cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Họ Thanh phong
Họ này bao gồm khoảng 3 chi và khoảng 100-160 loài cây gỗ hay dây leo, trong đó chi Thanh phong (Sabia) thường là dây leo còn các chi như chi Bào hoa (Meliosma) và Ophiocaryon lại chủ yếu là cây gỗ hay cây bụi. Hai chi này đôi khi được xếp riêng thành họ Bào hoa (Meliosmaceae). Lá thường xanh (hoặc sớm rụng như ở vài loài chi Sabia) mọc so le, mép lá về cơ bản là nhẵn. Hoa lưỡng tính với bao hoa có đài và tràng hoa riêng biệt. Quả nhiều cùi thịt, không nứt hoặc nứt (chi Sabia) hay quả hạch 1 hạt nhiều cùi thịt, không nứt (chi Melosma và Ophiocaryon).
Eucera flavicornis
Eucera flavicornis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Risch mô tả khoa học năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Eucera Thể loại:Động vật được mô tả năm 2003
Trương Minh Ký
Trương Minh Ký (張明記, 1855-1900), tự Thế Tải, hiệu Mai Nham, là nhà giáo, nhà báo, nhà văn, nhà soạn tuồng Việt Nam. Cũng như thầy mình là Trương Vĩnh Ký, ông có nhiều đóng góp quan trọng trong việc phát triển nền văn học Quốc ngữ, được xem là nhà văn viết chữ Quốc ngữ đầu tiên.
Thân thế và sự nghiệp
Theo "Trương gia từ đường thế phả toàn tập" thì nguyên tổ của Trương Minh Ký "Trương Đạt, tự Văn phòng. Ông nguyên quán tỉnh Quảng Bình, phủ Quảng Ninh, huyện Khang Lộc (nay là Phong Lộc) tổng Hoàng Phổ, xã Trường Dục, thiên cư vào tỉnh Bình Định, phủ Quy Nhơn (nay là An Nhơn) huyện Tuy Viễn, tổng Thời Hòa (nay là Mỹ Thuận) thôn Nhơn Thuận (xưa là An Mỹ) lấy nghề nông làm nghiệp". Đệ nhất tổ của Trương Minh Ký là ông Trương Minh Kiều. Tuy gia tộc lập nghiệp tại Bình Định, nhưng "ông tổ đời một (1725-1778) tức người đầu tiên, đầu xuân Mậu Dần, vào khai canh tại Hanh Thông xã, thuộc Gò Vấp nay.". Danh tướng Trương Minh Giảng là hậu duệ đời thứ ba của dòng họ này, còn Trương Minh Ký là đời thứ 5.
Trương Minh Ký nguyên tên là Trương Minh Ngôn (張明言), sinh ngày 23 tháng 10 năm 1855 (nhằm giờ Thìn ngày 13 tháng 9 năm Ất Mão dưới thời Tự Đức) tại làng Hạnh Thông, thuộc tổng Bình Trị Hạ, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh). Sau này, khi được học với thầy Trương Vĩnh Ký (張永記), vì kính phục và muốn noi gương thầy nên đã thêm chữ Kỷ (己) vào sau tên Ngôn (言), đổi tên thành Trương Minh Ký (張明記).
Trương Minh Cẩn, cha của ông, vốn xuất thân từ gia đình buôn bán, là trưởng nam nhưng không nối nghiệp mà theo nghiệp nho. Trương Minh Cẩn có hai vợ, chính thất là bà Phạm Thị Nguyệt và kế thất là bà Đặng Thị Ký. Trương Minh Ký là con trai trưởng của Trương Minh Cẩn và Phạm Thị Nguyệt, có hai người em, một em gái (cùng mẹ) và một em trai (con bà kế thất). Mẹ ông cũng vốn là con dòng Nho giáo nhưng tiếc thay mất rất sớm, khi tuổi đời vừa tròn 25. Trương Minh Ký mồ côi mẹ khi tuổi mới lên 7, nhưng bù lại ông được cha chăm lo giáo dục chu đáo.
Đi học
Ông bắt đầu học chữ Hán với cha và bà nội, học chữ Quốc ngữ với giáo sĩ Puginier Phước là người thành lập giáo xứ Hạnh Thông Tây cách nhà ông chừng hai cây số. Dù đều được giáo sĩ dạy chữ nhưng khác với hai tiền bối nổi danh cùng thời là Trương Vĩnh Ký và Huỳnh Tịnh Của, Trương Minh Ký không cải đạo theo Công giáo.
Là người cực kỳ thông tuệ nên Puginier Phước trước khi ra Bắc nhận nhiệm sở mới đã giới thiệu ông vào Trường Thông ngôn (Collège des Interprèste) và tại đây ông đã gặp được thầy giáo Trương Vĩnh Ký.
Bavapura, Hosakote
Bavapura là một làng thuộc tehsil Hosakote, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Trương Minh Ký
Đi học
Sau đó, ông theo học tại trường Bổn quốc (Collège Chasseloup-Laubat) và đỗ Chứng chỉ Cao đẳng sư phạm (Brevet supérieur des instituteurs) vào năm 19 tuổi.
Cộng tác với thực dân Pháp
Sau khi ra trường, Trương Minh Ký được giữ lại dạy chữ Hán sau khi tốt nghiệp trường Bổn quốc. Trước đó, ông từng làm trợ giáo ở trường Saigon (École normale de Saigon), tục gọi là trường Khải Tường. Năm 1874, được thăng hạng thành thầy giáo dạy giúp. Ông cũng được Trương Vĩnh Ký giới thiệu làm thông ngôn cho các quan chức thuộc địa Pháp, đồng thời làm giáo viên của Trường Sĩ Hoạn (Collège des administrateurs stagiaires).
Năm 1875, 20 tuổi, ông lập gia đình và có tổng cộng ba người vợ, mười ba người con, theo Trương gia từ đường thế phả toàn tập. Nhưng xét theo bản gia phả do chính ông lập thì chỉ thấy tên của bà chính thất là Nguyễn Thị Nhờ - con gái của quan tri huyện Nguyễn Như Cương, quê xã Bình Hòa. Kết quả của cuộc hôn nhân này là mười người con, sáu trai bốn gái.
Năm 1880, với vốn kiến thức rộng, tinh thông nhiều ngoại ngữ, ông được Thống đốc Nam Kỳ Charles Le Myre de Vilers tín nhiệm và giao phận sự dìu dắt mười học sinh trường Bổn quốc, trong đó có Nguyễn Trọng Quản, Diệp Văn Cương sang du học bậc Cao đẳng ở Alger. Ông đã sáng tác Như Tây nhựt trình là tác phẩm thơ trường thiên 2000 câu theo thể song thất lục bát ghi lại hành trình này.
Năm 1881, ông tham gia vào ban biên tập tờ Gia Định Báo (trước đó đã từng có khoảng thời gian dài cộng tác thời Trương Vĩnh Ký làm Chánh tổng tài). Nhiều nhà nghiên cứu khác cho rằng ông làm chủ bút tờ báo từ 1881-1896 như Phan Đăng Thanh - Trương Thị Hòa, Bằng Giang.
