết về gia đình của Thutmosid vẫn diễn ra cho đến thế kỷ 20, việc tranh cãi vẫn có thể được tìm thấy gần đây. Niên đại-khôn ngoan và vấn đề Hatshepsut phần lớn đã kết thúc vào cuối thế kỷ 20, khi có thêm thông tin về bà và thời gian cai trị của bà đã được phát hiện và chứng thực.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ tướng Thể loại:Sinh thế kỷ 16 TCN Thể loại:Mất năm 1458 TCN Thể loại:Nhiếp chính Thể loại:Vương hậu Ai Cập cổ đại Thể loại:Nữ vương Ai Cập Thể loại:Pharaon Vương triều thứ Mười tám của Ai Cập Thể loại:Xác ướp Ai Cập cổ đại
Khử trùng bằng tia cực tím
thumb|right|Một chiếc đèn phóng điện thủy ngân áp suất thấp chiếu sáng bên trong tủ an toàn sinh học (BioSafety Cabinet – BSC) bằng đèn UV sóng ngắn khi không sử dụng, khử trùng các chất bẩn vi sinh từ các bề mặt được chiếu xạ.Khử trùng bằng tia cực tím (UVGI) là một phương pháp khử trùng sử dụng tia cực tím có bước sóng ngắn (tia cực tím C hoặc UV-C) để tiêu diệt hoặc bất hoạt vi sinh vật bằng cách phá hủy axit nucleic và phá vỡ DNA của chúng, khiến chúng không thể thực hiện các chức năng quan trọng của tế bào. UVGI được sử dụng trong một loạt các ứng dụng, chẳng hạn như thực phẩm, không khí và lọc nước.
Ánh sáng UV-C yếu ở bề mặt Trái Đất do bị tầng ôzôn của khí quyển ngăn chặn. Các thiết bị UVGI có thể tạo ra ánh sáng UV-C đủ mạnh trong hệ thống không khí hoặc nước tuần hoàn để làm cho chúng trở thành môi trường không thích hợp với các vi sinh vật như vi khuẩn, vi rút, nấm mốc và các mầm bệnh khác. UVGI có thể được kết hợp với một hệ thống lọc để khử trùng không khí và nước.
Việc áp dụng UVGI để khử trùng đã là một thực tiễn được chấp nhận từ giữa thế kỷ 20. Nó đã được sử dụng chủ yếu trong vệ sinh y tế và các cơ sở làm việc vô trùng. Nó ngày càng được sử dụng để khử trùng nước uống và nước thải vì các cơ sở chứa được bao bọc và có thể được lưu thông để đảm bảo mức độ tiếp xúc với tia cực tím cao hơn. UVGI đã được ứng dụng trong máy lọc không khí.
Lịch sử
Năm 1878, Arthur Downes và Thomas P. Blunt xuất bản một bài báo mô tả việc khử trùng các vi khuẩn tiếp xúc với ánh sáng có bước sóng ngắn. UV đã là một tác nhân gây đột biến được biết đến ở cấp độ tế bào trong hơn một trăm năm. Giải Nobel Y học 1903 đã được trao cho Niels Finsen với việc sử dụng tia cực tím chống lại tuberculosis - vi khuẩn gây bệnh lao da.
Sử dụng ánh sáng tia cực tím để khử trùng nước uống được sử dụng trở lại vào năm 1910 tại Marseille, Pháp. Các nhà máy nguyên mẫu đã được đưa ra khỏi dịch vụ sau chỉ một thời gian ngắn, do vấn đề độ tin cậy. Năm 1955, hệ thống xử lý nước UV đã được áp dụng tại Áo và Thụy Sĩ; đến năm 1985 khoảng 1.500 nhà máy đã được sử dụng ở châu Âu. Trong năm 1998, nó đã được phát hiện động vật nguyên sinh như Cryptosporidium và Giardia dễ bị tổn thương hơn với ánh sáng tia cực tím hơn suy nghĩ trước đây; điều này đã mở đường cho việc mở rộng mô xử lý nước bằng UV ở Bắc Mỹ. Đến năm 2001, hơn 6.000 nhà máy xử lý nước UV đang hoạt động tại châu Âu.
