cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Babylon
Địa lý
Mặc dù thành phố đã tồn tại từ thiên niên kỷ thứ 3 trước Công Nguyên, vì nhiều lý do, hầu như không còn bất cừ thứ gì của thời kỳ đó được khôi phục dưới thời Tân Babylon. Qua nhiều thế kỷ, mực nước của khu vực này đã tăng lên đáng kể và hạn chế của các phương pháp khảo cổ ngày này, chúng ta vẫn chưa tìm được các hiện vật của thời kỳ trước Đế quốc Tân Babylon. Thêm vào đó, dân Tân Babylon đã thực hiện các dự án tái xây dựng thành phố, điều đó đồng nghĩa với việc các tàn tích của thời kỳ trước đó đã phá hủy hoặc bị che giấu. Babylon đã từng bị cướp bóc rất nhiều lần trước sau khi nổi dậy chống lại chế độ ngoại xâm, đặc biệt là bởi người Hittis và Elams trong thiên niên kỷ thứ 2, sau đó bởi Đế quốc Tân Assyria và Đế quốc Achaemenid trong thiên niên kỷ thứ 1 trước Công Nguyên. Hầu hết phần phía tây của thành phố bị chìm dưới đáy sông, và các phần còn lại của nó đã bị khai thác để làm vật liệu xây dựng.
Lịch sử cổ đại
nhỏ|213x213px|Nữ hoàng bóng đêm. Hình ảnh có thể là một khía cạnh của nữ thần [[Ishtar, nữ thần tình yêu và tình dục của người Babylon]] Một phiến đá đã mô tả triều đại Sargon của Akkad (khoảng thế kỷ 23 TCN theo lịch cổ đại) đã nhắc đến thành phố Babylon. Theo Biên niên sử Weidner, Sargon đã xây dựng Babylon "ngay trước Akkad". Một biên niên sử sau đó cũng xác nhận rằng Sargon "đào đất từ cái hố của Babylon và tạo nên một phần của Babylon ngay bên cạnh Akkad." Van de Mieroop cho rằng các nguồn này có thể đã đề cập đến vua Sargon II của Đế quốc Tân Assyria thay vì vua Sargon của Akkad.
Nhà ngôn ngữ học I.J. Gelb gợi ý rằng cái tên Babil có liên quan đến một thành phố trước đó. Nhà khảo cổ Herzfeld đã viết về thành phố Bawer của Iran cổ đại, và tên Babil có thể đã đề cập đến Bawer. David Rohl cho rằng Babylon gốc được xác định với Eridu. Joan Oates tuyên bố trong cuốn sách của bà rằng Babylon có nghĩa là Cánh cổng của các vị thần, tuy nhiên tuyên bố này đã không còn được các học giả hiện đại chấp nhận. Sách Sáng Thế tuyên bố rằng một vị vua trong Kinh thánh tên Nimrod là người sáng lập của Babel (Babylon).
Vào khoảng thế kỷ thứ 19 trước Công Nguyên, phần lớn miền nam Lưỡng Hà đã bị chiếm đóng bởi người Amorite, các bộ lạc du mục đến từ phía bắc Levant. Không như người Akkad bản xứ ở phía nam Lưỡng Hà và Assyria, người Amorite không canh tác nông nghiệp, họ thích lối sống bán du mục, chăn cừu. Theo thời gian, người Amorite có nhiều thương nhân nổi lên và thành lập các triều đại độc lập của họ ở các thành bang phía nam Lưỡng Hà. Trong đó đáng chú ý là Isin, Larsa, Eshnunna, Lagash, và sau này là Babylon.
Thời kỳ Babylon cũ
trái|nhỏ|270x270px|Bản đồ lãnh thổ Babylon từ khi ông lên ngôi và năm 1792 trước Công Nguyên đến khi ông chết vào năm 1750 trước Công Nguyên Triều đại Babylon đầu tiên được sáng lập bởi một tộc trưởng người Amorite tên Sumuabum vào năm 1894 trước Công Nguyên, người đã tuyên bố độc lập từ thành bang Kazallu lân cận. Người Amorite không phải tộc người bản xứ của vùng Lưỡng Hà, họ là tộc người bán du mục phía tây bắc Canaanite đã xâm lăng vùng đất này từ phía bắc Levant. Cùng với người Elam ở phía đông, đã bị mất quyền kiểm soát các thành bang Akkad ở phía nam Lưỡng Hà nhờ sự can thiệp của các vị vua quyền lực của Đế chế Assyria cũ từ phía bắc Lưỡng Hà vào thế kỷ 21 và 20 trước Công Nguyên. Tuy nhiên, khi người Assyria chuyển sự chú ý sang việc mở rộng thuộc địa ở Tiểu Á, người Amorite đã bắt đầu thống trị vùng này.
Ban đầu, Babylon chỉ là một thành bang nhỏ, kiểm soát một ít lãnh thổ xung quanh, thậm chí bốn nhà cai trị người Amorite đầu tiên không có được danh hiệu vua của thành phố. Nó vẫn bị lu mờ bở các thành bang cũ hơn và mạnh mẽ hơn như Assyria, Elam, Isin và Larsa cho đến khi nó trở thành thủ đô Đế chế Babylon ngắn ngủi của Hammurabi vào khoảng một thế kỷ sau. Hammurabi (1792 - 1750 trước Công Nguyên)  nổi danh vì đã tạo ra luật lệ cho người Babylon trong Bộ Luật Hammurabi. Ông chinh phục các thành phố và thành bang phía nam Lưỡng Hà, gồm cả Isin, Larsa, Ur, Uruk, Nippur, Lagash, Eridu, Kish, Adab,  Eshnunna, Akshak, Akkad, Shuruppak, Bad-tibira, Sippar và Girsu, thống nhất chúng vào một vương quốc duy nhất được cai trị bởi Babylon. Hammurabi cũng đã chinh phục Elam ở phía đông, và các vương quốc của người Mari và người Ebla ở tây bắc. Vào cuối triều đại của mình, sau một cuộc chiến kéo dài với vua Ishme-Dagan của Assyria, ông đã buộc người kế vị của Assyria phải cống nạp cho mình, mở rộng quyền lực của Babylon đến các thuộc địa Hattian và Hurrian của Assyria ở Tiểu Á. nhỏ|270x270px|Hình scan theo chiều ngang một con dấu thuộc Babylon cổ. Con dầu này có thể đã được tạo ra tại một xưởng ở Sippar (khoảng 40 dặm về phía bắc của Babylon) trong hoặc ngay sau triều đại của Hammurabi. Nó mô tả nhà vua đang thực hiện lễ hiến tế thần Mặt trời Shamash. Sau triều đại của Hammurabi, toàn bộ miền nam Lưỡng Hà được xem như lãnh thổ Babylon, trong khi miền bắc đã được kết hợp thành Assyria vào nhiều thế kỷ trước. Kể từ thời điểm này, Babylon đã trở thành một trung tâm tôn giáo lớn của vùng Lưỡng Hà, thay thế cho các thành phố cổ của Nippur và Eridu. Đế quốc của Hammurabi rơi vào tình trạng bất ổn sau khi ông qua đời. Người Assyria đã đánh bại và trục xuất người Babylon cũng như người Amorite. Cực nam Lưỡng Hà ly khai và tạo nên triều đại Sealand, và người Elam chiếm đóng vùng lãnh thổ phía đông Lưỡng Hà. Triều đại Amorite vẫn nắm quyền ở Babylon, nơi đã trở lại là một thành bang nhỏ.
Vào năm 1155 trước Công Nguyên, sau nhiều lần bị tấn công và chiếm đóng liên tục bởi người Assyria và Elam, người Kassite đã bị truất quyền ở Babylon. Lần đầu tiên, một triều đại Akkad phía nam Lưỡng Hà đã cai trị Babylon. Tuy nhiên Babylon vẫn yếu và chịu sự áp bức của Assyria. Các vị vua bản bản địa đã không thể ngăn chặn các làn sóng định cư của người Tây Semitic ngoại quốc đến từ các sa mạc của Levant, bao gồm cả người Aramean và người Sutean vào thế kỷ 11 trước Công Nguyên, và cuối cùng là người Chaldea vào thế kỷ thứ 9 trước Công Nguyên, họ đã xâm nhập và chiếm đoạt các lãnh thổ của Babylon. Người Aramean đã cai trị Babylon một thời gian ngắn vào cuối thế kỷ 11 trước Công Nguyên.
