cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luzula hermannii-muelleri
Luzula hermannii-muelleri là một loài thực vật có hoa trong họ Juncaceae. Loài này được Asch. & Graebn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
Thể loại:Luzula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Aiouea guianensis
Aiouea guianensis là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Aubl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1775.
Apterapomecyna rufobrunnea
Apterapomecyna rufobrunnea là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Apterapomecyna
Colaspoides dapi
Colaspoides dapi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Colaspoides
Rhodotarache
Rhodotarache là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Tham khảo
Thể loại:Acontiinae
Hieracium soyerifolium
Hieracium soyerifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Arv.-Touv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Tigrioides pallens
Tigrioides pallens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Semaeopus flavida
Semaeopus flavida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Phrurolithus labialis
Loài này thuộc chi Phrurolithus. Phrurolithus labialis được Kap Yong Paik miêu tả năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Phrurolithus
Semaeopus flavida
Liên kết ngoài
Thể loại:Semaeopus
Myrsine matensis
Myrsine matensis là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (Mez) Otegui mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Liên kết ngoài
Thể loại:Myrsine Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Gymnobela chyta
Gymnobela chyta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.
Liên kết ngoài
chyta
Cách cách
nhỏ|phải|222px|Hai em gái của [[Phổ Nghi: Nhị Cách cách và Tam Cách cách.]] Cách cách (là một tước hiệu hay cách gọi của nữ giới quý tộc thời nhà Thanh.
Tước hiệu này thường bị hiểu nhầm thành Công chúa - tước hiệu dành cho các con gái Hoàng đế nhà Thanh do ảnh hưởng của bộ phim Hoàn Châu Cách cách. Tuy nhiên sự thực hoàn toàn khác xa.
Khái quát
Dưới thời nhà Hậu Kim, con gái của Quốc quân, Thân vương, Quận vương và các vị Bối lặc đều được gọi là Cách cách. Sách Thanh sử cảo viết: "Thái Tổ sơ khởi, chư nữ đãn hiệu 'Cách cách'; Công chúa, Quận chúa, diệc sử thần duyên sức vân nhĩ". Vào lúc này, các nữ quyến đều xưng Cách cách, đem tên bộ tộc của chồng mình như vị hiệu, như Đông Quả Cách cách, Cáp Đạt Cách cách và Ba Ước Đặc Cách cách.
Từ đó trong nhận thức đại đa số, "Cách cách" là một từ chỉ dùng để chỉ các nữ quyến hoàng tộc triều Thanh, mà đặc biệt là các con gái Đại hãn. Nhưng thực tế, vốn dĩ "Cách cách" là xưng hô bình thường chỉ nữ giới, đặc biệt là con gái nhà thế gia của người Mãn Châu. Trong Thanh văn chỉ yêu (清文指要), có một đoạn đối thoại quá trình kết thân của người Bát kỳ theo tiếng Mãn như sau: gege be tuwaha manggi, age be inu hūlame dosimbufi, ubai taitai sade tuwabuki, ishunde gemu gūnin de acaha sehede, jai gemgkileci, inu goidarakū kai.
.
Nhìn qua vị Cách cách, rồi cũng gọi A ca vào xem, để cho các lão Thái thái nhìn một lượt, nếu nhìn thấy hợp ý thì liền gật đầu, không hợp thì để sau cũng được.
Danh từ gege đó ý chỉ vị cô nương đến tuổi đang được chuẩn bị xem đối tượng cưới gả. Từ đây có thể thấy, Cách cách không phải chỉ dùng để chỉ nữ quyến hoàng tộc.
Bên cạnh đó, Cách cách vẫn tồn tại như một dạng danh xưng dành cho các thê thiếp cấp thấp trong hậu cung nhà Thanh. Theo đó, từ thời Nỗ Nhĩ Cáp Xích, danh từ Cách cách đã xuất hiện trong hàng Thứ Phúc tấn - các thiếp hầu địa vị thấp trong nội viện, và điều này kéo dài đến tận thời gian đầu triều Khang Hi. Hậu cung Thuận Trị cùng Khang Hi có rất nhiều tiểu thiếp danh phận Cách cách, như Thuận Trị Đế có Cách cách Sát Nhĩ Thiền thị, và theo hồ sơ Mãn văn thì cả Huệ phi lẫn Vinh phi đều từng là Cách cách. Tới khi Khang Hi Đế chính thức quy định cụ thể và áp dụng Bát đẳng hậu phi, danh xưng Cách cách không còn dùng trong hậu cung nữa, nhưng lại chuyển sang thành viên nữ quyến thuộc Hoàng tộc và Vương phủ.
Trước khi nhập quan
Sau khi lập ra nhà Thanh, Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực ban chiếu lấy theo tập quán của người Hán, bước đầu xác lập danh xưng dành cho nữ quyến thuộc hoàng tộc. Căn cứ Mãn văn lão đương (满文老档) ghi nhận, thời Sùng Đức nguyên niên ra chỉ dụ: 汗之女称固伦格格，婿称固伦额驸. 其和硕亲王、多罗郡王、多罗贝勒、固山贝子之女，若蒙圣汗抚养下嫁，仍称固伦格格，其婿亦称固伦额驸. 和硕亲王嫡妻各一人，称和硕福晋，馀妻称少福晋；其女称和硕格格，婿称和硕额驸. 多罗郡王嫡妻各一人，称多罗福晋馀妻称少福晋；其女称多罗格格，婿称多罗额驸. 多罗贝勒嫡妻各一人，称多罗贝勒福晋，馀妻称少福晋，其女称多罗贝勒格格，婿称多罗贝勒额驸. 固山贝子嫡妻各一人，称固山福晋，馀妻称少福晋；其女称固山格格，婿称固山额驸. 凡和硕亲王、多罗郡王、多罗贝勒、固山贝子收养之女及婿，亦从其养父名之.
.
Con gái Hãn xưng Cố Luân Cách cách, con rể xưng Cố Luân Ngạch phò. Phàm con gái của Hòa Thạc Thân vương, Đa La Quận vương, Đa La Bối lặc hay Cố Sơn Bối tử, nhận ân thánh mà được Hãn nuôi dưỡng, cũng xưng Cố Luân Cách cách, con rể tắc cũng xưng Cố Luân Ngạch phò. Chính thất của Hòa Thạc Thân vương có một người, xưng Hòa Thạc Phúc tấn, các thiếp khác xưng Thiếu Phúc tấn. Con gái do đó xưng Hòa Thạc Cách cách, con rể là Hòa Thạc Ngạch phò. Chính thất của Đa La Quận vương chỉ một người, xưng Đa La Phúc tấn, thiếp xưng Thiếu Phúc tấn. Con gái do đó xưng Đa La Cách cách, con rể xưng Đa La Ngạch phò. Chính thê của Đa La Bối lặc xưng Đa La Bối lặc Phúc tấn, thiếp xưng Thiếu Phúc tấn. Con gái do đó gọi Đa La Bối lặc Cách cách, con rể xưng Đa La Bối lặc Ngạch phò. Chính thê của Cố Sơn Bối tử xưng Cố Sơn Phúc tấn, thiếp xưng Thiếu Phúc tấn. Con gái do đó gọi Cố Sơn Cách cách, con rể xưng Cố Sơn Ngạch phò.
Phàm con cái do Hòa Thạc Thân vương, Đa La Quận vương, Đa La Bối lặc hay Cố Sơn Bối tử nhận nuôi dưỡng, cũng án theo mà gọi.
Sau khi nhập quan
Năm Thuận Trị thứ 17 (1660), Hoàng đế đặt ra quy định phong hiệu cho con gái hoàng tộc sau khi nhập quan. Lại trong đó có một nội dung: 公主由中宫出者封固伦公主，由妃嫔出者封和硕公主. 如中共抚宗室女下嫁，亦封和硕公主. 亲王女封郡主，郡王女封县主，贝勒女封郡君，贝子女封县君，入八分镇国公辅国公女封乡君.
