cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kuni Asahiko
Đầu đời
Ông cũng là anh em cùng cha khác mẹ của các vị Hoàng tử Yamashina Akira, Hoàng tử Higashifushimi Yorihito, Hoàng tử Kitashirakawa Yoshihisa, Hoàng tử Fushimi Sadanaru và Hoàng tử Kan'in Kotohito.
Tu sĩ Phật giáo
Ngay từ khi còn nhỏ, Thân vương Asahiko đã được giáo dục để trở thành của một tu sĩ Phật giáo, con đường sự nghiệp truyền thống cho những người con trai không phải là người thừa kế trong sesshu shinnōke trong thời Edo. Ông được lệnh xuất gia tại chùa Honnō-ji vào năm 1831, nhưng sau đó đã được chuyển đến Ichijō-in, thuộc ngôi chùa Kōfuku-ji ở Nara vào năm 1836. Năm 1838, ông được Thiên hoàng Ninkō nhận nuôi. Cùng năm đó, ông đã đảm nhận vị trí từ một người chú của ông là trụ trì của Kōfuku-ji và chính thức trở thành tư tế dưới danh hiệu Sonya Hoshinnō. Năm 1852, Thiên hoàng Kōmei ra lệnh cho ông đến Shōren-in, trở thành monzeki thuộc Thiên Thai Tông phái ở Kyoto và ông đã được nhận tước hiệu Shōren no miya Son'yu. Ông cũng được gọi là Awata no miya hoặc Awataguchi no miya sau khi đảm nhận vị trí của ngôi đền đó. Trong thời gian này, ông ủng hộ việc Tôn hoàng nhương di, trục xuất tất cả người nước ngoài ra khỏi Nhật Bản. Tầm ảnh hưởng của ông đối với phái Ishin Shishi (những người yêu nước theo chủ nghĩa dân tộc) đã thu hút sự chú ý của Ii Naosuke, vị lãnh chúa của Hikone và Tairō khi vị Tướng quân là Tokugawa Iesada lâm bệnh nặng. Trong cuộc Thanh trừng Ansei, ông đã bị kết án và bị giam cầm vĩnh viễn tại Shōkoku-ji. Ông đã dành hơn hai năm sống trong một túp lều nhỏ xíu, đổ nát. Trước sự đối xử thiếu tôn trọng này đối với Thân vương, phe Shishi nổi giận và sau đó họ đã giải phóng một trong những mục tiêu chính của họ.
Trong cuộc Minh Trị Duy tân
Năm 1862, Thân vương được phép trở lại tước hiệu của mình và được ban cung hiệu là Nakagawa no miya. Việc sắc phong của ông được tuyên bố nhân ngày cưới giữa Shōgun Tokugawa Iemochi, với Công chúa Kazu-no-miya, em gái cùng cha khác mẹ của Thiên hoàng Kōmei. Ông trở về Kyoto, trở thành cố vấn thân cận của Thiên hoàng và được gọi là Kaya-no-miya vào thời gian này. Vào tháng 9 năm 1863, Thiên hoàng Kōmei ban tên cho ông là "Asahiko" và cũng vì địa vị là một Hoàng tử thuộc dòng máu Hoàng gia (shinnō), ông được phong làm Danjō no in, tước hiệu cấp cao chỉ dành cho các hoàng tử thuộc dòng kế thừa chính thống. Thân vương Asahiko tiếp tục sự nghiệp của mình sau khi Thiên hoàng Kōmei qua đời và con trai ông là Thiên hoàng Minh Trị lên nắm đại quyền.
Sau cuộc Minh Trị Duy tân, kẻ thù chính trị của Thân vương Asahiko không phục đường lối chính trị của ông. Năm 1868, ông bị phế tước vị Thân vương và bị đi lưu đày đến Hiroshima với tội danh là có âm mưu lật đổ chính phủ mới. Tuy nhiên sau đó, Thiên hoàng đã cho ân xá ông vào tháng 2 năm 1872, khôi phục lại vị trí Thân vương của ông và cho phép ông đứng đầu một nhánh họ trong hoàng gia, tức Kuni-no-miya. Ông đã dành hai thập kỷ cuối đời của mình với tư cách là linh mục giám hộ của lãnh chúa (saishu) của Thần cung Ise. Thân vương Kuni Asahiko qua đời tại Tokyo vào năm 1891.
Ba trong số các con trai của Thân vương Asahiko, Hoàng tử Kaya Kuninori, Hoàng tử Kuni Taka và Hoàng tử Nashimoto Morimasa, liên tiếp phục vụ với tư cách là linh mục giám hộ của lãnh chúa của Đền thờ Ise từ năm 1891 đến 1947. Con trai của Thân vương Asahiko, Hoàng tử Kuni Kuniyoshi là cha của Công chúa Nagako xứ Kuni, về sau kết hôn với Thiên hoàng Chiêu Hòa và trở thành mẹ của Thiên hoàng Akihito.
Tổ tiên của các nhánh trong Hoàng gia
Thân vương Kuni Asahiko là cha của ít nhất mười tám đứa con (chín con trai và chín con gái) với năm thị nữ của ông: (1) Izumitei Shizue, con gái thứ hai của Izumitei Shun'eki, một linh mục tại đền Kamo, Kyoto, (2) Izumi Makiko, (3) Harada Mitsue, (4) Tarao Utako và (5) Tsunoda Sugako.
Minh Trị Thiên hoàng đã ra lệnh cho các con trai thứ hai, thứ tám và thứ chín của Thân vương Asahiko lập ra các nhánh mới của hoàng tộc mang tính cha truyền con nối (xem ōke): Kaya-no-miya, Asaka-no-miya và Higashikuni -no-miya. Con trai thứ bảy của Thân vương Asakiko đã trở thành người đứng đầu nhánh Nashimoto-no-miya. Con trai thứ tư của ông đã kế vị ông với tư cách là người đứng đầu thứ hai của nhánh Kuni-no-miya.
Woodhull, Illinois
Woodhull là một làng thuộc quận Henry, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 811 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Làng của Illinois Thể loại:Quận Henry, Illinois
Kuwait Airways
thumb|Airbus A320neo Kuwait Airways (tiếng Ả rập: الخطوط الجوية الكويتية) là hãng hàng không quốc gia của Kuwait và là hãng hàng không quốc tế thuộc sở hữu của chính phủ Kuwait. Hãng hoạt động bay trên các tuyến Trung Đông đi châu Âu, Viễn Đông và Bắc Mỹ. Trung tâm của hãng tại Sân bay quốc tế Kuwait ở Thành phố Kuwait. Hãng Kuwait Airways là một thành viên của Tổ chức các hãng hàng không Ả Rập.
