cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doãn Uẩn
Vinh danh
Tháng 6 âm năm 1849, vua Tự Đức chuẩn y cho khắc bia ghi công các tướng thắng trận ở Trấn Tây, đặt tại Võ miếu Huế, (tiếp nối chỉ dụ dựng bia võ công An tây năm 1847 chưa kịp thực hiện của tiên đế Thiệu Trị), tên của ông được ghi hàng thứ 3/6 người gồm: Vũ Văn Giải, Nguyễn Văn Chương Doãn Uẩn, Đoàn Văn Sách, Nguyễn Văn Hoàng, Tôn Thất Nghị. nhỏ|trái|200px|Bằng công nhận di tích lịch sử (cấp tỉnh) cho từ đường và lăng mộ An tây mưu lược tướng Doãn Uẩn nhỏ|phải|Từ đường Doãn Uẩn ở thôn Hội (làng Ngoại Lãng) xã Song Lãng huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình. nhỏ|phải|Từ đường Doãn Uẩn (Temple of Doãn Uẩn). Ngày 21 tháng 11 âm lịch năm Kỷ Dậu (tức 3 tháng 1 năm 1850), ông bệnh mất tại An Giang, thọ 56 tuổi. Linh cữu ông được đưa về an táng tại quê nhà. Sau khi mất ông được truy tặng hàm Hiệp biện Đại học sĩ và bài vị của ông được vua cho đặt ở đền Hiền Lương cùng với 39 danh thần nhà Nguyễn khác.
Tại phường Tiền Phong thành phố Thái Bình tỉnh Thái Bình có một con đường rộng 8m dài 360 m, nối giữa đường Lý Bôn với đường Nguyễn Doãn Cử, được đặt tên là đường Doãn Uẩn, nằm cạnh bến xe khách Hoàng Hà. Đường Doãn Uẩn thành phố Thái Bình, được đặt tên theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình ra ngày 9 tháng 9 năm 2003, cùng với đường Doãn Khuê thành phố Thái Bình. Tháng 12 năm 2013, Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng đã quyết định lấy tên Doãn Uẩn đặt cho một con đường mới xây dựng tại khu dân cư Nam Tiên Sơn mở rộng, thuộc phường Khuê Mỹ quận Ngũ Hành Sơn. Đường Doãn Uẩn ở Đà Nẵng là đoạn đường hình chữ L, nối ra đường Lê Văn Hiến (đường Doãn Uẩn nằm ở phía tây đường này), đầu kia nối với tuyến đường mà sau đó được đặt tên là đường Đảo Đá Bắc. Đường Doãn Uẩn tại Đà Nẵng có chiều dài 350m. .
Quyết định số 23 ngày 5 tháng 1 năm 2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã lấy tên Doãn Uẩn đặt cho con đường dẫn lên cầu Cồn Tiên tại thành phố Châu Đốc. Đường Doãn Uẩn thành phố Châu Đốc năm tại phường Châu Phú A, dài 440m, lòng đường rộng 12m, bắt đầu từ đường Cử Trị lên cầu Cồn Tiên.
Con ruột
Con cả của ông là Doãn Chính (尹正) sau này làm Tri phủ Phú Bình tỉnh Thái Nguyên, chống giặc cờ thủ hạ của Ngô Côn, tàn quân Thái Bình Thiên Quốc ở Trung Quốc kéo sang vây hãm thành Phú Bình trong 3 tháng. Sau vì hết lương, Doãn Chính phải tự vẫn. Vua Tự Đức xuống chiếu ban khen và truy tặng hàm Thị độc học sĩ. . Sách Thái Bình phong vật chí chépː sau khi ông tuẫn tiết, quân triều đình nhà Nguyễn đánh và thu lại được phủ thành Phú Bình, Nguyễn Tri Phương khi đó đang là Kinh lược đại thần ở Bắc Kỳ đến tận phủ thành Phú Bình lập đàn tế, bài văn tế có câuː''遠不愧古人, 近不愧名臣之後, 下則為河岳, 上則為日星之光. Viễn bất quý cố nhân, cận bất quý danh thần chi hậu, Hạ tắc vi hà nhạc, thượng tắc vi nhật tinh chi quang. (Xa không thẹn với cổ nhân, gần không thẹn là con danh thần, Sống với đời ví như sông núi, thác về trời sánh tựa ánh dương dạng ngời.)''
Tác phẩm
Trong hầu hết sự nghiệp của mình, ông được biết như là một văn tướng. Tuy nhiên, xuất thân dòng danh sĩ, ông cũng để lại một số tác phẩm có giá trị lịch sử và văn học như:
nhỏ|phải|Các sách về truyền thống họ Doãn, trong đó Doãn Uẩn thi tuyển là một tuyển tập thơ được biên soạn và biên dịch từ tập Tuy Tĩnh tử tạp ngôn của ông. nhỏ|phải|Sách Tuy Tĩnh tử tạp ngôn, của Doãn Uẩn (1785-1850) (bút tích của Doãn Uẩn).
Bình thơ Giang Thành dạ cổ
Trích Tuy Tĩnh tử tạp ngôn của An Tây mưu lược tướng Doãn Uẩn:
Tham khảo và Liên kết ngoài
Thể loại:Quan lại nhà Nguyễn Thể loại:Võ tướng nhà Nguyễn Thể loại:Người Thái Bình Thể loại:Tử tước nhà Nguyễn
Neohydrocoptus megas
Neohydrocoptus megas là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Omer-Cooper miêu tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Neohydrocoptus
High School Musical (loạt phim)
Series phim High School Musical gồm ba bộ phim âm nhạc Disney đạo diễn bởi Kenny Ortega và kịch bản bởi Peter Barsocchini. Nhân vật chính là Zac Efron, Vanessa Hudgens, Ashley Tisdale, Corbin Bleu, Lucas Grabeel và Monique Coleman. Bộ phim gốc được phát hành vốn chỉ đơn giản là một phim nguyên gốc Disney Channel, nhưng sau thành công rực rỡ của nó, phần tiếp theo của bộ phim đã được thực hiện. Phần ba của series này đã được phát hành ở rạp.
High School Musical (2006)
High School Musical đã phát hành ngày 20 tháng 1 năm 2006 với vai trò một Disney Channel Original Movie (DCOM), và là DCOM thành công nhất từng được sản xuất. Đây là bộ phim được xem nhiều nhất trên Disney Channel năm 2006, với 7,7 triệu lượt xem cho lần đầu công chiếu ở Hoa Kỳ và 789.000 lượt xem tương ứng ở Anh. Đây cũng là DCOM đầu tiên và duy nhất được phát sóng trên BBC ngày 29 tháng 12 năm 2006, và đã được xem bởi trên 225 triệu người trên toàn thế giới.
nhỏ|200px|trái|Lần xuất hiện đầu tiên của Troy và Gabriella. Chàng trai thể thao nổi tiếng trường East High, Troy Bolton (Zac Efron) và cô gái thông minh, ngại ngùng Gabriella Montez (Vanessa Hudgens) gặp nhau ở khu nghỉ trượt tuyết trong kì nghỉ Giáng sinh và vô tình cùng nhau tham gia vào một cuộc thi hát karaoke. Khi trường học trở lại vào tháng một, Gabriella lại là học sinh mới tại chính ngôi trường East High, làm cho trái tim Troy thêm xao xuyến. Sau đó, họ bị hai đồng chủ tịch câu lạc bộ kịch khá khó ưa Sharpay (Ashley Tisdale) và Ryan (Lucas Grabeel) Evans nhìn thấy đang nói chuyện tại bảng đăng ký cho Buổi nhạc hội Mùa đông. Qua tìm hiểu, Sharpay biết rằng Gabriella là một học sinh rất xuất sắc ở ngôi trường cũ và thuyết phục đội trưởng Đội khoa học Taylor McKessie (Monique Coleman) mời Gabriella vào đội để ngăn cản cô tham gia biểu diễn. Người bạn tốt nhất của Troy, Chad Danforth (Corbin Bleu), rất lo lắng vì Troy dường như không còn tập trung vào tập luyện bóng rổ để chuẩn bị cho trận thi đấu của trường dù anh là đội trưởng.
