cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Highland Football League 2014–15
Bắt đầu từ mùa giải này, đội vô địch giải đấu sẽ đấu play-off với đội vô địch Lowland Football League (hoặc các đội hợp lệ khác từ ngoài SPFL mà được đề cử bởi Hiệp hội bóng đá Scotland), với đội chiến thắng sẽ thi đấu với đội xếp thứ 10 và cuối bảng của Scottish League Two trong trận đấu play-off lên xuống hạng để quyết định đội tham dự League Two 2015–16. Trong trận play-off, Brora Rangers thắng sát nút đội vô địch Lowland League Edinburgh City nhưng thua trong trận chung kết playoff trước đội bóng League Two Montrose, và vì vậy sẽ ở lại thi đấu tại Highland League mùa giải 2015–16.
Bảng xếp hạng
Turriff United bị trừ 3 điểm vì đưa vào sân một cầu thủ không hợp lệ.
Play-off Thăng hạng
Là đội vô địch, Brora Rangers thi đấu với đội vô địch của Lowland Football League, Edinburgh City trong 2 lượt đi và về. Brora thắng trong loạt sút luân lưu, và vào trận chung kết đấu với đội cuối bảng Scottish League Two, Montrose. Montrose thắng 3-2 sau 2 lượt, vì vậy Brora Rangers ở lại Highland League thi đấu mùa giải 2015-16.
Tham khảo
Thể loại:Mùa giải Highland Football League
Gladiolus imbricatus
Gladiolus imbricatus là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lay ơn Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Faiditus darlingtoni
Faiditus darlingtoni là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Faiditus. Faiditus darlingtoni được H. Exline & Herbert Walter Levi miêu tả năm 1962.
Tham khảo
Thể loại:Faiditus
Scrapter pyretus
Scrapter pyretus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Davies mô tả khoa học năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Scrapter Thể loại:Động vật được mô tả năm 2006
Lễ Thân vương
nhỏ|Lễ Liệt Thân vương [[Đại Thiện]] Hòa Thạc Lễ Thân vương (chữ Hán:和碩禮親王, ) là tước vị Thân vương thế tập truyền đời nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc. Do được ban ân con cháu tập tước không bị giáng vị, Lễ Thân vương trở thành một trong Thiết mạo tử vương.
Khái quát
Thủy tổ của Lễ vương phủ là Đại Thiện - con trai thứ hai của Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích, sinh mẫu là Nguyên phi Đông Giai thị. Thái Tổ tứ hào "Cổ Anh Ba Đồ Lỗ" (古英巴圖魯). Sau khi Hậu Kim thành lập, Đại Thiện với thân phận Hòa Thạc Bối lặc tham gia chính sự.
Năm Sùng Đức nguyên niên (1636), Thanh Thái Tông kế vị, Đại Thiện được phong làm "Hòa Thạc Lễ huynh Thân vương" (和硕兄礼亲王). Phong hiệu "Lễ" phiên âm ra tiếng Hán là "đa long ô", nghĩa là hữu lễ, đoan trang.
Chi hệ
Đại Thiện có tất cả tám con trai, trong đó:
Kỳ tịch
Từ năm Minh Vạn Lịch thứ 37 (1609), Đại Thiện đã nắm giữ Hồng kỳ. Đến năm thứ 43 (1615) thì tách Hồng kỳ làm Chính Hồng kỳ và Tương Hồng kỳ, trong đó Tương Hồng kỳ được giao cho trưởng tử Nhạc Thác và thứ tử Thạc Thác cùng nhau nắm giữ. Vì vậy, Lưỡng Hồng kỳ đều thuộc về một chi Lễ vương phủ. Tình huống này mãi đến những năm cuối Khang Hi, có Hoàng tử được phân phong vào Hồng kỳ mới có sự thay đổi. Vì vậy, ngoại trừ một chi Khắc Cần Quận vương thuộc Tương Hồng kỳ, còn lại kỳ tịch của hậu duệ Lễ vương phủ đều thuộc Chính Hồng kỳ đệ tứ tộc.
Địa vị
Lễ Thân vương là Kỳ chủ vương của Chính Hồng kỳ, nắm giữ Kỳ quyền tương đối mạnh mẽ. Mặt khác, vì Thái Tổ trưởng tử Chử Anh thất thế, nên trên thực tế một chi Lễ Thân vương được xem như "Chi trưởng" của Thái Tổ. Vì vậy, địa vị của Lễ vương phủ luôn rất cao, được xem như đứng đầu trong chư Vương Tông thất. Bất luận là thời kỳ nào, Lễ vương phủ đều được chư Vương tôn lên hàng đầu.
Danh sĩ
Một mạch Lễ vương phủ chủ yếu nổi danh vào thời Thanh sơ như Khang Lương Thân vương Kiệt Thư nổi danh là một chiến tướng của nhà Thanh. Hậu duệ sau này có một vài người tương đối nổi danh như Lễ vương đời thứ 9 Chiêu Liên, mặc dù từng bị đoạt tước nhưng lại là người giàu học thức, là người soạn ra "Khiếu đình tạp lục" - một bộ bút ký cực kỳ có giá trị của nhà Thanh. Lại có Thanh mạt Lễ Thân vương Thế Đạc, người đứng đầu Quân cơ Đại thần, trải qua suốt những năm vãn Thanh, lại trải qua ba năm Dân Quốc trước khi mất.
Phủ đệ
Vì xuất hiện trường hợp dị tông thừa kế đại tông, mà một mạch Lễ vương có hai tòa phủ đệ, tức Tốn vương phủ và Khang vương phủ. Tốn vương phủ sau này đổi thành Định vương phủ, nguyên do không nhắc đến. Khang vương phủ nằm ở tây Hoàng thành, phía Tây của phố Nam, đầu hẻm Đại Tương Phòng (大酱房), là tòa trạch cũ của Chu Khuê (周奎), ngoại thích của Sùng Trinh Đế. Trong phủ có cửa chính (5 gian), chính điện (7 gian), phối lầu hai phía Đông Tây (7 gian), hậu điện, thần điện, hậu tráo lâu. Trong các Vương phủ thời Thanh, Lễ vương phủ có hậu điện độc lập, là trường hợp tương đối đặc thù.
Viên tẩm
Lễ vương phần tổng cộng có 3 khu vực, phân biệt là Môn Đầu Thôn (门头村) thuộc Hương Sơn Môn (香山门) (vào thời Thanh sơ), Kim Đỉnh Sơn (金顶山) thuộc Thạch Cảnh Sơn (thời Thanh trung kỳ), và Phúc Thọ Lĩnh thuộc Thạch Cảnh Sơn (thời Thanh mạt).
Viên tẩm ở Môn Đầu Thôn bị trộm phá vào năm 1937, sau đó cây cối cũng lần lượt bị bán đi, kiến trúc phía trên chỉ còn lại Khang Lương Thân vương bia. Viên tẩm ở Kim Đỉnh Sơn cũng bị trộm tàn phá vào những năm 1930, không còn di tích. Cây cối ở viên tẩm Phúc Thọ Lĩnh cũng lần lượt bị đem bán, năm 1953 hậu duệ Lễ vương phủ khởi linh, nay cũng không còn di tích.
Thời Thanh mạt
Lễ Thân vương Thành Hậu vốn tập tước sau khi nhà Thanh đã diệt. Ông là một "Nhà sinh vật học", luôn thích nghiên cứu nhím và rắn, bị nhiều người gọi là "Phong Vương gia" (疯王爷, tức Vương gia bị điên). Ông mất vào năm Dân Quốc thứ 6 (1917), nhưng không có con trai, tước vị do em trai là Thành Khôn thừa tập. Sau khi Thành Khôn tập tước, ông đem Vương phủ cho Hoa Bắc học viện thuê. Ông qua đời năm 29 tuổi, con trai là Tuấn Minh tập tước. Hiện nay hậu duệ của Tuấn Minh đang ở Bắc Kinh.