Lịch sử
Ngày 8/8/1962, Kuwait Airways trở thành khách hàng nước ngoài đầu tiên đặt mua Trident khi hai chiếc cùng loại này được mua lại và một lựa chọn cho chiếc thứ ba đã được thực hiện. Thỏa thuận trị giá 5,5 triệu bảng Anh bao gồm một Comet 4C. Đồng thời, hãng cũng đã đặt hàng 3 triệu bảng Anh cho ba chiếc BAC One-Eleven, với một lựa chọn cho chiếc thứ tư. Hãng đã nhận chiếc Comet đầu tiên của mình vào tháng 1/1963, nhưng hoạt động của Comet đã bắt đầu vào tháng 7/1962 với một chiếc máy bay thuê từ MEA. Vào tháng 8/1963, chiếc Comet thứ hai được đặt hàng. Việc chuyển giao máy bay thứ hai này đã xác lập một kỷ lục không chính thức vào đầu năm 1964, khi nó bay giữa London và Kuwait, quãng đường 4.648 km, với tốc độ trung bình 742 km/h. Ngày 1/6/1963, chính phủ tăng tỷ lệ tham gia vào hãng hàng không lên 100%. Vào tháng 3/1964, hãng đã bổ sung điểm đến châu Âu đầu tiên của mình vào mạng đường bay khi các chuyến bay đến London được khai trương sử dụng máy bay Comet; kể từ thời điểm đó, các tuyến giữa London và một số điểm ở Trung Đông, bao gồm Abadan, Bahrain, Beirut, Dhahran, Doha và Kuwait, bắt đầu được khai thác trong một thỏa thuận chung giữa hãng với BOAC và MEA. Một tháng sau, hãng hàng không này đã tiếp nhận Trans Arabia Airways.
Năm 1972, năm thứ 5 liên tiếp của Kuwait Airways có lãi, hãng có lãi ròng 2,9 triệu bảng Anh. Đến tháng 5/1973, đội bay đã giảm xuống còn 5 chiếc Boeing 707-320C. Năm đó, các chuyến bay đến Colombo đã được khởi động. Vào tháng 3/1975, Faisal Saud Al-Fulaij, người có 1.800 nhân viên, là chủ tịch của công ty. Trong một thỏa thuận trị giá 14 triệu đô la Mỹ, hai chiếc Boeing 707-320C cũ của Pan American sau đó đã được mua vào năm đó, với chiếc đầu tiên gia nhập đội bay vào tháng Năm. Hãng đã đặt hàng chiếc Boeing 737 đầu tiên vào năm đó, dự kiến ​​giao hàng vào tháng 2/1976. Kuwait Airways trở thành khách hàng thứ 96 trên toàn thế giới của chiếc Boeing 727 vào năm 1979, khi họ đặt hàng ba chiếc trong số này để giao hàng vào cuối năm 1980 và đầu năm 1981.
Thập niên 1990 hãng đã mở rộng tuyến đến Trung Đông. Hãng đã bị ảnh hưởng nặng nề của Chiến tranh vùng Vịnh với nhiều tàu bay phải rời khỏi đất nước do bị xâm lược. Trong quá trình bị chiếm đóng, các hoạt động của hãng phải chuyển tới Bahrain. Hậu quả của chiến tranh đã khiến hãng thay đổi thành phần đội tàu bay. Dù là hãng đầu tiên được một quốc gia Ả Rập lập nên ở Vùng Vịnh, ngày nay hãng phải cạnh tranh khốc liệt với các hãng hàng không của khu vực như Qatar Airways và Emirates.
Các điểm đến
xem: Các điểm đến của Kuwait Airways.
Đội bay đang hoạt động
Độ tuổi trung bình đội bay tính đến tháng 5 năm 2023 là 5.4 năm.nhỏ|250px|phải|Airbus A330-800neo Tính đến tháng 5 năm 2023, đội bay của Kuwait Airways bao gồm :
Đội tàu bay ngừng sử dụng
phải|nhỏ|250px|Kuwait Airways Airbus A340
Liên kết ngoài
Thể loại:Hãng hàng không Kuwait
Xuân Thành, Xuân Lộc
Xuân Thành là một xã thuộc huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Xã có diện tích 68,75 km², dân số năm 1999 là 8595 người, mật độ dân số đạt 125 người/km².
Hành chính
Xã Xuân Thành được chia thành 5 ấp: Tân Hòa, Tân Hợp, Tân Hưng, Tân Hữu, Trảng Táo.
Mattie
Mattie là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 45 km về phía tây của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 710 người và diện tích là 27,7 km².
Mattie giáp các đô thị: Bussoleno, Susa, Meana di Susa, Roure, và Fenestrelle.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Torino Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Piemonte
Macaria artesiaria
Macaria artesiaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Macaria Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
(528219) 2008 KV42
nhỏ|Quỹ đạo của 2008 KV42. (528219) 2008 KV42 (được chỉ định tạm thời 2008 KV42 và có biệt danh Drac) là một vật thể ngoài sao Hải Vương (TNO) và là vật thể đầu tiên có quỹ đạo ngược được phát hiện. Chuyển động ngược này với độ nghiêng quỹ đạo 103 ° cho thấy rằng đó là liên kết bị thiếu giữa nguồn của nó trong đám mây Hills và sao chổi kiểu Halley, do đó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về sự tiến hóa của Hệ Mặt trời bên ngoài. Các biện pháp đối tượng không quá 90 km (56 dặm) trên. Với trục bán chính là 42 AU, phải mất khoảng 269 năm để hoàn thành một quỹ đạo quanh Mặt trời. Chính thức được phát hiện vào ngày 31 tháng 5 năm 2008, phát hiện này được công bố vào ngày 16 tháng 7 năm 2008, bởi nhóm Khảo sát Máy bay Ecliptic Canada của Pháp do Brett Gladman dẫn đầu. Tên chính thức chưa được chọn vì đối tượng chưa được đánh số;nhóm khám phá có biệt danh 2008 KV42 "Drac" sau Bá tước Dracula.
Khám phá và đặt tên
Phát hiện năm 2008 KV42 được công bố vào ngày 16 tháng 7 năm 2008 bởi nhóm Khảo sát Máy bay Ecliptic Canada do Pháp dẫn đầu bởi Brett Gladman từ Đại học British Columbia. Thông báo được đưa ra trong cuộc họp "Tiểu hành tinh, Sao chổi, Thiên thạch" được tổ chức tại Baltimore, Maryland, sau đó là Thông tư Điện tử Hành tinh nhỏ cùng ngày và Thông tư IAU vào ngày 18 tháng 7. Phát hiện này được thực hiện bằng hình ảnh thu được vào ngày 31 tháng 5 từ Kính thiên văn Canada-Pháp-Hawaii 3,5 mét, tiếp theo là các quan sát xa hơn cho đến ngày 8 tháng 7 từ Đài thiên văn Whíp và Cerro Tololo. Nhóm khám phá đặt biệt danh 2008 KV42 Drac vì độ nghiêng cao của nó liên quan đến mặt phẳng quỹ đạo của nó giống như khả năng của Bá tước Dracula đi trên tường.
Tham khảo
Thể loại:Damocloid
Spartiniphaga panatela
Spartiniphaga panatela là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Wachsenburggemeinde
Wachsenburggemeinde là một đô thị ở huyện Ilm, in Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 31,99 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 2579 người. Đô thị được đặt tên theo lâu đài Veste Wachsenburg tọa lạc ở trung tâm. Đô thị này có 5 làng Bittstädt, Haarhausen, Holzhausen, Röhrensee, và Sülzenbrücken.
Ctenomys latro
Tham khảo
Thể loại:Ctenomys Thể loại:Động vật được mô tả năm 1918 Thể loại:Động vật có vú Argentina Thể loại:Động vật đặc hữu Argentina
Palera
Palera là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Tikamgarh thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý
Palera có vị trí Nó có độ cao trung bình là 246 mét (807 feet).
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Trichoneura
Trichoneura là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).
