cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nội chiến Hoa Kỳ
Sự trả thù của Ku Klux Klan
KKK đã tiến hành một chiến dịch khủng bố chết chóc để ngăn chặn quyền được bầu cử của người da đen. Hơn 2.000 người đã thiệt mạng hoặc bị thương chỉ riêng ở Louisiana trong vòng một vài tuần trước cuộc bầu cử Tổng thống tháng 11 năm 1868. KKK cũng đã giết hoặc làm bị thương hơn 200 đảng viên Cộng hòa da đen. Hoạt động của KKK đến năm 1871 mới cơ bản bị trấn áp.
Nạn phân biệt chủng tộc và sự chia rẽ tiếp diễn
Cuộc tái thiết đất nước Hoa Kỳ sau cuộc nội chiến kéo dài cho đến năm 1877 (Thỏa ước 1877). Điều này dẫn tới gồm nhiều đợt thay đổi phức tạp trong chính sách từ liên bang đến tiểu bang. Ba điều được thay đổi trong Hiến pháp Hoa Kỳ: điều XIII (giải thể nô lệ), điều XIV (chính phủ liên bang có nhiệm vụ bảo vệ công lý cho mọi công dân bất kể sắc tộc) và điều XV (xóa bỏ kỳ thị chủng tộc trong việc bỏ phiếu bầu cử). Tuy nhiên, cuộc bầu cử năm 1876 diễn ra không suôn sẻ, các bang miền Nam bất mãn với chính phủ miền Bắc nổi dậy đòi lại quyền lực, thường là bằng bạo lực.
Cuộc chiến tranh đẫm máu đã dẫn tới thành quả là người da đen khỏi khỏi kiếp nô lệ, đây là thành quả to lớn nhất của cuộc chiến. Khi Tu chính án thứ Mười ba của Hiến pháp Hoa Kỳ được thông qua năm 1865, tất cả nô lệ da đen được trả tự do. Nhưng người da đen vẫn không được trao quyền bình đẳng như người da trắng. Nạn kỳ thị chủng tộc tại Hoa Kỳ vẫn tiếp tục kéo dài, người da đen vẫn phải sống trong nghèo túng, thất học và bị coi là "công dân hạng hai". Chẳng bao lâu sau khi Lincoln bị ám sát, các bang miền Nam mà người da trắng mới giành lại quyền lực cho áp đặt những điều luật hạn chế quyền bầu cử để gạt bỏ người da đen khỏi các cuộc bầu cử. Trước đây Chính phủ liên bang miền Bắc đã ủng hộ những hình phạt tàn nhẫn chống lại các thủ lĩnh da trắng miền Nam, nhưng sau đó, vì những tính toán chính trị, họ lại làm ngơ cho những điều luật phân biệt chủng tộc chống người da đen.
Trong thời kỳ Tái thiết, người Mỹ gốc Phi ở miền Nam giành được quyền bầu cử và nắm giữ các chức vụ công, cũng như hưởng được một số quyền dân sự mà trước đây họ bị khước từ. Thế nhưng, khi Thời kỳ Tái thiết chấm dứt vào năm 1877, giới chủ đất miền Nam áp đặt một thể chế mới nhằm tước bỏ quyền công dân của người da đen và theo đuổi chủ trương phân biệt chủng tộc, từ đó bùng phát làn sóng khủng bố và áp bức, thể hiện qua các hình thức như xử tử bởi đám đông bạo hành mà không cần xét xử (lynching) và bạo hành trong đêm.
Trong thập niên cuối của thế kỷ 19 ở Hoa Kỳ, các luật lệ kỳ thị và các cuộc bạo hành chủng tộc nhắm vào người Mỹ gốc Phi bắt đầu nở rộ. Giới cầm quyền được bầu cử, bổ nhiệm hoặc tuyển dụng bởi công dân da trắng khởi sự ban hành hoặc đỡ đầu các biện pháp kỳ thị, nhất là ở các tiểu bang Texas, Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida, Nam Carolina, Bắc Carolina, Virginia, Arkansas, Tennessee, Oklahoma và Kansas.
Có bốn đạo luật mang tính kỳ thị hoặc cho phép kỳ thị chống lại người Mỹ gốc Phi được tán thành bởi phán quyết của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ trong vụ án Plessy vs. Ferguson năm 1896 – cho phép chính quyền địa phương áp chế hoặc tước bỏ quyền bầu cử của người da đen tại các tiểu bang, khước từ các quyền của người da đen, công nhận việc phân biệt đối xử với người da đen tại các cơ sở giáo dục công lập, bệnh viện, giao thông và tuyển dụng việc làm, bao che các hành vi bạo lực cá nhân hay tập thể nhắm vào người da đen. Mặc dù sự kỳ thị hiện hữu trên toàn quốc, hệ thống phân biệt chủng tộc trong các lĩnh vực luật pháp, kinh tế, xã hội và các chuỗi bạo động chống lại người Mỹ gốc Phi ở các tiểu bang miền nam được biết đến nhiều nhất dưới tên "Đạo luật Jim Crow". Luật Jim Crow ở các bang miền Nam công khai xác nhận sự phân biệt chủng tộc ở các trường công, cấm hoặc hạn chế người da đen vào nhiều khu vực công cộng như quán ăn, công viên và khách sạn; phủ nhận quyền của phần lớn người da đen được đi bỏ phiếu bằng việc đánh các loại thuế thân và thực hiện các cuộc kiểm tra tình trạng biết đọc biết viết một cách tùy tiện.
Một số nhà sử học phê phán Công cuộc Tái thiết sau khi nội chiến kết thúc là một thất bại của nước Mỹ, với xung đột chính trị, tham nhũng và thụt lùi trong việc bảo vệ người da đen. Công cuộc Tái thiết đã không đạt được những mục tiêu cao cả đề ra mà nước Mỹ còn rơi vào tình trạng phân biệt chủng tộc nguy hiểm. Nô lệ đã có tự do nhưng miền Bắc hoàn toàn không đáp ứng được nhu cầu kinh tế của họ. Cục Phụ trách Nô lệ được giải phóng không có khả năng đem lại cơ hội về kinh tế và chính trị cho người nô lệ được trả tự do. Quân đội liên bang đồn trú thậm chí không bảo vệ người da đen trước bạo lực và đe dọa. Điều này chỉ thay đổi cho đến khi phong trào dân quyền bùng nổ vào thập niên 1960, khi người da đen đoàn kết lại để gây sức ép chính trị đòi quyền bình đẳng. Bên cạnh đó, tâm lý nghi kỵ với các chính khách miền Nam vẫn dai dẳng, và phải 100 năm sau, nước Mỹ mới có một tổng thống xuất thân từ miền Nam là Lyndon Johnson (nắm quyền giai đoạn 1963-1969).