Mặt khác, chi bên của Lễ vương có một người là Kim Trọng Nhân (金仲仁), danh Xuân Nguyên (春元) - hậu duệ của Phụ quốc Tướng quân Trát Nhĩ Đồ (扎爾圖), thuộc bối tự "Tái", là một người nổi danh trong giới kinh kịch vào thời mạt Thanh.
Bác bỏ tin đồn
Hiện nay, ở Đài Loan xuất hiện một người là Kim Dục Vân (金毓鋆), một số tổ chức và hậu duệ nhà Thanh nói rằng ông là hậu duệ của Lễ Thân vương Thành Hậu. Tuy nhiên trên thực tế, căn cứ vào "Ái Tân Giác La Tông phổ", Thành Hậu vô tự, quá kế cháu trai Tuấn Minh để thừa tự. Em trai là Thành Khôn có ba người con trai là Tuấn Giai (濬楷), Tuấn Minh (濬铭) và Tuấn Viên (濬垣). Tuấn Giai là người lớn tuổi nhất, sinh vào năm Dân Quốc thứ 7 (1918), so với Dục Vân còn nhỏ hơn 11 tuổi. Hơn nữa Thành Hậu vốn thuộc bối tự "Dục", con cháu của ông không thể loại sử dụng bối tử "Dục" nữa. Vậy nên vị Kim Dục Vân này không thể là hậu duệ của Thành Hậu.
Lễ Thân vương
1583 - 1636 - 1648 1622 - 1649 - 1652 1643 - 1652 - 1659 - 1665 1645 - 1659 - 1697 1683 - 1697 - 1709 1705 - 1709 - 1733 1674 - 1734 - 1753 1727 - 1753 - 1805 1776 - 1805 - 1816 - 1829 1756 - 1817 - 1821 1817 - 1821 - 1850 1843 - 1850 - 1914 1864 - 1914 - 1917 1886 - 1917 - 1929 1918 - 1929 - 1951
Xem thêm
Thể loại:Thiết mạo tử vương #
Fissidens danckelmanii
Fissidens danckelmanii là một loài Rêu trong họ Fissidentaceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.
Liên kết ngoài
Thể loại:Fissidens Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1886
Scytodes bocaina
Scytodes bocaina là một loài nhện trong họ Scytodidae.
Loài này thuộc chi Scytodes. Scytodes bocaina được miêu tả năm 2009 bởi Rheims & Antonio D. Brescovit.
Tham khảo
Thể loại:Scytodes
Catocala gitana
Catocala gitana là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catocala
Physocnemum violaceipenne
Physocnemum violaceipenne là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Physocnemum
Ortachne breviseta
Ortachne breviseta là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Hitchc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ortachne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1927
John Roberts
John Glover Roberts, Jr. (sinh ngày 27 tháng 1 năm 1955) là Chánh án thứ 17 và là Chánh án đương nhiệm của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ. Ông đảm đương chức vụ này từ năm 2005, được tổng thống George W. Bush bổ nhiệm sau khi Chánh án William Rehnquist đột ngột qua đời. Ông được đánh giá là người có khuynh hướng thiên về bảo thủ trong quan điểm luật học và pháp chế.
Năm 2003, ông được Tổng thống George W. Bush đề cử và được bổ nhiệm vào một vị trí thẩm phán ở Tòa phúc thẩm liên bang tại Washington D.C., và sau đó là vị trí thẩm phán tại Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ thay thế cho Thẩm phán Sandra Day O'Connor về hưu. Do Chánh án Rehnquist qua đời trước khi Roberts được chính thức bổ nhiệm vào ghế của Thẩm phán O'Connor, Tổng thống Bush đã rút lại đề cử của Roberts và thay vào đó đề cử Roberts cho vị trí Chánh án của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chánh án Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ Thể loại:Sinh năm 1955 Thể loại:Người Indiana Thể loại:Người New York Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Luật Harvard Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Mimosa montana
Mimosa montana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Kunth miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
M
Argyranthemum coronopifolium
Argyranthemum coronopifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Willd.) Humphries mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Liên kết ngoài
Thể loại:Argyranthemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1976
Elaeagnus tarokoensis
Elaeagnus tarokoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Elaeagnaceae. Loài này được S.Y.Lu & Yuen P.Yang mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Nhót Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Tauraco fischeri
Tham khảo
Thể loại:Tauraco Thể loại:Động vật được mô tả năm 1878
Çukurçimen, Refahiye
Çukurçimen là một xã thuộc huyện Refahiye, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 28 người.
Libnotes aurantiaca
Libnotes aurantiaca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Libnotes Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Conteville, Somme
Conteville là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D156 và đường D66, khoảng 15 dặm Anh về phía đồng bắc của Abbeville.
Xem thêm
Xã của tỉnh Somme
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Somme
Bothropoma
Bothropoma là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Colloniidae.
Các loài
Các loài trong chi Bothropoma gồm có:
Liên kết ngoài
Thể loại:Colloniidae
Little Meadows, Pennsylvania
Little Meadows là một thị trấn thuộc quận Susquehanna, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 273 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận Susquehanna, Pennsylvania
Scytodes blanda
Loài này thuộc chi Scytodes. Scytodes blanda được Elizabeth Bangs Bryant miêu tả năm 1940.
Tham khảo
Thể loại:Scytodes
Scrapter rufescens
Scrapter rufescens là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1912.
Tham khảo
Thể loại:Scrapter Thể loại:Động vật được mô tả năm 1912
Faiditus davisi
Faiditus davisi là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Faiditus. Faiditus davisi được H. Exline & Herbert Walter Levi miêu tả năm 1962.
Tham khảo
Thể loại:Faiditus
Fishia evelina
Fishia evelina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Fishia
Dietenheim
Dietenheim là một đô thị thuộc huyện Alb-Donau, bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị nằm ở bờ trái của Iller, 22 km về phía nam Ulm. Đô thị này có diện tích 18,75 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 6798 người.
Tham khảo
Thể loại:Alb-Donau (huyện) Thể loại:Württemberg
Santander de Quilichao
Santander de Quilichao là một khu tự quản thuộc tỉnh Cauca, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Santander de Quilichao đóng tại Santander de Quilichao Khu tự quản Santander de Quilichao có diện tích 521 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Santander de Quilichao có dân số 69660 người.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Cauca Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Gladiolus inandensis
Gladiolus inandensis là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lay ơn Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1892
Kvítkovice
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện České Budějovice Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Strzelce Krajeńskie (công xã)
Gmina Strzelce Krajeńskie là một vùng thành thị - nông thôn (công xã) ở Strzelce-Drezdenko, Lubusz Voivodeship, ở phía tây Ba Lan. Khu vực hành chính của nó là Strzelce Krajeńskie, nằm cách khoảng 25 km về phía đông bắc của Gorzów Wielkopolski.
Gmina có diện tích là 318,57 km2, và tính đến năm 2006, tổng dân số của nó là 17.389 (trong đó dân số của Strzelce Krajeńskie lên tới 10.143, và dân số của vùng nông thôn của Gmina là 7.246).
Gmina gồm một phần của khu vực được bảo vệ gọi là Công viên cảnh quan Barlinek-Gorzów.
Làng
Ngoài Gmina Strzelce Krajenskie, Gmina Strzelce Krajenskie gồm các làng và các khu định cư của Bobrówko, Bronowice, Brzoza, Buszewko, Buszów, Chwytowo, Ciecierzyn, Czyżewo, Danków, Długie, Gardzko, Gilów, Golczewice, địa y, Lipie Gory, Lubicz, Machary, Nam Osiedle, Ogardy, Ogardzki Mlýn, Piastowo, Pielice, Pieńkowice, Przyłęg, Puszczykowo, Sidłów, Slawno, Sokólsko, Śródlesie, Strzelce Klasztorne, Tuczenko, tuczno, Wełmin, Wielisławice, Wilanów và Żabicko.
