cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Triều Tiên
Khoa học và kỹ thuật
Tuy nhiên, sự ngưng trệ bắt đầu xảy ra trong thời gian sau của triều đại Joseon và Triều Tiên trở nên lạc hậu so với phương Tây.
Ngày nay, Đại Hàn Dân Quốc dẫn đầu thế giới với số lượng kết nối mạng Internet tốc độ cao tính trên đầu người. Hàn Quốc cũng là nhà sản xuất lớn các sản phẩm công nghệ cao như điện thoại di động và màn ảnh plasma. Hàn Quốc cũng chỉ đứng thứ hai trên thế giới trong việc sử dụng các kỹ thuật tiêu thụ mới, chỉ sau Đài Loan. CHDCND Triều Tiên (hay còn được gọi là Bắc Triều Tiên) tiếp tục sử dụng hầu hết các kỹ thuật từ thập niên 1960 và thập niên 1970.
Văn hóa
nhỏ|trái|239x239px|Cảnh Phúc Cung nhỏ|phải|Kiến trúc Phật giáo Triều Tiên|205x205px Trong các sách Trung Hoa cổ, Triều Tiên được nhắc đến như là "Cẩm tú giang sơn" (금수강산, ) và "Đông phương lễ nghi chi quốc" (동방예의지국, ). Trong suốt thế kỉ thứ VII và thứ VIII, buôn bán thương mại đường bộ và đường thủy nối Triều Tiên với Ả Rập Xê Út. Xưa nhất là từ năm 845, những thương Ả Rập đề cập Triều Tiên với câu nói "Phía bên kia biển qua khỏi Trung Quốc là một đất nước nhiều đồi núi gọi là Tân La (신라,新羅), giàu vàng. Các tín đồ Hồi giáo từng đặt chân đến đây đã bị đất nước này quyến rũ đến nỗi mà họ ở lại luôn nơi đó và không muốn rời đi."
Theo sử sách Nhật Bản, các học giả Triều Tiên đã giới thiệu kiến thức và kỹ thuật của Trung Quốc, kể chữ Hán và những tác phẩm kinh điển, như Luận ngữ, vào Nhật Bản. Vào năm 554, một vương quốc Triều Tiên tên là Bách Tế gửi bác sĩ, chuyên gia dược thảo và làm lịch và thầy tu đến Nhật Bản; và năm 602, một sư Bách Tế tên là Kwalluk được gửi đi để đem các sách về thiên văn học, làm lịch, địa lý và tôn giáo.
Những hội hè Triều Tiên thường phô diễn nhiều màu sắc sặc sỡ, được gán cho những ảnh hưởng từ Mông Cổ: đỏ sáng, vàng và xanh thường đánh dấu những nét truyền thống của Triều Tiên. Những màu sắc tươi sáng đôi khi được thể hiện ở trang phục truyền thống hanbok.
Một đặc điểm của văn hóa Triều Tiên còn có địa vị chính thức là hệ thống tính tuổi với cách tính giống với tuổi mụ của Việt Nam. Trẻ vừa sinh ra được xem là một tuổi, vì người Triều Tiên nghĩ thời kỳ mang thai như là một năm cuộc sống của trẻ, và tuổi tác sẽ tăng vào ngày đầu năm thay vì vào ngày kỉ niệm sinh nhật. Do đó, một người sinh ra ngay trước ngày đầu năm mới chỉ được vài ngày tuổi theo cách tính của phương Tây, nhưng là hai tuổi tại Triều Tiên. Theo đó, tuổi trên giấy tờ của ngườiTriều Tiên (ít nhất là giữa những người Triều Tiên cùng độ tuổi) sẽ nhiều hơn một hoặc hai năm so với tuổi theo cách tính của phương Tây. Tuy nhiên, cách tính của phương Tây đôi khi được áp dụng trong các khái niệm về tuổi hợp pháp, ví dụ, tuổi hợp pháp để mua rượu hoặc thuốc lá tại Triều Tiên là 19 được xác định theo cách tính của phương Tây là 18 tuổi.
Hàn Quốc có chung nền văn hoá truyền thống với CHDCND Triều Tiên.
Tôn giáo
nhỏ|Tác phẩm Phật tổ và tám vị bồ tát trên tranh vải từ triều đại nhà Cao Ly vào thế kỷ XIV|252x252px Truyền thống Khổng giáo đã thống trị ý nghĩ của người Triều Tiên, cùng với các đóng góp của Phật giáo, Đạo giáo và Shaman giáo. Tuy nhiên, từ giữa thế kỉ XX Cơ Đốc giáo đã cạnh tranh với Phật giáo để trở thành một ảnh hưởng tôn giáo chính ở Nam Triều Tiên, trong khi đó hoạt động tôn giáo bị áp chế ở Triều Tiên.
Trong suốt chiều dày lịch sử và nền văn hóa Hàn Quốc, bất chấp bị chia rẽ, ảnh hưởng tín ngưỡng truyền thống của Saman giáo Hàn Quốc, Phật giáo Đại thừa, Khổng giáo và Đạo giáo vẫn là một tôn giáo cơ bản của người dân Hàn Quốc, đóng vai trò như một khía cạnh quan trọng trong nền văn hóa dân tộc. Tất cả các truyền thống này đã cùng tồn tại hòa bình từ hàng trăm năm trước đến nay bất kể xu hướng Âu hóa mạnh mẽ từ phương Tây của quá trình chuyển đổi truyền giáo Cơ đốc ở miền Nam  hay áp lực từ chính phủ Cộng sản Chủ Thể ở miền Bắc.
Theo số liệu thống kê đến năm 2005 do chính phủ Hàn Quốc cung cấp, có khoảng 46% của công dân cho biết không theo tôn giáo nào. Người theo đạo Cơ đốc chiếm 29,2% dân số (trong số đó là đạo Tin Lành 18,3%, Công giáo 10,9%) và 22,8% là Phật tử.
Tại Hàn Quốc có khoảng 45.000 người bản địa theo Hồi giáo (khoảng 0,09% dân số), bổ sung vào con số 100.000 lao động nước ngoài từ các quốc gia Hồi giáo.
Giáo dục
Người Triều Tiên coi trọng học thức và ưu đãi giáo dục và học hỏi các kinh điển Trung Quốc; những đứa bé lưỡng ban được giáo dục kỹ bằng chữ Hán. Cho đến thời hiện đại, người Triều Tiên đặt nặng vào địa vị cha truyền con nối. Cho đến thế kỉ thứ X, "địa vị cốt lõi" của một người đàn ông (xác định bởi thứ bậc của cha và mẹ anh ta) định ra vị trí xã hội của anh ta và vị trí nào trong nhà nước anh ta được chỉ định. Từ thế kỉ thứ X đến hết thế kỉ XIX, vị trí xã hội của cha và mẹ của anh quyết định các kì thi dân sự, nếu có, anh có thể tham dự nhưng không bảo đảm sẽ có được vị trí đó.
Văn học
Văn học Triều Tiên được ghi lại trước khi triều đại Triều Tiên kết thúc được gọi là "Cổ điển" hay "Truyền thống". Văn học viết bằng Hán tự ra đời cùng thời điểm khi Chữ Hán của Trung Quốc du nhập vào bán đảo. Vào đầu thế kỷ thứ II trước Công nguyên, các nhà học giả Triều Tiên đã viết thơ theo phong cách cổ điển, phản ánh những tâm lý và trải nghiệm của người Triều Tiên thời gian đó. Văn học cổ điển Triều Tiên có nguồn gốc từ tín ngưỡng dân gian truyền thống và những câu chuyện dân gian của bán đảo. Văn học thời kỳ này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo.
Văn học hiện đại thường gắn liền với sự phát triển của hệ chữ hangul, điều này giúp cho việc đọc viết chữ lúc đầu chỉ dành cho tầng lớp quý tộc sang người dân thường và phụ nữ. Tuy nhiên, mãi đến nửa sau thế kỷ XIX, hangul mới đạt đến vị trí thống trị trong văn học Triều Tiên, đem lại sự phát triển lớn mạnh cho nền văn học này. Điển hình như Sinsoseol là một tác phẩm tiểu thuyết được viết bằng hangul.