Phim có bối cảnh cuộc Nội chiến Mỹ
Bối cảnh cuộc Nội chiến Mỹ được khai thác rất nhiều trong điện ảnh Hollywood. Đây là một số tác phẩm tiêu biểu, được các nhà phê bình điện ảnh đánh giá cao:
Phim tài liệu
Bối cảnh Nội chiến Mỹ luôn là trung tâm của các phim tài liệu về lịch sử nước Mỹ. Đây là một số phim tiêu biểu:
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Hoa Kỳ Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Hoa Kỳ Thể loại:Xung đột thập niên 1860 Thể loại:Xung đột thế kỷ 19 Thể loại:Xung đột năm 1861 Thể loại:Xung đột năm 1862 Thể loại:Xung đột năm 1863 Thể loại:Xung đột năm 1864 Thể loại:Xung đột năm 1865
Đàn Nam Giao
Đàn Nam Giao là đàn lập ra để vua chúa phong kiến tế trời (xem Tế Nam Giao). Ở Việt Nam hiện còn các di tích:
Malthodes williami
Malthodes williami là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Fender miêu tả khoa học năm 1968.
Tham khảo
Thể loại:Malthodes
Bang giao Đại Việt thời Lý
Bang giao Đại Việt thời Lý phản ánh các hoạt động ngoại giao của chính quyền nhà Lý từ năm 1009 đến năm 1225 trong lịch sử Việt Nam.
Hoàn cảnh
Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi vua, thay thế nhà Tiền Lê, lập ra nhà Lý. Ngay sau khi lên ngôi, Lý Thái Tổ đã chủ động thiết lập quan hệ ngoại giao với đối tác quan trọng nhất đương thời là triều đình nhà Tống ở phương Bắc. Việc ngoại giao thời Lý có tính kế tục các hoạt động ngoại giao đã thiết lập từ thời Đinh, thời Tiền Lê trước đó.
Thời Bắc Tống
Ngay trong năm 1010 khi mới lên ngôi, Lý Thái Tổ đã bắt đầu sai sứ sang nhà Tống. Sự kiện này mở đầu cho mối quan hệ bang giao trong 2 thế kỷ giữa nhà Lý với nhà Tống của Trung Quốc. Theo đánh giá của các sử gia, việc tích cực và chủ động quan hệ với phương Bắc nhằm gián tiếp khẳng định chính thống của nhà Lý và sự tồn tại của nước Đại Cồ Việt.
Dưới thời Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông, việc triều cống nhà Tống diễn ra đều đặn. Khi Đại Cồ Việt có vua mới, nhà Tống đều sai sứ sang phong vương. Trong vòng 46 năm thời 3 vị vua đầu tiên của nhà Lý, sử sách chỉ ghi nhận 3 lần nhà Tống sai sứ sang phong vương cho nhà Lý khi các vua mới lên ngôi, không có những hoạt động ngoại giao trong thời các vua cai trị như thời Đinh và Tiền Lê.
Sang thời Lý Thánh Tông, năm 1057 nhà Lý sai sứ sang cống thú lạ cho nhà Tống, bảo là con lân. Vua Tống nghe lời Tư Mã Quang (sợ không chắc là con lân thì các nước khác chê cười), liền thưởng cho sứ Đại Việt rồi sai mang con thú về. Lý Thánh Tông giận nhà Tống, cho là phản phúc, năm 1059 bèn mang quân đánh vào Khâm châu để thị uy rồi rút về. Sau lần hòa đàm năm 1060, hoạt động ngoại giao được nối lại. Năm 1067, nhà Tống sai sứ sang gia phong Lý Thánh Tông làm Nam Bình vương và Khai phủ Nghi đồng tam ty. Đó là lần đầu tiên nhà Tống cử sứ sang Đại Việt không vì việc thay ngôi vua của nhà Lý.
Ngoài mục đích báo tang, mừng vua mới, kết hiếu, các vua Lý còn sai sứ sang nhà Tống khi đánh thắng Chiêm Thành, nhằm gián tiếp thể hiện cho nhà Tống biết Chiêm Thành là thuộc quốc của mình. Nhà Tống không thể hiện sự phản đối việc đó và giữ thái độ mềm mỏng. Năm 1078 khi sứ Đại Việt là Đào Tông Nguyên chạm trán sứ Chiêm Thành ở Biện Kinh, nhà Tống lo ngại, sai người bố trí thu xếp nơi ăn ở và thời gian và địa điểm vào chầu cố tỏ ra có sự phân biệt giữa hai nước nhằm xoa dịu phía Đại Việt.
Theo thống kê của Hoàng Xuân Hãn, trong 63 năm đầu thời Lý, nhà Lý đã cử 23 đoàn sứ bộ sang nhà Tống, trong đó 13 lần với mục đích kết hiếu và tạ ơn, 3 lần báo tin thắng trận khi vừa đánh Chiêm Thành, 7 lần là các mục đích khác (báo tang, mừng vua Tống lên ngôi, xin kinh Phật...).
Chester, Iowa
Chester là một thành phố thuộc quận Howard, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 127 người.
Bang giao Đại Việt thời Lý
Thời Bắc Tống
Sang thời Lý Nhân Tông, chỉ vài năm sau khi nhà Lý tiếp nhận chức Giao Chỉ quận vương của vua Tống, chiến tranh Tống-Lý nổ ra. Sau khi chiến tranh chấm dứt, việc ngoại giao giữa 2 nước tập trung vào vấn đề đất đai biên giới Tống và Đại Việt. Lê Văn Thịnh – thủ khoa đầu tiên của Đại Việt năm 1075 – được giao đi đàm phán với nhà Tống, kết quả tới năm 1084, phần lớn đất đai bị Tống chiếm đóng trong chiến tranh được trả lại cho Đại Việt.
Chester, Iowa
Dân số
Dân số qua các năm:
Bang giao Đại Việt thời Lý
Thời Bắc Tống
Cuối năm 1126, đoàn sứ bộ Đại Việt sang nhà Tống, nhưng chỉ đến Quế Châu (Quảng Tây) thì được quan chức tại đó đề nghị quay về, vì quân các trấn xung quanh đã được điều hết đi chống quân Kim đang đánh Biện Kinh, ngựa trạm và phu trạm không đủ phục vụ sứ đoàn Đại Việt. Kết quả sứ đoàn mang lễ vật trở về nước.
Chester, Iowa
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Iowa Thể loại:Quận Howard, Iowa
Bang giao Đại Việt thời Lý
Thời Nam Tống
nhỏ|phải|[[Khâm định Việt sử thông giám cương mục (《欽定越史通鑑綱目》): Doãn Tư Tư (尹子思) đi sứ sang Nam Tống, vua Tống (Hiếu Tông) phong cho vua Lý (Anh Tông) là An Nam quốc vương (安南國王), (ngày 30 tháng 9 năm 1164).]] Từ năm 1127, nhà Tống bị mất phương bắc về tay người Kim, phải chạy xuống Lâm An (Hàng Châu) đóng đô. Quan hệ ngoại giao giữa nhà Lý với Nam Tống vẫn được duy trì, thậm chí có lần năm 1156 thời Lý Anh Tông, cống phẩm cho nhà Tống có giá trị khá lớn. Lê Văn Siêu cho rằng đáng ra nhà Lý nên nhân thời cơ suy yếu của Nam Tống để thực hiện những cuộc bắc phạt như Lý Thường Kiệt từng làm thì có thể mở mang cương thổ phía bắc.
