cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boeing 767
Những phát triển xa hơn
Tháng 12 năm 2011, FedEx Express thông báo hãng sẽ đặt 27 chiếc 767-300F để thay thế dàn máy bay DC-10 chở hàng; hãng nêu các yếu tố góp phần vào quyết định này là đơn hàng của Không quân Hoa Kỳ và quyết định tiếp tục sản xuất mẫu 767 của Boeing. FedEx Express tiếp tục thông báo đơn hàng 19 chiếc kiểu -300F vào tháng 6 năm 2012. Tháng 6 năm 2015, FedEx cho biết hãng đang thúc đẩy việc cho các máy bay cũ ngừng hoạt động, vừa để phản ánh nhu cầu vận tải vừa để hiện đại hóa đội bay của mình. Ngày 21 tháng 7 năm 2015, FedEx đặt đơn hàng 767 lớn nhất với 50 chiếc 767-300F và gợi ý sẽ tiếp tục mua 50 chiếc nữa. FedEx nói hãng đã đặt 106 chiếc 767 chở hàng, dự kiến giao hàng từ 2018 đến 2023.
Tổng quan
thumb|left|Phần mũi chiếc Boeing 767 đang được lắp ráp|alt=Ảnh cận cảnh phần mũi (bộ phận 41) của chiếc 767. Kính máy bay chưa được lắp vào hoàn chỉnh.
Boeing 767 thuộc kiểu máy bay cánh đơn treo tự do, cánh thấp. Cánh có góc xuôi sau 31,5° tối ưu khi bay ở tốc độ hành trình Mach 0,8 (858 km/h). Cánh máy bay có thiết kế siêu tới hạn, mang theo các cánh cản ở mép trước (slats), cánh tà ở mép sau (flaps), cánh liệng trong và ngoài (ailerons), cánh lưng trong và ngoài (spoilers). Khung máy bay sử dụng hợp kim nhôm cải tiến, có bộ cánh làm từ vật liệu composite polymer gia cố sợi carbon, và cửa máy bay và các thành phần làm thon làm từ Kevlar. Tổng trọng lượng máy bay nhờ đó nhẹ hơn 860 kg so với các máy bay đời trước.
Để phân bố đều sức nặng của chiếc máy bay, hãng Boeing sử dụng bộ ba bánh đáp có bốn bánh xe trên bánh đáp chính và hai bánh xe trên bánh đáp mũi. Thiết kế cánh và bánh đáp nguyên thủy đã đáp ứng tốt cả cho mẫu kéo dài là 767-300 mà không cần phải thay đổi quá nhiều. Tuy nhiên, mẫu 767-400ER đòi hỏi phải có bộ bánh đáp lớn hơn và các bánh chính cũng phải phân bố xa nhau hơn, như trên chiếc 777. Để phòng ngừa hư hại có thể xảy ra khi phần đuôi máy bay va chạm với đường băng lúc cất cánh, mẫu 767-300 và 767-400ER được trang bị thêm chống hậu (tailskid) có thể bật ra/thu vào. Mẫu 767 có các cửa ra ở phía đầu và đuôi máy bay, về phía bên trái.
Boeing 767 sử dụng bộ nguồn phụ trợ (APU), hệ thống điện, các bộ phận thủy lực, cơ cấu bay và công nghệ máy tính tương tự như Boeing 757. Sàn buồng lái hai chiếc máy bay có độ cao tương đương và khung cửa sổ có thiết kế tương tự, nhờ đó các phi công có cùng một góc nhìn khi nhìn từ buồng lái của hai chiếc máy bay. Đồng thời nhờ có thiết kế và tính năng tương tự nhau nên các phi công 767 có thể dễ dàng được cấp phép để lái mẫu 757.
Hệ thống bay
thumb|Buồng lái chiếc 767-400ER đã được nâng cấp, sử dụng các màn hình [[Màn hình tinh thể lỏng|LCD thay cho màn hình CRT.|alt=Buồng lái chiếc 767, với các màn hình tinh thể lỏng]]
Boeing 767 được trang bị ba hệ thống thủy lực để điều khiển các cánh lái, bánh đáp và các thiết bị khác. Mỗi động cơ cấp nguồn cho một hệ thống thủy lực riêng biệt, và hệ thống thứ ba sử dụng các máy bơm điện. Người ta còn lắp đặt cho Boeing 767 các tuốc bin khí nén (RAT) để cấp điện cho hệ thống điều khiển cơ bản trong các tình huống khẩn cấp. Cơ cấu điều khiển cánh lưng được áp dụng hệ thống kiểm soát bay fly-by-wire đời đầu, sử dụng tín hiệu điện thay cho hệ thống cáp điều khiển truyền thống. Hệ thống fly-by-wire giúp giảm trọng lượng máy bay và cho phép điều khiển riêng biệt từng chiếc cánh lưng.
Nội thất
Cabin máy bay 767 rộng rãi cho phép lắp đặt hai lối đi trong cấu hình tiêu chuẩn sáu ghế mỗi hàng với hạng thương gia và bảy ghế mỗi hàng với hạng phổ thông. Cấu hình bảy ghế mỗi hàng theo sơ đồ 2–3–2 đặt khoảng 87% tổng số ghế ngồi cạnh cửa sổ hoặc cạnh lối đi. Vì thế, các hành khách chỉ cách lối đi tối đa một ghế. Có thể lắp đặt cấu hình tám ghế mỗi hàng, tuy nhiên như vậy sẽ khiến cabin trở nên chật chội vì thế nó ít được áp dụng.
Mẫu 767 có chỗ để hành lý rộng hơn và có nhiều nhà vệ sinh trên số khách hơn những loại máy bay trước đó. Chỗ để hành lý rộng rãi và chắc chắn hơn, nhờ đó các hành khách không cần phải xếp gọn hành lý như trước, cũng như có thể để được hành lý xách tay nặng hơn trước. Phía đuôi máy bay là nhà bếp lớn, phục vụ được nhiều bữa ăn hơn và yêu cầu tiếp tế tại các sân bay cũng đơn giản hơn. Cửa máy bay trượt lên phía trên, và những cánh cửa thường xuyên đóng/mở thường được trợ lực bằng điện. thumb|Chiếc 767-300ER của [[British Airways 767-300ER bật cánh tà sau khi cất cánh|alt=Nhìn phía dưới một chiếc máy bay đang bay]]
Vào năm 2000, kiểu nội thất theo phong cách Boeing 777, còn gọi là Boeing Signature Interior, được áp dụng cho mẫu 767-400ER. Nội thất Signature Interior xuất hiện trên những chiếc 767 mới, bao gồm chỗ để hành lý lớn, trần cong và hệ thống chiếu sáng gián tiếp. Chiếc 767-400ER cũng sử dụng loại cửa sổ lớn như trên chiếc 777. Những chiếc 767 cũ hơn cũng có tùy chọn nâng cấp lên nội thất Signature Interior. Một số hãng hàng không chọn áp dụng phiên bản cải biến đơn giản hơn gọi là Enhanced Interior, chỉ gồm trần cong và hệ thống chiếu sáng gián tiếp cũng như những chỉnh sửa nhỏ khác lên cấu trúc cabin máy bay, hoặc những bản cải biến của bên thứ ba như gói NuLook 767 của Heath Tecna.
Các phiên bản
Dòng máy bay 767 có ba phiên bản chiều dài khác nhau. Các phiên bản theo thứ tự từ ngắn nhất đến dài nhất là 767-200, 767-300, và 767-400ER. Các phiên bản tầm bay xa gồm có 767-200ER và 767-300ER, phiên bản chở hàng gồm có mẫu 767-300F và những chiếc 767-200 và 767-300 được hoán cải để chuyên chở hàng hóa.
