cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
George VI của Anh
Chiến tranh thế giới thứ hai
Năm 1945, sau những chiến thắng dồn dập ở Pháp và Tây Âu, liên quân Anh-Mỹ tiến vào miền tây Đức. Hồng quân Liên Xô cũng thực hiện nhiều chiến dịch lớn đánh thủng các tuyến phòng thủ Đức ở phía đông. Ngày 30 tháng 4 năm 1945, Adolf Hitler tự sát. Ngày 9 tháng 5, Đức đầu hàng vô điều kiện. Trước đó 1 hôm (8 tháng 5), người dân Anh đã ăn mừng ngày chiến thắng phát xít ở châu Âu; Quốc vương mời Churchill lên đứng trước ban công điện Buckinham, cùng hoàng gia chia vui với dân chúng. Quần chúng tụ tập trước điện, nhiều người hô to "Chúng tôi muốn có Quốc vương".
Tháng 1 năm 1946, Liên Hợp Quốc mở phiên họp đầu tiên tại Luân Đôn. George lên đọc diễn văn, khẳng định "niềm tin của chúng tôi vào các quyền bình đẳng của nam nữ và của các dân tộc lớn nhỏ".
Từ đế quốc thành khối thịnh vương chung
thumb|George VI (bên phải) cùng thủ tướng Anh [[Clement Attlee, tháng 7 năm 1945.]]
Thời kỳ George VI tại vị chứng kiến sự đẩy mạnh quá trình tan rã của đế quốc Anh. Trước đây quy tắc Westminster năm 1931 đã xác nhận các quốc gia tự trị thành những nhà nước có chủ quyền đầy đủ. Quá trình chuyển hóa của đế quốc Anh thành một liên hiệp tự nguyện giữa các nhà nước độc lập, gọi là Khối thịnh vượng chung các dân tộc (Commonwealth of Nations) có thêm nhiều dấu mốc mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong thời gian cầm quyền của thủ tướng Clement Attlee, Ấn Độ giành độc lập, trở thành 2 quốc gia tự trị Ấn Độ và Pakistan năm 1947. George từ bỏ ngôi Hoàng đế Ấn Độ, thay vì đó giữ ngôi Quốc vương Ấn Độ và Quốc vương Pakistan. Năm 1950, ông bỏ ngôi Quốc vương Ấn Độ sau khi Ấn Độ trở thành một nước cộng hòa bên trong Khối thịnh vượng chung các dân tộc. Năm này George nhận tước hiệu Nguyên thủ Khối thịnh vượng chung. Ông tiếp tục làm Quốc vương Pakistan đến khi qua đời. Cùng thời gian đó, một số nước khác rời khỏi Khối thịnh vượng chung, ví dụ như Miến Điện tháng 1 năm 1948, Palestine (bị chia cắt giữa Do Thái và các quốc gia Ả Rập) tháng 5 năm 1948 và Cộng hòa Ireland năm 1949.
Sau khi mất Ấn Độ, Quốc vương chú tâm nhiều hơn đến việc duy trì quan hệ với nước tự trị Nam Phi. Năm 1947, George VI cùng hoàng gia đi thăm Nam Phi. Bấy giờ Liên hiệp Nam Phi đang sắp có bầu cử, nên thủ tướng Nam Phi Jan Smuts hy vọng chuyến thăm của George sẽ đem lại lợi thế chính trị giúp Smuts tái đắc cử. Tuy nhiên, George VI hoảng hồn khi chính phủ Nam Phi hướng dẫn ông chỉ bắt tay với người da trắng. Ông còn gọi các cận vệ Nam Phi của mình là "đám Gestapo". Sau chuyến thăm này, Smuts thua cuộc tổng tuyển cử Nam Phi năm 1948. Chính phủ mới Nam Phi thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc rất hà khắc.
Sức khỏe và qua đời
Do nghiện thuốc lá và chịu nhiều áp lực trong chiến tranh, sức khỏe của Quốc vương suy giảm rõ rệt vào cuối thập niên 1940 – đầu thập niên 1950. Ông mắc nhiều căn bệnh như ung thu phổi, xơ vữa động mạch và thuyên tắc mạch máu. Bắt đầu từ năm 1949, ông bị tắc động mạch ở chân phải, dẫn đến nguy cơ phải cắt bỏ chân phải ông (may mắn là việc này đã không xảy ra). Tháng 3 năm 1949, ông được phẫu thuật cắt đoạn dây thần kinh giao cảm lưng tại điện Buckingham. Ca phẫu thuật này được giáo sư James Learmonth tiến hành với sự hỗ trợ của giáo sư Paterson Ross, và kéo dài khoảng nửa tiếng đồng hồ. Sau lần này, Quốc vương đủ hồi phục để chủ trì cuộc họp Hội đồng Cơ mật ngày 29 tháng 3 năm 1949. Tuy nhiên, giáo sư Learmonth khuyên Quốc vương nên giảm nhịp độ sống vì nếu thuyên tắc mạch máu tái phát sẽ rất khó chữa trị. Quốc vương lui về điền trang Sandringham và sống khép kín hơn. Trong khi đó, Vương nữ trưởng Elizabeth, người thừa kế ngai vàng, và phu quân Philip, Công tước xứ Edinburg xuất hiện nhiều hơn trong các sự kiện công chúng, cũng như các chuyến công du nước ngoài (Hoa Kỳ, Canada, Đông Phi,...).
Ngày 3 tháng 5 năm 1951, Quốc vương đứng ra khai mạc Đại hội Anh (Festival of Britain), một nỗ lực nhằm khẳng định sự phục hưng và trường tồn của nước Anh sau chiến tranh. Cuối tháng 5 năm này, ông lại bị bệnh nặng, một đội ngũ giỏi gồm Horace Evans, Daniel Davies, John Weir và Geoffrey Marshall đến khám cho Quốc vương, họ phát hiện một khối u ác tính ở phổi bên trái của Quốc vương. Ngày 23 tháng 9 năm 1951, phẫu thuật viên Clement Price Thomas làm phẫu thuật cắt bỏ phổi bên trái của Quốc vương. Quốc vương có hơi hồi sức, nhưng bị khản tiếng; do vậy, trong lễ khai mạc phiên họp quốc hội tháng 11 năm 1951, Đổng lý Văn phòng Gavin Simonds thay mặt Quốc vương đọc diễn văn từ ngai vàng (seech from the throne). Năm 1951, đài phát thanh loan thông điệp Giáng sinh của Quốc vương đi toàn quốc. Trên thực tế, bài phát biểu này được ghi âm trước theo từng phần nhỏ, rồi người ta chắp vá lại.
Ngày 31 tháng 1 năm 1952, Quốc vương không theo lời khuyên của những người thân tín, thân hành đi phi trường Luân Đôn để tạm biệt Vương nữ trưởng Elizabeth và phu quân Philip, hai người đang chuẩn bị công du Úc theo đường Kenya. Sau đó Quốc vương về điền trang Sandringham; sáng ngày 6 tháng 2 năm 1952, các tôi tớ đánh thức George thì thấy Quốc vương đã qua đời. Ông qua đời trong giấc ngủ do chứng huyết khối động mạch vành ở tuổi 56. Vương nữ Elizabeth vội bay từ Kenya về Anh để nối ngôi, tức là Nữ vương Elizabeth II.
Từ ngày 9 tới ngày 11 tháng 2 năm 1952, quan tài Quốc vương George được đặt ở Nhà thờ St. Mary Magdalene, Sandringham, sau đưa về quàn ở sảnh điện Westminster. Lễ tang ông được cử hành ở Nhà nguyện Thánh George, lâu đài Windsor vào ngày 15 tháng 2. Thoạt đầu ông được táng ở hầm mộ hoàng gia, sau được rước về Nhà nguyện Tưởng niệm Quốc vương George VI bên trong Nhà nguyện Thánh George vào ngày 26 tháng 3 năm 1969. Năm 2002, 50 năm sau khi ông mất, di hài vợ góa ông, Vương hậu Elizabeth, và tro cốt con gái út ông, Vương nữ Margaret (hai người cùng từ trần năm này) được táng chung với ông trong nhà nguyện này. 20 năm sau, ngày 19 tháng 9 năm 2022, di hài con gái ông, Nữ vương Elizabeth II và chồng bà là Philip, Vương tế Anh cũng được an táng trong nhà nguyện này.
