cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tương lai của một vũ trụ giãn nở
Kỷ nguyên bóng tối (không có sự phân rã proton)
Với các lỗ đen đã bay hơi, tất cả các vật chất baryonic giờ đây sẽ phân rã thành các hạt hạ nguyên tử (electron, neutron, proton và quark). Vũ trụ bây giờ là một chân không gần như tinh khiết (có thể đi kèm với sự hiện diện của chân không giả). Sự giãn nở của vũ trụ từ từ khiến nó nguội đi đến độ không tuyệt đối.
Cuối cùng
Ngoài 102500 năm nếu xảy ra phân rã proton, hoặc năm mà không phân rã proton
Có thể một sự kiện Vụ rách lớn có thể xảy ra trong tương lai. Điểm kỳ dị này sẽ diễn ra ở một hệ số quy mô hữu hạn.
Nếu trạng thái chân không hiện tại là chân không giả, chân không có thể phân rã thành trạng thái năng lượng thấp hơn.
Có lẽ, các trạng thái năng lượng cực thấp ngụ ý rằng các sự kiện lượng tử cục bộ trở thành hiện tượng vĩ mô chính chứ không phải là các sự kiện vi mô không đáng kể bởi vì những nhiễu loạn nhỏ nhất tạo ra sự khác biệt lớn nhất trong thời đại này, vì vậy không thể dự đoán điều có thể xảy ra với không gian hoặc thời gian. Người ta nhận thấy rằng các định luật "vật lý vĩ mô" sẽ bị phá vỡ và các định luật vật lý lượng tử sẽ chiếm ưu thế.
Vũ trụ có thể tránh được cái chết nhiệt vĩnh cửu thông qua đường hầm lượng tử ngẫu nhiên và dao động lượng tử, với xác suất không bằng không tạo ra một Vụ nổ lớn mới trong khoảng năm.
Trong một khoảng thời gian vô hạn, có thể có một sự giảm entropy tự phát, bởi sự tái phát Poincaré hoặc thông qua các dao động nhiệt (xem thêm định lý dao động).
Các sao lùn đen khổng lồ cũng có khả năng phát nổ thành siêu tân tinh sau tới 1032000 năm, giả sử các proton không phân rã.
Các khả năng trên dựa trên một dạng năng lượng tối đơn giản. Tuy nhiên, vật lý của năng lượng tối vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu rất tích cực và dạng năng lượng tối thực tế có thể phức tạp hơn nhiều. Ví dụ, trong quá trình lạm phát, năng lượng tối ảnh hưởng đến vũ trụ rất khác so với cách nó hoạt động ngày nay, vì vậy có thể năng lượng tối có thể kích hoạt một giai đoạn lạm phát khác trong tương lai. Cho đến khi năng lượng tối được hiểu rõ hơn, các tác động có thể có của nó là vô cùng khó dự đoán hoặc mang tính giả thuyết.
Tham khảo
Thể loại:Vũ trụ học vật lý Thể loại:Tương lai Thể loại:Thuyết mạt thế
Tân An
Tân An là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Long An, Việt Nam.
Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Là đô thị cửa ngõ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tân An cũng từng là tỉnh lỵ của tỉnh Tân An cũ trước năm 1956.
Tân An là đầu mối giao thông quan trọng trong vùng, từ trung tâm thành phố, có Quốc lộ 1 đi Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Quốc lộ 62 dẫn lên vùng Đồng Tháp Mười. Đầu năm 2010, đường cao tốc CT01 Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương đi vào hoạt động, tuyến đường này cắt qua Quốc lộ 62 cách trung tâm thành phố khoảng 4 km, là một trong những tuyến đường quan trọng tạo động lực cho thành phố phát triển. Đến Tân An, du khách có thể tham quan các di tích lịch sử văn hoá như bảo tàng Long An, chùa Long Châu, chùa Thiên Khánh... cùng nhiều địa điểm khác.
Vị trí địa lý
Thành phố Tân An nằm về phía tây nam của tỉnh Long An, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh 47 km có vị trí địa lý:
Theo thống kê năm 2019, thành phố có diện tích 81,94 km², dân số là 145.120 người, mật độ dân số đạt 1.771 người/km². Phường 1 là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của thành phố.
Thành phố Tân An là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế, khoa học kỹ thuật của tỉnh Long An. Thành phố vừa nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam, vừa là cửa ngõ kinh tế của các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, có trục giao thông chính thủy bộ chạy qua trung tâm là Quốc lộ 1, Quốc lộ 62 và sông Vàm Cỏ Tây.
Thời tiết - Khí hậu
Thành phố Tân An nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, cận xích đạo, nền nhiệt độ cao và ổn định. Khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4. Nhiệt độ trung bình năm là 27,9 °C. Độ ẩm tương đối ổn định trong năm với mức bình quân là 79,2%. Lượng mưa trung bình là 1.532mm, tập trung từ tháng 5 đến tháng 11 chiếm khoảng 91,7% tổng lượng mưa cả năm.
Thủy văn
Hệ thống sông ngòi, kênh rạch trên địa bàn thành phố khá chằng chịt mang sắc thái của vùng đồng bằng sông Cửu Long và chịu ảnh hưởng chế độ bán nhật triều của biển Đông. Biên độ triều cực đại trong tháng từ 217– 235 cm, đỉnh triều cực đại tháng 12 là 150 cm. Một chu kỳ triều khoảng 13-14 ngày. Do gần cửa biển, biên độ triều lớn, đỉnh triều vào đầu mùa gió chướng nên sông rạch thường bị xâm nhập mặn.
Về mùa lũ sông Vàm Cỏ Tây vừa chịu ảnh hưởng của thủy triều, vừa chịu ảnh hưởng của lũ ở vùng Đồng Tháp Mười tràn về. Mùa khô từ tháng 2 đến tháng 6 nước sông Vàm Cỏ Tây bị nhiễm mặn. Tháng 5 có độ mặn cao nhất 5,489g/lít, tháng 1 có độ mặn 0,079g/l. Độ pH trong nước sông Vàm Cỏ Tây từ tháng 6 đến tháng 8 khoảng 3,8 - 4,3 nên không thể sử dụng cho sản xuất và sinh hoạt.
Địa hình
Địa hình Thành phố Tân An mang đặc điểm chung vùng đồng bằng Sông Cửu Long. Nơi đây địa hình được bồi đắp liên tục và đều đặn dẫn đến sự hình thành đồng bằng có bề mặt bằng phẳng và nằm ngang. Độ cao tuyệt đối biến đổi từ 0,5– 2 m (hệ Mũi Nai) và trung bình là 1-1,6 m. Đặc biệt lộ ra một vùng cát từ Tiền Giang qua Tân Hiệp lên đến Xuân Sanh (Lợi Bình Nhơn) với độ cao thường biến đổi từ 1–3 m.
Tài nguyên
Tài nguyên nước mặt ở Long An khá phong phú, sông Vàm Cỏ Tây đoạn chảy qua Tân An có chiều dài 15,8 km, độ sâu trung bình 15 m, nguồn nước chủ yếu do sông Tiền tiếp sang qua kênh Hồng Ngự và kênh Cái Cỏ. Kênh Bảo Định từ sông Vàm Cỏ Tây nối sông Tiền tại thành phố Mỹ Tho. Ngoài ra còn có Rạch Chanh, Rạch Châu Phê, Rạch Bình Tâm, Rạch Cần Đốt.
Nhìn chung nguồn nước mặt không thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt do bị nhiễm mặn, phèn và ô nhiễm chất thải. Nước mưa 1.200-1.600 mm/năm là nguồn bổ sung quan trọng cho nguồn nước mặt.