Gmina lân cận
Gmina Strzelce Krajeńskie giáp với các Gmina của Barlinek, Bierzwnik, Dobiegniew, Kłodawa, Krzęcin, Pełczyce, Santok, Stare Kurowo và Zwierzyn.
Physopleurus amazonicus
Physopleurus amazonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Physopleurus
Drynaria laurentii
Drynaria laurentii là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (H. Christ) Hieron. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Tham khảo
Thể loại:Drynaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Metalasia tricolor
Metalasia tricolor là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
Thể loại:Metalasia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Fissidens darjeelingensis
Fissidens darjeelingensis là một loài Rêu trong họ Fissidentaceae. Loài này được (Renauld & Cardot) P. Syd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Sân bay Herat
Sân bay Herat là một sân bay cách Herat 10,5 km về phía đông nam, ngay phía đông của tuyến đường Herat-Farah, gần Guzara ở quận Guzara.
Sân bay này do Hoa Kỳ xây dựng cuối thập niên 1950 và đã bị quân Đồng minh ném bom năm 2001. Trước khi quân Đồng minh do Mỹ chỉ huy chiếm đóng quốc gia này, đây là một căn cứ quân sự với các loại máy bay như Antonov An-26, Antonov An-32 và Mikoyan-Gurevich MiG-21).
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Afghanistan Thể loại:Danh sách sân bay
Libnotes basistrigata
Libnotes basistrigata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Libnotes Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Seibel S-4
Seibel S-4 là một loại trực thăng do hãng Seibel Helicopter chế tạo. Lục quân Hoa Kỳ định danh là YH-24 Sky Hawk.
Tính năng kỹ chiến thuật (YH-24)
right|300px|Seibel S-4.
Tham khảo
S-4 Thể loại:Trực thăng Hoa Kỳ 1940–1949 Thể loại:Máy bay thử nghiệm Hoa Kỳ 1940–1949 Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Trực thăng quân sự Thể loại:Máy bay trực thăng Thể loại:Máy bay thử nghiệm Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Bandits: Phoenix Rising
Bandits: Phoenix Rising là một game đua xe bắn súng lấy bối cảnh vùng hoang mạc thời hậu tận thế. Người chơi theo chân cặp đôi Rewdalf và Fennec khi họ cố gắng sống sót và kiếm được món tiền lớn cùng một lúc. Trò chơi về sau được chuyển thể sang hệ điều hành Linux.
Bandits: Phoenix Rising nhận được số điểm trung bình hoặc cao hơn trong những bài đánh giá của giới phê bình.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trò chơi điện tử năm 2002 Thể loại:Trò chơi đua xe Thể loại:Trò chơi của Grin (công ty) Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Thụy Điển Thể loại:Trò chơi trên Windows Thể loại:Trò chơi hậu tận thế Thể loại:Diesel (game engine) Thể loại:Trò chơi đua xe bắn súng Thể loại:Trò chơi điện tử một người chơi và nhiều người chơi
Bothropoma decoratum
Bothropoma decoratum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bothropoma Thể loại:Colloniidae
Scrapter ruficornis
Scrapter ruficornis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.
Tham khảo
Thể loại:Scrapter Thể loại:Động vật được mô tả năm 1916
Pronephrium rubrinerve
Pronephrium rubrinerve là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Mett.) Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Pronephrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
Tende (tổng)
Tổng Tende là một tổng của Pháp, nằm ở tỉnh Alpes-Maritimes trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Các xã
Tổng này gồm các xã Tende và La Brigue.
Xem thêm
Tổng của Alpes-Maritimes | Xã của Alpes-Maritimes | Danh sách các tổng ủy viên của Alpes-Maritimes
Tham khảo
Tende
Elaeagnus thunbergii
Elaeagnus thunbergii là một loài thực vật có hoa trong họ Elaeagnaceae. Loài này được Servett. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Faiditus dracus
Faiditus dracus là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Elaeagnus thunbergii
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Nhót Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Faiditus dracus
Loài này thuộc chi Faiditus. Faiditus dracus được Ralph Vary Chamberlin & Wilton Ivie miêu tả năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Faiditus
Cục Xăng dầu, Quân đội nhân dân Việt Nam
Cục Xăng dầu  trực thuộc Tổng cục Hậu cần thành lập ngày 18 tháng 4 năm 1955 là cơ quan đầu ngành quản lý và bảo đảm xăng dầu cấp chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Chú thích
Thể loại:Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng Việt Nam
Argyranthemum dissectum
Argyranthemum dissectum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Lowe) Lowe mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Liên kết ngoài
Thể loại:Argyranthemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
Ortachne erectifolia
Ortachne erectifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Swallen) Clayton mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ortachne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985
Cayeux-en-Santerre
Cayeux-en-Santerre là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D76, khoảng 25 dặm Anh về phía đồng nam của Amiens.
Xem thêm
Xã của tỉnh Somme
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Somme
Lê Chiêu Tông
Lê Chiêu Tông (chữ Hán: 黎昭宗 18 tháng 11 năm 1506 – 19 tháng 1 năm 1527), tên thật là Lê Y (黎椅), là vị hoàng đế thứ 10 của Hoàng triều Lê nước Đại Việt, ở ngôi từ năm 1516 đến 1522, tổng cộng 7 năm với niên hiệu Quang Thiệu.
Lê Y là chắt của Lê Thánh Tông và là cháu gọi Lê Tương Dực bằng chú. Năm 1516, vua Lê Tương Dực bị Nguyên quận công Trịnh Duy Sản giết. Trịnh Duy Sản cùng Hùng quốc công Lê Nghĩa Chiêu lập Lê Chiêu Tông Lê Y lên ngôi Hoàng đế. Hoàng đế mới 11 tuổi, mọi việc đều do Trịnh Duy Sản chủ trương. Tình hình bấy giờ rối ren nên Duy Sản đưa Lê Chiêu Tông tạm lánh khỏi Đông Kinh. Quân nổi dậy Trần Cảo từ phía bắc nhân đó tràn chiếm kinh thành. Về Tây Kinh, Duy Sản nhân danh Chiêu Tông gọi quân 3 phủ, điều động các tướng khác đem quân thủy bộ bao vây Đông Kinh. Sau một trận đánh đẫm máu, Trịnh Duy Sản chiếm được Đông Kinh, Cảo chạy về Lạng Nguyên. Chiêu Tông chính thức khôi phục ngôi báu. Duy Sản thúc quân đi truy diệt, tới Chí Linh (Hải Dương) thì bị phục binh địch giết chết. Cảo nhân đà uy hiếp Đông Kinh lần hai, nhưng Chiêu Tông nhờ có Thiết Sơn bá Trần Chân nên đã đánh bại địch. Từ đó Trần Cảo lui về Lạng Nguyên, lấy sông Nguyệt Đức làm ranh giới chia cắt lãnh thổ với Chiêu Tông.