Di sản
thumb|left|upright|Tượng George VI trên đường [[Carlton House Terrace#Carlton Gardens|Carlton Gardens, Luân Đôn.]]
Theo nhìn nhận của Nghị sĩ Đảng Lao động George Hardie, vụ Edward VIII thoái vị năm 1936 "có ích cho chủ nghĩa cộng hòa hơn 50 năm tuyên truyền [của những người cộng hòa]". George VI ngay sau khi nhận nhường ngôi, đã viết thư cho Quốc vương Edward rằng ông đã bất đắc dĩ tiếp quản một "ngai vàng" suy suyễn và phải "làm cho nó vững mạnh trở lại". Những lời này cho thấy tại thời điểm George lên ngôi, người dân đã mất niềm tin rất nhiều vào chế độ quân chủ. Trong thời gian tại vị của ông, dân Anh gánh chịu cuộc chiến tranh tàn khốc và uy quyền của hoàng gia bị thu hẹp. Tuy nhiên, bằng những hành động dũng cảm, có trách nhiệm với gia đình và đất nước, George VI đã làm quốc dân khôi phục niềm tin vào vương triều Windsor. Sử gia Kenneth Rose, người đã biên soạn tiểu sử của George V (cha George VI), có nhận xét về George VI: George VI không phải là nhà lãnh đạo bẩm sinh. Ông có phần nhút nhát và hay lo, cô độc và thậm chí dễ rầu rỉ. Nhưng khi đặt vào thử thách của thời chiến, ông đã biểu lộ những phẩm chất cao quý: sự kiên định, đường hoàng và thượng võ của một thời đại trước.
George là người đã đặt ra thập tự chương và huy chương cùng tên ông trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai, để khen thưởng những công dân có hành vi đặc biệt dũng cảm. Ông đã trao tặng thập tự chương George cho toàn bộ quân dân đảo Malta vào năm 1943, để ghi nhận sự kiên cường của dân "hòn đảo pháo đài" Malta đánh bại sự bao vây của không quân Đức-Ý. Ông còn được chính phủ Pháp truy tặng Huân chương Giải phóng năm 1960; cùng với Churchill, ông là người duy nhất nhận huân chương này sau năm 1946.
Ngày nay tên George VI được đặt cho nhiều địa danh, đường phố và trụ sở. Trong số đó này có Bệnh viện Vua George tại Luân Đôn; Hồ Vua George VI tại Surrey (Liên hiệp Anh); Đường cao tốc Vua George VI và Đại lộ Vua George tại Surrey, British Columbia (Canada); đường Kingsway (dịch nôm na là đường Quốc vương) ở Edmonton (Canada); Thềm băng George VI ở bán đảo Nam Cực; và Trường đua Vua George VI, một trường đua ngựa ở Liên hiệp Anh.
Có nhiều phim về George VI, nổi tiếng nhất là Diễn văn của nhà vua (The King's Speech), sản xuất năm 2010, đạt giải Giải Oscar cho phim hay nhất. Diễn viên Colin Firth thủ vai George VI giành được Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất.
Danh hiệu và huy hiệu
Trong suốt đời mình, trải qua các địa vị là chắt Victoria của Anh, cháu nội vua Edward VII, con vua George V và em vua Edward VIII, George đã nắm giữ nhiều tước hiệu hoàng gia. Sau khi lên nối đại thống, ông thường được gọi đơn giản là Đức Vua (The King) hoặc Bệ hạ (His Majesty). Là vua Anh, George tự động kiêm nhiệm chức Tổng tư lệnh quân đội Anh.
Chú thích
<references group="lower-alpha"/>
Liên kết ngoài
Thể loại:Vua Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Thống chế Anh Thể loại:Thống chế Không quân Hoàng gia Anh Thể loại:Vương tộc Windsor Thể loại:Sinh năm 1895 Thể loại:Mất năm 1952 Thể loại:Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất Thể loại:Chết vì ung thư phổi Thể loại:An táng tại Nhà nguyện St George, Lâu đài Windsor Thể loại:Nguyên thủ quốc gia Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Quân chủ Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Công tước xứ York Thể loại:Vương tử Anh Thể loại:Vương tử Liên hiệp Anh
Callyna nigerrima
Callyna nigerrima là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callyna
Paracorymbia stragulata
Paracorymbia stragulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Paracorymbia
Ligularia melanothyrsa
Ligularia melanothyrsa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hand.-Mazz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Tham khảo
Thể loại:Ligularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Colletes cyprius
Colletes cyprius là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Noskiewicz mô tả khoa học năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Colletes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1936
Horní Slavkov
Horní Slavkov là một thị trấn thuộc huyện Sokolov, vùng Karlovarský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Sokolov Thể loại:Thị trấn của Cộng hòa Séc Thể loại:Thành phố của Cộng hòa Séc
Leucoloma crosbyi
Leucoloma crosbyi là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được La Farge-England mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucoloma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Anyphaena felipe
Anyphaena felipe là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Anyphaena. Anyphaena felipe được miêu tả năm 1975 bởi Norman I. Platnick & Lau.
Tham khảo
Thể loại:Anyphaena
Eurycea tonkawae
nhỏ|400px| Jollyville Plateau Salamander, Travis County, TX
Eurycea tonkawae (tên tiếng Anh: Jollyville Plateau Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae. Nó là loài đặc hữu của Travis and Williamson counties, Texas, Hoa Kỳ. Eurycea tonkawae hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Động vật lưỡng cư Mỹ Thể loại:Eurycea
Pseudolycopodiella goyazensis
Pseudolycopodiella goyazensis là một loài thực vật có mạch trong Họ Thạch tùng. Loài này được (Underw. & F.E. Lloyd) Holub miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudolycopodiella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1983
Sở Khanh
Sở Khanh (chữ Hán: 楚卿) là một nhân vật trong "Kim Vân Kiều truyện" (金雲翹傳) của Thanh Tâm Tài Nhân (青心才人) và "Truyện Kiều" của Nguyễn Du. Sở Khanh tên thật là "Hoàng Văn Giáp" là một gã ăn chơi dâm loạn, chuyên đi lừa gái lầu xanh. Kiều đã tin lòng Sở Khanh và bị Sở Khanh đánh lừa trong tình yêu
Gonomyia illicis
Gonomyia illicis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Sở Khanh
Trong "Kim Vân Kiều truyện" nhân vật này xuất hiện lần đầu tại hồi thứ tám "Vương hiếu nữ cam tâm bạch nhận Mã Tú ma kế trám hồng nhan" (王孝女甘心白刃 馬秀媽計賺紅顏). Trong "Truyện Kiều" Sở Khanh được nhắc đến lần đầu ở câu thơ thứ 1062:
Gonomyia illicis
Tham khảo
Thể loại:Gonomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Sở Khanh
Chữ Nôm: Dịch âm chữ quốc ngữ:
Sử dụng trong tiếng Việt hiện đại
Vì Truyện Kiều có nhiều ảnh hưởng lớn trong văn hóa Việt Nam, chữ sở khanh nay đã được dùng trong tiếng Việt với nghĩa là một người hay lừa tình.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật Truyện Kiều
Assevillers
Assevillers là một thị trấn của tỉnh Somme, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Somme
Eberlanzia albertensis
Eberlanzia albertensis là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được (L.Bolus) L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eberlanzia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Melaleuca viridiflora
Melaleuca viridiflora là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Sol. ex Gaertn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1788.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Tràm Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1788 Thể loại:Thực vật Queensland Thể loại:Cây thuốc
Ageratina etlensis
Ageratina etlensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ageratina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1970
Hasle bei Burgdorf
Hasle bei Burgdorf là một đô thị thuộc huyện Emmental, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 21,89 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 3302 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của bang Bern
La Concepción
Tham khảo
Thể loại:Masaya Thể loại:Khu tự quản của Nicaragua
Sân bay Santos Dumont
Sân bay Santos Dumont là một sân bay phục vụ Rio de Janeiro, Brasil. Đây là sân bay chính thứ hai của thành phố này, sau Sân bay quốc tế Rio de Janeiro-Galeão. Sân bay này nằm cách trung tâm thành phố 2 km. Tên sân bay được đặt theo Alberto Santos-Dumont. Sân bay Santos Dumont hiện thuộc quản lý của Infraero. Đây là sân bay đầu tiên của Rio de Janeiro, ban đầu được xây trên một vùng đất lấn biển để phục vụ các tuyến quốc tế và xuyên lục địa. Kiến trúc sư là MMM Roberto (Marcelo, Milton và Mauricio Roberto Doria-Baptista). Do bị hỏa hoạn tàn phá nhà ga chính năm 1999, sân bay này đã bị ngưng hoạt động trong 6 tháng. Kể từ năm 2004, sân bay này chỉ phục vụ các chuyến bay nối với Sân bay quốc tế Congonhas-São Paulo và một số chuyến nhỏ khu vực khác. Năm 2007, sân bay này phục vụ 3.214.415 lượt khách với 65.689 lượt chuyến.