Tới ngày thử giọng cho buổi nhạc kịch, cả Troy và Gabriella đều xấu hổ để hát và họ chỉ đến xem Sharpay và Ryan biểu diễn. Đến cuối buổi thử giọng, khi họ đủ can đảm biểu diễn, cô giáo kịch Darbus (Alyson Reed) không cho họ thử giọng vì đã quá muộn. Nhưng họ lại nhận được thiện cảm của Kelsi Nielsen (Olesya Rulin), người soạn nhạc của buổi nhạc kịch, khi hát rất hay ca khúc của cô ngay sau đó. Vô tình cô Darbus đã nghe được Troy và Gabriella hát và mời họ vào vòng tiếp theo.
Khi cả trường biết chuyện Troy đã thử giọng cho Buổi nhạc hội Mùa đông, mọi sự việc trong trường đều trở nên rối loạn. Chad và Taylor sợ rằng chuyện này sẽ ảnh hưởng đến thành tích của Đội bóng rổ và Đội khoa học của mỗi người, họ đã can thiệp để làm Troy và Gabirella thay đổi ý định về việc tham gia buổi nhạc kịch. Họ đã thành công bước đầu khi tách được Troy và Gabriella ra, song sau đó, Troy và Gabriella đã biết được mọi chuyện và quyết định sẽ vẫn tham gia buổi nhạc kịch. Trong lúc đó, Sharpay và Ryan ra sức thuyết phục cô Darbus thay đổi ngày thử giọng vòng 2 cuộc thi nhạc kịch để ngày thi bóng rổ, ngày thi khoa học và cuộc thi thử giọng diễn ra cùng lúc. Hai chị em Evans đã tới tham gia buổi thử giọng. Sợ Troy và Gabriella không thể tham gia được, Chad và Taylor đã phá hệ thống điện để ngừng trận bóng rổ, và đun hóa chất độc để ngừng cuộc thi khoa học. Ngay sau đó Troy và Gabriella chạy đến hát trong cuộc thi thử giọng, được tất cả mọi người hưởng ứng. Cuối cùng, cô Darbus đã quyết định chọn Troy và Gabriella đóng vai chính, còn Sharpay và Ryan chỉ là người dự bị.
High School Musical 2 (2007)
nhỏ|trái|200px|Ryan và Sharpay ở Lava Springs. Thời điểm kết thúc năm học, mọi người rất háo hức với kì nghỉ hè. Gabriella (Vanessa Hudgens) hạnh phúc khi cuối cùng cũng được tận hưởng kì nghỉ mà không phải chuyển đi nơi khác. Rất nhiều học sinh của trường đã được thuê làm việc hè tại khu nghỉ mát Lava Springs thuộc sở hữu của nhà Sharpay (Ashley Tisdale), trong đó có Troy (Zac Efron) và Gabriella, mà Sharpay không hề hay biết. Khi cô đang tắm nắng ở đây, mọi người đột nhiên ùa vào và khi biết chuyện, cô rất tức giận. Cô bắt người quản lý, ông Fulton (Mark L. Taylor), đuổi tất cả đi; nhưng do chẳng có lý do nào để đuổi, họ đặt ra những quy tắc rất nghiêm ngặt cho nhóm Wildcats. Cả nhóm rất chán nản và định từ bỏ, nhưng Troy đã nâng cao tinh thần cho mọi người và tất cả đã quyết tâm ở lại. Sharpay đặt ra nhiều hứa hẹn hấp dẫn để giành lấy Troy, trong đó có một học bổng đại học về bóng rổ. Mặc dù nói rằng anh sẽ vẫn giữ mối quan hệ với Gabriella, Gabriella vẫn cảm thấy xa cách khi Troy vẫn dành nhiều thời gian với Sharpay.
Trong khi đó, khu nghỉ chuẩn bị tổ chức một show diễn tài năng, và Kelsi (Olesya Rulin) đã viết một bản ballad dành riêng cho Troy và Gabriella. Sharpay đã đánh cắp bài hát và định biểu diễn nó cùng Troy trong đêm diễn. Cậu em trai Ryan (Lucas Grabeel) dần thấy Sharpay không còn muốn hát chung với mình nữa, anh nhận ra mình đang dần thân với nhóm Wildcats, kể cả việc chơi bóng chày cùng Chad (Corbin Bleu), trong khi Troy lại từ từ rời xa mọi người để đến thân thiết hơn với gia đình Sharpay. Ryan đã cùng Wildcats chuẩn bị một tiết mục nhảy múa đặc biệt trong đêm diễn tài năng, và khi Sharpay thấy họ tập, lòng đố kị khiến cô yêu cầu người quản lý Fulton ra lệnh cấm tất cả nhân viên được tham dự buổi diễn. Fulton thông báo cho Taylor (Monique Coleman) để cô báo cho những người bạn Wildcats của mình được biết.
Từ sau sự việc này, mọi người bắt đầu trở nên không còn cảm tình với Troy. Troy cũng không biết lý do vì sao các bạn lại đối xử với mình như vậy. Sau một buổi tập hát với Sharpay, Gabriella đã chia tay Troy. Troy rất buồn và ngày hôm sau, khi Kelsi cho biết chuyện gì đang xảy ra, anh đã rất bực bội. Anh đến gặp Sharpay, nói rằng anh không thích cách Sharpay đối xử với bạn bè anh và quyết định thôi việc tại Lava Springs, cũng như hủy bỏ lời hứa hát cùng cô. Sharpay rất sốc, cô chỉ còn cách gọi em trai Ryan lên hát cùng mình, nhưng Ryan đã không đồng ý. Khi Chad và Wildcats biết được hành động của Troy, ngay trước thời khắc đêm diễn, họ bảo anh trở lại hát với Sharpay và nói sẽ đổi một bài hát khác. Nhưng rồi Troy đã lên sân khấu hát song ca cùng Gabriella. Sharpay tức tối khi biết mình bị lừa. Khi bài hát gần kết thúc, cả nhóm Wildcats đã cùng tiến lên sân khấu nhảy cùng với hai người.
Mùa hè cũng đã kết thúc với một bữa tiệc trong hồ bơi của tất cả các thành viên Wildcats.
High School Musical 3: Senior Year (2008)
Trân đấu tranh cúp vô địch bóng rổ giữa đội East High Wildcats và West High Knights đã diễn ra với nỗ lực ở những giây cuối của Troy (Zac Efron) đã đem về chiến thắng cho Wildcats. Tại bữa tiệc ăn mừng chiến thắng. Troy và bạn gái Gabriella (Vanessa Hudgens) cùng nhau nghĩ về những tháng năm qua và tưởng tượng đến khi những tháng ngày cuối cùng tại East High sẽ kết thúc.