Sau khi loạn Trần Cảo thoái trào, các đại thần An Hòa hầu Nguyễn Hoằng Dụ, Vĩnh Hưng bá Trịnh Tuy, Thiết Sơn bá Trần Chân quay sang đánh nhau. Hoàng đế hòa giải họ không được. Sau vài trận đụng độ ở Đông Kinh, Nguyễn Hoằng Dụ và Trịnh Tuy đều phải lui về phía nam để lại Trần Chân mạnh nhất trong triều. Chiêu Tông nghe lời dèm giết Trần Chân, đến nỗi các đệ tử là Nguyễn Kính, Nguyễn Áng, Hoàng Duy Nhạc tức giận làm náo loạn kinh thành, phải bỏ lên Bảo Châu. Nhóm Nguyễn Kính, Nguyễn Áng liên kết với Trịnh Tuy chống cự triều đình khiến nhà vua phải nương nhờ Mạc Đăng Dung để dẹp yên. Từ đây Đăng Dung nổi lên nắm quyền quân quốc, cứng rắn thanh trừng những đại thần đối lập. Năm 1521, Chiêu Tông sai Mạc Đăng Dung đem quân đánh con Trần Cảo là Cung ở Kinh Bắc, Lạng Nguyên, bắt được Cung và chấm dứt hoàn toàn loạn Trần Cảo. Quyền thế Đăng Dung càng lớn, năm 1522 hoàng đế cùng một số cận thần lánh khỏi Đông Kinh, hiệu triệu thiên hạ diệt Đăng Dung. Đăng Dung phế Chiêu Tông rồi lập hoàng đệ Xuân lên ngôi. Chiêu Tông mới đầu thuận lợi, tưởng chừng như có thể thống nhất cơ đồ thì lại vụng về làm Trịnh Tuy bất mãn, nên bị Tuy bắt đem về Thanh Hóa. Đăng Dung tung quân đánh Thanh Hóa, phá tan quân Trịnh Tuy, rồi bắt Chiêu Tông đem về giết chết.
Thân thế
Lê Chiêu Tông tên thật là Lê Y (黎椅), sinh ngày 4 tháng 10 năm Đoan Khánh thứ hai (theo dương lịch là ngày 18 tháng 11 năm 1506) tại Đông Kinh, là con trưởng của Cẩm Giang vương Lê Sùng (黎漴). Mẹ là Trịnh Thị Loan, người huyện Thanh Chương, Nghệ An. Cha Lê Y, Cẩm Giang vương Sùng là con trưởng của Kiến vương Lê Tân. Kiến vương Tân là con thứ của vua Lê Thánh Tông và là em vua Lê Hiến Tông. Xét theo dòng dõi, Lê Y là cháu nội Kiến vương Tân, cháu gọi vua Lê Tương Dực bằng chú và là chắt Lê Thánh Tông.
Năm 1516, Nguyên quận công Trịnh Duy Sản cùng thái sư Lê Quảng Độ, thượng thư Trình Chí Sâm lập mưu giết Lê Tương Dực. Vua Tương Dực chết, Duy Sản tính bề lập Lê Quang Trị, con Mục Ý vương Lê Vinh (con trai thứ 3 Kiến vương) lúc đó 8 tuổi. Quang Trị mới giữ ngôi 3 ngày, chưa kịp đặt niên hiệu thì bị Trịnh Duy Đại đem về Tây Kinh. Duy Sản bèn cùng Thái phó Hùng quốc công Lê Nghĩa Chiêu và các huân cựu tông thất đại thần lập Lê Chiêu Tông Lê Y lên ngôi.
Đánh dẹp Trần Cảo, khôi phục đế đô
Dưới đời Lê Tương Dực, có một người tên Trần Cảo làm phản tại vùng Hải Dương, Đông Triều, Thủy Đường. Vua Tương Dực từng đánh bại Trần Cảo, Cảo phải chạy về Ngọc Sơn. Quan quân truy kích thì bị Cảo phá tan. Không lâu sau, Trịnh Duy Sản sát hại Lê Tương Dực. Ngày Chiêu Tông lên ngôi, An Hòa hầu Nguyễn Hoằng Dụ đang đóng quân ở dinh Bồ Đề, nghe tin Duy Sản làm chuyện thí nghịch, liền nổi giận vượt sông, đốt phá phố xá ở kinh thành, định cùng với con em gia thuộc mưu sự phục thù. Duy Sản bèn sai lực sĩ Đàm Cử đón Chiêu Tông về Tây Đô. Trần Cảo nhân đó tiến quân vào chiếm Đông Kinh. Cảo tự xưng làm Thiên Ứng Đế (天應帝), ra triều đường coi chính sự. Thái sư Thiệu quốc công Lê Quảng Độ đầu hàng. Hoằng Dụ đành tạm ngưng việc báo thù Tương Dực để cùng Duy Sản diệt "giặc Cảo", khôi phục hoàng triều Lê.
Sau khi quân triều đình thắng trận, ngày 24 tháng 3 âm lịch Chiêu Tông tới xã Thanh Đàm. Hôm sau nhà vua được Lương Văn hầu Nguyễn Thì Ung cùng văn thần Đỗ Nhạc rước về kinh. Ngày 27 tháng 3 âm lịch, Chiêu Tông chính thức khôi phục ngôi báu, ban chiếu đại xá, đặt niên hiệu là Quang Thiệu (光紹). Bấy giờ Trịnh Duy Đại giữ Quang Trị ở Tây Kinh, nghe đến Chiêu Tông đã chiếm được Đông Kinh, bèn giết Quang Trị và những người em để chạy về Chiêu Tông.
Tháng 8 âm lịch năm 1516, quan quân bắt được thuộc tướng của Trần Cảo là Phan Ất ở huyện Đông Triều, đóng cũi giải về Kinh sư. Chiêu Tông sai chém ở phường Đông Hà. Tiếp đó, Chiêu Tông sai Trịnh Duy Sản làm Tiết chế các dinh quân thủy, quân bộ, Thiêm đô Ngự sử Phạm Khiêm Bính làm Tán lý quân vụ đem quân bình định vùng Hải Dương. Trịnh Tuy cùng An Mỹ hầu Lại Thúc Mậu, Lực sĩ Đàm Cử đi tuần xứ Kinh Bắc. Đến tháng 11 âm lịch, Chiêu Tông sai Trịnh Duy Sản, Nguyễn Hoằng Dụ hợp sức với Minh Vũ hầu Trịnh Củng, Quảng Phúc bá Nguyễn Khắc Nhượng đánh Trần Cảo ở chùa Sùng Nghiêm (Chí Linh, Hải Dương). Hai bên đụng trận ở xã Nam Giản (Chí Linh). Duy Sản thua to, bị Cảo bắt giết. Quân Cảo lại áp sát dinh Bồ Đề, uy hiếp Đông Kinh lần hai. Chiêu Tông sai Thiết Sơn bá Trần Chân đem vài nghìn quân vượt sông, chưa đầy mười ngày đã phá tan quân Trần Cảo. Quân Trần Cảo tổn thất quá nặng phải chạy ra Lạng Nguyên, lấy sông Nguyệt Đức (sông Cầu ngày nay) làm ranh giới và không dám tiến công nữa. Sau Cảo truyền ngôi cho con là Cung rồi đi tu.
Tháng 12 âm lịch năm 1517, các tướng Hà Phi Chuẩn và Nguyễn Lỗ bắt được cựu Thái sư Thiệu quốc công Lê Quảng Độ đưa về Kinh sư. Chiêu Tông nghe lời tâu của Phó tướng Tả đô đốc Vũ Xuyên bá Mạc Đăng Dung, giết Quảng Độ vì tội đầu hàng Trần Cảo.
Các đại thần đem quân đánh nhau giữa kinh sư
Trần Cảo rút đi, các tướng lại chia bè phái đánh nhau. Ngày 1 tháng 7 âm lịch năm 1517, An Hòa hầu Nguyễn Hoằng Dụ và Vĩnh Hưng bá Trịnh Tuy do nghe con em gièm pha nên đã dàn quân chống nhau ở kinh sư. Hoằng Dụ bày quân ở phường Đông Hà, Tuy cũng xếp quân ngoài thành Đại La. Khoa quan Nguyễn Quán Chi tâu việc này với Chiêu Tông. Hoàng đế đem chuyện Liêm Pha và Lạn Tương Như, Giả Phục và Khấu Tuân để dụ họ giảng hòa, nhưng không được. Người cùng họ Tuy là Trịnh Duy Đại cùng chú Hoằng Dụ là Nguyễn Văn Lự hẹn nhau cùng vào gặp vua Chiêu Tông để hòa giải hai họ. Khi đến trước điện, Văn Lự bất ngờ lấy tờ sớ bí mật trong tay áo đưa ra, tâu với Chiêu Tông rằng: "Trịnh Tuy cùng Trịnh Duy Đại bàn mưu với nhau lập Nguyễn Tùng là con Nguyễn Trinh làm ngụy chúa, định làm việc bạo nghịch lớn". Chiêu Tông bèn sai bắt Duy Đại cùng các tướng thuộc hạ do Trịnh Bá Quát đứng đầu đem chém. Sau đó Chiêu Tông sai bêu đầu Duy Đại ra ngoài cửa dinh tướng Trần Chân.