Felix Hoffmann
nhỏ|phải|Felix Hoffmann Felix Hoffmann (21.1.1868 – 8.2.1946) là một nhà hóa học người Đức, người đầu tiên đã tổng hợp các dạng dược phẩm có ích của heroin và aspirin.
Trichoneura
Loài
Chi Trichoneura gồm các loài:
Felix Hoffmann
Ông sinh tại Ludwigsburg và học ngành hóa học ở München. Năm 1894, ông vào làm việc trong một cơ sở nghiên cứu dược của Công ty dược phẩm Bayer ở Elberfeld.
Trichoneura
Liên kết ngoài
Thể loại:Chloridoideae
Felix Hoffmann
Ông nổi tiếng vì đã tổng hợp được axít acetylsalicylic (ASA) ngày 10.8.1897, dường như đây là lần đầu tiên ở dạng ổn định có thể sử dụng để sản xuất thuốc. Công ty Bayer đã tung ra thuốc này ra thị trường dưới tên Aspirin. Tuy nhiên, đã có sự tranh cãi.
Năm 1949, Arthur Eichengrün đăng một bài báo, trong đó ông tự nhận là người lập kế hoạch và điều khiển việc tổng hợp Aspirin cùng tổng hợp nhiều hợp chất liên quan khác. Ông cũng tự nhận mình là người chịu trách nhiệm thử lâm sàng bí mật đầu tiên thuốc Aspirin. Cuối cùng, ông cho biết vai trò của Hoffmann chỉ giới hạn ở việc tổng hợp ban đầu trong phòng thí nghiệm, dùng phương pháp tiến hành của ông (Eichengrün), ngoài ra Hoffmann không làm thêm điều gì khác.
Lời tường thuật của Eichengrün không được các sử gia và các nhà hóa học công nhận cho tới năm 1999, khi Walter Sneader của Phân ban Khoa học dược phẩm ở Đại học Strathclyde tại Glasgow xem xét lại trường hợp này và đi dến kết luận là quả thực lời tường thuật của Eichengrün có sức thuyết phục và chính xác, và rằng Eichengrün đáng tin là người đã phát minh ra Aspirin. Công ty Bayer lập tức phủ nhận thuyết này trong một cuộc họp báo, tự nhận là việc phát minh ra Aspirin là do Hoffmann.
Cả hai chất nói trên đều được tổng hợp sớm hơn, nhưng không ở dạng có thể sử dụng cho dược phẩm. ASA đã được Charles Frédéric Gerhardt, một người Pháp tổng hợp đầu tiên vào năm 1853, và diacetylmorphine (tức là heroin) do C.R. Alder Wright, một nhà hóa học người Anh tổng hợp vào năm 1873.
Tiếp theo việc tổng hợp aspirin, Hoffmann chuyển sang làm việc ở phân ban tiếp thị dược phẩm của Công ty Bayer, cho tới khi nghỉ hưu năm 1928.
Năm 2002, ông được đưa vào US National Inventors Hall of Fame (nơi vinh danh các nhà phát minh quốc gia Hoa Kỳ).
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1868 Thể loại:Mất năm 1949 Thể loại:Nhà hóa học Đức Thể loại:Nhà phát minh Đức Thể loại:Mất năm 1946 Thể loại:Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia
Sabina jarkendensis
Sabina jarkendensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Cupressaceae. Loài này được Kom. mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
Sabina jarkendensis
Eremochrysa altilis
Eremochrysa altilis là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1950.
Tham khảo
Thể loại:Eremochrysa
Trinidad García de la Cadena
Trinidad García de la Cadena là một đô thị thuộc bang Zacatecas, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 2964 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Zacatecas
Aponogeton fugax
Aponogeton fugax là một loài thực vật có hoa trong họ Aponogetonaceae. Loài này được J.C.Manning & Goldblatt mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aponogeton Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Pandanus corneri
Pandanus corneri là một loài thực vật có hoa trong họ Dứa dại. Loài này được Kaneh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Tham khảo
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Eudicronychus rugosus
Eudicronychus rugosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Eudicronychus
Jacaranda copaia
Jacaranda copaia là một loài thực vật có hoa trong họ Chùm ớt. Loài này được (Aubl.) D.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jacaranda Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1823
Xuân Thành, Yên Thành
Xuân Thành là một xã thuộc huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Xã Xuân Thành có diện tích 12,46 km², dân số năm 1999 là 7.378 người, mật độ dân số đạt 592 người/km².
Cystostemon socotranus
Cystostemon socotranus là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được Balf.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cystostemon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1884
Senecio abadianus
Senecio abadianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Tham khảo
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Stiphropus scutatus
Stiphropus scutatus là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Stiphropus. Stiphropus scutatus được George Newbold Lawrence miêu tả năm 1927.
Tham khảo
Thể loại:Stiphropus
Zeta
Zeta (chữ hoa Ζ, chữ thường ζ; tiếng Hy Lạp: ζήτα, cổ điển [dzɛ ː ta] hoặc [zdɛ ː ta] Zeta, tiếng Hy Lạp hiện đại: Zita) là chữ cái thứ sáu của bảng chữ cái Hy Lạp. Trong hệ chữ số Hy Lạp, nó mang giá trị là 7. Nó được bắt nguồn từ chữ Zayin 20px|Zayin trong tiếng Phoenicia. Chữ cái xuất phát từ zeta gồm Z trong bảng chữ cái La Mã và З (Ze) trong bảng chữ cái Kirin.
Tên
Không giống như các chữ cái Hy Lạp khác, lá thư này không lấy tên từ chữ Phoenician mà nó có nguồn gốc; nó đã được đặt tên mới trên ma, eta và theta.
Từ zeta là tổ tiên của zed, tên của chữ cái Latinh Z trong tiếng Anh Khối thịnh vượng chung. Tiếng Thụy Điển và nhiều ngôn ngữ La Mã (như tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha) không phân biệt giữa các hình thức của chữ Hy Lạp và La Mã; " zeta " được dùng để chỉ chữ Z của La Mã cũng như chữ Hy Lạp.
Lá thư
Chữ ζ đại diện cho tiếng nói phế nang / z / trong tiếng Hy Lạp hiện đại.
Âm thanh được đại diện bởi zeta trong tiếng Hy Lạp trước năm 400 TCN bị tranh chấp. Xem ngữ âm Hy Lạp cổ đại và phát âm của tiếng Hy Lạp cổ đại trong giảng dạy.
Hầu hết các sổ tay [ ai? ] đồng ý quy cho nó cách phát âm / zd / (như Mazda), nhưng một số học giả tin rằng đó là một từ / dz / (như adze). Cách phát âm hiện đại, trong tất cả khả năng, được thiết lập trong thời đại Hy Lạp và có thể đã là một thông lệ phổ biến trong Gác mái cổ điển; ví dụ, nó có thể được tính là một hoặc hai phụ âm theo định lượng trong kịch Attic.
Số
Zeta có giá trị bằng số 7 chứ không phải 6 vì chữ digamma (còn được gọi là ' kỳ thị ' là một chữ số Hy Lạp) ban đầu ở vị trí thứ sáu trong bảng chữ cái.