Thời kỳ Assyria
nhỏ|269x269px|Vua Sennacherib của Assyria trong chiến tranh Babylon, được phục hồi từ cung điện của ông tại Nineveh. Trong thời kỳ thống trị của Đế chế Tân Assyria (911 - 609 trước Công Nguyên), lãnh thổ Babylon đã chịu sự đô hộ cũng như kiểm soát trực tiếp của Assyria. Trong triều đại của vua Assyria Sennacherib, Babylon đang diễn ra một cuộc nổi dậy trường kỳ, được dẫn đầu bởi một tù trưởng người Chaldea tên Merodach-Baladan, vốn là đồng minh của người Elam, cuộc nổi dậy chỉ bị dập tắt khi thành phố Babylon bị phá hủy hoàn toàn. Vào năm 689 trước Công Nguyên, toàn bộ tường thành, đền thờ, và cung điện của thành phố đã bị phá hủy, đống đổ nát của thành phố bị ném Arakhtu, vùng biển tiếp giáp phía nam Babylon cũ. Sự phá hủy trung tâm tôn giáo này đã gây sốc cho nhiều người, sự kiện vua Sennacherib và hai con ông bị giết trong khi đang cầu nguyện thần Nisroch được xem như một hành động chuộc tội. Sau đó, người kế vị ông, Esarhaddon đã nhanh chóng xây dựng lại thành phố cũ và đã ở đó trong suốt một năm. Sau cái chết của ông, vùng Babylon được cai trị bởi con trai cả của ông, hoàng tử Shamash-shum-ukin, là người bắt đầu cuộc nội chiến vào năm 625 trước Công Nguyên với chính em của mình, Ashurbanipal, người cai trị Nineveh. Shamash-shum-ukin đã nhờ đến sự giúp sức của các bộ tộc chư hầu của Assyria, bao gồm Elam, Ba Tư, Chaldea và Suti ở miền nam Lưỡng Hà, người Canaan và Arab ở vùng sa mạc phía nam Lưỡng Hà.
Một lần nữa, Babylon bị vây hãm bởi người Assyria, đầu hàng vì nạn đói và các đồng minh của họ cũng bị đánh bại. Ashurbanipal đã tổ chức một "buổi hòa giải", nhưng ông không dám "nắm lấy tay" Bel. Một vị quan người Assyria tên Kandalanu đã được bổ nhiệm làm người cai trị thành phố. Sau cái chết của Ashurbanipal, đế quốc Assyria rơi vào hỗn loạn do một loạt các cuộc nội chiến trong suốt các triều đại vua Ashur-etil-ilani, Sin-shumu-lishir và Sin-shar-ishkun. Cuối cùng, Babylon, cũng như các vùng lãnh thổ phía đông, đã lợi dụng tình trạng vô chính phủ của Assyria để tự giải phóng khỏi sự cai trị của người Assyria.
Đế quốc Tân Babylon
trái|nhỏ|Phiên bản khôi phục của [[Cổng Ishtar xanh dương, cửa ngõ phía bắc Babylon. Nó được đặt theo tên nữ thần tình yêu và chiến tranh. Trang trí trên cánh cổng là các biểu tượng bò và rồng, những biểu tượng của thần Marduk.]] Dưới thời Nabopolassar, một tù trưởng người Chaldea không tên tuổi vào lúc đó, Babylon cuối cùng đã thoát khỏi ách đô hộ của Assyria. Sau đó, một liên minh giữa Babylon và Cyaxares, vua của Medes, người Ba tư, người Scythia và người Cimmeria, Đế quốc Assyria cuối cùng đã bị diệt vong vào khoảng năm 612 - 605 trước Công Nguyên. Babylon trở thành thủ đô của Đế quốc Tân Babylon (hay còn gọi là Đế quốc Chaldea). nhỏ|192x192px|Một bản điêu khắc trên đá với chân dung Nebuchadnezzar II. Cùng với nền độc lập được khôi phục, một thời kỳ mới được mở ra, các hoạt động kiến trúc diễn ra sôi nổi khắp đất nước, đặc biệt trong triều đại của con trai Nabopolassar, Nebuchadnezzar II (604 - 561 trước Công Nguyên). Nebuchadnezzar II ra lệnh tái thiết toàn bộ các căn cứ của đế quốc, kể cả ziggurat Etemenanki, và Cổng Ishtar - cổng thành nổi bật nhất trong tám cổng thành của Babylon. Một phiên bản khôi phục của Cổng Ishtar được trưng bày ở Bảo tàng Pergamon, Berlin.
Nebuchadnezzar II còn được biết đến như người xây dựng Vườn treo Babylon - một trong bảy kỳ quan thế giới cổ đại - công trình được cho là đã được xây dựng để làm nguôi ngoai căn bệnh nhớ nhà của vợ ông, Amyitis. Sự tồn tại của khu vườn này còn là một vấn đề đang được tranh luận. Các cuộc khai quật bởi nhà khảo cổ học người Đức Robert Koldewey được cho là đã tìm ra phần nền của công trình, mặc dù nhiều sử gia không đồng ý về địa điểm, nhiều người tin rằng vườn treo đã có thể bị nhầm lẫn với các khu vườn thuộc kinh đô Assyria, Nineveh.
Người Chaldea cai trị Babylon không lâu; hiện vẫn không rõ rằng Neriglissar và Labashi-Marduk là người Chaldea hay người Babylon bản địa, và người cai trị cuối cùng Nabonidus (556 - 539 trước Công Nguyên) và người con của ông, Belshazzar có phải là người Assyria đến từ Haran.
Cuộc chinh phạt của Ba Tư
trái|nhỏ|325x325px|Cyrus Đại đế đội vương miện Hemhem. Vào năm 539 trước Công Nguyên, Đế quốc Tân Babylon rơi vào tay Cyrus Đại đế, vua của Ba Tư, sau Trận đánh Opis. Tường thành Babylon được cho là bất khả xâm phạm. Do đó, cách duy nhất để vào thành phố là qua các cổng thành hoặc theo dòng chảy sông Euphrates. Babylon đã cho lắp đặt các lưới kim loại dưới nước để dòng sông có thể chảy qua tường thành mà vẫn ngăn chặn được sự xâm nhập từ bên ngoài. Trong một bữa tiệc của Babylon, quân đội của Cyrus đã chặn thượng nguồn sông Euphrates, làm cho mực nước sông Euphrates hạ xuống và quân lính của ông có thể xâm nhập vào thành phố bằng dòng sông. Quân Ba Tư chiếm đóng các khu vực xa trung tâm thành phố, trong khi phần lớn người Babylon ở trung tâm không nhận ra được sự xâm nhập của người Ba Tư. Điều này đã được Herodotus ghi chép và cũng được nhắc đến trong Kinh Thánh Hebrew.
Theo Biên niên sử số 2 của Kinh thánh Hebrew, Cyrus sau đó đã ban một sắc lệnh cho phép những người bị bắt giữ, trong đó có người Do Thái, được trở về vùng đất của họ. Ghi chép được tìm thấy trên Ấn hình trụ Cyrus được các học giả về kinh thánh xem như bằng chứng thuyết phục cho chính sách này, mặc dù sự giải thích này bị tranh cãi vì ghi chép này chỉ nhắc đến các khu vực thuộc Lưỡng Hà, và không hề nhắc đến người Do Thái, Jerusalem, hoặc Judea.