Bộ phim kết thúc với cảnh mọi học sinh nhảy múa trong buổi lễ cuối năm, và các diễn viên chính đứng trên sân khấu cúi đầu chào khán giả.
High School Musical 4: East Meets West (2010)
Bộ phim được thông báo là đạo diễn bởi Jeffrey Hornaday. Nội dung đang được thực hiện cho phần bốn này, với bối cảnh là trận đấu giữa East High Wildcats and West High Knights. Bộ phim sẽ không còn sự tham gia của các diễn viên đóng vai các nhân vật chính như các phần trước.
Bart Johnson thông báo anh sẽ tham gia đóng trong phần bốn.
High School Musical: El Desafío
High School Musical: El Desafío (tiếng Tây Ban Nha) là một bộ phim ăn theo phim Mỹ High School Musical cho thị trường Mỹ Latin, dựa trên cuốn sách Battle of the Bands. Bộ phim được công chiếu ở rạp và có tám bài hát mới đã được sản xuất riêng cho phim. Phim có mặt đầu tiên ở Argentina vào tháng 2 năm 2008, tiếp theo là México tháng 8 năm 2008 và Brasil năm 2009.
Chuyến lưu diễn
Chuyến lưu diễn"High School Musical: The Concert"bắt đầu từ 26 tháng 11 năm 2006 ở San Diego, California. Tour diễn tiếp tục ngày 28 tháng 1 năm 2007 ở một số thành phố vòng quanh Mỹ, Canada và Mỹ Latinh. Tour lưu diễn có mặt tất cả các thành viên tham gia trong phim, trừ Zac Efron khi anh bận quay cho Hairspray. Efron đã được thay thế bởi Drew Seeley (người có giọng hát được trộn với giọng thật của Zac trong suốt bộ phim). Tour diễn đã thể hiện tất cả các ca khúc trong phim và một số ca khúc khác của Vanessa Hudgens, Ashley Tisdale và Corbin Bleu.
Series thực tế
Trong tháng 7 và tháng 8 năm 2008, ABC đã phát sóng một chương trình thực tế dựa trên series này, High School Musical: Get in the Picture. Người chiến thắng chương trình đã xuất hiện trong một video âm nhạc trong phần credit của High School Musical 3. Series không nhận được đánh giá cao.
Ice tour
"Feld Entertainment"sản xuất tour diễn có tên High School Musical: The Ice Tour, đã biểu diễn ở thành phố New York ngày 29 tháng 9 năm 2007. Show diễn có các ca khúc từ cả phần 1 và phần 2, và một bản xem trước đặc biệt cho High School Musical 3: Senior Year.
Trò chơi video
Disney Interactive Studios đã sản xuất 6 video game dựa trên series High School Musical.
Liên kết ngoài
Thể loại:High School Musical Thể loại:Phim tiếng Anh Thể loại:Thương hiệu của Disney Thể loại:Thương hiệu phim Thể loại:Phim hài theo loạt phim
sv:High School Musical 4: East Meets West
Tipula kennedyana
Tipula kennedyana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Tropojë (huyện)
Tham khảo
Tropojë Tropojë Thể loại:Hạt Kukës
Drepanosticta montana
Drepanosticta montana là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Platystictidae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Chuồn chuồn kim Sri Lanka
Neohydrocoptus opatrinus
Neohydrocoptus opatrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Neohydrocoptus
Vương tước
Vương (chữ Hán: 王; tiếng Anh: King hoặc Royal Prince) hay Chúa là xưng vị hay tước vị của chế độ phong kiến Đông Á, đứng đầu một Vương quốc, Thân vương quốc hay dành cho hoàng thân nam giới của Hoàng tộc. Từ Vương Công là cách gọi khác của Vương tước.
Tước vị này dùng cho chế độ tước vị của nam giới tại các nước Trung Hoa, Việt Nam, Nhật Bản và Triều Tiên. Tại Châu Âu, cả King và Prince đều tương đương với Vương ở chuyển nghĩa ngôn ngữ Đông Á, dù thực chất địa vị của hai tước hiệu này về cơ bản là khác nhau hoàn toàn.
Megachile selenostoma
Megachile selenostoma là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.
Vương tước
Từ nguyên
Tùy giai đoạn hoặc quốc gia, tước Vương có thể có nhiều ý nghĩa, nhưng nhìn chung ở Đông Á thì thông dụng nhất là:
Megachile selenostoma
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Vương tước
Từ nguyên
Tước hiệu Vương thường được dùng chuyển ngữ tương đương cho nhiều tước hiệu khác nhau trong các ngôn ngữ châu Âu. Khi chuyển ngữ tương đương cho các tước hiệu trong tiếng Anh, thuật ngữ "Quốc vương" dùng chuyển ngữ cho tước hiệu King, "Thân vương" cho Prince, và ở mức độ hiếm hơn, "Quận vương" cho Count (tương đương Bá tước). Tuy nhiên, cách chuyển ngữ này không phản ánh chính xác hoàn toàn mối tương quan giữa các tước hiệu này. Trong hầu hết ngôn ngữ châu Âu, các tước hiệu tương đương King và Prince trong tiếng Anh đều có thể chỉ đến những vị quân chủ cai trị lãnh thổ độc lập với nhau. Ngoài ra, cũng tồn tại một ngữ cảnh khác khi thuật ngữ Prince còn có thể dùng để chỉ các hậu duệ nam trực hệ (con và cháu nội) của các vị quân chủ mang tước hiệu Hoàng đế (Emperor), Quốc vương (King) hoặc Đại công tước (Grand duke) và Công tước (Duke). Điều này có thể gây nhầm lẫn trong việc chuyển ngữ thuật ngữ Prince của một số tài liệu Việt ngữ, khi không phân biệt được ngữ cảnh sự khác biệt giữa tước hiệu (Thân vương) với danh vị (Hoàng tử, Vương tử, Công tử). Ví dụ như "Prince Dorgon" được chuyển ngữ từ "Hoàng tử Đa Nhĩ Cổn", nhưng nếu "Dorgon, Prince Rui" thì được chuyển ngữ từ "Duệ Thân vương Đa Nhĩ Cổn".
Ở một mặt ngôn ngữ ngoài tiếng Anh, Vương cũng có thể ám chỉ Basileus của nhà nước Hy Lạp cổ, Malik của ngữ tộc Semit, Pharaoh của Ai Cập cổ đại hay Padishah của Ba Tư với tư cách là quân chủ độc lập. Ngoài ra với tư cách là thành viên hoàng gia/vương thất thì có Sheikh và Emir của tiếng Ả Rập, Şehzade của Đế quốc Ottoman, Shahzadeh của Iran cùng Mirza của nhà nước Ấn Độ Hồi giáo.
Như một quân chủ
Vương là xưng vị cao nhất của các vị Thiên tử Trung Hoa kể từ đời nhà Thương cho đến trước thời Tần Thủy Hoàng.