Toán học và khoa học
Chữ hoa zeta không được sử dụng, vì nó thường giống với chữ Z Latin. Chữ thường có thể được sử dụng để thể hiện:
Filip Tronêt
Filip Tronêt (sinh ngày 11 tháng 5 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Điển thi đấu cho Västerås SK ở vị trí tiền vệ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1993 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá IF Brommapojkarna Thể loại:Cầu thủ bóng đá Västerås SK Fotboll Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thụy Điển Thể loại:Cầu thủ bóng đá Allsvenskan Thể loại:Cầu thủ bóng đá Superettan
Pennewitz
Pennewitz là một đô thị ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 5,48 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 583 người.
Mosara inaperta
Mosara inaperta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mosara
Ayvaz, Çardak
Ayvaz là một xã thuộc huyện Çardak, tỉnh Denizli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 35 người.
Mauritia histrio
Mauritia histrio, tên tiếng Anh: harlequin cowry (có nghĩa là "ốc tiền sặc sỡ") là một loài động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ốc tiền.
Phân bố
nhỏ|trái|Bản đồ phân bố của Mauritia histrio Chúng phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo Aldabra, Chagos, East Africa, Kenya, Madagascar, vùng bể Mascarene, Mauritius, Mozambique, Réunion, Seychelles và Tanzania.
Tham khảo
nhỏ|225px|A dorsal view of a vỏ ốc Mauritia histrio westralis, anterior end towards the right
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1791 Thể loại:Mauritia Thể loại:Họ Ốc sứ
Huỳnh Hữu Nghĩa (thị trấn)
Huỳnh Hữu Nghĩa là thị trấn huyện lỵ của huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.
Địa lý
Thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa nằm ở trung tâm huyện Mỹ Tú, có vị trí địa lý:
Thị trấn có diện tích 11,43 km², dân số năm 2019 là 7.068 người, mật độ dân số đạt 618 người/km².
Hành chính
Thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa được chia thành 5 ấp: Cầu Đồn, Mỹ Lợi A, Mỹ Tân, Mỹ Thuận, Nội Ô.
Lịch sử
Thị trấn được đặt theo tên của Huỳnh Hữu Nghĩa, một người lính Việt Nam tử trận tại địa phương vào năm 1947.
Tháng 11 năm 1961, tách các ấp Mỹ Thuận A, Mỹ Thuận B và Mỹ Lợi A thuộc địa bàn Mỹ Tú để thành lập thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa.
Xem thêm
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam Thể loại:Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người
Sotenäs (đô thị)
200px|nhỏ|Bản đồ chi tiết
Woodland, Illinois
Woodland là một làng thuộc quận Iroquois, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 324 người.
Sotenäs (đô thị)
Đô thị Sotenäs (Sotenäs kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland ở phía tây Thụy Điển. Thủ phủ nằm ở thị xã Kungshamn.
Woodland, Illinois
Dân số
Dân số qua các năm:
Sotenäs (đô thị)
Đô thị hiện nay được lập năm 1974 thông qua việc hợp nhất các đơn vị hành chính trước đó. Tên gọi lất theo Sotenäs Hundred cũ.
Woodland, Illinois
Xem thêm
Thể loại:Làng của Illinois Thể loại:Quận Iroquois, Illinois
Sotenäs (đô thị)
Các đơn vị trực thuộc
Các đơn vị dân cư với dân số theo Số liệu thống kê Thụy Điển (2002).
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị hạt Västra Götaland Thể loại:Đô thị Thụy Điển
Thousand Oaks, California
Thousand Oaks (Ngàn cây sồi), thường được dân địa phương gọi là "T.O.", là một thành phố tại quận quận, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Thành phố nằm trong Vùng Đại Los Angeles. Dân số theo điều tra năm 2005 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 124.207 người, dân số theo điều tra năm 2010 là người, diện tích là km². Thành phố được đặt tên theo cây sồi mọc nhiều ở khu vực. Thành phố này tạo thành khu đông dân nhất của vùng gọi là Conejo Valley, bao gồm Thousand Oaks, Newbury Park, Westlake Village, Agoura Hills, và Oak Park.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của California
Euchaetes egle
Euchaetes egle là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Ladies Open Lausanne 2023 - Đôi
Anna Bondár và Diane Parry là nhà vô địch, đánh bại Amina Anshba và Anastasia Dețiuc trong trận chung kết, 6–2, 6–1.
Euchaetes egle
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1773 Thể loại:Euchaetes
Tridens
Tridens là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).
Loài
Chi Tridens gồm các loài:
Ladies Open Lausanne 2023 - Đôi
Olga Danilović và Kristina Mladenovic là đương kim vô địch, nhưng chọn không bảo vệ danh hiệu.
Hạt giống
• # Yana Sizikova / 🇧🇪 Kimberley Zimmermann (Vòng 1)
Nhóm ngôn ngữ Micronesia
Nhóm ngôn ngữ Micronesia là một nhóm ngôn ngữ gồm 20 ngôn ngữ hiện diện ở Micronesia, một phần của nhóm ngôn ngữ châu Đại dương (Oceanic). Ngôn ngữ Micronesia được biết đến với việc thiếu các phụ âm môi "thực sự"; thay vì vậy chúng có những âm môi vòm hóa và âm môi-vòm mềm hóa.
Ladies Open Lausanne 2023 - Đôi
Hạt giống
• # 🇯🇵 Eri Hozumi / Irina Khromacheva (Tứ kết)
• # 🇭🇺 Anna Bondár / 🇫🇷 Diane Parry (Vô địch)
• # 🇪🇸 Aliona Bolsova / 🇻🇪 Andrea Gámiz (Vòng 1)
Liên kết ngoài
Ladies Open Lausanne - Đôi Thể loại:WTA Swiss Open
Sabina lemeeana
Sabina lemeeana là một loài thực vật hạt trần trong họ Cupressaceae. Loài này được Cheng & W. T. Wang mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Nhóm ngôn ngữ Micronesia
Phân loại
Theo Jackson năm 1983, năm 1986, nhóm này được phân loại như sau:
Nhóm ngôn ngữ Micronesia dường như có nguồn gốc từ phía đông, có khả năng tại Kosrae, và lan rộng về phía tây. Kosrae dường như đã được khai phá bởi người từ phía nam, ở khu vực phía bắc Vanuatu.
Sabina lemeeana
Liên kết ngoài
Sabina lemeeana
Erigeron sanctarum
Erigeron sanctarum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được S.Watson mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Vương Thanh (Hậu Tấn)
Vương Thanh (chữ Hán: 王清, 894 – 946) tự Khứ Hà, người Khúc Chu, Minh Châu, tướng lãnh nhà Hậu Tấn đời Ngũ Đại trong lịch sử Trung Quốc.
Sự nghiệp
Cha là Vương Độ, đời đời làm nông. Thanh từ nhỏ nhờ mạnh mẽ và trung hậu mà nổi tiếng ở quê nhà. Lý Tự Nguyên lĩnh chức Hành đài, đặt Bộ trực quân; Thanh ứng mộ, dần được thăng làm Tiểu hiệu. Năm Đồng Quang đầu tiên (923) thời Hậu Đường Trang Tông, Thanh tham gia chiến đấu ở Hà Thượng có công, được ban hiệu Trung liệt công thần. Từ thời Hậu Đường Minh Tông đến cuối thời Phế đế, Thanh trải qua các chức vụ Nghiêm vệ, Ninh vệ chỉ huy sứ, gia quan Kiểm hiệu Hữu Tán kỵ thường thị.