Phương thức hoạt động
Tia cực tím là bức xạ điện từ có bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy được. Tia UV có thể được chia thành các phạm vi khác nhau, với các tia cực tím có bước sóng ngắn (UVC) được coi là "germicidal UV" (tia UV diệt trùng). Ở bước sóng nhất định, UV gây đột biến vi khuẩn, virus và các vi sinh vật khác. Đặc biệt ở các bước sóng khoảng 260 nm 270 nm, UV phá vỡ liên kết trong phân tử DNA vi sinh vật, tạo ra dimer thymine có thể giết chết hoặc vô hiệu hóa các sinh vật. Đèn thủy ngân phát ra tia cực tím bước sóng 253,7 nm, đèn Diot cực tím (Ultraviolet Light Emitting Diodes, UV-C LED) phát ra tia cực tím có bước sóng từ 255 đến 280 nm. Quá trình này tương tự như việc các bước sóng dài hơn (UVB) làm cháy nắng ở người. Vi sinh vật có ít sự bảo vệ khỏi tia cực tím và không thể tồn tại kéo dài tiếp xúc với nó.
Hệ thống UVGI được thiết kế để diệt khuẩn trong môi trường như bể nước, không khí trong phòng kín. Đèn diệt khuẩn phát ra tia UV diệt trùng ở bước sóng chính xác, chiếu xạ vào môi trường. Lưu thông không khí hoặc nước để đảm bảo không chiếu sót.
Hiệu quả
Hiệu quả diệt khuẩn của tia cực tím phụ thuộc vào độ dài của thời gian vi sinh vật tiếp xúc với tia cực tím, cường độ và bước sóng của bức xạ tia cực tím, sự hiện diện của các hạt có thể bảo vệ các vi sinh vật khỏi tia cực tím, và khả năng của một vi sinh vật chịu được tia UV khi tiếp xúc của nó.
Trong nhiều hệ thống, dư thừa trong việc phơi bày các vi sinh vật để UV đạt được bằng cách tuần hoàn không khí hoặc nước nhiều lần. Điều này đảm bảo nhiều đường để các tia cực tím có hiệu quả chống lại số lượng cao nhất của các vi sinh vật và sẽ chiếu xạ vi khuẩn đề kháng nhiều hơn một lần để phá vỡ chúng.
Tính hiệu quả của hình thức khử trùng phụ thuộc vào độ tiếp xúc của vi sinh vật với ánh sáng tia cực tím. Các môi trường mà thiết kế tạo ra những trở ngại mà chặn ánh sáng tia cực tím là không hiệu quả. Trong một môi trường như vậy, hiệu quả là sau đó phụ thuộc vào vị trí của hệ thống UVGI để đường ngắm là tối ưu để khử trùng.
Bụi và phim phủ bóng thấp hơn sản lượng tia cực tím. Vì vậy, yêu cầu thiết bị cần được làm sạch định kỳ và thay thế để đảm bảo hiệu quả. Các đời của bóng đèn UV diệt khuẩn khác nhau tùy thuộc vào thiết kế. Ngoài ra, vật liệu mà các bóng đèn được làm bằng có thể hấp thụ một số tia UV diệt trùng.
Làm mát đèn dưới luồng khí có thể xuất ra tia cực tím cũng thấp; do đó, cần thận trọng để bảo vệ đèn từ luồng không khí trực tiếp, hoặc để thêm đèn thêm để bù đắp cho tác dụng làm mát.
Tăng hiệu quả và cường độ tia cực tím có thể đạt được bằng cách sử dụng phản xạ. Nhôm có tỷ lệ phản xạ cao nhất so với các kim loại khác và được khuyến cáo khi sử dụng tia cực tím.