Khi gọi tên những phiên bản khác nhau, Boeing và các hãng hàng không thường rút gọn tên dòng máy bay (767) và tên phiên bản (ví dụ -200 hay -300) thành dạng ngắn gọn (ví dụ "762" hay "763" ). Phía sau chỉ số sức chứa có thể có hoặc không có ký hiệu tầm bay. Hệ thống định danh chủng loại máy bay của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) cũng có cách gọi tên tương tự, chỉ thêm một chữ cái vào phía trước để xác định nhà sản xuất của máy bay; theo đó tất cả các mẫu 767-200 và 767-300 được gọi chung là "B762" và "B763" theo thứ tự, và mẫu 767-400ER được gọi là "B764."
767-200
nhỏ|767-200 của United Airlines tại [[sân bay Berlin Tegel, Berlin, Đức vào ngày 30 tháng 12 năm 2012]] Boeing 767-200 là mẫu máy bay đầu tiên trong dòng 767, được United Airlines đưa vào khai thác đầu tiên vào năm 1982. Loại máy bay này chủ yếu được các hãng hàng không Hoa Kỳ sử dụng trên các đường bay quốc nội giữa các thành phố lớn như từ Los Angeles đến Washington. Vào ngày 1 tháng 2 năm 1985, chiếc 767-200 của Trans World Airlines trở thành chiếc máy bay đầu tiên bay ETOPS vượt qua Đại Tây Dương, theo quy định phạm vi 90 phút. Có tổng cộng 128 chiếc loại này được đặt và giao hàng. Tính đến tháng 7 năm 2016, có 44 chiếc chở khách và chở hàng (hoán cải) vẫn đang hoạt động. Mẫu này cạnh tranh với chiếc Airbus A300 và A310.
Mẫu 767-200 bị dừng sản xuất vào cuối thập niên 1980 khi mẫu tầm bay xa là 767-200ER ra mắt và thay thế nó. Một số chiếc 767-200 được nâng cấp lên để đáp ứng các tiêu chí về tầm bay xa. Năm 1998, Boeing đưa ra đề nghị chuyển đổi chiếc 767-200 thành phiên bản chở hàng 767-200SF (Special Freighter), và ủy quyền cho Israel Aerospace Industries thực hiện việc chuyển đổi này từ năm 2005. Việc chuyển đổi gồm có lắp đặt cửa chất dỡ hàng, gia cố sàn khoang chính và lắp đặt các thiết bị giám sát tải trọng. Chiếc 767-200SF được coi như là bản thay thế cho mẫu máy bay chở hàng Douglas DC-8.
767-2C
Boeing 767-2C là chiếc máy bay vận chuyển hàng hóa thương mại dựa trên mẫu 767-200 với thiết kế cánh của mẫu -300 và buồng lái được nâng cấp. Theo hợp đồng ký kết với Không quân Hoa Kỳ năm 2011, Boeing lắp ráp bốn chiếc máy bay thử nghiệm – hai chiếc 767-2C và hai chiếc KC-46 – mẫu máy bay tiếp nhiên liệu trên không dựa trên chiếc 767-2C. Ngày 29 tháng 12 năm 2014, chiếc 767-2C đầu tiên trong chương trình KC-46 của Không quân Hoa Kỳ đã cất cánh lần đầu tiên. Chiếc 767-2C thứ hai hoàn thành chuyến bay đầu tiên vào ngày 25 tháng 4 năm 2016. Tính đến tháng 2 năm 2017, Không quân Hoa Kỳ đã đặt mua 38 chiếc KC-46 trong tổng số 179 chiếc đơn vị này dự định sẽ mua trong tương lai.
767-200ER
thumb|Máy bay 767-200ER của [[Aeroméxico trong màu sơn SkyTeam hạ cánh xuống sân bay quốc tế McCarran|alt=Nhìn nghiêng chiếc 767 màu bạc, trên thân có chữ SKYTEAM và AeroMexico, đang hạ cánh]]
767-300
Boeing 767-300 là mẫu 767 thân dài đầu tiên, được đưa vào khai thác kể từ năm 1986. Mẫu 767-300 có chiều dài 54,9 m, dài hơn 6,43 m so với mẫu 767-200 nhờ kéo dài phần thân ngay trước và ngay sau cánh máy bay. Nhờ thiết kế chiếc 767 ban đầu có tiềm năng nâng cấp, người ta giữ lại động cơ, cánh và hầu hết các hệ thống trên mẫu -200 để áp dụng cho mẫu -300. Các thay đổi gồm có việc lắp đặt thêm một cánh cửa ra vào ở giữa máy bay, phía trước cánh bên trái. Sau này, các động cơ Pratt & Whitney PW4000 và Rolls-Royce RB211 ra mắt, mạnh mẽ hơn các động cơ trước đó. Khả năng chuyên chở lớn hơn của mẫu 767-300 được tận dụng trên các đường bay đông khách nối liền châu Á và châu Âu. Boeing đã giao 104 chiếc 767-300 và tính đến tháng 7 năm 2016, có 54 chiếc vẫn đang hoạt động. Mẫu này cạnh tranh với chiếc Airbus A300.
767-300ER
thumb|Chiếc 767-300ER của [[All Nippon Airways đang hạ cánh xuống sân bay quốc tế Narita|alt=Nhìn nghiêng một chiếc máy bay hai động cơ màu xanh và trắng đang bay, bánh đáp đã hạ]]
767-300ER là mẫu tầm bay xa của chiếc 767-300, thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên với hãng American Airlines vào năm 1988. Nó có thể bay được xa hơn nhờ có sức chứa nhiên liệu lớn hơn và trọng lượng cất cánh tối đa cao hơn – 184.612 kg. Các cải tiến trong thiết kế cho phép đưa con số này lên 186.880 kg vào năm 1993. Mẫu máy bay sử dụng một trong các loại động cơ Pratt & Whitney PW4000, General Electric CF6 hoặc Rolls-Royce RB211, chủ yếu thực hiện các đường bay dài như từ Los Angeles đến Frankfurt. Sự kết hợp giữa sức chứa lớn và tầm bay xa khiến mẫu 767-300ER trở nên hấp dẫn đối với các hãng hàng không. Nhờ đó -300ER trở thành mẫu máy bay 767 thành công nhất, với doanh số cao hơn tất cả các phiên bản khác gộp lại. Tính đến tháng 2 năm 2017, Boeing đã giao 583 chiếc 767-300ER. Vào tháng 7 năm 2016, có 441 chiếc trong số đó đang hoạt động. Mẫu 767-300ER cạnh tranh trực tiếp với Airbus A330-200.
767-300F
Mẫu 767-300F là phiên bản chở hàng dựa trên mẫu 767-300ER, được khai thác bởi các hãng vận chuyển hàng hóa mà mở đầu là UPS Airlines vào năm 1995. Boeing 767-300F có thể chứa được 24 pallet tiêu chuẩn (220 cm × 320 cm) ở khoang chính và 30 thùng hàng LD2 ở khoang chở hàng, với tổng dung tích hàng hóa 438 m³. Chiếc máy bay có một cửa ở khoang chính cho các phi công, hai cửa bên trái và một cửa bên phải sử dụng để chất dỡ hàng ở khoang hàng hóa. Boeing đã giao một chiếc -300F phiên bản thị trường cho Asiana Airlines vào ngày 23 tháng 8 năm 1996; mẫu này được trang bị hệ thống quản lý hàng hóa với tùy chọn lắp đặt hệ thống làm lạnh và các trang thiết bị dành cho phi hành đoàn. Tính đến tháng 2 năm 2017, hãng đã giao 123 chiếc 767-300F và đang lắp đặt 69 chiếc. Đến tháng 7 năm 2016, có 134 chiếc cả phiên bản hàng hóa lẫn hoán cải từ bản chở khách đang hoạt động.