Năm Thiên Phúc đầu tiên (936), Thạch Kính Đường lên ngôi ở Lạc Dương, tức là Hậu Tấn Cao Tổ, Thanh được gia quan Kiểm hiệu Hình bộ thượng thư, đổi hiệu Tứ hỗ tất trung hiếu công thần. Năm thứ 3 (938), Thanh theo Dương Quang Viễn bình định Phạm Duyên Quang ở Nghiệp, được đổi làm Phụng Quốc quân Đô ngu hầu. Năm thứ 6 (941), An Tòng Tiến ở Tương Châu nổi dậy, Thanh theo Cao Hành Chu đánh dẹp, sang năm vẫn chưa xong. Ngày kia, Thanh nói với Hành Chu rằng: “Tòng Tiến đóng cửa tử thủ cô thành, thế của hắn há được lâu dài ư?” Nhân đó Thanh xin trèo lên trước, mọi người kéo theo sau, lại có kẻ làm nội ứng, mới chiếm được thành. Thanh bị trọng thương, có chiếu an ủi. Năm thứ 7 (942), Thanh được đổi ban hiệu Thôi trung bảo vận công thần, gia quan Kim tử quang lộc đại phu, lĩnh quan Khê Châu thứ sử. Năm thứ 8 (943), Thanh nhận chiếu đem quân bản bộ đóng đồn ở Nghiệp.
Mùa xuân năm Khai Vận đầu tiên (944), người Khiết Đan xuống phía nam để chăn nuôi (nam mục), vây Nghiệp, Thanh và Trương Tòng Ân giữ thành; Hậu Tấn Xuất đế gởi phi chiếu gắn sáp (phi lạp chiếu) để khích lệ, ban cho nhà cửa. Khiết Đan lui đi, triều đình xét công giữ thành, bọn Thanh được tăng thêm quân ngạch. Tháng 3 ÂL, mùa xuân năm thứ 2 (945), Thanh theo Đỗ Uy bắc chinh, giải vây cho Dương Thành; ông ra sức chiến đấu, được xét công đứng đầu cánh quân của Đỗ Uy, gia quan Kiểm hiệu tư đồ. Tháng 7 ÂL, mùa thu năm ấy, triều đình giáng chiếu sai Thanh cùng Hoàng Phủ Ngộ chở lương vào Dịch Châu.
Cái chết
Tháng 11 ÂL, mùa đông năm thứ 3 (946), Thanh theo Đỗ Uy thu lấy Doanh Châu, nghe tin đại quân Khiết Đan đến, nên Đỗ Uy soái chư quân men sông Hô Đà đi lên phía tây, muốn đóng giữ Hằng Châu. Quân Tấn đến Trung Độ kiều, người Khiết Đan lui về bờ bắc. Từ ngày 21 tháng ấy đến ngày 5 tháng 12 ÂL, đôi bên cách sông hình thành thế giằng co. Người Khiết Đan ngầm sai Tiêu Hàn đem kỵ binh tinh nhuệ từ Tây Sơn vòng ra phía sau quân Tấn, nam hạ chiếm được Loan Thành, cắt đứt đường vận lương và đường lui của quân Tấn. Thanh biết quân Tấn đã rơi vào thế cùng, bèn nói với Đỗ Uy rằng: “Nay đại quân cách Hằng Châu 5 dặm, giữ nơi này làm gì!? Doanh trại trơ trọi và lương thực sắp cạn, quân ta sẽ tự tan vỡ. Tôi xin đem 2000 bộ tốt làm tiền phong, đoạt cầu mở đường, ngài soái chư quân đi theo. Vào được Hằng Châu thì không lo gì nữa!” Uy đồng ý, sai Tống Ngạn Quân cùng đi.
Thanh lập tức chiếm được cầu, chiến đấu rất hăng, khiên quân Khiết Đan tạm lui lại. Chư tướng xin đưa đại quân đi theo, Đỗ Uy không cho. Tống Ngạn Quân bị quân Khiết Đan đánh bại, nhảy xuống sông bơi trở lại bờ nam, Thanh đơn độc chỉ huy ở bờ bắc, trên mình chịu nhiều vết thương, mấy lần cầu cứu, nhưng Uy không cho 1 kỵ binh nào sang sông trợ giúp. Thanh nói: “Thượng tướng nắm binh, ngồi nhìn bọn ta nguy khốn mà không cứu, ắt đã sinh hai lòng. Bọn ta hãy lấy cái chết để báo quốc.” Mọi người cảm động, không ai bỏ chạy. Trận đánh kéo dài đến chiều không nghỉ, người Khiết Đan thay lính mới, quân Tấn không còn thứ võ khí nào trên tay. Thanh cùng binh sĩ thủ hạ chết sạch, hưởng thọ 53 tuổi.
Người Khiết Đan đắp Kinh quan ngay tại chiến trường. Sau khi lên ngôi (947), Hậu Hán Cao Tổ sai người san bằng Kinh quan, tặng Thanh chức Thái phó. Thanh có con trai là Vương Thủ Quân.
Chú thích
Thể loại:Tướng nhà Hậu Tấn Thể loại:Người Hà Bắc Thể loại:Năm sinh không rõ Thể loại:Mất năm 946
Euchaetes elegans
Euchaetes elegans là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Ctenomys leucodon
Ctenomys leucodon là một loài động vật có vú trong họ Ctenomyidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Waterhouse mô tả năm 1848.
Euchaetes elegans
Liên kết ngoài
Thể loại:Euchaetes
Ctenomys leucodon
Tham khảo
Thể loại:Ctenomys Thể loại:Động vật được mô tả năm 1848
Haikal, Chitradurga
Haikal là một làng thuộc tehsil Chitradurga, huyện Chitradurga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Chitradurga (huyện)
Haikal
Stiphropus sigillatus
Stiphropus sigillatus là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Stiphropus. Stiphropus sigillatus được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1883.
Tham khảo
Thể loại:Stiphropus
Eudicronychus serraticornis
Eudicronychus serraticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Laporte miêu tả khoa học năm 1840.
Tham khảo
Thể loại:Eudicronychus
Aloysia brasiliensis
Aloysia brasiliensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được Moldenke mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Eremochrysa californica
Eremochrysa californica là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1905.
Tham khảo
Thể loại:Eremochrysa
Saint-Vert
Saint-Vert là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp.
Tham khảo
left|thumb|300px
Thể loại:Xã của Haute-Loire
Aponogeton hexatepalus
Aponogeton hexatepalus là một loài thực vật có hoa trong họ Aponogetonaceae. Loài này được H.Bruggen mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aponogeton Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Corallodendron latissimum
Liên kết ngoài
Thể loại:Corallodendron Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Corallodendron latissimum
Sabina wallichiana
Sabina wallichiana là một loài thực vật hạt trần trong họ Cupressaceae. Loài này được Hook. f. & Thomson ex Parl. Kom. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sabina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1924
Cystostemon somaliensis
Cystostemon somaliensis là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được A.G.Mill. & Riedl mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cystostemon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982
Pogonatum dendroides
Pogonatum dendroides là một loài rêu trong họ Polytrichaceae. Loài này được (Brid. ex Hedw.) Brid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pogonatum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Xuân Thiên
Xuân Thiên là một xã thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Xã Xuân Thiên có diện tích 8.06 km², dân số năm 2004 là 10942 người, mật độ dân số đạt 1358 người/km².