.
Nhưng là lúc này, trừ bỏ Hoàng nữ được phân chia "Đích-thứ phân biệt" dựa theo phong hiệu Cố Luân Công chúa hoặc Hòa Thạc Công chúa, thì Tông nữ sắc phong cũng không phân chia đích-thứ, cho nên ở năm Khang Hi thứ 45 (1706), Khang Hi Đế hạ lệnh sửa đổi loại tình huống này: 康熙四十五年题淮：亲王以下入八分公以上侧福晋、侧室所生女，与嫡出一例授封，实为过优. 嗣后，亲王侧福晋所生女，降二等，视贝勒嫡女，授为郡君. 郡王侧福晋所生女，降二等，视贝子嫡女，授为县君. 贝勒侧夫人所生女，降二等，视镇国公嫡女，授为乡君. 至贝子镇国公辅国公侧室所生女，并无应降品级，将贝子侧夫人所生女食五品俸，镇国公辅国公侧夫人所生女食六品俸，其馀并称宗女，不授封.
Từ Thân vương đến Bất nhập bát phân công, con gái do Trắc Phúc tấn hay Trắc thất sinh ra, cùng con gái Đích xuất đồng loạt được thụ phong, như vậy là quá ưu đãi. Về sau, con gái do Thân vương Trắc Phúc tấn sinh ra, án xuống 2 cấp, như Đích nữ của Bối lặc mà đều phong Quận quân. Con gái do Quận vương Trắc Phúc tấn sinh ra, án xuống 2 cấp, như Đích nữ của Bối tử mà thụ phong làm Huyện quân. Con gái của Bối lặc Trắc Phu nhân sinh ra, án xuống 2 cấp, như Đích nữ của Trấn Quốc công mà thụ phong làm Hương quân.
Còn như con gái của Trắc thất của các Bối tử và Phụ Quốc công thì chỉ đãi bổng án mà không nên có phẩm cấp. Con gái do Trắc thất của Bối tử sinh ra án theo bậc Ngũ phẩm, riêng con gái do Trắc thất của Phụ Quốc công sinh ra đãi bổng Lục phẩm. Chỉ gọi là Tông nữ, không thụ phong.
Tổng hợp lại mà nói, hệ thống tước vị cho Tông thất nữ đã rõ ràng như sau:
Trước khi phong tước, các Cách cách hay gọi là Tông nữ (宗女) trên văn bản chữ Hán. Những tước vị Cách cách này không giới hạn xuất thân, tức là con gái dòng Ái Tân Giác La (hậu duệ Thanh Thái Tông) lẫn Giác La (dòng dõi Thanh Thái Tổ) đều có thể xét mà phong tước. Sau thời Thuận Trị, các tước vị chính thức bằng chữ Hán là những phong hiệu chính thức, nhưng trong Mãn ngữ thông thường vẫn còn rất hay dùng "Cách cách" để gọi chung các Tông nữ. Tuy nhiên, việc các vị này có tước vị như thế nào, cũng đều do Hoàng đế ấn định, nên không ít các trường hợp cao hơn hoặc thấp hơn so với tuyên bố ấn định. Ví dụ như mẹ của Hiếu Kính Hiến hoàng hậu là Cách cách Giác La thị, con gái của Bối tử Mục Nhĩ Hồ (穆爾祜) và là cháu gái của Thanh Thái Tổ. Bà không phải con gái Quận vương hay Bối lặc, vẫn được đặc phong làm "Đa La cách cách". Dẫu vậy, bà không được gọi thành "Huyện chúa" hoặc "Quận quân", điều này dẫn đến suy đoán rằng các Cách cách phong tặng vượt quy định có thể không được gọi theo kiểu Hán ngữ.
Bên cạnh đó, sách Thanh bại loại sao (清稗类钞) thời Thanh mạt có nói:「"Con gái của Thân vương xưng là Quận chúa. Con gái của Quận vương, Bối tử, Bối lặc, Phụ quốc công xưng là Huyện chúa. Tuy nhiên ngoại trừ Công chúa, kể cả có tư cách là Quận chúa, Huyện chúa nếu chưa được ban tước vị chính thức thì không được xưng là Cách cách"」. Như vậy, cách gọi "Cách cách" theo như Loại sao nói là chỉ khi có tước hiệu mới gọi. Thế nhưng xét trên giấy tờ thực tế của các Vương phủ thời Thanh, việc con gái Vương công chưa thụ tước vẫn có nhã xưng Cách cách xảy ra rất phổ biến, phỏng chừng thông tin của Thanh bại loại sao chưa hẳn là chính xác, hoặc là một kiểu ngầm nào đó mà thôi.
Nhưng là, nam giới hàng Tông thất đời Thanh có tước vị chỉ chiếm tỉ lệ 6% trong Tông thất nam giới, mà thuộc về Nhập bát phân công chỉ 1%, do đó các Tông nữ cách cách có thụ tước càng thấp hơn nữa. Đại lượng lớn Tông nữ không có tước vị, cũng không có phẩm cấp, càng không bổng lộc, thân phận của họ cùng con gái của người Bát kỳ bình thường, trừ bỏ thân phận thuộc hoàng tộc, thì cũng không có gì khác nhau quá lớn. Nhưng mà Tông nữ cách cách nếu là quả phụ hoặc là bé gái mồ côi, có thể đến Tông Nhân phủ xin trợ cấp, cái trợ cấp này cũng gần là mỗi tháng 2 lượng bạc, một năm 24 lượng bạc mà thôi.
Trình tự phong tước
Đời Thanh, Tông nữ cũng như Hoàng nữ, đại đa số chỉ có khi kết hôn mới án theo đó mà phong tước. Lưu trình cụ thể như sau, sau khi Cách cách đính hôn, thì phải đem thông tin hôn nhân của mình trình cấp Tông Nhân phủ. Trong tờ giấy ấy, ghi rõ xuất thân Cách cách, tước vị của phụ thân, thân phận của mẫu thân và tuổi tác của chính bản thân. Quá trình này được gọi là Thỉnh phong (请封).
Sau đó, Tông Nhân phủ y theo thành lệ, ban cho phê chuẩn, như vậy Cách cách đó mới chính thức có tước hiệu. Mặt khác, khi Tông Nhân phủ phê chuẩn cấp tước cho Cách cách, đồng thời cũng ban tước tương ứng cho Ngạch phò. Cho nên, Tông nữ triều Thanh không hề tồn tại trường hợp chưa gả chồng mà có tước, ngược lại thì Hoàng nữ có vài ngoại lệ (như Cố Luân Hòa Kính Công chúa). Dù vậy, con gái đích xuất của Thân vương dù sao cũng sẽ là Quận chúa, nên trong truyền miệng vẫn có nhiều trường hợp gọi trước tước vị dù họ chưa được phong (cung đình cũng tương tự, gọi theo số đếm như Tam Công chúa, Tứ Công chúa vậy).
Suốt triều Thanh cũng có một số quy định về tước vị Tông nữ:
Có thể thấy quy định về phong tước cho Tông nữ triều Thanh, vào năm Càn Long thứ 27 đã bắt đầu giảm siết lại. Đến cuối đời Thanh, số lượng Tông nữ chính thức có tước gần như là không có. Nên ngoài thân phận và dòng dõi, các Tông nữ này so với con gái quý tộc Bát kỳ cũng không có gì phân biệt.
Cách dùng khác
Dưới triều nhà Thanh, tước hiệu Cách cách bình thường được dùng để tôn xưng địa vị cao quý của một nữ nhân nào đó với đủ loại thân phận. Một số trường hợp đáng kể đến:
Bị hiểu nhầm
Trong các tác phẩm văn học, điện ảnh, truyền hình lấy bối cảnh Thanh triều vào thế kỉ 20, danh hiệu "Cách cách" bị hiểu nhầm do sự thông dụng và đặc trưng của nó, nên thường được hiểu thành danh hiệu dành cho con gái Hoàng đế nhà Thanh theo tiếng Mãn.