Dưới thời Trương Minh Ký, tờ báo chính thức trở thành công báo với hầu hết các trang đều đăng văn bản, nghị định... của chính quyền. Lúc này, Gia Định Báo có hai thay đổi căn bản. Một là, phần Công vụ báo có đăng nguyên văn biên bản các buổi họp của Hội đồng quản hạt Nam Kỳ (do vậy mà có khi báo tăng lên đến 20 trang). Đây là việc vô tiền khoáng hậu, bởi xưa nay các nhà chính trị không bao giờ muốn đưa những chuyện họ bàn bạc lên báo. Hai là, ở phần Thứ vụ, Tạp vụ có dành một phần nhỏ cho những sáng tác văn học, trở thành trang văn học đầu tiên trên báo chí Quốc ngữ nước ta. Hai truyện ngắn văn xuôi Tên chăn bò và Thằng ăn trộm với con heo, viết lại theo nội dung thơ La Fontaine của Trương Minh Ký in trên số ra ngày 1/12/1881 là những truyện đầu tiên của nền văn học chữ Quốc ngữ, giúp ông được mệnh danh là nhà văn Quốc ngữ đầu tiên. Sau này, ông cũng cộng tác tích cực với nguyệt san Thông loại khóa trình của Trương Vĩnh Ký.
Song song đó, có nghi vấn cho rằng Trương Minh Ký từng xuống làm việc tại Mỹ Tho, không rõ thời gian ông đến và đi nhưng theo Trương gia từ đường thế phả toàn tập thì người con thứ năm của ông đã được hạ sinh tại Mỹ Tho vào tháng 3/1883, có thể đây là thời điểm Trương Minh Ký đã ở và làm việc tại đó. Trong những năm tháng ở Mỹ Tho, ông đã giúp dân chúng Gò Công mở đường sá, xây dựng trường học, tạo điều kiện cho con em ở đó có cơ hội đến trường.
Năm 1885, ông dạy tiếng Pháp ở Trường Thông ngôn (Collège des interprètes) cùng Trương Vĩnh Ký.
Sau chuyến đi, trở về Trương Minh Ký được bầu làm ủy viên Hội đồng thành phố Sài Gòn. Ông xin vào làng Tây và làm thông ngôn ngạch Tây (Tây chức thông sự) ở ty Phiên dịch Nam Kỳ từ năm 1890.
Năm 1897, ông làm chủ bút tờ Nam Kỳ cho đến giữa năm 1900, báo đóng cửa.
Trương Minh Ký ngã bệnh và mất đột ngột vào ngày 11 tháng 8 năm 1900 (tức ngày 17 tháng 7 năm Canh Tý), tại Chợ Lớn, thọ 45 tuổi. Mộ của ông được táng bên cạnh mộ vợ ở phía sau nhà thờ gia tộc họ Trương, nằm trong khuôn viên của nhà dân ở đường Nguyễn Văn Nghi, phường 7, Quận Gò Vấp, TP HCM. Ở đây dựng chiếc bia bằng đá hoa cương trên có ghi "CI GIT. Thế Tải Trương Minh Ký. Hàn lâm học sĩ, Tây chức thông sự".
Hiện tại, nhà mồ của Trương Minh Ký đã xuống cấp trầm trọng, chịu cảnh bốn bên lấn chiếm xây nhà. Tấm bia đá cũng đã bị mẻ góc trái trên, được dựng bên án thờ tạm bợ.
Tên đường và tên trường
Từ thời Pháp thuộc, tên của Trương Minh Ký đã được đặt cho một ngôi trường tiểu học trên đường Trần Hưng Đạo. Năm 1957, trường được đổi tên thành Nguyễn Thái Học.
Tên của ông cũng được đặt cho một con đường từ cầu Lê Văn Sĩ đến Lăng Cha Cả. Tuy vậy, đường cũng đã đổi tên thành Lê Văn Sỹ.
Hiện tại, có một con đường nhỏ mang tên ông ở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chú thích
Thể loại:Nhà báo Việt Nam Thể loại:Sinh năm 1855 Thể loại:Mất năm 1900 Thể loại:Dịch giả Việt Nam Thể loại:Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc Thể loại:Người họ Trương tại Việt Nam
Tiếng Pirahã
Tiếng Pirahã (cũng được viết là Pirahá, Pirahán), hay Múra-Pirahã, là ngôn ngữ bản địa của người Pirahã tại bang Amazonas, Brasil. Tiếng Pirahã hiện diện dọc theo sông Maici, một phụ lưu của sông Amazon.
Alcobaça
Alcobaça có thể đề cập đến:
Tiếng Pirahã
Pirahã là phương ngữ duy nhất còn tồn tại của tiếng Mura. Những phương ngữ khác dần biết mất trong những thế kỷ qua, do đa số các nhóm người Mura chuyển sang nói tiếng Bồ Đào Nha. Một ngôn ngữ có thể liên quan, tiếng Matanawi, cũng đã tuyệt chủng. Ước tính có từ 250 đến 380 người nói. Đây không hẳn là một ngôn ngữ bị đe dọa, vì cộng đồng người Pirahã đa số đơn ngữ.
Tiếng Pirahã là chủ đề của nhiều ý kiến gây tranh cãi; ví dụ như, nó cung cấp bằng chứng cho tính tương đối của ngôn ngữ. Điều này một phần do sự khó khăn trong học ngôn ngữ này; và số nhà ngôn ngữ học tiếp xúc trực tiếp với tiếng Pirahã là rất nhỏ.
Ngữ âm
Tiếng Pirahã có một trong những hệ thống ngữ âm đơn giản nhất được biết đến, tương đương hoặc ít hơn tiếng Rotokas (New Guinea) và tiếng Hawai'i. Có học giả cho rằng tiếng Pirahã chỉ có mười âm vị, ít hơn Rotokas một âm vị.
Lập luận 'mười âm vị' này không đã động đến hệ thống thanh điệu trong tiếng Pirahã, gồm ít nhất hai thanh (một được thể hiện bởi dấu sắc, một hoặc không được viết ra hoặc được thể hiện bằng dấu huyền, theo Daniel Everett). Sheldon (1988) cho rằng có ba thanh, cao (¹), trung (²) và thấp (³).
Hệ thống âm vị
Khi ngôn ngữ có ít âm vị và nhiều tha âm vị như tiếng Pirahã và tiếng Rotokas, các nhà ngôn ngữ học có thể có những ý tưởng khác nhau về bản chất ngữ âm của ngôn ngữ.
Phụ âm
được viết là x.
cũng được cho là tha âm vị của. Phụ nữ Pirahã đôi khi chuyển thành.
Ở đây, số âm vị là mười ba, ngang tiếng Hawai'i, nếu nếu được tính là âm vị và chỉ có hai thanh; nêu  là phi âm vị, số âm vị còn mười hai (để so sánh, tiếng Anh có từ 30 đến 45 âm vị, tùy phương ngữ). Tuy nhiên, nhiều trong số này thể hiện sự tha âm vị. Ví dụ, nguyên âm được mũi hóa sau các phụ âm và  (viết là h và x). Ngoài ra,
Everett cho rằng trong tiếng Pirahã không phải âm vị ổn định. Bằng cách phân tích nó là, ông giảm số phụ âm xuống còn bảy.
Từ vựng
Tiếng có một số từ mượn, chủ yếu từ tiếng Bồ Đào Nha. Ví dụ, "kóópo" ("cúp") mượn từ "copo", và "bikagogia" ("kinh doanh") mượn từ "mercadoria".
Số đếm
Theo Everett (1986), tiếng Pirahã có số 'một' (hói) và 'hai' (hoí), phân biệt bằng thanh điệu. Tuy nhiên, trong nghiên cứu 2005, Everett cho rằng tiếng Pirahã hoàn toàn không có số ít, và hói và hoí thực ra có nghĩa là "lượng ít" và "lượng nhiều". Frank và đồng nghiệp (2008) thử nghiệm hai khả năng này với bốn người Pirahã. Mười cục bin được đặt trên bàn, và họ được hỏi rằng có bao nhiêu cục. Câu trả lời của cả bốn người cho thấy tiếng Pirahã có khái niệm một và hai; họ dùng hói với một cục bin, hoí với hai cục bin, và thêm "nhiều" khi hơn hai cục bin.