Xã Xuân Thiên,huyện Thọ Xuân,Tỉnh Thanh Hóa là một xã nằm bên tả ngạn sông Chu,thuộc vùng trung du của huyện Thọ Xuân. phía Bắc giáp xã Thọ Minh, và xã Xuân Châu, phía đông giáp các xã Thọ Hải, Thọ Diên, Thọ Lâm.phía nam giáp xã Xuân Lam. Phía tây giáp xã Kiên Thọ(huyện Ngọc Lặc). Xã Xuân Thiên hay còn gọi là xã Quảng Thi (đời Hậu lê),hay làng Đầm được chia làm hai làng là Làng Quảng Thi(là làng cổ hoạt động sản xuất nông nghiệp là chủ yếu)và làng Quảng Ích(hoạt động thương nghiệp là chính). xã Xuân Thiên là một vùng quê giàu truyền thống văn hóa lịch sử mang đậm bản sắc dân tộc. Nơi đã sản sinh và nuôi dưỡng nhiều các bậc anh hùng,hào kiệt nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như các vị khai quốc công thần đời Lê là: lê Sao,Lê Lý,Trương Chiến và vua Lê Thế Tông. Đây cũng là địa phương có nhiều hoạt động kinh tế sôi động, phát triển của Thanh Hóa.
Macaria brunneata
Liên kết ngoài
Thể loại:Macaria Thể loại:Itame Thể loại:Côn trùng châu Âu
Jacaranda cowellii
Liên kết ngoài
Thể loại:Jacaranda Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Sân bay quốc tế Kuwait
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Kuwait
Palghar
Palghar là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Địa lý
Palghar có vị trí Nó có độ cao trung bình là 7 mét (22 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Palghar có dân số 52.699 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Palghar có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Palghar, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Maharashtra
Spartiniphaga penita
Spartiniphaga penita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Spartiniphaga
Mazzè
Mazzè là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 30 km về phía đông bắc của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.058 người và diện tích là 27,8 km².
Mazzè giáp các đô thị: Vische, Candia Canavese, Moncrivello, Caluso, Cigliano, Villareggia, Rondissone, và Chivasso.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Torino Thể loại:Canavese Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Piemonte
Osthausen-Wülfershausen
Osthausen-Wülfershausen là một đô thị ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 14,75 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 548 người.
Nayariophyton zizyphifolium
Nayariophyton zizyphifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Griff.) D.G. Long & A.G. Mill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nayariophyton Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Hạ calci máu
Hạ calci máu (tiếng Anh: hypocalcemia) được định nghĩa là nồng độ calci huyết tương toàn phần thấp hơn 2,2 mmol/l (hay 8,8 mg/dL). Một cách chính xác hơn, hạ calci máu được định nghĩa khi nồng độ calci ion hóa trong huyết tương thấp hơn 1,16 mmol/l (hay 4,6 mg/dL) bởi chính phần calci ion hóa này mới là phần calci lưu hành có tác dụng sinh học và được điều hòa bởi các hormone của cơ thể.
Tổng quan
Calci là chất khoáng thiết yếu cho hoạt động bình thường của rất nhiều quá trình nội và ngoại bào khác nhau bao gồm co cơ, dẫn truyền thần kinh, phóng thích hormone và đông máu. Ngoài ra, ion calci còn đóng một vai trò then chốt trong hệ thống truyền tin nội bào và liên quan đến quá trình điều hòa hoạt động của nhiều enzyme khác nhau. Do đó duy trì hằng định nội môi calci có ý nghĩa sống còn đối với cơ thể.
Nồng độ calci nội và ngoại bào đều được kiểm soát và điều hòa một cách chặt chẽ nhờ quá trình vận chuyển calci theo hai hướng qua màng bào tương và màng các bào quan như hệ thống lưới nội bào tương, hệ thống lưới nội bào tương của tế bào cơ và ty lạp thể. Sự vận chuyển ra khỏi khu vực bào tương vào bên trong các bào quan chứa nhiều protein gắn calci này có tác dụng duy trì nồng độ ion calci trong bào tương ở mức rất thấp, chỉ ở mức μmol (thấp hơn 1/1000 so với nồng độ calci huyết tương). Bởi vì calci hiện diện trong bào tương ở nồng độ thấp như vậy nên nó rất thích hợp cho hoạt động của nó trong vai trò chất truyền tin nội bào thứ hai.
Mặc dù có vai trò nội bào rất quan trọng nhưng khoảng 99% lượng calci của cơ thể được dự trữ ở xương (khoảng 1 kg calci). Tại đây calci liên kết với các ion khác để tạo nên các dạng tinh thể hydroxyapatite. Khoảng 1% calci của xương có thể trao đổi tự do với dịch ngoại bào và như vậy lượng calci này có vai trò đệm, hạn chế những dao động trong cân bằng calci.
Thuật ngữ "calci máu" (calcemia) là một thuật ngữ không chuẩn xác nhưng vẫn thường được dùng để miêu tả nồng độ của calci huyết tương. Nồng độ calci huyết tương toàn bộ dao động từ 8,8 đến 10,4 mg/dL (2,20 đến 2,60 mmol/L). Khoảng 40% calci toàn phần gắn với các protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Khoảng 50% calci toàn phần ở dạng tự do ion hóa, là dạng có hoạt tính sinh học quan trọng nhất. Phần còn lại gắn với các hợp chất vô cơ khác như với phosphate và citrate. Định lượng calci ion hóa cung cấp những thông tin có giá trị chẩn đoán cao ở những bệnh nhân nghi ngờ có sự rối loạn nồng độ các protein gắn Ca.
Duy trì lượng calci dự trữ của cơ thể cũng như nồng độ calci huyết tương phụ thuộc vào lượng calci thu nhận hằng ngày qua ăn uống, hấp thu tại ống tiêu hóa và bài tiết ở thận. Mỗi ngày, lượng calci trong thức ăn được tiêu hóa vào khoảng 1000 mg. Cơ thể bài tiết vào ống tiêu hóa khoảng 200 mg/ngày theo dịch mật và các dịch tiết khác. Tùy thuộc vào nồng 1,25-dihydroxyvitamin D lưu hành mà có từ 200 đến 400 mg calci được hấp thu từ ống tiêu hóa. Phần còn lại từ 800 đến 1000 mg (20 to 25 mmol) mất qua phân. Cân bằng calci thực sự được duy trì thông qua sự bài tiết calci ở thận vào khoảng 200 mg/ngày (5 mmol/ngày).
Điều hòa chuyển hóa calci
Chuyển hóa calci và phosphate (PO4-) có liên quan mật thiết với nhau. Điều hòa hằng định nội môi của cả Ca và PO4 chịu ảnh hưởng lớn bởi nồng độ lưu hành của hormone cận giáp (PTH), vitamin D, và các hormone khác như calcitonin, T3, glucocorticoide nhưng ở mức độ ít hơn. Nồng độ calci và phosphate vô cơ cũng phụ thuộc vào khả năng phản ứng giữa chúng với nhau để hình thành muối calcium phosphate. Bình thường thì tích số nồng độ của Ca và PO4 (tính theo mEq/L) trong cơ thể vào khoảng 60. Khi tích số của Ca và PO4 hòa tan vượt quá 70, nguy cơ kết tủa tinh thể calcium phosphate ở các mô mềm là rất lớn. Kết tủa tinh thể này tại tổ chức mạch máu có ý nghĩa bệnh lý rất lớn vì nó đẩy nhanh tốc độ hình thành bệnh xơ cứng mạch máu.