Đổi lại việc nhà Lý giữ quan hệ hữu hảo khi nhà Tống đã suy, năm 1164 khi sứ thần Doãn Tử Tư, Lý Bang Chính sang Lâm An, vua Tống Hiếu Tông tiếp đón và ban lệnh đổi tên"Giao Chỉ"thành"An Nam", phong Lý Anh Tông làm"An Nam quốc vương"  ; nghĩa là trong quan hệ ngoại giao giữa Tống và Việt từ đó, Đại Việt không còn là một quận mà chính thức được coi là một nước phiên thuộc, mang tên An Nam.
Từ năm 1206, do loạn lạc trong nước, việc sang sứ tiến cống nhà Tống không được thực hiện cho tới hết thời Lý (1225).
Các sử gia đã thống kê được trong thời gian tồn tại 216 năm, nhà Lý đã 57 lần sai sứ sang nhà Tống. Những lần cử sứ sang phương Bắc, nhà Lý đều chọn người có học thức, có tài ứng đối, biết làm thơ. Các sứ đoàn luôn thể hiện tinh thần tự tôn dân tộc, giữ thể diện quốc gia.
Việc triều cống nhà Tống chỉ nhằm đạt được sự công nhận bên ngoài của triều đình phương Bắc, giảm bớt xung đột biên giới, tạo ra môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội trong nước. Bên trong, các vua Lý vẫn thể hiện sự tự tôn, độc lập tự chủ. Các vua Lý tuy nhận tước phong của nhà Tống nhưng vẫn có niên hiệu riêng, ấn tín riêng trong quá trình cai trị đất nước, không bao giờ dùng các chức vụ do nhà Tống phong (Giao Chỉ quận vương, Tĩnh Hải tiết độ sứ, Nam Bình vương…).
Với nhà Kim
Nước Kim (nhà Kim) khi đó đang rất hùng mạnh ở miền bắc Trung Hoa, uy hiếp nước Nam Tống thường xuyên nhưng cũng rất tôn trọng Đại Việt. Sau khi đã có hòa bình với Nam Tống, năm 1168, Kim Thế Tông sai sứ giả vượt qua lãnh thổ Nam Tống đến nước Đại Việt và đó cũng là lần duy nhất nhà Kim có quan hệ ngoại giao với Đại Việt.
Cùng với sứ nhà Kim, sứ Nam Tống cũng đến Đại Việt lúc đó. Vua Lý Anh Tông sai các quan đón tiếp sứ giả cả hai nước chu đáo nhưng không cho đoàn sứ giả hai nước gặp nhau.
Với Chiêm Thành
Cùng việc củng cố quan hệ với phương Bắc, nhà Lý chú trọng tới biên giới phía nam. Sau khi bị Lê Đại Hành đánh bại năm 982, Chiêm Thành đã tỏ ra thần phục. Từ thập kỷ 90 của thế kỷ X, Chiêm Thành đã vài lần sai sứ sang Đại Cồ Việt, quan hệ hòa thuận của hai bên được giữ tới hết thời Tiền Lê. Sau khi Lý Thái Tổ lên ngôi, Chiêm Thành sai sứ sang dâng sư tử năm 1011.
Từ đó việc cống của Chiêm Thành sang Đại Việt khá đều đặn, vài năm 1 lần, thậm chí giai đoạn 1081-1088 là mỗi năm 1 lần. Các cống phẩm của Chiêm Thành gồm sư tử, voi trắng, cá sấu, tơ lụa, vàng bạc…
Trong giai đoạn quan hệ tốt đẹp, vua Chiêm là Jaya Harivarman đã cho con gái sang làm cung phi cho Lý Anh Tông. Sử sách cũng ghi lại lần duy nhất vua Chiêm Thành tới Đại Việt xin sắc phong là Suryavarman (1192-1203), do vị vua này đã cắt đứt quan hệ với Chân Lạp nên muốn dựa vào Đại Việt. Năm sau, Lý Cao Tông sai sứ sang phong vương cho Suryavarman.
Tuy triều cống khá đều đặn nhưng Chiêm Thành không hoàn toàn thần phục Đại Việt, mà vẫn thi thoảng mang quân cướp phá vùng biên giới khiến nhà Lý phải dùng tới biện pháp quân sự để ngăn chặn. Nhà Lý giữ quan hệ với Chiêm Thành bằng biện pháp vừa cương vừa nhu nhằm bảo vệ biên giới, gây thanh thế ở phía nam nhằm kiềm chế âm mưu xâm lược của nhà Tống ở phương Bắc.
Có một số thời gian gián đoạn trong quan hệ 2 bên, như khi Lý Thái Tông mới lên ngôi, Chiêm Thành suốt 16 năm không tiến cống, dẫn đến việc Thái Tông thân chinh đánh Chiêm hoặc giai đoạn chiến tranh giữa nhà Lý với nhà Tống.
Các sử gia thống kê được trong thời Lý, Chiêm Thành đã 43 lần sai sứ sang cống. Sang đầu thế kỷ XIII, trong nước Đại Việt xảy ra loạn lạc, nhà Lý ngày càng suy yếu, Chiêm Thành không thực hiện ngoại giao và tiến cống nữa.
Với Chân Lạp
Khi nhà Lý thành lập và phát triển cũng là thời kỳ vương triều Angkor đang phồn thịnh, từ các vua Suryavarman (1002-1050), Hasharvarman (1066-1089), Suryavarman II (1113-1150) và Jayavarman VII (tới sau 1200). Từ khi nhà Lý mới thành lập, Chân Lạp đã cho sứ sang đặt quan hệ.
Các sử gia thống kê được trong 2 thế kỷ XI và XII, Chân Lạp có 13 lần cử sứ sang Đại Việt. Trong quan hệ ngoại giao giữa 2 nước còn có cả giao lưu về tôn giáo, trong nhiều lần sứ giả Chân Lạp sang Đại Việt có cả các nhà sư và đạo sĩ Bà La Môn. Họ được triều đình nhà Lý mời tham gia các nghi lễ đạo Phật tại kinh thành Thăng Long. Theo di tích bia Preah Khằn được dựng thời Jayavarman VII, các nhà nghiên cứu xác định được trong những dịp lễ lớn của Chân Lạp, Đại Việt đã cử sứ giả sang mừng và tặng lễ vật. Từ cuối thế kỷ XII sang đầu thế kỷ XIII, cả nhà Lý và Chân Lạp đều bước vào thời kỳ suy yếu, các hoạt động ngoại giao và giao lưu tôn giáo không còn được duy trì.
Với Ai Lao
Thời kỳ nhà Lý mới thành lập, Lào còn ở trong giai đoạn các bộ tộc do các thủ lĩnh đứng đầu, một dạng nhà nước sơ khai. Quan hệ ngoại giao giữa Đại Việt và Lào được sử sách ghi nhận lầu đầu vào năm 1067, Ai Lao (tên gọi Lào khi đó) dâng vàng bạc, trầm hương, sừng tê, ngà voi và các thứ sản vật địa phương.
Việc ngoại giao hai bên không được duy trì thường xuyên, do sự thù địch giữa hai bên. Nhà Lý đã nhiều lần cử tướng đi đánh Ai Lao do những xung đột tại biên giới vào các năm 1048, 1159, 1183 và đều thắng lợi.