Chất lượng nước ngầm ở Tân An được đánh giá là khá tốt, đủ tiêu chuẩn sử dụng cho nhu cầu sinh hoạt. Kết quả phân tích một số mẫu nước ngầm ở thành phố cho thấy độ H=5,3-7,8; C=8–200 mg/l; lượng sắt tổng số Fe= 1.28- 41.8 mg/l. Theo số liệu khảo sát và tính toán của liên đoàn 8 địa chất thủy văn, trữ lượng nước ngầm của thành phố Tân An là trên 133.000 m 3 /ngày đêm. Riêng phường Khánh Hậu, thành phố Tân An có mỏ nước khoáng ở độ sâu 400m đang được khai thác.
Xã Wheatland, Quận Carroll, Iowa
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Carroll, Iowa
Tân An
Đất đai
Đất ở thành phố Tân An biến đổi mạnh theo địa hình. Khoảng 86,13% diện tích đất thuộc nhóm đất phù sa ngọt đang phát triển mạnh, còn lại là diện tích đất phèn. Có thể chia thành năm loại đất chính như sau:
Là một địa bàn hình thành khá lâu nên phần lớn diện tích đất tự nhiên của thành phố Tân An được sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế xã hội. Tuy là tỉnh lị của tỉnh Long An nhưng phần lớn diện tích đất tự nhiên được bố trí cho mục đích nông nghiệp (khoảng 72%). Diện tích đất chuyên dùng chiếm chưa đến 11%. Tổng diện tích đất sử dụng cho đô thị chiếm khoảng 27% tổng diện tích tự nhiên. Mức độ phát triển đô thị trên địa bàn thành phố tương đối thấp, chưa đạt yêu cầu là trung tâm tỉnh lị.
Dân số
Dân số thành phố đạt 181.327 người (2019). Tốc độ tăng dân số bình quân giai đoạn 1989 -1999 là 1,27%, thấp hơn so với mức bình quân của tỉnh (1,55%). Mật độ dân số trung bình của thành phố là 2219 người/km².
Lao động trong độ tuổi năm 1999 là 71.927 người chiếm tỷ lệ 63% dân số, trong đó lao động trong khu vực I chiếm 28%, lao động trong khu vực II chiếm 13,6% và lao động trong khu vực III chiếm 42% trong tổng số lao động, cho thấy mức độ tham gia sản xuất của khu vực thương mại - dịch vụ khá cao. Lao động gia tăng bình quân hàng năm khoảng 2.800 người/năm, trong đó lao động thất nghiệp giảm dần từ năm 1991 là 11.034 người (18%) đến năm 1999 còn khoảng 4.479 người (7%).
Hiện nay trên địa bàn thành phố Tân An đã và đang hình thành một số khu đô thị mới như khu đô thị Green City Long An, khu đô thị ven sông Vàm Cỏ...
Hành chính
Thành phố Tân An có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 9 phường: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, Khánh Hậu, Tân Khánh và 5 xã: Bình Tâm, Lợi Bình Nhơn, An Vĩnh Ngãi, Hướng Thọ Phú, Nhơn Thạnh Trung.
Thời phong kiến
Đầu thế kỷ XVII, Tân An thuộc Chân Lạp. Năm 1620, chúa Nguyễn Phúc Nguyên gả công chúa Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp, cư dân người Việt bắt đầu có mặt ở vùng đất mới phương Nam. Qua một thời gian dài, địa bàn khai phá được mở rộng hơn và ngày càng có những thay đổi đáng kể về diện mạo. Năm 1698, khi Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược, toàn bộ vùng đất mới phương Nam được đặt thành phủ Gia Định. Lúc bấy giờ địa bàn Tân An ngày nay trực thuộc tổng Thuận An, huyện Tân Bình, dinh Phiên Trấn, phủ Gia Định.
Theo Gia Định thành thông chí, năm 1705 Thống suất Nguyễn Cửu Vân - tướng của chúa Nguyễn - sau khi giúp vua Chân Lạp đánh bại quân Xiêm đã cho đóng quân tại Vũng Gù (vùng chợ Tân An ngày nay) và cho đào kênh, lập đồn điền, xây đồn lũy phòng vệ. Đến cuối thế kỷ XVIII, vùng này trở nên trù phú, dân cư đông đúc. Năm 1802, vua Gia Long cho đổi Gia Định phủ thành Gia Định trấn gồm 4 dinh và 1 trấn. Năm 1808 Gia Định trấn lại đổi thành Gia Định thành, dinh Phiên Trấn đổi thành trấn Phiên An. Lúc bấy giờ, vùng Tân An ngày nay trực thuộc huyện Thuận An, phủ Tân Bình, trấn Phiên An.
Thời vua Minh Mạng, năm 1832 Gia Định thành bị giải thể, 5 trấn đổi thành 6 tỉnh. Trấn Phiên An được đổi thành tỉnh Phiên An gồm 2 phủ: phủ Tân Bình và phủ Tân An. Phủ Tân An gồm 2 huyện: huyện Phước Lộc và huyện Cửu An (do huyện Thuận An đổi tên thành). Địa bàn thành phố Tân An hiện nay bao gồm đất đai hai bên sông Vàm Cỏ Tây, thuộc huyện Cửu An, phủ Tân An, tỉnh Phiên An và sau đó là tỉnh Gia Định. Phủ lỵ phủ Tân An đặt tại thôn Bình Khuê, huyện Cửu An (có tài liệu viết là Bình Quê, Bình Khuể - nay là xã Quê Mỹ Thạnh - huyện Tân Trụ).
Thời Pháp thuộc
Với Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Biên Hòa, Gia Định và Định Tường) cho thực dân Pháp làm thuộc địa. Chính quyền thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 thành các hạt thanh tra (inspection), do các viên chức Pháp ngạch thanh tra các công việc bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) đứng đầu, nhưng tạm thời vẫn giữ cơ cấu phủ huyện cũ.
Ngày 9 tháng 11 năm 1864, thực dân Pháp thành lập các khu thanh tra sau trên địa bàn phủ Tân An cũ:
Sau khi chiếm được toàn bộ Nam Kỳ, năm 1868, chính quyền thực dân Pháp bãi bỏ các đơn vị hành chính phủ, huyện, phân chia lại toàn bộ cõi Nam Kỳ. Các hạt thanh tra về sau cũng được đổi thành hạt tham biện (arrondissement), do các Chánh tham biện (administrateur) người Pháp đứng đầu. Tuy vậy, chính quyền thực dân Pháp vẫn giữ lại cơ cấu hành chính cấp thấp như tổng, xã thôn.
Năm 1863, phủ lỵ Tân An được dời từ thôn Bình Khuê về thôn Nhơn Thạnh (nay là thuộc địa bàn phường 5, thành phố Tân An)
Năm 1865, phủ Tân An đổi thành hạt Tân An. Năm 1869, lỵ sở của hạt chuyển về thôn Bình Lập (thôn này được vua Tự Đức ban sắc phong vào năm 1852).
Ban đầu, tỉnh Tân An gồm 3 quận: Châu Thành, Thủ Thừa và Mộc Hóa. Ngày 20 tháng 11 năm 1952, lập thêm quận Tân Trụ thuộc tỉnh Tân An.
Thời Việt Nam Cộng hòa
Ban đầu, chính quyền Quốc gia Việt Nam và sau đó là Việt Nam Cộng hòa vẫn duy trì tên gọi tỉnh Tân An như thời Pháp thuộc.