Một phương pháp để đánh giá hiệu quả UV trong các ứng dụng khử trùng nước là để tính toán liều tia cực tím. EPA Hoa Kỳ xuất bản hướng dẫn liều lượng tia cực tím cho các ứng dụng xử lý nước. Liều UV không thể đo trực tiếp nhưng có thể được suy ra dựa trên các yếu tố đầu vào được biết đến hoặc ước tính quá trình:
-  Truyền qua (ánh sáng đạt mục tiêu)
-  Độ đục
Tuổi đèn hoặc tắc nghẽn hoặc cúp (giảm cường độ tia cực tím)
Cường độ tia cực tím được quy định cho mỗi bóng đèn ở khoảng cách 1 mét. cường độ tia cực tím là tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách để nó giảm ở khoảng cách xa hơn. Ngoài ra, nó nhanh chóng tăng ở những khoảng cách ngắn hơn 1m. Trong công thức trên cường độ tia cực tím luôn luôn phải được điều chỉnh cho khoảng cách trừ khi liều UV được tính toán chính xác tới 1m từ bóng đèn. Ngoài ra, để đảm bảo hiệu quả của liều UV phải được tính vào cuối tuổi thọ bóng đèn (EOL được quy định tại số giờ khi đèn được dự kiến ​​đạt 80% sản lượng UV ban đầu của nó) và ở khoảng cách xa nhất từ ​​đèn trên ngoại vi của khu vực mục tiêu. Trong một số ứng dụng lớp phủ được áp dụng cho các bóng đèn để làm cho nó vỡ bằng chứng. Các lớp phủ là Fluoro Ethylene Polymer mà hoàn toàn gói gọn đèn và có chứa các mảnh vỡ và thủy ngân trong trường hợp tình cờ vỡ. Các lớp phủ làm giảm cường độ tia cực tím lên đến 20%.
Ngừng hoạt động của vi sinh vật
Mức độ bất hoạt bởi bức xạ tia cực tím là có liên quan trực tiếp đến liều UV áp dụng cho các nước. Liều lượng, một sản phẩm của cường độ ánh sáng tia cực tím và thời gian tiếp xúc, thường được đo bằng microjoules mỗi cm vuông, hoặc tương đương như phần triệu wát giây mỗi cm vuông (μW · s / cm2). Liều để giết 90% của hầu hết các vi khuẩn và virus nằm trong khoảng từ 2.000 đến 8.000 μW · s / cm2. ký sinh trùng lớn hơn như cryptosporidium đòi hỏi một liều thấp hơn cho bất hoạt. Kết quả là, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ đã chấp nhận khử trùng tia cực tím là một phương pháp cho uống các nhà máy nước để thu được cryptosporidium, giardia hoặc virus bất hoạt các khoản tín dụng. Ví dụ, để giảm một số thập phân-logarit cryptosporidium, liều tối thiểu 2.500 μW · s / cm2 được yêu cầu dựa trên Hoa Kỳ EPA UV Hướng dẫn tay xuất bản năm 2006.
Ưu điểm
Để biết thêm chi tiết về chủ đề này, xem Thuốc sát trùng.
Thiết bị xử lý nước UV có thể được sử dụng cho nước giếng và khử trùng nước bề mặt. xử lý UV khá cao so với các hệ thống khử trùng nước khác về chi phí, lao động, và là sự cần thiết cho các nhân viên được đào tạo kỹ thuật cho hoạt động. clo nước đối xử với vật lớn hơn và cung cấp khử trùng còn sót lại, nhưng các hệ thống này là tốn kém vì họ cần điều hành đào tạo đặc biệt và một nguồn cung cấp ổn định của một loại vật liệu có khả năng nguy hiểm. Cuối cùng, đun sôi nước là phương pháp điều trị đáng tin cậy nhất, nhưng nó đòi hỏi lao động, và áp đặt một chi phí kinh tế cao. [Cần dẫn nguồn] Xử lý UV là nhanh chóng, và trong điều khoản sử dụng năng lượng sơ cấp, khoảng 20.000 lần hiệu quả hơn đun sôi.
Nhược điểm
UV khử trùng hiệu quả nhất trong điều trị cao rõ ràng, tinh khiết thẩm thấu ngược nước cất. Hạt lơ lửng là một vấn đề bởi vì các vi sinh vật bị chôn vùi trong các hạt được bảo vệ khỏi ánh sáng tia cực tím và đi qua các đơn vị bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, hệ thống tia cực tím có thể được kết hợp với một bộ lọc trước để loại bỏ những sinh vật lớn hơn mà nếu không sẽ đi qua hệ thống UV mà không bị ảnh hưởng. Các bộ lọc trước cũng nêu rõ các nước để cải thiện truyền ánh sáng và do đó liều lượng tia cực tím trong suốt toàn bộ cột nước. Một yếu tố quan trọng của xử lý nước UV là dòng chảy tốc độ-nếu dòng chảy là quá cao, nước sẽ đi qua mà không tiếp xúc với tia cực tím đủ. Nếu dòng chảy là quá thấp, nhiệt có thể xây dựng và làm hỏng đèn UV.