Dưới triều đại Cyrus và sau đó là Darius Đại đế, Babylon trở thành thủ đô của Satrap thứ 9 (Babylon ở phía nam và Athura ở phía bắc), nơi đây cũng là một trung tâm nghiên cứu và khoa học. Dưới thời trị vì của người Ba Tư, nghệ thuật của người Babylon cổ trong thiên văn học và toán học đã được hồi sinh, các học giả Babylon đã hoàn thiện bản đồ các chòm sao. Thành phố trở thành thủ đô hành chính của Đế quốc Ba Tư và vẫn nổi bật trong suốt hai thế kỷ. Nhiều khám phá khảo cổ học đã cung cấp nhiều hiểu biết về thời kỳ đó.
Các vị vua Ba Tư đầu tiên đã cố gắng duy trì các nghi lễ tôn giáo Marduk, nhưng dưới triều đại Darius III, việc thu thuế quá mức, căng thẳng của những cuộc chiến tranh liên tục, và bất ổn của các khu vực xung quanh đã dẫn đến sự phá hoại các đền thờ và kênh rạch chính của Babylon. Nhiều cuộc nổi dậy đã diễn ra và các vị vua bản địa người Babylon đã giành được nền độc lập ngắn ngủi vào năm 522 trước Công Nguyên (Nebuchadnezzar III), 521 trước Công Nguyên (Nebuchadnezzar IV) và 482 trước Công Nguyên (Bel-shimani và Shamash-eriba). Tuy nhiên, những cuộc nổi dậy này nhanh chóng bị trấn áp và Babylon vẫn chịu sự cai trị của Ba Tư trong hai thế kỷ, cho đến khi rơi vào tay Alexander Đại đế vào năm 331 trước Công Nguyên.
Thời kỳ Hy Lạp
trái|nhỏ|240x240px|[[Alexandros Đại đế|Alexander Đại đế tiến vào Babylon]] Vào tháng 10 năm 331 trước Công Nguyên, vị vua Achaemenid cuối cùng của Đế quốc Ba Tư, đã bị đánh bại bởi quân đội của vua Hy Lạp cổ đại Alexander Đại đế trong Trận Gaugamela. Một ghi chép về cuộc xâm lược này đã ghi lại rằng Alexander đã ra lệnh không xông vào nhà của cư dân sinh sống tại thành phố.
Dưới triều đại của Alexander, Babylon lại phát triển rất rực rỡ như một trung tâm của học thuật và thương mại. Tuy nhiên, khi cái chết của Alexander vào năm 323 trước Công Nguyên trong cung điện của Nebuchadnezzar, đế quốc của ông bị phân chia bởi các tướng lĩnh của ông. Thời kỳ Diadochi, thời kỳ của chiến tranh trong suốt hàng thập kỷ bắt đầu. Sự hỗn loạn liên tục làm kiệt quệ Babylon. Một phù điêu vào năm 275 trước Công Nguyên cho biết cư dân của Babylon đã bị chuyển đến Seleucia, nơi một cung điện và một đền thờ được xây dựng. Sau sự kiện này, Babylon khó có thể được xem như một thành phố, mặc dù hơn một thế kỷ sau, các lễ tế vẫn được thực hiện trong các khu vực của thành phố.
Thời kỳ tái cai trị của Ba Tư
Babylon (cũng như Assyria) trở thành một tỉnh của các đế quốc Ba Tư, Parthia và Sassan, trong suốt chín thế kỷ (cho đến năm 650 sau Công nguyên). Văn hóa và cư dân nơi đây vẫn không thay đổi, họ là những người nói tiếng Aram, những người vẫn luôn xem Babylon là quê hương của họ. Các văn bản thể thể hiện nền văn hóa của họ được tìm thấy ở Talmud, đạo Manda, Kitô giáo phương Đông và Mani giáo. Kitô giáo đã được truyền bá ở Lưỡng Hà vào thế kỷ thứ 1 và thứ 2 sau Công nguyên, Babylon có một ghế Giám mục trong Giáo hội Kitô phương Đông cho đến sau cuộc chinh phạt của người Arab/Hồi giáo.
Cuộc chinh phạt của người Hồi giáo
Vào giữa thể kỷ thứ 7, Lưỡng Hà bị xâm chiếm và định cư bởi Đế quốc Hồi giáo, và một thời kỳ Hồi giáo hóa được mở ra. Babylon trở thành một tỉnh của đế quốc và nhà thờ Kitô giáo  phương Đông bị gạt ra ngoài lề xã hội nơi đây.
Chế độ Hussein
nhỏ|232x232px|Dinh thự của Saddam Hussein ở Babylon Vào năm 1983, Saddam Hussein cho xây dựng lại thành phố trên những tàn tích cũ (hậu quả là các hiện vật và những khám phá khác bị chôn vùi bên dưới thành phố). Hussein đầu tư vào quá trình tái thiết cũng như xây dựng mới lại Babylon, cũng như Nineveh, Nimrud, Assur và Hatra, để chứng tỏ sự lộng lẫy của các thành tựu Ả Rập. Ông cho đặt một bức chân dung của chính mình và Nebuchadnezzar ở lối vào khu di tích, gia cố lại Processional Way - một đại lộ lớn của những tảng đá cổ - và Sư tử Babylon - một tác phẩm điêu khắc đá đen khoảng 2600 tuổi. Hussein đã cho khắc tên mình trên nhiều  viên gạch theo kiểu Nebuchadnezzar. Một trong những dòng chữ phổ biến đó là: "Nơi đây được xây dựng bởi Saddam Hussein, con trai của Nebuchadnezzar, để vinh danh Iraq". Các viên gạch này được thu gom bởi những nhà sưu tầm sau khi chế độ Hussein sụp đổ.
Khi chiến tranh vùng Vịnh kết thúc, Hussein muốn xây dựng một dinh thự hiện đại được gọi là Saddam Hill trên một số di tích cũ, theo phong cách kim tự tháp ziggurat của người Sumerian. Vào năm 2003, ông dự định cho xây một tuyến cáp treo phía trên Babylon, tuy nhiên các kế hoạch này đã bị dừng lại sau cuộc tấn công Iraq năm 2003.
Babylon hiện nay
nhỏ|231x231px|Lính thủy đánh bộ Mỹ đứng trước tàn tích Babylon đã được xây dựng lại vào năm 2003. Sau cuộc xâm lược Iraq, khu vực quanh Babylon thuộc quyền kiểm soát của quân đội Mỹ, trước khi trao quyền kiểm soát cho quân đội Ba Lan vào tháng 9 năm 2003. Quân đội Mỹ dưới sự chỉ huy của tướng James T.Conway thuộc 1st Marine Expeditionary Force đã bị chỉ trích vì xây dựng căn cứ quân sự "Camp Alpha", bao gồm một bãi đáp trực thăng và các trang thiết bị khác trên tàn tích của Babylon sau chiến tranh Iraq. Quân đội Mỹ đã chiếm đóng vị trí này một thời gian và gây ra một số thiệt hại không thể khắc phục cho các di tích khảo cổ. Theo báo cáo của bộ phận Trung Cận Đông thuộc Bảo tàng Anh quốc, tiến sĩ John Curtis đã mô tả các khu vực của di tích khảo cổ đã bị san lấp tạo các bãi đáp trực thăng, các bãi đỗ xe cơ giới như thế nào. Curtis viết như sau về các lực lượng chiếm đóng:"gây ra thiệt hại đáng kể cho Cổng Ishtar, một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của thời cổ đại [...] các xe quân sự của quân đội Mỹ đã nghiền nát các con đường bằng gạch 2600 tuổi, các đồ vật khảo cổ học bị quẳng rải rác khắp khu vực, hơn 12 hào nước đã được đào vào các mỏ quặng cổ và các công trình quân sự đã làm ô nhiễm khu vực này,..."Một phát ngôn viên của Quân đội Mỹ đã tuyên bố rằng các hoạt động kỹ thuật đã được thảo luận với "người đứng đầu bảo tàng Babylon". Người đứng đầu Ủy ban Di sản và Cổ vật Iraq, Donny George nói rằng "sẽ phải mất hàng thập niên để phân loại đống lộn xộn này" và chỉ trích quân đội Ba Lan đã gây ra "thiệt hại khủng khiếp" cho di tích. Vào năm 2005, di tích đã được trao lại cho Bộ Văn hóa Iraq.