Sau năm 1956, các làng gọi là xã. Ngày 17 tháng 2 năm 1956, theo Sắc lệnh 21-NV, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tách toàn bộ quận Mộc Hóa và một phần đất đai quận Thủ Thừa ra khỏi tỉnh Tân An, đồng thời hợp với một phần nhỏ đất đai của tỉnh Sa Đéc và tỉnh Mỹ Tho để thành lập mới tỉnh Mộc Hóa.
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh 143/VN để " thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lị tại Việt Nam". Địa giới và địa danh các tỉnh ở miền Nam thay đổi nhiều, một số tỉnh mới được thành lập. Theo Sắc lệnh này, địa phận Việt Nam Cộng Hoà gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh. Lúc này, tỉnh Mộc Hóa được đổi tên thành tỉnh Kiến Tường, còn phần đất đai còn lại của tỉnh Tân An hợp nhất với phần lớn đất đai tỉnh Chợ Lớn để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh Long An. Tỉnh lỵ tỉnh Long An đặt tại Tân An và vẫn giữ nguyên tên là "Tân An", về mặt hành chánh thuộc xã Bình Lập, quận Châu Thành.
Tỉnh Long An bao gồm 7 quận: Bến Lức, Đức Hòa, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Thủ Thừa, Tân Trụ. Ngày 03 tháng 10 năm 1957, quận Châu Thành được đổi tên thành quận Bình Phước, địa bàn Tân An ngày nay chính là xã Bình Lập thuộc quận Bình Phước khi đó.
Từ năm 1975 đến nay
Năm 1976, tỉnh Long An (mới) được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 tỉnh Long An (cũ) và Kiến Tường, cùng với 2 huyện Đức Hoà, Đức Huệ của tỉnh Hậu Nghĩa; tỉnh Long An được sắp xếp lại địa giới hành chính.
Cùng năm, tách đất xã Bình Lập của quận Bình Phước (tức huyện Châu Thành ngày nay) lập thị xã Tân An gồm có 4 phường: 1, 2, 3, 4.
Ngày 14 tháng 1 năm 1983, thị xã Tân An nhận thêm 3 xã Nhơn Thạnh Trung, Bình Tâm, An Vĩnh Ngãi tách ra từ huyện Vàm Cỏ và 3 xã Hướng Thọ Phú, Khánh Hậu, Lợi Bình Nhơn tách từ huyện Bến Thủ.
Ngày 19 tháng 5 năm 1998, lập thêm phường 6 từ xã Lợi Bình Nhơn. Cuối năm 2004, thị xã Tân An bao gồm 6 phường: 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 6 xã: Hướng Thọ Phú, Nhơn Thạnh Trung, Lợi Bình Nhơn, Bình Tâm, Khánh Hậu và An Vĩnh Ngãi.
Ngày 19 tháng 6 năm 2006, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 60/2006/NĐ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường; thành lập phường thuộc thị xã Tân An, tỉnh Long An. Theo đó:
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Tân An có 8.179,3 ha diện tích tự nhiên và 121.337 nhân khẩu, có 14 đơn vị hành chính trực thuộc bao gồm các phường: Phường 1, phường 2, phường 3, phường 4, phường 5, phường 6, phường 7, phường Tân Khánh, phường Khánh Hậu và các xã: Hướng Thọ Phú, Nhơn Thạnh Trung, Lợi Bình Nhơn, Bình Tâm, An Vĩnh Ngãi.
Ngày 19 tháng 4 năm 2007, thị xã Tân An được công nhận là đô thị loại III.
Ngày 24 tháng 8 năm 2009, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết số 38/NQ-CP, về việc nâng cấp thị xã Tân An thành thành phố Tân An thuộc tỉnh Long An. Thành phố Tân An có diện tích tự nhiên 8.194,94 ha và 166.419 nhân khẩu, 14 đơn vị hành chính cấp xã, gồm các phường: Phường 1, phường 2, phường 3, phường 4, phường 5, phường 6, phường 7, Khánh Hậu, Tân Khánh và các xã: Hướng Thọ Phú, An Vĩnh Ngãi, Lợi Bình Nhơn, Bình Tâm, Nhơn Thạnh Trung.
Ngày 5 tháng 9 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1140/QĐ-TTg công nhận thành phố Tân An là đô thị loại II thuộc tỉnh Long An.
Giao thông
Các trục giao thông chính của Long An là QL.1, Tuyến Cao tốc TPHCM - Trung Lương, Tuyến tránh QL.1, QL62, ĐT833, ĐT834, ĐT827A, Đường Châu Thị Kim, Đường Nguyễn Thông. Đây là những tuyến đường giao thông huyết mạch, nối kết thành phố với các huyện trong tỉnh và các tỉnh trong vùng. Trong nội ô Tân An đang tích cực mở đường, nâng cấp chỉnh trang bộ mặt đô thị. Nhiều dự án nâng cấp cơ sở hạ tầng đang được thực hiện nhanh chóng:
Các con đường bị đổi tên ở thành phố Tân An
Đường Gia Long và Thái Lập Thành nay là đường Nguyễn Huệ.
Đại lộ Nguyễn Huỳnh Đức nay là đường Trương Định.
Đại lộ Thống Nhứt và Thủ tướng Thinh nay là đường Nguyễn Trung Trực.
Đường Nguyễn Trung Trực nay là đường Võ Văn Tần.
Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Nguyễn Duy.
Đường Quang Trung nay là đường Trương Công Xưởng.
Đường Phan Thanh Giản nay là đường Phan Văn Đạt.
Đường Võ Tánh nay là một phần đường Nguyễn Đình Chiểu.
Đường Trưng Nữ Vương nay là đường Hai Bà Trưng.
Đường Lê Phát Thanh nay là đường Ngô Quyền.
Đường Trương Vĩnh Ký nay là đường Võ Công Tồn.
Đại lộ Cộng Hòa nay là đường Cách Mạng Tháng 8.
Đường Phan Châu Trinh nay là đường Lý Công Uẩn.
Đường Bartol nay là đường Nguyễn Thái Học.
Di tích
Hình thành từ cuối thế kỷ thứ 17 từ nhiều nguồn nên cộng đồng dân cư thành phố Tân An có kiến thức, tay nghề, kinh nghiệm sản xuất và vốn văn hóa dân gian cũng đa dạng phong phú. Tuy quy mô không lớn nhưng thành phố Tân An cũng khá nổi tiếng ở miền Nam với những nét độc đáo về cảnh sắc, về phong cách sinh hoạt, và là nơi hội tụ văn hóa văn nghệ mang đậm nét bản sắc dân tộc. Đây cũng là nơi có khá nhiều di tích lịch sử văn hóa như lăng Nguyễn Huỳnh Đức và gần 100 ngôi đình chùa, miếu.
Chú thích
Thể loại:Tỉnh lỵ Việt Nam Thể loại:Đô thị Việt Nam loại II
Anchastus diploconoides
Anchastus diploconoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.
Cosmosoma purutha
Cosmosoma purutha là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cosmosoma
Callisia cordifolia
Callisia cordifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được (Sw.) Andiers. & Woodson mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callisia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Mamestra peregrina
Mamestra peregrina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mamestra
Punta (bướm)
Punta là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Bulbine triebneri
Liên kết ngoài
Thể loại:Bulbine Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1943
Vicia suberviformis
Vicia suberviformis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Maire miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đậu răng ngựa
Nguyễn Văn Trường
Nguyễn Văn Trường (1930 - 2018), nhà giáo và chính khách nổi tiếng của Việt Nam. Ông sinh năm 1930 tại Vĩnh Long; giáo sư tại Viện Đại học Huế; hai lần đảm trách chức vụ Tổng trưởng (tức Bộ trưởng) Giáo dục thời kỳ chuyển tiếp giữa Đệ Nhất và Đệ Nhị Cộng hòa. Ông là người tích cực vận động và đóng góp vào sự ra đời của Viện Đại học Cần Thơ vào năm 1966.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bộ trưởng Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Giáo sư Việt Nam Thể loại:Người Vĩnh Long Thể loại:Sinh năm 1930
Trần Hữu Thế (định hướng)
Trần Hữu Thế có thể là:
Fusivoluta pyrrhostoma
Fusivoluta pyrrhostoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.
