cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mangan(II) oxide
Hóa tính
MnO tồn tại trong môi trường tự nhiên, là một hợp chất hiếm của mangan. Để sản xuất phục vụ cho thương mại, nó được điều chế bằng cho MnO2 tác dụng mới một trong các chất: hydro (H2), cacbon monOxide (CO) hoặc metan (CH4), ví dụ như: MnO cũng có thể được điều chế bằng cách khử cacbonat: Quá trình nung này được tiến hành kín khí, vì Mn2O3 có thể xuất hiện.
Mangan(II) Oxide trải qua phản ứng hóa học điển hình của một ion Oxide. Khi tác dụng với axit, nó chuyển hóa thành muối mangan(II) tương ứng và nước. oxy hóa mangan(II) Oxide cung cấp mangan(III) Oxide.
Ứng dụng
Cùng với mangan(II) sunfat, MnO là một thành phần của phân bón và phụ gia thực phẩm. Hàng ngàn tấn được tiêu thụ hàng năm cho mục đích này. Các ứng dụng khác bao gồm: chất xúc tác trong sản xuất rượu alkyl, gốm sứ, sơn, thủy tinh màu, tẩy trắng và in dệt…
Tham khảo
Thể loại:Hợp chất mangan Thể loại:Oxide Thể loại:Oxide base
Ana Gallay
Ana Gallay (sinh ngày 16 tháng 1 năm 1986) là một vận động viên bóng chuyền bãi biển người Argentina. Cô được sinh ra tại Nogoyá, Entre Ríos, Argentina.
Vào năm 2012, cô đấu cặp cùng với María Zonta. Cặp đôi này đã tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012 và để thua cả ba trận vòng bảng. Gallay cùng với Georgina Klug dành huy chương vàng tại Pan American Games 2015 ở Toronto.
Tham khảo
Thể loại:Vận động viên bóng chuyền bãi biển nữ Thể loại:Vận động viên bóng chuyền bãi biển Argentina Thể loại:Sinh năm 1986 Thể loại:Nhân vật còn sống
Marco Asensio
Marco Asensio Willemsen (sinh ngày 21 tháng 1 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Tây Ban Nha thi đấu ở vị trí tiền đạo cánh cho câu lạc bộ Paris Saint-Germain tại giải Ligue 1 và đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha.
Anh khởi đầu sự nghiệp bóng đá chuyên nghiệp tại câu lạc bộ Mallorca, rồi kí hợp đồng với Real Madrid vào tháng 11 năm 2014. Ban đầu, anh chơi cho Mallorca và Espanyol dưới dạng cho mượn. Từ lúc hết thời hạn cho mượn và về lại Real, anh đã cùng đồng đội giành được các danh hiệu, bao gồm 2 chiếc cúp Champions League và 2 chiếc cúp La Liga.
Trong sự nghiệp thi đấu quốc tế, Asensio lần đầu được gọi lên đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha vào năm 2016 sau khi giành được 1 huy chương vàng và 1 huy chương bạc cùng với tuyển U-19 và U-21. Từ đó, anh đã vinh dự một lần khoác áo tuyển quốc gia tại World Cup năm 2018.
Mallorca
Sinh ra ở Palma, Majorca, Quần đảo Balearic ở với mẹ là người Hà Lan và cha là người Tây Ban Nha, Asensio đến lò đào tạo trẻ của RCD Mallorca. Sau đó, anh được theo dõi bởi Real Madrid CF và FC Barcelona, anh đã được ra mắt ở đội B của RCD Mallorca trong mùa giải 2013-2014 tại giải hạng hai Tercera Divison, mặc dù vẫn thuộc đội nghiệp dư. Vào ngày 27 tháng 10 năm 2013, anh đã được xuất hiện lần đầu tiên trong đội hình chính, được chơi 6 phút cuối trong một trận thua 1-3 trên sân khách trước Recreativo de Huelva ở giải đấu thuộc Giải hạng 2 Tây Ban Nha.
Sau đó, từ băng ghế dự bị, Asensio được chơi trong 6 phút cuối trong trận hòa 0-0 trên sân nhà trước CD Lugo. Sau đó, anh gây ấn tượng ở trận đấu đầu tiên, anh được đưa lên đội một bởi HLV José Luis Oltra.
Asensio ghi bàn thắng chính thức đầu tiên vào ngày 16 tháng 3 năm 2014, mở đầu cho chiến thắng 2-0 trên sân nhà đầu tiên trước CD Tenerife. Anh được bắt đầu dưới thời huấn luyện viên mới Valeri Karpin, ghi 3 bàn thắng trước CA Osasuna, Deportivo Alaves và UE Llagostera trong vòng một tháng.
Real Madrid
Vào ngày 24 tháng 11 năm 2014, Real Madrid đã đạt được thỏa thuận về việc chuyển nhượng Asensio. Vào ngày 5 tháng 11, vụ việc chuyển nhượng chính thức được công bố với bản hợp đồng 6 năm với giá chuyển nhượng là 3,9€ và cho RCD Mallorca mượn đến cuối mùa giải 2014-2015.
Vào ngày 20 tháng 8 năm 2015, anh đã được trở lại Real Madrid, Asensio được đem cho mượn tại RCD Espanyol ở La Liga. Anh đã được chơi trận đấu đầu tiên tại một giải đấu chính thức vào ngày 19 tháng 9, chơi khá thành công 86 phút trong trận thắng 3-2 trước Real Sociedad, và anh đã kết thúc mùa giải ở Estadi Cornellà-El Prat với 12 đường kiến tạo.
Trở lại Santiago Bernabéu vào mùa giải 2016-2017, Asensio được chơi trận đấu chính thức đầu tiên mà anh tham gia vào ngày 9 tháng 8, đó là trận đấu anh chơi trọn vẹn 120 phút và ghi bàn từ khoảng cách 25m trong chiến thắng 3-2 trước một đội bóng của Tây Ban Nha khác là Sevilla FC ở Siêu cúp bóng đá châu Âu. Anh ấy bắt đầu giải đấu chính thức sau đó 12 ngày, mở đầu là trận thắng khá thành công trước Real Sociedad với bàn thắng thứ hai cho Real Madrid.
Sự nghiệp quốc tế
Vào ngày 17 tháng 5 năm 2016, Asensio và một người đồng đội khác ở Espanyol là Pau Lopez đã được gọi lên Đội tuyển bóng đá Tây Ban Nha để chuẩn bị cho một trận giao hữu trước Bosna và Hercegovina. Anh bắt đầu thi đấu cho Đội tuyển bóng đá Tây Ban Nha vào ngày 29, bắt đầu trong chiến thắng 3-1 trước Thụy Sĩ.
Câu lạc bộ
1 Bao gồm các trận đấu tại UEFA Super Cup và FIFA Club World Cup.
Danh hiệu
Real Madrid
U-19 Tây Ban Nha U-21 Tây Ban Nha
Đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha
= Tham khảo =
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá Real Madrid Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018 Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Rungia repens
Rungia repens là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (L.) Nees miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích
Thể loại:Rungia
Reinhard Marx
thumb|Reinhard Marx (2016)
Reinhard Marx (sinh ngày 21 tháng 9 năm 1953) là một hồng y công giáo người Đức và là Nguyên Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức. Ông là Tổng giám mục Tổng giáo phận Munich và Freising. Giáo hoàng Benedict XVI thăng hồng y cho ông vào ngày 20 tháng 11 năm 2010. Giáo hoàng Phanxicô chọn trong vào nhóm 9 hồng y thuộc Hội đồng Hồng y Tư vấn. Vào thời điểm đó, ông là thành viên trẻ nhất của Hồng y Đoàn. Ông có quyền bầu giáo hoàng trong tất cả Mật nghị Hồng y từ nay đến ngày 21 tháng 9 năm 2033, sinh nhật thứ 80 của ông.