Với các nước khác
Đương thời, Đại Việt có quan hệ thương mại với không chỉ quan hệ với các nước láng giềng, mà còn có quan hệ thương mại với các nước trong khu vực như Xiêm La, La Hộc, Lộ Lạc, Tam Phật Tề, Đề Hi, Tây Hạ, Liêu. Các quan hệ kinh tế đã thúc đẩy hoạt động ngoại giao chính thức.
Sử sách xác nhận vào năm 1182 thời Lý Cao Tông, vương quốc Xiêm La (Thái Lan) đã cử sứ sang tiến cống Đại Việt và các sử gia xác định đó là lần đầu tiên Đại Việt có quan hệ ngoại giao với nước này.
Với các nước khác tại Đông Nam Á, đương thời tính ổn định lãnh thổ của từng tiểu quốc và khả năng tổ chức lãnh thổ của các thủ lĩnh địa phương còn lỏng lẻo, có nhiều xáo trộn nên đã làm hạn chế khả năng giao thiệp giữa nhà Lý với các nước này.
Ý nghĩa
Các sử gia cho rằng, ngoài việc thiết lập hòa bình với các nước xung quanh để tạo ra môi trường ổn định, phát triển kinh tế - xã hội trong nước, các quan hệ ngoại giao với mật độ lớn thời Lý khẳng định vị thế của nước Đại Việt với các quốc gia láng giềng mà còn tăng cường khả năng giao lưu văn hóa, hiểu biết lẫn nhau và sự gắn kết giữa dân tộc Việt và các dân tộc khác.
Chú thích
Thể loại:Ngoại giao Việt Nam Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Lý Thể loại:Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lý
Ermişli, Arguvan
Ermişli là một xã thuộc huyện Arguvan, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 129 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Malatya
Rộp
Rộp hay còn gọi bố dại, đay dại (danh pháp khoa học: Corchorus aestuans) là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1759.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đay Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1759
Anthracalaus moricii
Anthracalaus moricii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Anthracalaus
Signeta tymbophora
Signeta tymbophora là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales và Queensland.
Sải cánh dài khoảng 30 mm.
Ấu trùng ăn Carex hubbardii and Gahnia sieberiana. They construct a shelter made by rolling and joining leaves together with silk at the base of their host plant. They rest in this shelter during the day.
Liên kết ngoài
T T Thể loại:Động vật được mô tả năm 1902
Eremurus cristatus
Liên kết ngoài
Thể loại:Eremurus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1952
Barichneumon carolinensis
Barichneumon carolinensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barichneumon
Cyanotis ake-assii
Cyanotis ake-assii là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được Brenan mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyanotis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968
Crocomela mamerta
Crocomela mamerta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crocomela
Damme, Vechta
Damme là một thị xã ở the huyện Vechta, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Damme, Vechta có diện tích km². Đô thị này có cự ly khoảng 25 km về phía nam của Vechta, và 36 km về phía đông bắc của Osnabrück.
nhỏ|Carnival Damme 2008
Tham khảo
Thể loại:Towns in Lower Saxony Thể loại:Thành phố của bang Niedersachsen Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Vechta
Hyposidra flaccida
Hyposidra flaccida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposidra
Digitaria paraguayensis
Digitaria paraguayensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Henrard mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Digitaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Marcipa vuattouxi
Marcipa vuattouxi là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Marcipa
Chiêu Vũ đế
Chiêu Vũ Đế (chữ Hán: 昭武帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử Trung Quốc.
Dhupadal, Gokak
Dhupadal là một làng thuộc tehsil Gokak, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Turquestein-Blancrupt
Tham khảo
Thể loại:Xã của Moselle
Phascolosorex doriae
Phascolosorex doriae là một loài động vật có vú trong họ Dasyuridae, bộ Dasyuromorphia. Loài này được Thomas mô tả năm 1886.
Tham khảo
Thể loại:Phascolosorex Thể loại:Động vật được mô tả năm 1886
Otavaloa piro
Otavaloa piro là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở Peru.
Cañada Morelos
Cañada Morelos là một đô thị thuộc bang Puebla, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 17870 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Puebla
Malthodes wittmeri
Malthodes wittmeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Constantin miêu tả khoa học năm 1971.
Tham khảo
Thể loại:Malthodes
Cochliopa
Cochliopa là một chi ốc nước ngọt, là các loài ốc hang động, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm thuộc họ Hydrobiidae. Đừng nhầm chi này với chi ốc sống trên mặt đất, Cochlicopa.
Các loài
Các loài trong chi này gồm có:
đồng nghĩa:
Chú thích
Thể loại:Hydrobiidae
Ixodia
Ixodia có thể là:
Thunbergia cycnium
Thunbergia cycnium là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được S.Moore miêu tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Chú thích
Thể loại:Thunbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Crataegus kansuensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Sơn tra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
Oliveriana egregia
Oliveriana egregia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Aurora do Tocantins
Aurora do Tocantins là một đô thị thuộc bang Tocantins, Brasil. Đô thị này có diện tích 752,826 km², dân số năm 2007 là 3385 người, mật độ 4,5 người/km².
Oliveriana egregia
Liên kết ngoài
Thể loại:Oliveriana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876
Aurora do Tocantins
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Tocantins
Pastria pastria
Pastria pastria là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. It is widespread in vùng núi của New Guinea (bao gồm the Mambara River in Papua New Guinea and Mount Kaindi.
Liên kết ngoài
P
Phúc Sơn, Lâm Bình
Phúc Sơn là một xã thuộc huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.
Địa lý
Xã Phúc Sơn nằm ở phía nam huyện Lâm Bình, có vị trí địa lý:
Lịch sử
Trước đây, xã Phúc Sơn thuộc huyện Chiêm Hóa, được thành lập vào ngày 26 tháng 12 năm 1970 trên cơ sở sáp nhập hai xã Phúc Hậu và Kim Sơn.
Ngày 27 tháng 4 năm 2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1262/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2021). Theo đó, chuyển toàn bộ diện tích và dân số của xã Phúc Sơn về huyện Lâm Bình quản lý.
(18528) 1996 VX30
(18528) 1996 VX30 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 2 tháng 11 năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1996 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Bakum
Bakum là một đô thị ở huyện Vechta, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Bakum có diện tích 79 km². Bakum nằm ở trên xa lộ A1 giữa Bremen và Osnabrück.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Vechta
Emma Thomas
Emma Thomas (sinh ngày 9 tháng 12 năm 1971) là một nhà sản xuất nữ người Anh, nổi tiếng với vai trò đồng sản xuất những tác phẩm điện ảnh như The Prestige (2006), The Dark Knight Trilogy (2005-2012), Inception (2010), Hố đen tử thần (2014) và Cuộc di tản Dunkirk (2017). Bà thường xuyên hợp tác với chồng bà là nhà làm phim Christopher Nolan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1971 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Christopher Nolan Thể loại:Nhà sản xuất điện ảnh người Anh Thể loại:Nhà sản xuất điện ảnh từ California
Anthracalaus novaguinensis
Anthracalaus novaguinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1951.
Tham khảo
Thể loại:Anthracalaus
Crocomela marginata
Liên kết ngoài
Thể loại:Crocomela
An Đế
An Đế (chữ Hán: 安帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu
Rhizedra centripuncta
Rhizedra centripuncta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Otavaloa pasco
Otavaloa pasco là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở Peru.
