cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nguyễn Quý phi (Đồng Khánh)
Tiểu sử
Tháng 10 (âm lịch) cùng năm, vua mới truy tặng cho chánh thất Nguyễn thị làm Nghĩa tần (義嬪). Với vị trí nguyên phối thì phong hiệu này có thể nói là khá thấp đối với bà Nguyễn thị. Trước đó, khi mới đăng cơ, Đồng Khánh đã phong các cung tần từ thuở còn ở tiềm để là Trần Đăng Thị Đồng và Phan Văn thị vào hàng Nhị giai Phi, cao hơn hẳn so với bà Nghĩa tần.
Theo như lời dụ trên, vua Đồng Khánh mới lên ngôi (năm 1885), chưa kịp sách phong thì bà Nguyễn thị qua đời, nên có thể đoán được là bà mất vào năm này. Cha bà, ông Nguyễn Diệm được truy tặng hàm Thái tử Thiếu bảo.
Tháng 12 (âm lịch), năm Khải Định thứ 2 (1917), vua xuống dụ truy tặng cho tiên triều Nghĩa tần Nguyễn thị làm Nhất giai Quý phi (一階貴妃), ban thụy là Đoan Hòa (端和). Lời dụ rằng: “''Tiên triều Nghĩa tần Nguyễn thị, là con gái của cố Hậu quân Nguyễn Diệm và là mẹ đẻ của Ngọc Lâm Thái trưởng công chúa, phụng hầu Hoàng khảo hoàng đế ta từ hồi còn chưa lên ngôi, từ lâu đã được sung làm Nguyên phi, chưa được hưởng ân điển mà đã gỡ trâm ra đi, từng khiến hoàng khảo vô cùng thương tiếc với nỗi niềm khó tìm lại thanh kiếm ngày xưa. Vì yêu quý người thân, tôn sùng đạo lý, đáng phải suy ân. Truyền tấn tặng cho làm Nhất giai Quý phi, ban cho tên thụy là Đoan Hòa, chuẩn dựng đền thờ phụng để bày tỏ sự báo đáp''”.
Ngọc Lâm Công chúa, húy là Dĩ Ngu (以娛), là trưởng nữ của vua Đồng Khánh. Công chúa lấy chồng là Nguyễn Hữu Tý, con trai thứ của ông Nguyễn Hữu Độ.
Erannis teriolensis
Erannis teriolensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Erannis
Macrothemis belliata
Macrothemis belliata là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Belle mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Tham khảo
Thể loại:Macrothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
Xã Kings River, Quận Madison, Arkansas
Xã Kings River (Kings River Township) là một xã thuộc quận Madison, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 769 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận Madison, Arkansas
Canthium sarcocarpum
Canthium sarcocarpum là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Merr.) Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Liên kết ngoài
Thể loại:Canthium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
Lachneophysis dohertyi
Lachneophysis dohertyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Lachneophysis
Crepidium grandifolium
Crepidium grandifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Schltr.) Szlach. mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crepidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Pogona nullarbor
Pogona nullarbor là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Badham mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Tham khảo
Thể loại:Pogona Thể loại:Động vật được mô tả năm 1976
Giải bóng đá Hạng Nhì Quốc gia 2021 (kết quả chi tiết)
Dưới đây là kết quả chi tiết các trận đấu tại Giải bóng đá Hạng Nhì Quốc gia 2021.
Các đội bóng
14 câu lạc bộ chia làm 2 bảng theo khu vực địa lý như sau:
Mimudea deidamialis
Mimudea deidamialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Giải bóng đá Hạng Nhì Quốc gia 2021 (kết quả chi tiết)
Tham khảo
2021 Thể loại:Bóng đá Việt Nam năm 2021
Mimudea deidamialis
Liên kết ngoài
Thể loại:Mimudea
Erannis testacea
Erannis testacea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Erannis
Anisognathus somptuosus alamoris
Tham khảo
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Secamone volubilis
Secamone volubilis là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Lam.) Marais miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Liên kết ngoài
Thể loại:Secamone Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1985 Thể loại:Thực vật Mauritius Thể loại:Thực vật Réunion Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1792
Anisognathus somptuosus somptuosus
Tham khảo
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Polybotrya tripartita
Polybotrya tripartita là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1841. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polybotrya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1841 Thể loại:Unresolved names
Polybotrya tripartita
Secamonopsis madagascariensis
Secamonopsis madagascariensis là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Jum. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Liên kết ngoài
Thể loại:Secamonopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Macrothemis brevidens
Macrothemis brevidens là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Belle mô tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Macrothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1983
Avdancık, Bucak
Avdancık là một xã thuộc huyện Bucak, tỉnh Burdur, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 397 người.
Pedaria dentata
Pedaria dentata là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Pedaria
Anisognathus somptuosus flavinuchus
Tham khảo
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chesneya vaginalis
Chesneya vaginalis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được sensu Rawi miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chesneya
Polybotrya wilkesiana
Polybotrya wilkesiana là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Brack. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Pedaria dudleyi
Liên kết ngoài
Thể loại:Pedaria
Polybotrya wilkesiana
Liên kết ngoài
Thể loại:Polybotrya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1854 Thể loại:Unresolved names
Muddenahalli, Tiptur
Muddenahalli là một làng thuộc tehsil Tiptur, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Tumkur (huyện)
Phương pháp so sánh
thumb|375px|Bản đồ ngôn ngữ cho thấy một [[mô hình cây nhóm ngôn ngữ Rôman dựa trên phương pháp so sánh.]]
Trong ngôn ngữ học, phương pháp so sánh – lịch sử (ngắn gọn là phương pháp so sánh) là cách thức nghiên cứu sự phát triển của ngôn ngữ bằng cách so sánh hai (hay hơn) ngôn ngữ có chung nguồn gốc về từng đặc điểm một, rồi từ đó suy đoán đặc điểm của ngôn ngữ tiền thân. Phương pháp so sánh trái ngược với phục dựng nội suy (suy đoán sự phát triển của ngôn ngữ bằng cách xem xét đặc điểm trong riêng ngôn ngữ đó). Thường thì cả hai phương pháp được tận dụng để phục dựng dạng ngôn ngữ tiền thân vào giai đoạn chưa có chữ viết; để trám vào giai đoạn đứt quãng khi mà ngôn ngữ không được viết ra; để tìm hiểu sự phát triển âm vị học, hình thái học; hay để chứng thực hay bác bỏ mối quan hệ giữa hai ngôn ngữ.
Phương pháp so sánh hình thành, phát triển vào thế kỷ XIX. Hai học giả người Đan Mạch Rasmus Rask và Karl Verner cùng học giả người Đức Jacob Grimm là những người đã có đóng góp then chốt. Nhà ngôn ngữ đầu tiên đưa ra dạng phục dựng cho ngôn ngữ nguyên thủy là August Schleicher, trong cuốn Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen ("Trích yếu ngữ pháp so sánh ngôn ngữ Ấn-German"), phát hành năm 1861.
Albatros D.I
Albatros D.I là một loại máy bay tiêm kích của Đức trong Chiến tranh thế giới I.
Phương pháp so sánh
Liên kết ngoài
Thể loại:Ngôn ngữ học lịch sử Thể loại:Ngôn ngữ học so sánh
Albatros D.I
Tài liệu
Thể loại:Máy bay quân sự Đức thập niên 1910 D.01 Thể loại:Máy bay tiêm kích Đức Thể loại:Máy bay hai tầng cánh Thể loại:Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Chlorornis riefferii riefferii
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chlorornis riefferii dilutus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Lachneophysis foveolata
Lachneophysis foveolata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Lachneophysis
Pogona vitticeps
Pogona vitticeps là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Ahl mô tả khoa học đầu tiên năm 1926. Loài này phân bố trong một loạt các khu vực khô cằn đến bán khô cằn của Úc. Loài này là một loài vật nuôi rất phổ biến cũng như được trưng bày trong các vườn thú.