Chiến tranh Triều Tiên khiến văn học phát triển theo chiều hướng xoay quanh những vết thương và sự hỗn loạn của dân thường trong chiến tranh. Phần lớn các tài liệu sau chiến tranh ở Nam Triều Tiên đều đề cập đến cuộc sống hàng ngày của người dân bình thường và sự đấu tranh với nỗi đau chia cắt quốc gia quốc gia. Một vấn đề phổ biến khác của thời đại là sự sụp đổ của hệ thống giá trị truyền thống Hàn Quốc, khi phía Nam chạy theo sự hiện đại của nền văn hóa phương Tây, còn phía bắc vẫn giữ nguyên những giá trị truyền thống của Văn hóa Triều Tiên.
Ẩm thực
nhỏ|trái|[[Bibimbab - cơm trộn Triều Tiên|199x199px]] Ẩm thực Triều Tiên có lẽ nổi tiếng nhất với món kim chi, một món ăn sử dụng quá trình lên men đặc biệt để bảo quản một số loại rau, trong đó phổ biến nhất là bắp cải. Đây là một loại thực phẩm lành mạnh vì nó cung cấp các vitamin và chất dinh dưỡng cần thiết. Gochujang (một loại nước sốt truyền thống Triều Tiên làm từ ớt đỏ) rất thông dụng, cũng như tương tiêu (hoặc ớt), là những món điển hình của nền ẩm thực nổi tiếng với vị cay ngon đẳng cấp.
Bulgogi (thịt nướng tẩm sốt, thường là thịt bò), galbi (xương sườn cắt khúc tẩm gia vị nướng) và món samgyeopsal (thịt lợn ở phần bụng) đều là những đặc sản từ thịt phổ biến. Cá cũng là một thực phẩm phổ biến, vì nó là loại thịt truyền thống mà người Triều Tiên hay dùng. Bữa ăn thường đi kèm với súp hoặc món hầm, chẳng hạn như galbitang (xương sườn hầm) và doenjang jjigae (canh súp đậu lên men). Giữa bàn ăn là đủ loại món ăn phụ gọi là banchan.
Mì ăn liền cũng là một loại thức ăn nhẹ rất phổ biến. Người Triều Tiên cũng thích dùng các loại thức ăn từ pojangmachas (bán dạo trên đường phố), ở đây người ta có thể mua tteokbokki (bánh gạo và bánh cá với nước sốt gochujang cay), khoai tây chiên mực và khoai lang tẩm. Soondae là loại một xúc xích làm bằng mì sợi trong suốt và huyết lợn cũng được rất nhiều người ưa thích.
Ngoài ra, một số món ăn nhẹ phổ biến khác bao gồm chocopie, bánh tôm, bbungtigi (bánh gạo giòn) và "nu lung ji" (cơm cháy nhẹ). Có thể ăn sống nu lung ji hoặc đun với nước để tạo ra một món canh. Nu lung ji cũng có thể được dùng như một món ăn nhanh hay món tráng miệng.
Thể thao
nhỏ|phải|Cờ Thống nhất|223x223px Hàn Quốc là nước chủ nhà trong Thế vận hội mùa hè 1988 ở Seoul, giúp thúc đẩy kinh tế nước này thông qua tăng cường du lịch và sự công nhận rộng rãi hơn của thế giới. Vào thời điểm đó, Triều Tiên tẩy chay sự kiện đó với lý do là họ không được mời làm nước đồng chủ nhà.
Một đội thống nhất dưới lá Cờ Thống nhất vào năm 1991 đã thi đấu trong giải Vô địch bóng bàn thế giới lần thứ 41 ở Chiba, Nhật Bản và trong Giải bóng đá trẻ thế giới lần thứ 6 ở Lisboa, Bồ Đào Nha. Một đội tuyển của toàn bộ Triều Tiên diễu hành dưới Cờ Thống nhất trong lễ khai mạc Thế vận hội mùa hè 2000 ở Sydney, Á vận hội 2002 ở Busan, Thế vận hội mùa hè 2004 ở Athena và Thế vận hội mùa đông 2006 ở Torino nhưng thi đấu riêng trong các sự kiện thể thao. Cũng như trong Á vận hội 2006, các viên chức Hàn Quốc đã công bố rằng cả hai nước sẽ thi đấu trong cùng một đội.
Điện ảnh
Điện ảnh bán đảo Triều Tiên là nền nghệ thuật và công nghiệp điện ảnh của Triều Tiên (tính cho đến trước năm 1945) và của hai nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên - Hàn Quốc (kể từ năm 1945 đến nay). Chịu ảnh hưởng từ nhiều biến cố chính trị xảy ra trong suốt thế kỉ XX, từ giai đoạn Nhật Bản chiếm đóng Triều Tiên, Chiến tranh Triều Tiên đến giai đoạn chia cắt hai miền từ năm 1953 đến hiện tại, điện ảnh của nước Triều Tiên cũng có nhiều thăng trầm với lúc lắng xuống và lúc này thì dân tộc họ là đang hưng thịnh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lãnh thổ tranh chấp tại châu Á Thể loại:Vùng phân chia Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Triều Tiên Thể loại:Đông Á Thể loại:Cựu quốc gia châu Á Thể loại:Đông Bắc Á
Pterostylis rogersii
Pterostylis rogersii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được E.Coleman miêu tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Ama Nkrumah
Ama Nkrumah là một nhà hoạt động chính trị nữ Ghana trong và sau cuộc đấu tranh giành độc lập của Ghana.
Chính trị
Ama Nkrumah là một trong những nhà hoạt động chính trị nữ đã cùng với tổng thống đầu tiên của Ghana, Tiến sĩ Kwame Nkrumah thông qua cuộc đấu tranh giành độc lập và sau đó phục vụ trong các vị trí chính trị khác nhau.
Tham khảo
Thể loại:Năm sinh thiếu Thể loại:Nữ chính khách Ghana Thể loại:Người Ghana thế kỷ 20
Gifty Eugenia Kusi
Gifty Eugenia Kusi (sinh ngày 11 tháng 2 năm 1958) là một chính trị gia Ghana. Cô là thành viên của quốc hội cho Tarkwa-Nsuaem (khu vực bầu cử quốc hội Ghana) từ năm 2001 đến 2017. Cô cũng là trợ lý nghiên cứu chính trong khoa Sức khỏe Cộng đồng tại Đại học Y khoa Ghana - Korle-Bu.
Tuổi thơ
Cô đến từ Tarkwa ở khu vực phía Tây Ghana.
Giáo dục
Kusi giữ một M.Phil. bằng xã hội học từ Đại học Ghana.
Cuộc sống cá nhân
Cô đã kết hôn và có bốn đứa con.
Sự nghiệp
Kusi bắt đầu sự nghiệp chính trị từ năm 2001, khi cô tranh cử vào vị trí Thành viên Nghị viện về tấm vé của Đảng Yêu nước mới (NPP) cho Đơn vị bầu cử Tarkwa-Nsueam.
Ủy ban
Kusi là thành viên của:
Tham khảo
Thể loại:Nữ chính khách Ghana Thể loại:Sinh năm 1958 Thể loại:Nhân vật còn sống
NGC 293
NGC 293 là một thiên hà xoắn ốc có rào chắn trong chòm sao Kình Ngư. Nó được phát hiện vào ngày 27 tháng 9 năm 1864 bởi Albert Marth.
Tham khảo
Thể loại:Chòm sao Kình Ngư Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1864 Thể loại:Thiên thể NGC Thể loại:Được phát hiện bởi Albert Marth
Học viện Quản lý giáo dục
Học viện Quản lý giáo dục là một trường Đại học công lập được thành lập ngày 3/4/2006 theo Quyết định số 501/QĐ-TTg của Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, trụ sở của Học viện được đặt tại số 31 phố Phan Đình Giót, phường Phương Liệt, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.