Metacyclops gasparoi
Metacyclops gasparoi là một loài động vật giáp xác nước ngọt trong họ Cyclopidae. Chúng là loài đặc hữu của Ý.
Tham khảo
Thể loại:Metacyclops Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
Boeing 767
767-400ER
thumb|right|Chiếc 767-400ER của [[United Airlines đang tiếp cận sân bay Frankfurt|alt=Máy bay hai động cơ màu trắng đuôi xanh đang hạ cánh với bánh đáp đã bật mở]] Boeing 767-400ER là mẫu máy bay đầu tiên của hãng được nâng cấp chiều dài đến hai lần, bước vào hoạt động thương mại lần đầu vào năm 2000 với hãng Continental Airlines. Nó có chiều dài 61,3 m, dài hơn 6,43 m so với mẫu -300. Cánh máy bay rộng hơn 4,36 m nhờ thêm vào các cánh gập (raked wingtips). Ngoài ra, buồng lái máy bay cũng được cải tiến, bánh đáp được thiết kế lại, và khoang máy bay được nâng cấp theo phong cách Signature Interior. Cấp nguồn cho máy bay là các động cơ Pratt & Whitney PW4000 hoặc General Electric CF6 đời mới.
Cục Hàng không Liên bang phê chuẩn cho mẫu 767-400ER bay ETOPS 180 phút thậm chí trước khi nó đi vào hoạt động. Bởi sức chứa nhiên liệu không thay đổi so với mẫu trước, mẫu 767-400ER có tầm bay 10.418 km, thấp hơn các mẫu tầm bay xa trước đó. Khoảng cách này bằng khoảng cách từ Thâm Quyến đến Seattle. Boeing không phát triển mẫu 767-400, và mẫu tầm xa hơn nữa là 767-400ERX được chào bán vào năm 2000 nhưng bị hủy bỏ một năm sau đó, khiến cho mẫu 767-400ER là phiên bản duy nhất của mẫu 767 lớn nhất. Kể từ năm 2014, Boeing không còn để mẫu 767-400ER và mẫu -200ER trong bảng giá. Tổng cộng có 37 chiếc máy bay được giao cho hai hãng khách hàng là Continental Airlines (đã sáp nhập với United Airlines) và Delta Air Lines. Tất cả những chiếc máy bay này đều vẫn hoạt động tính đến tháng 7 năm 2016. Một chiếc khác được sử dụng với vai trò là mẫu thử quân sự và sau này trở thành phương tiện vận chuyển VIP. Mẫu này cạnh tranh với chiếc Airbus A330-200.
Quân sự
Boeing 767 còn phục vụ trong quân sự và chính phủ, với vai trò từ giám sát trên không, tiếp nhiên liệu và vận tải chiến lược cho đến vận chuyển VIP. Những chiếc 767 sử dụng trong quân sự thường dựa trên phiên bản bay xa nhất là mẫu 767-200ER.
thumb|Máy bay E-767 của [[Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản|alt=Nhìn nghiêng chiếc máy bay quân sự của Nhật Bản trên đường băng sân bay, với cảm biến được đặt trên lưng]]
thumb|right|Chiếc KC-767A của [[Không quân Ý|alt=Chiếc máy bay KC-767 đang tiếp nhiên liệu cho một chiếc B-52 ở góc trái thông qua vòi bơm]]
767-400ERX
Năm 2000, Boeing chào bán mẫu 767-400ERX, phiên bản tầm bay xa của -400ER. Mẫu máy bay được giới thiệu cùng thời điểm với mẫu 747X và sử dụng những động cơ tương tự như 747X – Engine Alliance GP7000 và Rolls-Royce Trent 600. Nhà sản xuất cho biết mẫu máy bay này có thể bay quãng đường dài 12.023 km. Thời điểm đó, hãng Kenya Airways đặt ba chiếc 767-400ERX để bổ sung vào đội máy bay 767 của mình, nhưng khi Boeing ngừng phát triển mẫu này vào năm 2001, hãng chuyển sang đặt mua mẫu 777-200ER.
Các hãng khai thác
Các hãng hàng không đặt nhiều 767 nhất là FedEx, Delta Air Lines, All Nippon Airways và United Airlines. Delta Air Lines là khách hàng lớn nhất, với 117 chiếc 767 đã nhận. Hãng này cũng là khách hàng duy nhất khai thác tất cả các phiên bản chở khách của chiếc 767 chỉ trừ mẫu 767-200ER. Chiếc Boeing 767 thứ 100 của hãng là một chiếc 767-400ER và đã được giao vào tháng 10 năm 2000. FedEx xác nhận hãng đã đặt hàng 50 chiếc phiên bản vận tải, dự kiến giao từ năm 2018 đến 2023. United Airlines là hãng hàng không duy nhất sử dụng tất cả các phiên bản của dòng 767 ER (762ER, 763ER và 764ER) tính đến tháng 11 năm 2012. Hãng vận tải sử dụng nhiều máy bay 767 nhất là UPS Airlines, với 59 chiếc trong đội bay tính đến tháng 2 năm 2017.
Tổng cộng có 742 chiếc máy bay (ở tất cả các phiên bản 767) đang hoạt động tính đến tháng 7 năm 2016, của các hãng Delta Air Lines (91), UPS Airlines (59), United Airlines (51), American Airlines (40), Japan Airlines (40), All Nippon Airways (37) và nhiều hãng khác.
Tổng quan các mẫu
thumb|Máy bay 767-300ER của [[Ukraine International Airlines tại sân bay Ben Gurion]]
Tai nạn và sự cố đáng chú ý
Tính đến tháng 3 năm 2017, Boeing 767 đã có liên quan đến 48 sự cố hàng không, trong đó có 16 vụ tai nạn khiến thân máy bay hư hại hoàn toàn. Sáu vụ rơi máy bay trong đó có ba vụ không tặc đã khiến tổng cộng 851 người thiệt mạng. Chuyến bay 004 của Lauda Air là vụ tai nạn làm chết người đầu tiên, xảy ra gần Bangkok vào ngày 26 tháng 5 năm 1991, sau khi hệ thống thổi ngược (thrust reverser) trên động cơ bên trái chiếc 767-300ER bất chợt được kích hoạt trong khi máy bay đang bay, khiến 223 người tử vong; sau tai nạn tất cả các hệ thống thổi ngược bị ngừng sử dụng cho đến khi một thiết kế mới được đưa ra. Các nhà điều tra xác định rằng lỗi xảy ra liên quan đến một cái van điện vốn được sử dụng trên các máy bay Boeing mới. Sau đó người ta lắp đặt một loại chốt khóa mới trên những chiếc máy bay bị ảnh hưởng, bao gồm cả những chiếc 767. Ngày 31 tháng 10 năm 1999, chuyến bay 990 của EgyptAir, một chiếc 767-300ER, đã rơi xuống Nantucket, Massachusetts, tại hải phận quốc tế, khiến toàn bộ 217 người thiệt mạng. Ban An toàn Giao thông Quốc gia Hoa Kỳ (National Transportation Safety Board – NTSB) xác định nguyên nhân khả dĩ là do hành động cố ý của cơ phó, nhưng Ai Cập không đồng tình với kết luận này. Vào ngày 15 tháng 4 năm 2002, chuyến bay 129 của Air China, một chiếc 767-200ER, đã đâm vào một ngọn đồi trong thời tiết xấu khi đang cố hạ cánh xuống sân bay quốc tế Gimhae ở Busan, Hàn Quốc. Vụ tai nạn khiến 129 trong số 166 người trên máy bay tử vong; nguyên nhân sau đó được xác định là do lỗi phi công.
thumb|Chiếc máy bay trong vụ "[[Tàu lượn Gimli|Gimli Glider" đậu tại Cảng Hàng không và Không gian Mojave vào tháng 2 năm 2008|alt=Nhìn nghiêng chiếc máy bay của Air Canada đang đậu tại sa mạc, với cầu thang đặt gần cửa chính máy bay]]
Bộ Tiết (卩)
Bộ Tiết (卩) là một trong 23 bộ thủ được cấu tạo từ 2 nét trong số 214 Bộ thủ Khang Hy. Theo từ điển Hán-Việt của Trần Văn Chánh thì chữ 卩 là chữ 節 (tiết, tiệt) thời xưa. Như vậy, chữ 卩 có thể hiểu là đốt, đoạn.