Thử nghiệm thứ hai, người thực hiện lấy bớt dần đi số bin. Lần này, một người nói hói khi có sáu cục bin còn lại, và cả bốn người dùng hói khi chỉ còn ba cục bin. Dù Frank và đồng nghiệp không có giải thích chính xác hiện tượng trên, họ cả rằng những từ này "có thể có nghĩa như 'ít' và 'ít hơn' hơn là nhất định 'một'".
Không có sự phân biệt giữa danh từ số ít và số nhiều.
Chú thích
Thể loại:Ngôn ngữ chắp dính Thể loại:Ngôn ngữ có thanh điệu Thể loại:Ngôn ngữ Mura
Polycycnis
Polycycnis, viết tắt trong thương mại là Pcn, là một chi Phong lan gồm 7 loài được tìm thấy ở Panama, Costa Rica, Colombia, Guyana, và Peru.
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Danh sách các chi phong lan Thể loại:Cymbidieae
4166 Pontryagin
4166 Pontryagin (1978 SZ6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1978 bởi L. V. Zhuravleva ở Nauchnyj.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1978
Joncreuil
Joncreuil là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Liên kết ngoài
Joncreuil
Bắc Ninh (báo)
Cơ cấu tổ chức
Báo Bắc Ninh do tiến sĩ Nguyễn Tiến Vụ làm Tổng biên tập. Phó tổng biên tập là ông Nguyễn Khắc Tuấn, ông Đào Đình Khoa và ông Lê Thanh Hóa.
Thành tích đạt được
Đầu năm 2004, Báo Bắc Ninh phát triển thêm Báo Bắc Ninh điện tử. Trong dịp kỷ niệm 45 năm Ngày thành lập (ngày 19 tháng 8 năm 2007), báo được tặng Huân chương Lao động hạng Ba.
Liên kết ngoài
Thể loại:Báo chí Việt Nam Thể loại:Truyền thông tại Bắc Ninh Thể loại:Tỉnh ủy Bắc Ninh
Trường âm (tiếng Nhật)
Trường âm là những nguyên âm kéo dài, có độ dài gấp đôi các nguyên âm [あ] [い] [う] [え] [お]. Ví dụ nếu âm あ có độ dài là 01 thì âm ああ có độ dài là 02, nói cách khác nếu dùng khái niệm đơn vị âm thì âm あ có độ dài 1 đơn vị, còn âm ああ có độ dài 2 đơn vị.
Trường âm làm thay đổi nghĩa của từ, ví dụ như:
Trong Hiragana
Thêm vào ngay sau chữ Kana tương ứng.
Trong Katakana
Thêm dấu ー ở phía sau các nguyên âm hoặc âm ghép
Cách ghi trường âm của Romaji
Thêm dấu "-" vào trên đầu của các chữ nguyên âm (ā, ī, ū, ē, ō) ngoại trừ い làm trường âm cho cột え (romaji viết là "ei").
Tham khảo
Thể loại:Hệ thống chữ viết tiếng Nhật
Liparis lobongensis
Liparis lobongensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1920
Hyposada pallidicosta
Hyposada pallidicosta là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposada
Sophronica mediorufoantennata
Sophronica mediorufoantennata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sophronica
Chaetanthera tenella
Chaetanthera tenella là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Less. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Cyornis sanfordi
Cyornis sanfordi là một loài chim trong họ Muscicapidae.
Chaetanthera tenella
Liên kết ngoài
Thể loại:Chaetanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1832
Cyornis sanfordi
Tham khảo
Thể loại:Cyornis Thể loại:Chim Indonesia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Ilybius cinctus
Ilybius cinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1878.
Aoi no Ue (vở kịch)
Aoi no Ue (葵上) là một vở kịch Nō ra đời vào khoảng thời kỳ Muromachi của Nhật Bản, dựa trên nhân vật Nàng Aoi trong tiểu thuyết Truyện kể Genji ra đời vào thời kỳ Heian. Đây là một ví dụ về thể loại kịch Nō thứ tư - kiểu "hỗn hợp". Aoi no Ue là vở kịch đầu tiên trong số rất nhiều vở kịch Nō được sáng tạo dựa trên Truyện kể Genji. Vở kịch này đôi khi được cho là do Zeami Motokiyo biên soạn; phiên bản còn lại của phần lời thoại có thể là một bản có chỉnh lý từ một phiên bản của một tác giả đương đại, Inuō.
Ilybius cinctus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Ilybius
Aoi no Ue (vở kịch)
Vở kịch
Trong phần hậu truyện trước đó, Hoàng tử Genji, người đã kết hôn với vợ là Phu nhân - Nàng Aoi ở độ tuổi còn trẻ, đã lấy một phụ nữ, Nàng Rokujo. Nàng Rokujo đã kết hôn với đông cung thái tử, và đã được chắc chắn trở thành hoàng hậu. Cái chết của chồng cướp đi cơ hội trở thành hoàng hậu của cô và khiến cô mất đi quyền lực. Tiếp diễn sau một chương mà cô bị làm nhục công khai bởi Nàng Aoi, Rokujo tức giận khi thấy Aoi đang mang thai. Genji bắt đầu bỏ bê Rokujo, và trong cơn ghen tuông mù quáng, linh hồn người sống của cô rời bỏ thể xác và ám ảnh Nàng Aoi, khiến cho Aoi phải chết.
Diễn tiến của vở kịch tập trung vào một miko (nữ pháp sư) và một thầy tu đã trừ tà để đuổi linh hồn Nàng Rokujo ra khỏi cơ thể Nàng Aoi. Aoi không hề xuất hiện trên sân khấu - thay vào đó, một bộ kimono trống không đại diện cho cô.
Trình diễn tại Việt Nam
Ngày 11 và 12 tháng 11 năm 2017, trong việc giới thiệu về văn hoá kịch Nō với khán giả Việt Nam, Nhà hát Tuồng Việt Nam, Nhà hát Tuổi trẻ và đoàn kịch Kin no Tokage (金の蜥蜴) - một đoàn kịch Nhật Bản với 13 năm thành lập và phát triển - đã tổ chức hai buổi biểu diễn vở Aoi no Ue, cùng với đó là một trích đoạn trong vở tuồng Sơn Hậu. Đây là một phiên bản cải biên hiện đại với sự kết hợp giữa các thành phần trong dàn nhạc hayashi (bao gồm nghệ thuật hát, trống vai kotsuzumi và sáo nohkan) với âm nhạc đến từ đàn kugo (một dạng đàn hạc của Nhật) và không có các dạng mặt nạ như trong kịch Nō chính thống.
Liên kết ngoài
Thể loại:Noh plays Thể loại:Works based on The Tale of Genji Thể loại:Plays based on novels
Eucera floralia
Eucera floralia là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.
Tham khảo
Thể loại:Eucera Thể loại:Động vật được mô tả năm 1854
Jandaia
Jandaia là một đô thị thuộc bang Goiás, Brasil. Đô thị này có diện tích 864,104 km², dân số năm 2007 là 6244 người, mật độ 7,2 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Goiás
Podalyria microphylla
Podalyria microphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được E.Mey. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Podalyria
Cololejeunea hispidissima
Cololejeunea hispidissima là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Pandé mô tả khoa học đầu tiên..