Trường hiện đang tập trung đào tạo 5 ngành: Quản lý giáo dục, Tâm lý học giáo dục, Kinh tế giáo dục, Giáo dục học và Công nghệ thông tin, đồng thời kết hợp công tác nghiên cứu các đề tài, đề án về khoa học giáo dục. Đây được coi là một trường đầu ngành về khoa học quản lý giáo dục trong hệ thống các trường đại học tại Việt Nam
Hiện Học viện Quản lý giáo dục đang đào tạo tiến sĩ và thạc sĩ ngành Quản lý giáo dục, thạc sĩ ngành tâm lý học lâm sàng và công nghệ thông tin.
Lịch sử
Học viện Quản lý giáo dục tiền thân là Trường Cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo được thành lập năm 1990, trên cơ sở hợp nhất 3 Trường:Trường Cán bộ quản lý giáo dục (thành lập năm 1976). Trường Cán bộ quản lý đại học, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề và Trung tâm nghiên cứu tổ chức quản lý và kinh tế học giáo dục.
Ngày 3/4/2006, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ra Quyết định số 501/QĐ-TTg thành lập Học viện Quản lý giáo dục trên cơ sở nâng cấp Trường Cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo.
Ban Giám đốc
Giám đốc: Các Phó Giám đốc:
Thành tích
- Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 1986, hạng Nhì năm 1996, hạng Nhất năm 2011;
- Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen năm 2006, Cờ thi đua năm học 2009 - 2010, Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong công tác đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công tác Hội nhập quốc tế giai đoạn 2003 - 2010;
- Bộ GD&ĐT công nhận là Đơn vị lao động tiên tiến xuất sắc năm học 2007 - 2008, tặng Bằng khen năm học 2008 - 2009, Cờ thi đua năm học 2009 - 2010.
Anisodes albiorbata
Tham khảo
A
Pseudocoremia fascialata
Pseudocoremia fascialata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Yaginumaella nepalica
Yaginumaella nepalica là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Yaginumaella. Yaginumaella nepalica được Marek Żabka miêu tả năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Yaginumaella
Cheilosia velutina
Cheilosia velutina là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Loew mô tả khoa học đầu tiên năm 1840. Cheilosia velutina phân bố ở vùng Cổ Bắc giới (Đan Mạch)
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1840 Thể loại:Cheilosia
Yucca constricta
Yucca constricta là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Buckley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Liên kết ngoài
Thể loại:Yucca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1862 Thể loại:Thực vật Texas
Serjania macrocarpa
Serjania macrocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được Standl. & Steyerm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1943.
Liên kết ngoài
Thể loại:Serjania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1943
Thelypteris ferox
Thelypteris ferox là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được K.Iwats. mô tả khoa học đầu tiên năm 1965. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1965 Thể loại:Unresolved names
Thelypteris ferox
Hieracium angustifrons
Hieracium angustifrons là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schljakov mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1966
18176 Julianhong
18176 Julianhong (2000 QG22) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2000
Cúp bóng đá châu Á 1956
Cúp bóng đá châu Á 1956 là giải đấu đầu tiên của Cúp bóng đá châu Á. Vòng chung kết được tổ chức ở Hồng Kông (Trung Quốc) từ ngày 1 đến 15 tháng 9 năm 1956. Giải đấu có 4 đội tham dự thi đấu theo thể thức gặp nhau lần lượt, với 2 chiến thắng và 1 trận hòa. Hàn Quốc đã trở thành đội tuyển bóng đá quốc gia vô địch châu Á lần đầu tiên trong lịch sử giải đấu này.
Các đội lọt vào vòng chung kết
Các đội lọt vào chung kết gồm đội chủ nhà và 3 đội nhất các bảng ở vòng loại.
Kết quả
Giờ thi đấu tính theo giờ Hồng Kông (UTC+8)
Tham khảo
1956 Cúp bóng đá châu Á 1956 Thể loại:Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Hồng Kông
Bách thanh vằn
Bách thanh vằn hay Bách thanh hổ (danh pháp hai phần: Lanius tigrinus) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (Laniidae). .
Mô tả
Bách thanh vằn được tìm thấy trong môi trường sống rừng ở khắp phía đông châu Á. Nó là một con chim thường đơn độc nhút nhát, ít bị chú ý hơn so với hầu hết các chim bách thanh khác. Giống như chim bách thanh khác, chúng là loài ăn thịt, chúng ăn động vật nhỏ. Tổ của nó được xây dựng trên cây và chim mái đẻ mỗi lứa 3-6 trứng.
Tham khảo
T Thể loại:Chim châu Á Thể loại:Chim Đông Nam Á Thể loại:Chim Brunei Thể loại:Chim Myanmar Thể loại:Chim Campuchia Thể loại:Chim Trung Quốc Thể loại:Chim Hồng Kông Thể loại:Chim Nhật Bản Thể loại:Chim Lào Thể loại:Chim Malaysia Thể loại:Chim Triều Tiên Thể loại:Chim Philippines Thể loại:Chim Nga Thể loại:Chim Singapore Thể loại:Chim Đài Loan Thể loại:Chim Thái Lan Thể loại:Chim Việt Nam Thể loại:Động vật được mô tả năm 1828
Bob Orton, Sr.
Robert Keith Orton Sr. (21 tháng 7 năm 1929 - ngày 16 tháng 7 năm 2006) là một đô vật chuyên nghiệp người Mỹ.
Là tộc trưởng của gia tộc vật chuyên nghiệp Orton, hai con trai ông (Barry Orton và Bob Orton Jr.) với cháu trai (Randy Orton) đều trở thành đô vật chuyên nghiệp. Để phân biệt ông với con trai, người ta thường gọi ông là Bob Orton Sr.. Bob Orton Sr. còn được gọi với biệt danh "The Big O".
Sự nghiệp đấu vật chuyên nghiệp
nhỏ|phải|Orton vào tháng 12 năm 1952 Orton là người từng hai lần giành được hai phiên bản khác nhau Florida của đai NWA World Tag Team Championship với đồng đội cộng sự Eddie Graham vào năm 1966. Ông cũng đổi mới phả hệ khi giành được một số danh hiệu khác trong National Wrestling Alliance (NWA), bao gồm Florida và Georgia trong khi còn làm việc với NWA (với Bob Orton Jr.) của NWA Souther Heavyweight Championship cũng như Giải vô địch Florida và Giải vô địch hạng nặng NWA Hoa Kỳ tại đấu vật Trung Kỳ. Ông từng tham gia AWA, nơi ông cũng có một số danh hiệu lớn. Năm 1961, ông thi đấu cho NWA Capitol (nay là WWE), hợp tác với "The Natural Boy" Buddy Rogers.
Cuộc sống cá nhân
Orton kết hôn với Rita vào ngày 22 tháng 1 năm 1950. Họ có ba người con Bob Orton Jr., Barry Orton và Rhonda Orton. Con trai của Bob Jr., Randy Orton cũng là một đô vật chuyên nghiệp. Orton và André the Giant là những người bạn tốt.
Qua đời
Orton qua đời tại Las Vegas, Nevada vào ngày 16 tháng 7 năm 2006 ở tuổi 76 vì đau tim. Ông được hỏa táng và tro cốt nằm rải rác trên núi Charleston vào tháng 4 năm 2007.
Cádiz
Cádiz là thành phố và hải cảng tỉnh Cádiz, tây nam Tây Ban Nha.
Với 120 468 dân vào năm 2015, đây là thành phố đông dân nhất ở vịnh Cadiz và đông thứ nhì tỉnh này sau Jerez de la Frontera.