Miêu tả
Con trưởng thành của loài này thường dài khoảng hai feet (24 inch), với đuôi chiếm hơn một nửa tổng chiều dài cơ thể. Dị hình giới tính không phải quá lớn nhưng con đực có thể có một lỗ huyệt rộng hơn, gốc đuôi rộng, đầu thường lớn hơn ngạnh cằm lớn hơn (thường là màu đen) và có hemipene. Con đực cũng có lỗ chân lông đùi rõ rệt hơn so với con cái.
Tham khảo
V Thể loại:Động vật được mô tả năm 1926
Mimudea delineatalis
Mimudea delineatalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mimudea
Pedaria durandi
Pedaria durandi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Erannis testacearia
Erannis testacearia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Muddenahalli, Tumkur
Muddenahalli là một làng thuộc tehsil Tumkur, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Xã Kingsland, Quận Cleveland, Arkansas
Xã Kingsland (Kingsland Township) là một xã thuộc quận Cleveland, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.006 người.
Erannis testacearia
Tham khảo
Thể loại:Erannis
Muddenahalli, Tumkur
Tham khảo
Thể loại:Tumkur (huyện)
Chlorornis riefferii celatus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Conostephium pendulum
Conostephium pendulum là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Garra
Garra là một chi cá trong họ cá chép Cyprinidae. Trong chi cá này đáng chú ý có loài Garra rufa hay còn gọi là cá bác sĩ, được nuôi nhiều làm dịch vụ rỉa chân cho khách.
Các loài
Có 119 loài được ghi nhận trong chi này:
Tham khảo
Thể loại:Garrini Thể loại:Garra
Belören, Bucak
Belören là một xã thuộc huyện Bucak, tỉnh Burdur, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 57 người.
Secondatia densiflora
Secondatia densiflora là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được A.DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
Thể loại:Secondatia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Polycampium penangianum
Polycampium penangianum là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1851. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polycampium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851 Thể loại:Unresolved names
Polycampium penangianum
Lachneophysis goetzei
Lachneophysis goetzei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Lachneophysis
Macrothemis calliste
Tham khảo
Thể loại:Macrothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Psammophilus blanfordanus
Psammophilus blanfordanus là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Stoliczka mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.
Tham khảo
Thể loại:Psammophilus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1871
The Dark Knight Returns
Batman: The Dark Knight Returns là một bộ truyện tranh bốn tập năm 1986 về Người dơi, được viết bởi Frank Miller, minh họa bởi Miller và Klaus Janson, và được xuất bản bởi DC Comics. Khi bộ truyện được hợp nhất thành một tập duy nhất vào cuối năm đó, tiêu đề cho tập đầu tiên đã được sử dụng cho toàn bộ câu chuyện. The Dark Knight Returns kể về Bruce Wayne ở tuổi 55, người đã "tái xuất giang hồ" để chống lại tội phạm và vấp phải sự phản đối của lực lượng cảnh sát thành phố Gotham và chính phủ Hoa Kỳ. Bộ truyện cũng giới thiệu Carrie Kelley là một Robin mới và băng đảng tội phạm đường phố tự xưng là Mutants. The Dark Knight Returns cũng có sự trở lại của những kẻ thù truyền kiếp của Batman như Two-Face và Joker, và kết thúc bằng cuộc đối đầu với Superman, người thay mặt chính phủ Mỹ để ngăn cản Batman.
Trong phần trước Flashpoint DC Multiverse, các sự kiện của The Dark Knight Returns và các tựa game liên quan đã được chỉ định xảy ra trên Earth-31.
Nội dung
The Dark Knight Returns lấy bối cảnh ở Thành phố Gotham vào năm 1986. Bruce Wayne, 55 tuổi, người đã từ bỏ lớp áo Batman sau cái chết của Jason Todd vào mười năm trước, hiện đang sống một cuộc sống của người bình thường. Do không còn Batman nên tội phạm đang lan tràn khắp thành phố và một băng đảng tự xưng là "Những kẻ đột biến" (Mutants) đã bắt đầu khủng bố người dân Gotham. Sau khi vô tình nhìn thấy cái chết của cha mẹ mình trong một chương trình truyền hình The Mark of Zorro trên TV và xem các bản tin thời sự về tội ác của Mutants, Wayne đã trở lại cuộc sống của Villigant (những người tự thực thi công lí). Trong đêm đầu tiên, ông đã ngăn chặn được nhiều vụ phạm tội - bao gồm một cuộc tấn công vào hai cô gái trẻ, Carrie Kelley và người bạn Michelle của cô. Trong khi cố gắng ngăn chặn một vụ cướp có vũ trang, Batman biết rằng những người liên quan đang làm việc cho Harvey Dent. Dent, trước đây được biết đến với cái tên Hai mặt, trải qua quá trình trị liệu rộng rãi và phẫu thuật thẩm mỹ do Wayne tài trợ để tái hòa nhập với xã hội. Batman thông báo cho Ủy viên James Gordon rằng Dent có thể đang lên kế hoạch cho một nhiệm vụ lớn hơn. Ngay sau đó, Dent chiếm quyền điều khiển các đài truyền hình của thành phố và đe dọa sẽ đánh bom nếu không có tiền chuộc. Khi Batman đánh bại Dent và những thủ hạ của hắn, ông nhận ra rằng tâm trí của Dent đã hoàn toàn quay trở lại nhân cách Hai mặt do bị ám ảnh bởi các tội ác trong quá khứ.
Lấy cảm hứng từ Batman, Kelley mua cho mình một bộ trang phục mô phỏng Robin và tìm kiếm, tìm cách giúp ông. Cô biết rằng Batman sẽ ở bãi rác thành phố và đi đến đó. Mặc dù Batman đánh bại các thành viên Mutants bằng vũ khí tối tân của mình, nhưng Thủ lĩnh của Mutant đã khiêu khích Batman và buộc ông đấu tay đôi với hắn. Người dơi, mặc dù có thể sánh ngang với Thủ lĩnh về sức mạnh, nhưng lại rất yếu và hơi chậm do một thập kỷ không hoạt động khiến cho ông bị thương nặng. Kelley đã đánh lạc hướng hắn, cho phép Người Dơi làm bất động Thủ lĩnh và trốn thoát. Tại Batcave, quản gia của Wayne, Alfred Pennyworth chữa trị cho Bruce trong khi Kelley đứng nhìn trang phục Robin thuộc về Todd. Wayne quyết định giữ Kelley làm bạn đồng hành mới. Gordon cho phép Batman đánh bại Thủ lĩnh Mutant (người mà ông đã bắt giữ) theo cách riêng của mình. Cả hai tham gia vào một cuộc chiến tại một đường ống thoát nước thải được bao quanh bởi các thành viên của băng đảng Mutant. Batman tận dụng bùn từ nước thải để làm chậm hắn, khiến Thủ lĩnh thất bại thảm hại. Khi thấy Batman đánh bại thủ lĩnh của mình, băng Mutants tan rã và một số thành viên đổi tên thành Sons of Batman, sử dụng những phương pháp bạo lực để chống tại tội phạm.