Cùng hôm đó, Nguyễn Hoằng Dụ 3 lần xua quân đánh Tuy ở các phường Vĩnh Xương, Khúc Phố, Phục Cổ. Trịnh Tuy thua chạy về Tây Kinh rồi kéo ra Sơn Nam. Trần Chân là con nuôi của Trịnh Duy Sản, người cùng họ với Tuy nên về phe với Tuy, mang quân đánh đuổi Hoằng Dụ. Hoằng Dụ bỏ chạy vào Thanh Hóa. Chiêu Tông nghe theo lời Trần Chân, sai Tả hiển Thiết Thành bá Nguyễn Công Độ mang quân bộ, Vũ Xuyên bá Mạc Đăng Dung mang quân thủy truy kích Hoằng Dụ. Hoằng Dụ viết tờ thư và bài thơ gửi cho Đăng Dung. Đăng Dung đọc xong liền án binh bất động, để cho Hoằng Dụ thoát. Năm ấy, trong nước đói to, xác người chết đói nằm gối lên nhau. Những nơi trải qua binh lửa như Đông Triều, Giáp Sơn ở Hải Dương; Yên Phong, Tiên Du, Đông Ngàn ở Kinh Bắc là càng đói dữ. Sách Đại Việt Sử ký Toàn thư đã bình luận về tình hình tồi tệ của Đại Việt thời Lê Chiêu Tông: Trước đây, khi Hoằng Dụ đánh nhau với Trần Chân, trời sắp tối, có đám mây năm sắc nổi lên ở phương đông, rồi mây vàng bay tản khắp trời. Người thức giả cho là điềm lạ.
Triều Lê vào thời Quang Thiệu, giặc bên ngoài chưa yên, quyền thần đánh lẫn nhau, chém giết nhau dưới cửa khuyết, chốn Kinh sư đẫm máu. Mặt trời vàng tối, mây trời tán lạc, cái điềm vận nước ngày một suy đã xuất hiện từ đấy.
Vây cánh Trần Chân đuổi vua khỏi kinh thành
Đại Việt Sử ký Toàn thư – bộ quốc sử Đại Việt được hoàn tất vào thời Lê Trung hưng đã phê phán Chiêu Tông về việc nghe lời gièm giết Trần Chân: Trần Chân ở triều Lê, có công lao không phải là nhỏ. Đương lúc giặc Cảo tiếm hiệu cướp ngôi ở Đông Kinh, Chân đem quân một lữ đêm ngày xoay xở đánh lại, đến hơn mười ngày mà tên đầu sỏ Cảo phải rút chạy. Đến khi giặc Cảo lại đánh đến Bồ Đề, Chân đem mấy ngàn quân vượt sông tiến đánh, chưa tới mươi ngày mà đồ đảng của Cảo tan vỡ, mặt trời mặt trăng của nhà Lê lại sáng, tông miếu của nhà Lê lại được thờ, so với Thần My khôi phục nhà Hạ, Cát Phủ khuông phù nhà Chu có khác gì đâu. Thế mà khi giặc lớn chưa dẹp, bọn gian dương dòm ngó, trên thì vua ngu tối tin lời dèm, trong thì mẫu hậu gian phi gây họa, đến nỗi gọi vào cung cấm giết kẻ tướng thần, so với Lý Cao Tông giết Bỉnh Di, Trần Giản Định giết Đặng Tất; kẻ có công bị ngờ vực, người vô tội bị giết hại, ngậm oan nuốt hận, trời đất không hay, há chẳng đau xót lắm ư?
Nhóm thủ hạ của Trần Chân là Nguyễn Kính, Hoàng Duy Nhạc, Nguyễn Áng, Nguyễn Hiêu, Cao Xuân Thì họp binh với nhau ở chùa Yên Lãng (nay là chùa Láng, quận Đống Đa,Hà Nội) đánh sát vào kinh thành. Chiêu Tông nghe tin, đang đem trốn vào Gia Lâm. Bấy giờ, Vĩnh Hưng hầu Trịnh Tuy đóng quân ở xứ Sơn Nam có hơn 1 vạn người, nghe tin nhà vua chạy ra ngoài, quân lính đều tan rã. Quân Sơn Tây của Nguyễn Kính, Hoàng Duy Nhạc thả sức cướp phá, trong thành sạch không, kinh sư thành bãi săn bắn, đánh cá. Chiêu Tông cho gọi Nguyễn Hoằng Dụ ra đánh Nguyễn Kính. Nhưng Hoằng Dụ lưỡng lự không đi. Chiêu Tông bèn sai Cung Kiệm hầu Hà Văn Chính, Cối Khê bá Lê Đại Đỗ đi triệu Mạc Đăng Dung đang trấn thủ Hải Dương về cứu.
Mạc Đăng Dung từ Hải Dương về yết kiến Chiêu Tông, đóng thủy quân ở sông Nhị Hà, cho rằng chỗ nhà vua ở là Súc Ý đường hơi, xin vua chuyển về điện Thuần Mỹ ở dinh Bồ Đề để tiện theo hầu. Đăng Dung cũng sai người đi dụ hàng thủ hạ của Trần Chân, những người này đều nói: "Thiết Sơn bị giết, do ở bọn Chử Khải, Trịnh Hựu, Ngô Bính dèm pha, nếu giết ba người ấy thì vua tôi lại như cũ, không có mưu đồ gì khác". Vua Chiêu Tông bèn giết chết 3 đại thần, nhưng họ đều không hàng, mà càng rông rỡ hoành hoành, đóng quân không rút. Đăng Dung lại xin nhà vua dời đến Bảo Châu (huyện Từ Liêm). Mạc Đăng Dung khuyên Chiêu Tông về Bảo Châu (huyện Từ Liêm), nhưng Đô Ngự sử Đỗ Nhạc và Phó đô Ngự sử Nguyễn Dư can ngăn, Đăng Dung đem giết cả hai, đưa Chiêu Tông cùng em là Lê Xuân về Bảo Châu. Từ đây, đại quyền trong ngoài triều đều nằm trong tay Mạc Đăng Dung.
Trong sách Đại Việt thông sử, đại thần, nhà trí thức thời Lê Trung hưng là Lê Quý Đôn giải thích về sự kiện Chiêu Tông giết Chử Khải, Trịnh Hựu, Ngô Bính để yên lòng quân nổi dậy: "Đăng Dung muốn mượn thế giặc để giết hại đại thần, cho hết vây cánh nhà vua, bèn lập ra kế: Vờ cho người đi dụ bọn Kính, Áng hàng rồi mạo lời chúng yêu sách, liền ức hiếp triều đình giết Đoan quận công Ngô Bính, Thọ quận công Trịnh Hựu, và bọn Trử Khải để vừa lòng giặc".
Trịnh Tuy chống lại triều đình
Chiêu Tông sai người đi mời Nguyễn Hoằng Dụ lần nữa và sai Mạc Đăng Dung cùng đi đánh Nguyễn Kính. Hoằng Dụ được tin, bèn đem quân Thanh Hoa ra cứu nhưng không lâu sau bị Nguyễn Kính đánh bại thảm hại. Hoằng Dụ bỏ chạy về Thanh Hóa rồi chết, để một mình Mạc Đăng Dung ở lại cầm cự.