Một bất lợi của UVGI là trong khi nước được xử lý bằng clo có khả năng chống tái nhiễm (cho đến khi clo off-khí), nước UVGI không phải là khả năng chống tái nhiễm. nước UVGI phải được vận chuyển hoặc phân phối trong một cách nào đó để tránh tái nhiễm.
An toàn
Trong các hệ thống UVGI các loại đèn được che chắn hoặc là trong môi trường hạn chế tiếp xúc, chẳng hạn như một chiếc xe tăng nước đóng hoặc hệ thống lưu thông không khí đóng, thường với interlock tự động tắt đèn UV nếu hệ thống được mở cho truy cập của con người.
Đối với con người, tiếp xúc da với các bước sóng của ánh sáng UV diệt khuẩn có thể sản xuất bị cháy nắng nhanh chóng và ung thư da. Tiếp xúc của mắt với bức xạ tia cực tím này có thể sản xuất viêm đau trong giác mạc và suy giảm thị lực tạm thời hoặc vĩnh viễn, lên đến và bao gồm mù trong một số trường hợp. UV có thể làm hỏng võng mạc của mắt.
Một mối nguy hiểm tiềm năng là sản xuất UV ozone, mà có thể gây hại cho sức khỏe. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ được 0,05 phần triệu (ppm) của ozone là một mức an toàn. Đèn được thiết kế để phát hành UVC và tần số cao được kích thích để cho bất kỳ ánh sáng tia cực tím dưới 254 bước sóng nm sẽ không được phát hành, để giảm thiểu sản xuất ozone. Một đèn đầy đủ phổ sẽ phát hành tất cả các bước sóng tia cực tím, và sẽ sản xuất ozone khi UVC chạm phân tử oxy (O2).
Bức xạ UV-C có khả năng phá vỡ các liên kết hóa học. Điều này dẫn đến sự lão hóa nhanh chóng của nhựa, vật liệu cách nhiệt, miếng đệm, và các vật liệu khác. Lưu ý rằng nhựa bán cho được "UV-kháng" được thử nghiệm chỉ cho UV-B, UV-C thường không đến được bề mặt trái đất. Khi tia cực tím được sử dụng gần bằng nhựa, cao su, hoặc cách nhiệt, chăm sóc cần được thực hiện để khiến cho biết các thành phần như kim băng hoặc lá nhôm sẽ đủ.
Hội nghị Mỹ của Chính phủ Vệ Sinh Công nghiệp (ACGIH) Ủy ban về Các đại lý vật lý đã thành lập một TLV cho tia UV-C để tránh da và mắt như bị thương trong số những người nhạy cảm nhất. Đối với UV 254 nm, TLV này là 6 mJ / cm² qua một thời gian tám giờ. Các chức năng khác TLV bởi bước sóng do năng lượng biến và tiềm năng cho các tổn thương tế bào. TLV này được hỗ trợ bởi Ủy ban Quốc tế về không ion hóa Bảo vệ bức xạ và được sử dụng trong tiêu chuẩn an toàn đèn do Hội Cơ Illuminating của Bắc Mỹ. Khi TUSS đã được lên kế hoạch, và cho đến gần đây, TLV này được hiểu là nếu tiếp xúc với mắt trong phòng đã liên tục hơn tám giờ và ở độ sáng mắt cấp cao nhất được tìm thấy trong phòng. Trong những điều kiện rất khó, một / liều cm² 6,0 mJ đạt dưới ACGIH TLV chỉ sau tám giờ tiếp xúc liên tục với một bức xạ 0,2 μW / cm². Do đó, 0,2 μW / cm² được giải thích rộng rãi như là giới hạn cho phép trên của bức xạ ở độ cao mắt.