Tham khảo
Thể loại:Otavaloa Thể loại:Loài đặc hữu của Peru
Ptarmica sachokiana
Ptarmica sachokiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Sosn.) Klokov & Krytzka miêu tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ptarmica Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Ptarmica sachokiana
Cochliopina compacta
Cochliopina compacta là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae, ốc bùn. Đây là loài đặc hữu của México.
Tham khảo
Thể loại:Động vật México Thể loại:Cochliopina Thể loại:Động vật được mô tả năm 1910 Thể loại:Động vật đặc hữu México
Chillicothe, Iowa
Chillicothe là một thành phố thuộc quận Wapello, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 97 người.
Dân số
Dân số qua các năm:
Xem thêm
Thể loại:Thành phố của Iowa Thể loại:Quận Wapello, Iowa
Barichneumon castoldii
Barichneumon castoldii là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barichneumon
Dhupatmahagaon, Aurad
Dhupatmahagaon là một làng thuộc tehsil Aurad, huyện Bidar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Bidar (huyện)
Cyanotis angusta
Cyanotis angusta là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được C.B.Clarke mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyanotis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1881
Hyposidra gracilis
Hyposidra gracilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposidra
Eymir, Arguvan
Eymir là một xã thuộc huyện Arguvan, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 201 người.
Liệu pháp ánh sáng
Quang trị liệu hoặc liệu pháp ánh sáng (tiếng Anh: light therapy, phototherapy, heliotherapy) là phương pháp trị liệu bao gồm tiếp xúc với ánh sáng ban ngày hoặc tiếp xúc với các phổ điện từ cụ thể của ánh sáng sử dụng ánh sáng phân cực polychromatic, tia laser, điốt phát quang, đèn huỳnh quang, đèn lưỡng cực, ánh sáng toàn quang. Ánh sáng được quản lý trong một khoảng thời gian nhất định và trong một số trường hợp là vào một thời điểm cụ thể trong ngày.
Một cách sử dụng chung của thuật ngữ này liên quan đến việc điều trị các bệnh da liễu, chủ yếu là bệnh vẩy nến, mụn trứng cá, chàm và vàng da ở trẻ sơ sinh.
Liệu pháp ánh sáng soi qua võng mạc mắt được sử dụng để điều trị bệnh võng mạc tiểu đường và các rối loạn nhịp sinh học như rối loạn giai đoạn giấc ngủ đến trễ, cũng có thể được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm theo mùa, với một số hỗ trợ cho việc sử dụng nó cũng như rối loạn tâm thần không theo mùa.
Các chứng bệnh về da
Các phương pháp điều trị bao gồm để da tiếp xúc với tia cực tím. Nơi tiếp xúc có thể là vùng nhỏ của da hoặc trên toàn bộ bề mặt cơ thể. Điều trị phổ biến nhất là với tia UVB dải hẹp (NB-UVB) với bước sóng 311-313 nanômét. Nó đã được xem rằng đây là điều trị an toàn nhất. Quang trị liệu toàn cơ thể ở bệnh viện hoặc tại nhà bằng cách sử dụng buồng UVB năng lượng cao.
Viêm da dị ứng
Quang trị liệu được coi là một trong những liệu pháp đơn trị liệu tốt nhất cho bệnh viêm da dị ứng khi áp dụng cho bệnh nhân không có tác dụng với phương pháp điều trị truyền thống. Liệu pháp này cung cấp một loạt các lựa chọn: UVA1 cho viêm da dị ứng cấp, NB-UVB cho viêm da dị ứng mãn tính, và balneophototherapy đã chứng minh hiệu quả trong thời gian qua. Bệnh nhân dung nạp liệu pháp một cách an toàn nhưng cũng như trong bất kỳ liệu pháp nào đều có những tác dụng bất lợi và nên cẩn thận khi áp dụng, đặc biệt là đối với trẻ em.
Bệnh vẩy nến
Đối với bệnh vẩy nến, quang trị liệu UVB đã được chứng minh là có hiệu quả. Một đặc điểm của bệnh vẩy nến là viêm cục bộ trung gian bởi hệ miễn dịch. Bức xạ tia cực tím được biết đến để ngăn chặn hệ thống miễn dịch và giảm đáp ứng viêm. Liệu pháp ánh sáng cho các bệnh về da như bệnh vẩy nến thường sử dụng NB-UVB (bước sóng 311 nm) mặc dù nó có thể sử dụng tia UV-A (bước sóng 315-400 nm) hoặc tia UV-B (280-315 nm). UV-A kết hợp với psoralen (một loại thuốc uống), được gọi là điều trị PUVA. Trong phương pháp trị liệu bằng tia UVB, thời gian phơi nhiễm rất ngắn, vài giây tùy thuộc vào cường độ của đèn và độ sắc tố da của người và độ nhạy. Thời gian được điều khiển bằng bộ hẹn giờ tắt đèn sau khi thời gian điều trị kết thúc.
Bạch biến
Một phần trăm dân số mắc phải bạch biến và quang trị liệu UVB dải hẹp là phương pháp điều trị hiệu quả. "Kết quả quang trị liệu NB-UVB trong sự hồi phục đáng hài lòng ở bệnh nhân bạch biến của chúng tôi và nên được cung cấp như một lựa chọn để điều trị."
Mụn trứng cá
nhỏ|Ánh sáng xanh lam cường độ cao (425 nm) được sử dụng để điều trị mụn trứng cá. Bằng chứng về điều trị ánh sáng và laser trong mụn trứng cá vào năm 2012 là không đủ để khuyến cáo. Có bằng chứng trung bình về hiệu quả của phương pháp điều trị ánh sáng xanh lam và xanh lam-đỏ trong điều trị mụn trứng cá nhẹ, nhưng hầu hết các nghiên cứu đều có chất lượng thấp. Trong khi phương pháp điều trị bằng ánh sáng dường như cung cấp lợi ích ngắn hạn, vẫn thiếu dữ liệu kết quả lâu dài hoặc dữ liệu ở những người bị mụn trứng cá nặng.
Ung thư
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, có một số bằng chứng cho thấy liệu pháp tia cực tím có thể có hiệu quả trong việc giúp điều trị một số loại ung thư da và liệu pháp xạ trị máu bằng tia cực tím (ultraviolet blood irradiation therapy) được thiết lập cho ứng dụng này. Tuy nhiên, việc sử dụng thay thế ánh sáng để điều trị ung thư - liệu pháp hộp ánh sáng (light box therapy) và liệu pháp màu sắc (chromotherapy) không được chứng minh bởi các bằng chứng. Liệu pháp quang động lực (photodynamic therapy) (thường là với ánh sáng đỏ) để điều trị các loại ung thư da không tế bào hắc tố bề mặt (superficial non-melanoma skin cancers).
Làm lành vết thương
Liệu pháp laser cấp thấp đã được nghiên cứu như một phương pháp điều trị tiềm năng cho các vết thương mãn tính. Đánh giá của các tài liệu khoa học không hỗ trợ sử dụng rộng rãi kỹ thuật này do kết quả không nhất quán và chất lượng nghiên cứu thấp. Các tia laser năng lượng cao hơn cũng đã được sử dụng để đóng các vết thương cấp tính như là một sự thay thế cho khâu vết thương.