Tại Nhà Trắng, Superman và tổng thống đương nhiệm Ronald Reagan thảo luận về các sự kiện ở Gotham, sau đó cho thấy Superman sẽ phải bắt giữ Batman. Superman trả lời tổng thống rằng anh ta chỉ có thể nói chuyện với Wayne. Sau đó, Superman được Washington triển khai tới hòn đảo Mỹ Latinh Corto, nơi anh chiến đấu với quân đội của Liên Xô trong một cuộc xung đột có thể làm nổ ra Thế chiến III.
Gordon giao lại vai trò ủy viên cho Đại úy Ellen Yindel, người đưa ra tuyên bố rằng Batman là tội phạm bị truy nã vì các hành vi phạm tội của mình. Đồng thời, sự trở lại của Người Dơi đã làm Joker thức tỉnh khỏi catatonia tại Nhà thương điên Arkham. Với mục đích đổi mới, Joker thao túng những người chăm sóc hắn để cho phép hắn ta tham gia một chương trình trò chuyện trên truyền hình. Sau đó, Joker giết nhiều người tại trường quay bằng khí gas và trốn thoát. Với sự giúp đỡ của Selina Kyle, Batman và Robin đi theo hắn đến một hội chợ của quận và phải trốn tránh khỏi sự truy đuổi của cảnh sát do Yindel lãnh đạo. Ở đó, họ nhận ra rằng Joker đang cố gắng giết những người có mặt ở đó. Batman đánh bại Joker trong một cuộc đánh tay đôi, và kết thúc khi hắn ta tự sát bằng cách bẻ gãy cổ của mình để buộc tội Batman giết người. Sau khi bị cảnh sát Gotham truy đuổi, Batman trốn thoát với sự giúp đỡ của Robin và một cuộc săn lùng toàn thành phố bắt đầu.
Superman chuyển hướng một đầu đạn hạt nhân của Liên Xô đang trên đường đến Corto, nhưng vì vụ nổ của nó quá lớn khiến anh gần như thiệt mạng. Hậu quả là Hoa Kỳ bị ảnh hưởng bởi xung điện từ và rơi vào tình trạng hỗn loạn trong thời gian mất điện. Ở Gotham, Batman nhận ra những gì đã xảy ra, ông và Robin biến những thành viên Mutants và băng Sons of the Batman còn lại thành một đội dân phòng không gây chết người. Giữa lúc mất điện, Gotham trở thành thành phố an toàn nhất trong cả nước. Chính phủ Hoa Kỳ coi đây là một sự bối rối và ra lệnh cho Superman loại bỏ Batman. Oliver Queen dự đoán với Wayne rằng Superman và Người dơi sẽ có cuộc đối đầu cuối cùng. Superman yêu cầu được gặp Batman. Biết mình có thể chết, Wayne chọn Crime Alley, nơi đầu tiên anh trở thành Người Dơi để chiến đấu.
Superman cố gắng nói chuyện với Batman, nhưng Batman sử dụng các phát minh công nghệ và thành thạo chiến đấu tay đôi để chiến đấu với anh trên mặt đất. Trong trận chiến, Superman thỏa hiệp với ngoại lệ của Người Dơi, trong khi Queen bắn một mũi tên có đầu nhọn kryptonite để làm Superman yếu đi. Batman tiết lộ rằng ông cố tình tha mạng cho Superman bằng cách không sử dụng hỗn hợp kryptonite mạnh hơn; cuộc chiến và trải nghiệm cận tử có ý nghĩa như một lời cảnh báo cho Superman tránh xa khỏi Batman. Trước khi có thể đánh bại hoàn toàn Superman, Batman đột nhiên lên cơn đau tim, dường như sắp chết. Alfred phá hủy Batcave và Wayne Manor trước khi chết vì đột quỵ, để che giấu tất cả bí mật, công cụ và phương pháp khi Wayne còn là Batman. Sau tang lễ của Wayne, người ta tiết lộ rằng cái chết của Wayne được dàn dựng bằng cách sử dụng pha chế hóa học của chính ông để tạm ngưng các dấu hiệu sự sống của ông. Clark Kent tham dự đám tang và nháy mắt với Robin sau khi nghe thấy nhịp tim của Wayne. Một thời gian sau, Bruce Wayne dẫn Robin, Queen và những người đi theo ông vào hang động bên ngoài Batcave và chuẩn bị tiếp tục cuộc chiến chống tội phạm.
Tham khảo
Thể loại:Tác phẩm giả tưởng lấy bối cảnh năm 1986
Chlorornis riefferii bolivianus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Chiến dịch tấn công Smolensk–Roslavl
Tình huống mặt trận
Sau Chiến dịch tấn công Yelnya-Dorogobuzh, các tập đoàn quân cận vệ 10, 21, 33, 10 và 49 (Liên Xô) đã tiến đến phòng tuyến sông Desna, chỉ còn cách tuyến Smolensk - Pochinok - Roslavl từ 35 đến 60 km. Riêng khu vực Yartsevo do Quân đoàn xe tăng 39 (Đức) phòng thủ, các tập đoàn quân 31, 5 và 68 vẫn chưa vượt qua thượng nguồn sông Volga và phải dừng lại cách Yartsevo 10 km về phía Đông. Trên cánh Bắc, ngày 14 tháng 9, Phương diện quân Kalinin đã phát động Chiến dịch tấn công Dukhovshchina-Demidov và ngay trong ngày đầu tiên đã tiến quân từ 8 đến 13 km. Ở phía Nam, ngày 1 tháng 9, Tập đoàn quân 50 và Quân đoàn kỵ binh cận vệ 2 từ dải tấn công của Tập đoàn quân 10 đã triển khai cuộc tấn công dọc sông Desna, mở màn cho Chiến dịch tấn công Bryansk.
Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) sau khi bị đánh bật khỏi Yelnya và Dorogobuzh đang cố gắng ổn định tuyến phòng thủ trên sông Desna. Tuy nhiên, sau trận Kursk, lực lượng dự bị của quân đội Đức Quốc xã đang vơi cạn dần. Nhiều sư đoàn Đức được rút từ Pháp, Đan Mạch và Balkan sang đã phải ném vào mặt trận sông Dniepr để đối phó với cuộc tiến công đồng thời của cả bốn phương diện quân Liên Xô đang triển khai Chiến dịch giải phóng tả ngạn Ukraina. Cụm tập đoàn quân Bắc (Đức) gồm các tập đoàn quân 16 và 18 sau thất bại trong Chiến dịch Tia Lửa đã phải liên tiếp chịu các đòn tấn công tổng lực của các phương diện quân Leningrad, Volkhov và Tây Bắc (Liên Xô), không thể còn một sư đoàn nào rảnh rỗi để tăng cường cho hướng trung tâm mặt trận Xô-Đức.
Phương diện quân Tây được tăng cường Quân đoàn kỵ binh cận vệ 3 do STAVKA điều từ Phương diện quân Kalinin đến ngày 10 tháng 9. Quân đoàn xe tăng cận vệ 2 và Quân đoàn cơ giới 5 cũng được củng cố, bổ sung sau những tổn thất trong hai chiến dịch trước đó. Mỗi quân đoàn đã có đủ biên chế 4 lữ đoàn xe tăng và cơ giới, từ 1 đến 2 trung đoàn pháo tự hành cũng các trung đoàn pháo binh, phòng không, công binh và các đơn vị hậu cần, kỹ thuật đảm bảo khác. Các tập đoàn quân bộ binh đã tổ chức đủ biên chế gồm từ 2 đến 3 quân đoàn bộ binh và 1 đến 3 sư đoàn bộ binh độc lập. Riêng Tập đoàn quân 5 chỉ có 4 sư đoàn bộ binh đang chờ bổ sung biên chế nhưng vẫn phải tiếp tục nhiệm vụ đánh chiếm Yartsevo cùng với Tập đoàn quân 31.