Tuy nhiên, sự thực chứng minh hoàn toàn khác hẳn. Dẫu vậy, sự phổ biến của bộ tiểu thuyết và phim truyền hình Hoàn Châu Cách cách vẫn khiến hiểu lầm này tồn tại rất lâu. Trong bộ tiểu thuyết và bộ phim này, Càn Long Đế phong cho Tiểu Yến Tử - con gái nuôi của mình, làm Hoàn Châu Cách cách (还珠格格) như một danh hiệu dành cho Hoàng nữ. Theo nguyên tác, sau khi Hạ Tử Vy được xác định là con gái của Càn Long, được phong làm Minh Châu Cách cách (明珠格格), còn Tiểu Yến Tử từ Hoàn Châu Cách cách bị đổi thành Hoàn Châu Quận chúa (还珠郡主). Cách sử dụng này không phù hợp với lịch sử.
Đến khi Tân Hoàn Châu Cách cách tiến hành, biên kịch mới điều chỉnh cho đúng.
Tham khảo
Thể loại:Tước hiệu quý tộc Thể loại:Công chúa Trung Quốc Thể loại:Văn hóa triều Thanh Thể loại:Nhà Thanh Thể loại:Danh hiệu
Fastlane (2021)
Fastlane 2021 là sự kiện phát trực tiếp đấu vật chuyên nghiệp và trả tiền theo lượt xem (PPV) lần thứ sáu và cũng là cuối cùng của Fastlane do WWE sản xuất. Nó được tổ chức cho các đô vật từ các bộ phận thương hiệu Raw và SmackDown. Sự kiện diễn ra vào ngày 21 tháng 3 năm 2021 từ WWE ThunderDome, được tổ chức tại Tropicana Field ở St. Petersburg, Florida—đây là PPV cuối cùng của WWE được trình diễn từ Tropicana Field trong đại dịch COVID-19 khi ThunderDome được chuyển đến Yuengling Center ở Tampa, Florida do mùa giải Tampa Bay Rays năm 2021 bắt đầu. Đây là sự kiện Fastlane đầu tiên được tổ chức kể từ năm 2019. Đây cũng là sự kiện PPV đầu tiên của WWE phát trực tiếp trên Peacock ở Hoa Kỳ và là sự kiện cuối cùng có sẵn trên phiên bản độc lập của WWE Network ở Hoa Kỳ trước khi ngừng hoạt động vào ngày 4 tháng 4.
Tổ chức
Fastlane là sự kiện trả tiền theo lượt xem (PPV) và WWE Network do WWE tổ chức lần đầu tiên vào năm 2015. Tên của sự kiện liên quan đến chuỗi sự kiện "Road to WrestleMania", được tổ chức trong khoảng thời gian hai tháng giữa sự kiện hàng đầu của Royal Rumble và WWE's flagship; hai sự kiện Fastlane đầu tiên được tổ chức vào tháng hai trước khi chuyển sang tháng ba. Sự kiện được tổ chức hàng năm cho đến năm 2020 khi Fastlane bị loại khỏi lịch trình để WWE tổ chức Super ShowDown năm đó, nhưng Fastlane đã được khôi phục vào năm 2021. Sự kiện thứ sáu trong trình tự thời gian của Fastlane, được tổ chức vào ngày 21 tháng 3 năm 2021 và được giới thiệu các đô vật từ bộ phận thương hiệu Raw và SmackDown.
Tác động của đại dịch COVID-19
Do đại dịch COVID-19 bắt đầu ảnh hưởng vào giữa tháng 3 năm 2020, WWE đã phải trình chiếu phần lớn chương trình của mình trong một không gian khép kín. Ban đầu, các chương trình truyền hình và PPV của Raw và SmackDown được thực hiện tại WWE Performance Center ở Orlando, Florida. Một số lượng hạn chế các học viên của WWE Performance Center cũng như bạn bè và thành viên gia đình của các đô vật sau đó đã được cổ vũ để phục vụ khán giả trực tiếp. Vào cuối tháng 8, WWE đã chuyển chương trình của mình cho Raw và SmackDown đến Amway Center của Orlando trong một bong bóng an toàn khép kín có tên là WWE ThunderDome và hiển thị khán giả ảo trên màn hình LED xung quanh sàn đấu, nhưng vẫn không có khán giả bên ngoài. Ngoài ra, ThunderDome đã sử dụng nhiều hiệu ứng đặc biệt khác nhau để nâng cao hơn nữa lối vào của các đô vật và âm thanh của sân khấu được trộn lẫn với âm thanh của tiếng hô từ những người hâm mộ ảo. Sau khi được tổ chức tại Amway Center ở Orlando, ThunderDome đã được chuyển đến Tropicana Field ở St. Petersburg, Florida vào tháng 12.
Trận đấu Kickoff
Riddle bảo vệ đai United States Championship trước Mustafa Ali (cùng với những người bạn trong nhóm Retribution của anh ấy là T-Bar, Mace, Slapjack và Reckaming). Cuối cùng, Riddle thực hiện cú Bro-Derek với Ali từ sợi dây thừng trên cùng để giữ lại danh hiệu. Sau trận đấu, Ali hét vào mặt Reckaming và Slapjack, khiến họ bỏ mặc anh ta, sau đó, Mace và T-Bar tấn công Ali bằng cú Chokeslam.
Các trận đấu sơ bộ
Big E bảo vệ đai Intercontinental Championship trước Apollo Crews. Big E đã đảo ngược nỗ lực ghim của Crews thành nỗ lực ghim của chính anh ta để giữ lại danh hiệu. Sau trận đấu, Crews tấn công Big E.
Ở hậu trường cho một quảng cáo của Old Spice, Akira Tozawa đang tìm kiếm R-Truth (người giữ đai 24/7 Championship) đang trốn trong màn hình Old Spice. Đại diện của Old Spice, Joseph Average (do thực tập sinh của NXT và WWE Performance Center thể hiện, Erik Bugez) sau đó đã vô tình ghim R-Truth để giành đai vô địch sau khi kệ để chất khử mùi bị đổ. R-Truth sau đó đã thực hiện pha cuộn lên để giành lại đai vô địch 24/7 kỷ lục lần thứ 51 của anh ấy.
Shane McMahon bước ra sàn đấu và giới thiệu Elias (đi cùng với Jaxson Ryker). Shane cho phép Elias xem trước buổi hòa nhạc WrestleMania của anh ấy, tuy nhiên, sau khi Elias bắt đầu chơi guitar, Shane đã ngắt lời anh ấy và thông báo rằng Elias sẽ thay thế anh ấy trong trận đấu theo lịch trình của anh ấy với Braun Strowman, người sau đó đã tham gia. Strowman đã thực hiện cú Running Powerslam với Elias để giành chiến thắng.
Seth Rollins đối mặt với Shinsuke Nakamura. Ở đoạn cao trào, Rollins thực hiện cú Black Magic Kick và Curb Stomp vào Nakamura để giành chiến thắng trong trận đấu.
Drew McIntyre đối mặt với Sheamus trong trận đấu No Holds Barred. McIntyre thực hiện cú Future Shock DDT trên Sheamus trên màn hình tivi trước khi thực hiện cú Claymore Kick để giành chiến thắng.
Randy Orton đối mặt với Alexa Bliss trong một trận đấu liên giới tính. Trước khi trận đấu bắt đầu, Orton bắt đầu phun ra một chất lỏng màu đen. Trong trận đấu, Bliss đã sử dụng sức mạnh siêu nhiên, chẳng hạn như làm rơi giàn đèn chiếu sáng suýt rơi xuống Orton và bắn một quả cầu lửa vào Orton. Cuối cùng, "The Fiend" Bray Wyatt — người đã không được nhìn thấy kể từ khi Orton phóng hỏa anh ta tại TLC 2020 — đã xé toạc tấm mặt nạ, trông rất kỳ cục với làn da cháy đen. Bliss, người đang ngồi trên bàn xoay, đẩy Orton vào The Fiend, kẻ sau đó tấn công Orton bằng cú Sister Abigail, cho phép Bliss ghim Orton để giành chiến thắng.