Nằm ở phía nam của bán đảo Iberia ở góc tây nam của châu Âu lục địa, cùng với các đô thị Chiclana, El Puerto de Santa María, Jerez, Puerto Real, Rota và San Fernando gọi là Hiệp hội các đô thị vịnh Cadiz. Nền kinh tế dựa chủ yếu trong lĩnh vực thương mại do sự hiện diện của nhà máy đóng tàu và các hoạt động của khu vực cảng và khu vực Franca. Nền kinh tế còn dựa vào lĩnh vực khác là du lịch, nhờ những bãi biển, lễ hội địa phương và di tích lịch sử quan trọng nó có.
Thành phố kết nghĩa
Các thành phố kết nghĩa với Cádiz là:
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị ở Cádiz Thể loại:Costa de la Luz Thể loại:Thành phố cổ Thể loại:Khu dân cư thành lập thiên niên kỷ 2 TCN
Kitazawa Ayaka
Kitazawa Ayaka (北沢 綾香) là một nữ ca sĩ người Nhật Bản nguyên quán tại Saitama, phát hành các sản phẩm âm nhạc dưới nhãn đĩa Key Sounds Label từ năm 2012. Năm 2013, cô thể hiện ca khúc kết thúc cho xê-ri anime Little Busters! ~Refrain~.
Sự nghiệp
Kitazawa Ayaka yêu thích ca hát từ khi còn bé, và đã từng chơi contrabass suốt những năm trung học. Sau khi tốt nghiệp cấp 3, cô quyết định dành toàn bộ thời gian cho niềm đam mê của mình nên đã ghi danh vào một trường hướng nghiệp chuyên về âm nhạc. Trong quá trình học tập, cô đăng ký tham dự các cuộc thi hát quy mô trong nước như "Jaccom Music Festival" vào tháng 12 năm 2008 và "Seishun! Hamo Nep League" vào tháng 3 năm 2009. Tháng 9 năm 2011, Kitazawa thể hiện một ca khúc trong album của Denshi Kensetsu là Ongaku Shiki Complete Dam, do Victor Entertainment phát hành. Sau khi ra trường, cô ký hợp đồng với công ty quản lý tài năng Sun Music Brain từ năm 2012 đến 2013. Tháng 1 năm 2012, cô thử giọng để trở thành ca sĩ trong album Circle of Fifth của Orito Shinji phát hành sau đó vào tháng 10 bởi Key Sounds Label, và đã được chọn thể hiện sáu bài hát. Đĩa đơn đầu tay của Kitazawa là "Kimi to no Nakushi Mono / Namidairo no Tsubasa" (君とのなくしもの / 涙色の翼) phát hành ngày 6 tháng 11 năm 2013; "Kimi to no Nakushi Mono" đã được dùng làm ca khúc kết phim của xê-ri anime truyền hình Little Busters! ~Refrain~ phát sóng cùng năm. Tháng 4 năm 2014, Key Sounds Label sử dụng website gọi vốn cộng đồng MotionGallery để huy động vốn sản xuất album đầu tay của Kitazawa. Sau hai ngày khởi động, dự án đạt mục tiêu 1 triệu yen, và sau 30 ngày số tiền thu được lên đến 2.707.000 yen. Album đầu tay Nature Couleur của Kitazawa chính thức ra mắt vào ngày 25 tháng 6 năm, 2014. Trong cùng năm, cô tổ chức buổi hòa nhạc trực tiếp đầu tay của mình với sự tài trợ của Key Sounds Label, mang tên "Kitazawa Ayaka Live 2014 ~happy autumn day~", vào ngày 2 tháng 11 ở Ōsaka và biểu diễn lại vào ngày 15 tháng 11 ở Tokyo.
Vòng đeo tay
nhỏ|phải|300px|Một chiếc lắc thẻ làm từ vàng. Vòng đeo tay là một loại trang sức đeo ở cổ tay. Vòng đeo tay có thể được làm từ rất nhiều loại chất liệu khác nhau dành cho cả nam và nữ được sử dụng từ lâu trong lịch sử. Đây là một loại trang sức được cấu tạo cơ bản bằng một chuỗi hay một dãi đeo quanh cổ tay để làm đẹp.
Khái niệm "vòng đeo tay" và "lắc tay" hay lập lắc thường được sử dụng lẫn lộn với nhau. Thực ra, vòng đeo tay là danh từ chung cho tất cả các loại trang sức đeo ở cổ tay. Trong khi đó "lắc tay" là chỉ một loại vòng tay cụ thể là loại vòng tay cứng - Bangles. Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại vòng đeo tay khác nhau. Mỗi loại lại có những xuất xứ, ý nghĩa, cách sử dụng và một câu chuyện riêng đằng sau nó.
Nguồn gốc
Thuở sơ khai, con người thường sử dụng vòng tay, vòng đeo ở cổ và nhiều loại trang sức khác, như sự khẳng định về khả năng săn bắn, về những chiến tích của mình đối với đồng loại. Sau đó, chiếc vòng đeo tay thường được sử dụng trong các trận chiến với tác dụng bảo vệ cổ tay khỏi bị chặt, chém. từ thời xưa, con người cũng sử dụng các vòng đeo tay trang bị cho các binh sĩ hay võ sĩ trong các trận chiến để cố định và bảo vệ cho cổ tay khỏi bị trật, bị chém. Ở Trung Quốc cũng có môn võ sử dụng các vòng đeo tay (đeo rất nhiều vòng) dùng để đỡ đao gươm và phóng vào đối phương. Vòng deo tay được sử dụng sớm nhất ở Ai Cập vào năm 5000 TCN.
Ngày nay, vòng đeo tay chủ yếu chỉ còn ý nghĩa làm đẹp. Ngoài mục đích trang trí, thời trang, vòng đeo tay cũng được sử dụng cho mục đích tín ngưỡng. Rất nhiều người (đặc biệt là ở châu Á) tin rằng đeo vòng tay với những chất liệu đặc biệt như: mã não, thạch anh, đá mắt mèo,.. có thể đem lại cho họ sức khỏe, cũng như sự thành công trong cuộc sống.
Vòng đeo tay cũng được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Vòng đeo tay cũng được sử dụng cho mục đích y tế như vòng đeo tay thẻ nhận dạng bệnh nhân dị ứng ở bệnh viện. Ví dụ để phân loại tử thi, phân loại người trong dịch bệnh, tích kê gửi đồ,.. Đặc biệt chất liệu Bạc rất thường hay được sử dụng cho mục đích mà theo quan điểm dân gian là để tránh gió.
Chất liệu
Vòng đeo tay có thể được sản xuất từ ​​nhiều nguyên liệu khác nhau như: kim loại, da, vải, nhựa hoặc các vật liệu khác và đôi khi có những đồ trang sức được dùng làm vòng đeo tay như đá, gỗ, hoặc vỏ cây cho đến những vật lịệu quý giá như vàng, bạc, kim cương, ngọc ngà, đá quý.... Chất liệu tác động khá nhiều đến giá thành của món trang sức. Nếu là trang sức rẻ tiền, chất liệu được sử dụng thường là: Kim loại thường, hợp kim, nhựa, thủy tinh, da thuộc, gỗ, đá thường hoặc đá bán quý. Đối với trang sức cao cấp, các chất liệu phổ biến là: Vàng, bạc, bạch kim, kim cương, đá quý, thạch anh, hồng ngọc, mã não,gỗ dâu (dâu tằm ăn)...
Lắc tay
nhỏ|phải|Một vòng đeo tay thời cổ ở [[Iran.]] Lắc tay là một loại vòng tay ở thể rắn, thường được làm từ kim loại thường, vàng, bạc, bạch kim, gỗ, nhựa, hay đá quý. Lắc tay có thể ở dạng trơn, có hoa văn, hoặc đính đá. Ở Ấn Độ, lắc tay làm bằng thủy tinh rất phổ biến. Chúng có chiều rộng khoảng 1/4-1/8 inch. Người ta thường đeo một lúc nhiều chiếc để khi cánh tay chuyển động chúng sẽ phát ra những tiếng kêu nghe như tiếng chuông gió. 200px|nhỏ|phải|Lắc chuỗi hạt đá thạch anh tóc Khác với vòng đeo tay, lắc tay thường ở dạng khối liền, không linh hoạt.