Máy khử trùng
UVGI có thể được sử dụng để khử trùng không khí với tiếp xúc kéo dài. Khử trùng là một chức năng của cường độ tia cực tím và thời gian. Vì lý do này, nó không phải là hiệu quả trên di chuyển không khí, hoặc khi đèn vuông góc với dòng chảy, như thời gian phơi sáng được giảm đáng kể. hệ thống UVGI thanh lọc không khí có thể là các đơn vị-đứng với đèn UV được che chắn rằng sử dụng một quạt để đẩy không khí qua các tia UV. Các hệ thống khác được cài đặt trong hệ thống khí nén để lưu thông cho các cơ sở di chuyển vi sinh vật qua các đèn. Chìa khóa để hình thức khử trùng là vị trí của đèn UV và một hệ thống lọc tốt để loại bỏ các vi sinh vật chết. Ví dụ, buộc hệ thống khí bởi thiết kế làm ngăn trở line-of-sight, do đó tạo ra các lĩnh vực của môi trường đó sẽ được tô bóng từ ánh sáng tia cực tím. Tuy nhiên, một đèn UV đặt ở các cuộn dây và chảo cống của hệ thống làm mát sẽ giữ cho các vi sinh vật hình thành ở những nơi ẩm ướt một cách tự nhiên.
ASHRAE bao gồm UVGI và ứng dụng của nó trong chất lượng không khí trong nhà và xây dựng bảo trì trong "tia cực tím đèn Systems", Chương 16 của Sổ tay của năm 2008, Hệ thống HVAC và thiết bị. 2011 Sổ tay của mình, ứng dụng HVAC, bao gồm "không khí và xử lý bề mặt bằng tia cực tím" trong Chương 60.
Nước khử trùng
Tia cực tím khử trùng nước là một quá trình hoàn toàn vật lý, hóa học. Ngay cả ký sinh trùng như Cryptosporidia hoặc giardia, đó là cực kỳ kháng với hóa chất khử trùng, giảm hiệu quả. UV cũng có thể được sử dụng để loại bỏ các hóa chất như chlorine và chloramine từ nước. Quá trình này được gọi là quang phân, và đòi hỏi một liều cao hơn so khử trùng bình thường. Các vi sinh vật khử trùng không được loại bỏ khỏi nước. UV khử trùng không loại bỏ các chất hữu cơ hòa tan, các hợp chất vô cơ hoặc các hạt trong nước. Tuy nhiên, quá trình UV-oxy hóa có thể được sử dụng để đồng thời phá hủy các chất ô nhiễm hóa chất vi lượng và cung cấp khử trùng cao cấp, chẳng hạn như nhà máy tái sử dụng nước uống gián tiếp lớn nhất thế giới ở New York mở cửa các cơ sở Catskill-Delaware Water, tia cực tím khử trùng vào ngày 08 tháng 10 năm 2013. Tổng số 56 lò phản ứng UV hiệu quả năng lượng đã được cài đặt để điều trị 2,2 tỷ US gallon (8.300.000 m3) một ngày để phục vụ thành phố New York.
Nó được sử dụng để thể nghĩ rằng tia cực tím khử trùng hiệu quả hơn cho các vi khuẩn và virus, trong đó có nhiều tiếp xúc với vật liệu di truyền, còn hơn là tác nhân gây bệnh lớn có lớp phủ bên ngoài hoặc quốc gia dạng u nang (ví dụ, Giardia) mà bảo vệ DNA khỏi tia UV. Tuy nhiên, nó đã được phát hiện gần đây rằng bức xạ tia cực tím có thể được phần nào hiệu quả để điều trị các vi sinh vật Cryptosporidium. Những phát hiện này dẫn đến việc sử dụng của bức xạ tia cực tím là một phương pháp hữu hiệu để xử lý nước uống. Giardia lần lượt đã được chứng minh là rất nhạy cảm với tia UV-C khi thử nghiệm đã được dựa trên nhiễm hơn excystation. Nó đã được tìm thấy rằng các nguyên sinh vật có thể tồn tại liều UV-C cao nhưng được khử trùng với liều thấp.