Trận đấu tâm điểm
Roman Reigns (cùng với Paul Heyman) đã bảo vệ đai Universal Championship trước Daniel Bryan với Edge là khách mời đặc biệt. Ở đoạn cao trào, Bryan vô tình làm trọng tài bất tỉnh, sau đó, Reigns thực hiện cú Spear vào Bryan, khiến Edge phải lên làm trọng tài chính. Trong khi Bryan áp dụng đòn Yes! Lock lên Reigns, Jey Uso bước vào sàn đấu và thực hiện cú superkick vào Edge và Bryan, sau đó Jey lấy được một chiếc ghế thép. Khi Jey định tấn công Bryan, Bryan đã phản công và tấn công Jey bằng chiếc ghế. Bryan cố gắng tấn công Reigns bằng chiếc ghế, tuy nhiên, Reigns đã cúi xuống và Bryan vô tình va phải Edge. Bryan sau đó đã áp dụng đòn Yes! Lock lên Reigns một lần nữa, tuy nhiên, không có trọng tài nào có mặt để đếm, Edge tức giận đã tấn công cả Bryan và Reigns bằng chiếc ghế thép trước khi rời hậu trường. Trọng tài thứ hai bước xuống và Reigns đã ghim Bryan để giữ đai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sự kiện Thể loại:Sự kiện WWE
Nhà độc tài
thumb|267x267px|[[Julius Caesar, nhà độc tài La Mã]] thumb|244x244px|[[Iosif Vissarionovich Stalin|Joseph Stalin, nhà độc tài tại Liên Xô từ 1929 tới 1953.]] thumb|316x316px|[[Adolf Hitler, nhà độc tài tại Đức từ 1933 tới 1945]] Nhà độc tài là một người lãnh đạo với uy quyền tuyệt đối. Một nhà nước do một người độc tài chỉ huy gọi là nhà nước độc tài. Từ dictator của tiếng Anh bắt nguồn từ chức danh của một người lãnh đạo vùng của La Mã cổ đại do Viện nguyên lão La Mã chỉ định đến cai quản trong trường hợp khẩn cấp.
Trong ngôn ngữ hiện đại, thuật ngữ "nhà độc tài" thường được sử dụng để mô tả một nhà lãnh đạo nắm giữ và/hoặc lạm dụng sức mạnh cá nhân bất thường, đặc biệt là quyền thi hành luật pháp không bị hội đồng lập pháp kiềm chế. Chế độ độc tài thường được đặc trưng bởi một số các đặc điểm sau đây: đình chỉ bầu cử và các tự do dân sự; tuyên bố tình trạng khẩn cấp; cai trị bằng nghị định; đàn áp đối thủ chính trị mà không tuân thủ các thủ tục pháp quyền; hệ thống đơn đảng, và sùng bái cá nhân.
Liên kết ngoài
Thể loại:Độc tài Thể loại:Nguyên thủ quốc gia Thể loại:Chức vụ có thẩm quyền Thể loại:Danh hiệu
Thuyết đa trí tuệ
nhỏ|hình ảnh biểu trưng cho thuyết đa trí tuệ Thuyết đa trí tuệ là một lý thuyết về trí thông minh của con người được nhìn nhận bằng nhiều cách, mang tính đa dạng, được nghiên cứu và công bố bởi tiến sĩ Howard Gardner. Theo Gardner, trí thông minh (intelligence) được ông quan niệm như sau "là khả năng giải quyết các vấn đề hoặc tạo ra các sản phẩm mà các giải pháp hay sản phẩm này có giá trị trong một hay nhiều môi trường văn hóa" và trí thông minh cũng không thể chỉ được đo lường duy nhất qua Chỉ số IQ.
Năm 1983, ông đã xuất bản một cuốn sách có nhan đề Frames of Mind (tạm dịch Cơ cấu của trí tuệ), trong đó ông công bố các nghiên cứu và lý thuyết của mình về sự đa dạng của trí thông minh (Theory of Multiple Intelligences).
Những bằng chứng làm cơ sở
Thuyết trí thông minh đa dạng không phải là khuôn mẫu đầu tiên cho rằng có nhiều cách khác nhau để trở thành người khôn ngoan, rất nhiều những dạng thông minh khác đã được gợi ý, Chúng bao gồm những dạng sau: khiếu hài hước, óc sáng tạo, tài nấu ăn, sự duy linh, đạo đức, bản năng giới tính, trực giác, khả năng khứu giác, khả năng ngoại cảm, khả năng ghi nhớ, trí khôn ngoan, khả năng kỹ thuật, cảm nhận chung và trí thông minh đường phố, đã có rất nhiều loại luận thuyết về trí thông minh được đưa ra, theo đó có hơn 150 dạng thông minh khác nhau, nhưng chỉ có 7 dạng thông minh đủ bằng chứng cơ sở đó là
Trí thông minh Không gian – Thị giác
Trí thông minh Trí thông minh không gian – thị giác là khả năng cảm nhận về hình ảnh và nhận thức không gian nhanh nhạy hơn số đông. có trí tưởng tượng phong phú, thường nắm bắt ý nghĩa sự việc thông qua hình ảnh, thích diễn đạt bằng mô hình, phác họa, sử dụng tốt bản đồ và định hướng tốt trong không gian…Các đại diện cho trí thông minh này gồm Nghệ sĩ, Nhà thiết kế,Họa sĩ,Đạo diễn,Kiến trúc sư,Nhiếp ảnh gia ,Nhà phát minh,Chuyên viên thẩm mỹ…
Trí thông minh Âm nhạc – Thính giác
nhỏ|269x269px|[[Beethoven và Mozart 1 trong những người đại diện cho trí thông minh âm nhạc ]] Trí thông minh nhạc điệu – âm thanh là khả năng ghi nhớ nhanh giai điệu, có thể chơi nhạc cụ dễ dàng, cảm thụ âm thanh tinh tế mà người khác không cảm được.Những người có trí thông minh này thường nhạy cảm với âm thanh, thẩm âm tốt, có khả năng sáng tác âm nhạc, sử dụng nhạc cụ hoặc ca hát.Họ có thiên hướng học tập bằng âm nhạc, thích chơi nhạc cụ, hát…Các đại diện cho trí thông minh này gồm Nhạc sĩ, ca sĩ, DJ, nhà sản xuất âm nhạc,kỹ thuật viên điều chỉnh và sản xuất nhạc cụ,kỹ sư âm thanh,chuyên gia cố vấn âm thanh,thiết kế bối cảnh sử dụng âm thanh (nhà hát, rạp phim)…
Trí thông minh Toán học – Logic
Trí thông minh Logic khả năng lập luận, phân tích các vấn đề, thích tổng hợp và phân tích để tìm ra bản chất và quy luật của các vấn đề. Nhạy bén trong các vấn đề liên quan về số học, suy diễn các trình tự và tư duy theo phương hướng nguyên nhân – kết quả. Trí thông minh logic – toán học thể hiện sự thông minh với các con số, khả năng suy luận, khả năng hiểu các vấn đề trừu tượng, khả năng xác định nguyên nhân, xâu chuỗi các sự kiện.người có trí thông minh này có Nghề nghiệp điển hình là Môi giới chứng khoán,kế toán, kiểm toán,bảo hiểm, ngân hàng,nhà hùng biện,Thẩm phán,Dược sĩ,Chuyên viên thống kê,Kĩ sư máy tính,Lập trình máy tính,nghiên cứu khoa học,,Công tố Giáo viên dạy toán
Trí thông minh Tương tác – Giao tiếp
Trí thông minh tương tác – giao tiếp là khả năng nhận thức được cảm xúc của người khác, nhanh nhạy trong thiết lập mối quan hệ. Họ cũng làm việc nhóm hiệu quả, biết thông cảm, thấu hiểu và truyền cảm hứng. Họ thích giao tiếp và giao tiếp tốt, đồng thời vận dụng nhiều kỹ năng xã hội.Chuyên viên nhân Lãnh đạo, chính trị gia ,Nhân viên tư vấn bán hàng ,Nhà tâm lý học, quảng cáo, diễn giả…
Trí thông minh Ngôn ngữ
Trí thông minh ngôn ngữ là khả năng sử dụng ngôn ngữ hiệu quả để thể hiện bản thân bằng hùng biện, thi ca, có khả năng học, nói được nhiều ngôn ngữ và ghi nhớ bằng ngôn ngữ. Người có trí thông minh thị giác cao thường thu nạp kiến thức thông qua việc nói và viết, thích chơi ô chữ, đố vui ….Đại diện cho trí thông minh Ngôn ngữ là Diễn giả,Nhà báo,Nhà văn,Người viết quảng cáo,Dịch giả,Bình luận viên,Phát thanh viên truyền hình ,Luật sưNgười nói trước công chúng.