Vào tháng 4 năm 2006, Đại tá John Coleman, cựu tham mưu trưởng của Lực lương Viễn chinh Thủy quân Lục chiến, đề xuất một lời xin lỗi vì những thiệt hại đã gây ra bởi quân lính dưới quyền ông. Tuy nhiên, ông cũng tuyên bố rằng thiệt hại do sự hiện diện của Mỹ còn ít hơn thiệt hại do những kẻ cướp bóc có thể gây ra. Một bài báo được xuất bản vào tháng 4 năm 2006 nói rằng các quan chức Liên Hợp Quốc và các thủ lĩnh Iraq có kế hoạch khôi phục lại Babylon, biến nó trở thành một trung tâm văn hóa. Vào tháng 5 năm 2009, chính quyền tỉnh Babil đã cho mở cửa lại khu di tích cho khách du lịch.
Hàng ngàn người cư trú tại Babylon và các cộng đồng trong và xung quanh nó đang phát triển nhanh chóng từ các khu định cư nhỏ gọn, dày đặc đến vùng ngoại ô trải dài.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Babil Thể loại:Địa điểm khảo cổ ở Iraq Thể loại:Thành phố của người Amorite Thể loại:Địa danh trong Kinh Thánh Hebrew Thể loại:Cộng đồng Do Thái lịch sử Thể loại:Levant Thể loại:Khu dân cư trên sông Euphrates Thể loại:Di sản thế giới tại Iraq
Acanthostracion notacanthus
Từ nguyên
Từ định danh notacanthus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: nôtos (νῶτος; “lưng”) và ákantha (ἄκανθα; “gai, ngạnh”), hàm ý đề cập đến phần nhô lên của giáp lưng thứ ba ở loài này.
Phân bố và môi trường sống
A. notacanthus có phân bố ở Đông Đại Tây Dương, tập trung chủ yếu xung quanh các hòn đảo, bao gồm quần đảo Açores (vùng tự trị của Bồ Đào Nha), đảo Ascension và Saint Helena (lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh), bờ biển Ghana và Angola, giữa là đảo São Tomé.
Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở A. notacanthus là 50 cm.
Thương mại
A. notacanthus là một thành phần trong ngành thương mại cá cảnh, được khai thác từ Açores.
Tham khảo
N Thể loại:Cá Đại Tây Dương Thể loại:Cá Ghana Thể loại:Cá Angola Thể loại:Động vật Açores Thể loại:Động vật đảo Saint Helena Thể loại:Động vật đảo Ascension Thể loại:Động vật São Tomé và Príncipe Thể loại:Động vật được mô tả năm 1863
Triphyllia elongatus
Triphyllia elongatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Tham khảo
Thể loại:Triphyllia
Dicranomyia lacroixi
Dicranomyia lacroixi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Mái phản xạ
nhỏ|300px|Các mái nhà trắng ở [[Bermuda.]] Mái phản xạ là các loại mái nhà, hoặc bề mặt của công trình xây dựng nói chung, có thể mang lại độ phản xạ ánh sáng Mặt Trời cao, bao gồm khả năng phản xạ ở các bước sóng khả kiến, hồng ngoại và cực tím của bức xạ Mặt Trời, để làm giảm sự truyền nhiệt vào trong tòa nhà, và có độ phát xạ nhiệt cao, giúp tỏa ra không gian bên ngoài năng lượng đã bị hấp thụ từ Mặt Trời. Việc ứng dụng các mái phản xạ, hoặc tổng quát là các bề mặt phản xạ, được coi là một trong các kỹ thuật khí hậu, để quản trị bức xạ Mặt Trời.
Các ô tô phản chiếu năng lượng mặt trời, còn gọi là các ô tô mát, hấp thụ ít năng lượng Mặt Trời hơn các ô tô màu tối, làm giảm lượng nhiệt truyền vào bên trong xe, do đó, giảm nhu cầu điều hòa không khí, giảm tiêu thụ nhiên liệu và phát thải khí nhà kính và các chất ô nhiễm không khí đô thị. thumb|300px|Đường bê tông sáng màu chống nóng tại [[Chile.]] Các bãi đỗ xe có màu mát là các bãi đỗ xe được sơn phủ bằng một lớp sơn phản chiếu. Mặt đường mát được thiết kế để phản xạ bức xạ mặt trời có thể sử dụng hỗn hợp các lớp phủ phản chiếu, các lớp mặt đường thấm và mặt đường có thảm thực vật.
Tính chất
Khi ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống một mái nhà màu trắng, phần lớn nó bị phản xạ và truyền ngược lại bầu khí quyển vào không gian. Nhưng khi ánh sáng Mặt Trời chiếu vào một mái nhà tối, khoảng 15% trong số đó bị phản xạ trở lại bầu trời, nhưng phần lớn năng lượng của nó được hấp thụ vào hệ thống mái nhà dưới dạng nhiệt. Nhiệt hấp thụ làm nóng mái nhà và phát xạ trở lại không gian dưới dạng bước sóng điện từ dài hơn nhiều, được khí quyển hấp thụ. Các chất khí trong khí quyển hấp thụ mạnh nhất các bước sóng dài này được gọi là "khí nhà kính".
Hiệu ứng bàng quan
Nghiên cứu tâm lý học xã hội
Hiện tượng bàng quan được nghiên cứu đầu tiên bởi hai nhà tâm lý học người Mỹ là John Darley và Bibb Latané năm 1968. Hai nhà khoa học quan tâm tới chủ đề này sau vụ án giết người của Kitty Genovese năm 1964. John Darley và Bibb Latané đã thực hiện một loạt những thí nghiệm và đưa ra một trong những hiệu ứng mạnh và được lặp lại nhiều nhất trong tâm lý học xã hội. Trong 12 năm, cả hai nhà tâm lý học tiến hành hơn bốn mươi thí nghiệm, tất cả đều có kết quả như nhau. Trong thí nghiệm bình thường, người tham gia ở một mình hoặc cùng một nhóm những người tham gia hoặc các diễn viên. Một tình huống khẩn cấp được dựng lên. Các nhà nghiên cứu sau đó đo xem phải mất bao lâu thì người tham gia mới phản ứng, và liệu họ có can thiệp hay không. Các kết quả thường cho thấy, sự xuất hiện của nhiều người thường cản trở sự giúp đỡ. Nghiên cứu của Mark Levine và Simon Crowther năm 2008 thì cho thấy những nhóm có kích cỡ càng lớn thì càng cản trở sự can thiệp trong những tình huống bạo lực đường phố khi mà người qua đường là người lạ, nhưng lại khuyến khích can thiệp khi người qua đường là những người bạn.
Bibb Latane và Judith Rodin tiến hành một cuộc thử nghiệm, trong đó một người phụ nữ đóng cảnh quằn quại đau đớn. 70% số người đi một mình gọi và tới giúp người phụ nữ sau khi họ nghĩ người phụ nữ này bị ngã và đang đau đớn. Tuy nhiên, chỉ có 40% người đề nghị giúp đỡ khi có người khác ở trong phòng.
Các nghiên cứu trên được thực hiện trong những tình huống không nguy hiểm hay bạo lực. Một nghiên cứu năm 2006 tiến hành một nghiên cứu trong một tình huống khẩn cấp để kiểm tra xem liệu nó có mang lại kết quả giống với những nghiên cứu trong tình huống không khẩn cấp hay không. Kết quả cho thấy có sự khác nhau giữa hai loại nghiên cứu. Trong những tình huống với độ nguy hiểm thấp, nạn nhân nhận được nhiều trợ giúp khi người chứng kiến đi một mình. Tuy nhiên, trong những tình huống với độ nguy hiểm cao thì nạn nhân đều nhận được sự giúp đỡ như nhau dù người quan sát ở một mình hay có mặt nhiều người quan sát.