Tháng 1 âm lịch năm 1519, Trịnh Tuy làm cầu phao tiến quân, qua giữa sông để khiêu chiến với Chiêu Tông. Chiêu Tông sai các tướng đánh phá, chặt đứt cầu phao, giết được thuộc tướng của Tuy là Mai Dương bá. Trịnh Tuy cùng Lê Do rút về vùng Yên Lãng, Yên Lạc (Vĩnh Phú ngày nay). Chiêu Tông lại sai tướng đến đánh, quân Tuy đang đêm kinh sợ trốn chạy.
Tháng 7 âm lịch năm này, Mạc Đăng Dung thống lĩnh các quân thủy bộ vây Lê Do ở Từ Liêm, rồi phá đê cho nước vỡ vào quân Lê Do. Do và Nguyễn Sư chạy đến Ninh Sơn, bị Đăng Dung bắt được, giải về giết chết. Trịnh Tuy bỏ chạy về Thanh Hóa. Các tướng Sơn Tây là Nguyễn Kính, Nguyễn Áng, Hoàng Duy Nhạc đều xin hàng. Ngày 20 tháng 9 âm lịch, Chiêu Tông về Kinh sư, đại xá thiên hạ, thăng các quan lên 1 cấp, phong Mạc Đăng Dung làm Minh quận công (明郡公).
Tháng 4 âm lịch năm 1520, Chiêu Tông sai Lễ bộ Thượng thư kiêm sử quan phó Tổng tài tri Chiêu Văn quán Tú lâm cục Đặng Minh Khiêm biên soạn bộ sử mang tên Đại Việt lịch đại sử ký. Bộ sách này nay không còn.
Xung đột với Mạc Đăng Dung
Đầu năm 1521, Mạc Đăng Dung lại được phong làm Nhân quốc công (仁國公), lĩnh quản binh lực thủy bộ của 13 đạo. Theo Đại Việt thông sử, Đăng Dung đã lập vây cánh rất mạnh, nhà vua biết Đăng Dung có ý chuyên quyền nhưng vẫn mong thuyết phục được người này giữ lòng trung nghĩa. Do vậy, Chiêu Tông đích thân tới phủ Đăng Dung và gia phong chức Thái phó. Tháng 8 âm lịch năm 1521, Chiêu Tông sai Mạc Đăng Dung đem quân đến vùng Kinh Bắc, Lạng Nguyên đánh Trần Cung, con của Trần Cảo. Đăng Dung đánh tan quân Trần Cung, bắt được vợ con đem giết. Cung chạy vào châu Thất Nguyên (Lạng Sơn). Đại Việt Sử ký Toàn thư kể có thuyết nói sau Cung trốn sang nước Minh không thành, bị quan quân đóng cũi đưa về Kim sư. Từ đây loạn Trần Cảo hoàn toàn chấm dứt. Quyền thế của Mạc Đăng Dung càng thêm lớn, kiểm soát toàn bộ triều đình. Dung đem con gái nuôi vào cung hầu, tiếng là chầu hầu, thực ra là để dò xét, coi giữ. Lại cho con trưởng là Mạc Đăng Doanh làm Dục Mỹ hầu (煜美侯), trông coi điện Kim Quang. Đăng Dung đi bộ thì lọng phượng giát vàng, đi thủy thì thuyền rồng dây kéo, ra vào cung cấm, không kiêng sợ gì. Lại giết bọn thị vệ Nguyễn Cấu, Đô lực sĩ Minh Sơn bá Nguyễn Thọ và Đàm Cử.
Ngày 27 tháng 7 âm lịch năm 1522, Chiêu Tông chạy ra huyện Minh Nghĩa ở Sơn Tây (vùng đất nay thuộc tỉnh Hà Tây), lúc đó ông mưu ngầm với nội thần Phạm Hiến, Phạm Thứ, sai người đem mật chiếu vào Tây Kinh bảo Trịnh Tuy nghênh viện. Hoàng thái hậu Trịnh Thị Loan và hoàng đệ Lê Xuân đều không được biết. Hôm sau Đăng Dung nghe tin, cho tướng Hoàng Duy Nhạc rượt theo tới huyện Thạch Thất. Chiêu Tông đem quân huyện Thạch Thất đánh trả, bắt được Duy Nhạc. Trong kinh thành, Mạc Đăng Dung cùng Thái sư Lượng quốc công Lê Phụ và các công hầu lập em của Chiêu Tông là Lê Xuân lên ngôi. Ngày 1 tháng 8 âm lịch, Mạc Đăng Dung cùng Lê Phụ tôn Lê Xuân lên ngô6i, tức Lê Cung Hoàng, tuyên bố phế truất Chiêu Tông. Cung Hoàng lên ngôi, đặt niên hiệu là Thống Nguyên (統元), trong nước lúc đấy tồn tại 2 vị hoàng đế. Cung Hoàng bị Đăng Dung dời đến Hồng Thị, thuộc Hải Dương tạm trú ẩn; ngay khi nghe tin ấy Chiêu Tông ngự về Đông Kinh, trên đường về có dừng chân tại xã Mang Sơn. Lại khoa Cấp sự trung Nguyễn Khắc Tuy đến Mang Sơn yết kiến; Chiêu Tông sai lực sĩ chém Tuy vì khi nhà vua chạy ra Sơn Tây, có gọi Tuy mà Tuy không tới.
Ngày 16 tháng 8 âm lịch, Lê Chiêu Tông ngự ở hành điện Thụy Quang, trăm quan được đến chầu. Nhà vua đưa mật chiếu cho Lâm Xuyên bá Đàm Thận Huy, Phó đô tướng Phúc Sơn hầu Hà Phi Chuẩn về Bắc Giang chiêu tập binh mã. Ngoài ra nhà vua sai Ninh Xuyên hầu Lê Đình Tú huy động các quân doanh thuộc Sơn Nam chốt giữ những nơi xung yếu như Bộc Độ, Ninh Giang và Nghĩa Lễ. Mạc Đăng Dung đánh tan quân Đình Tú, bắt Đình Tú đem về huyện Gia Phúc (nay thuộc huyện Châu Giang, tỉnh Hưng Yên rồi giết. Chiêu Tông còn sai các tướng Nguyễn Kính, Lê Vĩnh, Nghiêm Bá Ký, Kiều Bá Khiêm và Nguyễn Xí đem quân đánh các huyện Gia Lâm, Văn Giang, Đường Hào, Cẩm Giàng và Lang Tài, đánh bất phân thắng bại với Mạc Đăng Dung suốt nhiều tháng. Trong lúc đó, từ hành điện Thụy Quang, Chiêu Tông cử trung sứ 3,4 lần đi gọi Trịnh Tuy đem quân phủ Thanh Hóa ra cứu. Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, Trịnh Tuy thấy Chiêu Tông không tin dùng người giỏi, chỉ nghe lời tiểu nhân, nên dùng dằng không tới.