Quân đội Liên Xô
Phương diện quân Tây (tư lệnh: Đại tướng V. D. Sokolovsky, tham mưu trưởng: Trung tướng A. P. Pokrovskiy)
Theo kế hoạch, đòn đánh chính của Phương diện quân Tây sẽ do Tập đoàn quân cận vệ 10, các tập đoàn quân 21 và 33 đảm nhiệm, tiến công theo hướng Pochinok - Orsha. Mũi trợ công cánh phải gồm các tập đoàn quân 31, 5 và 68 sẽ đánh vào Smolensk. Mũi trợ công cánh trái gồm các tập đoàn quân 10 và 49 sẽ đánh vào Roslavl. Riêng các tập đoàn quân 5 và 31 có nhiệm phải giải quyết dứt điểm cụm phòng thủ Yartsevo do Quân đoàn xe tăng 39 (Đức) đóng giữ ngay trong những ngày đầu của chiến dịch.
Quân đội Đức Quốc xã
Cụm Tập đoàn quân Trung tâm (tư lệnh: thống chế Günther von Kluge)
Tổng cộng binh lực có 21 sư đoàn với 5 sư đoàn thiết giáp và cơ giới
Đột phá Yartsevo
6 giờ sáng ngày 15 tháng 9, các cỡ pháo của quân đội Liên Xô bắt đầu bắn phá dọc theo các tuyến đường sắt và đường bộ từ Vyazma đi Yartsevo. Mật độ pháo kích đặc biệt dày đặc tại khu vực bàn đạp của Tập đoàn quân 5 trên bờ Bắc thượng nguồn sông Dniepr. Các sư đoàn bộ binh 113, 337 và Sư đoàn cơ giới 18 (Đức) đang đón chờ cuộc tấn công tại đây. Lợi dụng việc tướng Gotthard Heinrici điều Sư đoàn xe tăng 25 đến cứu nguy cho khu vực Dukhovshchina, Tập đoàn quân 31 đã vượt sông Vop tại phía Bắc Yartsevo. 9 giờ sáng 15 tháng 9, Lữ đoàn xe tăng 42, Trung đoàn cơ giới 52 và Quân đoàn bộ binh 36 đã vượt sang bờ Tây sông Vop và ào ạt tiến công về hướng Kalodnya (???). 10 giờ 30, Quân đoàn bộ binh 71 có Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 2 dẫn đầu cũng sáng sông và tấn công vào phía Bắc Yartsevo. Đòn tấn công của Tập đoàn quân 31 đã chia cắt Quân đoàn xe tăng 39 (Đức) làm đôi. Sư đoàn xe tăng 25, Sư đoàn bộ binh 35 và Lữ đoàn kỵ binh cơ giới 1 SS bị mắc kẹt trong khu vực giữa hai con sông giữa hai con sông Tsarevich và Khmost. Sư đoàn cơ giới 18 và các sư đoàn bộ binh 113, 337 (Đức) buộc phải co cụm phòng thủ trong khu vực quanh Yartsevo.
10 giờ sáng 15 tháng 9, Tập đoàn quân 5 và cánh phải của Tập đoàn quân 68 (Liên Xô) cùng xuất phát tấn công từ bàn đạp Kovniki (???) nhằm vào phía Nam Yartsevo. 11 giờ sáng, tuyến phòng thủ của Sư đoàn bộ binh 337 phía Nam Yartsevo bị vỡ, Quân đoàn bộ binh 72 (Liên Xô) tiến đến ngoại vi phía Nam thành phố và các trung đoàn pháo tự hành 1435 và 1445 bắt đầu bắn phá các vị trí phòng thủ của quân Đức ở nội đô. Ở phía Đông, Quân đoàn bộ binh 45 (Tập đoàn quân 68) tiếp tục tấn công dọc theo đường sắt Vyazma - Yartsevo và chỉ còn cách thành phố vài km. Trước nguy cơ bị bao vây, đêm 15 tháng 9, tướng Otto Schünemann và tướng Karl-Ludwig Zutavern đều đề nghị lên tư lệnh Gotthard Heinrici cho rút quân. Tướng Gotthard Heinrici đồng ý mặc dù biết rằng đã quá muộn. Ngày 16 tháng 9, cả hai trung đoàn xe tăng của Sư đoàn cơ giới 18 (Đức) cố gắng phản kích vào Quân đoàn bộ binh 71 và Quân đoàn bộ binh 45 (Liên Xô) để yểm hộ cho các sư đoàn bộ binh 113 và 337 rút lui nhưng chỉ giữ được thành phố đến buổi trưa. 16 giờ chiều 16 tháng 9, Quân đoàn bộ binh 71 và Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 2 tiến vào giải phóng Yartsevo.
Từ một thị trấn khá trù phú với 48,6 nghìn dân, đến khi được giải phóng, dân số Yartsevo chỉ còn lại vẻn vẹn hơn 100 người. Hơn hai chục nghìn người đã chết trong thời gian 2 năm quân Đức chiếm đóng thành phố, hơn 6.000 người bị bắt đi lao động cưỡng bức trong các trại tập trung Holocaust. Số còn lại tản cư chạy loạn và phiêu bạt ở nhiều nơi trên nước Nga. Toàn thành phố không còn lấy một ngôi nhà nguyên vẹn.
Hướng Smolensk
Sau khi đánh chiếm Yartsevo, ngày 17 tháng 9, Tập đoàn quân 31 (Liên Xô) triển khai tấn công theo xa lộ Minsk về phía Bắc Smolensk, lần lượt đánh chiếm Grishino (ngày 19 tháng 9), Kuvshinovo (ngày 21 tháng 9) và đến ngày 22 tháng 9, Tập đoàn quân 31 đã có mặt ở Tây Bắc Smolensk, cách thành phố hơn 10 km. Ở phía Nam Yartsevo, Tập đoàn quân 5 với binh lực mỏng yếu hơn cũng từ bàn đạp Korovniki vượt sông Ustrozh tiến sang phía Tây. Ngày 23 tháng 8, Tập đoàn quân 68 sau khi vượt qua cứ điểm Chelnovaya đã bắt đầu triển khai tấn công vào cứ điểm Kolodnya trên cửa ngõ phía Đông Smolensk.
Ngày 23 tháng 9, Tập đoàn quân 31 chiếm nhà ga đầu mối đường sắt Kozensk, phía Bắc Smolensk và bắt đầu công kích các cứ điểm của quân Đức ở phía Bắc thành phố. Ngày 24 tháng 9, Tập đoàn quân 5 phối hợp với Quân đoàn bộ binh 72 (Tập đoàn quân 68) đánh lui cuộc phản kích của Sư đoàn bảo an 203 (Đức) có 27 xe tăng yểm hộ tại khu vực Kolodnya và bắt đầu tấn công vào Smolensk từ phía Đông. Chiều 24 tháng 9, quân Đức bắt đầu rút khỏi Smolensk theo con đường cao tốc Minsk - Moskva trong làn đạn bắn đuổi theo của pháo binh Liên Xô. 11 giờ ngày 25 tháng 9, Tập đoàn quân 31 từ phía Bắc tiến vào giải phóng thành phố, đi dầu là Sư đoàn bộ binh 133. 13 giờ cùng ngày, Tập đoàn quân 5 cũng tiến vào Smolensk từ phía Đông. Lữ đoàn công binh đặc nhiệm 42 (Liên Xô) của đại tá G. T. Sokolov bắt đầu tiến hành rà phá bom mìn để sớm mở thông các con đường giao thông quanh thành phố.