Mái phản xạ
Tính chất
Một phương pháp khác để đánh giá độ mát là chỉ số phản xạ mặt trời (SRI), kết hợp cả độ phản xạ và độ phát xạ vào một giá trị duy nhất. SRI đo khả năng của mái nhà để loại bỏ nhiệt mặt trời, được xác định sao cho màu đen tiêu chuẩn (độ phản xạ 0,05, độ phát xạ 0,90) là 0 và màu trắng tiêu chuẩn (độ phản xạ 0,80, độ phát xạ 0,90) là 100.
Hiệu ứng bàng quan
Lý giải
Có nhiều nguyên nhân giải thích cho thờ ơ của người chứng kiến trong những trường hợp khẩn cấp. Tuy nhiên, các nhà tâm lý học tâm trung sự quan tâm chủ yếu ở hai yếu tố. Theo nguyên lý cơ bản của ảnh hưởng xã hội, người chứng kiến thường theo dõi phản ứng của những người chứng kiến khác để xem có cần thiết phải can thiệp không. Bởi mọi người đều phản ứng như nhau (không làm gì), nên họ kết luận rằng sự giúp đỡ là không cần thiết. Đây là một ví dụ của sự vô tri đa nguyên (pluralistic ignorance). Một nguyên nhân cản trở khác được gọi là sự khuếch tán trách nhiệm. Điều này xảy ra khi những người quan sát cho rằng sẽ có ai đó can thiệp, vì vậy mỗi cá nhân cảm thấy ít có trách nhiệm hơn và hạn chế can thiệp.
Mái phản xạ
Tính chất
Một chỉ số SRI hoàn hảo là khoảng 122, giá trị cho một chiếc gương hoàn hảo, không hấp thụ ánh sáng mặt trời và có độ phát xạ rất thấp. Vật liệu thực tế duy nhất đạt gần được đến mức này là thép không gỉ có SRI là khoảng 100 đến 115. Mái nhà có độ phản xạ cao, độ phát xạ thấp duy trì nhiệt độ rất gần với môi trường xung quanh mọi lúc, ngăn nhiệt truyền vào ở vùng khí hậu nóng và giảm thiểu thất thoát nhiệt ở vùng khí hậu lạnh.
Hiệu ứng bàng quan
Lý giải
Lance Shotland và Margaret Straw (1976) cũng phát hiện ra rằng, cách mọi người nhận thức tình huống cũng ảnh hưởng tới phản ứng của họ. Khi chứng kiến một người đàn ông và một người phụ nữ đang đánh nhau, 65% người chứng kiến can thiệp khi người phụ nữ hô "Tránh xa tôi ra, tôi không biết anh", nhưng chỉ có 19% can thiệp khi người phụ nữ hét "Tránh xa tôi ra, tôi không hiểu tại sao tôi lại lấy anh".
Mái phản xạ
Tính chất
Một mái nhà hoàn hảo sẽ không hấp thụ nhiệt vào mùa hè và không mất nhiệt vào mùa đông. Để làm điều này, nó sẽ cần một SRI rất cao để loại bỏ hấp thụ nhiệt trong mùa hè và tổn thất trong mùa đông. Mái nhà SRI cao hoạt động như một rào cản phát xạ, cung cấp hiệu ứng bình giữ nhiệt. Còn mái nhà có độ phát xạ cao sẽ gây mất nhiệt bức xạ vào mùa lạnh. Các mái nhà bằng kim loại có khả năng phản chiếu tốt, như thép không gỉ, vừa có SRI cao, vừa không có độ phát xạ, thích hợp cho mùa hè, và không gây mất nhiệt vào mùa đông.
Hiệu ứng bàng quan
Lý giải
Có những lý do khác giải thích vì sao mọi người không giúp đỡ. Họ cho rằng có những người có khả năng và phù hợp hơn để giúp đỡ, ví dụ như bác sĩ hay cảnh sát, vì thế việc can thiệp là không cần thiết. Nhiều người cũng sợ bị đánh giá và mất mặt trước người khác. Họ cũng sợ phải đưa ra những trợ giúp không mong muốn và phải đối mặt với hậu quả pháp lý khi hỗ trợ không đúng cách trong những tình huống nguy hiểm.
Mái phản xạ
Ưu nhược điểm
Mái nhà mát, ở vùng khí hậu nóng, có thể mang lại cả lợi ích trước mắt và lâu dài bao gồm:
thumb|300px|Nhóm nghiên cứu về [[đảo nhiệt đô thị, ở Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley, đang tăng độ phản xạ cho một phần của bãi đỗ xe của phòng thí nghiệm này.]] Các chương trình công trình xanh ủng hộ việc sử dụng tấm lợp mát để giảm thiểu hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, và giảm thiểu hệ quả của hiệu ứng này đến chất lượng không khí kém hơn (dưới dạng khói bụi). Một hòn đảo nhiệt đô thị xảy ra khi cơ sở hạ tầng hấp thụ nhiệt mạnh, như bãi đỗ xe nhựa đường tối và vỉa hè và mái nhà màu đen, kết hợp với thảm thực vật thưa thớt, làm tăng nhiệt độ không khí lên 1 đến 3 °C so với nhiệt độ ở vùng nông thôn xung quanh. Bằng cách phản chiếu ánh sáng mặt trời, mái nhà sáng màu giảm sự tăng nhiệt độ và giảm sử dụng năng lượng làm mát và, do đó, giảm khói bụi. Một nghiên cứu của LBNL cho thấy, nếu các chiến lược giảm thiểu hiệu ứng này, bao gồm cả mái nhà mát, được áp dụng rộng rãi, khu vực đô thị Greater Toronto có thể tiết kiệm hơn 11 triệu đô la hàng năm cho chi phí năng lượng.
Hiệu ứng bàng quan
Chú thích
Thể loại:Hiện tượng xã hội Thể loại:Tâm lý học xã hội Thể loại:Tâm lý học đám đông
Mái phản xạ
Ưu nhược điểm
Tương tự với mái nhà, các ô tô phản xạ tốt, như là xe màu bạc hoặc màu trắng, mát hơn các xe ô tô màu đen. Trong một thí nghiệm xe để dưới trời nắng, xe màu bạc có nhiệt độ nóc xe thấp hơn khoảng 20 độ C so với xe màu đen, và bên trong cabin xe màu bạc mát hơn cabin xem màu đen khoảng 5 đến 6 độ C. Điều này dẫn đến tiết kiệm năng lượng chạy điều hòa làm mát xe. Xe màu trắng hoặc bạc tiết kiệm nhiên liệu hơn xe màu đen khoảng 2%; cắt giảm phát thải khí cacbonic khoảng 1,9%, và cắt giảm các khí thải khác khoảng 1%.
Mái nhà mát cho phép tiết kiệm năng lượng làm mát trong mùa hè nóng, nhưng có thể làm tăng tiêu thụ năng lượng sưởi ấm trong mùa đông lạnh, vì làm giảm khả năng hấp thụ năng lượng Mặt Trời trong mùa đông. Do đó, tổng tiết kiệm năng lượng cả năm, của mái nhà mát tùy thuộc vào khí hậu. Tuy nhiên, một nghiên cứu về hiệu quả năng lượng năm 2010, xem xét vấn đề này đối với các tòa nhà thương mại có điều hòa trên khắp Hoa Kỳ, cho thấy rằng tiết kiệm khi làm mát vào mùa hè thường vượt trội hơn so với tăng tiêu năng lượng sưởi ấm vào mùa đông, ngay cả ở vùng khí hậu lạnh gần biên giới Canada. Tác động tích cực này bao gồm cả tiết kiệm điện năng và giảm khí thải.
Nếu không bảo trì lớp sơn phủ làm mát, giữ cho chúng ở trạng thái sạch sẽ, việc tiết kiệm năng lượng của mái nhà mát có thể giảm dần theo thời gian, do xuống cấp về suất phản chiếu.