Tiểu sử
Sinh ra tại Geseke, North Rhine-Westphalia, hồng y Marx được thụ phong linh mục ngày 2 tháng 6 năm 1979 bởi Tổng Giám mục Johannes Joachim Degenhardt tại Tổng giáo phận Paderborn. Ông có bằng Tiến sĩ Thần học tại Đại học Bochum, vào năm 1989.
Ngày 23 tháng 7 năm 1996, ông được bổ nhiệm làm Giám mục phó Paderborn và Giám mục hiệu tòa Petina bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Marx được tấn phong giám mục ngày 21 tháng 09 (nhằm sinh nhật thứ 40 của ông) bởi Tổng Giám mục Degenhardt và giám mục Hans Drewes và Paul Consbruch.
Ngày 20 tháng 12 năm 2001 ông được bổ nhiệm làm Giám mục Trier (giáo phận xưa nhất Đức), kế nhiệm Hermann Josef Spital gần một năm sau ngày từ chức của ông. Marx được đánh giá khá là bảo thủ trong các giáo lý Hội Thánh, nhưng cũng là một "nhà khoa học xã hội... điêu luyện truyền thông".
Hồng y Marx hiện nay là chủ tịch về các vấn đề xã hội của Hội đồng Giám mục Đức. Cùng với vai trò là tổng giám mục Munich, hồng y Marx được giáo hoàng Benedict bổ nhiệm làm thành viên của Hội đồng Giáo dục Công giáo trong năm năm. Vào ngày 29 tháng 12 năm 2010 ông được bổ nhiệm làm thành viên của Hội đồng Giáo hoàng về Công lý và Hòa bình.
Ngày 7 tháng 3 năm 2012 ông được bổ nhiệm làm thành viên của Thánh bộ Công giáo Đông Phương.
Ngày 22 tháng 3 năm 2012, Liên Hội đồng Giám mục châu Âu bầu ông làm chủ tịch.
Ông là một trong những hồng y tham dự mật nghị Hồng y 2013 bầu Giáo hoàng Phanxicô. Ngày 13 tháng 4 năm 2013 ông được bổ nhiệm vào nhóm các hồng y cố vấn cho tân giáo hoàng, gọi là Hội đồng Hồng y Tư vấn.
Ông từ chức Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức và chính thức mãn nhiệm vào ngày 3 tháng 3 năm 2020.
Quan hệ ngoại giao
Cardinal Marx là người thay mặt đại diện cho Hội Thánh Đức ở các nơi khác trên thế giới.
Vào năm 2015 ông ghé thăm Mỹ và biên giới Mỹ-Mexico. Ông nói về trải nghiệm này vào năm 2016 'Khi tôi thăm biên giới Mỹ-Mexico vào năm ngoái và thấy những dãy tường ngăn cách Mỹ và Mexico, tôi tự nhủ đây không thể là tương lai của biên giới châu Âu được.'
Tháng 1 năm 2016 ông thăm Việt Nam và có cuộc họp với chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, một tổ chức của Đảng Cộng sản điều hành mọi tổ chức xã hội tại Việt Nam. Chủ tịch của Mặt trận nói rằng mối quan hệ giữa Việt Nam đã được cải thiện đáng kể, và rằng Hội Thánh Việt Nam đã tham gia vào rất nhiều hoạt động có ích cho xã hội Việt Nam. Hồng y Marx bày tỏ hi vọng của mình rằng Mặt trận sẽ giúp phát triển công giáo tại Việt Nam và hỗ trợ cho các hoạt động nhân đạo trong cộng đồng công giáo.
Trong cùng chuyến thăm này, hồng y Marx bị ngăn không cho đi tới giáo phận Vinh mà không có lý do chính thức nào từ phía chính quyền. Có lẽ việc này liên quan đến những bắt bớ tôn giáo diễn ra tại Vinh nhằm vào tu sĩ và giáo phân tại giáo phận đó. Hồng y Marx nói rằng "không một tổ chức chính trị hay kinh tế nào có thể làm hại đến tự do tôn giáo".
Sách
Hồng y Marx xuất bản một quyển sách vào tháng 10 năm 2008 với tựa đề "Das Kapital: A Plea for Man", đặt tên theo một công trình của Karl Marx phê phán chủ nghĩa tư bản. Reinhard Marx nói với cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay thế giới một "tranh luận căn bản về xã hội" và nêu ra câu hỏi về khả năng của những nền kinh tế hiện nay trong việc "đảm bảo phúc lợi xã hội".
Rejectaria prunescens
Rejectaria prunescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rejectaria
Ampedus muyupingensis
Ampedus muyupingensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Ampedus
Tmesisternus pleuristictus
Tmesisternus pleuristictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Zygiella poriensis
Zygiella poriensis là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Zygiella. Zygiella poriensis được Gershom Levy miêu tả năm 1987.
Tham khảo
Thể loại:Zygiella
Atractodes brevissimus
Atractodes brevissimus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Dastikoppa, Sampgaon
Dastikoppa là một làng thuộc tehsil Sampgaon, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Atractodes brevissimus
Liên kết ngoài
Thể loại:Atractodes
Abalá
Abalá là một đô thị thuộc bang Yucatán, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 5976 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị của bang Yucatán
Alto Bela Vista
Alto Bela Vista là một đô thị thuộc bang Santa Catarina, Brasil. Đô thị này có diện tích 103,592 km², dân số năm 2007 là 2021 người, mật độ 17,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Santa Catarina
Discodon columbicus
Discodon columbicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Kirsch miêu tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Discodon
Ampedus nanus
Ampedus nanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Silfverberg miêu tả khoa học vào năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Ampedus
Ilma
Ilma là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Baragaon
Baragaon là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Jhansi thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý
Baragaon có vị trí Nó có độ cao trung bình là 88 mét (288 foot).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Baragaon có dân số 8039 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Baragaon có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Baragaon, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh
Dichanthium setosum
Dichanthium setosum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được S.T.Blake mô tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dichanthium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1944
Asphodelus tenuifolius
Asphodelus tenuifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được Cav. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1801.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lan nhật quang Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1801 Thể loại:Thực vật Maghreb Thể loại:Thực vật Bắc Phi Thể loại:Thực vật Tây Á
Campo Grande, Alagoas
Campo Grande là một đô thị que fica localizado no sudoeste de Alagoas. Đô thị này có dân số 8.855 người và diện tích là 166 km² (53,34 h/km²).
Phía bắc giáp đô thị Lagoa da Canoa, phía nam là đô thị Olho d'Água Grande, phía đông là các đô thị Feira Grande và Porto Real do Colégio và phía tây là các đô thị Girau do Ponciano và Traipu.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Alagoas
Bảo tàng Khu vực Hieronim Ławniczak ở Krotoszyn
Bảo tàng Khu vực Hieronim Ławniczak ở Krotoszyn (tiếng Ba Lan: Muzeum Regionalne im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie) là một bảo tàng tọa lạc tại số 1 Phố Quảng trường Chợ Nhỏ, Krotoszyn, Ba Lan. Trụ sở của Bảo tàng là tòa nhà nơi trước đây từng là tu viện Chúa Ba Ngôi được xây dựng vào thế kỷ 18.