Tham khảo
Thể loại:Fusivoluta
Mondaí
Mondaí là một đô thị thuộc bang Santa Catarina, Brasil. Đô thị này có diện tích 235 km², dân số năm 2007 là 9126 người, mật độ 41,3 người/km².
Cliffortia repens
Cliffortia repens là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên.
Thanh Miếu
Thanh Miếu là một phường thuộc thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.
Mondaí
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Santa Catarina
Thanh Miếu
Địa lý
Phường Thanh Miếu nằm ở trung tâm thành phố Việt Trì, có vị trí địa lý:
Phường có diện tích 2,63 km², dân số năm 2002 là 8.769 người, mật độ dân số đạt 3.332 người/km².
Lịch sử
Ngày 13 tháng 1 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 10-HĐBT. Theo đó, chia phường Thanh Miếu thành hai phường Thanh Miếu và Thọ Sơn.
Phường Thanh Miếu gồm có các xóm Kiến Thiết, Hòa Bình, Trung Kiên, Đồi Cam, Thanh Miếu, các hồ ven sông Lô và một phần khu đồi A của xã Trưng Vương nhập vào.
Ngày 8 tháng 4 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 39/2002/NĐ-CP. Theo đó, thành lập phường Bến Gót trên cơ sở 256,10 ha diện tích tự nhiên và 5.732 người của phường Thanh Miếu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Thanh Miếu còn lại 263,14 ha diện tích tự nhiên và 8.769 người.
Staurogyne veronicifolia
Staurogyne veronicifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Nees) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Chú thích
Thể loại:Staurogyne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Lycocerus tsuyukii
Lycocerus tsuyukii là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Takahashi miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Lycocerus
Celso Casimiro Domingos
Celso Casimiro Domingos (sinh ngày 12 tháng 7 năm 1996 ở Faro) hay Celsinho, là một cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha thi đấu cho S.C. Farense ở vị trí hậu vệ.
Sự nghiệp bóng đá
Vào ngày 16 tháng 9 năm 2015, Celsinho có màn ra mắt cho Farense trong trận đấu tại Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bồ Đào Nha 2015–16 trước Braga B.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha Thể loại:Hậu vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C. Farense
Pyroneura
Pyroneura là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Nguyễn Văn Trường (định hướng)
Nguyễn Văn Trường có thể là:
Pyroneura
Liên kết ngoài
Thể loại:Erionotini
Hypephyra eutichea
Hypephyra eutichea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypephyra
Amecameca
Amecameca là một đô thị thuộc bang México, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 48363 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang México Thể loại:Hạt của bang México
Anchastus discoidalis
Anchastus discoidalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Waterhouse miêu tả khoa học năm 1900.
Tham khảo
Thể loại:Anchastus
USS Hall (DD-583)
USS Hall (DD-583) là một tàu khu trục lớp Fletcher được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Đại úy Hải quân Elijah Hall (1742-1830), người phục vụ trong Hải quân Lục địa cùng Thiếu tướng Hải quân John Paul Jones. Nó hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, được cho xuất biên chế năm 1946, rồi được chuyển cho Hy Lạp năm 1960 và hoạt động như là chiếc Lonchi (D56) cho đến năm 1990; cuối cùng nó bị tháo dỡ vào năm 1997. Hall được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo
Hall được đặt lườn tại Xưởng hải quân Boston ở Boston, Massachusetts vào ngày 16 tháng 4 năm 1942. Nó được hạ thủy vào ngày 18 tháng 7 năm 1942; được đỡ đầu bởi bà Elizabeth Williams Greenleaf, chắt của Đại úy Hall; và nhập biên chế vào ngày 6 tháng 7 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân J. F. Delaney.
Remigia xylomiges
Remigia xylomiges là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
USS Hall (DD-583)
1943
Hall khởi hành từ Boston, Massachusetts vào ngày 11 tháng 8 năm 1943 cho chuyến đi chạy thử máy huấn luyện dọc theo vùng bờ Đông Hoa Kỳ, rồi đi đến Norfolk, Virginia vào ngày 28 tháng 9. Nó lên đường đi Boston vào ngày 2 tháng 10 để hộ tống cho thiết giáp hạm Pháp Richelieu, quay trở về Norfolk ba ngày sau đó. Nó tiếp tục làm nhiệm vụ hộ tống tại khu vực giữa Norfolk và Boston, cho đến khi lên đường vào ngày 5 tháng 11 nhận một nhiệm vụ đặc biệt cùng các tàu khu trục USS Halligan (DD-584) và USS Macomb (DD-458). Lực lượng gặp gỡ USS Iowa (BB-61) giữa Đại Tây Dương, khi chiếc thiết giáp hạm đang trên hành trình đưa Tổng thống Franklin D. Roosevelt cùng đoàn tùy tùng đi tham dự Hội nghị Teheran. Sau khi vượt đại dương an toàn, lực lượng hộ tống được tách khỏi nhiệm vụ gần Gibraltar vào ngày 17 tháng 11, làm nhiệm vụ hộ tống và tuần tra chống tàu ngầm ngoài khơi bờ biển Tây Phi cho đến ngày 6 tháng 12, khi họ gia nhập trở lại cùng Iowa cho chuyến quay trở về của Tổng thống và đoàn tùy tùng.
1944
Được lệnh đi sang khu vực Mặt trận Thái Bình Dương, Hall khởi hành từ Charleston, South Carolina vào ngày 21 tháng 12 năm 1943, và đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 11 tháng 1 năm 1944. Đến ngày 22 tháng 1, nó rời vùng biển quần đảo Hawaii cùng Lực lượng Viễn chinh dưới quyền Chuẩn đô đốc Richmond K. Turner trong nhiệm vụ tấn công chiếm đóng quần đảo Marshall, một bước tiến lớn trong chặng đường hướng về Nhật Bản. Được phái đi cùng ba tàu tuần dương và ba tàu khu trục khác trong một nhiệm vụ đặc biệt nhằm phá hủy sân bay trên đảo Tarao trong cuộc tấn công, nó tham gia bắn phá hòn đảo này vào ngày 30 tháng 1, phá hủy một kho xăng dầu và nhiều khẩu đội pháo, cũng như bảo vệ các tàu chiến lớn trong cuộc bắn phá. Sau khi Tarao bị vô hiệu hóa, các con tàu hướng đến Kwajalein cho cuộc đổ bộ chính.