Lắc thẻ
Lắc thẻ là loại vòng đeo tay có những dấu hiệu nhận biết của riêng từng người. Nó có thể là một kỷ vật, tên/tuổi/địa chỉ, hoặc bất cứ vật gì mà người chủ quý trọng.
Lắc thẻ trước đây được sử dụng như một kiểu bùa hộ mệnh để xua đuổi tà ma, hoặc những điều không may mắn.
Thời kỳ Đế chế La Mã, các Kitô hữu sử dụng chiếc lắc thẻ có hình những con cá nhỏ giấu sau lớp quần áo làm tín hiệu nhận biết với các Kitô hữu khác. Lắc thẻ còn được dùng ở thời trung cổ để chỉ nguồn gốc gia đình cũng như đức tin về Tôn giáo và chính trị.
Năm 1889, Tiffany and Co. lần đầu tiên giới thiệu mẫu Lắc thẻ của họ. Một chiếc lắc xích kết hợp với những hình trái tim treo lủng lẳng – Món trang sức đã trở thành một biểu tượng của Tiffany&Co ngày nay.
Vòng đánh tay
Vòng đánh tay là một loại vòng tay được làm từ thép không gỉ linh hoạt có tính đàn hồi cao được bọc trong vải. Ở trạng thái bình thường nó trông giống như một cây thước kẻ, duỗi thẳng. Nhưng khi bạn lấy nó tự đánh vào tay mình, ngay lập tức nó sẽ quấn quanh cổ tay bạn.
Hàng chục triệu sản phẩm dạng này đã được bán ra và trở thành một hiện tượng văn hóa.
Vòng đánh tay được phát minh bởi một giáo viên tên Stuart Anders Wisconsin dưới thương hiệu "Slap Wrap".
Lắc chuỗi hạt
phải|nhỏ|200px|Một chiếc vòng tay tình bạn (2007). Lắc chuỗi hạt là loại vòng đeo tay được xâu chuỗi từ các hạt đá xuất hiện trong hầu hết các nền văn hóa. Chúng được làm từ vàng, thủy tinh, gỗ, và nhiều vật liệu khác. Giá trị của lắc chuỗi hạt phụ thuộc vào vật chất của các hạt tạo nên nó. Hạt ngọc lam hoặc các loại đá bán quý có giá trị cao trong khi hạt cườm thường được sử dụng để giảm giá thành sản phẩm.
Ngày nay, lắc chuỗi hạt chủ yếu được sản xuất trong nền công nghiệp nữ trang tự làm (DIY-Handmade). Giá thành lắc chuỗi hạt thường thấp do chất liệu và chi phí gia công không cao.
Vòng tay xích
Vòng tay xích được làm bằng cách liên kết các chi tiết nhỏ được gia công như mắt xích lại với nhau. Vòng tay xích thường được làm bằng kim loại, điển hình nhất là vàng, bạc, bạch kim và hợp kim.
Vòng tay xích là loại lắc điển hình nhất cho phái mạnh. Có lịch sử hình thành bắt nguồn từ những bộ giáp sắt của các chiến binh Châu Âu cổ đại. Những bộ áo giáp sắt được đan từ các sợi xích nhằm mục đích phân tán các lực tác động từ đao / kiếm / thương / kích vào thân thể người mặc. Ở cổ tay, cổ chân, họ sử dụng những cuộn xích sắt rỗng ruột để bảo đảm tránh những cú ra đòn triệt hạ & không gây khó khăn cho việc cử động.
Ngày nay, chất liệu làm Vòng tay xích nhiều nhất là từ Bạc. Ngoài công dụng thời trang, Vòng tay xích làm từ bạc còn được tin là có tác dụng tránh gió, giải độc cho người sử dụng.
Vòng tay xích thường được đeo ở tay nghịch để tránh việc vô tình làm xước sát đồ vật & trang sức do tay nghịch ít được sử dụng hơn tay thuận.
Đai tay
Đai tay là một loại vòng đeo tay được làm từ da thuộc, da giả, kim loại, là một phụ kiện không thể thiếu của các tín đồ Rock.
Những chiếc đai tay da cũng có lịch sử bắt nguồn từ châu Âu cổ đại, thường được sử dụng bởi các đao phủ để tránh bị lật cổ tay.
Do sự bất tiện khi sử dụng nên những chiếc đai tay này thường khá kén người sử dụng. Chủ yếu chỉ được sử dụng trong những buổi biểu diễn Rock, hoặc bởi những nhạc công.
Lắc tay sức khỏe
Lắc tay sức khỏe hay còn gọi là vòng tay y tế, vòng tay ion, vòng tay từ hóa, vòng tay cân bằng sức khỏe, vòng tay titan là một nhóm lắc tay khá riêng biệt ít được phân biệt bởi thiết kế mà bởi chức năng của từng loại.
Lắc tay sức khỏe thường được quảng cáo là có lợi cho sự tuần hoàn của máu, cân bằng năng lượng trong cơ thể, điều hòa nhịp tim, nhưng điều này vẫn chưa được chứng thực.
Lắc tay thể thao
Lắc tay thể thao là loại lắc tay thường được làm bằng cao su, silicon. Loại lắc tay này được phổ biến rộng rãi bởi hãng Nike & Lance Armstrong từ năm 2003.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vòng đeo tay Thể loại:Trang sức Thể loại:Cổ tay
Hút mật Nepal
Hút mật Nepal hay hút mật đuôi lục (danh pháp hai phần: Aethopyga nipalensis) là một loài chim trong họ Hút mật (Nectariniidae).
Loài này sinh sống trong khu vực bao gồm Bangladesh, Bhutan, Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Thái Lan và Việt Nam.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng ôn đới và các rừng miền núi cận nhiệt đới hay nhiệt đới ẩm ướt.
With You (album-phim)
With You là bộ phim điện ảnh Hoa Kỳ được sản xuất bởi Dirty South, một DJ nổi tiếng người Serbia gốc Úc và kịch bản của Ryan Colucci, được công chiếu trên 17 quốc gia trên toàn thế giới, bao gồm: Hoa Kỳ, Úc, Canada, Thụy Điển, Bồ Đào Nha, Việt Nam, Thụy Sĩ, Anh, Serbia, Na Uy, Philippines, Panama, México, Đức, Pháp, Colombia và Tây Ban Nha từ ngày 31 tháng 10 năm 2014 đến ngày 16 tháng 1 năm 2015. Bộ phim này dài 12 tập.
Kịch bản
Johnny- nhân vật nam chính trong phim đã xiêu lòng với Aurelia- một cô gái từ một hành tinh khác, Cô là người có khả năng chữa lành mọi thứ. Khi họ hôn nhau lần đầu tiên Johnny phát hiện ra Aurelia đã thấm chất độc vào người cậu. Johnny sống sót, nhưng anh đã bị mất trí nhớ. 15 năm sau đó, Johnny là một nghệ sĩ đang gặp khó khăn, anh phải đấu tranh chứng bệnh này. Anh đặt ra nhiệm vụ phải tìm ra người con gái mình yêu thương thêm một lần nữa.
Nihoa
Nihoa (tiếng Anh và tiếng Hawaii: Nihoa) hay đảo Bird (Bird Island) hoặc Moku Manu là hòn đảo cao nhất trong mười đảo và rạn san hô vòng ở quần đảo Tây Bắc Hawaii. Đảo nằm dưới sự quản lý hành chính của quận Honolulu, tiểu bang Hawaii, Hoa Kỳ.
Địa lý
trái|nhỏ|180px|Đỉnh Tanager nhìn từ đỉnh Miller Đảo Nihoa là một đảo núi lửa toạ lạc ở cực nam chuỗi đảo Tây Bắc Hawaii, cách đảo Necker 296 km về phía đông nam và cách đảo Kauai thuộc nhóm đảo chính Hawaii 240 km về phía tây bắc. Bao bọc xung quanh hòn đảo có diện tích 0,701054 km² này là một rạn san hô có diện tích 142.000 mẫu Anh (574.7 km²). Hình dáng lởm chởm đá của đảo là lời lý giải cho tên gọi Nihoa - nghĩa là "cái răng" trong tiếng Hawaii.