Lịch sử
trái|nhỏ|Trụ sở đầu tiên của Bảo tàng Bảo tàng Khu vực Hieronim Ławniczak ở Krotoszyn được thành lập vào năm 1957 theo khởi xướng của chi nhánh địa phương của Hiệp hội Du lịch và Tham quan Ba Lan. Trụ sở đầu tiên của Bảo tàng là một ngôi nhà có mái vòm bằng gỗ được gọi là "Krotoszanka", được xây dựng vào thế kỷ 18 và nằm ở số 36 Phố Koźmińska. Năm 1969, các bộ sưu tập của Bảo tàng được chuyển đến trụ sở hiện tại.
Triển lãm
Bộ sưu tập của Bảo tàng Khu vực Hieronim Ławniczak ở Krotoszyn hiện đang bao gồm các triển lãm thường trực sau:
Giờ mở cửa
Bảo tàng Khu vực Hieronim Ławniczak ở Krotoszyn hoạt động quanh năm, mở cửa từ thứ Hai đến thứ Sáu và mở cửa vào Chủ nhật đầu tiên và Chủ nhật thứ ba của tháng.
Tham khảo
Thể loại:Bảo tàng Ba Lan
Bắc Giang
Bắc Giang là một tỉnh trung du thuộc vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam. Đây là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội. Bắc Giang chiếm phần lớn diện tích của vùng Kinh Bắc xưa và có nền văn hoá phong phú, đặc trưng của Kinh Bắc, là một trong những cái nôi của Dân ca Quan họ với 23 làng quan họ cổ được UNESCO công nhận. Tỉnh lỵ là thành phố Bắc Giang, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 50 km.
Năm 2022, dân số của Bắc Giang ước đạt 1,891 triệu người, là tỉnh đông dân nhất và có quy mô kinh tế đứng đầu vùng Trung du và miền núi phía Bắc.Bắc Giang là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 11 về số dân, xếp thứ 13/63 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước tính 2022 GRDP đạt gần 155.900 tỉ Đồng( GRDP bình quân đầu người đạt  3.400 USD). Năm 2022 Bắc Giang có tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 19,3 % xếp thứ 02 toàn quốc
Địa lý
Bắc Giang là một tỉnh thuộc vùng đông bắc Bắc Bộ, có vị trí địa lý:
Các điểm cực của tỉnh Bắc Giang:
Trên địa bàn Bắc Giang có 374 km sông suối, trong đó ba sông lớn là sông Lục Nam, sông Thương và sông Cầu. Sông Lục Nam chảy qua vùng núi đá vôi nên quanh năm nước trong xanh. Sông Thương bắt nguồn từ hai vùng có địa hình và địa chất khác nhau nên nước chảy đôi dòng: bên đục, bên trong.
Ngoài sông suối, Bắc Giang còn có nhiều hồ, đầm, trong đó có hồ Cấm Sơn và Khuôn Thần. Hồ Cấm Sơn nằm ở khu vực giáp tỉnh Lạng Sơn, dài 30 km, nơi rộng nhất 7 km và chỗ hẹp nhất 200m. Hồ Cấm Sơn có diện tích mặt nước 2.600 ha, vào mùa mưa có thể lên tới 3.000 ha. Hồ Khuôn Thần có diện tích mặt nước 240 ha và lòng hồ có 5 đồi đảo được phủ kín bởi rừng thông 20 tuổi. Người ta có thể dạo chơi trên hồ Khuôn Thần bằng thuyền đạp chân hoặc thuyền gắn máy, vừa cùng người Sán Chỉ, Cao Lan, Nùng bản địa hát soong hao, vừa thưởng thức những sản phẩm độc đáo của địa phương như hạt dẻ, mật ong và rượu tắc kè.
Dân cư
Theo điều tra dân số tính đến 0h ngày 01 tháng 4 năm 2019, dân số Bắc Giang có 1.803.950 người, với mật độ dân số 463 người/km², gấp 1,5 lần mật độ dân số bình quân của cả nước. Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 là 23,9%.
Tỉnh Bắc Giang là tỉnh đông dân thứ 12 cả nước và đông dân nhất vùng trung du và miền núi phía Bắc với 1,80 triệu dân.
Trên địa bàn Bắc Giang có 6 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đông nhất là người Kinh, chiếm 88,1% dân số toàn tỉnh, tiếp đến là người Nùng chiếm 4,5%; người Tày 2,6%; người Sán Chay và người Sán Dìu, mỗi dân tộc 1,6%; người Hoa 1,2%; người Dao 0,5%. Tỷ lệ nam giới chiếm khoảng 49,95% dân số, nữ giới khoảng 50,05% dân số. Số người trong độ tuổi lao động chiếm khoảng 62,15% dân số, trong đó lao động được đào tạo nghề chiếm 28%; số hộ nghèo chiếm 7.2%.
Lịch sử
Thời vua Hùng dựng nước Văn Lang liên bộ lạc, Bắc Giang thuộc bộ Võ Ninh.
Đời Lý - Trần gọi là lộ Bắc Giang.
Đời Lê, đây là phủ Bắc Hà, năm 1822 đổi là phủ Thiên Phúc, đến đời Tự Đức là phủ Đa Phúc. 300px|phải|nhỏ|Bản đồ tỉnh Lục Nam năm 1891 Từ ngày 5 tháng 11 năm 1889 đến ngày 9 tháng 9 năm 1891 đã tồn tại tỉnh Lục Nam. Tỉnh Lục Nam gồm các huyện Bảo Lộc, Phượng Nhỡn, Lục Nam, Hữu Lũng (tách từ phủ Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh, ở bên tả ngạn sông Thương) và huyện Yên Bái (tách từ tỉnh Lạng Sơn). Năm 1891 sau khi trả hai huyện Bảo Lộc và Phượng Nhỡn cho tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Lục Nam bị xóa bỏ để nhập vào Đạo Quan binh I.
300px|phải|nhỏ|Bản đồ tỉnh Bắc Giang năm 1900 Tỉnh Bắc Giang được thành lập ngày 10 tháng 10 năm 1895, tách từ tỉnh Bắc Ninh, bao gồm phủ Lạng Giang, phủ Đa Phúc và các huyện Kim Anh, Yên Dũng, Phượng Nhỡn, Việt Yên, Hiệp Hòa, Yên Thế và một số tổng nằm ở phía nam sông Lục Nam. Tỉnh lỵ là Phủ Lạng Thương (nay là thành phố Bắc Giang). Năm 1896, phủ Đa Phúc và huyện Kim Anh được trả lại cho tỉnh Bắc Ninh.
Năm 1950, tỉnh Bắc Giang thuộc Liên khu Việt Bắc (1949-1956) và gồm 7 huyện: Hiệp Hoà, Lục Ngạn, Yên Thế, Lạng Giang, Việt Yên, Yên Dũng, Hữu Lũng.
Ngày 22 tháng 2 năm 1955, huyện Sơn Động từ tỉnh Quảng Yên trả về tỉnh Bắc Giang.
Ngày 1 tháng 7 năm 1956, khi thành lập Khu tự trị Việt Bắc, huyện Hữu Lũng sáp nhập vào tỉnh Lạng Sơn thuộc Khu tự trị Việt Bắc. Đồng thời, huyện Phú Bình thuộc tỉnh Thái Nguyên được nhập vào tỉnh Bắc Giang, nhưng đến ngày 15 tháng 6 năm 1957 lại trả về tỉnh Thái Nguyên.
Ngày 21 tháng 1 năm 1957, thành lập huyện Lục Nam từ một số xã của các huyện Yên Dũng, Lạng Giang, Lục Ngạn, Sơn Động và 3 xã của huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
Ngày 6 tháng 11 năm 1957, chia huyện Yên Thế thành 2 huyện: Yên Thế và Tân Yên.