Hall thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau trong Chiến dịch quần đảo Gilbert và Marshall kéo dài một tháng. Vào ngày 4 tháng 2, nó hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên đảo Burnet trong khuôn khổ Trận Kwajalein; và trong Trận Eniwetok vào ngày 18 tháng 2, nó bảo vệ cho cuộc đổ bộ lên đảo Engebi và bắn pháo hỗ trợ, rồi sau đó bắn pháo sáng hỗ trợ cho cuộc đổ bộ kéo dài trong các ngày 22 và 23 tháng 2 lên đảo Parry. Sau một chuyến khứ hồi hộ tống các tàu vận chuyển đến Trân Châu Cảng và quay trở lại từ ngày 29 tháng 2 đến ngày 26 tháng 3, chiếc tàu khu trục được phân công tuần tra và canh phòng máy bay tại khu vực Kwajalein. Vào ngày 4 tháng 4, đang khi tìm kiếm một phi công Thủy quân Lục chiến bị bắn rơi gần Wotje, nó bị nhắm bắn hai quả đạn pháo 6 inch suýt trúng từ một khẩu đội pháo phòng thủ duyên hải đối phương, khiến một thủy thủ thiệt mạng. Nó bắn trả trong khi vẫn tiếp tục tìm kiếm, và cuối cùng cứu được viên phi công. Nó tiếp tục công việc tại đây cho đến ngày 12 tháng 5, khi nó rời đảo san hô Majuro để đi Trân Châu Cảng, đến nơi vào ngày 18 tháng 5.
Hall sau đó gia nhập thành phần hộ tống một nhóm 12 tàu chở dầu hạm đội vốn có nhiệm vụ tiếp nhiên liệu cho các đơn vị thuộc Đệ Ngũ hạm đội trong Chiến dịch quần đảo Mariana và Palau. Nó thực hiện hai chuyến đi tiếp nhiên liệu từ Majuro đến quần đảo Mariana, rồi chuyển căn cứ hoạt động sang cảng Seeadler thuộc quần đảo Admiralty vào ngày 26 tháng 8 để bảo vệ cho các đơn vị tiếp nhiên liệu và vận chuyển thay thế trong các chiến dịch xâm chiếm quần đảo Caroline. Nó tiếp tục nhiệm vụ này cho đến ngày 24 tháng 11.
Khởi hành từ đảo Manus vào ngày 29 tháng 11, Hall đi đến vịnh Humboldt thuộc New Guinea để gia nhập Đệ Thất hạm đội, chuẩn bị cho việc tái chiếm Philippines. Nó hộ tống các đoàn tàu vận tải đổ bộ chở quân đi đến vịnh Leyte vào ngày 7 tháng 12, rồi khởi hành từ vịnh San Pedro bốn ngày sau đó để đi sang đảo Mindoro cùng Đội tấn công Mindoro. Khi các con tàu băng qua eo biển Surigao và tiến vào biển Sulu, họ thường xuyên bị máy bay đối phương không kích, nhưng các tàu hộ tống đã đánh trả thành công, bắn rơi bốn máy bay đối phương cho đến ngày 13 tháng 12. Đến ngày 15 tháng 12, nó cùng các tàu hộ tống đã hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên vịnh Mangarin. Khi máy bay Nhật Bản ném bom và bắn phá đợt đổ bộ đầu tiên, chiếc tàu khu trục đã tuần tra và cung cấp hỏa lực phòng không cho các tàu đổ bộ. Hỏa lực từ tàu chiến và máy bay tuần tra hỗ trợ đã bắn rơi 15 máy bay ném bom bổ nhào trong đợt đổ bộ ban đầu.
1945
Sau khi thực hiện hai chuyến đi hộ tống đến vịnh Leyte, Hall gia nhập lực lượng hỗ trợ dưới quyền Phó đô đốc Jesse B. Oldendorf để tham gia cuộc đổ bộ lên vịnh Lingayen. Lên đường vào ngày 30 tháng 12, nó băng qua biển Sulu để đi đến Luzon, và vào ngày 3 tháng 1 năm 1945, lực lượng tấn công chịu đựng nhiều đợt không kích phản công ác liệt, vốn bị đẩy lui bởi không quân và hỏa lực phòng không của các con tàu. Quân Nhật phản công không ngừng nghỉ, và các con tàu phải trực chiến hầu như liên tục trong bốn ngày. Máy bay tấn công tự sát Kamikaze đã đánh trúng tàu sân bay hộ tống USS Ommaney Bay (CVE-79) vào ngày 4 tháng 1, và con tàu hư hại nặng bị bỏ lại và bị hạm đội Hoa Kỳ đánh đắm bằng ngư lôi. Trong hai ngày tiếp theo, bất chấp hàng rào phòng thủ trên không và hỏa lực phòng không dày đặc, đối phương càng tăng cường không kích cảm tử, đánh trúng 16 tàu trong đó có các thiết giáp hạm USS California (BB-44) và USS New Mexico (BB-40).
Sau cuộc tấn công đổ bộ thành công lên vịnh Lingayen vào ngày 9 tháng 1, Hall tiếp tục hoạt động tại vùng biển ngoài khơi vịnh, nơi nó phục vụ như tàu hộ tống và bảo vệ. Vào ngày 29 tháng 1, nó quay trở lại Leyte trước khi lên đường đi Ulithi, nơi nó chuẩn bị cho chiến dịch tiếp theo tại Iwo Jima. Vào ngày 15 tháng 2 ở về phía Tây Saipan, chiếc tàu khu trục tham gia một đội hỗ trợ hỏa lực do soái hạm USS Texas (BB-35) dẫn đầu, và lên đường đi Iwo Jima. Lực lượng đi đến nơi hai ngày sau đó, nơi chiếc tàu khu trục tham gia cuộc bắn phá bờ biển và hỗ trợ cho hoạt động của các Đội phá hoại dưới nước cũng như hỗ trợ hỏa lực cho các tàu quét mìn, cho đến khi binh lính đổ bộ lên bờ vào ngày 19 tháng 2. Nó hoạt động tuần tra và hỗ trợ hỏa lực cho cuộc tranh chấp quyết liệt tại đây, cho đến khi quay trở về Ulithi vào ngày 12 tháng 3, nơi con tàu chuẩn bị cho cuộc đổ bộ tiếp theo lên Okinawa, trở ngại cuối cùng trước khi đặt chân lên chính quốc Nhật Bản.
Hall khởi hành đi Okinawa cùng Lực lượng Đặc nhiệm 54 vào ngày 21 tháng 3, và bắt đầu tuần tra ngoài khơi hòn đảo bị tranh chấp quyết liệt này từ ngày 25 tháng 3. Hỏa lực hải pháo của nó đã đánh đuổi hai xuồng phóng lôi Nhật Bản vào ngày 30 tháng 3, và bắn rơi hai máy bay vào ngày 6 tháng 4. Nó tiếp tục bảo vệ các tàu quét mìn bằng hải pháo, bảo vệ cho các đơn vị hạng nặng của hạm đội, và bắn pháo hỗ trợ lực lượng trên bờ cho đến khi nó lên đường đi Leyte vào ngày 28 tháng 5. Tuy nhiên chiếc tàu khu trục nhanh chóng quay trở lại khu vực chiến sự tại Okinawa vào ngày 13 tháng 6; và đến ngày 16 tháng 6, nó chứng kiến tàu khu trục USS Twiggs (DD-591) va phải một quả mìn, và đã nhanh chóng đi đến trợ giúp, vớt được 48 người sống sót khỏi mặt biển.
Hall rời Okinawa vào ngày 23 tháng 6 để quay về Hoa Kỳ; nó đang được đại tu tại San Pedro, California khi nhận được tin về việc Nhật Bản đầu hàng. Nó đi đến San Diego và được cho xuất biên chế vào ngày 10 tháng 12 năm 1946, được đưa về Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương và neo đậu tại Long Beach, California. Con tàu được huy động trở lại vào ngày 2 tháng 12 năm 1959, và sau một giai đoạn huấn luyện, nó được chuyển cho Hy Lạp mượn trong khuôn khổ Chương trình Viện trợ Quân sự vào ngày 9 tháng 2 năm 1960.