Sau khi đánh chiếm Smolensk, Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây giao nhiệm vụ cho các tập đoàn quân 5, 31 và 68 tiếp tục tiến công để không chậm hơn ngày 10 đến 12 tháng 10 phải chiếm được Orsha. Ở phía Tây Bắc Smolensk, Tập đoàn quân 31 tiếp tục tấn công và đến ngày 29 tháng 9 đã chiếm được thị trấn Eliseevka, phía nam Rudnya 10 km trên đường phân giới mới giữa Phương diện quân Tây và Phương diện quân Kalinin. Từ phía Tây Nam Smolensk, Tập đoàn quân 5 và Tập đoàn quân 68 tấn công dọc theo đường sắt Smolensk Orsha, đánh chiếm các thị trấn Gusino và Krasny trong hành tiến. Ngày 31 tháng 9, Tập đoàn quân 68 mở cuộc đột kích dọc theo dòng chính sông Dniepr vào Dubrovna, cửa ngõ phía Đông Orsha nhưng không thành công. Sự hao hụt lớn về quân số và thiếu thốn đạn dược trầm trọng do hậu cần không theo kịp đã làm giảm sút nghiêm trọng sức chiến đấu của các tập đoàn quân Liên Xô. Trong quá trình đánh chiếm Smolensk, Sư đoàn bộ binh 133 đã có 1430 người thiệt mạng và 2742 người bị thương trên tổng quân số 6290 người vào lúc bắt đầu cuộc tấn công. Ngày 2 tháng 10, Bộ Tư lệnh Phương diện quân Tây lệnh cho các Tập đoàn quân 31 và 68 tổ chức phòng ngự trên tuyến mặt trận đã chiếm lĩnh từ Eliseevka đến ngã ba sông Dniepr và sông Lyad. Tập đoàn quân 5 quay trở lại Smolensk chờ bổ sung quân số và biên chế.
Hướng Pochinok
Mặc dù có tên gọi là Chiến dịch Smolensk-Roslavl nhưng hướng tấn công trọng yếu của chiến dịch lại không nằm ở hai tuyến đường hướng về hai thành phố này. Rút kinh nghiệm các trận tấn công vào Yartsevo, Yelnya, Dorogobuzh trước đó, tướng V. D. Sokolovsky nhận thấy rằng cần phải đánh một đòn mạnh vào chỗ tiếp giáp giữa Quân đoàn xe tăng 39 và Quân đoàn bộ binh 12 (Đức), chia cắt Tập đoàn quân 4 và Tập đoàn quân 9 (Đức) mới có thể giải quyết chiến trường một cách dứt điểm. Do đó, Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây đã chọn hướng Pochinok - Monastyrshchina - Krasny - Bayevo (???) làm hướng tấn công chính. Các lực lượng đột kích mạnh nhất của Phương diện quân Tây gồm Tập đoàn quân cận vệ 10, Quân đoàn xe tăng cận vệ 2, Quân đoàn cơ giới 5, Quân đoàn kỵ binh cận vệ 3 và Quân đoàn kỵ binh cận vệ 6 đều được huy động vào hướng tấn công này.
6 giờ sáng ngày 15 tháng 9, pháo binh của các tập đoàn quân 21, 33 và cận vệ 10 đã phát huy hỏa lực trong 2 giờ lién vào các vị trí phòng thủ của Quân đoàn bộ binh 12 (Đức) trên các điểm cao phía Tây Yelnya. Do không bị các dòng sông ngăn cản, Quân đoàn xe tăng cận vệ 2, Quân đoàn cơ giới 5 và Quân đoàn kỵ binh cận vệ 6 đã nhanh chóng tràn ngập lớp phòng thủ thứ nhất của Quân đoàn bộ binh 12 (Đức) trên tiền duyên. 15 giờ cùng ngày, cửa đột phá do xe tăng và kỵ binh Liên Xô mở ra đã bị khoét rộng đến 20 km, sâu 10 km. Ngày 17 tháng 9, Quân đoàn kỵ binh cận vệ 3 đã tiến ra tuyến sông Khmara (thượng nguồn sông Sozh), cắt đứt đường bộ Smolensk - Pochinok. Cùng ngày, Quân đoàn cận vệ 2 cũng cắt đứt đường sắt Smolensk - Pochinok tại ga Glinka. Ngày 19 tháng 9, Tập đoàn quân 33 đã tiếp cận các vị trí phòng thủ của Quân đoàn bộ binh 12 (Đức) ở phía Đông Pochinok. Ngày 20 tháng 9, Tập đoàn quân cận vệ 10 bẻ gãy sức kháng cự của Sư đoàn bộ binh 260 (Đức), đánh chiếm thị trấn Lapchyevo (???), phía bờ Tây sông Sozh.
Ở phía Nam Pochinok, ngày 19 tháng 9, Tập đoàn quân 49 đánh chiếm nhà ga Stodolishye, cắt đứt đường sắt Pochinok - Roslavl. Quân đoàn bộ binh 12 (Đức) phòng thủ trên khu vực bị chia cắt với Quân đoàn xe tăng 56 hoạt động trong khu vực Roslavl. Quân đoàn cơ giới 5 và Tập đoàn quân 33 dã đánh lui nhiều cuộc phản kích của Quân đoàn bộ binh 9 (Đức), vòng qua phía Nam Pochinok, vượt sông Sozh và tiến về Gogolevka. Trong một báo cáo gửi về Tổng hành dinh quân đội Đức Quốc xã, thượng tướng Friedrich Hoßbach, tư lệnh Quân đoàn xe tăng 56 viết:
Mặc dù sự kháng cự mãnh liệt của các binh lính và sĩ quan đã giúp cho quân Đức giữ được một chiến tuyến nối liền. Nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, với tình trạng tồi tệ của binh sĩ, việc thiếu hụt hoàn toàn các lực lượng dự bị, và việc các phòng tuyến của mỗi đơn vị bị buộc phải kéo dài ra đã ẩn giấu một nguy cơ rằng đợt tấn công lớn tiếp theo của Liên Xô sẽ khiến phòng tuyến chắp vá này - vốn được xây dựng nên với biết bao khó nhọc - sẽ sụp đổ tan tành.
Trước tình huống bị bao vây và tiêu diệt, ngày 22 tháng 9, tướng Kurt von Tippelskirch ra lệnh di tản quân Đức khỏi khu vực Pochinok. Ngày 23 tháng 9, Quân đoàn kỵ binh cận vệ 6 tiến vào giải phóng Pochinok. Không dừng lại, ngày 25 tháng 9, Tập đoàn quân 33 và Quân đoàn kỵ binh cận vệ 6 tiến sang phía Tây, giải phóng thị trấn Monastyrshchina. Cùng ngày, Tập đoàn quân 49 phá vỡ tuyến phòng thủ của Sư đoàn bộ binh 267 (Đức) trên sông Sozh và vượt sông tại Khílavichi (???). Ngày 27 tháng 9, Sư đoàn xe tăng 4 (Đức) của tướng Dietrich von Saucken mở một trận phản kích từ điểm cao 244 vào sườn trái của Tập đoàn quân cận vệ 10 đang tấn công Krasny. Quân đoàn xe tăng cận vệ 2 (Liên Xô) đã xoay chính diện sang cánh trái, bẻ gãy cuộc phản kích này. Ngày 30 tháng 9, Tập đoàn quân cận vệ 10 đánh chiếm bàn đạp Lyady trên sông Bayev, chi lưu của sông Dniepr, Quân đoàn xe tăng cận vệ 2 đánh chiếm điểm cao 244. Ngày 1 tháng 10, Tập đoàn quân 21 đánh chiếm thị trấn Bayevo trên thượng nguồn sông Bayev. Cùng ngày, Tập đoàn quân 33 đã tiến đến tuyến sông Mereya, phía Đông thị trấn Lenino. Quân đoàn kỵ binh cận vệ 6 đánh chiếm thị trấn Gory (Hory), cắt đứt con đường bộ nối Mstislav (Mscislau) với Orsha. Cùng ngày, Tập đoàn quân 49 cũng đánh chiếm thị trấn Drybin và tiếp cận tuyến sông Pronya.