Trong quần đảo Tây Bắc Hawaii thì đảo Nihoa là trẻ nhất (hình thành khoảng 7,2 triệu năm về trước) trong khi rạn san hô vòng Kure là già nhất (hình thành 30 triệu năm về trước). Qua nhiều thiên niên kỉ, đảo Nihoa đã trải qua quá trình xâm thực mạnh mẽ; cùng với đảo Necker, các bãi cạn Frigate Pháp và các đỉnh nhọn Gardner, Nihoa là một trong bốn thực thể của quần đảo Tây Bắc Hawaii còn nền đá bazan lộ thiên. Đảo có hai đỉnh nhọn là đỉnh Miller ở phía tây và đỉnh Tanager ở phía đông với độ cao lần lượt là 272 m và 259 m. Ngoài ra, còn có đỉnh Dog's Head (trông giống "đầu chó") cao 358 ft và đỉnh Pinnacle cao 626 ft. Trên đảo có sáu Thung lũng dốc từ bắc xuống nam và gặp nhau tại mặt nam của đảo: Thung lũng West, Thung lũng West Palm, Thung lũng Miller, Thung lũng Middle, Thung lũng East Palm và Thung lũng East. Nơi duy nhất bằng phẳng trên đảo là cao nguyên Albatross (Albatross Plateau) ở ngay phía dưới đỉnh Miller. Một khe nứt hẹp mang tên Devil's Slide sụt sâu 700 ft. Từ cao nguyên Albatross, khe này mở rộng về hướng bắc và kết thúc tại một vách đá dốc đứng đâm thẳng xuống đại dương với độ cao 190 ft.
Sinh thái
nhỏ|trái|200px|[[Pritchardia remota]] nhỏ|phải|250px|[[Telespiza ultima]]
Đảo Nihoa là ngôi nhà của 25 loài thực vật và động vật, đa dạng nhất trong toàn quần đảo Tây Bắc Hawaii. Một số loài chỉ có thể được tìm thấy trên đảo như Telespiza ultima và Acrocephalus familiaris kingi (chim), Pritchardia remota, Schiedea verticillata và Amaranthus brownii (cây). Khu hệ thực vật và các khối đá đóng vai trò là nơi làm tổ và trú đậu cho 18 loài chim biển như Sula sula, Anous stolidus, nhàn và hải âu.
Do cách biệt về địa lý và không sở hữu những mỏ phân chim lớn nên đảo Nihoa không thu hút sự quan tâm của con người. Điều này giúp bảo tồn các loài đặc hữu khỏi nguy cơ tuyệt chủng. Vì đảo nhỏ nên đa phần các loài đặc hữu của Nihoa thuộc nhóm loài nguy cấp bởi lẽ cả quần thể có thể bị tiêu diệt khi một thảm hoạ nào đó - như cháy hay sự xâm nhập của sinh vật xâm lấn - xảy ra. Một ví dụ là trường hợp loài châu chấu xâm lấn Schistocerca nitens: trong giai đoạn 1999-2003, châu chấu đã tàn phá phần lớn thảm thực vật trên đảo và gây mối nguy thực sự đối với thực vật đảo Nihoa. Vào những năm tiếp theo, số châu chấu giảm và thực vật phát triển trở lại. Hầu như chắc chắn là châu chấu đã theo các cơn gió từ đảo Kauau để đến đảo Nihoa.
Sau đây là danh sách một số sinh vật đặc hữu của đảo Nihoa:
Bảo tồn
Năm 1909, Khu bảo tồn Quần đảo Hawaii (Hawaiian Islands Reservation) thành lập với Nihoa là một phần trong đó. Nhiều loài sinh vật trên đảo được kiểm kê toàn diện qua chuyến thám hiểm Tanager năm 1923. Năm 1940, đảo trở thành một bộ phận của Khu nương náu Hoang dã Quần đảo Tây Bắc Hawaii (Northwestern Hawaiian Islands Wildlife Refuge). Năm 1988, người ta liệt kê đảo vào Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ do đảo có các di chỉ khảo cổ quan trọng về mặt văn hoá. Từ năm 2006, đảo thuộc Khu bảo vệ hải dương quốc gia Papahānaumokuākea (Papahānaumokuākea Marine National Monument). Những ai có ý định đến Nihoa nhằm mục đích nghiên cứu khoa học và văn hoá thì phải có giấy phép đặc dụng từ Cục Hoang dã và Cá Hoa Kỳ. Biện pháp này nhằm giảm rủi ro các loài ngoại lai xâm nhập hệ sinh thái mong manh của đảo.
Lịch sử
Các nhà khảo cổ đã tìm thấy các dấu tích ruộng bậc thang và nhà cửa trên đảo, và ít nhất một di chỉ có niên đại từ khoảng thiên niên kỉ thứ nhất, khoảng năm 867-1037. Có một số băn khoăn về số lượng người đã từng sống trên đảo: trong khi các ruộng bậc thang lớn cho thấy rằng từng có nhiều người sinh sống thì mặt khác trên đảo lại chỉ có ít nước ngọt. Nhà khảo cổ học Kenneth Emory và Paul Cleghorn ước tính rằng nước ngọt trên đảo đáp ứng nhu cầu cho 100 người, mặc dầu nếu trước đây đảo từng có rừng cây thì nguồn cung cấp nước có thể nhiều hơn so với hiện nay. Người ta còn nghĩ rằng Nihoa chỉ được dùng cho mục đích tôn giáo, nói cách khác là cư dân Hawaii cổ chỉ thỉnh thoảng mới thăm đảo và không trú lại lâu.
Người phương Tây đầu tiên khám phá đảo Nihoa là thuyền trưởng James Colnett của tàu Prince of Wales vào ngày 21 tháng 3 năm 1788. Do Colnett vắng mặt ở nước Anh trong thời gian dài (tính cả thời gian bị người Tây Ban Nha cầm tù do Colnett tham gia cuộc khủng hoảng Nootka) nên công lao khám phá Nihoa từng được gán cho thuyền trưởng William Douglas của tàu Iphigenia - người đã tìm thấy đảo Nihoa một năm sau đó.
Vào cuối thế kỉ 18, phần lớn người dân Hawaii đã lãng quên đảo Nihoa. Năm 1822, nữ hoàng Kaahumanu và phu quân là vua Kaumualii cùng đi tàu với thuyền trưởng William Sumner để kiếm tìm đảo Nihoa - hòn đảo mà thế hệ của bà chỉ biết đến qua những bài hát và truyện thần thoại. Sau đó, vua Kamehameha IV viếng thăm đảo nhằm chính thức sáp nhập nơi này vào lãnh thổ Vương quốc Hawaii. Vào năm 1885, công chúa Liliuokalani cùng đoàn tuỳ tùng đã hành hương đến Nihoa nhưng buổi tiệc ban trưa của họ đã bị phá ngang do ai đó vô tình gây ra một vụ cháy rừng. Cả đoàn cố gắng tháo thân khỏi hòn đảo nhưng thủy triều đang lên đã gây khó khăn và làm ngập vài chiếc thuyền, từ đó phá huỷ mất một số bức ảnh chụp lại nơi này.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quần đảo Tây Bắc Hawaii Thể loại:Địa điểm khảo cổ Hawaii Thể loại:Sân chim Thể loại:Khu bảo tồn thiên nhiên ở Hawaii Thể loại:Đảo không người ở Hawaii Thể loại:Hawaii Đại Tân Sinh Thể loại:Núi lửa Thế Miocen Thể loại:Châu Đại Dương Kỷ Paleogen Thể loại:Khu vực chim biển
Chùa Bà Ngô (Ninh Bình)
Chùa Bà Ngô là ngôi chùa cổ thuộc quần thể di tích quốc gia đặc biệt cố đô Hoa Lư, chùa được xây từ thời nhà Đinh, sát bên phải bờ đê sông Hoàng Long và liền kề khu vực ngoại vi thành Hoa Lư xưa. Chùa Bà Ngô do Ngô phu nhân, hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng, mẹ của một trong 12 sứ quân Ngô Nhật Khánh sáng lập.