Các chứng bệnh võng mạc
Có bằng chứng sơ bộ rằng liệu pháp ánh sáng có hiệu quả điều trị bệnh võng mạc tiểu đường và phù hoàng điểm do võng mạc tiểu đường (diabetic macular oedema).
Trầm cảm theo mùa
Hiệu quả của liệu pháp ánh sáng để điều trị trầm cảm theo mùa có thể liên quan đến thực tế rằng liệu pháp ánh sáng sẽ bù đắp việc thiếu ánh sáng mặt trời và đặt lại đồng hồ sinh học bên trong cơ thể. Các nghiên cứu chỉ ra rằng liệu pháp ánh sáng giúp làm giảm các hành vi suy nhược và suy trầm cảm, như buồn ngủ và mệt mỏi quá mức, với kết quả kéo dài ít nhất 1 tháng. Liệu pháp ánh sáng được ưa thích hơn thuốc chống trầm cảm trong điều trị trầm cảm theo mùa vì nó là liệu pháp tương đối an toàn và dễ dàng.
Phản ứng tích cực của liệu pháp ánh sáng cho chữa trầm cảm theo mùa có thể phụ thuộc vào mùa. Liệu pháp buổi sáng đã mang lại kết quả tốt nhất vì ánh sáng vào buổi sáng sớm giúp điều chỉnh nhịp độ hằng ngày.
Một nghiên cứu có hệ thống năm 2007 của Cơ quan Thụy Điển SBU đã tìm thấy đủ bằng chứng cho thấy liệu pháp ánh sáng làm giảm triệu chứng trầm cảm hoặc trầm cảm theo mùa. Báo cáo khuyến nghị rằng: "Khoảng 100 người tham gia được yêu cầu phải xác định rằng liệu pháp có hiệu quả hơn một cách vừa phải so với giả dược". Mặc dù điều trị ở các phòng trị liệu bằng ánh sáng đã được thiết lập tốt ở Thụy Điển, nhưng không có nghiên cứu có kiểm soát thỏa đáng về vấn đề này. Điều này dẫn đến việc đóng một số phòng khám trị liệu bằng ánh sáng tại Thụy Điển.
Trầm cảm không theo mùa
Liệu pháp ánh sáng cũng đã được đề xuất trong điều trị chứng trầm cảm không theo mùa và rối loạn tâm trạng tâm thần khác, bao gồm trầm cảm, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm sau sinh. Một phân tích chuyên sâu bởi Cochrane Collaboration kết luận rằng "đối với những bệnh nhân bị trầm cảm không theo mùa, liệu pháp ánh sáng mang lại hiệu quả khiêm tốn nhưng có vẫn hiệu quả chống trầm cảm." Một cuộc nghiên cứu có hệ thống năm 2008 kết luận rằng "liệu pháp ánh sáng toàn cảnh tổng thể là một ứng cử viên xuất sắc đưa vào danh mục điều trị có sẵn để điều trị chứng trầm cảm không theo mùa hiện nay như là liệu pháp bổ trợ cho thuốc chống trầm cảm hoặc cuối cùng là điều trị độc lập theo các nhóm cụ thể của bệnh nhân trầm cảm." Một đánh giá năm 2015 cho thấy các bằng chứng hỗ trợ cho liệu pháp ánh sáng là ít thuyết phục do các sai sót về phương pháp luận nghiêm trọng.
Rối loạn nhịp độ giấc ngủ hằng ngày mãn tính
Trong việc quản lý các rối loạn nhịp độ hằng ngày như rối loạn giai đoạn giấc ngủ đến trễ, thời gian phơi nhiễm ánh sáng là rất quan trọng. Quản lý việc tiếp xúc ánh sáng với mắt trước hoặc sau khi thiên để của nhịp độ nhiệt cơ thể có thể ảnh hưởng đến đáp tuyến pha (phase response curve). Sử dụng khi đánh thức cũng có hiệu quả đối với rối loạn thức-ngủ không-24 giờ. Việc sử dụng vào chiều tối được khuyến cáo cho những người có rối loạn giai đoạn giấc ngủ đến sớm. Một số, nhưng không phải tất cả, những người mù hoàn toàn có võng mạc đều nguyên vẹn, có thể có lợi từ liệu pháp ánh sáng.
Tình huống rối loạn nhịp độ giấc ngủ hằng ngày mãn tính
Liệu pháp ánh sáng đã được thử nghiệm cho những người bị rối loạn giấc ngủ do ca làm việc và mệt mỏi sau chuyến bay dài.
Rối loạn giấc ngủ trong bệnh Parkinson
Liệu pháp ánh sáng đã được thử nghiệm trong điều trị rối loạn giấc ngủ của bệnh nhân Parkinson.
Vàng da ở trẻ sơ sinh (vàng da sau sinh)
nhỏ|Một trẻ sơ sinh được trị liệu bằng ánh sáng trắng để điều trị chứng vàng da ở trẻ sơ sinh. Phương pháp điều trị bằng ánh sáng được sử dụng để điều trị bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh qua sự đồng phân hóa của bilirubin và do đó biến đổi thành các hợp chất mà trẻ sơ sinh có thể thải qua nước tiểu và phân. Cách điều trị thông thường của chứng vàng da ở trẻ sơ sinh là ánh sáng bili hoặc biliblanket.
Liệu pháp quang động
Liệu pháp quang động là một hình thức trị liệu ánh sáng bằng cách sử dụng các hợp chất nhạy cảm ánh sáng không độc hại được phơi ra một cách có chọn lọc đối với ánh sáng, từ đó chúng trở nên độc đối với các tế bào bệnh ác tính và các tế bào bị bệnh khác.
Một trong những phương pháp điều trị này là sử dụng ánh sáng xanh lam với axit aminolevulinic để điều trị dày sừng quang hóa (actinic keratosis). Đây không phải là sự chấp thuận của FDA đối với mụn trứng cá ở Hoa Kỳ.
Hộp ánh sáng
nhỏ|Độ sáng và [[nhiệt độ màu của ánh sáng từ hộp ánh sáng tương tự như ánh sáng ban ngày.]] Việc sản xuất hormone melatonin bị ức chế bởi ánh sáng và cho phép trong bóng tối như được đăng ký bởi các tế bào hạch võng mạc nhạy ánh sáng (intrinsically photosensitive retinal ganglion cells). Ở một mức độ nào đó, điều ngược lại là đúng với serotonin, nó liên quan đến rối loạn tâm trạng. Do đó, với mục đích điều khiển mức melatonin hoặc thời gian, các hộp ánh sáng cung cấp các loại chiếu sáng nhân tạo rất cụ thể đến võng mạc mắt có hiệu quả.