Trí thông minh Nội tâm
Trí thông minh nội tâm là khả năng khám phá chiều sâu bản thân, nhạy cảm, hòa điệu với những cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng... Những người sở hữu trí thông minh này có thể ý thức được ưu điểm, khuyết điểm của mình, thích trầm ngâm suy tư, làm việc một mình. Đại diện cho nhóm này là nhà nghiên cứu, lý luận, triết học, nhà văn, những người có tài viết lách…Đại diện cho trí thông minh Nội Tâm là Nhà triết học,Cố vấn,Diễn giả, Lãnh đạo…
Trí thông minh thiên nhiên
Trí thông minh thiên nhiên là khả năng tinh thông trong việc nhận dạng và phân loại vô số chủng loại động thực vật trong môi trường.So với bảy loại hình thông minh đầu tiên, có rất nhiều cách để thể hiện chúng ra thế giới bên ngoài. Có lẽ rõ rệt nhất, những người có cảm nhận về thiên nhiên bộc lộ trí thông minh của mình. Đó là sở trường của những người làm vườn, trồng cây cảnh, sáng tạo khung cảnh thiên nhiên, hay nói cách khác là thể hiện sự quan tâm tự nhiên của mình đối với thực vật Đại diện cho trí thông minh thiên nhiên Chủ trang trại,Nhà thực vật học,Nhà bảo vệ môi trường,Nhà sinh vật học…
Trí thông minh hiện sinh
Trí thông minh hiện sinh có rất ít mối quan hệ với bất kỳ hệ tư tưởng nào.Định nghĩa trí thông minh hiện sinh là trí thông minh liên quan tới các vấn đề cơ bản của cuộc sống. Liên tục đặt ra những câu hỏi như: "Cuộc sống là gì?" "Ý nghĩa của nó là gì?" "Vì sao lại có quỷ dữ?" "Loài người sẽ tiến tới đâu?" và "Chúa có tồn tại hay không?",...tất cả chính là điểm khởi đầu mạnh mẽ cho một cuộc khám phá và nhận thức sâu sắc hơn. Định nghĩa về khả năng của trí thông minh hiện sinh gồm hai phần:
- Xác định bản thân tới những tầm xa nhất của vũ trụ - nơi tận cùng, vô tận.
- Xác định bản thân với những tính năng hiện hữu nhất của điều kiện con người - tầm quan trọng của cuộc sống, ý nghĩa của cái chết, số mệnh cuối cùng của thế giới vật chất, tinh thần, những trải nghiệm sâu sắc như là tình yêu của con người hoặc niềm đam mê nghệ thuật.
Một số người có nhiều trí thông minh hiện sinh do họ đã tìm thấy một "chân lý cuối cùng", trong khi những người khác kém hơn vì không tìm ra. Những người có trí thông minh hiện sinh có thể là nhà thần học, mục sư, giáo sỹ Do Thái, pháp sư, linh mục, thầy dạy Yoga, nhà sư và những thầy trưởng tế Hồi giáo. Mỗi người trong số họ có thể có những nhận thức khác nhau về bản chất của chân lý tuyệt đối. Nhưng cũng có những người theo thuyết bất khả tri, những triết gia theo phái hoài nghi, phái vô thần, phái châm chích, những người báng bổ hoặc những nhà dị giáo - những người thể hiện một trình độ cao hơn của trí thông minh hiện sinh bởi họ luôn cố xoay xở với những câu hỏi ở mức độ căng thẳng và phức tạp ,các nghề nghiệp điển hình như Nhà thần học, mục sư, giáo sĩ Do Thái, pháp sư, linh mục, nhà sưthầy dạy Yogo, những người làm trong tổ chức phúc thiệnnhà triết học, lý thuyết gia, nhà thần học,chuyên viên tư vấn sống, nhà khoa học,người làm công tác xã hội,diễn giả,cán bộ quản lý nhân sự,chuyên gia về tâm thần học.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chương trình học Thể loại:Cải cách giáo dục Thể loại:Lý thuyết giáo dục Thể loại:Lý thuyết tâm lý học Thể loại:Trí tuệ theo loại Thể loại:Kỹ năng sống
Trận Ardennes (Thế chiến thứ hai)
phải|nhỏ|300px|Bản đồ chiến cuộc vùng Ardennes Trận Ardennes là một trận chiến quan trọng trong phần cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau khi đổ bộ thành công vào Normandie, quân Đồng Minh chiếm được lợi thế và dần dần đẩy lui quân Đức Quốc xã ra Tây Âu. Trước tình hình này, Adolf Hitler cùng ban tham mưu Đức đặt kế hoạch mở một cuộc phản công bất ngờ để phá thủng trận tuyến của Đồng Minh, với hy vọng cắt đôi lực lượng quân đội Anh, chiếm lại Antwerp (Bỉ) và sau đó bọc hậu bao vây 4 quân đoàn của khối Đồng Minh làm con tin đòi Đồng Minh phải ký hòa ước.
Cuộc phản công này được tổ chức trong bí mật và gây tổn thất bất ngờ cho quân Đồng Minh. Mặc dầu có tình báo cho biết quân Đức sẽ mở cuộc phản công, bộ chỉ huy Đồng Minh lúc bấy giờ đang ỷ thế thắng, mải lo công mà quên thủ, nên thiếu chuẩn bị. Ngoài ra, quân Đồng Minh còn gặp những trở ngại khác như thiếu liên lạc tình báo và không quân bị trì trệ vì thời tiết mùa đông.
Ngay ngày đầu của cuộc phản công, 16 tháng 12 năm 1944, quân Hoa Kỳ bị tổn thất nặng nề. Hai trung đoàn của Sư đoàn Bộ binh 106 Hoa Kỳ bị bắt gọn. Trận Ardennes là trận đánh đẫm máu nhất của quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai, với 19.000 lính tử trận. Những bước tiến ban đầu của chiến dịch có thể được xem là chiến thắng cuối cùng của quân đội Đức đồng thời là thảm họa đầu tiên mà quân đội Mỹ gặp phải trong giai đoạn 1944-1945 của cuộc chiến. Nhưng, sau nhiều ngày chiến đấu, quân Đồng Minh giành lại được thế chủ động và đẩy lui quân Đức. Quân Đức không đạt được mục tiêu của kế hoạch và lực lượng bị suy giảm rất nhiều, phải lui về cố thủ dọc phòng tuyến Siegfried. Không thể bù đắp cho thiệt hại nặng nề của mình, quân Đức tiêu tan hy vọng. Sau thắng lợi quyết định này, quân Đồng Minh đã tràn vào nước Đức.