Năm 1959, đổi tên thị xã Phủ Lạng Thương thành thị xã Bắc Giang.
Ngày 27 tháng 10 năm 1962, Bắc Giang nhập với Bắc Ninh thành tỉnh Hà Bắc và đến ngày 1 tháng 1 năm 1997 lại tách ra như cũ. Khi tách ra, tỉnh Bắc Giang có tỉnh lị là thị xã Bắc Giang và 9 huyện: Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động, Tân Yên, Việt Yên, Yên Dũng, Yên Thế.
Ngày 03 tháng 5 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 130-HĐBT về điều chỉnh địa giới các huyện Tiên Sơn, Quế Võ, Việt Yên, Lạng Giang và hai thị xã Bắc Ninh, Bắc Giang thuộc tỉnh Hà Bắc.
Ngày 7 tháng 6 năm 2005, chuyển thị xã Bắc Giang thành thành phố Bắc Giang.
Tỉnh Bắc Giang có 1 thành phố và 9 huyện như ngày nay.
Văn hóa
nhỏ|phải|250px| Nhà thờ Ngọc Liễn ở xã Châu Minh huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang nhỏ|phải|250px| Thị trấn Thắng, huyện lỵ Hiệp Hòa Văn hóa Bắc Giang có các điểm đặc trưng sau:
Người dân Bắc Giang tự hào là cái nôi của quan họ cổ với 23 làng ven sông Cầu, tồn tại như một sự kết duyên song song với quan họ ở Bắc Ninh. Đất quan họ Bắc Giang còn là nơi có tục kết chạ từ lâu đời đến nay vẫn tồn tại trong cuộc sống cộng đồng, có đóng góp tích cực làm đẹp thêm đời sống xã hội.
Bắc Giang có chùa Vĩnh Nghiêm (Yên Dũng) - cái nôi đào tạo Phật pháp thiền phái Trúc Lâm; chùa Bổ Đà (Việt Yên) phản ánh tính chất cổ kính gần với phật giáo Ấn Độ, đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa) được dựng vào cuối thế kỷ XVI từng được mệnh danh là "Đệ nhất Kinh Bắc". Các nhà khảo cổ học đã phát hiện trên địa bàn Bắc Giang cách đây khoảng hai vạn năm có người thời đại đồ đá khai phá, sinh sống ở đây. Điều đó được thể hiện qua các di chỉ Bố Hạ (Yên Thế), Chũ, Cầu Cát (Lục Ngạn), Khe Táu, An Châu (Sơn Động). Thời gian tiếp theo các nhà khảo cổ cũng tìm thấy con người thời đại đồ đá mới sinh sống trên vùng đất này qua di chỉ Mai Sưu (Lục Nam), thời đại đồ đồng qua di chỉ Đông Lâm (Hiệp Hòa).
Kinh tế
Nằm trên tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng, liền kề vùng kinh tế trọng điểm phía bắc, Bắc Giang rất thuận lợi trong phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực.
Bắc Giang đã quy hoạch và triển khai 6 khu công nghiệp diện tích 1462 ha, 38 cụm công nghiệp với tổng diện tích hơn 1208 ha, trong đó có 5 khu công nghiệp đang thu hút các nhà đầu tư thứ cấp. Mới đây vào ngày 23/2/2021 chính phủ cho phép thành lập thêm 3 KCN ở Yên Dũng, Lục Nam,Lạng Giang và mở rộng 3 KCN Quang Châu, Hòa Phú, Việt Hàn với tổng diện tích hơn 1.100 ha
Các khu công nghiệp hầu hết tập trung ở các huyện Việt Yên, Yên Dũng, Hiệp Hòa...Được quy hoạch liền kề nhau, nằm dọc theo đường quốc lộ 1A Hà Nội - Lạng Sơn, gần với các đô thị lớn, thuận lợi cả về đường bộ, đường sông, đường sắt và đường hàng không và các cảng sông, cảng biển. Cách thủ đô Hà Nội khoảng 40–50 km, Sân bay quốc tế Nội Bài 50 km; Cảng Hải Phòng khoảng 110 km và cách cửa khẩu Hữu Nghị Quan 120 km, có hệ thống hạ tầng tương đối hoàn chỉnh; thuận lợi cả về hệ thống cung cấp điện, nước, bưu chính viễn thông.
Các khu công nghiệp đó là:
3 KHU CÔNG NGHIỆP MỚI Ngoài các khu công nghiệp trên, hiện nay tỉnh Bắc Giang dự kiến quy hoạch một số khu, cụm công nghiệp khác, tập trung ở các huyện Yên Dũng, Việt Yên, Hiệp Hoà và Lạng Giang... Mục tiêu đến 2030 tỉnh có 27 KCN điện tích khoảng 9000 ha và 69 CCN diện tích gần 3000 ha.
Bắc Giang đang nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng các khu, cụm công nghiệp; quan tâm đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp và đặc biệt chú trọng cải cách thủ tục hành chính theo hướng đảm bảo công khai, minh bạch với cơ chế "một cửa liên thông", nhà đầu tư chỉ cần đến một địa chỉ là Ban quản lý các Khu công nghiệp hoặc Sở Kế hoạch và Đầu tư là được cấp giấy chứng nhận đầu tư, mã số thuế và con dấu. Tính đến tháng 1/2021 Bắc Giang đã thu hút được 1304 dự án đầu tư trong nước với số vốn đăng ký 91.505 tỷ đồng và 472 dự án FDI với số vốn đăng ký hơn 7,7 tỷ USD. Bắc Giang đang trở thành một trong những trung tâm công nghiệp lớn của miền Bắc và cả nước.
Kinh tế - xã hội
NĂM 2020
NĂM 2021
MỤC TIÊU 2021-2025
Du lịch
nhỏ|phải|259px| Suối nước màu vàng trên dãy núi Phật Sơn, một phần của dãy Yên Tử thuộc xã Lục Sơn, Lục Nam, Bắc Giang
Ẩm thực
Danh sách đặc sản và ẩm thực ở Bắc Giang còn bao gồm nhiều món như bánh đúc Đồng Quan, khoai sọ Lục Nam, chè kho Mỹ Độ, mì gạo Châu Sơn, rượu men lá Kiên Thành, cua da Yên Dũng, rau cần Hoàng Lương, gạo thơm Yên Dũng, củ đậu Lục Nam, gỏi cá mè Lý Viên, vải thiều Lục Ngạn, mì gạo Kế và bánh đa nướng Kế.
Nghệ thuật chèo ở Bắc Giang
Bắc Giang là vùng đất thuộc tứ chiếng chèo gốc, một trong những cái nôi của các làn điệu chèo cổ. Trong bảy vị tổ chèo từ thời Đinh đến thời Lý được Lương Thế Vinh chép trong Hý phường phả lục gồm Phạm Thị Trân, Đào Văn Só, Đặng Hồng Lân, Đào Hoa, Từ Đạo Hạnh, Sái Ất, Chính Vịnh Càn thì có hai vị ở chiếng chèo xứ Bắc là Đào Hoa ở lộ Bắc Giang và Sái Ất ở phủ Từ Sơn.
Bắc Giang là đất chèo có tiếng xứ Bắc. Ngoài đặc điểm chung, chèo Bắc Giang còn có nét riêng khi mang âm hưởng đậm nét của vùng trung du miền núi, từ phong cách biểu diễn đến lời ca đều khỏe khoắn và mộc mạc hơn. Những năm 80 của thế kỷ trước, khi sáng tác làn điệu chèo, các nhạc sĩ thường sử dụng chất liệu dân ca quan họ và gần đây còn khai thác dân ca dân tộc thiểu số như hát then, hát ví. Bắc Giang có trên 500 lễ hội truyền thống, được coi là đất diễn cho các chiếu Chèo phát triển phong phú như: làng Đồng Quan (Yên Dũng); làng Then (Lạng Giang); làng Hoàng Mai (Việt Yên); làng Bắc Lý (Hiệp Hòa),...