Liên kết ngoài
Santos Dumont Thể loại:Danh sách sân bay
Anyphaena fraterna
Anyphaena fraterna là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Anyphaena. Anyphaena fraterna được Richard C. Banks miêu tả năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Anyphaena
Gonomyia impacata
Gonomyia impacata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Gonomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Callyna obscura
Callyna obscura là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callyna
BDZ (bài hát)
"BDZ" (viết tắt của "bulldozer" ) là một bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Twice và là đĩa đơn đầu tiên của album phòng thu Nhật Bản đầu tiên cùng tên. Ca khúc được viết và sáng tác bởi JY Park, là tác giả các bài hát nổi tiếng của Twice "Signal" và "What Is Love?".
Bối cảnh và phát hành
Bài hát được phát hành trước dưới dạng đĩa đơn kỹ thuật số vào ngày 17 tháng 8 năm 2018, cùng với video âm nhạc đi kèm và được Warner Music Japan phát hành chính thức vào ngày 12 tháng 9.
Phiên bản Hàn Quốc
Phiên bản tiếng Hàn của "BDZ" đã được phát hành vào ngày 5 tháng 11 năm 2018 dưới dạng ca khúc thứ bảy trong đĩa đơn mở rộng thứ sáu của Twice (EP) Yes Or Yes. Nhóm đã biểu diễn bài hát trong buổi giới thiệu sự trở lại của họ cho EP, cũng như trên các chương trình âm nhạc Hàn Quốc.
Sáng tác
"BDZ" là một bài hát nhạc điện tử, được sáng tác bởi J. Y. Park, với lời bài hát tiếng Nhật được chắp bút bởi Shoko Fujibayashi và Yu Shimoji. Lời bài hát nói về "di chuyển về phía trước và đẩy lùi các chướng ngại vật như máy ủi" và "truyền đạt cảm giác về sức mạnh và khởi đầu mới". Park tuyên bố rằng đó là "một bài hát để người hâm mộ và Twice hát và thưởng thức cùng nhau".
Tham khảo
Thể loại:Bài hát của Twice Thể loại:Bài hát tiếng Nhật Thể loại:Bài hát năm 2018 Thể loại:Đĩa đơn năm 2018 Thể loại:Trang chứa liên kết với nội dung chỉ dành cho người đăng ký mua
Donatello
Donatello (Donato di Niccolò di Betto Bardi, sinh khoảng năm 1386 - mất ngày 13 tháng 12 năm 1466) là một nghệ sĩ, nhà điêu khắc Ý nổi tiếng, gương mặt quan trọng của thời kỳ Phục Hưng. Trong tác phẩm của mình Donatello thường sử dụng đề tài tôn giáo. Nhiều bức phù điêu của ông gắn với các công trình tôn giáo. Ngoài ra, ông cũng miêu tả các anh hùng dân tộc, các sự tích, huyền thoại cuộc sống... Tuy tác rất nhiều bức tượng nổi tiếng, nhưng tài năng của ông được bộc lộ nổi bật nhất qua những bức chạm nổi với các chất liệu đá, đồng... Donatello gắn bó với thành phố quê hương ông. Nhưng vì các đơn đặt hàng Donatello còn đến từ nhiều nơi khác nên ông cũng tới làm việc tại nhiều thành phố khác.
Ông mất ngày 13 tháng 12 năm 1466 cũng tại Florence, thành phố quê hương của mình.
Liên kết ngoài
Sculpture. Victoria and Albert Museum
Thể loại:Sinh năm 1386 Thể loại:Mất năm 1466 Thể loại:Nhà điêu khắc Ý Thể loại:Người Firenze
Paracriodion modestum
Paracriodion modestum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Paracriodion
Thymus henriquesii
Thymus henriquesii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Pau miêu tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926
Ochna leptoclada
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Mai vàng Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868
Kỳ giông Oklahoma
Eurycea tynerensis (tên tiếng Anh: Oklahoma Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.
Leucoloma decaryi
Leucoloma decaryi là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Thér. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Kỳ giông Oklahoma
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa, sông, và suối nước ngọt. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eurycea Thể loại:Động vật đặc hữu Hoa Kỳ Thể loại:Động vật lưỡng cư Mỹ
Leucoloma decaryi
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucoloma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1924
Colletes daleae
Tham khảo
Thể loại:Colletes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Melinis ascendens
Melinis ascendens là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Mez mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Megalastrum macrotheca
Megalastrum macrotheca là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Fée) A.R. Sm. & R.C. Moran miêu tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Megalastrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Athies, Somme
Athies là một thị trấn của tỉnh Somme, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Somme
Phyllanthus poumensis
Phyllanthus poumensis là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Guillaumin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Sân bay H. Hasan Aroeboesman
Sân bay H. Hasan Aroeboesman, cũng gọi là Sân bay Ende hoặc Sân bay Isi, là một sân bay ở Ende trên đảo Flores của tỉnh Đông Nusa Tenggara thuộc Indonesia. Sân bay này có 1 đường băng dài 1.658 m bề mặt nhựa đường.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Indonesia
Moya Brennan
Moya Brennan (sinh ngày 17 tháng 5 năm 1952) là nữ ca sĩ, nhạc sĩ New Age - Pop người Cộng hòa Ireland từng được trao giải thưởng âm nhạc Grammy.
Tham khảo
Thể loại:Người đoạt giải Grammy Thể loại:Nữ ca sĩ Ireland Thể loại:Nhạc sĩ New Age Thể loại:Nhạc sĩ Celtic Thể loại:Người đoạt giải Ivor Novello Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhà soạn nhạc nữ Thể loại:Nghệ sĩ dương cầm Ireland Thể loại:Nữ ca sĩ thế kỷ 21 Thể loại:Tín hữu Kitô giáo thế kỷ 20 Thể loại:Tín hữu Kitô giáo thế kỷ 21 Thể loại:Nghệ sĩ của Atlantic Records Thể loại:Người đoạt giải Emmy
Dầu lanh
phải|200px|nhỏ|Một chai dầu lanh Dầu lanh là loại dầu thực vật được chiết xuất từ hạt của quả lanh (tiếng Pháp: Graines de lin; Anh: Flaxseeds hoặc linseeds; La-tinh: Linum usitatissimum). Dầu lanh có mùi thơm, có độ bay hơi chậm, bóng, lâu khô... thường được trộn với bột màu để vẽ (còn gọi là màu dầu). Dùng pha loãng sơn dầu. Dầu lanh rất dễ bị oxy hóa và rất nhạy cảm với ánh sáng.