Sau các trận đánh ban đầu, Lê Chiêu Tông đã thu phục được các xứ Tây, Nam, Bắc, thanh thế rất lớn. Mạc Đăng Dung đem các dinh quân thủy, bộ đánh vào bến Đông Hà. Lê Chiêu Tông sai các tướng Lại Thúc Mậu, Nguyễn Dư Hoan, Nguyễn Định, Đàm Khắc Nhượng dàn trận chống đánh. Các tướng này giao chiến thất lợi, phải lùi dần. 4 quân nhân phe Đăng Dung mang mộc, cầm giáo từ phường Phục Cổ đánh thẳng vào hành điện. Vua Chiêu Tông đang coi chầu phải bỏ chạy ra đình cũ xã Nhân Mục, sau đó dời tới chùa Trùng Quang, xã Thiên Mỗ, huyện Từ Liêm. Ngày 20 tháng 9 âm lịch năm 1522, Lê Chiêu Tông đem quân về Kinh sư, dựng hành điện coi chầu ở phía Tây kinh thành. Vài tuần sau, Trịnh Tuy đem tướng sĩ 3 phủ và các xứ Thanh Hóa gồm hơn 1 vạn người đến hộ giá, rồi Tuy về Thanh Hóa để lại thuộc tướng là Nguyễn Bá Kỷ giúp vua. Nội thần Phạm Điền nghi kỵ Bá Kỷ, bèn xúi Chiêu Tông chém đầu Kỷ, mang đầu đến cửa dinh Trịnh Tuy. Tuy do đó mà sinh lòng hận thù. Ngày 18 tháng 10 âm lịch, các tướng Trịnh Tuy, Trịnh Duy Thuân đem quân tới xã Dịch Vọng, nói phao là đi xét mặt bằng dựng doanh trại chống Đăng Dung. Đến tối, Trịnh Tuy ém quân ở Dịch Vọng. Sáng hôm sau, Trịnh Tuy, Trịnh Duy Thuân bất ngờ xua quân đánh tràn vào hành điện, bắt Chiêu Tông về Tây Kinh. Quốc tử giám tư nghiệp Lê Hữu Trung chết tại trận. Về Thanh Hóa, Trịnh Tuy ép Chiêu Tông giải tán hết các đạo quân cần vương trong nước. Ngày 18 tháng 12 âm lịch năm 1522, Mạc Đăng Dung sau khi dẹp phản loạn Giang Văn Dụ, đuổi khỏi kinh thành, đưa Cung Hoàng từ Hồng Thị về kinh sư.
Năm 1523, sau khi Trịnh Tuy đem Chiêu Tông về Thanh Hóa, quân lực Chiêu Tông bị giảm đáng kể, Đăng Dung liên tiếp sai Sơn Đông hầu Mạc Quyết, Quỳnh Khê hầu Vũ Hộ, Dương Xuyên hầu Vũ Như Quế đi đánh Trịnh Tuy ở Thanh Hoa, phá tan quân Tuy. Tuy liền dời Chiêu Tông lên châu Lang Chánh. Năm đó Đăng Dung nhân danh Cung Hoàng xuống chiếu giáng Chiêu Tông làm Đà Dương vương (陀陽王).
Năm 1525, Cung Hoàng phong Mạc Đăng Dung thêm thành Bình chương quốc trọng sự, đem quân đánh Trịnh Tuy, Tuy thua trận bỏ chạy rồi chết. Đang Dung bắt được Chiêu Tông ở động An Nhân. Về đến kinh sư, Đăng Dung giam Chiêu Tông ở phường Đông Hà. Nghe tin Chiêu Tông bị bắt, các quần thần Phúc Lương hầu Hà Phi Chuẩn, Nghiêm Bá Kỳ, Đàm Thận Huy đều bị truy lùng và giết chết, bấy giờ triều đình đều nằm trong tay Mạc Đăng Dung. Ngày 18 tháng 12 âm lịch năm 1526, dương lịch là ngày 19 tháng 1 năm 1527, Đăng Dung bí mật sai Bái Khê bá Phạm Kim Bảng giết Chiêu Tông ở nơi bị giam, đem xác về chôn ở Vĩnh Hưng lăng.
Hậu thế
Hơn nửa năm sau cái chết của Chiêu Tông, tháng 6 âm lịch năm 1527 Mạc Đăng Dung phế truất Lê Cung Hoàng, lập ra nhà Mạc. Cung Hoàng và mẹ là Trịnh Thị Loan đều bị bức tử; như vậy là Đăng Dung đã giết cả ba mẹ con vua Chiêu Tông. Sáu năm sau (1533), cựu thần nhà Lê là Nguyễn Kim lập Lê Ninh tại Ai Lao, tức là Lê Trang Tông, tái lập nhà Hậu Lê.
Sử sách ghi Trang Tông là con của Chiêu Tông, sinh năm 1515. Điều đó khiến các nhà nghiên cứu nghi ngờ vì khoảng cách giữa Chiêu Tông và Trang Tông quá ngắn, chỉ có 9 năm. Nhà Mạc, trong biểu tâu nhà Minh, phân trần về việc này cũng cho rằng: Nguyễn Kim dựng con mình lên ngôi, nói dối là con của vua Chiêu Tông.
Sử sách chép về cuộc đời Chiêu Tông cũng có mâu thuẫn. Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi Chiêu Tông sinh ngày 4 tháng 10 năm Đoan Khánh thứ 2 đời Lê Uy Mục, tức năm 1506, nhưng khi ông được đưa lên ngôi năm 1516, đáng lý ghi "lên 11 tuổi" lại ghi "lên 14 tuổi" và khi ông bị hại năm 1526, đáng lý phải ghi: "thọ 21 tuổi" thì lại ghi "thọ 26 tuổi" (nếu làm phép suy ngược thì Chiêu Tông có 3 năm sinh khác nhau: 1506, 1503, 1501). Phải chăng việc "hợp thức hoá" cho quan hệ cha - con của Chiêu Tông - Trang Tông chưa được kín kẽ?
Bình luận và nhận định
Đại Việt Sử ký Toàn thư đã phê phán gay gắt sự trị vì của Lê Chiêu Tông: Bấy giờ trong buổi loạn lạc, quyền bính không ở trong tay, bên trong thì nghe lời xiểm nịnh gian trá, bên ngoài lại ham mê săn bắn chim muông, ngu tối bất minh, ương ngạnh tự phụ, bị nguy vong là đáng lắm!
Thời Chiêu Tông là thời kỳ nhiều biến động, rối ren nhất trong thời Lê sơ. Ngoài các cuộc khởi nghĩa liên tiếp nổ ra của nông dân, bạo loạn của các tướng địa phương, còn có các cuộc thanh trừng, sát phạt giữa các đại thần trong và ngoài triều dẫn đến cảnh hỗn loạn khắp Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nước Đại Việt lúc đó. Tuy nhiên, sẽ không thật khách quan nếu quy hoàn toàn trách nhiệm cho vị vua thiếu niên này.
Lê Thái Tông trước đây cũng lên ngôi năm 11 tuổi và cũng phải đối phó với những quyền thần như Lê Sát, Lê Ngân. Nhưng khi đó cơ nghiệp do Lê Thái Tổ để lại còn vững, chính sự nhà Lê đi vào ổn định, trong triều vẫn có nhiều lương thần phù trợ và đặc biệt là không có biến động trong đời sống xã hội, cuộc sống của nhân dân được đảm bảo, do đó ngôi vua của Thái Tông được duy trì. Tới thời Chiêu Tông, lương thần thì ít mà gian thần đã quá nhiều. Sự đổ nát của chính sự nhà Lê thực ra đã bắt đầu từ thời các vua quỷ Uy Mục và vua lợn Tương Dực. Phần lớn các cuộc khởi nghĩa, bạo loạn đã bùng phát từ thời hai vua này, trước khi Chiêu Tông lên ngôi. Nhà Lê đổ nát tới mức khi quân khởi nghĩa Trần Cảo vào kinh, thái sư đầu triều Lê Quảng Độ lập tức theo hàng, vì ông hiểu rằng Chiêu Tông hay Lê Doanh cũng chỉ là những con bài chính trị trong tay các quyền thần thuộc các thế tộc họ Trịnh và họ Nguyễn. Chính sự suy đồi của nhà Lê khiến những người như Trần Cảo rắp tâm xưng hiệu không còn nể sợ "mệnh trời".