Lonchi (D56)
Con tàu được Trung tá Hải quân Hy Lạp C. Moschos tiếp nhận vào ngày 9 tháng 2 năm 1960 và phục vụ cùng Hải quân Hy Lạp như là chiếc Lonchi (D56). Nó ngừng hoạt động ngày 1 tháng 10 năm 1990 và bị tháo dỡ tại Aliağa, Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1997.
Phần thưởng
Hall được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp tàu khu trục Fletcher Thể loại:Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Tàu khu trục trong Thế Chiến II Thể loại:Tàu khu trục của Hải quân Hy Lạp Thể loại:Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh Thể loại:Tàu thủy năm 1942
Dendropsophus battersbyi
Dendropsophus battersbyi là một loài ếch thuộc họ Nhái bén. Đây là loài đặc hữu của Venezuela. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tomopterus similis
Tomopterus similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Dendropsophus battersbyi
Tham khảo
Thể loại:Dendropsophus
Tomopterus similis
Tham khảo
Thể loại:Tomopterus
Bhavra
Bhavra là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Jhabua thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bhavra có dân số 9263 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Bhavra có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 62%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Bhavra, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh Thể loại:Jhabua
Lycocerus ueharaensis
Lycocerus ueharaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Okushima miêu tả khoa học năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Lycocerus
Callisia filiformis
Callisia filiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được (M.Martens & Galeotti) D.R.Hunt mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callisia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986 Thể loại:Loài ít quan tâm
Bảo tàng Tử đạo Đại Ba Lan - Pháo đài VII
Bảo tàng Tử đạo Đại Ba Lan - Pháo đài VII (tiếng Ba Lan: Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII) là một bảo tàng tọa lạc tại Ngõ Ba Lan, Poznań, Ba Lan. Bảo tàng là một chi nhánh của Bảo tàng Độc lập Wielkopolska. Phương châm hoạt động của Bảo tàng là thu thập và giới thiệu các hiện vật và kỷ vật ghi lại sự tử đạo của người Ba Lan trong thời kỳ Đức chiếm đóng Ba Lan.
Lịch sử
Năm 1963, nhờ nỗ lực của Stanisław Gębczyński, Phòng Tưởng niệm Quốc gia được thành lập, chỉ mở cửa vào dịp Lễ Các Thánh và tháng 4 (Tháng Tưởng niệm Quốc gia). Ngày 31 tháng 8 năm 1979, Bảo tàng Tử đạo Đại Ba Lan được thành lập. Trụ sở của Bảo tàng là một trong mười tám pháo đài của Pháo đài Poznań (hoàn thành vào năm 1880). Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, địa điểm này từng là trại tử thần của Đức Quốc xã.
Bảo tàng Tử đạo Đại Ba Lan - Pháo đài VII đã được đưa vào danh sách các bảo tàng được lưu giữ bởi Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Bảo vệ di sản quốc gia, theo số A.5b của Đạo luật ngày 21 tháng 11 năm 1996 về bảo tàng.
Triển lãm
Bộ sưu tập của Bảo tàng Tử đạo Đại Ba Lan - Pháo đài VII hiện đang chủ yếu bao gồm thư từ trong trại, vật dụng hàng ngày, ảnh, tài liệu của tù nhân, và các thứ khác. Cuộc triển lãm đi kèm với các tấm bảng tưởng niệm được đặt trên các bức tường của pháo đài để tưởng nhớ các nạn nhân của trại.
Tham khảo
Thể loại:Bảo tàng Ba Lan Thể loại:Tội ác chiến tranh Đức Quốc xã ở Ba Lan
Phleum paniculatum
Phleum paniculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Huds. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1762.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phleum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1762
Pyrrhiades
Pyrrhiades là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1777 Thể loại:Họ Bướm nhảy
Cola coccinea
Cola coccinea là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Engl. & K.Krause mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cô la Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Bùi Tuấn (nhà Nguyễn)
Theo gia phả họ Bùi ở làng Liên Bạt, huyện Ứng Hòa, Hà Nội do tổ tiên họ Bùi để lại cùng với các tài liệu sau: thì Bùi Tuấn sinh năm Mậu Thìn (1808) niên hiệu Gia Long thứ chín
Thời trẻ
Từ tuổi ấu thơ, Bùi Tuấn đã chăm chỉ miệt mài đèn sách. Ông thường mang sách ra chùa làng học nhờ cho yên tĩnh.
Năm 17 tuổi, Bùi Tuấn thi đỗ sinh đồ những chật vật mãi, ba khóa tiếp vẫn chỉ đỗ được như thế.
Bùi Tuấn vẫn kiên trì dùi mài kinh sử. Đến năm Minh Mạng thứ 21 (1840), ông đỗ Giải nguyên. Ngay năm sau, ông đỗ đồng tiến sĩ xuất thân. Sau khi đỗ Tiến sĩ, ông lấy tên tự là Trạch, hiệu là Khắc Trai.
Hoạn lộ
Trong thời gian từ 1841-1858, Bùi Tuấn làm nhiều chức vụ trong triều đình nhà Nguyễn.
Từ năm 1858, ông bắt đầu thực hiện công việc quốc gia ở các tỉnh phía Bắc.
Tháng 3 năm 1869, Đề đốc Phùng Tử Tài, người nhà Thanh, đem đại binh ra cửa ải Nam Quan để hợp với quân ta để tiễu phỉ. Quân nhà Nguyễn được điều động với số lượng rất lớn mà dân công vận tải lương thực, vũ khí có hạn. Tổng đốc Vũ Trọng Bình xin triều đình lấy dân phu các hạt, tỉnh miền Bắc giải hộ mỗi tháng thay đổi một lần, tức là thay phiên. Giải pháp này xem ra chưa phải là thượng sách.
Trước tình hình đó, Bùi Tuấn đã dân sớ tấu vua: ’Nếu bắt dân tỉnh Bắc lên tỉnh Lạng để phụ giải e sẽ tốn kém nhiều. Huống chi đem dân Trung Châu làm việc nơi biến chướng thiết tưởng dân tình sẽ mắc mớ, sinh nhiều việc. Nên trích lấy quân đóng ở đao quân thứ ở tinh Lạng vận tải lên Tự Đức đồng ý. Sáng kiến trên đã đỡ cho 8000 dân công Nam Định, Hải Dương, Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh đỡ vất vả. Đó là một hành động vì nước thương dân của Bùi Tuấn.
Đánh dẹp
Đầu mục thổ phỉ Trung Quốc tên Ngô Côn xuất đồ đảng tiến xuống sông Hồng, vây thành Bắc Ninh. Bùi Tuấn đã chỉ huy quân đánh trả. Khi thám báo của ta phát hiện chỗ đóng quân của Ngô Côn, Bùi Tuấn đã cho thần công (dân gian gọi là ông Ầm) bắn vào cho giặc đóng. Ngô Côn trúng đạn chết tại trận. Đồ đảng tan rã rút về biên giới Việt-Trung.
Năm Canh Ngọ (1870), quân nổi dậy từ biên giới do bè đảng của Tô Tú kéo về đánh úp thành Lạng Sơn. Triều đình Huế điều Tổng đốc Vũ Trọng Bình, Tuần phủ Lạng Sơn là Đắc Khoái dưới quyền chỉ huy của Tổng đốc Ninh-Thái Bùi Tuấn dẹp. "Quân ta bắt được hai tướng giặc là Phó đề đốc Đỗ Chuyên và Nguyễn Nhiếp đem xử tại trân để uy hiếp địch" (Báo Quân đội Nhân dân số ra ngày 21 tháng 3 năm 1992).