Boeing 767
Tai nạn và sự cố đáng chú ý
Chiếc 767 đã bị cướp sáu lần, trong đó có ba vụ gây thiệt hại về người, làm tổng cộng 282 hành khách tử vong. Ngày 23 tháng 11 năm 1996, chiếc 767-200ER trong chuyến bay 961 của Ethiopian Airlines đã bị cướp và buộc phải đáp xuống mặt nước Ấn Độ Dương gần quần đảo Comoro khi hết nhiên liệu, khiến 125 trong số 175 người trên máy bay thiệt mạng; với những vụ máy bay buộc phải hạ cánh trên mặt nước như thế này, rất hiếm khi có người sống sót. Trong sự kiện 11 tháng 9 vào năm 2001, hai chiếc 767 đã được sử dụng để đâm vào Trung tâm Thương mại Thế giới, khiến hai tòa tháp chính của khu phức hợp bị sụp đổ. Chiếc 767-200ER trong chuyến bay 11 của American Airlines đâm vào tòa tháp phía bắc, khiến 92 người trên máy bay tử vong, và chiếc 767-200 trong chuyến bay 175 của United Airlines đâm vào tòa tháp phía nam, khiến toàn bộ 65 người trên khoang tử vong. Hơn 2.600 người khác thiệt mạng khi hai tòa tháp đổ sụp xuống. Một âm mưu giấu bom trong giày bất thành vào năm 2001 liên quan đến một chiếc 767-300ER của American Airlines khiến các cơ quan hữu quan phải yêu cầu hành khách cởi giày ra khi kiểm tra tại các chốt an ninh sân bay Hoa Kỳ.
Bộ Tiết (卩)
Liên kết ngoài
026
Boeing 767
Tai nạn và sự cố đáng chú ý
Tháng 1 năm 2014, Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ đưa ra chỉ thị yêu cầu kiểm định bánh lái độ cao của hơn 400 chiếc 767 bắt đầu từ tháng ba; trong đó tập trung vào kiểm tra các mối nối và các bộ phận khác có thể làm kẹt bánh lái. Vấn đề này được xác định từ năm 2000 và đã được nhắc đến trong nhiều bản tin dịch vụ của Boeing. Việc kiểm định và sửa chữa phải được hoàn thành trong sáu năm. Ngoài ra, có nhiều vụ phao cứu hộ tự bung trong khi máy bay đang bảo dưỡng, hay thậm chí đang bay. Cuối năm 2015, Cục Hàng không Liên bang đưa ra chỉ thị sơ bộ nhằm khắc phục sự cố này.
Ngày 28 tháng 10 năm 2016, chiếc 767-300ER trong chuyến bay 383 của American Airlines, chở 161 hành khách và 9 thành viên phi hành đoàn, đã hủy bỏ cất cánh tại sân bay quốc tế O'Hare sau khi cánh quạt của động cơ GE CF6-80C2 bên phải đột nhiên vỡ tung. Các mảnh động cơ xuyên thủng cánh máy bay khiến nhiên liệu chảy ra và thiêu cháy phần bên phải chiếc máy bay. Hành khách và phi hành đoàn sơ tán khỏi chiếc máy bay an toàn, chỉ có 20 hành khách và một tiếp viên bị thương nhẹ khi sử dụng phao cứu hộ.
Nghỉ hưu và trưng bày
thumb|Chiếc "The Spirit of Delta" tại [[Bảo tàng máy bay Delta|alt=Nhìn nghiêng một chiếc máy bay hai động cơ của Delta Air Lines đang đậu, có cầu thang đặt gần cửa ra vào máy bay]]
Khi những chiếc 767 mới lăn bánh khỏi xưởng sản xuất, thì những chiếc cũ đã hoạt động trong thời gian dài cũng được nghỉ hưu và tháo dỡ. Tuy nhiên có một chiếc 767 được giữ lại để triển lãm. Chiếc máy bay này mang số đăng ký N102DA và là chiếc 767-200 đầu tiên của hãng Delta Air Lines, đồng thời là chiếc thứ 12 được lắp ráp. Những công nhân góp sức mua chiếc máy bay này vào năm 1982 đặt tên cho nó là "The Spirit of Delta" (Linh hồn của Delta). Quá trình trùng tu chiếc máy bay hoàn tất vào năm 2010 tại Bảo tàng máy bay Delta ở Atlanta, Georgia. Nội ngoại thất chiếc máy bay được giữ nguyên như những ngày đầu. Nhà để máy bay được nâng cấp từ năm 2013 và đến nay đã hoàn tất, cho phép khách du lịch tham quan mỗi ngày.
Vào tháng 6 năm 2005, bốn chiếc 767-200 đã nghỉ hưu của American Airlines được tháo dỡ tại Roswell, New Mexico. Người ta giữ lại phần mũi máy bay để sử dụng trong điện ảnh hoặc bán cho các nhà sưu tập. Khoang lái của một trong bốn chiếc máy bay đó, số hiệu N301AA – chiếc 767-200 đầu tiên giao cho American Airlines và là chiếc thứ tám được lắp ráp, đã được vận chuyển đến Victorville, California để trùng tu và trưng bày. Năm 2013, phần khoang lái chiếc N301AA được trưng bày tạm thời tại một vị trí thuộc Bảo tàng Hàng không Hoa Kỳ (American Museum of Aviation), một tổ chức phi lợi nhuận tại Las Vegas, Nevada, cùng với những hình ảnh về hãng hàng không American Airlines.
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay hai động cơ phản lực Thể loại:Máy bay theo giai đoạn Thể loại:Khởi đầu năm 1981
Tokugawa Ienari
Tokugawa Ienari (徳川 家斉) là vị Tướng Quân thứ 11 của Mạc phủ Tokugawa tại Nhật Bản, ông cũng là vị Tướng Quân nắm quyền lâu nhất (từ 1787 đến 1837).
Niên đại
Những năm Ienari làm Tướng Quân có hơn một niên đại (nengō).
Liên kết ngoài
Thể loại:Gia tộc Tokugawa Thể loại:Shogun Tokugawa Thể loại:Mất năm 1841 Thể loại:Sinh năm 1773
Megachile texensis
Megachile texensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1956.
Tham khảo
T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1956
Tipula verecunda
Tipula verecunda là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Thalassiodracon
Thalassiodracon là một chi thằn lằn cổ rắn, được Storrs mô tả khoa học năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Plesiosauria Thể loại:Thalassiodracon Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 1996
Oxycorynoides ponomarenkoi
Tham khảo
Thể loại:Oxycorynoides
Acrocercops goniodesma
Acrocercops goniodesma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Java, Indonesia. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1934. Ấu trùng ăn các loài Magnoliaceae.