Liệu pháp ánh sáng sử dụng hộp ánh sáng phát ra ánh sáng 10.000 lux ở một khoảng cách nhất định, sáng hơn nhiều so với bóng đèn thông thường hoặc cường độ thấp hơn bước sóng cụ thể của ánh sáng từ vùng xanh lam (460 nm) đến vùng xanh lá (525 nm) của phổ nhìn thấy được. Một nghiên cứu năm 1995 cho thấy điều trị bằng ánh sáng màu xanh lá 350 lux tạo ra sự ức chế melatonin và pha thay đổi tương đương với liệu pháp ánh sáng trắng 10.000 lux, nhưng một nghiên cứu khác được xuất bản vào tháng 5 năm 2010 cho thấy ánh sáng màu xanh lam thường được sử dụng cho điều trị trầm cảm theo mùa nên được thay thế bởi ánh sáng màu xanh lá hoặc trắng, vì có thể có sự tham gia của tế bào nón trong ức chế melatonin.
Trong điều trị, mắt của bệnh nhân đặt ở khoảng cách quy định từ nguồn sáng và ánh sáng chiếu vào võng mạc (thấp hơn). Điều này không đòi hỏi phải nhìn thẳng vào ánh sáng.
Có ba yếu tố chính cần xem xét: hiệu quả lâm sàng, an toàn mắt và da, sự thoải mái trực quan, Trung tâm Điều trị Môi trường (CET) khuyến cáo các tiêu chí sau để lựa chọn hộp ánh sáng:
Tia cực tím
Tia cực tím gây ra tổn hại tới da người và ban đỏ kể cả với liều lượng nhỏ. Đây là trung gian của thiệt hại di truyền, thiệt hại collagen, cũng như tiêu hủy vitamin A và vitamin C trong da và tạo ra gốc tự do. Tia cực tím cũng được biết đến là một yếu tố gây ra đục thủy tinh thể. Phơi nhiễm tia cực tím có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh ung thư da.
Ánh sáng nhìn thấy được
Bức xạ quang học của bất kỳ loại cường độ nào đều gây tổn hại cho mắt và da bao gồm bỏng kết giác mạc do ánh sáng (photoconjunctivitis and photokeratitis). Các nhà nghiên cứu đã đặt câu hỏi liệu việc hạn chế tiếp xúc với ánh sáng xanh lam có thể làm giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác. Có báo cáo rằng liệu pháp ánh sáng kích thích sản xuất các hormone sinh dục, như testosterone, hormone lutein hóa, hormone kích thích nang trứng, estradiol.
Chống chỉ định của liệu pháp ánh sáng cho trầm cảm theo mùa bao gồm những chứng bệnh có thể làm cho mắt dễ bị tổn thương hơn với nhiễm độc ánh sáng, xu hướng hướng tới hưng cảm, tình trạng da nhạy ánh sáng, hoặc sử dụng một loại thảo mộc nhạy cảm quang học (như Hypericum perforatum) hoặc dùng thuốc. Bệnh nhân bị rối loạn chuyển hóa porphyria (porphyria) nên tránh hầu hết các hình thức trị liệu bằng ánh sáng. Bệnh nhân dùng một số thuốc nhất định như methotrexate hoặc chloroquine nên thận trọng khi dùng liệu pháp ánh sáng vì có thể các thuốc này có thể gây rối loạn chuyển hóa porphyria.
Tác dụng phụ của liệu pháp ánh sáng đối với rối loạn giai đoạn giấc ngủ bao gồm hay hoảng hốt bồn chồn hoặc tức giận, nhức đầu, kích ứng mắt và buồn nôn. Những than phiền thể chất không phải trầm cảm chẳng hạn như thị lực kém và phát ban da hoặc kích ứng, có thể cải thiện với liệu pháp ánh sáng.
Lịch sử
Nhiều nền văn hoá cổ xưa đã thực hiện các hình thức trị liệu ánh sáng khác nhau, bao gồm người Hy Lạp cổ đại, Ai Cập cổ đại, và La Mã cổ đại. Những người định cư ở Inca, người Assyria và người Đức xa xưa cũng tôn thờ mặt trời như một vị thần mang lại sức khỏe. Các tài liệu y học Ấn Độ từ năm 1500 TCN mô tả cách điều trị kết hợp các thảo mộc với ánh sáng mặt trời tự nhiên để điều trị các vùng da không có sắc tố. Kinh điển Phật giáo từ những tài liệu Trung Hoa năm 200 sau Công nguyên và thế kỷ 10 cung cấp các tham khảo tương tự.
Bác sĩ người Faroe Niels Ryberg Finsen được cho là cha đẻ của phương pháp trị liệu bằng ánh sáng hiện đại. Ông đã phát triển nguồn sáng nhân tạo đầu tiên cho mục đích này. Finsen đã sử dụng ánh sáng bước sóng ngắn để điều trị bệnh lao da (lupus vulgaris), một chứng nhiễm trùng da do Mycobacterium tuberculosis gây ra. Ông cho rằng tác động có lợi là do ánh sáng cực tím giết chết vi khuẩn nhưng những nghiên cứu gần đây cho thấy rằng ống kính và hệ thống lọc của ông không cho phép bước sóng ngắn như vậy đi qua, dẫn đến kết luận rằng ánh sáng khoảng 400 nanomét tạo ra phản ứng oxy giết chết vi khuẩn. Finsen cũng sử dụng ánh sáng đỏ để điều trị thương tổn bệnh đậu mùa. Ông đã nhận được giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 1903. Bằng chứng khoa học cho một số phương pháp điều trị của ông bị thiếu, bệnh đậu mùa bị diệt trừ sau này và phát triển kháng sinh cho bệnh lao dẫn tới liệu pháp ánh sáng lỗi thời với những bệnh này.
Từ cuối thế kỷ 19 đến đầu những năm 1930, liệu pháp ánh sáng được coi là một liệu pháp y học hiệu quả và chính thống ở Anh về tình trạng bệnh như "trẻ ốm yếu" và các bệnh khác. Các thử nghiệm có kiểm soát của nhà khoa học y khoa Dora Colebrook do Hội đồng Nghiên cứu Y khoa ủng hộ chỉ ra rằng liệu pháp ánh sáng không có hiệu quả đối với nhiều tình trạng bệnh như vậy.
Kể từ đó một loạt các phương pháp điều trị bằng cách sử dụng ánh sáng có kiểm soát đã được phát triển. Mặc dù sự hiểu biết phổ biến của mọi người về "liệu pháp ánh sáng" có liên quan đến điều trị trầm cảm theo mùa, rối loạn nhịp độ hằng ngày và các bệnh ngoài da như bệnh vẩy nến, các ứng dụng khác bao gồm việc sử dụng liệu pháp laser cấp thấp, ánh sáng đỏ, ánh sáng cận hồng ngoại và tia cực tím để điều trị đau, điều trị da, mọc tóc và làm lành nhanh vết thương.
(35296) 1996 VY1
(35296) 1996 VY1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 1 tháng 11 năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1996 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Scleria stocksiana
Scleria stocksiana là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Boeckeler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scleria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1874
Digitaria parodii
Digitaria parodii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Jacq.-Fél. mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Liên kết ngoài
Thể loại:Digitaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968
Royal Aircraft Factory F.E.8
Royal Aircraft Factory F.E.8 là một mẫu máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới I, do Royal Aircraft Factory thiết kế.