PTH là một polypeptide có 84 amino acid được sản xuất và giải phóng bởi tuyến cận giáp. Hormone này có một số chức năng khác nhau nhưng chắc chắn chức năng quan trọng nhất vẫn là chống hạ calci máu. Nồng độ Ca huyết tương sẽ tăng lên trong vòng vài phút dưới nhiều tác động khác nhau của PTH bao gồm tăng tái hấp thu Ca tại thận, tăng hấp thu Ca và nhanh chóng huy động Ca và PO4 từ xương (bone resorption).
Vitamin D được biến đổi tại thận nhờ enzyme 1- -hydroxylase thành dạng hoạt động sinh học mạnh nhất là 1,25-dihydroxycholecalciferol [hay còn gọi là 1,25(OH)2D3]. 1,25(OH)2D3 tăng vận chuyển Ca qua ruột một phần thông qua khả năng điều hòa tổng hợp các protein gắn Ca ở niêm mạc ruột. PTH tăng cường hấp thu Ca từ ruột do thúc đẩy sản xuất 1,25(OH)2D3. Mặc dù PTH có tác dụng làm tăng hấp thu Ca tại đường tiêu hóa nhưng nếu PTH tăng cao kéo dài thì sẽ gây nên tình trạng hấp thu xương do ức chế chức năng của tạo cốt bào (osteoblast) và tăng cường chức năng của hủy cốt bào (osteoclast).
Nguyên nhân
Thiểu năng cận giáp là tình trạng giảm hoặc không có PTH. Bệnh được đặc trưng bởi hạ Ca máu và tăng phosphate máu và thường đi kèm với tetany mạn tính. Thiểu năng cận giáp thường là hậu quả của sự cắt bỏ nhầm hoặc sự tổn thương của một vài tuyến cận giáp trong phẫu thuật cắt tuyến giáp.
Các trường hợp thiểu năng cận giáp mắc phải khác rất hiếm gặp là do các bệnh lý lắng đọng tại tuyến cận giáp như nhiễm thiết sắc tố (hematocromatosis), bệnh Wilson, u hạt hay ung thư di căn.
Thiếu viatmin D là nguyên nhân quan trọng của hạ Ca máu. Thiếu vitamin D có thể do lượng cung cấp không đủ hoặc do giảm hấp thu là hậu quả của các bệnh lý gan mật hoặc kém hấp thu do nguyên nhân tại ruột. Thiếu vitamin D cũng có thể xảy ra do thay đổi chuyển hóa của vitamin D dưới tác dụng của một số thuốc (phenytoin, phenobarbital và rifampin) hoặc do da ít tiếp xúc với ánh nắng. Một số rối loạn di truyền có liên quan đến chuyển hóa vitamin D thành dạng hoạt tính cũng gây nên còi xương.
Các bệnh lý ống thận như hội chứng Fanconi do các chất độc thận chẳng hạn kim loại nặng và chứng nhiễm toan ống lượn xa (distal renal tubular acidosis) có thể gây nên hạ Ca máu trầm trọng do mất Ca bất thường qua thận cũng như giảm chuyển vitamin D thành vitamin D dạng hoạt động. Đặc biệt cadmium gây hạ Ca máu do làm tổn thương các tế bào ống lượn gần và cản trở chuyển đổi vitamin D. Bệnh lý ống thận có thể gây nên chứng loãng xương nhưng chủ yếu loãng xương trong trường hợp này là của tình trạng nhiễm toan mạn tính.
Suy thận có thể gây nên hạ Ca máu, hậu quả của giảm hình thành 1,25(OH)2D3 do tổn thương trực tiếp các tế bào thận cũng như do tăng phosphate vì thận giảm bài tiết chất này.
Kém hấp thu từ đường tiêu hóa, chứng nghiện rượu kinh niên và điều trị bằng thuốc cisplastine là những nguyên nhân chính gây hạ magnesi máu. Có thể có thiếu PTH tương đối và các cơ quan đích kém nhạy cảm với PTH trong trường hợp thiếu hụt magnesi với nồng độ magnesi trong máu thấp hơn 1,0 mEp/L (< 0,5 mmol/L). Bù magnesi có tác dụng cải thiện nồng độ PTH và cải thiện khả năng giữ Ca của thận. Tình trạng hạ magnesi còn có thể thấy ở những bệnh nhân được nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch dài ngày, điều trị lợi tiểu và điều trị các kháng sinh thuộc họ aminoglycoside. Mặc dù có tình trạng kém đáp ứng với PTH, phần lớn bệnh nhân hạ Mg máu có nồng độ phosphate huyết thanh bình thường hoặc giảm có lẽ là do lượng phosphate trong thức ăn đưa vào thấp. Trong tất cả trường hợp vừa nói ở trên thì tình trạng hạ Ca máu không thể điều trị thành công bằng việc cung cấp Ca đơn thuần mà điều trị đặc hiệu là bù Magnesi. Do vậy khi đánh giá bệnh nhân nghi ngờ hạ Ca máu, việc xét nghiệm magnesi là bước không thể thiếu.
Viêm tụy cấp gây hạ Ca máu khi Ca tạo chelate với các sản phẩm phân hủy mỡ được giải phóng từ tổ chức tụy bị viêm.
Hạ protein máu do bất kỳ nguyên nhân gì cũng có thể làm giảm lượng protein gắn với protein. Hạ Ca máu do giảm lượng Ca gắn với protein không gây triệu chứng lâm sàng do lượng Ca ion hóa không thay đổi. Tình trạng này còn được gọi là hạ Ca máu giả tạo (factitious hypocalcemia).
Tăng cường tạo xương trong khi lượng cung cấp không đủ cũng có thể gây nên hạ Ca máu. Bệnh thậm chí cũng có thể gặp ở những bệnh nhân điều trị nhiễm toan chuyển hóa dài ngày.
Nhiễm trùng huyết gây hạ Ca máu do ức chế giải phóng PTH cũng như ức chế quá trình chuyển 25(OH)D3 thành 1,25(OH)2D3.
Tăng phosphate máu gây nên hạ Ca máu do rất nhiều cơ chế nhưng không có cơ chế nào được biết rõ ràng. Bệnh nhân suy thận gây tăng ứ đọng phosphate thường có khuynh hướng hạ Ca máu.
Các thuốc gây hạ Ca máu là do những thuốc điều trị tăng Ca máu, thuốc chống co giật (phenytoin, phenobarbital) và rifampicin (các thuốc này biến đổi chuyển hóa của vitamin D), các thuốc cản quang chứa ethylenediaminetetraacetate, là một chất tạo chelate hóa trị 2.
Về mặt lý thuyết thì khi nồng độ calcitonin trong máu quá cao có thể gây hạ Ca máu nhưng trong thực tế người ta ít gặp trường hợp giảm Ca huyết tương ở bệnh nhân có lượng calcitonin rất cao lưu hành trong máu như trong carcinoma tủy tuyến giáp.
Quá trình tạo chelate nội mạch có thể xảy ra khi sử dụng các chất như citrate, lactate, foscanet làm giảm lượng Ca ion hóa mà không làm thay đổi nồng độ Ca toàn phần. Nhiễm toan hô hấp cấp làm tăng quá trình gắn Ca ion hóa vào albumin do đó làm giảm nồng độ Ca ion hóa.