Nước đang phát triển
Một dự án năm 2006 tại Đại học California, Berkeley sản xuất một thiết kế để khử trùng nước rẻ tiền trong cài đặt tài nguyên bị tước đoạt. Dự án được thiết kế để tạo ra một thiết kế mã nguồn mở có thể được điều chỉnh để đáp ứng điều kiện của địa phương. Trong một đề nghị tương tự như năm 2014, sinh viên Úc đã thiết kế một hệ thống sử dụng giấy bạc gói con chip để phản ánh bức xạ tia cực tím mặt trời vào một ống thủy tinh nên khử trùng nước không có điện.
Xử lý nước thải
Tia cực tím trong xử lý nước thải thường được thay thế bằng clo. Đây là một phần lớn vì lo ngại rằng phản ứng của clo với các hợp chất hữu cơ trong dòng nước thải có thể tổng hợp có khả năng gây độc và lâu dài các chất hữu cơ chứa clo và cũng vì những rủi ro môi trường lưu trữ khí clo hoặc hóa chất clo chứa. wastestreams cá nhân để được điều trị bằng cách UVGI phải được kiểm tra để đảm bảo rằng phương pháp này sẽ có hiệu lực do nhiễu tiềm năng như chất rắn lơ lửng, thuốc nhuộm, hoặc chất khác có thể chặn hoặc hấp thụ bức xạ tia cực tím. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, "đơn vị UV để điều trị lô nhỏ (từ 1 đến vài lít) hoặc dòng chảy thấp (1 đến vài lít mỗi phút) của nước ở cấp độ cộng đồng được ước tính có chi phí US $ 20 mỗi megaliter, bao gồm cả các chi phí điện và hàng tiêu dùng và chi phí vốn hàng năm của đơn vị."
Quy mô lớn xử lý nước thải đô thị UV được thực hiện tại các thành phố như Edmonton, Alberta. Việc sử dụng ánh sáng cực tím đã trở thành tiêu chuẩn thực hành trong hầu hết các quá trình xử lý nước thải thành phố. Nước thải hiện đang bắt đầu được công nhận là một nguồn tài nguyên có giá trị, không phải là một vấn đề cần phải được đổ. Nhiều cơ sở xử lý nước thải đang được đổi tên như các cơ sở cải tạo nước, cho dù nước thải được xả ra sông, được sử dụng để tưới cây, hoặc tiêm vào tầng ngậm nước thu hồi sau đó. Tia cực tím hiện đang được sử dụng để đảm bảo nước là miễn phí từ sinh vật có hại.
Bể nuôi cá và ao
Máy khử trùng bằng tia cực tím thường được sử dụng để giúp các vi sinh vật không mong muốn kiểm soát trong hồ, ao. UV chiếu xạ đảm bảo rằng các mầm bệnh không thể tái sản xuất, do đó làm giảm khả năng bùng phát dịch bệnh trong một hồ cá.
Aquarium và tiệt trùng ao thường là nhỏ, với các phụ kiện cho ống cho phép nước chảy qua tiệt trùng trên đường từ một bộ lọc hoặc nước máy bơm bên ngoài riêng biệt. Trong tiệt trùng, nước chảy càng gần càng tốt để các nguồn ánh sáng cực tím. Nước trước khi lọc là rất quan trọng như độ đục của nước làm giảm UVC thâm nhập. Nhiều tiệt trùng UV tốt hơn đã từ lâu ngự lần và hạn chế không gian giữa các nguồn UVC và các bức tường bên trong của thiết bị tia cực tím tiệt trùng.
Vệ sinh phòng thí nghiệm
UVGI thường được sử dụng để khử trùng thiết bị như kính an toàn, dụng cụ, pipettors, và các thiết bị khác. nhân viên phòng thí nghiệm cũng khử trùng thủy tinh và Plasticware bằng cách này. Các phòng thí nghiệm Vi sinh vật sử dụng UVGI để khử trùng các bề mặt bên trong tủ an toàn sinh học ("mũ") giữa sử dụng.
Thực phẩm và đồ uống bảo vệ
Kể từ khi Thực phẩm và Dược Hoa Kỳ ban hành một quy luật vào năm 2001 đòi hỏi mà hầu như tất cả các nhà sản xuất nước trái cây và rau theo điều khiển HACCP, và uỷ giảm 5-log trong các mầm bệnh, UVGI đã nhìn thấy một số sử dụng trong khử trùng nước trái cây như táo tươi ép rượu táo.