Qua đời
Tháng 2 năm Nhâm Thân (1872) do lao tâm trí lực, ở tuổi 64, Bùi Tuấn xin cáo quan về hưu. Triều đình Huế còn do dự thì 1 tháng sau ông qua đời vào ngày 1 tháng 3 âm lịch, tức là ngày 8 tháng 4 tại nhiệm sở.
Nghe tin ông mất, vua Tự Đức và các quan trong triều đình xúc động, thương tiếc. Bản dụ của Tự Đức có viết: ’Tự Đức năm thứ 25, tháng 3 ngày 16. Chư thần là Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Chính, Trần Tuyển vâng lệnh thảo đạo dụ. Căn cứ vào tờ trình của Phạm Thận Duật, nguyên Tổng đốc Ninh-Thái về trường hợp Bùi Tuấn lâm bệnh mất. Nhà vua tỏ lòng vô cùng thương tiếc một viên quan nổi tiếng ở hạt Bắc Ninh trong chiến đấu dẹp giặc và điều hành mọi việc. Viên Tổng đốc này từ ngày nhận các công việc khó khăn đã được trên 3 năm, có kế sách phòng thủ, luôn lo lắng việc quân. Nên khi giặc vây hãm đã đủ sức bảo vệ thành, chờ quân viện, hiệp đồng với đại quân để đánh giặc. Phàm mọi việc khẩn cấp trong quân sự Bùi Tuấn đều tỏ rõ tài năng ứng phí, không để lỡ thời cơ. Tuy chưa đánh tan hẳn giặc song đã tỏ rõ năng lực đảm bảo phòng thủ. Viên Tổng đốc này đã không phụ lòng tin cậy của Thánh thượng. Vì công lao đó nên được phong làm Tổng đốc. Nhà người là một phương tướng làm giảm nỗi lo của Trẫm với phương Bắc. Công việc còn dở dang, nhà ngươi lâm bệnh những vẫn mang bệnh làm nhiệm vụ đến lúc chưa kịp rời nhiệm vụ đã bị mất. Thánh thượng thương tiếc, truy tăng hàm Thái tử thiếu bảo theo luật định. Cấp tiền một nghìn quan để lo hậu sự cho Tổng đốc. Nay cắt cử quân thủy lục của tỉnh Bắc để hộ tống linh cữu của Tổng đốc về nguyên quán. Lệnh cho phiên thần ở Hà Nôi lập một đàn tế, thắp hương dọc đường...Khâm tai Theo sắc dụ của vua Tự Đức, linh cữu của Bùi Tuấn được đưa về quâ hương ông ở Liên Bạt, lúc đó thuộc tỉnh Hà Nôi. Mộ ông được đặt tại cánh đồng ngô. So với các lăng mộ thời trước, mộ vị Tổng đốc được truy tặng Thái tử Thiên bảo này thật giản dị: Không có voi chầu, ngựa phục, lính canh,... Phần mộ chỉ xây gạch cao 0,4 mét so với mặt ruộng. Mộ ông chỉ khác mộ dân thường cách đó không xa là phía trước mộ cá nhà bia. Nhà bia xây vuông 4 mét*4 mét, cao 6 mét băng gạch nung, cuốn vòm hai tần tám mái. Phần cổ diêm nhà bia khác chữ Hán ca ngợi thân thế, sự nghiệp của Bùi Tuấn.
==Nghi vấn ==
Theo Đại Nam liệt truyện, không có ghi chép nào của các sử quan triều Nguyễn chép ông với các cuộc khởi nghĩa nông dân.
Theo nhà sử học Hoa Bằng trong chuyện luận "Chống nhà nước phong kiến dưới triều Nguyễn", đăng trên tạp chí nghiên cứu lịch sử (tháng 1 năm 1967) thì ở Thái Nguyên có Lê Văn Thành và Doãn Văn Đắc khởi binh. Ở Bắc Ninh có Nguyễn Văn và Lê Nghiêm cử sự. Tiếp đó có bọn giặc Tàu Tam Đường và giặc Tàu Hoàng Sùng Anh, bọn chúng đều khởi sự vào năm Tân Hợi (1851), Tân Dậu (1861) và Ất Sửu (1865) là những năm cũng có các cuộc khởi nghĩa trên. Lúc này Bùi Tuần vẫn giữ vị trí quan văn ở triều đình và vừa đến Ninh-Thái nhận chức.
Các cuộc khởi nghĩa của Cai Vàng (1862-1864) nổi lên rất ác liệt ở vùng núi rừng Yên Thế, đánh sang Bắc Ninh và Tuyên Quang. Triều đình phải cử nhiều viên tướng đến đàn áp. Đó là Trương Quốc Dụng, Lê Xuân. Theo Hoa Bằng, trận cuối cùng của đội quân Cai Vàng thất bại dưới tay của Đội Hến. Đó là tháng 8 năm Quý Hợi (1863). Vợ của Cai Vàng tiếp tục lãng đạo nghĩa quân thêm một năm, rồi khởi nghĩa tan rã. Đó là lúc Bùi Tuấn đến nhận chức quyền chưởng Ninh-Thái Tổng đốc quan phòng. Ông không tham gia đàn áp cuộc khởi nghĩa này.
==Ca ngợi ==
Đại Nam chính biên liệt truyện
Trong Nhị thập và Tam thập tam quyển của bộ sử này có viết: ’Tự Đức, năm thứ 15, Bùi Tuấn làm tả tham tri bộ binh. Năm thứ 22 được làm Hộ lý tuần phủ, Tổng đốc Ninh-Thái. Bùi Tuấn đã nhiều năm dẹp giặc ở biên cương Tây Bắc. Lúc đó ở Bắc Ninh có bọn giặc Ngô Côn, đem đồ đảng đến đánh tỉnh thành. Thế giặc lúc đó cực kỳ hung hãn. Trong thành chỉ còn lại hơn 300 quân lính, tình thế nguy ngập. Bùi Tuấn đã gấp rút rh]cj thi các biện pháp giữ thành, ra lệnh cho cư dân ngoài phố phải vào ở trong thành, chọn những người khỏe mạnh bổ sung vào quân của triều đình. Khi giặc vây thành, Bùi Tuấn đã ngày đêm ở trên mặt thành dốc thúc binh lính chống cự và dùng đại bác bắn phá vào nơi linh địch tập trung động. Tên Ngô Côn trúng đạn chết. Tuần còn tuyển dụng những người dũng cảm để tổ chức tác chiến phối hợp với quân viện của Ông Ích Khiêm, hợp sức trong ngoài phá giặc, đã chém hàng ngàn đầu giặc, do đó vòng vây đã được giải. Sau đó đã hợp đồng với đai binh phá sạch giặc. Tất cả nhu yếu phẩm, lượng thực, thực phẩm đều được chuẩn bị từ trước, không phiền hà dân chúng. Ngoài ra còn phối hợp với quân của Phùng Tử Tài trong chiến đấu. Năm thứ 25, Bùi Tuấn được phong làm Tổng. Trong nhiều năm gian khổ chiến đấu nên mang bệnh. Thuộc thang không khỏi, mất năm 64 tuổi khi đăng chức.
Bùi Tuấn vốn có tài thao lược, nhiều năm làm nhiệm vụ ở những nơi khó khăn, đã cố gắng làm hết trách nhiệm của mình
Bài văn bia ở quê nhà
Bài văn bia này do Dương Lâm và Lê Đăng Nẫm. Một đoạn được viết như sau: ’Tướng công đã đỗ đầu khoa thi Hương và đỗ Tiến sĩ cập đệ. Tướng công làm quan trong triều hơn 30 năm
Dụ chỉ của nhà vua cũng nêu lòng thương tiếc và ghi công hai lần tướng công đi dẹp giặc
Tướng công thật đã không hổ thẹn là bậc hình thần đã có công lao vất vả ở ngoài cõi cho đến tận lúc mất đi. Nay viết văn này để công bố cho mọi người đều biết.