Liên kết ngoài
Thể loại:Cololejeunea
Colubrina verrucosa
Colubrina verrucosa là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được (Urb.) M.C.Johnst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Liên kết ngoài
Thể loại:Colubrina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1963
Jeugny
Jeugny là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Liparis loliacea
Liparis loliacea là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ridl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Ochyrotica fasciata
Ochyrotica fasciata là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. It is widely distributed in the tropical zone của miền Tân nhiệt đới, bao gồm Brasil, Costa Rica, Cuba, Dominica, Ecuador, Grenada, Guatemala, Jamaica, Peru và Puerto Rico.
Sải cánh dài 12–16 mm. Con trưởng thành bay quanh năm.
Ấu trùng ăn Ipomaea batatas.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ochyrotica
San Giorgio delle Pertiche
San Giorgio delle Pertiche là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, located about 35 km northvề phía tây của Venezia và cách khoảng 14 km northvề phía đông của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 8.617 người và diện tích 18,8 km².
Đô thị San Giorgio delle Pertiche bao gồm các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là làng) Arsego and Cavino.
San Giorgio delle Pertiche giáp các đô thị: Borgoricco, Campo San Martino, Campodarsego, Camposampiero, Curtarolo, Santa Giustina in Colle, Vigodarzere.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Padova Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Veneto
Ilybius confertus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Ilybius
4167 Riemann
4167 Riemann (1978 TQ7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 10 năm 1978 bởi L. V. Zhuravleva ở Nauchnyj.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1978
Acrolejeunea heterophylla
Acrolejeunea heterophylla là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (A. Evans) Grolle & Gradst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Jaraguá
Jaraguá là một đô thị thuộc bang Goiás, Brasil. Đô thị này có diện tích 1888,938 km², dân số năm 2007 là 38825 người, mật độ 19,6 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Goiás
Ochyrotica gielisi
Ochyrotica gielisi là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Panama.
Sải cánh dài khoảng 16 mm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ochyrotica
John Nicolson
John MacKenzie Nicolson (sinh ngày 23 tháng 6 năm 1961) là một nhà báo, phát thanh viên và chính khách người Scotland của Đảng Dân tộc Scotland (SNP).
Kể từ tổng tuyển cử năm 2019, Nicolson đã trở thành Nghị sĩ Quốc hội (MP) của SNP cho Ochil and South Perthshire. Ông trước đây là nghị sĩ của East Dunbartonshire, đã được bầu tại tổng tuyển cử năm 2015, và bị đánh bại tại cuộc tổng tuyển cử năm 2017.
Năm 2015, Nicolson được bổ nhiệm làm người phát ngôn của băng ghế dự bị SNP về Văn hóa, Truyền thông và Thể thao tại Hạ viện và bầu một thành viên của Ủy ban Lựa chọn Văn hóa, Truyền thông và Thể thao của Hạ viện. Sau cuộc bầu cử lại vào năm 2019, MP John Nicolson đã được bổ nhiệm vào Đội Frontbench của Ian Blackford với tư cách là Ngoại trưởng Bóng tối SNP về Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao. Nicolson cũng trở lại với tư cách là thành viên của Ủy ban Kỹ thuật, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao của Hạ viện.
Đời tư
Năm 1999, khi ông là người dẫn chương trình cho BBC Breakfast, Nicolson công khai là người đồng tính trên nhiều tờ báo khác nhau. Ông là người dẫn chương trình truyền hình mạng BBC đầu tiên làm như vậy.
Nicholson sống với người bạn đời lâu năm Juliano Zini.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Chính khách đồng tính nam Thể loại:Sinh năm 1961
Bavihalu, Davanagere
Bavihalu là một làng thuộc tehsil Davanagere, huyện Davanagere, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Davanagere (huyện)
Chaetanthera valdiviana
Chaetanthera valdiviana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Phil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chaetanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1858
Rudolfiella
Rudolfiella, viết tắt Rud. là một chi lan, gồm tám loài bản địa của vùng nhiệt đới Nam Mỹ, Trinidad và Panama.
Liên kết ngoài
Thể loại:Danh sách các chi phong lan
Phlyctaina irrigualis
Phlyctaina irrigualis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phlyctaina
Cyornis hoevelli
Cyornis hoevelli là một loài chim trong họ Muscicapidae.
Tham khảo
Thể loại:Cyornis Thể loại:Chim Indonesia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1903
Nostradamus
Nostradamus (ngày 14 tháng 12 năm 1503 – ngày 2 tháng 7 năm 1566) là bút danh La-tinh hóa chính thức của Michel de Nostredame, bác sĩ và nhà tiên tri người Pháp.
Ông là tác giả cuốn sách "Những lời tiên tri" (Les Propheties), một bộ sưu tập những lời tiên đoán của ông được xuất bản năm 1555. Quyển sách là một tập hợp những bài đoản thi bao gồm 4 câu (thơ tứ tuyệt), mỗi nhóm 100 câu nói về một thế kỷ; những lời lẽ trong quyển sấm ký này mơ hồ, khó hiểu, chúng miêu tả những biến cố được tiên kiến sẽ xảy đến cho thế giới từ giữa thế kỷ 16 cho đến ngày tận thế, theo dự kiến là vào năm 3797 CN. Nhiều người đã luận giải những lời sấm truyền trong đó và liên hệ với các sự kiện đã xảy ra từ thời của ông cho đến tận nay và tiên liệu về những biến động có thể sẽ xảy đến cho nhân loại.
Tiểu sử
nhỏ|upright|Nơi sinh của Nostredame trước khi được đổi tên như hiện nay, [[Saint-Rémy-de-Provence]]
Thời niên thiếu
Năm 15 tuổi Nostredame vào Đại học Avignon theo học bằng tú tài. Sau hơn một năm theo học tại đây (ông dự định học Tam khoa thường thức gồm ngữ pháp, tu từ và lôgic còn hơn là học Tứ khoa có số học, hình học, âm nhạc và thiên văn/chiêm tinh), ông buộc phải rời khỏi Avignon khi ngôi trường này đóng cửa dưới tác động của trận đại dịch đen (nạn dịch hạch).
Sau khi rời khỏi Avignon, Nostredame (theo sự tính toán của chính ông) đã chu du khắp các vùng nông thôn, nghiên cứu về các phương thuốc thảo dược trong vòng 8 năm kể từ năm 1521. Năm 1529, sau nhiều năm làm công việc bào chế thuốc, ông vào Đại học Montpellier bằng tiến sĩ y khoa. Một thời gian ngắn sau thì bị trục xuất khỏi trường bởi người đại diện của trường là Guillaume Rondelet đã phát hiện ra Nostredame từng hành nghề lang y. Theo luật đại học thời đó, bào chế thuốc "thủ công" là một ngành nghề bị cấm và bị vu khống. . Tài liệu về việc trục xuất này (BIU Montpellier, Register S 2 folio 87) cho đến nay vẫn còn lưu giữ trong thư viện của khoa thuộc trường Đại học. Tuy nhiên vẫn có những nhà xuất bản và những người trao đổi thư tín với Nostredame sau này vẫn gọi ông là "bác sĩ". Sau khi bị trục xuất, Nostredame tiếp tục công việc bào chế thuốc và nổi tiếng với thành công với việc bào chế ra "viên thuốc hoa hồng" được cho là có tác dụng chống lại căn bệnh dịch hạch.
Hôn nhân
nhỏ|upright|Căn nhà của Nostradamus tại [[Salon-de-Provence, đã được xây lại sau trận động đất Lambesc năm 1909]] Năm 1547 ông chuyển đến Salon-de-Province, một thị trấn nằm sát biên giới Ý, định cư và tục huyền với Anne Ponsarde Gemelle, một góa phụ giàu có, sau này sinh cho ông đến sáu người con, ba trai và ba gái.
Công trình
Trong cuốn The Prophecies, ông đã sưu tập bộ sưu tập chính, dự đoán xa. Bản in đầu tiên vào năm 1555. Bản thứ hai với 289 lời tiên tri được in 1557. Bản thứ ba, với hàng trăm câu thơ bốn câu, được in vào 1558, nhưng bây giờ chỉ tồn tại sau khi ông chết vào 1568. Bản này chứa 1 không vần và 941 vần thơ 4 câu, nhóm lại 9 tập của 100 và một 42 gọi là "Thế Kỉ".
Xem thêm
nhỏ|Century I, Quatrain 1: 1555 Lyon Bonhomme edition
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà chiêm tinh Thể loại:Ngôn sứ Thể loại:Thầy bói Thể loại:Người Pháp Thể loại:Nhà văn Pháp Thể loại:Nhà văn huyền bí Pháp Thể loại:Tử vong do phù nề Thể loại:Người Bouches-du-Rhône Thể loại:Nhà chiêm tinh Pháp Thể loại:Nhà chiêm tinh thế kỷ 16 Thể loại:Người Pháp gốc Do Thái Thể loại:Mất năm 1566 Thể loại:Dự đoán Thể loại:Sinh năm 1503 Thể loại:Bói toán
Ilybius confusus
Ilybius confusus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1838.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Ilybius
Amerila crockeri
Amerila crockeri là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Podalyria montana
Podalyria montana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Hutch. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Podalyria
4168 Millan
4168 Millan (1979 EE) là một tiểu hành tinh vành đai chính.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1979
Jessains
Jessains là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Liên kết ngoài
Jessains
Eucera frater
Tham khảo
Thể loại:Eucera Thể loại:Động vật được mô tả năm 1878
Saletto
Saletto là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, located about 70 km về phía tây nam của Venezia và cách khoảng 35 km về phía tây nam của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.659 người và diện tích 10,8 km².
Saletto giáp các đô thị: Megliadino San Fidenzio, Montagnana, Noventa Vicentina, Ospedaletto Euganeo, Poiana Maggiore, Santa Margherita d'Adige.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Padova Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Veneto
Macromitrium soulae
Macromitrium soulae là một loài Rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Renauld & Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
Thể loại:Macromitrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Bình An, Châu Thành (Kiên Giang)
Bình An là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.
Địa lý
Xã Bình An có diện tích 33,45 km², dân số năm 2020 là 20.172 người, mật độ dân số đạt 603 người/km².
Hành chính
Xã Bình An được chia thành 9 ấp: An Bình, An Lạc, An Ninh, An Phước, An Thành, An Thới, Gò Đất, Minh Phong, Xà Xiêm.
Lịch sử
Sau năm 1975, Bình An là một xã thuộc huyện Châu Thành.
Ngày 27 tháng 9 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 107-HĐBT về việc chia xã Bình An thành 3 xã lấy tên là xã Bình An, xã Bình Đô và xã Bình Thới.
Nhóm hữu hạn sinh
Trong đại số, các nhóm hữu hạn sinh là các nhóm G có tập sinh hữu hạn S sao cho mọi phần tử thuộc G đều có thể viết thành tích (dưới phép toán nhóm) của hữu hạn số phần tử thuộc tập S, bao gồm cả nghịch đảo của các phần tử đó.
Theo định nghĩa, mọi nhóm hữu hạn đều hữu hạn sinh, bởi S có thể lấy ngay từ G. Mọi nhóm vô hạn nhưng hữu hạn sinh đều phải đếm được nhưng ngược lại, nhóm đếm được thì không nhất thiết phải hữu hạn sinh. Ví dụ nhóm các số hữu tỉ Q cùng phép cộng là một ví dụ về nhóm đếm được nhưng không hữu hạn sinh.
Nhóm abel hữu hạn sinh
Mọi nhóm Abel đều có thể được xem là module trên vành các số nguyên Z, và trong nhóm abel hữu hạn sinh cùng các phần tử sinh x1, ..., xn, mọi phần tử nhóm x đều có thể viết thành tổ hợp tuyến tính của các phần tử sinh này, với các số nguyên α1, ..., αn.
Nhóm con của nhóm abel hữu hạn sinh cũng hữu hạn sinh.
Định lý cơ bản của nhóm Abel hữu hạn sinh sinh phát biểu rằng nhóm Abel hữu hạn sinh là tổng trực tiếp của một nhóm Abel tự do có hạng hữu hạn và một nhóm giao hoán hữu hạn. Mỗi nhóm đó đều duy nhất xê xích đẳng cấu.
Nhóm con
Nhóm con của nhóm hữu hạn sinh không nhất thiết phải hữu hạn sinh. Nhóm con giao hoán tử của nhóm tự do F_2 trên hai phần tử sinh là ví dụ về nhóm con không hữu hạn sinh của nhóm hữu hạn sinh.
Mặt khác, tất cả các nhóm con của nhóm giao hoán đều hữu hạn sinh.
Nhóm con có chỉ số hữu hạn trong nhóm hữu hạn sinh thì luôn hữu hạn sinh, dùng công thức chỉ số Schreier sẽ tìm ra cận của số phần tử sinh cần dùng.
Trong 1954, Albert G. Howson đã chứng minh rằng giao của hai nhóm con hữu hạn sinh của nhóm tự do cũng hữu hạn sinh. Hơn nữa, nếu m và n là số phần tử sinh của hai nhóm con hữu hạn sinh đó thì giao của chúng được sinh bởi không quá số phần tử sinh. Cận trên được cải thiện bởi Hanna Neumann thành, xem giả thuyết Hanna Neumann.
Nhóm mà mọi nhóm con hữu hạn sinh của nó đều hữu hạn được gọi là nhóm hữu hạn địa phương. Mọi nhóm hữu hạn địa phương đều tuần hoàn, tức là mỗi phần tử đều có cấp hữu hạn. Ngược lại, mọi nhóm Abel tuần hoàn đều hữu hạn địa phương.
Ứng dụng
Lý thuyết nhóm hình học nghiên cứu các mối liên hệ giữa tính chất đại số của các nhóm hữu hạn sinh và tính chất tô pô và hình học của các không gian mà các nhóm đó tác động lên.
Thuật ngữ liên quan
Hạng của nhóm thường được định nghĩa là số lực lượng nhỏ nhất của tập sinh của nhóm. Theo định nghĩa, hạng của nhóm hữu hạn sinh có giá trị hữu hạn.
Pool
nhỏ|Người chơi bida Hà Lan [[Niels Feijen tại Giải vô địch Bida châu Âu 2008.]] phải|nhỏ| Một người đang đập bóng Pool là một phân loại của bộ môn bida (bi-a) được chơi trên một bàn có sáu lỗ dọc theo các cạnh, dùng để đưa các quả bóng vào. Mỗi trò chơi bida cụ thể có tên riêng của nó; một số phổ biến bao gồm: tám bóng, bóng đen, chín bóng, mười bóng, bảy bóng, pool thẳng, một lỗ và bank pool.
Thuật ngữ bida lỗ đôi khi cũng được sử dụng cho pool này và được ưa dùng bởi một số cơ quan môn pool nhưng về mặt kỹ thuật là một phân loại rộng hơn, bao gồm các trò chơi như snooker, kim tự tháp kiểu Nga và kaisa, những thứ đó không được gọi là pool. Ở hầu hết các nơi trên thế giới, nó thường được gọi là "bida" (billiards), tương tự như thuật ngữ "bowling" thường được sử dụng để chỉ bowling mười ki.