Mỗi bước đi của các quan văn, võ đều đầy toan tính, tráo trở: Mạc Đăng Dung kết thông gia với Trần Chân khi Chân đắc thế, nhưng khi cùng Chân đánh Nguyễn Hoằng Dụ lại ngầm thả cho Dụ đi để tranh thủ Dụ làm cái thế chân kiềng; Nguyễn Hoằng Dụ do dự khi phát quân cứu vua; Trịnh Tuy vừa so gươm với triều đình, hôm sau lại đến xin làm quân cần vương. Không riêng Chiêu Tông, các hoàng đế thiếu niên khác được lập khi đó như Lê Doanh, Lê Bảng, Lê Do, Quang Trị... đều nằm trong mục đích "dễ kiềm toả" của các quyền thần để họ thực hiện ý đồ như của Vương Mãng, Đổng Trác trong lịch sử Trung Quốc. Trong cảnh loạn lạc đó, Chiêu Tông đã không đủ sáng suốt để cứu vãn tình hình. Lúc Trần Chân đại phá được Trần Cảo, tình hình đã tạm yên, Cảo phải bỏ ngôi đi tu thoát thân, Nguyễn Hoằng Dụ và Trịnh Tuy phải "nín hơi lặng tiếng", Mạc Đăng Dung chưa có cơ hội "nổi đình đám". Việc ông vội vã sát hại Trần Chân bị các sử gia coi là sai lầm, ví như Lý Cao Tông giết Phạm Bỉnh Di, Trần Giản Định Đế giết Đặng Tất - tự cắt chân tay khi đại cuộc chưa định. Đó là sai lầm đầu tiên của một hoàng đế mới 13 tuổi (1518) vừa trải qua cơn binh hỏa, phải liên tục "di giá" sau khi lên ngôi. Sau đó, khi thoát khỏi tay Mạc Đăng Dung, Chiêu Tông đã có sự hậu thuẫn mạnh mẽ của các tướng ở Bắc Bộ khiến uy thế của Đăng Dung chao đảo, thì ông lại tin theo, dựa vào Trịnh Tuy, một kẻ từng là phản thần của triều đình, từng công khai chống lại ông, khiến lòng người chia lìa. Giả sử lúc đó Chiêu Tông giết Tuy với tội danh như giết phản thần Trịnh Duy Đại trước đây khiến các cánh quân cần vương không bị giải tán thì Mạc Đăng Dung khó mà thay đổi được cục diện nhanh đến như vậy. Đó là sai lầm lớn thứ hai của Chiêu Tông, lúc đó đã 17 tuổi, có 6 năm trải nghiệm trên ngai vàng thời loạn và lần này thì không thể chuộc lại.
Tham khảo
Chiêu Tông, Lê Thể loại:Vua thiếu nhi Việt Nam Thể loại:Vua Việt Nam bị giết Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Vua nhà Hậu Lê Thể loại:Mất năm 1524 Thể loại:Sinh năm 1506
Libnotes buruicola
Tham khảo
Thể loại:Libnotes Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Gladiolus inflatus
Gladiolus inflatus là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được (Thunb.) Thunb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1800.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lay ơn Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1800
Physopleurus crassidens
Physopleurus crassidens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Physopleurus
Danh sách kênh truyền hình tài liệu
Đây là danh sách các kênh tài liệu. Nó cũng chứa các kênh bị cáo buộc là thiên vị dựa trên quan điểm người xem.
Tham khảo
Thể loại:Phim tài liệu Thể loại:Kênh truyền hình
Pentolite
Pentolite là một chất nổ mạnh dùng cho quân đội và cho một số mục đích dân sự, ví dụ như làm đầu đạn hoặc thuốc đẩy.
Pentolite dùng trong quân đội là một hỗn hợp gồm 50% PETN và 50% TNT. Pentolite dùng cho dân sự thường có tỉ lệ PETN thấp hơn và có vận tốc phát nổ xấp xỉ 7800 m/s.
Tham khảo
Thể loại:Thuốc nổ
Scytodes bilqis
Scytodes bilqis là một loài nhện trong họ Scytodidae.
Loài này thuộc chi Scytodes. Scytodes bilqis được miêu tả năm 2006 bởi Rheims, Antonio D. Brescovit & Antonius van Harten.
Tham khảo
Thể loại:Scytodes
Aegilops mutica
Aegilops mutica là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Bothropoma isseli
Bothropoma isseli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.
Danh sách chi của Geometridae: E
Tham khảo
E
Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2003
Giải vô địch bóng đã nữ thế giới 2003 được tổ chức tại Hoa Kỳ và đội vô địch là đội tuyển. Giải đấu ban đầu được dự định tổ chức tại Trung Quốc. Vào ngày 3 tháng 5 năm 2003, giải đấu bất ngờ chuyển qua Hoa Kỳ, do đợt bùng phát bệnh SARS năm 2003 ở Trung Quốc. Do Hoa Kỳ đã tổ chức World Cup 1999, nên FIFA cho rằng Hoa Kỳ sẽ là nước thích hợp nhất để tổ chức với thời gian chuẩn bị rất ngắn trước khi giải bắt đầu. Thêm vào đó, những người yêu bóng đá nữ Mỹ hy vọng rằng giải đấu tổ chức ở đó sẽ cứu được giải chuyên nghiệp nữ của Mỹ là WUSA khỏi bị giải tán.
Để bù cho Trung Quốc, FIFA đã quyết định giải năm 2007 sẽ được tổ chức tại quốc gia này. Đội tuyển cũng được đặc cách vào thẳng vòng chung kết World Cup 2003.
Các đội tham dự
nhỏ|300px|Các đội tuyển tham dự vòng chung kết
Liên kết ngoài
Thể loại:Bóng đá nữ năm 2003 2003  Thể loại:Bóng đá nữ Hoa Kỳ
Sân vận động Ahmed bin Ali
Sân vận động Ahmed bin Ali (ملعب أحمد بن علي), thường được gọi là Sân vận động Al-Rayyan, là một sân vận động bóng đá hiệp hội nằm ở quận Rawdat Al Jahhaniya, Qatar, khoảng 9 kilômét (6 dặm) về phía tây bắc từ trung tâm Al Rayyan. Nó hiện được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá và là sân nhà của Al-Rayyan Sports Club và Al-Kharitiyath Sports Club. Sân vận động được đặt theo tên của Ahmad bin Ali Al Thani, Emir của Qatar từ năm 1960 đến năm 1972. Sân vận động cũ, được xây dựng vào năm 2003, có sức chứa 21.282 chỗ ngồi và bị phá bỏ vào năm 2015. Sân vận động Al Rayyan mới có sức chứa 45.000 chỗ ngồi.
Sân vận động nằm cách Doha khoảng 20 km về phía tây.
Xây dựng
thumb|Quang cảnh Sân vận động Ahmed bin Ali cũ vào năm 2015 Sân vận động Ahmad bin Ali là một trong tám sân vận động được sử dụng cho Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 tại Qatar.
Việc xây dựng sân vận động mới bắt đầu vào đầu năm 2016. Việc này được thực hiện bởi liên doanh giữa Al-Balagh và Larsen & Toubro. Sau World Cup, sân vận động sẽ giảm xuống còn 21.000 chỗ ngồi. Sân vận động mới được xây dựng cho Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 mà Qatar đã đăng cai.
Sân vận động đã tổ chức bốn trận đấu trong khuôn khổ Cúp bóng đá Ả Rập 2021.
Vi phạm nhân quyền
Theo báo cáo của Equidem, những người lao động nhập cư làm việc tại sân vận động này phải đối mặt với nhiều vi phạm về quyền lao động và nhân quyền: Phân biệt đối xử dựa trên quốc tịch, ăn cắp tiền lương (bị giữ lại lương), tổn hại về tinh thần (đe dọa, căng thẳng và văn hóa sợ hãi), làm việc quá sức, rủi ro về sức khỏe và an toàn, dinh dưỡng không đầy đủ, tiếp xúc với COVID-19 tại nơi làm việc, rào cản khi nghỉ ốm, không thể thay đổi chủ, tuyển dụng bất hợp pháp (phí tuyển dụng). Tiếp xúc với COVID-19, công nhân không có lương và thức ăn trong thời gian lệnh đóng cửa.