Chùa cổ Trường Châu
Khi khai quật khảo cổ học khu cố đô Hoa Lư, các nhà khảo cổ đã tìm thấy khu mộ Hán cạnh chùa Bà Ngô bên dòng sông Hoàng Long. Kết quả khai quật chứng minh ngôi mộ cổ này có từ thời Hán – Đường. Đây là cơ sở nêu lên một nhận định khu vực kinh đô Hoa Lư hẳn là trụ sở của Trường Châu thời nhà Đường, vì theo sách Đất nước Việt Nam qua các đời của Đào Duy Anh thì đất Ninh Bình thời Đường thuộc về Trường Châu; còn ở Thăng Long Hà Nội vốn là thành Đại La do Cao Biền xây đúng như sử sách ghi chép.
Tấm bia đá dựng ở chùa Bà Ngô, niên đại 1877, thời nhà Nguyễn có đoạn: Tương truyền chùa Bà Ngô là nơi một bà hoàng hậu nhà Đinh (mẹ của Sứ quân - Phò mã Ngô Nhật Khánh) đã gây dựng và tu hành khi cuối đời. Trong chùa có bức đại tự thời Nguyễn ghi 3 chữ Bà Sa tự (婆娑寺). Theo từ điển Hán Việt, Sa (娑) có nghĩa là nhiều khổ não. Chùa Bà Ngô ở thế kỷ thứ X chính là nơi tiến hành nghi thức sám hối, rửa sạch mọi tội lỗi nghiệp chướng trần gian.
Bà Ngô phu nhân
Chùa Bà Ngô gắn liền với một nhân vật lịch sử là bà Ngô phu nhân sau được vua Đinh Tiên Hoàng lập làm hoàng hậu. Bà Ngô phu nhân là quý tộc họ Ngô, tên Hoàng Thị Thi, chồng mất sớm bà giúp con nhỏ là Ngô Nhật Khánh gây dựng sự nghiệp ở Đường Lâm - quê hương nhà Ngô. Ngô Nhật Khánh xưng An Vương và trở thành một thủ lĩnh mạnh trong số 12 sứ quân thời bấy giờ. Đinh Bộ Lĩnh thu phục Ngô Nhật Khánh đã lấy bà làm vợ, gả con gái Phất Kim cho Nhật Khánh và cưới em gái Khánh cho con trai Đinh Liễn. Bà Ngô phu nhân là người đức hạnh, Đinh Bộ Lĩnh rất trân trọng bà, không gọi tên húy mà vẫn gọi bà là Ngô phu nhân.
Bà Ngô phu nhân khi lấy Vạn Thắng vương Đinh Bộ Lĩnh dù ở tuổi gần 40, chính là người đã sinh ra Đinh Hạng Lang, con thứ của Tiên Hoàng. Đinh Tiên Hoàng vì bà, và vì để lấy lòng Nhật Khánh nữa, đã lập Hạng Lang làm thái tử. Theo chính sử, Đinh Liễn rất tức giận đã sai người lập mưu giết Hạng Lang đầu năm 979. Tuy nhiên, vì yêu con và không thể tiếp tục gây đổ máu, Tiên Hoàng đã không trừng phạt Đinh Liễn bằng cái chết. Việc Tiên Hoàng không trừng phạt Đinh Liễn bằng án tử hình khiến Nhật Khánh vô cùng tức giận và đây chính là động cơ chủ yếu thúc giục Khánh bỏ sang Chiêm Thành.
Trước kia, vua Đinh hứa đưa em Khánh (Hạng Lang) lên ngôi, nhưng khi em Khánh bị hại thì kẻ thủ phạm lại không bị trừng phạt đích đáng theo ý muốn của Khánh, bởi thế Khánh mới tìm đến Chiêm Thành để cầu viện báo thù. Tháng 10 năm 979, cha con Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị giết hại. Con trai còn lại là Đinh Toàn lên ngôi vua, thái hậu Dương Vân Nga quyền nhiếp chính. Nghe tin Tiên Hoàng chết, Nhật Khánh bèn xui vua Champa là Ba Mĩ Thuế mang quân để đánh Đại Cồ Việt. Vua Champa nhân cơ hội xâm chiếm đất đai, bèn tự cầm quân đem hơn nghìn binh thuyền ra đánh Hoa Lư, theo hai cửa biển Đại Ác và Tiểu Khang. Khi vào cửa Đại Ác (cửa Thần Phù), qua một đêm, gặp gió bão nổi lên, thuyền đều lật đắm, chìm gần hết. Nhật Khánh cùng bọn người Chiêm đều chết đuối, chỉ có thuyền của vua Chiêm thoát nạn. Ba Mĩ Thuế thu vét tàn quân trở về. Công chúa Phất Kim tự vẫn ở kinh đô Hoa Lư.
Đối với bà Ngô phu nhân, sau những diễn biến xấu dồn dập của chồng và các con tràn đến, bà Ngô phu nhân xưa đồng thời là hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng đành ra khỏi Hoàng cung, lập một ngôi chùa ở ngoại thành Hoa Lư để tu hành, ngôi chùa đó có tên là Đàm Lư nhưng dân gian vẫn quen gọi là chùa Bà Ngô (nay nằm ở thôn Hoàng Long, xã Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình).
Tương truyền, Bà Ngô phu nhân là người rất thương dân, hiền hậu và sống rất thọ đến cả 100 tuổi. Có lẽ vì thế, Chùa Bà Ngô trở thành một trong những ngôi chùa cầu thọ nổi tiếng ở Ninh Bình mà cho đến nay, người người vẫn đến cầu phúc, sự bình an và sức khỏe cho mình cùng người thân hàng năm.
Kiến trúc
Chùa Bà Ngô nằm bên bờ đê sông Hoàng Long, cổng chùa hướng mặt ra sông nhưng các dãy nhà của chùa thì lại quay theo hướng song song với bờ đê. Vị trí của chùa nằm gần bến đò Trường Yên và di tích núi Cắm Gươm, nơi gắn với giai thoại rồng vàng chở Đinh Bộ Lĩnh từ phía Gia Viễn sang huyện Hoa Lư và gây dựng sự nghiệp đế vương.
Trong các ngôi chùa cổ ở cố đô Hoa Lư, chùa Bà Ngô là ngôi chùa nằm độc lập, tách biệt khỏi khu dân cư. Khung cảnh chùa khá yên bình núp dưới những tán lá cây xanh mướt.
Trong Hoa Lư thi tập, tác giả Hoàng Quang Thuận viết về chùa Bà Ngô như sau:
Tham khảo
Thể loại:Di tích Cố đô Hoa Lư Thể loại:Chùa tại Ninh Bình Thể loại:Công trình xây dựng ở Ninh Bình Thể loại:Quần thể danh thắng Tràng An
Pleurorthotrichum
Pleurorthotrichum là một chi rêu trong họ Orthotrichaceae.
Anisostena texana
Anisostena texana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1933.
Tham khảo
Thể loại:Anisostena
Anisodes albipupillata
Anisodes albipupillata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
A
Cheilosia vernalis
Cheilosia vernalis là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Fallén mô tả khoa học đầu tiên năm 1817. Cheilosia vernalis phân bố ở vùng Cổ Bắc giới
Imeria celebicola
Imeria celebicola là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Cheilosia vernalis
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1817 Thể loại:Cheilosia
Imeria celebicola
Liên kết ngoài
Thể loại:Imeria
Cá phổi Đông Phi
Protopterus amphibius (trong tiếng Anh gọi là gilled lungfish, "cá phổi mang" hay East African lungfish, "cá phổi Đông Phi") là một loài cá phổi Châu Phi. Nó sinh sống trong đầm lầy và bãi ngập miền Đông Phi (Kenya, Somalia và Mozambique). Sự hiện diện của nó ở Tanzania chưa chứng thực và có lẽ là kết quả của sự du nhập.