Dầu lanh có vị ngọt của hạt trái cây lanh - quả lanh. Khi sử dụng, không nên dùng dầu lanh để nấu ăn (vì nhiệt độ cao, Omega 3 sẽ tự hủy). Cho nên chỉ nên thêm dầu lanh vào thức ăn sau khi thức ăn đã được nấu chín thì khi đó ta mới giữ được giá trị của dầu lanh cùng với hương vị đặc biệt của nó.
Ngoài ra dầu lanh còn được sử dụng trong một số loại thuốc phát sáng để làm tăng độ kết dính trong nén, tăng khả năng mồi cháy của hợp chất thuốc phát sáng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dầu thực vật Thể loại:Chất liệu nghệ thuật Thể loại:Vật liệu vẽ Thể loại:Dầu Thể loại:Chất dinh dưỡng bổ sung
アマ (植物)
Anyphaena furcatella
Anyphaena furcatella là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Anyphaena. Anyphaena furcatella được Richard C. Banks miêu tả năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Anyphaena
Horní Slivno
Horní Slivno là một làng thuộc huyện Mladá Boleslav, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Mladá Boleslav Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Vương Chính Quân
Hoàng hậu Vương Chính Quân có vai trò chính trị chủ chốt trong suốt các triều đại của Hán Nguyên Đế, Hán Thành Đế, Hán Ai Đế, Hán Bình Đế và Nhũ Tử Anh. Bà được các sử gia đánh giá là khiêm nhường không có vẻ chuyên quyền, khi cháu bà là Vương Mãng cướp ngôi thì ra sức trách cứ, với hành động nổi tiếng là ném ngọc tỷ truyền quốc, khiến miếng ngọc này bị sứt mất một góc, phải dùng vàng trám lại. Tuy nhiên, tội lỗi của Vương Chính Quân đối với triều đại này chính là việc quá mức hưởng lạc, không nhạy bén về chính trị, mặc nhiên trọng dụng ngoại thích họ Vương như Vương Phượng và Vương Mãng, khiến ngoại thích hoành hành, dẫn tới lũng đoạn triều chính của nhà Hán. Việc Vương Mãng có thể cướp ngôi phần nhiều ở việc Vương Chính Quân đã quá mức sa đà vào hưởng lạc mà không có bất kì sự can thiệp hiệu quả nào.
Bà là một trong những vị Hoàng hậu mệnh thọ nhất trong lịch sử Trung Quốc, cũng là một trong những Hoàng hậu chính vị lâu nhất, bao gồm làm Hoàng hậu, Hoàng thái hậu và Thái hoàng thái hậu, tổng cộng 54 năm (46 TCN - 8), chỉ thua Hiếu Huệ Chương Hoàng hậu Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị, Kế hậu của Thanh Thế Tổ Thuận Trị hoàng đế.
Thân thế
Theo Hán thư, Vương Chính Quân xuất thân cao quý, là dòng dõi Tế Bắc vương Điền An thời Hán Sở. Điền An là cháu Tề vương Kiến thời Chiến Quốc, tham gia chống Tần và được Hạng Vũ phong làm Tề Bắc vương (济北王). Sau đó Tế Bắc vương bị Tề vương Điền Vinh tiêu diệt nhưng dòng dõi vẫn ở lại nước Tề. Vì Điền An đã làm tước Vương nên người nước Tề vẫn gọi là "Vương gia", con cháu lấy Vương làm họ.
Lúc mang thai Vương Chính Quân, mẹ bà nằm mộng thấy mặt trăng rơi vào trước ngực. Mới lên 10, Vương Chính Quân đã nổi tiếng quốc sắc giai nhân, bà thông minh, thuần thục lễ tiết, đầy đủ những ưu điểm mà các thiếu nữ thời ấy cần có. Khi bà tầm 14 đến 15 tuổi, là lúc có thể lấy chồng, Vương Cấm dạm mối mấy nhà, nhưng khi chưa kịp làm hôn lễ thì người chồng sắp cưới đều chết bất đắc kỳ tử. Sau đó Vương Cấm nhận lời cho bà về làm thiếp của Đông Bình vương, thế nhưng Đông Bình vương chuẩn bị sính lễ xong, còn chưa kịp chọn ngày lành để làm lễ cưới thì chết. Vương Cấm sợ mạng con mình sát phu, nên mời đạo sĩ về coi tướng. Vị đạo sĩ hạ thấp giọng đầy bí ẩn:「“Mạng đại quý, người thường đâu có phúc hưởng”」, đến Vương gia còn không có phúc hưởng thì mệnh sang đến độ nào nữa, thế là bà được sư gia mời về dạy kèm thông thạo cầm kỳ thi họa, đợi trở thành người trên cả muôn người. Khi Vương Chính Quân được 18 tuổi, có lệnh tuyển Lương gia tử (Con nhà đàng hoàng) khoảng từ 13 đến 20 tuổi, bà là một trong số các cô gái ở huyện Nguyên Thành được chọn vào cung, trở thành Gia nhân tử.
Sinh hạ Thái Tôn
Bấy giờ, Thái tử Lưu Thích không có Thái tử phi, chỉ có một người có danh phận là Tư Mã lương đệ. Không lâu sau, Lương đệ bị ốm qua đời, trước khi chết có nói:「"Thiếp chết không phải ý trời, là các Cơ thiếp trong Phủ đệ luôn phiên muốn hại thiếp!"」. Lưu Thích rất đau buồn thành bệnh, còn ám ảnh lời nói của Lương đệ mà cũng không cho tiếp kiến các Cơ thiếp trong Đông Cung. Hán Tuyên Đế biết Thái tử như vậy nên rất lo lắng, bèn sai Vương Hoàng hậu chọn ra một số Gia nhân tử trong hậu cung chưa được sủng hạnh, tuyển vào Đông Cung làm Cơ thiếp mới để an ủi Thái tử, trong đó có Vương Chính Quân.
Thái tử Thích vì còn tưởng nhớ đến Tư Mã lương Đệ nên không để ý đến những người đứng trước mặt, chỉ đáp lấy lệ:「"Trong ấy có một người là được"」. Lúc đó Vương Chính Quân đứng gần Thái tử nhất, lại là người duy nhất mặc một bộ đồ hồng thêu hoa rất đẹp khác với 4 người kia, nên Vương Hoàng hậu nghĩ rằng Thái tử chọn Vương Chính Quân, bèn sai bà vào hầu Thái tử. Chỉ qua một lần ân ái, Vương Chính Quân có thai. Bấy giờ, hậu cung của Thái tử có rất nhiều cơ thiếp, được lâm hạnh qua cũng rất nhiều và duy trì kéo dài nhưng qua nhiều năm vẫn không có con trai, đến khi Chính Quân nhập cung chỉ qua một lần thì lại có thai ngay. Điều này khiến Tuyên Đế và Thái tử rất vui mừng.
Năm Cam Lộ thứ 3 (51 TCN), bà sinh được con trai là Lưu Ngao, là con trai trưởng của Thái tử Lưu Thích. Hán Tuyên Đế có được cháu nội khỏe mạnh thì rất vui mừng, tự mình đặt tên cho hoàng tôn biểu tự là Thái Tôn (太孫), lúc nào cũng mang theo trên người. Vào lúc này, do sinh được Thái Tôn, Vương Chính Quân có địa vị khá cao, tuy không phải trực tiếp được gọi là Thái tử phi, song vẫn được gọi là 「Vương phi; 王妃」.
Hoàng hậu vô sủng
Năm Hoàng Long nguyên niên (49 TCN), Hán Tuyên Đế băng hà. Thái tử Lưu Thích lên nối ngôi, tức là Hán Nguyên Đế. Con trai của Vương Chính Quân là Hoàng trưởng tử Lưu Ngao được lập làm Hoàng thái tử, mẹ của Thái tử là Vương Chính Quân được phong làm Tiệp dư, liền 3 ngày sau thì được lập làm Hoàng hậu. Cha của Hoàng hậu là Vương Cấm được phong Dương Bình hầu (阳平侯), em trai Cấm là Vương Hoằng (王弘) làm đến Trường Lạc vệ úy (长乐卫尉). Sau đó Vương Cấm chết, thụy "Khoảnh hầu" (顷侯), con trai Vương Phượng tập tước, làm đến Thị trung.