Trước đời nhà Thương, các vị thiên tử Trung Hoa được gọi là Hoàng (皇) hoặc Đế (帝). Khi Thiên tử còn sống thì gọi là Bá (伯), sau đổi sang dùng Hậu (后), khi qua đời thì gọi là  Đế (帝), từ giữa nhà Thương thì đặt tôn xưng Vương (王). Các Thiên tử nhà Chu đều xưng là Vương, kể cả khi còn sống hay đã qua đời, do đó trong thời kỳ ấy không có ["tước Vương"], vì đó ám chỉ Thiên tử rồi.
Nhưng khi nhà Chu suy yếu ở thời Đông Chu, các chư hầu vốn chỉ cao nhất là Công tước, nay cũng tự thấy vị thế của mình không đáng phải thần phục nhà Chu nữa mà bắt đầu xưng Vương, sớm nhất trong số đó là Sở Vũ vương. Điều này dựa trên việc khi này nước Sở đã làm chủ phương Nam, quốc lực cường thịnh, có thể thấy mình ngang với Thiên tử mà xưng làm Vương, nhưng vị hiệu [Vương] này của các Vua Sở cũng chỉ là tự xưng chứ không phải thụ phong, và triều đình nhà Chu cùng những thế lực chống phá nước Sở không công nhận việc tự xưng này. Khi Đông Chu bắt đầu đi vào giai đoạn giữa, không chỉ Sở mà đến nước Tần cũng xưng Vương, đến thời Chiến Quốc thì cả 7 nước chư hầu lớn đều xưng Vương.
Như một hoàng thân hoặc chư hầu
Thời Tào Ngụy và Tây Tấn, triều đình Trung Hoa bắt đầu hình thành hai cấp tước Vương; lớn nhất là phong hiệu một chữ ["Nhất tự vương"; 一字王], tức lấy tiểu quốc mà cấp làm đất phong, cũng gọi Thân vương (親王). Loại thứ hai là phong hiệu hai chữ của quận, huyện làm đất phong, tức ["Nhị tự Vương"; 二字王], cũng gọi Quận vương (郡王). Tước Quận vương khi ấy dùng cho con cháu kế tự của Thân vương, hoặc cũng dùng để phong cho công thần. Mô thức này kéo dài đến hết nhà Minh. Sang thời nhà Thanh, các tên hiệu của tước Vương đa phần chỉ còn mà mỹ hiệu mà không phải địa danh, tương tự Công chúa.
Các triều đại sau dùng tước Vương trong rất nhiều trường hợp, tỉ mỉ như sau:
Đặc biệt, trong lịch sử Trung Hoa có một tước vị cao hơn Vương nhưng thấp hơn Hoàng Đế. Tước vị này chỉ phong cho con cháu của Khổng Tử, gọi là Diễn Thánh Công (衍聖公). Vào thời Thanh, địa vị của Diễn Thánh Công lên đến tột đỉnh. Xa giá của Diễn Thánh Công có thể đi thẳng qua cổng chính Ngọ Môn, nơi chỉ dành riêng cho Hoàng Đế.
Việt Nam
Các quân chủ xưng Vương:
Trong quan hệ ngoại giao với Trung Quốc, để tránh xung đột không cần thiết vì các triều đại Trung Quốc quan niệm thế giới chỉ có một Hoàng đế (xem bài Thiên tử và Thiên mệnh); các Hoàng đế Việt Nam thường tiếp nhận và sử dụng danh hiệu [An Nam quốc vương; 安南國王] do triều đình Trung Quốc ban phong để quan hệ ngoại giao với họ.
Khi xưng là Hoàng đế, thì "Vương" là một tước hiệu cho thành viên hoàng thất. Các trường hợp phong vương áp dụng trong lịch sử Việt Nam cũng tương tự như trong lịch sử Trung Quốc:
Trong đa số trường hợp khác, phong Vương cho người ngoài hoàng tộc là việc làm bị quyền thần bắt buộc của Hoàng đế. Đòi phong Vương để chuẩn bị cướp ngôi như Hồ Quý Ly; hoặc ngại tránh mang tiếng cướp ngôi thì làm tước thế tập nhiều đời như các chúa Trịnh. Việc xưng Vương của các chúa Nguyễn vốn không phải là được phong mà thực chất là lặp lại quá trình thăng tiến dần đến đích của một vùng lãnh thổ trở thành quốc gia độc lập tại Nam Hà, dù trên danh nghĩa người đứng đầu nó vẫn là thần tử nhà Lê.
Theo giai thoại dân gian Việt Nam, vào thời Nguyễn, đã từng có một câu đối được đưa ra có liên quan đến chữ Vương, câu đối do một người Pháp đưa ra: 'Vương là vua, rút ruột vua phân chia ba đoạn". Giải nghĩa là: chữ Vương (viết bằng chữ Hán: 王) nếu bỏ gạch ở chính giữa sẽ thành chữ Tam (三) và có nghĩa là ba (3). Ý của người ra vế đối là có ý chê vua không có tài, để cho đất nước bị chia cắt làm ba miền. Và câu đối này đã được một nho sinh Việt Nam đối lại khá chỉnh: "Tây là tây, chặt đầu tây phanh thây bốn mảnh", trong đó Tây viết bằng chữ Hán là 西, bỏ đầu thì thành 四, tức là tứ (4). Còn có một câu đối Việt Nam khác nữa là "Dầu vương cả đế".
Như một King
thumb|phải|150px|Vương miện Thánh Edward, dùng cho một vị King hay Queen của Anh. Tước hiệu [Vương] ở tiếng Anh có thể dịch thành [King], tương đương "Quốc vương" lẫn [Prince], tương đương với "Thân vương", cả hai đều là tước hiệu của một vị Vua nói chung của thể chế Châu Âu, trong đó [Prince] lại thiên về những người con của Vua, tức kiểu gọi Hoàng tử, Vương tử nếu nói theo ngôn ngữ Đông Á.
Danh vị [King] biểu thị quân chủ của một Vương quốc, và trái với Prince, thì King luôn luôn biểu thị một quân chủ nhất định và không bao giờ biểu thị vị thế "con của Vua" như Prince thường biểu thị. Danh xưng này bắt nguồn từ [cyning] của tiếng Anh cổ thời Anglo-Saxon, được dịch lại và chuyển ngữ để tương đương với Rex của tiếng Latinh. Sau sự tan rã của Đế chế Byzantine, Châu Âu rơi vào sự hình thành [Những chính quyền Vương quốc man di; Barbarian kingdoms], rồi hình thành nên Đế chế Carolingian của người Frank cùng Vương quốc Anh của người Anglo-Saxon. Sự tan rã của Carolingian tiếp tục dẫn đến những nền quân chủ phong kiến khi chia chác lãnh thổ cố định bởi các chư hầu hoặc thế lực địa phương, hình thành nên Vương quốc Pháp ở Trung Âu, một trong những Kingdom hùng mạnh nhất lịch sử. Và đến thời kỳ cận đại, Châu Âu đã hình thành những [Kingdom] có ảnh hưởng toàn lịch sử, ngoài Anh và Pháp còn có Bồ Đào Nha, Castilla và Aragon của bán đảo Iberia; Sicily, Sardinia và Serbia ở Nam Châu Âu, và Hungary, Ba Lan, Bohemia, Thụy Điển, Đan Mạch, ... ở phía Đông và Bắc Âu.