Yên Dũng có làng Đồng Quan, xã Đồng Sơn là làng có truyền thống hát chèo từ xa xưa, đến nay đội chèo có 18 người cả diễn viên và nhạc công do bà Khổng Thị Tiêu phụ trách; Đội chèo làng Đồng Nhân, xã Đồng Phúc vốn là làng chèo truyền thống, có 14 người do ông Nguyễn Khánh Dư làm đội trưởng. Làng chèo Dốc Sở xã Đồng Sơn có 13 người do ông Nguyễn Văn Dương làm đội trưởng; Làng chèo Tân Ninh xã Tư Mại, đây là làng chèo cổ, có 20 người do ông Lưu Xuân Đức phụ trách. Từ năm 2004 huyện Yên Dũng còn thành lập các câu lạc bộ chèo như: Câu lạc bộ “Chiếu chèo quê” do ông Nguyễn Văn Đán làm chủ nhiệm, CLB có 24 người tập hợp từ các xã trong huyện. CLB Đồng Tiến Đức có 50 người là hội viên, CLB thôn Đồng Nhân xã Đồng Phúc do ông Nguyễn Văn Toàn làm chủ nhiệm. Hầu hết các đội chèo và CLB đều duy trì và phát triển đội ngũ nhạc công của dàn nhạc dân tộc. Huyện Yên Dũng là nơi có những làng chèo truyền thống như: Tân Độ (xã Tân Liễu); Đồng Nhân (xã Đồng Phúc); Tân Ninh, Bắc Am (xã Tư Mại)... Từ năm 2005 đến nay, Yên Dũng đã thành lập được 6 CLB chèo, khôi phục 6 làng chèo truyền thống, thu hút hàng trăm người tham gia. Không chỉ có các CLB hoạt động ở thôn, xã, Yên Dũng còn thành lập mô hình cấp huyện với gần 20 thành viên thường xuyên hoạt động tại CLB chèo Yên Dũng. Năm 2007, huyện Yên Dũng đã tổ chức Liên hoan Tiếng hát chèo lần thứ nhất. Tham gia hội diễn có 21 câu lạc bộ của 21 làng, với hàng trăm diễn viên và nhạc công không chuyên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đông Bắc Bộ Thể loại:Khởi đầu năm 1895
Giết người hàng loạt
nhỏ|300x300px| Hai mươi sáu người cộng hòa đã bị những kẻ phát xít thuộc chế độ [[Francisco Franco|của Franco giết vào đầu cuộc nội chiến Tây Ban Nha, giữa tháng 8 và tháng 9 năm 1936. Ngôi mộ tập thể này nằm ở Estépar, một thị trấn nhỏ ở miền Bắc Tây Ban Nha. Cuộc khai quật xảy ra vào tháng 7 và tháng 8 năm 2014. ]]
Giết người tập thể (Mass murder) là hành vi giết một số người, thường là đồng thời hoặc trong một khoảng thời gian tương đối ngắn và ở gần nhau về địa lý. FBI định nghĩa giết người hàng loạt là giết bốn người trở lên trong một sự kiện không có "thời gian chờ" giữa các vụ giết người. Một vụ giết người hàng loạt thường xảy ra ở một địa điểm nơi một hoặc nhiều người giết nhiều người khác.
Một vụ giết người hàng loạt có thể được thực hiện bởi các cá nhân hoặc tổ chức trong khi một vụ giết người theo chuỗi được thực hiện bởi một hoặc hai cá nhân. Những kẻ giết người hàng loạt khác với những kẻ giết người theo chuỗi (spree killer) ở chỗ những kẻ giết người giết các nạn nhân ở hai hoặc nhiều địa điểm gần như không có thời gian nghỉ giữa các vụ giết người và không được xác định bởi số nạn nhân. Kiểu giết người này khác với những kẻ giết người hàng loạt, là những kẻ có thể giết nhiều người nhưng trong thời gian tương đối dài. Giết người hàng loạt là một khái niệm nhỏ hơn của nạn diệt chủng, mà đòi hỏi tiêu chí bổ sung.
Do các tổ chức khủng bố
Nhiều nhóm khủng bố trong thời gian gần đây đã sử dụng chiến thuật giết nhiều nạn nhân để thực hiện mục đích chính trị của họ. Những sự cố như vậy đã bao gồm vụ đánh bom doanh trại Beirut vào tháng 10 năm 1983 bởi IJO, cuộc tấn công Başbağlar của PKK năm 1993, vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001, vụ đánh bom tàu Madrid năm 2004 vào tháng 5 năm 2004 bởi Al-Qaeda, Mumbai vào tháng 11 năm 2008 Lashkar-e-Taiba và cuộc tấn công Paris tháng 11 năm 2015 vào tháng 11 năm 2015 của ISIL.
Do giáo phái
Một số giáo phái, đặc biệt là giáo phái tôn giáo, đã thực hiện một số vụ giết người hàng loạt và giết người bằng cách tự sát hàng loạt. Những vụ này bao gồm Đền thờ nhân dân của Jim Jones ở Jonestown, Guyana, nơi 919 người chết năm 1978; Đền Huân chương mặt trời ở Canada, Thụy Sĩ và Pháp, nơi 75 người chết năm 1994, 1995 và 1997; Aum Shinrikyo của Shoko Asahara, đã giết chết 12 người ở Tokyo, Nhật Bản, vào năm 1995; Cổng thiên đường của Marshall Applewhite ở San Diego, California, nơi 39 người chết năm 1997; và Phong trào Phục hồi Mười Điều Răn của Thiên Chúa ở Uganda, nơi 778 người đã chết năm 2000.
Do cá nhân
Những kẻ giết người hàng loạt có thể rơi vào bất kỳ nhóm nào, bao gồm cả những kẻ giết gia đình, giết đồng nghiệp, giết học sinh và những người lạ ngẫu nhiên. Động cơ giết người của họ khác nhau. Một động lực đáng chú ý cho giết người hàng loạt là trả thù, nhưng các động lực khác là cũng có thể, bao gồm nhu cầu được chú ý hoặc nổi tiếng. phải|nhỏ| Sinh viên [[Seung-Hui Cho đã giết chết 32 người và làm bị thương một số người khác trong khuôn viên của Virginia Tech năm 2007. ]] Ví dụ về những kẻ giết người hàng loạt bao gồm Mohamed Lahouaiej-Bouhlel, Anders Behring Breivik, Timothy McVeigh, Jack Gilbert Graham, Adam Peter Lanza, Seung-Hui Cho, Devin Patrick Kelley, Eric Harris và Dylan Klebold, Julio González, Robert Steinhauser, Pekka-Eric Auvinen, Matti Juhani Saari, Thomas Watt Hamilton, Tim Kretschmer, Richard Speck, Marc Lépine, Aaron Alexis, William Unek, Friedrich Leibacher, Campo Elías Delgado, Derrick Bird, Jeff Weise, Jiverly Antares Wong, Farda Gadirov, Michael McLendon, Woo Bum-kon, Martin Bryant, Ahmed Ibragimov, Alexandre Bissonnette, Baruch Goldstein, Wellington Menezes de Oliveira, Robert Bales, Jared Lee Loughner, David A. Burke, Omar Thornton, James Huberty, Andrew Kehoe, Christopher Harper, George Hennard, Stephen Paddock, Omar Mateen, Nidal Hasan, James Holmes, Dylann Mái, Andreas Lubitz, Nikolas Jacob Cruz, Dimitrios Pagourtzis, Vladislav Roslyakov, Elliot Rodger, Robert Bowers, và Brenton Tarrant
Hành động theo lệnh của Joseph Stalin, tội ác chiến tranh của Vasili Blokhin đã giết chết 7.000 tù nhân chiến tranh. Họ bị bắn trong 28 ngày, đáng chú ý là một trong những vụ giết người hàng loạt có tổ chức và kéo dài nhất từng được ghi chép lại.