Vương Chính Quân từ khi làm Hoàng hậu, không còn được Hán Nguyên Đế sủng ái, cho nên Nguyên Đế cũng tỏ ra không thích Thái tử. Bên cạnh Vương Hoàng hậu, Nguyên Đế còn sủng ái Phó tiệp dư và Phùng tiệp dư, cả hai người này mỗi người đều sinh hạ được hoàng tử; là Lưu Khang và Lưu Hưng. Khi Thái tử Lưu Ngao càng trưởng thành, dần yêu thích yến tiệc ngoạn nhạc, Hán Nguyên Đế càng không hài lòng với tác phong của Thái tử và ấn tượng với hoàng tử Lưu Khang hơn.
Năm Cảnh Ninh nguyên niên (33 TCN), Hán Nguyên Đế ngã bệnh. Phó Chiêu nghi cùng Lưu Khang hết lòng bên cạnh hầu thuốc thang, trong khi Hoàng hậu và Thái tử không thường xuyên ghé thăm ông. Nhân cơ hội đó, Phó chiêu nghi cố thuyết phục Nguyên Đế thay ngôi Thái tử, trao về cho Lưu Khang, Hán Nguyên Đế trong cơn bệnh cũng có ý như vậy. Khi ấy, anh của Vương Hoàng hậu là Vương Phượng đang nhậm chức Thị trung biết được, cùng Hoàng hậu và Thái tử ưu sầu, không biết làm sao. Một lần nữa, đại thần Sử Đan lại cản trở, xông thẳng vào phòng ngủ, khóc mà nói:「"Hoàng thái tử là Đích trưởng tử, tính đến nay hơn 10 năm ở Đông Cung, danh vọng không ai không biết, thiên hạ đều tin tưởng ngài. Nay Định Đào vương được sủng hạnh, lời đồn truyền xa, Thái tử ngày đêm lo lắng, tâm tư dao động. Nếu quả thực như vậy, các Công khanh tất sẽ lấy cái chết để can gián. Thần cũng xin được bệ hạ ban chết để chúng quần thần noi theo!"」. Hán Nguyên Đế vốn nhân từ, thấy Sử Đan khóc lóc thì đành không nỡ, bèn nói:「"Ta từng ngày càng suy yếu, mà Thái tử cùng hai Vương đều còn nhỏ, tâm ta vẫn còn quyến luyến lắm nên đều giữ bên mình vậy thôi. Còn chuyện kia, khanh chớ lo. Hoàng hậu cẩn trọng, Thái tử được Tiên Đế yêu thích, ta nào dám trái ý?! Lời nói vô căn cứ kia là khanh nghe được ở đâu?"」. Sử Đan nghe thế bèn lui ra sau dập tội, Hán Nguyên Đế bèn xá tội, chỉ dụ Sử Đan trở thành phụ chính đại thần. Ngôi Thái tử của Lưu Ngao do đó được giữ.
Mở đường cho ngoại thích
Năm Hà Bình thứ 2 (27 TCN), Vương Thái hậu phong cho hàng loạt anh em trong nhà mình làm đại thần, nắm quyền điều hành triều đình nhà Hán: huynh trưởng Vương Phượng làm Tư mã đại tướng quân (司馬大將軍), tập tước Dương Bình hầu (阳平侯); em trai cùng mẹ là Vương Sùng (王崇) làm An Thành hầu (安成侯). Ngoài ra bà còn phong cho các em trai cùng cha khác mẹ là Vương Đàm (王譚) làm Bình A hầu (平阿侯); Vương Thương (王商) làm Thành Đô hầu (成都侯); Vương Lập (王立) làm Hồng Dương hầu (紅陽侯); Vương Căn (王根) làm Khúc Dương hầu (曲陽侯) và Vương Phùng Thì (王逢时) làm Cao Bình hầu (高平侯), được gọi là Ngũ hầu (五侯). Anh em họ Vương nắm hết quyền hành, Hán Thành Đế chỉ có ngôi vị trên danh nghĩa.
Mặc sự việc hiềm khích trước đây giữa Vương Chính Quân và Phó Thái hậu trong việc giành ngôi Thái tử, Hán Thành Đế vẫn rất thân thiết với người em trai Định Đào vương Lưu Khang, và thường xuyên gọi Lưu Khang về Trường An. Thành Đế có lần muốn lấy em là Định Đào vương Lưu Khang làm Trữ quân, nhưng bị Thái hậu và anh em họ Vương gạt đi. Vương Phượng mượn chuyện xảy ra nhật thực ép Thành Đế đuổi Lưu Khang về đất phong Định Đào, không cho gọi trở về Trường An nữa, Thành Đế đành chịu. Đại thần trong triều khi ấy là Vương Chương (王章) tức giận vì sự chuyên quyền của ngoại thích, bèn kiến nghị Thành Đế bãi chức họ. Vương Phượng bèn tranh thủ sự ủng hộ của Vương Thái hậu gây sức ép với Thành Đế, khiến Thành Đế phải xin lỗi Mẫu hậu, bắt giam Vương Chương. Sau đó, Chương bị chết trong ngục. Vương Phượng từ đây càng không nể sợ điều gì, ra sức tung hoành.
Năm Dương Sóc thứ 3 (22 TCN), Vương Phượng qua đời, Vương Chính Quân cho Vương Âm (王音) kế chức Đại tư mã. Năm Vĩnh Trị thứ 2 (15 TCN), Vương Âm mất, Vương Thái hậu cho Vương Thương nối chức. Vương Thương sau đó bị bệnh xin nghỉ, Thái hậu lại cho Vương Căn thay thế. Năm Tuy Hòa nguyên niên (8 TCN), Vương Căn xin từ chức, Thái hậu trao chức này lại cho người cháu, con trai của anh thứ trong nhà Thái hậu là Tân Đô Ai hầu Vương Mạn (王曼), chính là Tân Đô hầu Vương Mãng.
Vấn đề kế vị
Hán Thành Đế Lưu Ngao có rất nhiều phi tần, trong đó có Hứa Hoàng hậu cùng Ban Tiệp dư ban đầu rất được sủng ái. Do quá sủng ái Hứa hậu mà Hoàng hậu lại không có con, Vương Thái hậu cùng Vương Phượng khá buồn rầu, Vương Thái hậu thường khuyến khích Hoàng đế sủng hạnh thêm nhiều tần phi khác, hi vọng có thể có Hoàng tử. Dưới tác động của Vương Thái hậu, Hứa hậu dần thất sủng, Ban Tiệp dư cũng bị ghẻ lạnh , mà Hán Thành Đế quay sang tìm kiếm Tân sủng bên ngoài, nhanh chóng sủng ái hai chị em Triệu Phi Yến, lạnh nhạt với Hoàng hậu và Ban Tiệp dư.
Năm Hồng Gia thứ 3 (18 TCN), do chị gái Hứa hậu vô lễ với Vương Phượng, Vương Thái hậu tạo sức ép, Hán Thành Đế phế Hứa hậu. Sau khi Phế hậu rồi, Thành Đế lại muốn lập Triệu Phi Yến làm Hoàng hậu thay thế, nhưng do Vương Thái hậu chê xuất thân Triệu thị mà chưa ưng thuận, Thành Đế được cháu gái bằng dì của Vương Thái hậu là Định Lăng hầu Thuần Vu Trường hiến kế truy phong cha của Triệu thị tước Hầu, do đó Vương Thái hậu mới bằng lòng. Em gái của Triệu hậu cũng trở thành Chiêu nghi.