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Brias
Brias là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Pas-de-Calais
Javier Maroto
Javier Ignacio Maroto Aranzabal (gọi đơn giản là Javier Maroto) là một chính khách Tây Ban Nha phục vụ như thượng nghị sĩ từ Castile và León kể từ ngày 24 tháng 7 năm 2019 và là người phát ngôn của Nhóm nổi tiếng tại Thượng viện kể từ ngày 30 tháng 7.
Ông là Thị trưởng Vitoria-Gasteiz, từ năm 2011 đến 2015, thủ đô của xứ Basque và tỉnh Álava. Đồng thời, ông từng là thành viên của Quốc hội Basque và năm 2016, ông được bầu làm Thành viên của Đại hội Đại biểu cho đến năm 2019.
Đời sống gia đình
Vào tháng 6 năm 2015, Maroto tuyên bố đính hôn với bạn đời lâu năm là ông Jose "Josema" Rodríguez. Đám cưới được tổ chức vào ngày 18 tháng 9 năm 2015 tại tòa thị chính của Vitoria. Đám cưới đạt được ý nghĩa chính trị khi được thông báo rằng Thủ tướng Mariano Rajoy, người đã thách thức luật phê duyệt hôn nhân đồng giới khi ông là lãnh đạo phe đối lập, sẽ tham dự đám cưới với tư cách khách mời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1972 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Chính khách đồng tính nam
Oxycorynoides rohdendorfi
Oxycorynoides rohdendorfi là một loài bọ cánh cứng trong họ Nemonychidae. Loài này được L. Arnoldi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Oxycorynoides
Tipula virgatula
Tipula virgatula là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Metacyclops postojnae
Metacyclops postojnae là một loài động vật giáp xác nước ngọt trong họ Cyclopidae. Chúng là loài đặc hữu của Slovenia.
Tham khảo
Thể loại:Metacyclops Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
Bộ Hán (厂)
Bộ Hán (厂), nghĩa là sườn núi, là một trong 23 bộ thủ được cấu tạo từ 2 nét trong số 214 Bộ thủ Khang Hy.
Trong Khang Hi tự điển, có 129 ký tự (trong tổng số 49.030) được tìm thấy dưới bộ thủ này.
Liên kết ngoài
027
Megachile thoracica
Megachile thoracica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.
Tham khảo
T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1853
Thomas Moore
Thomas Moore (28 tháng 5 năm 1779 – 25 tháng 2 năm 1852) là một nhà thơ, nhạc sĩ, nhà kinh tế người Ireland.
Tiểu sử
Thomas Moore sinh ở Dublin, Ireland trong một gia đình buôn bán. Ông tốt nghiệp trường Trinity College năm 1798 ở Dublin. Năm 1799 Moore sang London. Năm 1800 ông in bản dịch thơ Anacreon, tập thơ Poems by the late Thomas Little (Thơ của Thomas Little đã quá cố) và trở thành một người nổi tiếng. Năm 1803 Moore sang làm việc ở đảo Bermuda, từ đó ông đi sang Canada và Mỹ. Sau đó ông trở về Anh và năm 1807 xuất bản Irish Melodies (Những giai điệu Ireland). Năm 1815 ông in tác phẩm lớn nhất của mình Lalla Rookh – là tác phẩm được coi là sánh ngang hàng với những trường ca về phương Đông của Lord Byron, một người bạn thân của Moore. Lalla Rookh được dịch sang tiếng Ba Tư và được người Ba Tư gọi là "một thiên sử thi vĩ đại".
Trong những tác phẩm bằng văn xuôi của ông, đáng kể nhất là The Letters and Journals of Lord Byron (Thư từ và nhật ký của Lord Byron, 1830). Moore thể hiện những quan điểm kinh tế của mình trong tập thơ Cash, Corn and Catholics (Tiền, ngô và những tín đồ Công giáo, 1828), được coi là một trong 100 nhà kinh tế vĩ đại nhất. Ông mất ở Wiltshire, Anh. Thơ của Thomas Moore được dịch ra nhiều thứ tiếng và được dịch nhiều sang tiếng Việt.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà thơ Ireland Thể loại:Nhà thơ Anh Thể loại:Người Dublin Thể loại:Nhạc sĩ Anh Thể loại:Nhạc sĩ Ireland Thể loại:Nhà văn Ireland Thể loại:Sinh năm 1779 Thể loại:Nhà soạn nhạc Ireland Thể loại:Mất năm 1852 Thể loại:Chôn cất ở Wiltshire
Tháng 8 năm 2012
Tháng 8 năm 2012 bắt đầu vào Thứ Tư và kết thúc sau 31 ngày vào Thứ Sáu.
Tham khảo
Thể loại:Tháng tám *2012-8 Thể loại:Năm 2012 theo ngày
Cá cóc bướu Hải Nam
Tylototriton hainanensis (tên tiếng Anh: Hainan Knobby Newt) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Loài này chỉ có ở Trung Quốc. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984 H Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Sa giông Carpathia
The Carpathian Newt (Lissotriton montandoni) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Loài này có ở Cộng hòa Séc, Ba Lan, România, Slovakia, và Ukraina. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
M M M M M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1860
Thalassiosaurus
Tham khảo
Thể loại:Plesiosauria Thể loại:Thalassiosaurus Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 1953
Thalassiosaurus
Kỹ thuật di truyền
Kỹ thuật di truyền hay kỹ thuật gen là thao tác thay đổi gen bằng công nghệ sinh học. Nó bao gồm các phương pháp kỹ thuật dùng để thay đổi nhân tố di truyền của các tế bào, bao gồm sự dịch chuyển gen cùng loài và khác loài để tạo ra những sinh vật mới hoặc hoàn hảo hơn. Những DNA mới được tạo ra bằng cách cách ly và sao chép lại nhân tố di truyền mong muốn qua phương pháp DNA tái tổ hợp hoặc bằng phương pháp chế tạo gen nhân tạo. Một vector thường được tạo ra để truyền DNA mới vào vật chủ. Phân tử DNA tái tổ hợp đầu tiên được tạo ra bởi Paul Berg vào năm 1972 bằng cách kết hợp DNA của virus khỉ SV40 với virus lambda. Và phương pháp thêm gen vào bộ gen của vật chủ còn có thể dùng để loại bỏ gen. Mẫu DNA có thể được thêm vào bộ gen một cách ngẫu nhiên hoặc vào một vị trí chính xác trong bộ gen.
Sinh vật được tạo ra bằng kỹ thuật di truyền được gọi là sinh vật biến đổi gen (tiếng Anh "GMO"). GMO đầu tiên là vi khuẩn được tạo ra bởi Herbert Boyer và Stanley Cohen vào năm 1973. Rudolf Jaenisch tạo ra động vật biến đổi gen đầu tiên khi ông ta thêm DNA lạ vào một chuột biến đổi gen vào năm 1974. Công ty đầu tiên trong ngành kỹ thuật di truyền là Genentech. Nó được thành lập vào năm 1976 và bắt đầu sản xuất protein người. Insulin đã thay đổi gen được sản xuất vào năm 1978, và vi khuẩn có khả năng tự tạo ra insulin đó được thương mại hóa vào năm 1982. Thực phẩm biến đổi gen được bán từ năm 1994 với sự ra đời của cà chua Flavr Savr. Cà chua Flavr Savr được cải tạo để tồn trữ được lâu hơn, nhưng đa số những cây trồng bây giờ được biến đổi gen để tăng sự chống chịu với sâu bọ và thuốc trừ sâu. GloFish là GMO đầu tiên tạo ra để làm thú nuôi. Nó bắt đầu được thương mại hóa ở Hoa Kỳ vào tháng 12 năm 2003. Vào năm 2016, cá salmon được biến đổi gen nội tiết tố để kích thích tăng trưởng được bán ra thị trường.