Phản ứng thực thi pháp luật và các biện pháp đối phó
Phân tích vụ thảm sát trường trung học Columbia và các sự cố khác mà các nhân viên thực thi pháp luật chờ đợi quân hỗ trợ đến đã dẫn đến các khuyến nghị thay đổi liên quan đến những gì nạn nhân, người ngoài cuộc và nhân viên thực thi pháp luật nên làm. Thời gian phản hồi trung bình của cơ quan thực thi pháp luật đối với các vụ xả súng hàng loạt thường dài hơn nhiều so với thời gian người nổ súng tham gia giết người. Mặc dù hành động ngay lập tức có thể cực kỳ nguy hiểm, nhưng nó có thể cứu được mạng sống lẽ ra bị mất nếu nạn nhân và người ngoài cuộc liên quan đến tình huống vẫn bị động, hoặc phản ứng thực thi pháp luật bị trì hoãn cho đến khi lực lượng áp đảo có thể được triển khai. Các nạn nhân và người ngoài cuộc liên quan đến vụ việc được đề nghị nên thực hiện các bước tích cực để chạy trốn, ẩn nấp hoặc chống lại kẻ nổ súng và các nhân viên thực thi pháp luật có mặt hoặc lần đầu tiên đến hiện trường cố gắng tham gia vào vụ nổ súng. Trong nhiều trường hợp, hành động ngay lập tức của nạn nhân, người ngoài cuộc hoặc nhân viên thực thi pháp luật đã cứu mạng nhiều người.
Tham khảo
Hàng loạt Thể loại:Giết người
Ninh Hiệp (phường)
Ninh Hiệp là phường trung tâm của thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.
Hiện nay, phường Ninh Hiệp là nơi đặt các cơ quan tổ chức hành chính nhà nước của thị xã Ninh Hòa.
Vị trí địa lý
Phường Ninh Hiệp nằm ở trung tâm thị xã Ninh Hòa, là nơi giao nhau của Quốc lộ 1 và Quốc lộ 26, có vị trí địa lý:
Địa hình
Phường Ninh Hiệp có cấu tạo địa chất chủ yếu là đất sét chứa nhiều phù sa do dòng sông Dinh bồi đắp, tạo sự phù hợp thâm canh cây lúa nước và trồng hoa màu. Tuy vậy, phường Ninh Hiệp thuộc vùng đất trũng nên khi mưa lớn dài ngày, nước từ nguồn chảy về mạnh, dễ gây ngập lụt.
Khí hậu
Đặc trưng của khí hậu phường Ninh Hiệp là nhiệt đới gió mùa, đồng thời cũng có sự ảnh hưởng của Khí hậu Đại Dương nhưng bị dãy núi Hòn Hèo che chắn ở phía Đông nên tương đối oi bức vào mùa khô, ẩm ướt về mùa mưa.
Giao thông
Về giao thông, địa bàn phường Ninh Hiệp nằm ở ngã ba của Quốc lộ 1 nối dọc Bắc – Nam và Quốc lộ 26 nối miền Trung - Tây Nguyên. Trong nội thị có tuyến đường sắt Bắc Nam đi ngang qua địa phận phường.
Dân cư
Phường Ninh Hiệp có diện tích 5,88 km², dân số năm 2021 là 23.883 người, mật độ dân số đạt 4.062 người/km².
Phường được chia thành 18 tổ dân phố đánh số từ 1 đến 18.
Lịch sử
Năm 1931, Quốc lộ 21 (nay là Quốc lộ 26) từ huyện lỵ Tân Định lên Buôn Mê Thuột hoàn thành, chính quyền thực dân Pháp sát nhập 3 tổng thuộc huyện Quảng Phước trước đây vào huyện Tân Định và đổi tên thành phủ Ninh Hòa (tức thị xã Ninh Hòa ngày nay), Phủ lỵ Ninh Hòa đóng ở huyện đường Tân Định cũ. Năm 1949, chính quyền thực dân Pháp đổi phủ Ninh Hòa thành quận Ninh Hòa, quận lỵ Ninh Hòa đóng tại thị trấn Ninh Hòa (nay là phường Ninh Hiệp).
Năm 1954, Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa thay đổi lại cơ cấu hành chính quận Ninh Hòa: Dưới quận là xã, dưới xã là ấp; Vùng trung tâm quận gọi là quận lỵ Ninh Hòa, khu vực quận lỵ bao gồm các cấp Mỹ Hiệp và Vĩnh Phú của xã Ninh Hiệp và ấp Phước Đa của xã Ninh Đa. Đứng đầu xã có Ủy ban hành chính, gồm một Chủ tịch, một Phó chủ tịch và ba Ủy viên chuyên môn. Sau đổi Chủ tịch xã thành Xã trưởng, tất cả bộ máy làm việc tại xã đều có lương bổng, xã có ngân sách riêng. Bên cạnh Ủy ban hành chính có Hội đồng xã do dân bầu cử. Ủy ban hành chính do hội đồng xã bầu ra. Đứng đầu là ấp là ấp trưởng, các cơ quan quyền lực và hành chính của quận Ninh Hòa đóng trên địa bàn xã Ninh Hiệp.
Sau Cách mạng Tháng tám năm 1945, tên của làng, tổng, phủ vẫn giữ nguyên như cũ. Đầu năm 1946, phủ Ninh Hòa được chia thành 6 khu kháng chiến và khu phố Ninh Hòa thuộc vùng Tây (gồm các xã Hòa Trí, Ninh Phước, Liên An, và khu phố Ninh Hòa. Từ năm 1964, khu phố Ninh Hòa thuộc huyện Nam Ninh Hòa (còn gọi là 301).
Sau Chiến dịch Hồ Chí Minh, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành Quyết định số 268 –CP ngày 23 tháng 10 năm 1978, thành lập thị trấn Ninh Hòa thuộc huyện Khánh Ninh, tỉnh Phú Khánh. Địa giới thị trấn Ninh Hòa gồm toàn bộ diện tích xã Ninh Hiệp; các thôn Phước Đa 1, Phước đa 2 và Phước Đa 4 của xã Ninh Đa; thôn Phước Lý của xã Ninh Bình; thôn Thạch Thành của xã Ninh Quang; thôn Thanh Châu của xã Ninh Giang và thôn Quang Đông của xã Ninh Đông.
Ngày 5 tháng 3 năm 1979, huyện Khánh Ninh được chia tách thành hai huyện Ninh Hòa và Vạn Ninh. Thị trấn Ninh Hòa trở thành huyện lỵ huyện Ninh Hòa.
Ngày 30 tháng 6 năm 2009, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 713/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Ninh Hòa là đô thị loại IV.
Ngày 25 tháng 10 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 41/NQ-CP về việc chuyển huyện Ninh Hòa thành thị xã Ninh Hòa và thành lập phường Ninh Hiệp trên cơ sở toàn bộ 588 ha diện tích tự nhiên, 21.838 người của thị trấn Ninh Hòa.