Do không thể sinh con, Triệu Hoàng hậu và Triệu Chiêu nghi lo sợ địa vị của chị em mình sẽ lung lay nếu có người khác hạ sinh Hoàng tử, do đó bà luôn tìm cách tàn sát những cung tần có thai với Thành Đế để bảo đảm địa vị. Hán Thành Đế có 2 đứa con trai được sinh ra, một của Tào thị và một của Hứa thị, nhưng cả hai đều bị Triệu Chiêu nghi ra tay giết chết. Nàng ta còn ép cả hai cung nhân trên tự sát, rồi dùng mọi thủ đoạn từ hạ độc đến ra tay thẳng thắn những cung nhân nào có dấu hiệu được Thành Đế sủng hạnh. Sự điên dại trong việc truy sát của Triệu thị khiến Hán Thành Đế hoàn toàn tuyệt tự. Dù biết rõ những việc làm độc ác này song vốn là một Hoàng đế nhu nhược, Hán Thành Đế chỉ biết nuốt nước mắt nhìn cốt nhục của mình bị sát hại. Sự kiện này được Hán thư gọi là 「Yến trác hoàng tôn; 燕啄皇孙」.
Năm Nguyên Diên thứ 4 (9 TCN), do không có con trai, Hán Thành Đế bèn triệu em trai là Trung Sơn vương Lưu Hưng và cháu trai là Định Đào vương Lưu Hân, con của Định Đào Cung vương Lưu Khang, về Trường An để chọn người kế vị. Bà nội của Lưu Hân là Phó Thái hậu đã diện kiến Triệu Hoàng hậu cùng những hòm vàng bạc châu báu, mong Hoàng hậu nói giúp với Hán Thành Đế lập cháu mình đăng ngôi, quả nhiên sau đó Hán Thành Đế lập Lưu Hân làm Thái tử năm sau, tức Tuyên Hòa nguyên niên (8 TCN).
Thái hoàng thái hậu
Năm Tuy Hòa thứ 2 (7 TCN), tháng 3, Hán Thành Đế khi đang triệu hạnh Triệu Chiêu nghi thì đột ngột băng hà. Thái tử Lưu Hân kế vị, tức Hán Ai Đế. Tân Hoàng đế tôn Hoàng thái hậu Vương Chính Quân là Thái hoàng thái hậu, lại tôn Hoàng hậu Triệu Phi Yến làm Hoàng thái hậu do vai trò quan trọng trong việc Lưu Hân đăng ngôi Thái tử. Còn Triệu Chiêu nghi bị Vương Thái hậu hạch tội mưu sát, do Hán Thành Đế chết khi đang lâm hạnh, do đó Triệu Chiêu nghi sợ tội nhảy giếng tự vẫn.
Nhìn thấy cục diện toàn do họ Vương của Vương Thái hậu nắm giữ, Hán Ai Đế không bằng lòng nên bắt đầu khơi mào chiến tranh ngoại thích. Ông trọng dụng toàn bộ gia tộc họ Phó của Tổ mẫu Phó Thái hậu và họ Đinh của Sinh mẫu Đinh Cơ. Do sự cạnh tranh của ngoại thích mới, nên Vương Mãng và họ Vương bị đẩy ra ngoài triều đình. Cao Xương hầu Đổng Hoành (董宏) tấu lên, lấy lý lẽ "Mẫu dĩ Tử quý" (母以子贵), cẩn tôn Đinh Cơ làm Thái hậu. Dưới áp lực của Đại tư mã Vương Mãng, cùng Khổng Quang và Sư Đan, Đổng Hoành bị cắt chức lưu đày. Hán Ai Đế sau đó đến Trường Tín cung, xin Vương Thái hậu tôn thụy cho Định Đào Cung vương làm Cung Hoàng, sau đó hạ chỉ tôn Phó Thái hậu làm Cung Hoàng thái hậu (恭皇太后) và Đinh Cơ được tôn làm Cung Hoàng hậu (恭皇后), thực ấp và thiện đãi đúng tiêu chuẩn của Thái hậu và Hoàng hậu triều Hán.
Cảm thấy dòng họ của mình đang bị chèn ép, Vương Chính Quân yêu cầu cháu trai Đại tư mã Vương Mãng từ chức, dùng kế "Khất hài cốt" (乞骸骨), nhưng Hán Ai Đế không duyệt chuẩn. Thừa tướng Khổng Quang (孔光), Đại tư không Hà Vũ (何武), Tả tướng quân Sư Đan (师丹) hiệp dâng tấu lên Thái hoàng thái hậu, nói:「"Hoàng đế nghe nói Thái hậu giáng chức Vương Mãng, phi thường thương tâm. Đại tư mã nếu không còn giữ chức, Hoàng đế cũng không dám nghe báo cáo và quyết định sự việc"」. Do đó Vương Chính Quân lại triệu Vương Mãng về triều. Sự việc "Khất hài cốt" của Vương Mãng, biểu thị cảm tính khách khí của Hán Ai Đế đối với ngoại thích họ Vương, nhưng trên thực tế là cảm giác nghi kị họ Vương chuyên quyền, nên ban đầu còn phải lấy lòng, thế nhưng ngày càng lạnh nhạt. Từ đấy về sau, Hán Ai Đế cùng Vương thị đấu tranh ngày càng kịch liệt. Tư Lệ giáo úy Giải Quang (解光) buộc tội Vương Căn hành vi phạm tội, Hán Ai Đế liền đem Vương Căn trục xuất kinh sư, cũng đem quan lại được Vương thị tiến cử kể hết bãi miễn. Nhân một yến tiệc ở Vị Ương cung, Nội giả lệnh vì Phó Thái hậu mà thiết màn trướng, ngồi trên Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân, bị Vương Mãng mắng:「"Định Đào Thái hậu bất quá cũng chỉ là một phiên thiếp mà thôi! Có thể nào cùng ngồi với bậc chí tôn?!"」. Nên màn trướng đó bị triệt đi. Bị sỉ nhục, Hán Ai Đế càng đay nghiến ngoại thích họ Vương.
Năm Thái Sơ Nguyên Tương (5 TCN), Cung Hoàng thái hậu Phó thị được Hán Ai Đế tôn làm Đế thái thái hậu (帝太太后), sau đổi thành Hoàng thái thái hậu (皇太太后); Cung Hoàng hậu Đinh thị làm Đế thái hậu (帝太后), đồng thời ra chỉ biếm Vương Mãng đến Tân Dã, thế lực họ Vương chạm đến đáy vực.
Lấy lại thế cục
Đến năm Nguyên Xuân nguyên niên (2 TCN), niệm tình Vương Chính Quân đã già, mà tổ mẫu Phó Hoàng thái thái hậu đã mất, Hán Ai Đế cho Vương Mãng cùng Bình An hầu Vương Nhân trở về kinh sư, phụng dưỡng Vương Chính Quân. Năm Nguyên Xuân thứ 2 (1 TCN), Hán Ai Đế băng hà.
Nhân lúc Hán Ai Đế vừa băng, Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân đến ngay Vị Ương cung, bố trí tử đệ tiến hành đoạt lại triều đình. Trước khi lâm chung, Hán Ai Đế đã cho sủng nam Đổng Hiền giữ lấy ngọc tỷ truyền quốc, đến đây Thái hoàng thái hậu nghe Vương Hoành kiến nghị, đến ép Đổng Hiền giao ra ngọc tỷ. Đổng Hiền là người phe họ Phó, hơn nữa là nam sủng của Hán Ai Đế, nên bị Vương Chính Quân triệu kiến, hỏi hắn quốc tang nên như thế nào điều hành, Đổng Hiền không thể nói, bèn cởi mũ tạ tội, Vương Chính Quân nói:「"Tân Đô hầu Vương Mãng từng lấy thân phận Đại tư mã mà cử hành lễ tang của Tiên đế (tức Hiếu Thành hoàng đế), nếu ngươi chưa biết, ta sẽ triệu hắn vào cung hướng dẫn ngươi"」. Ngày hôm đó, Thái hoàng thái hậu triệu Vương Mãng vào triều, trực tiếp đem Đại tư mã chức vị trả lại cho Mãng.