Nghiên cứu và quan sát dựa trên kinh nghiệm thực tế cho thấy, nhiệt từ Mặt Trời là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến độ bền của vật liệu mái che. Nhiệt độ cao và biến đổi mạnh, theo mùa hoặc hàng ngày, ở các bề mặt che phủ làm giảm tuổi thọ của chúng. Nếu làm giảm sự biến động nhiệt độ, sẽ làm giảm mức độ thiệt hại cho các lớp che phủ. Ví dụ như, phủ lên mái vật liệu phản xạ tia cực tím và hồng ngoại sẽ làm giảm thiệt hại do tia cực tím và nhiệt. Các bề mặt vốn dĩ có màu trắng, hoặc được phủ màu trắng, hoặc phủ sỏi trắng dường như là cách tiếp cận tốt nhất để kiểm soát những vấn đề nêu trên, khi các bề mặt này phải tiếp xúc với bức xạ Mặt Trời.
Vào năm 2014, một nhóm các nhà nghiên cứu, dẫn đầu bởi Matei Georgescu, trợ lý giáo sư tại Trường Khoa học Địa lý và Quy hoạch Đô thị của Đại học Arizona và là nhà khoa học bền vững cao cấp tại Viện Bền vững Toàn cầu, đã khám phá tính hiệu quả tương đối của một số các công nghệ thích ứng phổ biến nhằm giảm sự nóng lên từ việc mở rộng đô thị. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các công nghệ này có thể chống lại sự gia tăng nhiệt độ, nhưng hiệu quả của chúng thay đổi theo mùa và phụ thuộc vào địa lý.
Cụ thể, những gì hoạt động tốt ở Thung lũng Trung tâm của California, chẳng hạn như mái nhà mát, không nhất thiết sẽ cung cấp lợi ích tương tự cho các khu vực khác, như Florida. Đánh giá các hậu quả vượt ra ngoài nhiệt độ gần bề mặt, chẳng hạn như lượng mưa và nhu cầu năng lượng, cho thấy sự đánh đổi quan trọng thường không được tính đến. Mái nhà mát đặc biệt hiệu quả cho các khu vực nhất định trong mùa hè. Tuy nhiên, trong mùa đông, việc triển khai mái nhà mát ở các địa điểm phía bắc, làm môi trường lạnh hơn và do đó làm tăng nhu cầu sưởi ấm. Tiết kiệm năng lượng đạt được trong mùa hè, đối với một số vùng, gần như bị mất hoàn toàn trong mùa đông, theo ông Georg Georgescu. Ở Florida, các mô phỏng cho thấy việc triển khai mái nhà mát làm giảm lượng mưa từ 2 đến 4 milimet mỗi ngày, là một lượng đáng kể - gần 50%, và sẽ có tác động đến nguồn nước, giảm dòng chảy và gây hậu quả tiêu cực đối với hệ sinh thái. Đối với Florida, mái nhà mát có thể không phải là cách tối ưu để chống lại hiệu ứng đảo nhiệt đô thị vì những hậu quả không lường trước được. Biến đổi khí hậu do đô thị gây ra phụ thuộc vào các yếu tố địa lý cụ thể phải được đánh giá khi lựa chọn các phương pháp tối ưu.
Mái nhà từ vật liệu mát
thumb|300px|Mái nhà bằng tôn [[thép không gỉ là thuộc vào loại rất mát. ]] Mái làm bằng nhựa nhiệt dẻo màu trắng (PVC và TPO), vốn đã có khả năng phản chiếu tốt, đạt được độ phản xạ và phát xạ cao. Chẳng hạn, một mái nhà làm bằng nhựa nhiệt dẻo màu trắng, có thể phản xạ 80% hoặc nhiều hơn các tia nắng Mặt Trời và phát xạ ít nhất 70% bức xạ Mặt Trời mà mái nhà hấp thụ. Một mái nhà làm bằng nhựa đường chỉ phản xạ từ 6 đến 26% bức xạ Mặt Trời.
Ngoài nhựa nhiệt dẻo PVC và TPO màu trắng được sử dụng trong nhiều ứng dụng mái mát thương mại, còn có nghiên cứu về nhựa đường mát. Nhựa đường chiếm phần lớn thị trường lợp mái nhà ở Bắc Mỹ do sở thích của người tiêu dùng đối với màu tối. Việc này tạo ra một thách thức đặc biệt trong việc phát triển nhựa đường có khả năng phản xạ tốt. Nhựa đường thông thường chỉ có độ phản xạ từ 4% đến 26%. Để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về màu tối hơn, mà vẫn phản chiếu lượng ánh sáng Mặt Trời đáng kể, có thể sử dụng các vật liệu khác nhau, các quy trình phủ và sắc tố khác nhau. Vì chỉ có 43% năng lượng Mặt Trời nằm ở vùng phổ ánh sáng khả kiến, độ phản xạ có thể được cải thiện, ở các vùng phổ không khả kiến, mà không ảnh hưởng đến màu sắc. Độ nhám bề mặt cao cũng có thể góp phần làm tăng sự hấp thụ năng lượng Mặt Trời. Để giảm điều này, các vật liệu hạt có độ nhám thấp hơn đang được nghiên cứu, chẳng hạn như mảnh đá phẳng. Một cách khác là sử dụng quy trình phủ kép: lớp phủ bên ngoài sẽ có sắc tố màu mong muốn, mặc dù nó có thể không phản chiếu nhiều, trong khi lớp phủ bên trong là lớp phủ titan dioxide có độ phản chiếu cao.
Một trong các loại mái mát, có chỉ số SRI rất cao, là mái bằng thép không gỉ, cho phép nhiệt độ mái chỉ nóng hơn vài độ C so với môi trường, trong điều kiện gió thổi trung bình. SRI của thép không gỉ nằm trong khoảng từ 100 đến 115. Một số loại thép không gỉ cũng kỵ nước, nên chúng sạch sẽ và duy trì SRI ban đầu ngay cả trong môi trường bị ô nhiễm.
Mái được phủ phản quang
Một mái nhà đang có sẵn (hoặc mới) có thể được phủ lớp phản quang để làm tăng độ phản chiếu. Xếp hạng về độ phản xạ và độ phát xạ của hơn 500 lớp phủ phản quang có thể được tìm thấy trong danh sách được duy trì bởi Hội đồng Đánh giá Mái nhà Mát.
Mái nhà xanh lam và đỏ
thumb|150px|Màu xanh lam Ai Cập. Các nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley đã xác định rằng một sắc tố được sử dụng bởi người Ai Cập cổ đại được gọi là "màu xanh lam Ai Cập" hấp thụ ánh sáng khả kiến và phát ra bức xạ cận hồng ngoại. Nó có thể hữu ích trong vật liệu xây dựng để giữ cho mái nhà và tường mát mẻ.
Họ cũng đã phát triển lớp phủ màu đỏ ruby huỳnh quang có đặc tính phản chiếu tương tự như mái nhà màu trắng.
Mái nhà cây xanh
thumb|250px|Mái nhà cây xanh ở [[đảo Faroe.]] Mái nhà cây xanh, hay mái nhà thảm thực vật, là thuật ngữ dành cho các mái nhà được trồng cây. Chúng có khả năng tạo một lớp cách nhiệt giúp giảm dòng nhiệt vào tòa nhà. Độ phản xạ của mái nhà xanh lục khác nhau tùy thuộc vào loại cây, thường là 0,3 đến 0,5. Mái nhà xanh lục có thể không phản chiếu nhiều như mái nhà mát nhưng có những lợi ích khác như thoát hơi nước làm mát cây và khu vực ngay xung quanh cây, giúp giảm nhiệt độ trên mái nhà cùng lúc tăng độ ẩm một cách tự nhiên. Một số mái nhà xanh lục cần được bảo trì như tưới nước thường xuyên.