Công lao ở trong triều, sự nghiệp ngoài biên ải, niềm mến yêu trong lòng dân, nỗi thương tiếc trong nhân sĩ đâu phải là ý riêng của một nhà
==Biên niên sử ==
Con cháu
Bùi Tuấn là người khai khoa của dòng họ Bùi ở Liên Bạt. Con cháu ông nối tiếp nghiệp Nho có :
Nhận định
Sinh ra, lớn lên và phục vụ trong 4 đời vua nhà Nguyễn, lúc thịnh, lúc suy lại bị giặc ngoại xâm đô hộ. Cuộc đời của Bùi Tuấn thật vất vả, gian nan. Nhưng Bùi Tuấn xứng đáng là một sĩ phu xứng đáng được người đời tôn trọng, một ngôi sao sáng của dòng họ Bùi và của cả sĩ phu thời Nguyễn.
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 1808 Thể loại:Mất năm 1872 Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Quan lại nhà Nguyễn Thể loại:Tiến sĩ nhà Nguyễn
Xã Wheeler, Quận Lyon, Iowa
Xã Wheeler (Wheeler Township) là một xã thuộc quận Lyon, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.157 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Lyon, Iowa
Nguyễn Hữu Cầu (quận He)
Nguyễn Hữu Cầu (chữ Hán: 阮有求; 1712 – tháng 3 1751 ) là thủ lĩnh một cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài lớn vào giữa thế kỷ 18.
Xuất thân
Ông là người xã Lôi Động ("sấm trong hang sâu") tổng Hương Đại, huyện Thanh Hà (nay thuộc xã Tân An), huyện Thanh Hà, Hải Dương, Việt Nam.
Nguyễn Hữu Cầu xuất thân trong gia đình nông dân nghèo, có tài cả văn kiêm võ, lại bơi lội rất giỏi nên được gọi là quận He. He là tên loài cá ở biển Đông, bởi Hữu Cầu bơi khoẻ và hùng dũng nên được gọi như vậy.
Đầu quân
Hữu Cầu vì nhà nghèo nên đi làm cướp, sau theo Nguyễn Cừ khởi nghĩa, được Cừ yêu quý gả con gái là Nguyễn Thị Quỳnh cho. Chẳng bao lâu ông nổi tiếng là một viên tướng giỏi võ nghệ, dũng cảm gan dạ và nhiều mưu lược. Cầu được nhân dân gọi là quận He.
Thủ lĩnh ba quân
Khi Nguyễn Cừ bị bắt, Nguyễn Hữu Cầu đem thủ hạ về giữ núi Đồ Sơn và đất Vân Đồn. Năm 1743, quận He giết được Thủy Đạo đốc binh là Trịnh Bảng, tự xưng làm Đông Đạo Thống Quốc Bảo Dân Đại tướng Quân, thanh thế lừng lẫy. Sau đó bị Hoàng Ngũ Phúc đem binh đến vây ở núi Đồ Sơn, Hữu Cầu phá vây ra, về đánh lấy thành Kinh Bắc. Trấn phủ là Trần Đình Cẩm và Đốc đồng là Vũ Phương Đề đánh thua ở Thị Cầu phải bỏ ấn tín mà chạy; ở Thăng Long được tin ấy triều đình rất lo lắng.
Hoàng Ngũ Phúc đem binh về, cùng với Trương Khuông lấy lại thành Kinh Bắc, nhưng thế Nguyễn Hữu Cầu vẫn mạnh, phá quân của Trương Khuông ở làng Ngọc Lâm (thuộc huyện Yên Dũng), đuổi quân của quan thống lĩnh Đinh Văn Giai ở Xương Giang (thuộc huyện Bảo Lộc) rồi lại về vây dinh Thị Cầu. Trịnh Doanh sai Hoàng Ngũ Phúc và Phạm Đình Trọng đem binh đến đánh bại Hữu Cầu ở Xương Giang.
Vì ngày thường cướp được thóc gạo của thuyền buôn, đem cho dân nghèo, cho nên quận He đi đến đâu cũng có người theo, muốn lấy bao nhiêu quân lương cũng có. Nguyễn Hữu Cầu được các sử gia đánh giá là người kiệt hiệt, nhiều mưu mẹo nhất trong số các thủ lĩnh khởi nghĩa lúc đó. Có khi bị vây hàng mấy vòng, ông chỉ một mình một ngựa phá vây ra, rồi chỉ trong mấy ngày lại có hàng vạn người đi theo.
Các tướng sĩ họ Trịnh ai cũng sợ quận He, duy chỉ có Phạm Đình Trọng là bạn học thuở nhỏ là người hiểu quận He. Hai người đố kỵ nhau từ trước (xem phần Đối chữ với Phạm Đình Trọng bên dưới), sau đó lại đối địch, Hữu Cầu đào mồ mẹ Trọng đổ xuống sông. Từ đó Phạm Đình Trọng thề không cùng sống ở đời với Nguyễn Hữu Cầu.
Năm 1746, quận He cho người đem vàng về đút lót cho Đỗ Thế Giai và người nội giám là Nguyễn Phương Đĩnh để xin hàng, Trịnh Doanh thuận cho và lại phong cho làm Hướng Nghĩa Hầu.
Nguyễn Hữu Cầu tuy đã xin về hàng, nhưng vẫn cứ cướp phá các nơi, sau lại về phá ở đất Sơn Nam. Phạm Đình Trọng đánh đuổi Hữu Cầu ở Cẩm Giàng, Hữu Cầu nhân lúc kinh thành không ai phòng bị, nên lẻn về đánh, ngay đêm hôm ấy kéo quân về bến Bồ Đề. Đến nơi thì trời vừa sáng; có tin báo, Trịnh Doanh tự đem quân ra giữ ở bến Nam Tân. Phạm Đình Trọng biết tin ấy lập tức đem quân về đánh mặt sau, Hữu Cầu lại thua bỏ chạy, về cùng với Hoàng Công Chất cướp ở huyện Thần Khê và Thanh Quan. Phạm Đình Trọng và Hoàng Ngũ Phúc lại đem binh xuống đánh đuổi. Hoàng Công Chất chạy vào Thanh Hóa, Hữu Cầu chạy vào Nghệ An, hợp với thủ lĩnh khởi nghĩa tên là Diên ở Hương Lãm (thuộc huyện Nam Đường).
Năm 1751, Phạm Đình Trọng đem quân vào đánh phá trại. Hữu Cầu chạy đến làng Hoàng Mai thì bị bắt, đóng cũi đem về nộp chúa Trịnh. Trịnh Doanh đem cùng lúc đó dẹp được Nguyễn Danh Phương, bắt mang về Kinh đô, đi đến làng Xuân Hi, huyện Kim Anh, gặp người của Phạm Đình Trọng giải Nguyễn Hữu Cầu đến. Trịnh Doanh bèn mở tiệc khao quân, bắt Danh Phương dâng rượu, Hữu Cầu thổi kèn.
Hữu Cầu nuốt nhục hầu chúa, khi về kinh thành định vượt ngục nhưng không thành. Tháng 3 năm 1751, ông bị hành hình. Phạm Đình Trọng mang quân về quê ông, quật mộ bố Nguyễn Hữu Cầu, giết 3 họ gia quyến ông. Vợ ông là Nguyễn Thị Quỳnh tự tử.