Trở lại tôn vị vốn có, Vương Chính Quân ép Triệu Phi Yến cùng Hoàng hậu của Ai Đế là Phó thị tự sát, còn lăng mộ của Phó Thái hậu cùng Đinh Cơ cũng bị khai quật, giáng tước. Theo lời kiến nghị của Vương Mãng, bà bãi chức hết những người thân thích của họ Phó và họ Đinh. Vương Thái hậu cùng Vương Mãng lập cháu nội của Hán Nguyên Đế, con của Trung Sơn Hiếu vương Lưu Hưng là Lưu Kì Tử mới 9 tuổi lên nối ngôi, lấy danh nghĩa 「"Hậu tự thừa kế của Ai Đế"」, tức là Hán Bình Đế, sau đổi gọi là Lưu Khản. Vương Chính Quân lại xưng là Thái hoàng Thái hậu như cũ, dù vào lúc này bà đã là bà cố (Tằng tổ mẫu) trên pháp định của Bình Đế. Nhân khi Bình Đế chỉ mới 9 tuổi, cần người phụ giúp, Thái hoàng Thái hậu lâm triều, tuyên bố Vương Mãng phụ chính, phong An Hán công (安漢公), lại ra chiếu chỉ tuyên bố chính thức. Chiếu viết: 夫赦令者，將與天下更始，誠欲令百姓改行絜己，全其性命也. 性者有司多舉奏赦前事，累增罪過，誅陷亡辜，殆非重信慎刑，洒心自新之意也. 及選舉者，其歷職更事有名之士，則以為難保，廢而弗舉，甚謬於赦小過舉賢材之義. 對諸有臧及內惡未發而薦舉者，皆勿案驗. 令士厲精鄉進，不以小疵妨大材. 自今以來，有司無得陳赦前事置奏上. 有不如詔書為虧恩，以不道論. 定著令，布告天下，使明知之.
.
Phu xá lệnh giả, tương dữ thiên hạ canh thủy, thành dục lệnh bách tính cải hành kiết kỷ, toàn kỳ tính mệnh dã. Tính giả hữu tư đa cử tấu xá tiền sự, luy tăng tội quá, tru hãm vong cô, đãi phi trọng tín thận hình, sái tâm tự tân chi ý dã.
Cập tuyển cử giả, kỳ lịch chức canh sự hữu danh chi sĩ, tắc dĩ vi nan bảo, phế nhi phất cử, thậm mậu vu xá tiểu quá cử hiền tài chi nghĩa. Đối chư hữu tang cập nội ác vị phát nhi tiến cử giả, giai vật án nghiệm. Lệnh sĩ lệ tinh hương tiến, bất dĩ tiểu tỳ phương đại tài. Tự kim dĩ lai, hữu tư vô đắc trần xá tiền sự trí tấu thượng. Hữu bất như chiếu thư vi khuy ân, dĩ bất đạo luận.
Định trứ lệnh, bố cáo thiên hạ, sử minh tri chi.
Không chỉ thanh trừng những người ngoại thích họ khác, Vương Mãng còn đối phó cả với những người cùng họ cản đường thăng tiến của mình. Vương Mãng hạch tội em Vương Chính Quân là Vương Lập (王立), xin bà bãi chức Lập. Vương Chính Quân thương em nên chần chừ không ra lệnh. Cuối cùng Vương Mãng gây sức ép buộc bà lệnh cho Vương Lập rời kinh đô. Sau đó, Vương Mãng lại dùng cách tương tự, kiến nghị bà đuổi một người cùng họ khác là Bình A hầu Vương Nhân (王仁).
Làm mất nhà Hán
Biết Vương Chính Quân tuổi già thích hưởng lạc, Vương Mãng hàng năm đưa bà đi tuần du thiên hạ cùng các Phu nhân vương hầu. Vương Mãng phong cho các chị em của bà tước vị; Vương Quân Hiệp (王君俠) làm Quảng Ân quân (廣恩君), Vương Quân Lực (王君力) làm Quảng Huệ quân (廣惠君) và Vương Quân Đệ (王君弟) làm Quảng Thi quân (廣施君). Mùa hạ, Vương Mãng thường hầu Chính Quân đi xa tránh nắng, mùa thu đi Hoàng Sơn, Côn Minh hồ, mùa đông lên Trường Bình xem cảnh tuyết rơi. Đến đâu Vương Mãng cũng ban tặng tiền bạc cho nhân dân sở tại để mọi người ca ngợi mình, khiến cho bà càng thêm tin tưởng Vương Mãng là người đức độ, giao hết quyền hành.
Năm Thủy Kiến Quốc nguyên niên (9), Vương Mãng phế Nhũ Tử Anh làm Định An công và lên ngôi Hoàng đế, lập ra nhà Tân.
Vào khi ấy Thái hoàng Thái hậu Vương Chính Quân nắm giữ Ngọc tỷ truyền quốc, Vương Mãng sai An Dương hầu Vương Thuấn vào đòi. Lúc đó, Thái hoàng Thái hậu cực kỳ tức giận, khóc mắng Vương Mãng là gian thần, nói rằng:「"Cha con các ngươi đều là ăn bổng lộc của Hán triều, thế rồi ngày nay mới có thể điện hiển đại quý. Các ngươi không có tâm báo ơn thì đã đành, bây giờ vào lúc Hán triều cần người gửi gắm nhất, thì lại đang tâm cướp đi quốc gia! Hoàn toàn không màng ân nghĩa chi đạo! Làm người như thế, thật là heo chó không bằng, Thiên tử như thế nào lại có thể loại huynh đệ như ngươi?! Hơn nữa nếu các ngươi tự cho là được đến Thiên mệnh mà trở thành Tân Hoàng đế, muốn thay đổi chính sóc phục chế, nên chính mình làm Tân Ngọc tỷ, truyền lưu muôn đời, thế còn màng đến cái Ngọc tỷ mang điềm xấu mất nước này làm gì chứ?! Ta bất quá cũng chỉ là một lão góa phụ của Hán thất, có lúc sẽ mất đi, nên muốn đem Ngọc tỷ này chôn cùng, các ngươi chung quy là không chiếm được!”」.
Nói đoạn, Vương Chính Quân khóc lóc thảm thiết, kẻ hầu người hạ cũng đều khóc. Vương Thuấn tuy cảm thấy bi ai, nhưng qua hồi lâu vẫn là nói:「“Chúng thần đã không lời nào để nói, nhưng Vương Mãng vẫn cứ nhất định phải bắt được Ngọc tỷ truyền quốc"」. Vương Chính Quân biết Vương Mãng là muốn uy hiếp đến cùng, rồi cầm Ngọc tỷ ném xuống đất. Ngọc tỷ bị ném mạnh nên sứt một góc, nói với Vương Thuấn rằng:「"Ta đã chết già, có các ngươi như vậy, là sẽ cùng ta diệt tộc!"」. Vương Mãng có được Ngọc tỷ thì rất cao hứng, lấy danh nghĩa Thái hoàng Thái hậu mà mở tiệc tại Vị Ương cung . Về sau, Vương Mãng phải sai lấy vàng khảm vào chỗ bị sứt đó.
Cuối đời
Sau khi xưng Tân đế, Vương Mãng đổi danh hiệu của bà là Tân Thất Văn Mẫu Thái hoàng Thái hậu (新室文母太皇太后). Sau Vương Mãng sợ danh hiệu Thái hoàng Thái hậu của bà khiến thiên hạ tưởng nhớ nhà Hán, nên đổi gọi Văn Mẫu Hoàng thái hậu (文母皇太后), giản xưng Trường Thọ cung (長壽宮).
Natri iodide
Natri iodide là một muối có dạng tinh thể màu trắng có công thức hóa học NaI dùng trong tìm kiếm phóng xạ, cung cấp iod và là chất khử trong phản ứng Finkelstein.