Nghiên cứu điển hình
Nếu tất cả các đô thị, mái bằng ở vùng khí hậu ấm áp được làm trắng, kết quả phản xạ toàn cầu tăng 10%, và sẽ bù đắp cho hiệu ứng ấm lên của 24 tỷ tấn khí thải nhà kính, hoặc tương đương với việc bỏ đi 300 triệu xe hơi ra đường trong 20 năm. 93 mét vuông mái trắng sẽ bù cho 10 tấn carbon dioxide trong vòng 20 năm.
thumb|left|300px|[[Sơn trắng mái nhà giúp giảm chi phí điều hòa không khí, đồng thời hỗ trợ làm mát Trái Đất. Trong hình có ảnh nhiệt so sánh nhiệt độ giữa phần mái màu đen và mái màu trắng. Bên màu trắng mát hơn bên đen tới 35 độ C.]] Trong một nghiên cứu liên bang năm 2001, Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley (LBNL) đã đo và tính toán mức giảm nhu cầu năng lượng vào giờ cao điểm, khi áp dụng mái nhà mát. LBNL nhận thấy rằng, so với màng lợp cao su màu đen nguyên bản trên tòa nhà bán lẻ Texas được nghiên cứu, việc bổ sung màng vinyl giúp giảm trung bình là 24 °C (75,2 °F) nhiệt độ bề mặt mái, giảm 11% mức tiêu thụ năng lượng điều hòa không khí và giảm 14% nhu cầu năng lượng giờ cao điểm. Nhiệt độ trung bình hàng ngày của bề mặt mái đen là 75 °C, nhưng một khi được trang bị thêm bề mặt phản chiếu màu trắng, nhiệt độ giảm còn 52 °C. Chưa cần xét đến bất kỳ lợi ích thuế hoặc phí tiện ích khác, chi phí năng lượng hàng năm đã giảm $7200 hoặc $0,07/foot vuông. Các dụng cụ đo, được dùng trong thí nghiệm, đo đạc điều kiện thời tiết trên mái nhà, và đo nhiệt độ bên trong tòa nhà và tại các lớp mái nhà, cũng như tại điều hòa không khí và đo tổng mức tiêu thụ điện của tòa nhà. Các phép đo được thực hiện với màng lợp cao su màu đen ban đầu trên mái nhà, và sau đó thay thế bằng một tấm nhựa vinyl màu trắng ở mái nhà, trong cùng điều kiện về hệ thống cách nhiệt và hệ thống HVAC. Qua một năm thu thập dữ liệu, nhiều dữ liệu sai sót đã bị loại bỏ. Chỉ còn lại dữ liệu tốt cho 36 ngày đo liên tục với mái nhà cao su đen, và 28 ngày đo không liên tục với mái nhà vinyl trắng.
Một nghiên cứu khác, tiến hành trong năm 2009 và xuất bản năm 2011, được hoàn thành bởi Ashley-McGraw Architects và CDH Energy Corp cho New York, đánh giá hiệu quả năng lượng của một mái nhà trồng cây xanh, một mái nhà EPDM tối màu, và mái TPO trắng phản chiếu tốt. Kết quả đo được cho thấy hệ thống mái nhà cây xanh và TPO có nhiệt độ mái thấp hơn nhiều so với bề mặt EPDM thông thường. Việc giảm hấp thụ năng lượng mặt trời làm giảm chi phí làm mát trong mùa hè nhưng lại làm tăng chi phí sửa ấm trong mùa đông. So với màng EPDM, mái TPO có tổn thất nhiệt cao hơn 30% và mái trồng cây có tổn thất cao hơn 23%.
Một nghiên cứu năm 2012, tại Đại học Concordia, đã ước tính rằng việc triển khai mái nhà mát và vỉa hè mát trong các thành phố sẽ tạo ra hiệu ứng làm mát toàn cầu tương đương với việc bù đắp tới 150 tỷ tấn khí thải cacbon dioxide - tương đương với việc loại bỏ toàn bộ các xe cộ trên thế giới trong vòng 50 năm.
Một nghiên cứu năm 2020, tại Đại học California Los Angeles (UCLA), chỉ ra rằng những loại sơn phủ làm mát tốt nhất trên thị trường chỉ phản xạ khoảng 85% lượng bức xạ mặt trời. Lượng bức xạ 15% còn lại bị hấp thụ bởi lớp sơn làm mát vì sơn, vốn chứa Titan dioxide (hợp chất thường dùng trong kem chống nắng), có xu hướng hấp thụ tia tử ngoại (UV) và ánh sáng tím trong phổ khả kiến. Những nhà khoa học tại Đại học California Los Angeles đã đề xuất dùng những hoạt chất như barit, thường được dùng làm pigment pha màu, và Polytetrafloetylen (Teflon). Hai loại hợp chất này không hấp thụ mà giúp phản xạ tia tử ngoại. Đồng thời, công thức sơn làm mát này giảm lượng chất liên kết polymer, giúp giảm hấp thụ nhiệt.
Chính phủ liên bang Hoa Kỳ
Vào tháng 7 năm 2010, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ đã công bố một loạt các sáng kiến để triển khai rộng rãi hơn các công nghệ mái mát trên các cơ sở và tòa nhà DOE trên toàn quốc. Là một phần của những nỗ lực mới, DOE sẽ lắp đặt mái nhà mát, bất cứ khi nào có hiệu quả về chi phí trong suốt vòng đời của mái nhà, mỗi khi xây dựng một mái nhà mới hoặc thay thế một mái nhà cũ tại một cơ sở DOE.
Vào tháng 10 năm 2013, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ đã xếp hạng kỹ thuật ứng dụng mái nhà mát trong xây dựng là đứng thứ 53 trên 100 chiến lược năng lượng hiệu quả. "Các vùng khí hậu khác nhau có thể ảnh hưởng đến các hiệu quả khác nhau của mái mát. Mái nhà mát có lợi hơn ở vùng khí hậu ấm hơn và có thể khiến tiêu thụ năng lượng sưởi ấm tăng lên ở vùng khí hậu lạnh hơn. Mái nhà mát có tác dụng ít hơn với những cách nhà cách nhiệt tốt hơn. Bộ trưởng Bộ Năng lượng đã chỉ đạo tất cả các văn phòng của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) lắp đặt mái nhà mát, khi có hiệu quả về chi phí trong vòng đời của mái, mỗi khi xây mái mới hoặc khi thay mái cũ tại các cơ sở DOE. Các cơ quan liên bang khác cũng được khuyến khích làm điều tương tự."
Tuy nhiên, có những tiêu chuẩn ở Hoa Kỳ không bắt buộc sử dung mái mát ở một số vùng khí hậu.
Hướng dẫn thiết kế năng lượng tiên tiến đã được phát triển với sự hợp tác của ASHRAE (Hiệp hội kỹ sư máy sưởi, điện lạnh và điều hòa không khí Hoa Kỳ), AIA (Viện kiến trúc sư Hoa Kỳ), IESNA (Hiệp hội kỹ thuật chiếu sáng Bắc Mỹ), USGBC (Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ) và Bộ Năng lượng Hoa Kỳ năm 2011. Những hướng dẫn này nhằm mục đích đạt được 50% tiết kiệm năng lượng, và dần tiến tới đạt được các tòa nhà không tiêu thụ năng lượng, bao gồm các loại tòa nhà văn phòng vừa và nhỏ, tòa nhà bán lẻ từ trung bình đến lớn, bệnh viện lớn và trường học. Trong Vùng Khí hậu Số 4 trở lên, các mái nhà phản xạ được khuyến nghị là tuân theo tiêu chuẩn ASHRAE 90.1. Tiêu chuẩn này hiện không yêu cầu bắt buộc mái nhà phải có khả năng phản chiếu tốt. Như vậy trong Vùng Khí hậu Số 4 trở lên, mái nhà mát không phải là chiến lược thiết kế được đề xuất.
Hướng dẫn cải tiến năng lượng nâng cao khác đã được phát triển với sự hợp tác của DOE (Bộ năng lượng Hoa Kỳ) và PNNL (Phòng thí nghiệm quốc gia Tây Bắc Thái Bình Dương) vào năm 2011. Những hướng dẫn này nhằm mục đích cải thiện tiêu thụ năng lượng của các tòa nhà văn phòng và bán lẻ. Mái nhà mát không được khuyến khích cho tất cả các vị trí. Ví dụ, biện pháp này có thể hiệu quả hơn về mặt chi phí ở vùng khí hậu nóng và ẩm, hơn là ở vùng rất lạnh. Đối với các tòa nhà nằm ở vùng khí hậu ấm áp, biện pháp này đáng để xem xét.