Bối cảnh
Sau thắng lợi tại trận Normandy vào tháng 6 năm 1944, quân Đồng Minh mở thêm chiến dịch đổ bộ vào miền nam nước Pháp, tạo thế vây dồn quân Đức về phía tây bắc. Sức tiến quân của Đồng Minh nhanh hơn dự tính, do đó việc tiếp vận gặp nhiều khó khăn, trở ngại. Tuy kế hoạch mở đường tiếp vận thẳng từ cửa biển tại Normandy đạt mục tiêu trước dự định, nhưng chỉ có cảng Cherbourg là đủ độ sâu để cho tàu hàng lớn vào được. Quân Đồng Minh chiếm đóng cảng Antwerp (Bỉ) từ tháng 9 nhưng tới 28 tháng 11 mới bắt đầu hoạt động được.
Tuy nhiên, đến cuối năm 1944, nước Đức không chịu thừa nhận thất bại, trong khi quân Đồng Minh lo củng cố các vị trí của họ, tập hợp và tái tổ chức các đạo quân của mình thì quân Đức đã có thời gian trấn tĩnh lại. Hơn nữa, vào tháng 9, Hitler đã khởi động một cuộc phản công và bí mật tập hợp những lực lượng thật mạnh ở cửa ngõ Ardennes. Ba cánh quân gồm Tập đoàn Thiết giáp số 5 (Tư lệnh: Thượng tướng Thiết giáp Hasso von Manteuffel), Tập đoàn Thiết giáp số 6 (Đại tướng SS Sepp Dietrich) và Tập đoàn quân số 7 (Thượng tướng Thiết giáp Erich Brandenberger) đã được hồi sức, được tái tổ chức và tái vũ trang đã tụ họp lại trong biên chế Cụm Tập đoàn quân B do Thống chế Walter Model chỉ huy. Quân đội Đức trên mặt trận Tây Âu được đặt chung dưới sự chỉ huy của Thống chế Gerd von Rundstedt.
Diễn biến chính
nhỏ|phải|Bộ binh Đức tấn công trong rừng già Nhiệm vụ chính của đoàn quân này bao gồm việc tái lập chiến công đã được thực hiện vào năm 1940 bởi von Rundstedt chống lại quân Pháp, bởi vì quân Pháp phải cắt ngang qua vùng Ardennes, vượt qua sông Meuse, rồi đi ngược lên phía Bắc để tái chiếm Antwep.
Quân Đức đã tính rất kĩ, nếu họ chiếm được Ardennes và tiến ra đến biển, mặt trận của quân Đồng Minh sẽ không còn và đến lúc đó cả Mỹ-Anh-Pháp cũng chẳng làm được gì. Quân Đồng Minh sẽ dễ dàng rơi vào bẫy của quân Đức tại Bỉ và Hà Lan mà không có đường rút chạy. Nhiệm vụ của quân Đồng Minh phải đảm bảo và bảo toàn các vị trí then chốt ở Ardennes và các cây cầu trên sông Meuse.
Cuộc tấn công trong vùng Ruhr và Sarre đã khiến cho quân Đồng Minh rời xa trung tâm mặt trận, chính xác hơn là ở Ardennes. Binh đoàn số 8 của trung tướng Troy Middleton chiếm đóng gần ở đó, gần bên mặt trận dài hơn 140 km.
Vào sáng sớm ngày 16/12, trong làn sương mù của buổi sáng tinh mơ, pháo binh Đức bắt đầu khai hỏa dữ dội vào phòng tuyến Đồng Minh. Ngay sau đó, Rundstedt và Model tung ra ba đạo quân trên một mặt trận dài 75 km giữa Montjoie và Echternach, xe tăng và bộ binh Đức băng qua phòng tuyến của Hoa Kỳ. Sự bất ngờ có kết quả hoàn hảo, quân đội Đức bẻ gãy các phòng tuyến của Mỹ và gấp rút tiến về sông Meuse. Quân đội Hoa Kỳ càng thêm rối loạn khi quân Đức cử lực lượng đặc công biết tiếng Anh, mặc quân phục và xe của Hoa Kỳ để phá hoại phía sau phòng tuyến, Hoa Kỳ trở nên lo lắng đến ngay cả tướng Omar N.Bradley cũng bị chặn và phải xuất trình giấy tờ để chứng minh ông không phải quân Đức. Nhưng ở nơi đây, tinh thần của quân Đồng Minh đã không còn lung lay như năm 1940; vài đơn vị Hoa Kỳ rời bỏ cuộc chiến đấu và vừa đánh vừa rút lui nhưng trái lại, ở các đơn vị khác, họ không nao núng và bảo vệ mặt trận từng mét một. Những người Đức bị bắt khi mặc quân phục Hoa Kỳ đều sẽ bị xử bắn như là gián điệp. Mây dày khiến máy bay phe Đồng Minh nằm yên, không thể khai thác ưu thế trên không của họ, đòn đột phá của Đức ở đây có thể làm tê liệt, thậm chí là đẩy lùi bước tiến của Đồng Minh. Quân SS ngoài tiền tuyến thể hiện sự khinh thị điển hình khi họ hôi của và đốt phá khắp vùng, gần thị trấn Malmedy, họ bắt và sát hại hơn 300 tù binh Mỹ một cách có chủ ý.
Vì thời tiết xấu ngăn chặn không quân Đồng Minh can thiệp vào, nên kết quả cuộc chiến tuỳ thuộc trên hết là sự kiểm soát những ngã tư của các đại lộ. Mặt đất mấp mô nhiều cây cối vùng Ardennes đã kìm hãm lực lượng cơ động Đức trên các con đường và hệ thống đường sá. Khi đó, tại phía Nam của chỗ lồi, quân Đồng Minh đặt súng chống tăng trên các đại lộ để cản bước tiến của quân Đức, khiến họ phải dùng nguồn nhiên liệu quý giá để đi lối khác. Quân Đồng Minh cố gắng xốc lại lực lượng, nhưng các đơn vị thiết giáp của Đức tổ chức đánh mạnh vào hệ thống phòng ngự của Mỹ, đe dọa chia quân Đồng Minh làm đôi. Với hai phe, không nơi nào quan trọng hơn Saint-Vith và Bastogne, mọi con đường lớn giao nhau tại thị trấn nhỏ của Bỉ này. Ngày 19/12, tại Verdun, Pháp, tướng George S. Patton dự cuộc họp với Bộ Tư lệnh Tối cao quân Đồng Minh, Tư lệnh Eisenhower hỏi ai có thể tái triển khai đủ nhanh để giải vây cho Bastogne, Patton liền đáp lại lời kêu gọi bằng câu nói nổi tiếng:  Tôi có thể đưa 3 sư đoàn tới Bastogne chỉ trong 48 tiếng , quân của ông ta cách Bastogne khoảng 100 dặm về phía Nam, Eisenhower không tin điều đó, Patton chuyển mật lệnh cho Tham mưu trưởng của mình: "Đồng ý". Lập tức, 3 sư đoàn nhanh chóng chuyển hướng về Bastogne và hội quân với Tập đoàn quân số 21 của Montgomery ở phía Bắc. nhỏ|phải|Pháo tự hành StuG-III trong cuộc tấn công Ardennes Ở Saint-Vith, sư đoàn thiết giáp số 7 của Hoa Kỳ đang cố gắng chống cự vô vọng trong 6 ngày với những cuộc tấn công ác liệt của quân thiết giáp Đức. Tuy nhiên, quân Đức đã bị lỡ kế hoạch so với dự kiến tiến tới sông Meuse. Saint-Vith thất thủ ngày 21/12. Sư đoàn bộ binh số 28, sư đoàn thiết giáp số 9-10 nhận lệnh của tướng Eisenhower chống lại quân Đức tại Bastogne, bảo vệ thành phố Arnhem. Ngày 20/12, khoảng 10.800 lính Mỹ phòng thủ Bastogne bị bảy sư đoàn Đức bao vây (khoảng 54.000 người).