Hướng Roslavl
Tập đoàn quân 10 (Liên Xô) có binh lực không lớn nhưng phải tấn công trên một trong ba hướng trọng yếu của chiến dịch. Phía trước tập đoàn quân là ba dải phòng ngự của Quân đoàn xe tăng 56 (Đức) dọc theo các tuyến sông Snopot, Desna và Oshtye. Trong đó có những cụm phòng ngự Mileevo, Snopot và Ekimovichi đều gồm các cứ điểm phòng thủ kiên cố. Để tăng cường cho Tập đoàn quân 10, tướng V. D. Sokolovsky đã rút từ lực lượng dự bị của phương diện quân các lữ đoàn xe tăng 196 và cận vệ 2, các trung đoàn xe tăng độc lập 63, 161 và Lữ đoàn công binh 12 phối thuộc cho Tập đoàn quân 10 sử dụng. Sư đoàn pháo binh 8 (pháo binh tầm xa) được cho Phương diện quân Bryansk "mượn" từ đầu tháng 9 năm 1943 cũng được điều trở lại đội hình của tập đoàn quân.
6 giờ sáng ngày 15 tháng 9, ánh lửa đạn pháo các tầm, các cỡ bừng sáng cả một góc trời phía Tây sông Snopot. Các vệt lửa kéo dài của đạn Katyusha át cả ánh bình minh đang rạng từ chân trời phía Đông. Cuộc pháo kích kéo dài 1 giờ 15 phút đã dìm toàn bộ tuyến phòng thủ sông Snopot của quân Đức trong biển lửa. 7 giờ 30 phút, các sư đoàn bộ binh 29, 30 và 85 (Liên Xô) đã vượt sông Snopot tại phía Bắc Mileevka dưới sự yểm hộ của Lữ đoàn xe tăng cận vệ 2. Cùng thời điểm, các sư đoàn bộ binh 95 và 290 cũng vượt sông ở phía nam Mileevka có Lữ đoàn xe tăng 196 mở đường. Tuyến phòng thủ của Sư đoàn bộ binh 131 (Đức) trên sông Snopot nhanh chóng bị đánh chiếm trong hai ngày. Chiều 16 tháng 9, Tập đoàn quân 10 đã tiến đến tuyến phòng thủ thứ hai của quân Đức trên tuyến sông Desna.
Ngày 18 tháng 9, Lữ đoàn công binh đặc nhiệm 12 (Liên Xô) đã bắc hai cây cầu phao, mỗi cây cầu dài 200 m đủ sức chịu tải 40 tấn quan sông Desna tại phía Nam Ekimovichi và phía Bắc Snopot. Họ cũng tổ chức được bốn bến vượt sông giữa hai cụm cứ điểm nói trên. Tập đoàn quân không quân 1 đã hoàn thành nhiệm vụ xua đuổi các máy bay cường kích Ju-87, bảo vệ các cầu phao và bến vượt. Cả ba trung đoàn pháo chống tăng, 5 trung đoàn lựu pháo và trung đoàn Katyusha duy nhất của Tập đoàn quân cũng được điều động đến gần các bến vượt. Rạng sáng ngày 19 tháng 9, trên sông Desna đã tái diễn màn pháo kích tổng hợp như trước đó mấy ngày đã diễn ra tại tuyến sông Snopot. Nhiều xe tăng Đức của Sư đoàn xe tăng 12 bị bắn cháy ngay tại các hố chôn âm dưới đất bởi hỏa lực Katyusha. Ngày 20 tháng 9, toàn bộ Tập đoàn quân 10 đã qua sông Desna, đánh chiếm các cứ điểm phòng ngự Snopot, Ekimovichi và tiếp tục tấn công về Roslavl.
Ngày 23 tháng 9, Pochinok bị quân đội Liên Xô đánh chiếm. Ở phía Nam, Tập đoàn quân 50 (Phương diện quân Bryansk) cũng đánh chiếm Prigorya và tiến nhanh về tuyến sông Iput. Quân Đức tại Roslavl không còn liên lạc với các sư đoàn cánh phải và cánh trái của Quân đoàn xe tăng 56 cũng như Quân đoàn bộ binh 12 đóng ở Stodolishe. Giống như những gì xảy ra tại Pochinok và Smolensk; ngày 24 tháng 9, tướng Friedrich Hoßbach buộc phải rút quân khỏi Roslavl. Ngày 25 tháng 9, Quân đoàn bộ binh 38 có Lữ đoàn xe tăng 196 dẫn đầu đã tiến vào giải phóng Roslav. Thị trấn Roslavl có lịch sử từ thế kỷ XII sau cuộc chiến đã trở thành một đống đổ nát, hoang tàn. Công viên của thị trấn ngổn ngang hầm hào, vũ khí, đồ dùng quân sự đã hư hỏng. Hầu như tất cả các ngôi nhà trong thị trấn đều sập đổ và vẫn còn cháy âm ỉ mấy ngày sau đó. Nhờ sự chỉ dẫn của người dân, Lữ đoàn xe tăng 196 (Liên Xô) đã tìm thấy một nhà tù của quân Đức trong thị trấn. Song, họ không cứu được ai. Quân Đức đã đốt trụi nhà tù này và thiêu chết hơn 700 tù nhân trong đó.
Ngày 27 tháng 9, Tập đoàn quân 10 tiếp tục tiến sang phía Tây, đánh chiếm Shumyachi và Petrovichi. Ngày 29 tháng 9, họ vượt sông Sozh và phối hợp với Tập đoàn quân 50 giải phóng Krychev, cánh phải của tập đoàn quân tiếp tục giải phóng Mtislavl và đánh chiếm các nhà ga đường sắt Khudotsy (???) và Veremyeki (???). Ngày 1 tháng 10, Tập đoàn quân 10 đã tiến đến tuyến sông Pronya, các thị trấn Chavusy trên đất Belarus 10 km. Ngày 2 tháng 10, họ được lệnh ngừng tấn công, hoàn thành chiến dịch giải phóng Roslavl và tiến sang phía Tây hơn 200 km, đạt cự ly tấn công xa nhất trong tất cả các tập đoàn quân của Phương diện quân Tây.