Đèn
Một đèn diệt khuẩn 9 W trong một yếu tố hình thức đèn huỳnh quang compact
Bài chi tiết: Bóng đèn diệt khuẩn
UV diệt khuẩn để khử trùng thường nhất được tạo ra bởi một bóng đèn thủy ngân hơi. Low-áp suất hơi thủy ngân có một dòng phát xạ mạnh tại 254 nm, mà là trong phạm vi bước sóng chứng minh tác dụng khử trùng mạnh. Các bước sóng tối ưu để khử trùng là gần 270 nm.
Đèn là một trong hai hỗn hợp hoặc trung áp đèn. đèn UV áp suất thấp cung cấp hiệu suất cao (khoảng 35% UVC) nhưng điện năng thấp hơn, thường là 1 W mật độ công suất / cm (điện trên một đơn vị chiều dài hồ quang). Đèn UV Amalgam là một phiên bản công suất cao hơn các loại đèn áp suất thấp. Chúng hoạt động ở nhiệt độ cao hơn và có tuổi thọ lên đến 16.000 giờ. Hiệu quả của họ là hơi thấp hơn so với các loại đèn truyền thống áp suất thấp (khoảng 33% sản lượng UVC) và mật độ năng lượng là khoảng 2-3 W / cm. đèn UV trung áp có một quang phổ cao điểm đường rộng và phát âm và một đầu ra bức xạ cao nhưng hiệu quả UVC thấp hơn 10% hoặc ít hơn. Mật độ năng lượng điển hình là 30 W / cm³ hoặc lớn hơn.
Các đèn UV để xử lý nước bao gồm các loại đèn chuyên dụng áp suất thấp thủy ngân hơi nước tạo ra bức xạ tử ngoại ở bước sóng 254 nm, hoặc đèn UV trung áp lực sản xuất một sản lượng đa sắc từ 200 nm đến ánh sáng có thể nhìn thấy và hồng ngoại. Các đèn UV không bao giờ tiếp xúc với nước; nó hoặc là được đặt trong một ống tay áo thủy tinh thạch anh bên trong buồng nước hoặc gắn bên ngoài để nước chảy qua các ống tia cực tím trong suốt. Nước đi qua buồng dòng chảy được tiếp xúc với tia UV được hấp thụ bởi các chất rắn lơ lửng, chẳng hạn như vi sinh vật và bụi bẩn, các chất trong suốt. nhỏ|Tùy chọn nhỏ gọn và đa năng với đèn LED UV-C
Điốt phát quang (LED)
Phát triển gần đây trong công nghệ LED đã dẫn đến thương mại có sẵn UV-C đèn LED. UV-C đèn LED sử dụng chất bán dẫn phát sáng giữa 255 nm 280 nm. [8] Sự phát xạ bước sóng là "tuneable" bằng cách điều chỉnh các vật chất của chất bán dẫn. Việc giảm kích thước của đèn LED mở các tùy chọn hệ thống lò phản ứng nhỏ cho phép cho các điểm sử dụng các ứng dụng và tích hợp vào các thiết bị y tế. Tiêu thụ điện năng thấp của chất bán dẫn giới thiệu hệ thống tia cực tím khử trùng có sử dụng các tế bào năng lượng mặt trời nhỏ trong các thiết bị điều khiển từ xa hoặc "thế giới thứ ba".
Hệ thống xử lý nước
Các hồ sơ lưu lượng được sản xuất từ ​​hình học buồng, tốc độ dòng chảy, và mô hình rối được lựa chọn. Hồ sơ cá nhân phóng xạ được phát triển từ đầu vào như chất lượng nước, loại đèn (điện, hiệu quả diệt khuẩn, sản lượng quang phổ, chiều dài hồ quang), và truyền qua và chiều hướng của tay thạch anh. Phần mềm CFD độc quyền mô phỏng cả hai dòng chảy và hồ sơ bức xạ. Sau khi mô hình 3D của các buồng được xây dựng, nó là dân cư với một mạng lưới hoặc lưới đó bao gồm hàng ngàn khối lập phương nhỏ.