Kỹ thuật di truyền đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm nghiên cứu, y học, công nghệ sinh học, và nông nghiệp. Trong nghiên cứu, GMO được dùng để nghiên cứu về chức năng và biểu hiện gen qua các phương pháp như làm mất chức năng, tạo ra chức năng mới, theo dõi và thí nghiệm biểu hiện gen. Bằng cách loại bỏ một số gen với chức năng đã được biết đến, chúng ta có thể tạo ra sinh vật mô hình động vật để nghiên cứu bệnh người. Ngoài việc có thể tạo ra nội tiết tố, vắc-xin, và các dược phẩm khác, kỹ thuật di truyền còn có tiềm năng chữa bệnh qua phương pháp điều trị gen. Những kỹ thuật dùng để tạo ra dược phẩm còn có các ứng dụng công nghiệp khác như sản xuất enzyme để làm thuốc tẩy, phô mai, và các sản phẩm khác.
Sự phát triển thương mại hóa của cây trồng biến đổi gen đã mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho nông dân ở nhiều quốc gia khác nhau, nhưng nó còn gây ra nhiều cuộc tranh cãi về cây trồng biến đổi gen. Những tranh cãi này đã xuất hiện ngay từ thời kỳ đầu; những cuộc thử nghiệm biến đổi gen đầu tiên đã bị phá hủy bởi những người chống lại kỹ thuật biến đổi gen. Tuy giới khoa học đa số đã đồng thuận rằng những thức ăn được chế biến từ cây trồng biến đổi gen không có hại với sức khỏe hơn thức ăn tự nhiên, một số người vẫn lo ngại đến sự an toàn thực phẩm của thức ăn biến đổi gen. Trao đổi gene, mức độ ảnh hưởng tới những sinh vật khác, cách vận hành cung cấp thực phẩm, và sở hữu trí tuệ là những vấn đề đang trong vòng tranh cãi. Những lo ngại này đã dẫn tới sự thành lập một khuôn khổ quy định từ năm 1975. Điều này dẫn tới hiệp ước quốc tế, Cartagena Protocol on Biosafety, được ký kết năm 2000. Những quốc gia đã đưa ra những hệ thống quy định riêng về GMO với sự khác biệt lớn giữa Hoa Kỳ và Châu Âu.
Tổng quát
thumb|So sánh giữa cách nhân giống thông thường với cách thay đổi gen bằng phương pháp [[chuyển gen và hợp gen|upright=1.7]] Kỹ thuật di truyền là một tiến trình thay đổi cấu trúc nhân tố di truyền bằng cách loại bỏ hoặc cấy DNA. Khác với chăn nuôi và nhân giống cây trồng truyền thống, bao gồm phải lai giống nhiều lần và sau đó chọn sinh vật có những kiểu hình mong muốn, kỹ thuật di truyền chỉ cần lấy gen từ một sinh vật này và cấy gen đó vào một sinh vật khác. Kỹ thuật này hiệu quả hơn nhiều so với cách truyền thống. Với kỹ thuật này, ta có thể cấy bất kỳ gen nào từ một sinh vật bất kỳ (ngay cả những sinh vật từ những vực khác nhau) và có thể phòng ngừa sự di chuyển của những gen không mong muốn.
Kỹ thuật di truyền có khả năng chữa lành các bệnh di truyền bằng cách hoán đổi gen bị lỗi với một gen còn hoạt động. Đây là một công cụ quan trọng trong nghiên cứu cho phép nghiên cứu chức năng của các gen cụ thể. Thuốc, vắc-xin, và các sản phẩm khác được tạo ra từ những sinh vật đã được biến đổi gen. Để bảo đảm an ninh lương thực, cây trồng được biến đổi gen để tăng năng suất, dinh dưỡng, và sức chịu đựng trong môi trường khắc nghiệt.
DNA có thể được cấy thẳng vào một sinh vật nào đó hoặc cấy vào tế bào, sau đó nó có thể kết hợp với các tế bào khác hoặc lai giống với sinh vật chủ. Điều này dựa trên kỹ thuật DNA tái tổ hợp để tạo ra các tổ hợp gen di truyền mới. Tiếp theo, chúng được cấy vào một sinh vật khác gián tiếp bằng hệ thống vector hoặc trực tiếp bằng kỹ thuật tiêm vi mô hoặc bọc chất vi mô.
Kỹ thuận di truyền thường không bao gồm các loại phối giống truyền thống ví dụ như thụ tinh trong ống nghiệm, thể đa bội cảm ứng, quá trình đột biến sinh học và kỹ thuật tổng hợp tế bào mà không dùng tới tổ hợp gen di truyền hoặc sinh vật biến đổi gen. Tuy nhiên, một số định nghĩa bao quát hơn của công nghệ sinh học bao gồm cả chọn giống vật nuôi. Kỹ thuật di truyền không bao gồm nghiên cứu về nhân bản vô tính và tế bào gốc. Tuy nhiên, các ngành này có liên quan tới nhau và đều sử dụng kỹ thuật di truyền. Sinh học tổng hợp là một ngành mới nổi đã giúp phát triển kỹ thuật di truyền bằng cách đưa DNA nhân tạo tổng hợp vào một sinh vật.
Những thực vật, động vật, hoặc vi sinh vật được thay đổi gen qua kỹ thuật di truyền được gọi là sinh vật biến đổi gen hoặc GMOs. Nếu như DNA từ một loài khác được đưa vào vật chủ thì sinh vật đó sẽ được gọi là sinh vật chuyển gen. Còn DNA từ chung loài được đưa vật chủ thì được gọi là sinh vật hợp gen. Khi dùng kỹ thuật di truyền để xóa bỏ DNA từ một sinh vật thì sinh vật đó được gọi là sinh vật bị loại gen. Ở Châu âu, sửa đổi di truyền đồng nghĩa với kỹ thuật di truyền trong khi ở Hoa Kỳ và Canada thì sửa đổi di truyền còn có hàm ý bao gồm các cách nhân giống thông thường.
Chú thích
Thể loại:Sinh học phân tử * Thể loại:Di truyền học Thể loại:Công nghệ sinh học Thể loại:Kỹ thuật sinh học Thể loại:Công nghệ mới nổi Thể loại:Chuyên ngành kỹ thuật
Brimeux
Brimeux là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Pas-de-Calais
Acrocercops gossypii
Acrocercops gossypii là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Gossypium herbaceum và Gossypium hirsutum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tipula wahlgrenana
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Acrocercops gossypii
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Megachile thygaterella
Megachile thygaterella là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1913.
Tham khảo
T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Oxycorynoides similis
Tham khảo
Thể loại:Oxycorynoides
Metadiaptomus capensis
Metadiaptomus capensis là một loài động vật giáp xác thuộc họ Diaptomidae. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi.
Tham khảo
Thể loại:Metadiaptomus Thể loại:Động vật giáp xác miền nam châu Phi Thể loại:Động vật giáp xác nước ngọt châu Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 1907
Thaumatosaurus
Thaumatosaurus là một chi thằn lằn cổ rắn, được Meyer mô tả khoa học năm 1841.
Tham khảo
Thể loại:Plesiosauria Thể loại:Thaumatosaurus Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 1841
Thaumatosaurus
Đại hội Thể thao Đông Á 2001
Đại hội Thể thao Đông Á 2001 được tổ chức tại Osaka, Nhật Bản từ ngày 19 tháng 05 đến ngày 27 tháng 05, 2001. Đại hội quy tụ sự tham gia của tất cả các 10 thành viên và đây cũng là kì đại hội cuối cùng mà đội tuyển Kazakhstan tham dự trước khi trở thành thành viên của Ủy ban Olympic châu Âu, rồi sau đó tái gia nhập Hội đồng Olympic châu Á và tranh tài tại khu vực Trung Á.