Sự hình thành nhà nước Châu Âu thường đi theo là các chính phủ như Nghị viện, dẫn đến ở một vài trường hợp thì một vị King có thể cai quản nhiều hơn một Vương quốc. Điển hình là nhà Stuart trước khi hợp nhất năm 1707, đã quản cả 3 vương quốc là Anh, Scotland cùng Ireland. Và tuy King cũng thường xem là "một bậc thấp hơn" nếu so với [Emperor], tương tự Chư hầu Vương so với Hoàng đế ở Đông Á, song sự tự chủ và quyền hạn của một King vẫn rất lớn mạnh và đủ khả năng đối chọi với một Emperor, điển hình là việc Vương quốc Pháp luôn cạnh tranh với Thánh chế La Mã.
Như một Prince
thumb|phải|150px|Mũ miện của một Prince tại Anh. Còn danh xưng [Prince] là một từ được lấy từ tiếng Latinh là [princeps], có nghĩa là "bậc đứng đầu tất cả, chúa tể và người cai trị". Từ này được dùng để chỉ các lãnh đạo của Viện nguyên lão La Mã, tức Princeps senatus. Tại các nước nói tiếng Anh, sự nổi tiếng nhất về tước hiệu này chính là ám chỉ Thân vương xứ Wales, tước vị dành cho một Trữ quân theo truyền thống của nước Anh, vị Prince này cai trị Thân vương quốc Wales, một quốc gia nằm ở rìa Tây của Anh, nói tiếng Wales và nằm trong quyền sở hữu lãnh địa của Vương quốc Anh.
Sau đó, Prince trở thành một loại tước hiệu thường là cao nhất trong hệ thống tước phong của một Vương quốc, hoặc là một người thủ lĩnh của một Thân vương quốc. Từ thời kỳ Đế quốc Byzantine, các Prince sở hữu những lãnh địa tự chủ riêng nhưng nằm trong một khối Đế quốc Hoàng quyền thống nhất (giống tình trạng Chư hầu Vương của các triều đại Đông Á), đến trước thế kỉ 13 thì ngay cả một lãnh chúa cũng có thể tự xưng Prince để biểu thị quyền uy chỉ dưới Hoàng đế (Emperor) và Quốc vương (King). Sau thời Trung Cổ đến trước Cách mạng công nghiệp diễn ra, khắp Châu Âu có gần 200 xứ sở mà Prince trị vì với tư cách là một vị vua, nằm rải rác chủ yếu ở Ý và Đức.
Suốt thời kỳ này, Prince gần như là một từ nghe hoành tráng hơn monarch để chỉ vua chúa nói chung, mà không kể tước hiệu cụ thể của vị vua chúa ấy là gì, điều này có thể chứng minh qua cuốn [Il Principe] của Niccolò Machiavelli.
Trước năm 1714, các Vương tử và Vương nữ - con trai và con gái của quân chủ Anh không có bất kỳ danh xưng cụ thể nào trừ tước hiệu mà mình được tấn phong, và Prince duy nhất vào thời điểm ấy được biết đến là Thân vương xứ Wales. Cách dùng Prince và Princess trong thời kỳ này chỉ là một cách xác định ví von biểu thị địa vị của Vương tử hoặc Vương nữ ấy, đó vẫn không phải là tước xưng chính thức. Sau khi Quốc vương George I của nhà Hanover lên ngôi, vương thất Anh bắt đầu dùng "Prince" để ám chỉ các con trai cùng cháu trai của quân chủ đang trị vì, do vậy có thể thấy từ thời kỳ này trở đi, cho dù là tước phong quý tộc Công tước hay Hầu tước, Bá tước thì các Vương tử hoặc Vương tôn đều có tước xưng Prince ngay trước tên thánh của mình. Kèm theo đó, họ có được dùng kính ngữ His Royal Highness (gọi tắt là HRH).
Dưới sự ảnh hưởng của tiếng Anh cùng sự lan tỏa của Vương thất Anh dưới thời Nữ vương Victoria và Quốc vương Christian IX, cách dùng Prince ám chỉ Vương tử, Hoàng tử và Princess ám chỉ công chúa ngày càng phổ biến. Về ý nghĩa thực sự, cũng như Infante của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, tước xưng Prince có sự phức tạp đáng kể, do vậy cách tốt nhất vẫn là xem xét vai vế mà dịch thuật, hoặc là giữ nguyên như tước hiệu Infante vậy. Ví dụ Prince Philip, Công tước xứ Edinburgh - chồng của Nữ vương Elizabeth II, ông được gọi là [HRH The Prince Philip, Duke of Edinburgh], nhưng không thể dịch thành "Vương tử", mà thường là "Vương phu" hoặc phổ biến là "Vương tế/ Hoàng tế". Trong khi đó, Prince George xứ Cambridge - cháu Đích tằng tôn của Nữ vương, được gọi là [HRH Prince George of Cambridge], cũng không thể dịch thành "Hoàng tử" hay "Vương tử" theo nghĩa thông thường do George không phải là con của quân chủ, mà là cháu cố của quân chủ (tức "Vương tằng tôn"). Vì vậy, trong các tài liệu Việt ngữ thường dùng chung danh xưng Hoàng thân cho các trường hợp tước xưng là Prince và danh xưng Thân vương cho các trường hợp tước vị là Prince.
Tham khảo
Thể loại:Tước hiệu quý tộc Thể loại:Phong kiến
Seiwerath
Seiwerath là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Seiwerath có diện tích 8,94 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 155 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm
Mạc Chính Trung
Mạc Chính Trung (chữ Hán: 莫正中; ?-?) là hoàng tử nhà Mạc trong lịch sử Việt Nam. Ông tham gia tranh chấp ngôi báu nhà Mạc giữa thời Nam-Bắc triều và cuối cùng thất bại.
Thân thế
Nhiều tài liệu ghi rằng Mạc Chính Trung là con trai thứ 2 của Mạc Đăng Doanh nhưng theo sách Đại Việt thông sử, Mạc Chính Trung lại là cháu của Mạc Thái Tổ còn gia phả Mạc tộc khắc ở Bia đá tại làng Cổ Trai - Kiến Thụy, Mạc Chính Trung là hậu duệ thứ 3 của Mạc Thái Tổ. Ông đã tham dự việc triều chính nhà Mạc, được phong tước Hoằng vương.
Tranh ngôi
Tháng 6 năm 1546, Mạc Hiến Tông mất trong lúc nhà Mạc đang có chiến tranh với nhà Lê trung hưng. Hoàng thân Mạc Kính Điển (em Hiến Tông) cùng thái sư Nguyễn Kính muốn theo lệ tôn lập con Hiến Tông là Mạc Phúc Nguyên nhưng một đại thần khác là Phạm Tử Nghi phản đối, muốn lập Mạc Chính Trung. Phạm Tử Nghi cho rằng:
Ý kiến đó không được Mạc Kính Điển và Nguyễn Kính chấp thuận, vì vậy trong triều nảy sinh mâu thuẫn. Phạm Tử Nghi bèn cùng cháu Mạc Thái Tổ là Mạc Văn Minh và các thủ hạ đưa Mạc Chính Trung về Hoa Dương, huyện Ngự Thiên (Thái Bình) lập triều đình riêng.
Năm 1547, Mạc Kính Điển phối hợp với đại tướng Lê Bá Ly đánh bại Tử Nghi và Chính Trung. Quân thua tan tác, Mạc Chính Trung và Mạc Văn Minh, Mạc Phúc Sơn chạy sang Trung Quốc, còn Phạm Tử Nghi thu thập tàn quân trốn ra Hải Đông, chiếm giữ An Quảng.
Chạy sang Trung Quốc
Mạc Chính Trung chạy sang đất nhà Minh xin nương nhờ. Đề đốc quân vụ Trương Nhạc tâu lên, Minh Thế Tông sai quan phủ Thiều châu thu xếp cho Mạc Chính Trung chỗ ở tại Thanh Viễn, chu cấp lương thực cho. Mạc Chính Trung kể tội đại thần Nguyễn Kính chuyên quyền, đuổi ông là người thừa kế ngôi vị nhà Mạc. Minh Thế Tông ngờ vực Mạc Tuyên Tông không phải dòng dõi Mạc Thái Tổ nên sai sứ đưa thư sang hỏi.
Năm 1551, Mạc Kính Điển sai người lừa bắt được Tử Nghi mang chém. Mạc Chính Trung không được nhà Minh ủng hộ làm vua, sau đó bị quân Minh đánh bại và giết chết tại Trung Quốc. Không rõ ông bao nhiêu tuổi.
Chú thích
Thể loại:Người Hải Dương Thể loại:Nhân vật thời Lê - Mạc Thể loại:Vua nhà Mạc Thể loại:Năm sinh thiếu Thể loại:Năm mất thiếu Thể loại:Vương tước nhà Mạc
Katya và những điều kỳ diệu
Katya và những điều kỳ diệu (tiếng Nga: Катя и чудеса) là một vở hài kịch dành cho trẻ em của hai nhà văn Nina Gernet và Grigory Yagdfeld.
Xem thêm
Thể loại:Kịch Liên Xô Thể loại:Văn học thiếu nhi Liên Xô
Megachile semibarbata
Megachile semibarbata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1937
Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ 1936 - Đơn nữ
Hạt giống số ba Alice Marble đánh bại Hạt giống số 1 Helen Jacobs 4–6, 6–3, 6–2 trong trận chung kết giành chức vô địch Đơn nữ tại Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ 1936. Giải diễn ra trên mặt sân cỏ ngoài trời từ ngày 3 tháng 9 đến ngày 12 tháng 9 năm 1936 tại Câu lạc bộ Quần vợt West Side ở Forest Hills, Queens, New York.
Hạt giống
Tám hạt giống người Mỹ được liệt kê bên dưới. Alice Marble là nhà vô địch; các tay vợt khác biểu thị vòng mà họ bị loại.
Tham khảo
Thể loại:Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ theo năm - Đơn nữ Thể loại:Quần vợt nữ năm 1936 Thể loại:Thể thao nữ Mỹ năm 1936 Thể loại:Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ 1936
Neohydrocoptus placidus
Neohydrocoptus placidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Guignot miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Neohydrocoptus
Vlorë (huyện)
Vlorë là một quận thuộc hạt Vlorë, Albania. Quận này có diện tích 1609 km² và dân số năm 2002 là 147267 người, mật độ 92 người/km².
Tham khảo
Vlorë Vlorë Thể loại:Hạt Vlorë
Họ Bá vương
Họ Bá vương hay họ Tật lê (danh pháp khoa học: Zygophyllaceae) là một họ thực vật có hoa chứa bá vương (Zygophyllum spp.) và tật lê (Tribulus spp.). Họ này chứa khoảng 285 loài trong 22 chi.
Theo Angiosperm Phylogeny Group (APG II), họ hỗn tạp Zygophyllaceae không đặt dưới bộ nào, nhưng được gộp trong Eurosids I như là nhóm chị em với một nhánh bao gồm vài bộ. Tên gọi Zygophyllales có thể được sử dụng nếu người ta thấy nó là thích hợp để đặt họ Zygophyllaceae vào trong bộ đó.
Tipula longifimbriata
Tipula longifimbriata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Neohydrocoptus rubescens
Neohydrocoptus rubescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Clark miêu tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Neohydrocoptus
Yaverlandia
Yaverlandia là một chi khủng long, được Galton mô tả khoa học năm 1971.
Chú thích
Thể loại:Khủng long Thể loại:Yaverlandia Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 1971 Thể loại:Coelurosauria Thể loại:Khủng long kỷ Phấn Trắng Thể loại:Khủng long châu Âu Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Nahnu Jund Allah Jund Al-watan
"As-salam Al-jamhuri: Nahnu Jund Allah Jund Al-watan" (tiếng Ả Rập: السلام الجمهوري: نحن جند الله جند الوطن, tiếng Việt: "Quốc ca của nước Cộng hòa: "Chúng ta là những người lính của Allah, những người lính của quê hương"") là quốc ca của Sudan. Lời bài hát được sáng tác bởi nhà thơ Ahmed Mohammed Saleh và giai điệu được sáng tác bởi Ahmed Morjan vào năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quốc ca châu Phi Thể loại:Biểu tượng quốc gia Sudan Thể loại:Âm nhạc Sudan
Baring Emerging Europe
Baring Emerging Europe (lse: BEE) là một công ty ủy thác đầu tư lớn của Anh dành riêng cho việc đầu tư vào các nước mới nổi ở châu Âu, đặc biệt là Nga. Được thành lập vào năm 2002, công ty là một thành viên của FTSE SmallCap Index. Chủ tịch là Iain Saunders.
Drepanosticta submontana
Drepanosticta submontana là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Platystictidae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Chuồn chuồn kim Sri Lanka
Difebarbamate
Difebarbamate (INN) là một thuốc an thần của thuốc an thần và carbamate gia đình được sử dụng trong châu Âu như một thành phần của một loại thuốc phối hợp được gọi là tetrabamate (Atrium, Sevrium).
Tham khảo
Thể loại:Thuốc giãn cơ
Sellerich
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm
Vĩnh Hưng (phường)
Vĩnh Hưng là một phường thuộc quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Địa lý
Phường Vĩnh Hưng có vị trí địa lý:
Phường Vĩnh Hưng có diện tích 1,80 km², dân số năm 2021 là 39.873 người, mật độ dân số đạt 0 người/km².
Lịch sử
Phường Vĩnh Hưng trước đây là xã Vĩnh Tuy thuộc huyện Thanh Trì.
Vĩnh Hưng là tên gọi cổ của xã Vĩnh Tuy. Do trùng tên với phường Vĩnh Tuy kế cận thuộc quận Hai Bà Trưng nên khi thành lập phường, xã Vĩnh Tuy lấy tên là phường Vĩnh Hưng.
Ecchlorolestes nylephtha
Ecchlorolestes nylephtha là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Synlestidae. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
M Thể loại:Côn trùng miền nam châu Phi Thể loại:Côn trùng Nam Phi N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1937
Neohydrocoptus rufulus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Neohydrocoptus
Tipula macrophallus
Tipula macrophallus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Sengerich
Sengerich là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Sengerich có diện tích 1,1 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 20 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm
Danh sách loài trong chi Tipula
Dưới đây là danh sách các loài trong chi Tipula.
Megachile semicandens
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1910
Neohydrocoptus scapularis
Neohydrocoptus scapularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Neohydrocoptus
Aliko
Aliko là một xã trong quận Sarandë thuộc hạt Vlorë, Albania. Dân số năm 2005 là 2638 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Vlorë
Vườn quốc gia Sierra Nevada (Tây Ban Nha)
Vườn quốc gia Sierra Nevada (tiếng Tây Ban Nha: Parque Nacional Sierra Nevada) là một vườn quốc gia nằm ở các tỉnh Granada và Almería, Tây Ban Nha. Được thành lập vào ngày 14 tháng 1 năm 1999, nó trải dài từ Alpujarra qua Marquesado đến Thung lũng Lecrín, với tổng diện tích 85.883 ha khiến cho nó là vườn quốc gia có diện tích lớn nhất Tây Ban Nha.
Địa lý
Trong khu vực này có đến hơn 20 đỉnh núi cao trên 3000 mét, trong đó các đỉnh cao nhất gồm Mulhacén (3.479 mét), Veleta (3396 mét) và Alcazaba (3.371 mét). Các con sông ở phía bắc của dãy núi đổ vào lưu vực sông Guadalquivir, quan trọng nhất là Fardes và Genil. Trong khi đó, các con sông chảy về phía tây và nam đổ vào Địa Trung Hải. Chúng bao gồm các sông Dúrcal, Ízbor, Trevélez và Poqueira, là tất cả các nhánh của sông Guadalfeo có thượng nguồn ở Sierra Nevada, cùng với Adra và Andarax. Phía nam và phía tây cũng là bao gồm phần lớn trong số gần 50 hồ núi cao trong dãy Sierra Nevada, nhiều trong số đó được hình thành bởi các con sông, suối. Phần lớn cảnh quan của vườn quốc gia, đặc biệt là khu vực trên 2.400 mét (là đường tuyết vĩnh cửu trước thế Holocene) được hình thành do tác động của sông băng, tạo thành các Thung lũng hình chữ U đặc trưng.
Động thực vật
left|thumb|[[Artemisia granatensis, một loài cực kỳ nguy cấp của Sierra Nevada.]] Do vị trí biệt lập của nó ở xa về phía nam của châu Âu nên hệ động thực vật của Sierra Nevada là duy nhất. Trong giai đoạn cuối kỷ băng hà, các loài di chuyển về phía nam để tránh khỏi khí hậu lạnh giá ở phương bắc, những loài sống sót bằng cách dựa vào vùng núi. Có tất cả 2.100 loài thực vật được tìm thấy, 116 loài trong số đó được xếp vào loại bị đe dọa, và hơn 60 loài đặc hữu chỉ có duy nhất ở đây.
Loài bị đe dọa phải kể đến Artemisia granatensis (một loài đặc hữu trong Họ Cúc chỉ có ở vùng núi Sierra Nevada) và Thalictrum alpinum. Một trong những loài thực vật tiêu biểu nhất của Sierra Nevada là Plantago nivalis, là loài Mã đề Sierra Nevada còn được gọi là Tuyết sao.
Về động vật, vườn quốc gia là nơi có quần thể lớn loài dê núi Iberia cũng như mèo hoang, lửng, heo rừng, chồn. Các loài chim bản địa có đại bàng vàng, Đại bàng má trắng, Cắt lưng hung, Cú nhỏ, Cú đại bàng Á Âu, Sẻ thông vàng châu Âu, Bạch yến châu Âu, Sẻ đất châu Âu, Chích Dartford, Đớp ruồi, gà so chân đỏ và cút thường.
Sword Art Online
Sword Art Online (ソードアート・オンライン), viết tắt SAO, là một bộ light novel Nhật Bản được viết bởi Kawahara Reki và minh họa bởi abec. Bộ truyện lấy bối cảnh tương lai gần về sự xuất hiện của thế giới VRMMO. Bộ light novel được xuất bản dưới nhãn hiệu ASCII Media Works Dengeki Bunko từ ngày 10 tháng 4 năm 2009. Một bộ anime sản xuất bởi A-1 Pictures được công chiếu tại Nhật Bản từ tháng bảy đến tháng 12 năm 2012. Năm 2013, tập phim đặc biệt Sword Art Online: Extra Edition được ra mắt. Một bộ anime mùa thứ hai có tên Sword Art Online II đã được phát hành vào tháng 7 năm 2014. . Vào năm 2017, phim điện ảnh Sword Art Online: Ranh giới hư ảo được công chiếu trên toàn thế giới. Một bộ phim hoạt hình điện ảnh chuyển thể từ Sword Art Online: Progressive có tựa đề Sword Art Online Progressive: Hoshi Naki Yoru no Aria được công chiếu vào ngày 30 tháng 10 năm 2021 tại Nhật Bản. Phần phim thứ hai mang tên Sword Art Online Progressive: Kuraki Yūyami no Scherzo dự kiến ra mắt vào ngày 22 tháng 10 năm 2022 tại Nhật Bản.
Nội dung
Vào năm 2022, trò chơi Virtual Reality Massively Multiplayer Online Role-Playing Game (Game nhập vai thực tại ảo trực tuyến nhiều người chơi - VRMMORPG) đầu tiên, Sword Art Online (SAO), được ra mắt. Nhờ Nerve Gear, một chiếc mũ thực tại ảo có thể tác động vào năm giác quan của người sử dụng thông qua não bộ của họ, người chơi có thể trải nghiệm và điều khiển nhân vật ảo trong game của họ bằng ý nghĩ.
Vào ngày 6 tháng 11 năm 2022, người chơi đăng nhập lần đầu tiên và phát hiện ra họ không thể đăng xuất. Sau đó họ được Kayaba Akihiko, người tạo ra SAO, cho họ biết rằng nếu muốn được tự do thì họ phải đến được tầng 100 của tòa tháp game (Aincrad) và đánh bại trùm cuối. Thế nhưng nếu nhân vật của họ chết trong game, họ cũng sẽ chết ngoài đời thực. Câu chuyện kể về Kirito, một người chơi trình độ cao quyết tâm phá đảo game. Khi trò chơi đã bắt đầu được hai năm, Kirito kết bạn với một người chơi nữ tên là Asuna và cậu đã yêu cô say đắm. Sau khi Kirito phát hiện ra nhân dạng của Kayaba trong SAO, cậu đối đầu và đánh bại hắn trong một trận đấu tay đôi, giải thoát chính mình và các người chơi khác khỏi trò chơi.
Lúc trở về thế giới thực, Kirito biết được rằng Asuna và một nhóm nhỏ người chơi SAO vẫn chưa tỉnh lại. Lần theo manh mối về địa điểm Asuna đang ở trong một VRMMORPG khác tên gọi là Alfheim Online (ALO), Kirito cũng đăng nhập vào đó. Được em gái Suguha giúp đỡ, cậu phát hiện ra rằng những người chơi bị bắt vào ALO là một phần của kế hoạch thử nghiệm bất hợp pháp của Nobuyuki Sugou để điều khiển họ trong đó có cả Asuna, người hắn dự định cưới ở thế giới thực để thâu tóm công ty của gia đình cô. Sau khi Kirito ngăn cản kế hoạch của Nobuyuki, cậu cuối cùng cũng hội ngộ với Asuna ở thế giới thực.
Không lâu sau, Kirito chơi một trò chơi khác tên là Gun Gale Online (GGO) để điều tra một mối liên kết bí ẩn giữa nó và những cái chết tại thế giới thực. Được một người chơi nữ tên là Sinon mà cậu gặp được giúp đỡ, cậu nhận dạng và vạch trần những kẻ phạm tội, bao gồm một số thành viên cũ trong một hội sát nhân mà cậu từng đụng độ trong SAO.