Quân Đức triển khai toàn bộ lực lượng để tiêu huỷ nút giao thông Bastogne. Ngày 21/12, quân Đức bắt đầu cuộc tấn công vào Bastogne, pháo binh Đức khai hỏa dữ dội vào thị trấn hết đợt này sang đợt khác, những trận pháo kích khủng khiếp khiến cho lực lượng Mỹ ở đây bị hao hụt nghiêm trọng. Sư đoàn Dù số 101 Hoa Kỳ được lệnh tham chiến thay thế cho Sư đoàn Bộ binh số 28 đã bị tiêu hao. Lực lượng Mỹ bảo vệ thị trấn của Bỉ này được gọi là  Những đứa con hoang bị hành hạ của Bastogne . Chiến sự diễn ra ác liệt, quân Đức thất bại trong việc xuyên thủng tuyến phòng thủ của Mỹ, khi họ đưa ra điều kiện cho việc đầu hàng, Trung tướng Anthony McAuliffe - chỉ huy lực lượng phòng thủ Bastogne đáp:
Lũ đầu đất
Kết thúc chiến dịch
Cuối tháng giêng, trận đánh đã kết thúc trong "cái túi" của Ardennes và quân Mỹ đã khôi phục được các phòng tuyến của họ. Tiêu tan hy vọng, Đức Quốc xã đã hoàn toàn mất kiểm soát vùng mặt trận phía Đông và Tây. Lực lượng đã bị dốc cạn, Hitler chắc chắn đã dự đoán được trước sự sụp đổ của cả hai mặt trận và cuối cùng là Đế chế thứ III.
Sau chiến thắng định đoạt của quân lực Đồng Minh trong trận chiến Ardennes, họ đã tràn vào được chính quốc Đức.
Trận Ardennes trong văn hoá đại chúng
Phim ảnh:
Trò chơi điện tử:
Chú thích
Thể loại:Những trận đánh lớn trong lịch sử Thể loại:Trận đánh trong Thế chiến thứ hai Thể loại:Mặt trận phía Tây (Thế chiến thứ hai) Thể loại:Trận đánh liên quan tới Đức Thể loại:Trận đánh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ Thể loại:Xung đột năm 1944 Thể loại:Xung đột năm 1945
Jane Addams
Jane Addams (06 Tháng 9 năm 1860 - ngày 21 Tháng 5 năm 1935) là một nhà hoạt động xã hội tiên phong/nhà cải cách người Mỹ, nhân viên xã hội, nhà triết học đại chúng và là một tác gia, đồng sáng lập Liên minh Tự do Dân sự Mỹ và Liên đoàn Phụ nữ Quốc tế vì Hòa bình và Tự do, và là người phụ nữ Mỹ đầu tiên giành giải Nobel Hòa bình và được công nhận là người sáng lập của nghề công tác xã hội tại Hoa Kỳ.
Bà và Woodrow Wilson (Tổng thống Hoa Kỳ thứ 28) tự nhận mình là nhà cải cách và nhà hoạt động xã hội, Addams là một trong những người nổi bật nhất trong các nhà cải cách của Thời kỳ Cấp tiến (Progressive Era). Bà đã giúp hướng nước Mỹ quan tâm đến các vấn đề mẹ, nhu cầu của trẻ em và y tế công cộng tại địa phương, và hòa bình thế giới. Bà cho rằng nếu phụ nữ muốn chịu trách nhiệm cho việc làm sạch cộng đồng của họ và làm cho nơi địa phương họ sống tốt hơn, họ cần thiết tích cực hoạt động xã hội và cần được quyền bầu cử và bỏ phiếu để nâng cao hiệu quả. Addams đã trở thành một hình mẫu cho người phụ nữ trung lưu tình nguyện để nâng cao mức sống cộng đồng của họ. Bà ngày càng được công nhận là một thành viên của phong cách triết học thực dụng Mỹ. Năm 1889, bà đồng sáng lập một nơi gọi là nhà Hull (Hull House) cùng với Ellen Gates Starr, và năm 1920 bà là người đồng sáng lập của Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (American Civil Liberties Union - ACLU) và Liên đoàn Phụ nữ Quốc tế vì Hòa bình và Tự do. Bà đã nỗ lực cố gắng để chăm sóc các vấn đề của người nghèo và người nhập cư phải đối mặt ở Chicago trong phong trào xây dựng cộng đồng dân cư (Settlement movement). Bà mong muốn hòa bình hơn, và nhiều hơn nữa các quyền dân sự đối với những người nhập cư và phụ nữ. Năm 1931, bà đã trở thành người phụ nữ Mỹ đầu tiên được trao giải Nobel Hòa bình, cùng với Nicholas Murray Butler.
Bà sinh ra ở Cedarville, Illinois. Bà là em gái của Alice Haldeman. Addams là một người đồng tính nữ. Bà qua đời tại Chicago.
Lý thuyết hành động
Jane Addams sống ở Chicago tại thời điểm công nghiệp hóa. Điều này mang lại một số vấn đề xã hội mà xã hội Mỹ lúc đó không chuẩn bị trước. Bà sống trong cái gọi là Nhà Hull (một kiểu chung cư cho người nghèo) ở một khu ổ chuột ở Chicago, vì bà muốn tham gia vào đời sống của người nghèo và cải thiện điều kiện sống của họ. Lý thuyết cho hoạt động của bà xuất phát từ sự phản ánh các hoạt động của bà ở đó.
Lý thuyết của Jane Addams vẫn có giá trị trong thời nay. Ngày nay, việc kết hợp công bằng xã hội, nhận thức xã hội và hòa bình cũng như liên kết với các hoạt động chính trị vẫn còn cần thiết. Những vấn đề được Jane Addams xem là nguyên nhân của sự bất bình đẳng xã hội vẫn còn tiếp tục. Như phê phán của bà về việc các tập đoàn kinh doanh quốc tế với sự tích lũy vốn rất lớn của họ và vì các lợi ích kinh doanh riêng đang cố gắng để ngăn chặn những thay đổi chính trị, xã hội. Cũng như những lời chỉ trích của bà về những biện luận xem chiến tranh như một phương tiện để phát triển nền văn minh đã trở thành vấn đề một lần nữa trong những năm gần đây. Mặc dù những vấn đề xã hội và công nghiệp được mô tả bởi Addams nay đã được giảm nhẹ ở một số quốc gia, nhưng vẫn chưa được giải quyết trên bình diện quốc tế. Mặc dù những bước tiến quan trọng đã được thực hiện đối với một sự bình đẳng giới, nhưng điều này chỉ đạt được trong một vài quốc gia phương Tây.
Ba tuyến nhận xét chính
nhỏ|180px|Viện bảo tàng Hull House của Jane Addams tại Đại học Illinois, Chicago
Mục tiêu và nhiệm vụ của công tác xã hội
Jane Addams nhìn thấy những mục tiêu chính trong khuôn khổ nền đạo đức của tình nương tựa lẫn nhau (đoàn kết) của tất cả mọi người: Đường dẫn đến những mục tiêu là việc đàm phán các hiệp định, hiệp ước và các liên minh giữa các nhóm xã hội và các quốc gia.
Tầm quan trọng và các quyền của phụ nữ
Phụ nữ không nên bị thiệt thòi và phân biệt đối xử. Kêu gọi phụ nữ hoạt động vì "hòa bình và bánh mì" và chống lại quyền thống trị nam giới và cho những lợi ích của họ.
Tuổi thơ
Addams trải qua tuổi thơ của mình qua việc chơi ngoài trời, đọc sách trong nhà, và đi học tại trường Kitô giáo (Sunday school của Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm). Khi bà lên 4, bà mắc bệnh lao cột sống, bệnh Pott, mà hậu quả là gây ra một độ cong trong cột sống của bà và các vấn đề sức khỏe suốt đời. Điều này làm phức tạp trong giao tiếp với những đứa trẻ khác, như là bà bị đi khập khiễng và không thể chạy chơi với chúng. Khi là một đứa trẻ, bà nghĩ mình là "xấu xí" và sau này nhớ lại là đã muốn không gây rắc rối cho cha bà, khi ông ấy mặc bộ quần áo tốt nhất trong ngày chủ nhật, lúc đi bộ xuống các đường phố với ông.
Addams yêu mến cha bà khi bà là một đứa trẻ, và bà thể hiện rõ điều đó trong các câu chuyện bà kể lại trong hồi ký của mình, Hai mươi năm tại Hull House (Twenty Years at Hull House) (1910). John Huey Addams là một nhà kinh doanh nông nghiệp với gỗ lớn, gia súc, và chủ nông trại; nhà máy bột gỗ; và một nhà máy len. Ông là chủ tịch của Ngân hàng quốc gia thứ hai của Freeport (The Second National Bank of Freeport). Ông tái hôn vào năm 1868, khi Jane lên 8 tuổi. Người vợ thứ hai của ông là Anna Hostetter Haldeman, góa phụ của một chủ nhà máy xay tại Freeport.
John Addams là một thành viên sáng lập của Đảng Cộng hòa bang Illinois, từng là một Thượng nghị sĩ bang Illinois (1855-1870), và hỗ trợ bạn ông là Abraham Lincoln trong các cuộc ứng cử của ông ấy, cho chức thượng nghị sĩ (1854) và tổng thống (1860). John Addams giữ thư từ Lincoln tại bàn của mình, và Jane Addams khi còn nhỏ hay thích nhìn vào nó.
Ở tuổi thiếu niên của mình, Addams đã có ước mơ để lớn làm một cái gì đó hữu ích trên thế giới. Bà quan tâm đến người nghèo từ việc đọc sách của Charles Dickens và lấy cảm hứng từ lòng tốt của mẹ bà đến người nghèo tại Cedarville, bà đã quyết định trở thành một bác sĩ để bà có thể sống và làm việc giữa những người nghèo. Đó là một ý tưởng mơ hồ, nuôi dưỡng bởi tiểu thuyết văn học. Bà là một người rất thích đọc.
Cha của Addams khuyến khích bà theo đuổi nền giáo dục cao hơn, nhưng lại không muốn bà đi xa. Bà rất muốn đi học tại đại học mới cho phụ nữ, Smith College ở Massachusetts; nhưng cha bà yêu cầu bà học ở trường gần nhà Nữ Chủng viện Rockford (nay là Đại học Rockford), ở Rockford, Illinois. Sau khi tốt nghiệp từ Rockford năm 1881, với một văn bằng chứng nhận của trường đại học, bà vẫn hy vọng được học Smith để kiếm được một bằng cử nhân nữa. Mùa hè năm đó, cha bà qua đời bất ngờ vì bệnh viêm ruột thừa. Mỗi đứa trẻ được thừa hưởng khoảng 50.000 $ (tương đương với 1,23 triệu $ hiện nay).
Mùa thu năm đó, Addams, chị gái của bà là Alice, và chồng của Alice là Harry, và mẹ kế của mình, Anna Haldeman Addams, chuyển đến Philadelphia để ba người trẻ tuổi có thể theo đuổi ngành y tế. Harry đã được đào tạo trong y học và làm thêm các nghiên cứu tại Đại học Pennsylvania. Jane và Alice hoàn thành năm đầu tiên về y khoa tại trường Đại học Y của phụ nữ tại Philadelphia, nhưng vấn đề sức khỏe của Jane, một cuộc giải phẫu cột sống và suy nhược thần kinh, ngăn bà hoàn thành mơ ước. Bà tràn đầy nỗi buồn và cảm giác thất bại. Mẹ kế Anna cũng bị bệnh, nên cả gia đình hủy bỏ kế hoạch của họ để ở lại hai năm và trở về Cedarville.
Mùa thu năm sau, anh rể bà là Harry thực hiện phẫu thuật trên lưng bà để làm thẳng lưng. Sau đó, ông khuyên bà không nên theo đuổi học vấn mà thay vào đó, nên đi du lịch. Vào tháng 8 năm 1883, bà đặt tour du lịch châu Âu kéo dài 2 năm với mẹ kế của cô, đi du lịch một số thời gian với bạn bè và gia đình những người tham gia với họ. Addams quyết định rằng bà không phải trở thành một bác sĩ để có thể giúp đỡ người nghèo.
Khi trở về nhà trong tháng 6 năm 1887, bà sống với mẹ kế của bà tại Cedarville, và sống qua mùa đông với bà ấy ở Baltimore. Addams, vẫn còn đầy tham vọng mơ hồ, chìm vào trầm cảm, không chắc chắn về tương lai của mình và cảm thấy vô dụng trong cuộc sống mẫu mực thường mong đợi của một phụ nữ trẻ khá giả. Bà viết những lá thư dài cho bạn gái của mình từ Chủng viện Rockford, Ellen Gates Starr, chủ yếu là về Kitô giáo và những cuốn sách, nhưng đôi khi về nỗi tuyệt vọng của mình.
Khu định cư cộng đồng
Trong khi đó, Jane Addams tập tìm cảm hứng từ những gì cô đọc. Cuốn hút bởi các Kitô hữu tiên khởi và cuốn sách My Religion của Leo Tolstoy, cô đã được rửa tội theo Giáo hội Trưởng Nhiệm tại Cedarville, vào mùa hè năm 1886. Đọc cuốn sách Duties of Man (Bổn phận của con người) của Giuseppe Mazzini, cô bắt đầu được lấy cảm hứng từ ý tưởng về dân chủ như một lý tưởng xã hội. Tuy nhiên, cô cảm thấy bối rối về vai trò của mình như là một người phụ nữ. Cuốn sách The Subjection of Women (Sự lệ thuộc của phụ nữ) của John Stuart Mill đặt ra cho bà những câu hỏi về những áp lực xã hội cho một người phụ nữ phải kết hôn và cống hiến cuộc đời mình cho gia đình.
Vào mùa hè năm 1887, Addams đọc trong một tạp chí về ý tưởng mới về việc thành lập một khu định cư cộng đồng (phong trào Khu định cư cộng đồng -Settlement movement- bắt đầu từ Anh vào giữa thế kỷ 19 trong triều đại của Victoria). Bà quyết định đến thăm Toynbee Hall ở Luân Đôn, khu định cư đầu tiên trên thế giới. Bà và một vài người bạn, bao gồm cả Ellen Gates Starr, đi du lịch ở châu Âu từ tháng 12 năm 1887 đến mùa hè năm 1888. Sau khi xem một trận đấu bò ở Madrid, cuốn hút bởi những gì cô nhìn thấy như là một truyền thống kỳ lạ, Addams lên án niềm đam mê này và sự bất lực của mình để cảm thấy tức giận với sự đau khổ của những con ngựa và bò đực. Lúc đầu, Addams không nói với ai về ước mơ của mình để bắt đầu một khu định cư cộng đồng; nhưng bà cảm thấy ngày càng có lỗi vì đã không hành động theo ước mơ của mình. Tin tưởng rằng chia sẻ ước mơ của mình có thể giúp bà hành động theo đó, bà nói với Ellen Gates Starr. Starr yêu thích ý tưởng đó và đồng ý tham gia cùng Addams trong việc bắt đầu một khu định cư cộng đồng.
Addams và một người bạn khác đi đến Luân Đôn mà không có Starr vì đang bận rộn. Thăm Toynbee Hall, Addams đã bị mê hoặc. Cô mô tả nó như là "một cộng đồng của những người trình độ giáo dục cao, người sống ở đó có câu lạc bộ giải trí của họ và xã hội với những người nghèo, nhưng trong cùng một phong cách, trong đó họ như là sống trong quỹ đạo riêng của mình. Họ như là được thoát ý niệm 'làm việc chuyên nghiệp", mà sống chân thật tự nhiên và rất hiệu quả với kết quả tốt trong các tầng lớp và thư viện của họ dường như hoàn toàn lý tưởng". Giấc mơ của Addams về các tầng lớp hòa lẫn xã hội để cùng có lợi, như họ đã làm trong giới Thiên chúa giáo tiên khởi, dường như thể hiện trong mô hình tổ chức mới này.