Theo "Hướng dẫn chọn mái nhà mát" của Hoa Kỳ: các mái nhà mát phải được xem xét trong bối cảnh môi trường xung quanh. Đặt câu hỏi này trước khi lắp đặt một mái nhà mát: ánh sáng mặt trời phản chiếu sẽ đi về đâu? Một mái nhà sáng có thể phản chiếu ánh sáng và nhiệt vào các cửa sổ cao hơn của các tòa nhà lân cận. Trong điều kiện nắng, điều này có thể gây ra ánh sáng chói khó chịu và sức nóng không mong muốn cho khu vực xung quanh. Nhiệt dư thừa do sự phản xạ làm tăng sử dụng năng lượng điều hòa không khí, làm giảm lợi ích tiết kiệm năng lượng của mái nhà mát.
Cũng theo "Hướng dẫn chọn mái nhà mát" của Hoa Kỳ: "Khi một mái nhà mát trở nên bẩn thỉu, độ phản xạ sẽ giảm, dẫn đến nhiệt độ mái cao hơn. Mái nhà bẩn có thể kém phản xạ hơn đáng kể so với nhãn sản phẩm chỉ ra. Bụi bẩn có thể được giảm bằng cách không cho người đi lại trên mái. Mái dốc tích tụ bụi bẩn ít hơn, vì nước mưa có thể dễ dàng rửa trôi rác bẩn hơn. Một số bề mặt mái mát có thể tự làm sạch, và có thể giữ lại độ phản xạ tốt hơn. Làm sạch một mái nhà mát có thể khôi phục phản xạ gần với điều kiện lắp đặt của nó. Luôn luôn kiểm tra với nhà sản xuất mái nhà của bạn để biết quy trình làm sạch thích hợp, vì một số phương pháp có thể làm hỏng mái nhà của bạn. Nói chung là chi phí để làm sạch mái nhà thường cao hơn chi phí tiết kiệm được nhờ giảm tiêu thụ năng lượng, nên việc làm sạch mái nhà có thể được tích hợp như một phần trong chương trình bảo trì thường xuyên của mái nhà. Do đó, tốt nhất là, ngay khi đầu tư và lắp đặt, cần ước tính tiết kiệm năng lượng dựa trên các giá trị phản xạ thực tiễn, thấp hơn giá trị của mái sạch. "
Máy tính tiết kiệm mái nhà
Máy tính tiết kiệm mái nhà (RSC) là một công cụ được phát triển bởi Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, ước tính tiết kiệm làm mát và sưởi ấm cho các ứng dụng mái dốc thấp với bề mặt trắng và đen.
Công cụ này là sự hợp tác của Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge và Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley nhằm hỗ trợ tính toán khi lắp đặt mái nhà mát, theo hiểu biết đã được đồng thuận trong ngành xây dựng, áp dụng cho cả tòa nhà dân cư và thương mại. Nó sẽ tính ra mức độ tiết kiệm năng lượng ròng hàng năm (tiết kiệm năng lượng làm mát trừ đi các chi phí sưởi ấm tăng lên) và do đó chỉ áp dụng cho các tòa nhà có hệ thống sưởi và/hoặc làm mát.
Energy Star
Energy Star là một chương trình hợp tác của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ và Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, được thiết kế để giảm phát thải khí nhà kính, và giúp các doanh nghiệp và người tiêu dùng tiết kiệm tiền bằng cách lựa chọn sản phẩm tiết kiệm năng lượng.
Đối với các ứng dụng mái dốc thấp, sản phẩm mái đủ điều kiện cho nhãn Ngôi sao năng lượng, trong Chương trình Sản phẩm mái, phải có độ phản xạ khi mới dùng ít nhất là 0,65 và độ phản xạ sau một thời gian lão hóa ít nhất là 0,5, theo quy trình thử nghiệm của EPA. Bảo hành cho các sản phẩm mái phản xạ phải giống như bảo hành cho các sản phẩm mái không phản xạ tương đương, theo tiêu chuẩn của công ty cung cấp sản phẩm và các tiêu chuẩn ngành.
Không giống như các sản phẩm được xếp hạng Energy Star khác, chẳng hạn như các thiết bị gia đình, việc xếp hạng này không áp dụng cho toàn bộ hệ thống mái, mà chỉ danh cho bề mặt bên ngoài. Người tiêu dùng có thể tin rằng nhãn Energy Star có nghĩa là mái nhà của họ tiết kiệm năng lượng; tuy nhiên, thử nghiệm không nghiêm ngặt như tiêu chuẩn thiết bị gia đình, và không bao gồm các thành phần bổ sung của mái nhà (ví dụ cấu trúc mái, hàng rào chống cháy, cách nhiệt, chất kết dính, ốc vít). Tuyên bố từ chối trách nhiệm được đăng trên trang web của Energy Star: "Mặc dù có những lợi ích vốn có trong việc sử dụng tấm lợp phản quang, trước khi chọn sản phẩm lợp mái dựa trên tiết kiệm năng lượng dự kiến, người tiêu dùng nên xem xét kết quả tính toán dự kiến bởi "Máy tính tiết kiệm mái nhà" của Bộ Năng lượng tại www.roofcalc.com. Xin nhớ tiết kiệm năng lượng có thể đạt được với tấm lợp phản chiếu phụ thuộc nhiều vào thiết kế của tòa nhà, kỹ thuật cách nhiệt được sử dụng, điều kiện khí hậu, vị trí tòa nhà và hiệu quả của vỏ bọc công trình. "
Green Globe
Hệ thống Green Globe được sử dụng ở Canada và Hoa Kỳ. Tại Hoa Kỳ, Green Globe được sở hữu và vận hành bởi Sáng kiến Công trình Xanh (GBI). Tại Canada, phiên bản dành cho các tòa nhà đã xây được sở hữu và vận hành bởi BOMA Canada dưới tên thương hiệu 'Go Green' (Visez vert).
Green Globe sử dụng tiêu chí điểm chuẩn hiệu suất để đánh giá mức tiêu thụ năng lượng của tòa nhà, so sánh thiết kế tòa nhà với dữ liệu được tạo bởi Target Finder của EPA, phản ánh hiệu suất của tòa nhà thực sự. Các tòa nhà có thể được chấm điểm từ một đến bốn quả cầu. Đây là một hệ thống trực tuyến; thông tin của tòa nhà được xác minh bởi một kỹ sư hoặc kiến trúc sư được cấp phép và được đào tạo của Green Globe. Để đủ điều kiện xếp hạng, vật liệu lợp phải có độ phản xạ mặt trời ít nhất là 0,65 và độ phát xạ ít nhất là 0,90. Cơ sở vật lý của độ phát xạ cao là đáng nghi ngờ, vì nó chỉ mô tả một vật liệu dễ dàng tỏa nhiệt ở bước sóng hồng ngoại ra môi trường, góp phần vào hiệu ứng nhà kính. Vật liệu có độ phản xạ cao, và độ phát xạ thấp sẽ tốt hơn nhiều trong việc giảm tiêu thụ năng lượng.
LEED
Hệ thống xếp hạng Lãnh đạo Thiết kế Môi trường và Năng lượng (LEED) của Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ là một tiêu chuẩn quốc gia tự nguyện, liên tục cập nhật để phát triển các tòa nhà bền vững và có hiệu suất cao. LEED cung cấp các tiêu chuẩn để lựa chọn sản phẩm trong thiết kế các tòa nhà, nhưng không chứng nhận sản phẩm.
Không giống như mã xây dựng, chẳng hạn như Mã xây dựng quốc tế, chỉ các thành viên của USGBC và các ủy ban "nội bộ" cụ thể mới có thể thêm, bớt hoặc chỉnh sửa tiêu chuẩn, dựa trên quy trình đánh giá nội bộ. Các mã xây dựng mô hình được bầu chọn bởi các thành viên và ủy ban "nội bộ", nhưng cho phép nhận xét từ công chúng trong mỗi chu kỳ phát triển mã, tại các phiên điều trần công khai, thường được tổ chức nhiều lần trong năm.