Sau đó, Kirito tham gia phát triển một thế giới VR mới rất tiên tiến có tên là Underworld (UW), có giao diện thật và phức tạp hơn nhiều so với những game mà cậu từng chơi. Ở UW, dòng thời gian trôi nhanh hơn một nghìn lần so với thế giới thực. Thế nhưng, do không may mắc vào bẫy của một trong những kẻ sát nhân từ SAO(một trong những đồng phạm của Death Gun) và được phục hồi các tế bào não từ từ trong UW. Cậu không thể thoát ra ngoài và cơ thể thật của cậu ở trạng thái hôn mê. Cậu bắt đầu hành trình tiến về tòa tháp trung tâm thế giới, tìm cách trở lại thế giới thực cùng với người bạn gặp được tại UW là Eugeo. Sau khi trải qua hành trình dài, cậu và Eugeo đã đến được Học viện kiếm thuật Northlargath ở Bắc Centoria. Họ đã trải qua một năm làm kiếm sinh sơ cấp và trở thành kiếm sinh ưu tú. Sau khi bị áp giải đến Central Cathedral, họ đã vượt qua các hiệp sĩ chỉnh hợp và đánh bại boss cuối của UW, tức Administrator, tên thật là Quinella. Nhưng thay vào đó, Eugeo hi sinh. Kirito nửa tỉnh nửa mê và được Alice chăm sóc. Sau khi giai đoạn thí nghiệm phụ tải cuối bắt đầu (tên tiếng Anh: Final Load Test), Kirito đã thức tỉnh, đánh bại PoH (khi đó đang là chỉ huy của đội quân xâm lược UW đến từ Real World) và thần bóng tối Vector (tức Subtilizer trong GGO và Gabriel Miller trong Real World) để lấy lại bình yên cho UW. Sau khi giai đoạn gia tốc cực hạn bắt đầu, cậu và Asuna đã sống 200 năm trong UW (chi tiết trong 2 tập truyện Moon Cradle vol 19 & 20).
Sau khi thoát khỏi UW, Kirito, Asuna, Alice và toàn thể người chơi VRMMO Nhật đều bị vướng vào một sự kiện mang tên Unital Ring. Tất cả các người chơi đều bắt buộc phải convert tài khoản qua bên đấy và nếu chết là mất tài khoản vĩnh viễn. Hình dạng nhân vật được thiết lập giống với bên ngoài, hệt như ở SAO cũ. Yui (tức con gái của Kirito và Asuna) không còn là tiểu tiên chỉ đường của hệ thống nữa mà cũng được tính là người chơi. Cô bé mong muốn được trở thành liễu kiếm sĩ kiêm healer như mẹ mình để hỗ trợ, khi cần có thể chiến đấu với những người chơi khác.
Bối cảnh
Tuy có tên Sword Art Online, bộ truyện không tập trung vào một thế giới duy nhất mà xoay quanh nhiều thế giới ảo khác nhau.
Sword Art Online
Thế giới game ảo đầu tiên và là bối cảnh phần thứ nhất của câu chuyện. Thế giới này có dạng một tòa thành bay khổng lồ tên là Aincrad và có một trăm tầng. Mỗi tầng có bối cảnh tương tự thời trung cổ và một mê cung với một con trùm, để lên tầng tiếp theo, người chơi cần phải khai phá các bậc của mê cung(mỗi mê cung có 20 bậc,mỗi tầng lại có các khu vực khác nhau) để tìm ra phòng boss ở bậc thứ 20 và đánh bại nó. Giống như hầu hết các RPG, trò chơi này sử dụng hệ thống cấp độ.
Alfheim Online
Bối cảnh phần thứ hai của câu chuyện. ALO là một game mới sử dụng dữ liệu máy chủ của SAO. Tất cả các người chơi trong game đều có một đôi cánh và có khả năng bay. Đây là một thế giới rộng lớn được chia thành nhiều lãnh địa dành cho mỗi tộc thần tiên. Ở trung tâm Alfheim là một cái cây khổng lồ gọi là Yggdrasil, Cây Thế giới, và mục tiêu của game là đến được đỉnh của nó. Hệ thống của trò chơi này dựa vào kĩ năng, người chơi tăng điểm chỉ số bằng cách phát triển cả kĩ năng chiến đấu và không chiến đấu. Sau này tòa thành bay Aincrad cũng được thêm vào ALO.
Gun Gale Online
Bối cảnh phần thứ ba của câu chuyện. Một thế giới game ảo viết tắt là GGO tập trung vào súng, mặc dù những vũ khí cận chiến như kiếm ánh sáng và dao găm cũng tồn tại. Đây được xem là trò chơi có tính cạnh tranh cao nhất vì tiền ảo ở đây có thể đổi sang tiền thật, thu hút một lượng lớn người chơi chuyên nghiệp kiếm sống từ game.
Underworld
Bối cảnh phần thứ tư của câu chuyện. Đây là thế giới ảo đầu tiên không phải là game. UW được chia thành hai phần, gồm Nhân Giới - một vùng đất tròn có đường kính khoảng 1500 km và là nơi sinh sống của loài người, và bên ngoài Nhân Giới là Dark Territory - hay vùng đất bóng tối, là nơi sinh sống của quỷ dữ. Nhân Giới có thủ đô là Centoria và được cai trị bởi Giáo hội Chân Lý và bốn đế quốc. Thời gian ở UW trôi nhanh hơn thế giới thực một nghìn lần.
Light novel
Kawahara Reki viết tập đầu vào năm 2002 để tham dự cuộc thi ASCII Media Works Dengeki Game Novel Prize (電撃ゲーム小説大賞), nhưng không được xét duyệt vì vượt quá số trang giới hạn. Thay vào đó, ông đăng bộ truyện trên internet dưới bút danh Kunori Fumio. Qua thời gian, ông viết thêm ba tập nữa và một vài câu chuyện ngắn. Vào 2008, ông lại tham gia vào cuộc thi và viết Accel World, lần này ông thắng giải thưởng lớn. Ngoài Accel World, ông còn được ASCII Media Works yêu cầu xuất bản tác phẩm trước, Sword Art Online. Kawahara đồng ý và rút lại phiên bản trên mạng. Bộ truyện được tái bản dưới dạng tiểu thuyết giấy bắt đầu từ ngày 10 tháng 4 năm 2009. Vào tháng Mười 10, 2012, tập đầu tiên của series Sword Art Online: Progressive được ra mắt. Progressive kể về hành trình của Kirito ở tầng một và tầng hai của Aincrad. Tập thứ hai đã xuất bản vào tháng 12 năm 2013.
Ngoài ra còn có một số doujinshi do chính tác giả Kawahara Reki viết dưới bút danh Kunori Fumio, có tên Sword Art Online Material Edition. Tập mới nhất của Material Edition là tập 12 ra mắt vào ngày 5 tháng 5 năm 2014. Tác giả cũng đã hợp tác với Kurusu Tatsuya để viết một số doujinshi khác là Lisbeth Edition, Silica Edition và Pina Edition. Các doujinshi này bổ sung thêm thông tin về các nhân vật trong bộ truyện gốc.
Sword Art Online Alternative "Gun Gale Online"
Được viết bởi Sigusawa Keiichi và minh họa bởi Kuroboshi Kouhaku (tác giả và minh hoạ của Kino du ký). Đây là phần phụ cho Sword Art Online của Kawahara Reki.