Diễn biến sau chiến dịch
Từ tháng 10 đến tháng 11, các tập đoàn quân 31, 68, cận vệ 10, 21 và 33 đã bốn lần tổ chức các trận tấn công để vượt qua phòng tuyến của quân Đức ở phía Bắc và phía Nam sông Dniepr song quân đội Liên Xô không đạt kết quả nào đáng kể. Ở dải tấn công của các tập đoàn quân 31, 68 và cận vệ 10, sau hai tháng tấn công, quân đội Liên Xô chỉ tiến thêm được từ 1,5 đến 11 km. Ở phía Nam sông Dniepr, Tập đoàn quân 21 và Tập đoàn quân 33 hầu như dẫm chân tại chỗ. Nguyên soái N. N. Voronov đã mấy lần đề nghị Đại bản doanh cho dừng tấn công để củng cố lại đội hình, bổ sung quân số, tăng tích lũy đạn dược, nhiên liệu và lương thực nhưng không ai muốn nghe ông. Từ 23 tháng 12 năm 1943 đến ngày 6 tháng 1 năm 1944, từ ngày 8 đến 25 tháng 1 và từ ngày 3 đến 16 tháng 2 năm 1944, các tập đoàn quân 10, 68, 31 phối hợp với các tập đoàn quân 39 và 43 của Phương diện quân Kalinin đã liên tục mở ba chiến dịch tấn công trên khu vực phía Đông Vitebsk. Những trận đánh đẫm máu đã diễn ra song kết quả mà quân đội Liên Xô thu được rất hạn chế. Với tổng số 44 ngày tấn công, các tập đoàn quân của Phương diện quân Tây chỉ tiến sâu thêm từ 15 đến 18 km về phía Vitebsk. Trên khu vực tiếp cận Orsha, Tập đoàn quân 33 phải trả giá đắt mới chiếm được bàn đạp Lenino ở bờ Tây sông Mereya. Đúng là các trận tấn công tại đây đã giam chân nhiều sư đoàn mạnh của quân đội Đức Quốc xã và làm tiêu hao các sư đoàn này, song thiệt hại của quân đội Liên Xô cũng không nhỏ. Cuối tháng 2 năm 1944. STAVKA mới chịu ra lệnh ngừng hẳn các trận tấn công trên hướng Tây để chờ đến khi tập trung tích lũy đủ binh lực, đạn dược và phương tiện.
Kết quả
Kết thúc chiến dịch, Phương diện quân Tây đã đánh bại 21 sư đoàn Đức, tiêu diệt 5 sư đoàn, đánh thiệt hại nặng 12 sư đoàn khác, giải phóng các thành phố Smolensk, Roslavl và toàn bộ tỉnh Smolensk, đột phá sâu trung bình từ 80 đến 135 km ở cánh Bắc và từ 150 đến 250 km ở cánh Nam. Từ cuối tháng 9, Phương diện quân Tây bắt đầu tiến vào giải phóng những vùng lãnh thổ đầu tiên trên đất Byelorussia. Hoạt động của Phương diện quân Tây đã hỗ trợ rất nhiều cho diễn biến chiến cục tại các chiến dịch tại tả ngạn Ukraina. Để giữ Byelorussia, Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) đã không thể điều động dù chỉ một sư đoàn đi ứng cứu cho Cụm tập đoàn quân Nam đang bị vỡ thế trận trên các vùng Chernovtsy, Poltava, Donbas và trên sông Mius. Các đơn vị chiến đấu xuất sắc của Phương diện quân Tây trong chiến dịch này đã được trao thưởng các tên gọi danh dự mang tên các địa danh được giải phóng, như "Smolensk", "Roslavl" và "Yartsevo".
Mặc dù phải dừng các chiến dịch có tính chiến lược trên hướng Tây từ tháng 10 năm 1943 đến tháng 6 năm 1944 nhưng trong thời gian đó, Phương diện quân Tây, Phương diện quân Baltic 1 (nguyên là Phương diện quân Kalinin), Phương diện quân Byelorussia (trong thành phần có 4 tập đoàn quân của Phương diện quân Bryansk) vẫn mở nhiều chiến dịch nhỏ có tính địa phương nhằm tiêu hao sinh lực và làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức); đánh chiếm một số đầu cầu và bàn đạp quan trọng để bảo đảm thắng lợi cho các chiến dịch có tính chiến lược mùa hè 1944.
Đánh giá
Khác với các chiến dịch trước đó hơn một tháng, Chiến dịch tấn công Smolensk–Roslavl được tổ chức đồng thời với Chiến dịch tấn công Dukhovshina-Demidov lần thứ hai và Chiến dịch tấn công Bryansk khiến cho quân Đức không thể tự do điều động các sư đoàn xe tăng để sử dụng trong tác chiến phòng ngự cơ động. Lực lượng không quân và pháo binh (Đức) cũng bị phân tán, không thể tập trung yểm hộ cho một hướng trọng điểm. Mũi tấn công chủ yếu gồm 1 quân đoàn xe tăng (cận vệ 2), 1 quân đoàn cơ giới (5) và 2 quân đoàn kỵ binh cận vệ (3, 6) đã tạo thành một cụm cơ động xung kích rất mạnh trên mũi chủ công, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ đột phá sâu, chia cắt Tập đoàn quân 4 và Tập đoàn quân 9 (Đức), tạo thuận lợi rất lớn cho hai mũi phụ công hoàn thành nhanh chóng nhiệm vụ đánh chiếm Smolensk và Roslav. Công tác hậu cần đảm bảo đạn dược, nhiên liệu, lương thực... cho chiến dịch được tổ chức tốt. Số lượng đạn pháo dồi dào đủ để kéo dài các trận pháo kích chuẩn bị, phá hủy nghiêm trọng các công trình phòng thủ của quân Đức không chỉ ở tiền tuyên mà còn ở sâu trong các trung tâm phòng ngự. Việc tăng cường sức kéo cũng làm cho pháo binh trở nên cơ động hơn, nhanh chóng tiến theo sau và yểm hộ cho bộ binh, kỵ binh, thiết giáp, làm cho chiến dịch không bị đứt quãng.
Tại chiến dịch này, công tác trinh sát của quân đội Liên Xô được điều hành và chuẩn bị tốt hơn hẳn các chiến dịch trước. Phương diện quân Tây đã tổ chức tổng hợp các lực lượng trinh sát của quân báo, trinh sát pháo binh, trinh sát đường không, phối kiểm với các tin tức địch tình thu thập được từ các đội du kích, các tổ chức cộng sản hoạt động bí mật trong vùng quân Đức tạm chiếm để có một bức tranh tương đối đầy đủ về hệ thống phòng thủ của các tập đoàn quân 4 và 9 (Đức). Những tin tức này cho phép Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây xác định hệ thống phòng thủ của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) đã bộc lộ điểm yếu nhất tại khu vực có các gò đất cao là đầu nguồn của các con sông Desna và Sozh trên trục Yelnya - Pochinok. Từ đó, tập trung binh lực, phương tiện vào hướng đột kích này, bảo đảm nhanh chóng chọc thủng các tuyến phòng ngự của quân Đức.
Tuy đạt được những thành công lớn về chiến lược nhưng các hoạt động của Phương diện quân Tây vẫn mắc một số nhược điểm có tính chiến thuật và tổ chức. Trước hết, việc để cho Tập đoàn quân 5 bị "lép" (chỉ có 4 sư đoàn bộ binh) tham gia đột phá vào phía Nam Yartsevo đã làm cho Phương diện Tây bỏ lỡ cơ hội hợp vây cụm quân của Quân đoàn xe tăng 39 (Đức) đóng tại đây. Lợi dụng điều này, một số lớn quân Đức thuộc Sư đoàn cơ giới 18 và Sư đoàn bộ binh 337 (Đức) đã rút quân dọc theo sông Vop theo hướng Tây Nam và kéo quân về phòng thủ tại Kolodnya chống lại Tập đoàn quân 68. Chỉ có mũi tấn công vụ hồi từ hướng Bắc của Tập đoàn quân 31 mới giúp cánh Bắc của Phương diện quân Tây nhanh chóng giải quyết mục tiêu Smolensk. Tuy nhiên, các mũi tấn công vu hồi vào Smolensk cũng không đạt được mục tiêu bao vây và tiêu diệt chủ lực của Tập đoàn quân 4 (Đức) do các tập đoàn quân cánh Bắc của Phương diện quân Tây không dám mạo hiểm tiến sâu về phía Tây Smolensk. Mũi chủ công của Phương diện quân Tây có đến 4 binh đoàn xe tăng, cơ giới và kỵ binh mạnh nhưng chỉ được giao nhiệm vụ đột kích chia cắt mà không được giao nhiệm vụ vu hồi vào phía sau các cụm phòng thủ lớn của quân Đức tại Smolensk ở phía Bắc và Roslavl ở phía Nam.
Việc giao nhiệm vụ cho các tập đoàn quân phải tiến đến tuyến Vitebsk, Orsha, Mogilev trong giai đoạn cuối của chiến dịch là một nhiệm vụ quá sức đối với Phương diên quân Tây. Ngày 25 tháng 9, Nguyên soái N. N. Voronov đã cảnh báo STAVKA rằng cần bổ sung gấp từ 130 đến 150 xe tăng T-34 cho các lữ đoàn của Quân đoàn xe tăng cận vệ 2 và Quân đoàn cơ giới 5, bổ sung từ 20.000 đến 25.000 quân cho các sư đoàn bộ binh có số quân thương vong lớn. Tuy nhiên, trong khi viện binh và xe tăng vẫn chưa ra đến mật trận thì STAVK vẫn yêu cầu tiếp tục tấn công bằng mọi giá. Điều này đã dẫn đến sự "đuối sức" của các tập đoàn quân Liên Xô vào cuối chiến dịch và phải dừng lại trước "Phòng tuyến Panther Wotan" của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) trên các tuyến sông Pronya và Bayev.
Sai lầm có tính chiến lược của Cụm tập đoàn quân Trung tâm là họ vẫn cố gắng giữ tuyến phòng thủ trên các tuyến sông Vop và Desna trong khi lực lượng đã vơi cạn qua hai chiến dịch tấn công của Quân đội Liên Xô hồi tháng 8 và đầu tháng 9 năm 1943. Mặc dù thêm một lớp phòng thủ là thêm một chướng ngại ngăn cản khả năng tấn công của quân đội Liên Xô nhưng sông Vop cũng như thượng nguồn sông Desna đều hẹp và nông, không phải là các chướng ngại đáng kể. Các tuyến sông này tạo thành một "chỗ lồi", tuy không sâu bằng "chỗ lồi" Rzhev - Vyazma trước đó nhưng đã là cho mặt trận rộng ra, và mật độ bố trí quân buộc phải dãn cách lớn hơn. Nếu như mở đầu chiến dịch, toàn bộ trận tuyến dài đến gần 600 km thì đến khi kết thúc chiến dịch, nó chỉ còn 411 km. Việc để cho đoạn mặt trận tiếp giáp giữa Quân đoàn bộ binh 12 (Tập đoàn quân 4) và Quân đoàn xe tăng 56 (Tập đoàn quân 9) bị yếu cũng là một sai làm về chiến thuật phòng ngự của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức). Lý do của hiện tượng này là chủ lực Quân đoàn xe tăng 56 (Đức) đã bị hút vào việc đối phó với cuộc đột kích của Cụm kỵ binh-cơ giới Liên Xô trong Chiến dịch tấn công Bryansk khởi sự trước đó nửa tháng. Các sư đoàn xe tăng 12 và 20 đều bị thu hút sang dải tấn công của Phương diện quân Bryansk, tạo ra một lỗ hổng lớn của quân Đức trên hướng Pochinok.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai Thể loại:Chiến dịch Smolensk (1943)
Dubusia taeniata carrikeri
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Dubusia taeniata taeniata
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Secondatia duckei
Secondatia duckei là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Markgr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Liên kết ngoài
Thể loại:Secondatia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932
Macrothemis capitata
Macrothemis capitata là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Calvert mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Macrothemis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1909
Pedaria estellae
Pedaria estellae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Pedaria
Scutellaria linearis
Scutellaria linearis là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Mimudea desistalis
Liên kết ngoài
Thể loại:Mimudea Thể loại:Loài ít quan tâm
Delothraupis castaneoventris castaneoventris
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Erannis tiliaria
Erannis tiliaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Erannis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1841
Lachneophysis rougeoti
Lachneophysis rougeoti là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Lachneophysis
Canon FD
Ngàm ống kính Canon FD là một tiêu chuẩn để kết nối ống kính nhiếp ảnh với thân máy ảnh phản xạ ống kính đơn 35mm. Tiêu chuẩn được phát triển bởi Canon của Nhật Bản và được giới thiệu vào tháng 3 năm 1971 với máy ảnh Canon F-1. Nó hoạt động như hệ thống lắp ống kính hoán đổi cho nhau cho đến khi máy ảnh Canon EOS ra mắt năm 1987, sử dụng ngàm ống kính EF mới hơn. Ngàm FD đã ngưng lại thông qua việc phát hành Canon T60 năm 1990, máy ảnh cuối cùng được giới thiệu trong hệ thống FD và kết thúc chu kỳ sản phẩm Canon New F-1 vào năm 1992.
Ngàm FD được dựa trên và thay thế ngàm FL trước đó của Canon (lần lượt đã thay thế ngàm R); Máy ảnh gắn trên FD có thể sử dụng ống kính FL ở chế độ đo sáng dừng. Mặc dù chưa bao giờ được Canon giải thích chính thức, những người khác đã cố gắng gán ý nghĩa cho chỉ định "FD". Một nỗ lực như vậy nói rằng ký hiệu "FD" là viết tắt của "Màn trập mặt phẳng tiêu cự với liên kết kép để điều khiển màng"(Focal-plane shutter with Dual linkage for diaphragm control); trong thực tế, có hai liên kết và hai tín hiệu: đòn bẩy khẩu độ tự động, đòn bẩy tín hiệu khẩu độ, chân tín hiệu khẩu độ đầy đủ và pin khóa phơi sáng tự động. Đây là gấp đôi loạt ống kính trước đó, sử dụng ký hiệu "FL", có nghĩa là "Màn trập mặt phẳng tiêu cự, ngàm được liên kết."(Focal-plane shutter, Linked mount.) [Cần dẫn nguồn]
Hệ thống Canon FD rất được yêu thích vào những năm 1970 và 1980, khi nó ra đời và tăng thị phần với các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp cũng như đã trang bị cho hơn một triệu người dùng. Thật vậy, chỉ riêng doanh số của máy ảnh Canon AE-1 đã vượt quá một triệu. [1]
Canon đã thay thế ngàm FD bằng quyết định của mình để tạo ra ngàm EF hoàn toàn điện tử. Do đó, hệ thống ngàm FD, với điều kiện hạn chế cho lấy nét tự động, hiện đã lỗi thời về mặt thương mại và máy ảnh và ống kính Canon FD có sẵn với giá thấp trên thị trường cũ. Điều này làm cho hệ thống rất hấp dẫn đối với các nhiếp ảnh gia phim 35mm, những người đòi hỏi chất lượng quang học cao nhất, [2] [3] trong khi không cần khả năng lấy nét tự động.