Tham khảo
Đại hội Thể thao Đông Á 2001 2001  Thể loại:Giải đấu thể thao quốc tế tổ chức bởi Nhật Bản
Sam đuôi tam giác
Tachypleus tridentatus là danh pháp hai phần của một loài sam trong họ Limulidae, trong dân gian gọi đơn giản là sam, tuy nhiên để phân biệt với các loài sam còn lại, trong bài này sẽ gọi là sam đuôi tam giác hay sam Nhật hoặc sam Trung Hoa. Tại Trung Quốc, nó được gọi là hấu (鱟). Tên gọi của nó trong tiếng Nhật là Kabutogani (カブトガニ), và đôi khi còn gọi là hachigame hay hachigani ở một vài địa phương. Khu vực phân bố của nó bao gồm các vùng ven biển thuộc Đài Loan, Indonesia, Malaysia, Nhật Bản, Philippines, Trung Quốc và Việt Nam.
Nó là một trong ba loài sam còn sinh tồn trong khu vực châu Á, cùng với Tachypleus gigas (Müller, 1785) và Carcinoscorpius rotundicauda (Latreille, 1802). Ba loài này khá giống nhau về hình dáng và hành vi như với sam Mỹ (Limulus polyphemus) tìm thấy tại khu vực ven biển thuộc châu Mỹ.
Tachypleus tridentatus đã từng có thời gian thịnh vượng trong khu vực phân bố của nó, nhưng hiện nay đã biến mất tại nhiều nơi, do sự phá hủy môi trường tự nhiên sinh ra do sự phát triển của đô thị và ô nhiễm biển. Các bãi biển sạch và không ô nhiễm là cực kỳ cần thiết cho sự sinh tồn của loài này, do nó là nơi sam trưởng thành sinh đẻ cũng như là nơi sống của sam non.
Tachypleus tridentatus là loài sam duy nhất tồn tại ở Nhật Bản và nó được bảo vệ như là tài sản quốc gia, nhưng sự suy giảm rõ nét về số lượng đang diễn ra trong những năm gần đây do hậu quả của sự phá hủy môi trường sống và ô nhiễm biển. Tại Nhật Bản, T. tridentatus xuất hiện trên bờ biển Seto vào mùa xuân. Di cư từ nơi trú ẩn mùa đông, chúng trở về các đảo Kyushu và Honshu để đẻ trứng. Người ta cũng thông báo rằng mỗi cặp sam làm tổ đều sinh sống kiểu một vợ một chồng và chúng sống cùng nhau cho đến hết đời.
Các nghiên cứu cho thấy Tachypleus tridentatus và Carcinoscorpius rotundicauda sinh sản trong các môi trường sống khác nhau. Đối với loài thứ nhất, các dải cát tại khu vực có thủy triều cao là thiết yếu trong khi đối với loài thứ hai thì các lạch nước ngọt là cần thiết. Mỗi cặp sam đẻ nhiều trứng. Sau khi đẻ trứng, sam cái bò đi nơi khác, để lại cái tổ nông không được chăm sóc. Các loài ăn thịt và điều kiện tự nhiên sẽ quyết định tỷ lệ sống sót/thiệt hại của trứng, ấu trùng cũng như sam con. Do vậy, chỉ một tỷ lệ nhỏ trứng sam có thể phát triển thành sam.
Các thí nghiệm cũng cho thấy sam không thể duy trì sự phát triển bình thường của phôi thai và sam non khi bị phơi nhiễm dầu và các hydrocarbon clo hóa. Vì thế, sự ô nhiễm có nguồn gốc từ con người hiện nay là nguyên nhân chính làm suy giảm quần thể sam.
Tachypleus tridentatus được bán tại chợ và ăn như một loại hải sản tại Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Malaysia, Việt Nam và những khu vực khác trong vùng này. Tất cả ba loài sam châu Á đều được người dân trong khu vực này coi là đặc sản. Sam cái được đánh giá cao hơn vì trứng và nhiều thịt. (Luis M. Chong L.)
Phân biệt với so
Sam không có độc tố. Sam trưởng thành có kích thước và khối lượng lớn hơn so (nặng từ 1,5–2 kg). Một đặc điểm rất dễ nhận ra sự khác nhau giữa sam và so là đuôi sam có tiết diện hình tam giác, ba cạnh kéo dài đến tận cuối đuôi, ở đỉnh tam giác có các gai nhọn giống như lưỡi cưa. Ngược lại đuôi so có tiết diện hình tròn hoặc bầu dục, không có gai.
Tham khảo
T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1819 Thể loại:Động vật chân khớp Việt Nam
Tipula walkeriana
Tipula walkeriana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Cá cóc bướu đuôi đỏ
Cá cóc bướu đuôi đỏ, tên khoa học Tylototriton kweichowensis, là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi ôn đới, vùng đồng cỏ ôn đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Grzegorz Krychowiak
Grzegorz Krychowiak (sinh 29 tháng 1 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Ba Lan hiện đang chơi tại Ả Rập Xê Út cho câu lạc bộ Abha ở vị trí tiền vệ phòng ngự và là thành viên của đội tuyển bóng đá quốc gia Ba Lan.
Tại Pháp
Trên 26 tháng 11 năm 2009, Krychowiak gia nhập Stade de Reims theo dạng cho mượn đến hết mùa giải. Anh nhanh chóng trở thành trụ cột được ra sân thường xuyên trong các trận đấu và ghi hai bàn thắng để giúp CLB vô địch Ligue 2.
Mặc dù Krychowiak thường chơi ở vị trí tiền vệ phòng ngự, nhưng anh cũng hay xuất hiện trong vai trò một Hậu vệ. Vào ngày 17 tháng 11 năm 2011, anh gia nhập FC Nantes cho mượn cho đến cuối mùa giải.
Vào tháng 6 năm 2012, Krychowiak đã ký một hợp đồng 3 năm với Stade de Reims, khi đội bóng được thăng hạng lên Ligue 1.
Sevilla
Vào tháng 7 năm 2014, Krychowiak gia nhập La Liga thi đấu cho Sevilla với phí chuyển nhượng 4,5 triệu euro để chơi với vai trò một tiền vệ phòng ngự. Anh đã có trận đấu ra mắt vào ngày 12 tháng 8 tại Siêu cúp châu Âu năm 2014 tại Sân vận động Thiên niên kỷ và chơi 90 phút đầy đủ trong thất bại 0-2 trước Real Madrid.
Vào ngày 27 tháng 5 năm 2015, Krychowiak chơi cho Sevilla trong trận chung kết UEFA Europa League năm 2015 tại Sân vận động Quốc gia Ba Lan ở Warsaw. Anh ghi bàn thắng gỡ hòa của đội ở phút thứ 28 của trận thắng 3-2 trước Dnipro, trở thành cầu thủ thứ năm của Ba Lan giành chức vô địch. Anh là cầu thủ Sevilla duy nhất có tên trong đội hình hay nhất mùa giải ở La Liga.
Vào ngày 11 tháng 8 năm 2015, Krychowiak bắt đầu mùa giải cho Sevilla trong trận thua tại UEFA Super Cup với tỉ số 5-4 trước Barcelona.
Sự nghiệp quốc tế
Tại World Cup 2018, anh chỉ có được một bàn thắng trong trận thua 1-2 trước. Chung cuộc Ba Lan rời giải với vị trí cuối bảng H.