Ngoài ra còn có các trò chơi kết hợp các khía cạnh của cả bida lỗ và bida carom, chẳng hạn như bida bốn bóng của Mỹ, pool chai, pool cao bồi và bida Anh.
Từ nguyên
nhỏ|Bản in lịch sử mô tả quán rượu bi-a của Michael Phelan tại thành phố New York, ngày 1 tháng 1 năm 1859. Từ nguyên của "pool" là không rõ ràng. Từ điển tiếng Anh Oxford suy đoán rằng "pool" và các trò chơi khác tương tự dùng cây cơ (cây gậy để đánh bóng bida) có nguồn gốc từ poule của tiếng Pháp (dịch theo nghĩa đen là "con gà mái"), trong đó poule là giải thưởng nhận được; hay nói cách khác, nó có thể xuất phát từ động từ pool theo nghĩa kết hợp các đối tượng hoặc cây gậy để chơi. Việc sử dụng lâu đời nhất của từ "pool" để mô tả một trò chơi giống như bida được thực hiện vào năm 1797 trên một tờ báo ở Virginia. OED định nghĩa nó nói chung là "bất kỳ loại bida nào cho hai người chơi trở lên" nhưng lưu ý rằng ý nghĩa cụ thể đầu tiên là "một trò chơi trong đó mỗi người chơi sử dụng một quả bóng có màu đặc biệt làm những quả bóng của người chơi khác đi vào lỗ theo một thứ tự nhất định, người chiến thắng nhận tất cả phần thưởng được góp lại từ khi bắt đầu cuộc chơi" hiện đã lỗi thời và các định nghĩa cụ thể khác của nó đều dành cho các trò chơi bắt nguồn từ Hoa Kỳ. Đế quốc Anh trong hầu hết các thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, pool đề cập cụ thể đến life pool.
Mặc dù pool skittle được chơi trên một bàn bida carom không có lỗ, thuật ngữ pool sau đó bị lạm dụng cho tất cả các trò chơi bida lỗ mới hơn như các môn từng phổ biến tại Hoa Kỳ, và do đó ngoài ngành thể thao bida, trong từ lâu đã có trò bida lỗ một cách chính thức hơn, tên gọi chung cho môn thể thao này vẫn là pool. Định nghĩa trên OxfordDictionaries.com thậm chí không còn cung cấp ý nghĩa lỗi thời được tìm thấy trong phiên bản in và chỉ đề cập đến trò chơi thông thường "sử dụng hai bộ [mỗi] bảy quả bóng màu và được đánh số... với một quả bóng màu đen và một quả bóng màu trắng trên bàn có lỗ".
Lịch sử
Ngoại trừ phiên bản một lỗ, các trò chơi thường được gọi là "pool" ngày nay có nguồn gốc từ hai trò chơi của người Anh được du nhập vào Hoa Kỳ trong thế kỷ 19. Đầu tiên là bida kiểu Anh rồi trở thành bida bốn bóng của Mỹ. Về cơ bản nó là cùng một trò chơi nhưng có thêm một quả bóng màu đỏ để tăng cơ hội ghi điểm. Đây là trò chơi bida phổ biến nhất vào giữa thế kỷ 19 cho đến khi bị soán ngôi bởi bida carom. Các giải đấu bốn bóng của Mỹ đã cố gắng chuyển sang các bàn carom vào những năm 1870 nhưng điều này không cứu được nó khỏi sự phai nhạt dần, giải đấu chuyên nghiệp cuối cùng được tổ chức vào năm 1876. Cowboy pool là một thành viên còn sót lại của nhóm trò chơi này.
Trò chơi thứ hai và có ảnh hưởng lớn hơn là pool kim tự tháp. Đến năm 1850, một biến thể gọi là pool 15 bóng đã trở nên phổ biến. Cả hai trò chơi đã được thay thế bởi pool liên tục vào năm 1888, là tiền thân ngay trước của pool thẳng (1910). Các trò chơi mới được giới thiệu vào đầu thế kỷ 20 bao gồm pool Kelly và tám bóng. Sự xuất hiện đặc biệt của những quả bóng bida với nhiều màu sắc và sự phân chia giữa những quả bóng rắn và sọc xuất hiện vào năm 1889. Trước đó, các quả bóng đối tượng có màu đỏ đậm đồng nhất và chỉ được phân biệt bằng số. Trò pool kim tự tháp của Anh và người chơi life pool là những người đầu tiên áp dụng các quả bóng với màu sắc khác nhau. Các sọc là sự bổ sung cuối cùng.
Trang thiết bị
phải|nhỏ|245x245px| Sơ đồ bàn bida Bida được chơi trên một bàn gồm sáu lỗ. Bàn bida hiện đại thường có kích thước từ 3,5 ft nhân với 7 ft, cho đến 4,5 ft nhân với 9 ft.
Các quả bóng bida có kích thước đường kính từ 2,25 in đến 2,375 in Theo thông số kỹ thuật của thiết bị WPA / BCA (xem bên dưới), trọng lượng có thể từ 5,5 đến 6 oz. (156–170 g) với đường kính 2,25 inch (57,15 mm), ±0,005 inch (0.127 mm). Các bàn bida hoạt động bằng tiền xu hiện đại thường sử dụng một trong ba phương pháp để phân biệt và trả lại bóng về phía trước bàn trong khi các quả bóng được đánh số trở lại một vật chứa không thể tiếp cận cho đến khi được trả lại: bóng bida lớn hơn và nặng hơn các quả bóng khác hoặc dày hơn và nặng hơn, hoặc có lõi từ tính.
Gậy đánh bida (cây cơ) hiện đại thường dài 58,5 inch (148,6 cm) cho pool trong khi trước năm 1980 được thiết kế cho pool thẳng và có chiều dài trung bình 57,5 ​​inch (146,1 cm).
58,5 in cho pool trong khi cơ trước năm 1980 được thiết kế cho pool và có chiều dài trung bình 57,5 in. Để so sánh, cơ của bida carom thường ngắn hơn với các cục lơ lớn hơn và các cơ bida dài hơn sẽ có lơ nhỏ hơn.
Lâm sản ngoài gỗ
thumb|Cây tre là một trong những lâm sản ngoài gỗ quan trọng. Lâm sản ngoài gỗ bao gồm tất cả các sản phẩm có nguồn gốc sinh học và các dịch vụ thu được từ rừng hoặc từ bất kỳ vùng đất nào có kiểu sử dụng đất tương tự, loại trừ gỗ ở tất cả các hình thái của nó. Trước đây người ta khái niệm lâm sản chủ yếu là gỗ, ít quan tâm đến các thành phần khác gỗ. Ngày nay, trong các chiến lược phát triển bền vững của các dự án lâm nghiệp xã hội, nông lâm kết hợp người ta chú ý nhiều đến các lâm sản khác ngoài gỗ.
Nghiên cứu
Nghiên cứu lâm sản ngoài gỗ đã tập trung vào ba khía cạnh: thứ nhất lâm sản ngoài gỗ như một loại hàng hóa tập trung vào thu nhập và thị trường nông thôn; khía cạnh thứ hai như một biểu hiện của kiến thức truyền thống hoặc như một lựa chọn sinh kế cho các nhu cầu hộ gia đình nông thôn; và khía cạnh cuối cùng, như là một thành phần quan trọng của quản lý rừng bền vững và các chiến lược bảo tồn. Những quan điểm thúc đẩy hàng hóa lâm sản có giá trị và các công cụ quan trọng để có thể thúc đẩy việc bảo tồn rừng. Trong một số hoàn cảnh, việc thu thập và sử dụng lâm sản ngoài gỗ có thể là một cơ chế cho việc xóa đói giảm nghèo và phát triển địa phương.
Chú thích
Thể loại:Lâm sản ngoài gỗ Thể loại:Lâm nghiệp
Lý phu nhân (Hán Vũ Đế)
Hiếu Vũ Lý hoàng hậu (chữ Hán: 孝武李皇后), thường gọi Lý phu nhân (李夫人), là một phi tần rất được sủng ái của Hán Vũ Đế Lưu Triệt nhà Tây Hán.
Bà nổi tiếng ca hát giỏi, lại mỹ mạo xinh đẹp, trong số những phi tần của Hán Vũ Đế, bà đặc biệt được khẳng định là cực kỳ sủng ái. Bên cạnh đó, bà cũng là vị phi tần duy nhất tuy chưa từng làm Hoàng hậu, cũng không sinh ra Hoàng đế kế vị nhưng vẫn được truy phong thụy hiệu Hoàng hậu trong lịch sử nhà Hán.
Tiểu sử
Theo Hán thư, Lý phu nhân người ở Trung Sơn, nay là Định Châu, tỉnh Hà Bắc. Không rõ tên thật là gì, nhưng dã sử tương truyền cái tên Lý Nghiên (李妍), không rõ gia thế của bà ra sao, chỉ biết bà có người anh cả là Lý Quảng Lợi, anh thứ Lý Diên Niên (李延年) cùng em là Lý Quý (李季). Ngoài ra, bà có ít nhất một chị gái.
Năm Nguyên Đỉnh thứ 6 (111 TCN), Khi đó là ở triều đại của Hán Vũ Đế Lưu Triệt, Hoàng hậu Vệ Tử Phu được Vũ Đế sủng ái, song đến tuổi già thì sắc đẹp suy giảm, Hoàng đế muốn chọn một người đẹp vào cung. Anh cả của Lý thị là Lý Diên Niên nhân phạm tội mà bị thiến, đưa vào cung nuôi chó, sau đó vì Diên Niên thông hiểu âm luật được Hán Vũ Đế tiếp kiến, ngày càng được Vũ Đế xem trọng.
Một ngày khi hầu hát Vũ Đế, Lý Diên Niên hát một ca khúc:
Lý thị tinh thông âm luật, giỏi đàn ca thi phú, đặc biệt cũng rất giỏi ca múa nên Hoàng đế rất thích. Bà hạ sinh duy nhất một con trai, là Hoàng tử Lưu Bác (刘髆). Anh trai Diên Niên của bà được ban lộc 2.000 thạch, hiệu Hiệp thanh luật (協聲律), giống như Hàn Yên khi trước mà có quyền ra vào trong cung, nên ngày càng kiêu ngạo.
Bệnh nặng không gặp
Về năm mất của bà, sử gia ước đoán rằng bà mất khoảng giữa năm Thái Sơ nguyên niên (năm 104 TCN) đến năm Thái Sơ thứ 4 (năm 101 TCN). Sử ký nói là Lý phu nhân mất sớm (蚤卒; tảo tuất), Hán thư nói là trẻ mà mất sớm (少而蚤卒; thiếu nhi tảo tuất) , chứng tỏ khi mất Lý phu nhân còn rất trẻ.
Khi Lý phu nhân bị bệnh, Hán Vũ Đế rất quan tâm, thường xuyên tới tận nơi thăm nom. Lý phu nhân dùng chăn che lấy mặt nói: "Thần thiếp bị bệnh đã lâu, dung mạo đã xấu xí, không còn như trước nên không muốn để hoàng thượng nhìn thấy. Tâm nguyện duy nhất của thần thiếp là giao phó người anh và em trai của mình cho hoàng thượng". Hoàng đế nói: "Phu nhân bệnh đã lâu, có thể đây là lần gặp cuối giữa trẫm và nàng". Ý của Vũ Đế là muốn nhìn mặt Lý phu nhân lần cuối, tuy nhiên bà vẫn quyết từ chối, nói: "Thần thiếp chưa trang điểm, không dám gặp hoàng thượng". Ông một lần nữa muốn gặp mặt nhưng Lý phu nhân nhất định không cho. Hán Vũ Đế đành phải thở dài ra về.
Sau khi Hán Vũ Đế đi rồi, chị gái của Lý phu nhân lại vội đến khuyên:"Quý nhân sao không nhân cơ hội phó thác anh em trong nhà cho hoàng thượng? Cần gì phải để đức ngài tức giận cơ chứ?". Lý phu nhân trả lời:"Đàn bà là kẻ chỉ hay lấy nhan sắc thờ chồng. Nhan sắc kém, tình duyên sẽ phai nhạt. Nhà vua quyến luyến ta chỉ vì nhan sắc xinh đẹp lúc khỏe mạnh. Nay ta đau, nhan sắc suy kém, so với thiên hạ, ta là kẻ xấu hơn. Nhìn mặt ta, nhà vua sẽ chán, thì nào đâu còn tưởng nhớ đến ta mà ban ân huệ cho anh em ta nữa".
Lý phu nhân qua đời, Hán thư ghi rằng bà được Hán Vũ Đế dùng lễ Hoàng hậu hạ táng. Tuy nhiên chi tiết này khá mâu thuẫn vì khi này Vệ Tử Phu - đương kim Hoàng hậu của Vũ Đế còn sống và đang tại vị, dùng lễ Hoàng hậu để an táng là khó xảy ra. Tuy việc cử hành lễ tang cho phi tần theo nghi thức Hoàng hậu xảy ra vài lần thời nhà Tống và nhà Thanh, song sử sách đều ghi nhận có xảy ra tranh cãi giữa các triều thần và Hoàng đế. Thời Hán lễ giáo triều đình khá nghiêm ngặt, sự kiện không hợp lệ này cùng việc triều thần có phản đối hay không đều không được ghi lại. Nếu Vũ Đế thuận lợi hạ táng Lý phu nhân bằng Hoàng hậu lễ như vậy, có thể là sau khi Vệ Hoàng hậu đã băng thệ. Như vậy cũng khó lý giải vì sao sinh thời Vũ Đế không trực tiếp lập Lý phu nhân làm Kế hậu ngay khi Vệ hậu mất. Cho nên, việc tang lễ Lý phu nhân được cử hành theo lễ Hoàng hậu là không có khả năng.
Truy phong Hoàng hậu
Sau khi Lý phu nhân qua đời, Hán Vũ Đế ra lệnh các hoạ sư vẽ di tượng Lý phu nhân treo ở Cam Tuyền cung.
Năm Thái Sơ thứ 4 (101 TCN), nhờ có công, Lý Quảng Lợi được phong làm Hải Tây hầu (海西侯). Năm Chinh Hòa thứ 3 (90 TCN), Hán Vũ Đế chất tử Thừa tướng Lưu Khuất Li cùng Lý Quảng Lợi âm mưu lập Lưu Bác làm Thái tử. Sự tình bị phát giác, Lưu Khuất Li bị xử tử, còn Lý Quảng Lợi sang đầu hàng quân Hung Nô, nên nhà họ Lý bị diệt vong.
Sau khi Hán Chiêu Đế Lưu Phất Lăng đăng vị, do Trần Hoàng hậu, Vệ Hoàng hậu cùng mẹ đẻ Câu Dặc phu nhân sinh thời đều bị hoạch tội, không xứng hợp táng cùng Hán Vũ Đế, quyền thần Hoắc Quang quyết định truy tặng Lý phu nhân làm Hiếu Vũ Hoàng hậu (孝武皇后), mộ táng của bà gọi Anh lăng (英陵), cách 1 dặm phía Tây Bắc so với mộ táng Mậu lăng (茂陵) của Hán Vũ Đế.