Mô tả
P. amphibius thường chỉ đạt chiều dài 44 cm, là loài cá phổi ngắn nhất còn sinh tồn. Chúng có màu lam hay màu xám đá bảng. Trên mình có những chấm đen nhỏ, khó thấy. Bụng màu xám nhạt. Như mọi loài cá phổi châu Phi, nó có hai lá phổi và thở khí bắt buộc. Nó cũng có thể đào hang, tạo một cái kén nhầy bảo vệ mình trong quá trình ngủ hè.
Môi trường sống
P. amphibius là cá tầng đáy, sống chủ yếu trong các sông thuộc hệ thống sông Zambezi miền Đông Phi và những vùng đất ngập nước tương tự.
Bảo tồn
P. amphibius được IUCN coi là loài ít quan tâm, một vì số lượng cá thể ghi nhận vẫn lớn, một phần vì sự thiếu thông tin về sự đe dọa với chúng. Người dân địa phương có lúc ăn chúng song số người này rất ít. Mối đe dọa lớn hơn là việc xây đập trên sông Zambezi, làm thu hẹp diện tích châu thổ nơi chúng sống, sự ô nhiễm môi trường cũng như sự thay thế đất ngập nước bằng đất canh tác.
Chú thích
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1844 Thể loại:Hóa thạch sống
Sông Bảo Định
nhỏ|phải|250px|Nhà mặt sông ở ven sông Bảo Định Sông Bảo Định tục gọi là kênh Vũng Gù, là thủy lộ nối liền rạch Vũng Gù với rạch Mỹ Tho thuộc tỉnh Tiền Giang, Việt Nam. Thời chúa Nguyễn Phúc Chu, sông này chỉ là một con mương đào (hào), đến năm 1819 được vua Gia Long cho nạo vét và nó trở thành con kênh đào đầu tiên ở đồng bằng sông Cửu Long. Thời Pháp thuộc, sông Bảo Định lại là con kênh đầu tiên ở Nam Bộ được dùng phương tiện cơ giới là chiếc xáng múc để nâng cấp dòng chảy.
Kể từ khi hoàn thành, sông Bảo Định luôn giữ một vai trò quan trọng về các mặt: quân sự, thủy lợi, giao thông và cung cấp một phần nước sinh hoạt cho cư dân trong vùng.
Lịch sử
Trước khi có sông Bảo Định, tại đây đã có rạch Vũng Gù ở về phía Đông Bắc, chảy từ sông Vàm Cỏ Tây đến xóm Thị Cai; và rạch Mỹ Tho ở về phía Nam, chảy từ sông Tiền tới Bến Tranh (vì bán tranh lợp nhà, nay là chợ Lương Phú thuộc xã Lương Hòa Lạc, huyện Chợ Gạo). Khoảng giữa, tức từ xóm Thị Cai đến Bến Tranh thuộc thôn Lương Phú, là ruộng vườn liên tiếp.
Năm Ất Dậu (1705), vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu, Vân Trường hầu Nguyễn Cửu Vân đem quân sang bình định đất Chân Lạp. Xong việc, để phòng giữ miền biên cảnh và vùng đất Mỹ Tho, được tạo lập và phồn vinh từ thời Dương Ngạn Địch (một võ tướng nhà Minh chạy sang xin thần phục Đại Việt thời chúa Nguyễn Phúc Tần) đến coi quản, Nguyễn Cửu Vân cho đắp một chiến lũy dài từ Thị Cai đến Bến Tranh. Bên ngoài lũy, ông còn cho đào một hào sâu rộng nối liền rạch Vũng Gù (Tân An) và rạch Mỹ Tho.
Sau một thời gian dài, con mương (hào) xưa vốn có nhiều khúc quanh co hẹp nhỏ, nay lại bị bùn cỏ tích tụ gây cạn lấp, thuyền lớn đi đến đây phải đợi nước lên đầy mới đi được, nhất là đoạn giáp nước tại chợ Thang Trông. Vì vậy, ngày 28 tháng Giêng (âm lịch) năm Kỷ Mão (1819), vua Gia Long đã sai quan trấn thủ Định Tường là Bửu Thiện hầu Nguyễn Văn Phong lo việc nạo vét và nới rộng dòng chảy này. Theo sử liệu thì ngoài Nguyễn Văn Phong, còn sự trợ giúp của Phó tổng trấn Gia Định thành là Huỳnh Công Lý vài viên quan khác nữa đã huy động 9.679 dân tráng trong trấn, chia làm ba tốp, thay nhau nạo vét. Dân phu làm thì được cấp cho mỗi người một quan tiền và một vuông gạo để chi dùng trong một tháng.
Công trình cải tạo con mương được tiến hành trong khoảng hơn ba tháng, khởi công ngày 23 tháng 2 năm 1819 và kết thúc ngày 28 tháng 5 năm 1819. Tính từ chợ Thang Trông qua Hóc Đồng (hay Hóc Đùn) đến bến Mỹ Tho thì chiều dài của kênh là 40 dặm rưỡi (khoảng 14km), rộng trung bình 15 thước ta (độ 6 m) và sâu trung bình 9 thước ta (3,50m).
Việc tâu lên, vua Gia Long khen ngợi và cho đặt tên là Bảo Định hà (sông Bảo Định), và cho phép Huỳnh Công Lý được dựng bia ghi công ở bên bờ kênh gần chợ Thang Trong. Năm Ất Tỵ (1835), vua Minh Mạng cho đổi tên lại là Trí Tường giang (sông Trí Tường), có tạc bia đá dựng nơi bờ sông thôn Phú Kiết. Đời vua Thiệu Trị, không rõ năm nào, lại đổi tên thành sông An Định. Đến khi quân Pháp sang xâm lấn Việt Nam, họ lại cho đổi tên là Arroyo de la Poste (kênh Bưu điện). Tuy nhiên, người dân vẫn quen gọi là sông Bảo Định hay kênh Trạm (vì trên bờ sông có đặt trạm để chuyển công văn của triều Nguyễn và sau nữa là của Pháp).
Trận phục kích Uzbin
Trận phục kích tại thung lũng Uzbin diễn ra khi lính của Lực lượng Trợ giúp An ninh Quốc tế bị phiến quân Afghanistan phục kích tại đông Afghanistan ngày 18 tháng 8 năm 2008. Trận đánh xảy ra bên ngoài ngôi làng Spēṟ Kunday, của Quận Surobi thuộc tỉnh Kabul và hậu quả là gây thương vong năng nề cho quân Pháp.
Trong cuộc phục kích trên đường đèo này, lính Pháp hết đạn chỉ sau 90 phút đụng độ và chỉ có một máy truyền tin nhưng lại không sử dụng được khiến họ không liên lạc được để xin cứu viện. Ngay sau vụ việc, ngày 20 tháng 8, liên quân đồng minh do Hoa Kỳ chỉ huy hạ sát hơn 30 phiến quân trong một trận đánh ở cung khu vực trong khi ba binh sĩ Ba Lan phục vụ trong lực lượng NATO thiệt mạng vì một vụ nổ bom tại một nơi khác.
Trận đánh có các ảnh hưởng mạnh mẽ về chính trị ở thủ đô Paris, khiến 10 binh sĩ nhảy dù Pháp thiệt mạng, 21 binh sĩ khác bị thương, là tổn thất nặng nề nhất cho lực lượng quốc tế tại Afghanistan trong hơn ba năm, và là cuộc giao tranh trên bộ gây nhiều tổn thất nhất cho quân đội ngoại quốc tại Afghanistan kể từ khi quân đội Hoa Kỳ tiến vào để lật đổ chế độ Taliban năm 2001.