Tăng phosphate máu do suy thận, do dùng phosphate, do ly giải cơ vân (rhabdomyolysis) hoặc do ly giải khối u lớn (ví dụ trong hóa trị liệu chống ung thư) có thể gây nên hạ Ca máu cấp. Trong trường hợp tăng phosphate máu cấp tính, Ca có thể sẽ lắng đọng một lượng rất lớn ở xương nhưng cũng có thể lắng đọng ngoài xương.
Một số bệnh nhân ung thư di căn đến xương, đặc biệt là bệnh nhân ung thư vú và ung thư tiền liệt tuyến, có thể biểu hiện tình trạng hạ Ca máu khả năng là do lắng đọng Ca trong các khu vực di căn.
Triệu chứng
Hạ Ca máu thường không có triệu chứng lâm sàng. Các biểu hiện lâm sàng của hạ Ca máu là do rối loạn điện thế màng tế bào. Cũng tương tự như đối với trường hợp tăng calci máu, triệu chứng của hạ Ca máu phụ thuộc vào mức độ cũng như tốc độ của hạ Ca. Các triệu chứng chủ yếu là hậu quả của tăng kích thích thần kinh cơ. Bệnh nhân hạ Ca máu thường van co cứng cơ vùng lưng và chuột rút ở chân. Nếu hạ Ca máu hình thành trong một thời gian ngắn thì các triệu chứng lâm sàng thường xuất hiện rõ hơn. Nếu tốc độ hạ Ca máu chậm và âm ỉ thì có thể gây nên bệnh lý não lan tỏa mức độ nhẹ. Hạ Ca máu nặng với nồng độ Ca huyết tương < 7 mg/dL (< 1.75 mmol/L) có thể gây nên cơn tetany, co thắt thanh quản hoặc co giật toàn thân.
Cơn Tetany là dấu hiệu đặc trưng của hạ Ca máu nặng nề. Nó cũng có thể xuất hiện khi nồng độ Ca ion hóa thấp mặc dù Ca máu toàn phần bình thường như trong trường hợp nhiễm kiềm nặng. Cơn tetany được đặc trưng bằng các trệu chứng cảm giác bao gồm dị cảm ở môi, lưỡi, ngón tay ngón chân, dấu bàn đạp (carpopedal spasm: bàn chân duỗi ra như thể đang đạp xe đạp) có thể kéo dài và gây đau đớn. Trong cơn tetany còn có thể xuất hiện đau cơ toàn thân và co giật các cơ vùng mặt. Cơn tetany có thể là những biểu hiện tự phát hoặc tiềm tàng và cần có các kích thích mới biểu hiện rõ. Cơn tetany tiềm tàng xảy ra khi nồng độ Ca máu giảm nhưng ít trầm trọng hơn: từ 7 đến 8 mg/dL (tương ứng từ 1.75 đến 2.20 mmol/L).
Dấu Trousseau (Trousseau's sign) xuất hiện khi chúng ta đo huyết áp ở cánh tay bệnh nhân và duy trì áp lực cao hơn huyết áp tâm thu 20 mmHg trong vòng 3 phút. Dấu hiệu dương tính khi cổ tay gập lại, khớp bàn – ngón gập lại, ngón tay cái gập lại trong khi các ngón khác ở tư thế duỗi. Dấu Trousseau cũng xuất hiện trong nhiễm kiềm, hạ Mg máu, hạ kali máu, tăng kali máu và ở khoảng 6% những người không hề có biểu hiện rối loạn điện giải nào.
Rối loạn nhịp có thể xuất hiện trong một số trường hợp hạ Ca máu nặng. Điện tim điển hình của hạ Ca máu có QT và ST kéo dài. Thay đổi của quá trình tái cực như sóng T cao nhọn hoặc ngược lại sóng T âm cũng có thể gặp. Trường hợp nặng có thể đưa đến rung thất hoặc bloc nhĩ-thất.
Hạ Ca máu mạn tính gây nên nhiều bất thường khác nhau như da khô và bong vảy, móng tay dễ gãy và tóc khô. Nhiễm nấm candida da cũng có thể gặp trong hạ Ca máu mạn tính nhưng triệu chứng này thường là biểu hiện của thiểu năng cận giáp vô căn (xem phần nguyên nhân). Đục thủy tinh thể có thể gặp trong hạ Ca máu dài ngày và dấu hiệu này không hồi phục khi Ca huyết tương trở về bình thường.
Chẩn đoán
Chẩn đoán hạ Ca máu khi Ca huyết tương toàn phần < 8.8 mg/dL (< 2.20 mmol/L). Khi có biểu hiện lâm sàng thì Ca huyết tương toàn phần thường ≤ 7 mg/dL (≤ 1.75 mmol/L) nếu không có tình trạng nhiễm kiềm đi kèm. Thiếu hụt PTH được đặc trưng bằng hạ Ca huyết tương, tăng PO4 huyết tương và phosphatase kiềm bình thường. Mặc dù lượng Ca niệu thấp nhưng khi so sánh với mức độ giảm Ca máu thì lượng Ca niệu tăng tương đối.
Trong chứng loãng xương hay còi xương, có thể thấy các bất thường điển hình của xương. Nồng độ PO4 huyết tương thường giảm nhẹ và phosphatase kiềm tăng cao phản ánh sự gia tăng huy động Ca từ xương. Định lượng 25(OH)D3 và 1,25(OH)2D3 huyết tương có thể giúp phân biệt thiếu hụt vitamin D với các tình trạng phụ thuộc vitamin D. Còi xương hạ phosphate máu có tính chất gia đình là do mất PO4 qua thận.
Nguyên tắc điều trị
Điều trị hạ calci máu được bắt đầu bằng dùng calci. Việc chọn lựa các dạng chế phẩm chứa calci cũng như cân nhắc sự cần thiết điều trị bằng các thuốc hỗ trợ hay không tùy thuộc vào mức độ của hạ calci máu cũng như các bệnh lý nguyên nhân.
Những bệnh nhân hạ calci máu có triệu chứng lâm sàng hoặc những bệnh nhân có nồng độ calci máu điều chỉnh thấp hơn 1,90 mmol/l (75 mg/l) có thể được điều trị bằng calci đường tĩnh mạch cho đến khi hết triệu chứng hoặc khi nồng độ Ca máu lên trên 1,90 mmol/l. Hạ calci máu mạn tính mức độ trung bình thường được điều trị bằng bù Ca đường uống. Vì calci liên kết với phosphate trong thức ăn và với oxalate để hình thành các dạng muối không hòa tan và không thể hấp thu được qua đường tiêu hóa cho nên Ca uống được hấp thu hiệu quả nhất khi dùng xa bữa ăn. Hiện tại chưa có chế phẩm PTH trên thị trường.
Điều trị hạ calci máu cấp tính
Hạ calci máu cấp tính thường gây nên các biểu hiện lâm sàng. Bệnh nhân có nồng độ calci huyết tương dưới 1,9 mmol/l cần được điều trị bằng calci tĩnh mạch. Truyền 15 mg/kg (0,375 mmol/kg) calci nguyên tố trong vòng 4 đến 6 giờ có thể làm tăng nồng độ calci máu toàn phần lên 0,5 đến 0,75 mmol/l (20 đến 30 mg/l).