Dã sử cùng truyền thuyết
Cuộc đời của Lý phu nhân để lại rất ít trong sử liệu, nhưng những câu chuyện xoay quanh bà, về nhan sắc cũng như sự sủng ái của Hán Vũ Đế đối với bà đặc biệt khá nhiều.
thumb|trái|250px|Lý phu nhân trong Họa lệ châu tụy tú (畫麗珠萃秀) 初，帝深嬖李夫人，死后常思梦之，或欲见夫人. 帝貌憔悴，嫔御不宁. 诏李少君，与之语曰；“朕思李夫人，其可得见乎？”少君曰：“可遥见，不可同于帷幄. 暗海有潜英之石，其色青，轻如毛羽. 寒盛则石温，暑盛则石冷. 刻之为人像，神悟不异真人. 使此石像往，则夫人至矣. 此石人能传译人言语，有声无气，故知神异也. ”帝曰：“此石像可得否？”少君曰：“愿得楼船百艘，巨力千人，能浮水登木者，皆使明于道术，赍不死之药. ”乃至暗海，经十年而还. 昔之去人，或升云不归，或托形假死，获反者四五人. 得此石，即命工人依先图刻作夫人形. 刻成，置于轻纱幕里，宛若生时. 帝大悦，问少君曰：“可得近乎？”少君曰：“譬如中宵忽梦，而昼可得近观乎？此石毒，宜远望，不可逼也. 勿轻万乘之尊，惑此精魅之物！”帝乃从其谏. 见夫人毕，少君乃使舂此石人为丸，服之，不复思梦. 乃筑灵梦台，岁时祀之.
.
Sau khi Lý phu nhân qua đời, Hán Vũ Đế ngày đêm mơ thấy bà, khiến tâm tình tiều tụy, tần ngự trong cung lo lắng. Sau, Hán Vũ Đế triệu phương sĩ Lý Thiếu Quân, nói:"Trẫm nhớ Lý phu nhân, có cách nào gặp được bà ấy chăng?". Thiếu Quân nói:"Có thể được, nhưng chỉ có thể nhìn qua tấm mành. Thần tìm được một phiến đá thần ở ám hải, đá có màu xanh, nhưng nhẹ như lông vũ. Khi trời lạnh thì ngọc ấm, khi trời nóng thì ngọc lạnh. Cần khắc hình người, không khác gì người thật. Sau đó để bức tượng ở đấy, phu nhân tắc sẽ đến. Loại đá ấy có thể truyền tải lời nói của người, hữu thanh vô khí".
Hán Vũ Đế nói: "Liệu cái này có thể không?". Thiếu Quân tâu:"Thần xin 100 thuyền lầu, 1000 lực sĩ, những người có thể nổi trên mặt nước, tất cả đều giỏi Đạo thuật, bê thuốc trường sinh". Sau, Thiếu Quân đến ám hải, khoảng 10 năm thì quay lại. Những người đi theo, hoặc là chết mất xác, hoặc là giả chết, quay lại cùng chỉ có 4 đến 5 người.
Có được phiến đá này, Hán Vũ Đế mệnh công nhân tạc thành hình tượng Lý phu nhân. Sau khi khắc xong, đặt lụa mỏng lên, thực giống như người sống. Hán Vũ Đế phi thường cao hứng, muốn đến gần “Lý phu nhân”, nhưng Lý Thiếu Quân nói:"Loại đá này có độc! Huống chi hồn phách đều không phải là người sống, bởi vậy chỉ có thể xa xem không thể tới gần!"
Không cho Hán Vũ Đế mạo hiểm chạm vào, Lý Thiếu Quân liền đem tượng đá này đánh nát thành phấn, làm thành thuốc viên dâng cho Hán Vũ Đế ăn vào. Từ đây Hán Vũ Đế không còn có mơ thấy Lý phu nhân. Sau chuyện ấy, Vũ Đế xây Mộng Linh đài, dùng để hiến tế Lý phu nhân.
武帝过李夫人. 就取玉簪搔头. 自此后宫人搔头皆用玉. 玉价倍贵焉.
Chuyện kể rằng, một lần, Hán Vũ Đế tới cung của Lý phu nhân chơi, đột nhiên cảm thấy da đầu rất ngứa ngáy. Chẳng biết làm thế nào, Hán Vũ Đế bèn tiện tay vớ chiếc trâm bằng ngọc của Lý phu nhân để gãi vào chỗ ngứa. Ngay hôm sau, chuyện Hán Vũ Đế dùng trâm ngọc gãi đầu được truyền khắp kinh thành.
Kể từ đó, tại kinh thành nhà Hán, bất kể là cung nữ hay phi tần trong cung hay tiểu thư, mệnh phụ phu nhân nhà quyền thế đều dùng chiếc trâm bằng ngọc để cài lên đầu. Giá ngọc ở Trường An cũng vì thế mà tăng lên gấp cả trăm lần.
有梦草，似蒲，色红. 昼缩入地，夜则出，亦名怀莫. 怀其叶，则知梦之吉凶，立验也. 帝思李夫人之容，不可得，朔乃献一枝，帝怀之，夜果梦夫人. 因改曰怀梦草.
Thời Tây Hán, có một thực vật gọi là Mộng thảo, còn gọi Hoài mộng, bộ dáng giống cây xương bồ, sắc đỏ, ban ngày thì ở lỳ trong lòng đất, khi tối mới từ từ bò ra.
Truyền rằng, chỉ cần mang một chiếc lá của cỏ này đi vào giấc mộng, thì có thể nằm mộng bói ra điều cát hoặc điều hung, hơn nữa có thể lập tức được ứng nghiệm. Lý phu nhân sau khi chết, Hán Vũ Đế thập phần tưởng niệm, rất muốn tìm lại dáng vẻ năm xưa của bà nhưng hoàn toàn không có khả năng. Đông Phương Sóc vì thế dâng lên một chi “Mộng thảo” đến Hán Vũ Đế. Ngày đó, Hán Vũ Đế quả nhiên mơ thấy Lý phu nhân. Bởi vậy đem loại thảo này cải tên là “Hoài mộng thảo”.
Tham khảo
Thể loại:Mỹ nhân Trung Hoa Thể loại:Phi tần nhà Hán Thể loại:Người Hà Bắc
Cololejeunea hoabinhiana
Cololejeunea hoabinhiana là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Tixier mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cololejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Alluaudia
Alluaudia có thể là:
Chaetanthera villosa
Chaetanthera villosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Gillies ex D.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chaetanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1832
Ochyrotica kurandica
Ochyrotica kurandica là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở localities near Kuranda ở miền bắc Queensland.
Sải cánh dài khoảng 16 mm. Cánh trước có hình dáng và màu sắc giống với Ochyrotica connexiva và Ochyrotica celebica. Con trưởng thành bay vào tháng 4, tháng 6 và tháng 7.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ochyrotica
Hyposada posticaria
Hyposada posticaria là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Pectis stenophylla
Pectis stenophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được A.Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.
Danh sách đơn vị hành chính Trung Quốc theo mật độ dân số
Dưới đây là danh sách các đơn vị hành chính của Cộng hoà nhân dân Trung Hoa bao gồm tất cả các tỉnh, khu tự trị, đặc khu hành chính và thành phố trực thuộc trung ương. Lưu ý mật độ dân số được tính vào thời điểm cuối năm 2004
Pectis stenophylla
Liên kết ngoài
Thể loại:Pectis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1886