Quỳnh Phủ Hội quán (Hội quán Hải Nam)
Quỳnh Phủ Hội quán tọa lạc trên khu đất hình chữ nhật rộng khoảng 10.000m² tại số 170 đường Trần Quý Cáp. Đây là Hội quán có quy mô xây dựng và diện tích lớn nhất của người Hoa tại Khánh Hòa.
Năm 2009 Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa xếp hạng Quỳnh Phủ Hội quán là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Lịch sử hình thành
Người Hoa kiều gốc Hải Nam có truyền thống lâu đời là tục thờ Bà Thiên Hậu, bất kỳ khi đến đâu định cư thì việc đầu tiên là lập miếu để thờ Bà. Theo lời kể được truyền miệng, cách đây 300 năm, ngôi miếu đầu tiên của người Hải Nam lập nên ở làng Hội Thành nay thuộc phường Ninh Giang.
Đến năm 1868, miếu Bà Thiên Hậu được người Hải Nam xây dựng tại Ninh Hòa, sau đó xây dựng tiếp miếu Quan Thánh Đế quân cạnh miếu Bà để phụng thờ và người Hải Nam lấy nơi này làm nơi sinh hoạt Bang hội, nên gọi chung là Quỳnh Phủ Hội quán.
Năm Kỷ Mùi (1859) các ông Phan Hữu Hán, Phương Triều Cơ, Phù Thế Quỳnh, Hàm Vân Mã, Hàm Phương Chuẩn... vận động góp tiền để mua đất xây dựng Quỳnh Phủ Hội quán. Thiên Hậu Cung là công trình được xây dựng đầu tiên, cũng chính là Quỳnh Phủ Hội quán bây giờ.
Theo văn bia “Thiên Hậu Cung bi ký” do Phan Hữu Luân soạn hiện còn lưu tại trước sân Quỳnh Phủ Hội quán: Thiên Hậu Cung được xây dựng vào năm 1686 để thờ Thiên Hậu Thánh mẫu (một vị thần biển được người dân vùng duyên hải phía nam Trung Hoa và Hoa Kiều ở hải ngoại sùng bái thờ cúng). Đến những năm đầu thế kỷ XX, Bang Hải Nam ở Ninh Hòa tiếp tục quyên tiền và xây dựng Miếu Quan Thánh nằm sát cạnh Thiên Hậu Cung, đồng thời xây dựng thêm một số phòng cạnh Miếu Quan Thánh để làm phòng học cho người Hoa ở Ninh Hòa.
Năm 1936, trường Tiểu học Bình Hoà chính thức ra đời. Quần thể Quỳnh Phủ Hội quán trở thành nơi sinh hoạt của người Hoa kiều sinh sống tại Ninh Hòa.
Hàng năm, vào ngày cúng Thánh Hậu Thiên Mẫu, Quan Thánh Đế quân, người Hoa kiều gốc Hải Nam tổ chức lễ cúng tế rất long trọng.
Kiến trúc
Quỳnh Phủ Hội Quán gồm các công trình kiến trúc: Tam quan, sân, Thiên Hậu Cung, Nghĩa Từ, Quan Thánh Miếu.
Năm 2005, di tích được trùng tu tôn tạo toàn bộ.
Tuệ Thành Hội quán (Chùa Bà)
Tuệ Thành Hội quán tọa lạc tại số 338 đường Trần Quý Cáp, tổ dân phố 10 (xưa thuộc xã Mỹ Thạnh, tổng Hiệp Trung, huyện Tân Định).
Tuệ Thành Hội quán đã được Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 2368/QĐ-UBND ngày 31/8/2011 xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Lịch sử hình thành
Vào khoảng những năm đầu thế kỷ XIX, phía đông huyện Ninh Hòa (nay là khu vực thôn Văn Định và các thôn phụ cận xã Ninh Phú) là một thương cảng nhộn nhịp, tàu thuyền của các thương gia Đông Á và Đông Nam Á thường cập cảng rồi vận chuyển hàng hóa lên chợ Ninh Hòa buôn bán, trao đổi. Trong đó, đa phần là người Hoa, họ mua một căn nhà bên Sông Dinh làm địa điểm cho bà con thường cúng bái, tụ họp và trở thành Miếu Bà như ngày nay.
Từ khi xây dựng đến nay, Miếu đã được trùng tu, tôn tạo vào các năm 1874, năm 1890, năm 1935, năm 1956, năm 1967, năm 1989 và đặc biệt đại trùng tu năm 2004.
Bà Thiên Hậu Thánh Mẫu có nguồn gốc từ Trung Hoa, được người Hoa mang theo tín ngưỡng văn hóa thờ Mẹ của cư dân vùng duyên hải Đông nam Trung Quốc khi đến định cư ở Việt Nam. Vào ngày 23 tháng 3 Âm lịch hàng năm là ngày lễ Đản sanh của Thánh Mẫu và đây là lễ chính của Tuệ Thành Hội quán.
Tuệ Thành Hội quán là vừa là nơi sinh hoạt tín ngưỡng thờ tự, vừa là hội quán hội họp của cộng đồng người Việt gốc Hoa ở Ninh Hòa.
Kiến trúc
Tuệ Thành Hội Quán tọa lạc trên một khu đất rộng bằng phẳng bên hữu ngạn Sông Dinh, có tổng diện tích 2.681,5m². Bố cục mặt bằng gồm: Nghi môn và Thiên Hậu cung. Trong đó, Thiên Hậu cung được thiết kế theo lối kiến trúc hai tầng: tầng trệt làm Hội quán gồm: Lễ đường, Hội trường và Công sở; tầng hai là Chính điện thờ Bà.
Lễ đường là phần được giữ nguyên cấu hiện kiến trúc gỗ của ngôi chùa cũ. Lễ đường có tổng diện tích 59,8m², thiết kế ba gian. Mái được lợp bằng ngói Lưu ly xanh ngọc, trên bờ nóc chính giữa trang trí đắp nổi Lưỡng long tranh châu, bờ dải trang trí đắp nổi linh vật Rồng, Lân. Nền được lát gạch. Lễ đường có một cửa lớn, cánh được làm bằng gỗ, phía trên cửa có đặt tấm hoành phi: Tuệ Thành Hội Quán. Kết cấu kiến trúc được thiết kế theo lối kiến trúc cổ truyền của người Hoa, hệ thống tường bao quanh với chất liệu cơ bản là gạch, vữa, cùng với hệ thống chịu lực chủ yếu bằng cột, vì kèo, kết hợp với hệ thống hoành, kẻ, mè nâng đỡ mái.
Hội trường dùng làm nơi hội họp của cộng đồng người Hoa mỗi khi có hoạt động trong hội. Hội trường có diện tích 144,4m².
Trên lầu là khu thờ tự chính của Miếu, được chia làm hai phần: trước là sảnh Chính điện, sau là Chính điện. Sảnh Chính điện có 3 gian, diện tích 52,9m², là nơi nhân dân chuẩn bị lễ vật để cúng Mẫu.
Nội thất sảnh Chính điện được sắp xếp: Trên cửa chính vào Chính điện gắn ba bức phù điêu bằng gốm tinh xảo, được chế tác từ Trung Hoa và đưa sang vào dịp trùng tu chùa lần thứ nhất năm 1897.