Liên kết ngoài
FE08 Thể loại:Máy bay quân sự Anh thập niên 1910 Thể loại:Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất Thể loại:Máy bay tiêm kích Anh Thể loại:Máy bay hai tầng cánh Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Kazai Suzanne Kragbé
Kazai Suzanne Kragbé (sinh ngày 22 tháng 12 năm 1981) là một vận động viên người Bờ Biển Ngà chuyên ném đĩa. Cô hai lần thi đấu tại Giải vô địch thế giới về điền kinh không thể tiến vào trận chung kết.
Thành tích tốt nhất của cô trong sự kiện này là 59,32 mét từ năm 2011. Cô là người giành huy chương vàng tại Thế vận hội toàn châu Phi 2011 và Jeux de la Francophonie 2013. Cô cũng đã hai lần về nhì và hai lần giành huy chương đồng tại Giải vô địch châu Phi về điền kinh.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1981
Vệ tinh Galileo
thumb|[[Ảnh dựng của bốn vệ tinh Galileo của Sao Mộc, trong một hình ảnh tổng hợp mô tả một phần của Sao Mộc và kích thước tương đối của chúng (các vị trí chỉ mang tính minh họa, không thật). Từ trên xuống dưới: Io, Europa, Ganymede, Callisto.]] thumb|upright=1.2|Hai góc nhìn hiếm hoi từ [[Kính viễn vọng không gian Hubble về ba vệ tinh Europa, Callisto và Io với bóng của chúng cùng lướt qua bề mặt Sao Mộc (24 tháng 1 năm 2015).]]
Vệ tinh Galileo (hay mặt trăng Galileo) là bốn vệ tinh tự nhiên lớn nhất của Sao Mộc - Io, Europa, Ganymede và Callisto. Chúng được Galileo Galilei quan sát lần đầu tiên vào tháng 12 năm 1609 hoặc tháng 1 năm 1610 và được ông công nhận là vệ tinh của Sao Mộc vào tháng 3 năm 1610. Chúng là những thiên thể đầu tiên được tìm thấy trên quỹ đạo của một hành tinh khác ngoài Trái Đất.
Chúng là một trong những thiên thể lớn nhất trong Hệ Mặt Trời ngoại trừ Mặt trời và tám hành tinh, có bán kính lớn hơn bất kỳ hành tinh lùn nào. Ganymede là vệ tinh lớn nhất trong Hệ Mặt trời thậm chí còn lớn hơn cả Sao Thủy, mặc dù khối lượng chỉ bằng một nửa. Ba vệ tinh nằm ở các vòng quỹ đạo bên trong là Io, Europa và Ganymede cộng hưởng quỹ đạo 4:2:1 với nhau. Do kích thước nhỏ hơn nhiều và do trọng lực mỗi vệ tinh quá yếu, tất cả các vệ tinh còn lại của Sao Mộc có hình dạng không đều thay vì hình dạng hình cầu.
Galileo ban đầu đặt tên cho khám phá của mình là Cosmica Sidera ("ngôi sao của Cosimo"), nhưng những cái tên cuối cùng của chúng lại được Simon Marius chọn. Marius đã phát hiện ra các vệ tinh một cách độc lập cùng thời điểm với Galileo, ngày 8 tháng 1 năm 1610 và đặt cho các vệ tinh này tên hiện tại của chúng, bắt nguồn từ những người tình của Zeus được đề xuất bởi Johannes Kepler trong tác phẩm Mundus Jovialis của ông, xuất bản vào năm 1614.
Đây là bốn vệ tinh duy nhất của Sao Mộc được biết đến, cho đến khi phát hiện ra "vệ tinh thứ năm của Sao Mộc" vào năm 1892.
Khám phá
thumb|trái|upright|[[Galileo Galilei, người phát hiện ra bốn vệ tinh.]]
Với kết quả từ các cải tiến mà Galileo Galilei đã tạo ra cho kính viễn vọng của ông, khả năng phóng đại đã tăng 20 lần, ông đã có thể nhìn thấy các thiên thể rõ rệt hơn bao giờ hết. Điều này cho phép ông quan sát vào tháng 12 năm 1609 hoặc tháng 1 năm 1610 các thiên thể được gọi là vệ tinh Galileo.
Vào ngày 7 tháng 1 năm 1610, Galileo đã viết một bức thư chứa nội dung lần đầu tiên đề cập các vệ tinh của Sao Mộc. Vào thời điểm đó, ông chỉ nhìn thấy ba trong số chúng và ông tin rằng chúng là những ngôi sao cố định gần Sao Mộc. Ông tiếp tục quan sát các thiên cầu này từ ngày 8 tháng 1 đến ngày 2 tháng 3 năm 1610. Trong những lần quan sát này, ông đã phát hiện ra một thiên thể thứ tư, và quan sát thấy rằng cả bốn không phải là các ngôi sao cố định, mà là quay quanh Sao Mộc.
Khám phá của Galileo đã chứng minh tầm quan trọng của kính viễn vọng như một công cụ cho các nhà thiên văn học, bằng cách chỉ ra rằng có những vật thể trong không gian được phát hiện cho đến lúc đó vẫn không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Quan trọng hơn, việc phát hiện các thiên thể quay quanh một thứ khác ngoài Trái Đất đã giáng một đòn mạnh vào hệ thống thế giới Thuyết địa tâm, vốn đã được chấp nhận trước đó với quan điểm cho rằng Trái Đất nằm ở trung tâm của vũ trụ và tất cả các thiên thể khác đều xoay quanh nó. Sidereus Nuncius (Sứ giả Starry) của Galileo đã công bố các quan sát thiên thể qua kính viễn vọng của ông, không đề cập rõ ràng đến Thuyết nhật tâm của Copernicus, một lý thuyết đặt Mặt trời ở trung tâm của vũ trụ. Tuy nhiên, Galileo đã chấp nhận lý thuyết của Copernicus.
Một nhà sử học thiên văn Trung Quốc là Xi Zezong đã tuyên bố về một "ngôi sao nhỏ màu đỏ" được quan sát gần Sao Mộc vào năm 362 trước Công nguyên bởi nhà thiên văn học Trung Quốc Gan De, có thể đó là Ganymede, trước phát hiện của Galile khoảng hai thiên niên kỷ.
Các quan sát của Simon Marius cũng là hoạt động đáng chú ý khác về quan sát này, ông đã viết báo cáo quan sát các vệ tinh này vào năm 1609. Tuy nhiên, vì ông không công bố những phát hiện này cho đến khi Galileo công bố, quan sát của ông bị xem là không chắc chắn.
Phục vụ cho Medici
thumb|right|upright|Các ngôi sao Medicis trong [[Sidereus Nuncius (the 'starry messenger'), 1610. Các vệ tinh được vẽ trong các vị trí thay đổi.]] Năm 1605, Galileo đã được thuê làm gia sư toán học cho đại công tước Cosimo de' Medici. Năm 1609, Cosimo trở thành Đại công tước Cosimo II của Toscana. Ông đã tìm kiếm sự bảo trợ từ học trò cũ giàu có và gia đình quyền lực của mình, ông đã sử dụng khám phá các vệ tinh của Sao Mộc để có được điều đó. Vào ngày 13 tháng 2 năm 1610, Galileo đã viết thư cho thư ký của Đại công tước:
Jacksonville, Texas
Jacksonville là một thành phố tại bang Texas, Hoa Kỳ.