Vương Chính Quân
Cuối đời
Vương Mãng thỉnh Vương Chính Quân đến Trường Thọ cung, thấy miếu của Hán Nguyên Đế đã đổ nát, bèn nói:「''“Đây là Hán thất Tông miếu, đều có thần linh tồn tại, là phạm vào tội gì làm ngươi hủy diệt! Nếu thiết quỷ thần vô tri, tu miếu có ích lợi gì? Nếu có biết, ta nguyên bản là phi thiếp của người ta, có thể nào bôi nhọ Tiên đế chi miếu?!”''」. Sau đó, bà hướng đến tả hữu, nói:「"Người này coi thường thần linh, không thể nào được trời cao phù hộ lâu dài!”」, vì thế tiệc rượu tan rã trong không vui . Vương Mãng biết Vương Chính Quân oán hận mình, thường cố lấy lòng bà, nhưng Vương Chính Quân càng ngày càng không vui. Vương Mãng cho rằng chế độ triều Hán nên thay đổi, mà y phục Hán triều vốn dĩ mang màu đen ảm đạm, liền đổi thành Hoàng y, các ngày lễ cũng muốn đổi. Tuy nhiên Vương Chính Quân vẫn quyết mặc y phục đen, những ngày lễ của Hán triều cũng một mình cùng tả hữu hai bên tổ chức tiệc rượu.
Natri iodide
Sử dụng
Natri iodide thường dùng để điều trị và ngăn ngừa chứng thiếu iod. Natri iodide được dùng trong các phản ứng trùng hợp, ngoài ra còn trong phản ứng Finkelstein (như dung dịch aceton) cho việc chuyển hoá ankyl chloride sang ankyl iodide. Điều này dựa vào tính không tan của natri chloride trong axeton để chuyển hướng phản ứng. Natri iodide hoạt hoá phát quang với tali, NaI(Tl), khi bị bức xạ ion hoá sẽ phát ra photon và được dùng trong các máy dò nhấp nháy (scintillation detector), chủ yếu trong y học hạt nhân, địa vật lý, vật lý hạt nhân và trong các phép đo môi trường. NaI(Tl) là vật liệu phát quang được dùng rộng rãi nhất và có lượng sản xuất lớn nhất trong các vật liệu dò phát quang. Các tinh thể được gắn với các ống nhân quang (photomultiplier tube), trong bình kín, vì natri iodide có tính hút ẩm. Một vài thông số (như độ phóng xạ, lưu ảnh, độ sáng) có thể đạt đến bằng cách thay đổi việc hình thành tinh thể. Tinh thể ở độ kích thích cao được dùng trong máy tìm kiếm tia X với chất lượng quang phổ cao. Natri iodide có thể được dùng ở dạng đơn tinh thể hoặc đa tinh thể cho mục đích này. Natri iodide phóng xạ, Na131I, được dùng để điều trị ung thư tuyến giáp và chứng ưu năng tuyến giáp.
Vương Chính Quân
Cuối đời
Năm Thủy Kiến Quốc thứ 5 (13), ngày 3 tháng 2 (âm lịch), Thái hoàng Thái hậu Vương Chính Quân qua đời, thọ 84 tuổi. Tháng 3 cùng năm, bà được an táng cùng Hán Nguyên Đế tại Vị lăng (渭陵), tuy cùng mộ nhưng lại không cùng huyệt. Vương Mãng cũng lập Miếu thờ riêng thờ bà, dặn con cháu họ Vương đời đời về sau sẽ hiến tế bà, Vương Mãng còn vì bà mà mặc tang phục 3 năm. Hán triều đã mất, không có lễ dâng thụy, cách gọi theo kiểu thụy hiệu là Hiếu Nguyên Hoàng hậu (孝元皇后) là vì bà là Hoàng hậu của Hán Nguyên Đế. Mười năm sau (23), Vương Mãng bị lật đổ, nhà Hán được khôi phục.
Natri iodide
Liên kết ngoài
Thể loại:Hợp chất natri Thể loại:Hợp chất vô cơ Thể loại:Muối halogen của kim loại Thể loại:Muối iodide
Vương Chính Quân
Cuối đời
Tính từ khi nhập cung năm 18 tuổi tới khi không còn ở ngôi Thái Thái Hoàng thái hậu năm 80 tuổi, Vương Chính Quân là người phụ nữ lên đến ngôi vị Hoàng hậu ở trong cung nhà Tây Hán lâu nhất, trải qua 62 năm (54 TCN - 8) thuộc 6 đời Hoàng đế nhà Hán; gồm Hán Tuyên Đế, Hán Nguyên Đế, Hán Thành Đế, Hán Ai Đế, Hán Bình Đế và Nhũ Tử Anh. Bà vào cung 5 năm, làm Tiệp dư 3 năm, làm Hoàng hậu 13 năm, làm Hoàng thái hậu 26 năm và Thái hoàng Thái hậu 12 năm. Tính từ khi được phong làm Hoàng hậu năm 46 TCN tới năm 8 khi mất ngôi, bà có 54 năm trên ngôi vị Hoàng hậu, Hoàng thái hậu và Thái hoàng Thái hậu, là Hoàng tại vị lâu nhất trong lịch sử nhà Hán.
Sách Hán thư khi biên "Liệt truyện", đã biên truyện về bà ở mục khúc hẳn các Hoàng hậu khác, gọi là [Nguyên hậu truyện; 元后傳].
Đánh giá
三代以来，《春秋》所记，王公国君，与其失世，稀不以女宠. 汉兴，后妃之家吕、霍、上官，几危国者数矣. 及王莽之兴，由孝元后历汉四世为天下母，飨国六十余载，群弟世权，更持国柄，五将十侯，卒成新都. 位号已移于天下，而元后卷卷犹握一玺，不欲以授莽，妇人之仁，悲夫！
...
Từ thời Tam Đại đến nay, Kinh Xuân Thu có viết: "Vương công quốc quân, nhữ kì thất thế, hi bất dĩ nữ sủng".
元后娠母，月精见表. 遭成之逸，政自诸舅. 阳平作威，诛加卿宰. 成都煌煌，假我明光. 曲阳歊歊，亦朱其堂. 新都亢极，作乱以亡.
Nguyên hậu thần mẫu, nguyệt tinh kiến biểu. Tao thành chi dật, chính tự chư cữu. Dương bình tác uy, tru gia khanh tể. Thành Đô hoàng hoàng, giả ngã minh quang. Khúc dương 歊歊, diệc chu kỳ đường. Tân đô kháng cực, tác loạn dĩ vong.
亡西汉者，元后之罪通于天矣. 论者徒见其吝玺不予、流涕汉庙、用汉伏腊而怜之，妇人小不忍之仁，恶足以盖其亡汉之大憝哉！今有杀人者，流涕袒免而抚其尸曰：吾弗忍也，而孰听之？……老妖（指王政君）不死，日蚀月齕，以殄汉而必亡之，久矣. 故曰：罪通于天也.
Luận ai làm vong Tây Hán, Nguyên hậu tội đến tận trời cao. Những luận giả chí thấy việc giữ tỷ không đưa, nước mắt chảy tiếc thương Hán miếu, dùng Hán phục tịch lễ mà khóc lóc, cái lòng nhân nhỏ mọn không nỡ, mà không xem đến cái đại tội làm vong Hán thất chăng?! Bây giờ có kẻ giết người, nước mắt chảy ra rồi nói: "Tôi không nỡ", thế có nghe được chăng?... Lão yêu (chỉ Vương Chính Quân) không chết, mặt trời bị ăn, vầng trăng bị khuyết, làm đứt hết vận của Hán, dĩ nhiên là sẽ vong! Nên nói rằng:"Tội thông vu thiên dã".
孝元皇后，无傅太后之骄恣，又无赵氏姊妹之淫荒，亦可谓母后中之贤者. 乃过宠王莽，使其罔上行私，得窃国柄，是则失之愚柔，非失之骄淫也. 莽知元后之易与，故设为种种欺媚，牢笼元后于股掌之中. 迨弑平帝而元后不察，迎孺子而元后不争，称摄皇帝、假皇帝而元后不问，徒怀藏一传国玺，不欲遽给，果何益耶？要之妇人当国，暂则危，久则亡. 元后享年八十有余，历汉四世，不自速毙，宜乎汉之致亡也.