Nối liền với sảnh là Chính điện, có diện tích 92m², gồm ba cửa bằng gỗ theo kiểu Thượng song hạ bản. Nền được lát gạch. Mái lợp ngói Lưu ly, trên bờ nóc trang trí đắp nổi Lưỡng long chầu nhật, bờ dải trang trí đắp nổi linh vật Dơi. Giữa gian Chính điện là ban thờ Hội đồng, phía sau là ban thờ Thiên Hậu và Văn Thánh (Khổng Tử), Võ Thánh (Quan Vân Trường), Châu Xương, Quan Bình, Thiên Lý Nhãn, Thuận Phong Nhĩ, Liên Hoa Thánh Mẫu (mẹ của Thiên Hậu Thánh Mẫu). Trên giàn vì kèo, trước khám thờ Thiên Hậu là bộ ba bức hoành phi có nội dung ca ngợi công đức của Thánh Nương.
Lăng Bà Vú (Lăng Nhũ Mẫu)
Tương truyền lúc giao tranh với nghĩa quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh thất bại nên kéo quân bỏ chạy, khi đến làng Ninh Hiệp thì lương thực cạn kiệt, tình thế vô cùng nguy khốn. Trong lúc ấy nghĩa quân được một bà già có dáng người phúc hậu mà người dân gọi là bà Trương Thị Liên đã giúp đỡ và lo lắng thuốc men. Nhờ sự chăm sóc tử tế của bà lão, Nguyễn Ánh lành bệnh, tướng sĩ hồi phục và được chỉ đường để trốn thoát vào miền Nam. Sau này khi lên làm vua, nhớ ơn người đã cưu mang giúp đỡ mình, vua cho người về làng để tìm thì hay tin bà đã mất. Nhằm tỏ lòng biết ơn người đã cho xây dựng Lăng Bà Vú vào cuối năm 1802 và hoàn tất vào năm 1804.
Đình Mỹ Hiệp
Đình Mỹ Hiệp tọa lạc tại Số 398 đường Trần Quý Cáp, Tổ dân phố 3. Đình cách Uỷ ban nhân dân thị xã Ninh Hòa khoảng 300m về phía Nam.
Đình Mỹ Hiệp thờ các vị thần: Bản cảnh Thành hoàng, Đại càn quốc gia Nam Hải - Tứ vị thánh nương, Tiền hiền – Hậu hiền, Tiên sư Thổ Công, Tiền bối – Hậu bối, Thiên Y A Na, Chúa Tiên Thần hậu Thánh mẫu nương nương, Nương nương Hồng nữ Tiên phi Châu báu nhị vị Thái tử chúa Thần nữ Man Nương, Phu nhân Cố Hỷ, Hoàng Thiên Hậu Thổ, Âm hồn, Ngũ hành, Sơn Lâm chúa tướng, Liệt sĩ.
Từ khi khởi dựng đến nay, Đình Mỹ Hiệp đã trải qua những năm tu bổ: 1873, 1931, 1953, 1966, 1991, 2009.
Đình Mỹ Hiệp tọa lạc trong khuôn viên khép kín có tổng diện tích 1.162m², mặt tiền của di tích quay về hướng Đông Bắc. Từ ngoài vào trong, đình Mỹ Hiệp có bố cục mặt bằng tổng thể như sau: Nghi môn, Án phong, cột cờ, 05 gian thờ (chính giữa là Tiền tế - Chính điện; bên trái là miếu Hội Đồng và liền kề với miếu Hội đồng là miếu Chúa Tướng; bên phải là nhà Tiền hiền và liền kề với nhà thờ Tiền hiền là miếu Âm hồn); nhà bếp và khuôn viên đình Mỹ Hiệp cũ.
Đình Mỹ Hiệp là địa điểm diễn ra nhiều sự kiện lịch sử của địa phương:
Hàng năm, người dân phường Ninh Hiệp tổ chức lễ hội Đình Mỹ Hiệp vào tháng 2 Âm lịch.
Phủ đường Ninh Hòa
thế=Bia khắc tại di tích Phủ đường Ninh Hòa|nhỏ|275x275px|Bia khắc tại di tích Phủ đường Ninh Hòa
Theo Đại Nam Nhất Thống Chí, từ thời vua Gia Long đến vua Minh Mạng năm thứ 1 (năm 1820), Phủ đường Ninh Hòa là trụ sở hành chính cấp huyện; đến thời vua Minh Mạng năm thứ 12 (năm 1831) lỵ sở này được xây dựng lại với quy mô khang trang, tương xứng là trụ sở hành chính cấp huyện (sau đó là Phủ). Hiên nay, Phủ đường Ninh Hòa toạ lạc trong khuôn viên Uỷ ban nhân dân thị xã Ninh Hòa, số 999 đường Trần Quý Cáp, phường Ninh Hiệp.
Phủ đường Ninh Hòa là công trình kiến trúc có dạng hình chữ nhật với bốn cạnh là tường hồi bít đốc, mặt tiền quay về hướng Đông Nam. Về tổng thể, di tích được kết cấu theo mô-típ nhà truyền thống của vùng đồng bằng Khánh Hòa theo kiểu 3 gian 2 chái. Riêng phần tường phía trước hiên và phần mái trang trí theo mô típ cấu trúc thành cổ ở cố đô Huế – kiến trúc truyền thống của thời Nguyễn. Chính điều này tạo cho di tích vừa có nét cổ kính, vừa có sự trang nghiêm mang tính chất một công đường; kết cấu kiến trúc hài hòa, giá trị nghệ thuật cao.
Tòa nhà chính là công đường, bậc cấp và thềm được xây bằng gạch láng xi măng (kích thước 3,3m x 4,6m). Đây là nơi được dùng để thông báo các lệnh chỉ, chỉ dụ của vua quan triều đình cho đội ngũ nha lại ở Phủ.
Qua khỏi thềm là hành lang chạy dài suốt chiều ngang mặt trước ngôi nhà (kích thước 2,3m x 16,8m). Công đường có diện tích 148,2m². Kết cấu chịu lực chính của ngôi nhà và đỡ hệ mái bên trên là 26 cột gỗ tròn. Gian giữa là nơi làm việc của Tri phủ, có kích thước 4,6m x 9,5m và hai gian hai bên là nơi làm việc của Nha lại, có kích thước 5,5m x 9,5m; mỗi phòng bên liên kết gồm 01 gian và 01 chái nhỏ. Hai đầu hồi của 2 phòng làm việc có 2 đường bậc cấp lên xuống ở hai đầu, trên có ngưỡng cửa hình vòm.
Trước kia, phía sau gian bên tả (bên trái) còn có nhà Đội lệ (quân lính) và phòng giam, nhưng trải qua các biến cố của lịch sử, nay đã không còn.
Về cơ bản, ngôi nhà vẫn được giữ gìn kết cấu như cũ và với lần tu bổ gần đây nhất (năm 2005) đã đưa di tích trở về đúng chức năng vốn có của một công đường. Nhằm mục đích tuyên truyền, giáo dục truyền thống lịch sử cho thế hệ trẻ.
Năm 2010, tỉnh Khánh Hòa đã tiến hành sưu tầm, phục chế và phục dựng lại các hiện vật, hình ảnh trưng bày tại Phủ đường Ninh Hòa như sau:
Cả 3 gian phòng còn trưng bày 20 bức ảnh (khổ từ 70cm x 90cm đến 1,6 m) về các di tích, danh lam thắng cảnh, làng nghề truyền thống tiêu biểu ở Ninh Hòa.
thế=Di tích Phủ đường Ninh Hòa tọa lạc trong khuôn viên Ủy ban nhân dân thị xã Ninh Hòa.|giữa|nhỏ|700x700px|Di tích Phủ đường Ninh Hòa tọa lạc trong khuôn viên Ủy ban nhân dân thị xã Ninh Hòa.
Phủ đường Ninh Hòa là một di tích của lịch sử giá trị của địa phương được xếp vào danh mục được tu bổ trong năm 2022.