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Paris Saint-Germain F.C. Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ba Lan Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ba Lan Thể loại:Cầu thủ bóng đá Sevilla FC Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016 Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nga Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018 Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Kamalaśīla
Kamalaśīla (Liên Hoa Giới, 713-763) là một cao tăng Ấn Độ, người đã đi theo thầy mình là Śāntarakṣita (Tịch Hộ) sang Tây Tạng theo lời mời của Trhisongdetsen để truyền đạo. Ông cùng với thầy của mình là đại biểu của dòng Trung quán Duy thức.
Kamalaśīla nổi tiếng với ba tác phẩm gọi chung là Bhāvanākrama được xem là tác phẩm kinh điển hướng dẫn thiền định, tạo thành nền tảng cho các loại thực hành thiền định ở Tây Tạng.
Tham khảo
Thể loại:Phật giáo Tây Tạng Thể loại:Đại sư Phật giáo Thể loại:Trung quán tông Thể loại:Nhà triết học Ấn Độ Thể loại:Tăng sĩ Ấn Độ
Phương ngữ tiếng Việt
Ngôn ngữ hình thành từ cuộc sống và phản ánh cuộc sống của từng địa phương khác nhau về kinh tế, văn hóa sẽ khác nhau. Ở Việt Nam, chủ yếu có ba vùng phương ngữ chính: phương ngữ Bắc (Bắc Bộ), phương ngữ Trung (Bắc Trung Bộ), phương ngữ Nam (Nam Trung Bộ và Nam Bộ). Người Kinh ở ngoài Việt Nam cũng có phương ngữ riêng, ví dụ như tiếng Kinh tại Trung Quốc hay tại Hoa Kỳ. Các phương ngữ này khác nhau chủ yếu ở ngữ âm, rồi đến từ vựng, cuối cùng là một chút khác biệt ngữ pháp. thế=Bản đồ phân bố 3 vùng phương ngữ chính của tiếng Việt tại Việt Nam.|nhỏ|Bản đồ phân bố 3 vùng phương ngữ chính của tiếng Việt tại Việt Nam. Sự khác biệt về ngữ âm là nhiều nhất, nhưng có thể đoán được. Sự khác biệt về từ vựng có thể dẫn đến sự hiểu lầm nhiều nhất.
Đặc điểm
Có những tổ hợp song âm khi tách ra dùng đơn lẻ thì phương ngữ Nam chọn yếu tố thứ nhất, còn phương ngữ Bắc chọn yếu tố thứ hai: dơ bẩn, đau ốm, lời lãi, bao bọc, mai mối, hư hỏng, dư thừa, kêu gọi, sợ hãi, hình ảnh, la mắng, bồng bế, hăm dọa… Ngược lại có những tổ hợp người miền Bắc chọn yếu tố đầu, người miền Nam chọn yếu tố sau: thóc lúa, giẫm đạp, đón rước (trong phương ngữ Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, rước mang nghĩa trang trọng), lừa gạt, sắc bén, lau chùi, thứ hạng, chăn mền, chậm trễ, tìm kiếm, vâng dạ, đùa giỡn, thuê mướn, mau lẹ, hung dữ, trêu chọc…
Nhiều từ vựng phương ngữ miền Nam có nguồn gốc từ bối cảnh sông nước, đặc điểm tự nhiên của miền Tây Nam Bộ, như: có giang, quá giang, anh em cọc chèo (phân biệt chèo lái, chèo kế, chèo mũi) chỉ anh em đồng hao ở ngoài Bắc, khẳm (chỉ thứ gì nhiều quá ví dụ khẳm tiền), chìm xuồng (chỉ vụ việc bị lãng quên), tới bến, xuống nước...
Xu hướng
Trong bối cảnh giao lưu kinh tế, thương mại, văn hóa và thông tin phát triển mạnh mẽ như hiện nay, nhiều từ đầu tiên vốn là “đặc sản” của một vùng miền, bây giờ đã hòa nhập thành "tài sản" của chung ngôn ngữ toàn dân. Trong xu hướng này, các từ của tiếng Nam Bộ nhập vào tiếng Việt chung là biểu hiện rõ nhất: bột giặt, kem giặt (thay cho xà phòng bột, xà phòng kem), gạch bông, bông tai (gạch hoa, hoa tai), máy lạnh (điều hòa nhiệt độ), bà bầu (bà chửa), chỉ, cây (vàng) (đồng cân, lạng (vàng)), quậy (phá), nhậu nhẹt (ăn uống, bia rượu), lì xì (mừng tuổi), nước tương (xì dầu), nhà thuốc/ nhà sách (cửa hàng thuốc/ cửa hàng sách), v.v.
Hệ thống phụ âm các vùng phương ngữ tiếng Việt
! rowspan="2" |Vị trí!! rowspan="2" |Chính tả!! colspan="2" |Vùng phương ngữ Bắc!! colspan="3" |Vùng phương ngữ Trung ! colspan="3" |Vùng phương ngữ Nam !Hà Nội !Hải Phòng (Phục Lễ) !Hà Tĩnh (Lộc Hà) !Quảng Bình (Phong Nha) !Huế !Quảng Nam !Bình Định !Sài Gòn ! rowspan="8" |Phụ âm đầu !x !s !ch !tr !r !d !gi !v
Bảng vần các vùng phương ngữ tiếng Việt
! rowspan="2" |Vị trí ! rowspan="2" |Chính tả !Vùng phương ngữ Bắc ! colspan="2" |Vùng phương ngữ Trung ! colspan="3" |Vùng phương ngữ Nam !Hà Nội !Hà Tĩnh (Lộc Hà) !Huế !Quảng Nam !Bình Định !Sài Gòn ! rowspan="17" |Vận mẫu !-n, -t !-ng, -c !on, ot !oong, ooc !ong, oc !ôn, ôt !ôông, ôôc !ông, ôc !un, ut !ung, uc !en, et !eng, ec !anh, ach !ên, êt !ênh, êch !in, it !inh, ich
Bảng so sánh các đại từ được sử dụng tại các vùng phương ngữ tiếng Việt
!Phương ngữ Bắc!!Phương ngữ Trung!!Phương ngữ Nam ri nì (Bình Trị Thiên)
ri nè (Đà Nẵng) ta (Đà Nẵng) tụi tui (Bình Trị Thiên) tụi tau, bọn tau, bọn choa (Bình Trị Thiên)
ta (Đà Nẵng) tụi mi, tụi bay, bọn bay (Bình Trị Thiên)
bọn bay (Đà Nẵng) tụi nớ (Huế)
bọn hắn (Đà Nẵng) mụ nớ, mệ nớ (Bình Trị Thiên) o nớ (Bình Trị Thiên)
Liên kết ngoài
Phương ngữ Tiếng Việt
Merlo, Buenos Aires
Merlo là thành phố tọa lạc tại vùng đô thị Buenos Aires. Thành phố có 244.168 người (theo điều tra 2001). Thành phố được thành lập bởi Francisco de Merlo năm 1755 và xây dựng lại bởi Juan Dillon vào năm 1859. Merlo được chia thành hai khu vực đặc biệt: Merlo Centro, khu tầng lớp trung lưu cụm xung quanh các nhà ga xe lửa, và khu vực giai cấp công nhân, hầu hết trong số họ dọc theo sông Reconquista. Trung tâm hành chính và thương mại xung quanh đại lộ chính, Avenida del Libertador General San Martín. Con đường này có hai hàng cây kéo dài trong bảy khối phố từ ga đường sắt tới khu di tích lịch sử và có vài tòa cao hơn hai tầng. Merlo giáp Moreno và Paso del Rey-cả hai thành phố trong Moreno Partido và sông Reconquista (phía tây bắc), San Antonio de Padua (phía Bắc), Libertad và Parque San Martín (phía đông) và Mariano Acosta (phía nam).
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Argentina
Hàng không năm 1960
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1960: