cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nhữ Thị Thục
Đánh giá
Tại Hội thảo khoa học "Vai trò của người mẹ và dòng họ ngoại với danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm", cố giáo sư sử học Trần Quốc Vượng đã nhận xét: ''Bà Nhữ Thị Thục - thân mẫu danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm là một trong ba người phụ nữ nổi tiếng, tài trí hơn người của Việt Nam ở thế kỷ XVI. Đó là Trạng nguyên Linh phi Nguyễn Thị Duệ, Quận công Nhữ Thị Thuận và phu nhân Nhữ Thị Thục''.
Nguyễn Bỉnh Khiêm trong bài Tựa Bạch Vân am của ông cũng đã khẳng định và tỏ lòng biết ơn công lao cũng như nhiệt tâm của người mẹ trong việc dạy dỗ mình những năm đầu đời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người họ Nhữ tại Việt Nam Thể loại:Nữ giới thời Lê sơ Thể loại:Người Hải Phòng
Fagraea gardeniiflora
Fagraea gardeniiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được Wernham mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Trai (thực vật) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Plocaederus mirim
Plocaederus mirim là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Agrostis tsaratananensis
Agrostis tsaratananensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được A.Camus mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agrostis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Theridion kibonotense
Theridion kibonotense là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Theridion. Theridion kibonotense được Albert Tullgren miêu tả năm 1910.
Tham khảo
Thể loại:Theridion
Pilidiostigma papuanum
Pilidiostigma papuanum là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Lauterb.) A.J.Scott miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pilidiostigma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Molophilus canopus
Molophilus canopus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Molophilus Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Emarginula thomasi
Emarginula thomasi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.
Tham khảo
Thể loại:Emarginula
Zagórów (công xã)
Gmina chứa một phần của khu vực được bảo vệ gọi là Công viên Cảnh quan Warta.
Làng
Ngoài thị trấn Zagórów, Gmina Zagórów chứa các làng và các khu định cư của Adamierz, Anielewo, Augustynów, Bukowe, Chruściki, Dluga Gorka, Drzewce, Grabina, Grądzeń, Huta Łukomska, Imielno, Kirchol, Kopojno, Kopojno-Parcele, Kościołków, Koszelewska Laka, Łazińsk Drugi, Łazińsk Pierwszy, lười biếng, Łomów, Łukom, Mariantów, Michalinów gần Olesnica, Michalinów gần Trąbczyn, Myszaków, Myszakówek, Nowa Wies, Olchowo, Olesnica, Olesnica-Folwark, Osiny, Podbiel, Przybysław, Skokum, Smoleniec, Stanisławów, Stawisko, Szetlew, Szetlewek, Tarszewo, Trąbczyn, Trąbczyn B, Trąbczyn D, Trąbczyn Dworski, Wincentowo, Włodzimirów, Wrąbczyn, Wrąbczyn Gorski, Wymysłów và Zalesie.
Gmina lân cận
Gmina Zagórów giáp với các Gmina Gizałki, Grodziec, Lądek, Pyzdry và Rzgów.
Dufourea eremica
Dufourea eremica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1976.
Tham khảo
Thể loại:Dufourea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1976
Tầng Cognac
Tầng Cognac trong niên đại địa chất là kỳ giữa của thế Creta muộn, và trong thời địa tầng học thì nó là bậc giữa của thống Creta trên. Kỳ Cognac tồn tại từ ~ Ma đến  Ma (Ma: Megaannum, triệu năm trước).
Kỳ Cognac kế tục kỳ Turon, và tiếp sau là kỳ Santon, đều của cùng thế Creta muộn.
Địa tầng
Tầng Cognac được nhà địa chất người Pháp Henri Coquand lập ra vào năm 1857, và đặt theo tên thành phố Cognac trong vùng Saintonge nước Pháp.
Đáy của kỳ Cognac ứng với lần xuất hiện đầu tiên của loài inoceramid hai mảnh vỏ Cremnoceramus rotundatus. Một hồ sơ tham chiếu chính thức (GSSP) cho điểm đáy đã có vào năm 2009, song vẫn chưa được duyệt. Ứng cử hiện nay là Mỏ đá vôi Salzgitter-Salder 52.1244°N, 10.32883°W ở đông nam bang Niedersachsen, Đức.
Đỉnh của kỳ Cognac (đáy của kỳ Santon) được xác định bởi sự xuất hiện của inoceramid hai mảnh vỏ Cladoceramus undulatoplicatus.
Kỳ Cognac chồng lên kỳ Emscher khu vực của Đức, gần giống với kỳ Cognac và Santon. Trong từ địa tầng, Cognac là một phần của đới từ tính C34, cái gọi là Vùng yên tĩnh từ trường kỷ Creta, một khoảng thời gian tương đối dài với phân cực địa từ bình thường.
Tầng Cognac thường được chia thành ba phụ tầng, là dưới, giữa và trên. Trong đại dương Tethys, tầng Cognac chứa ba đới sinh vật ammonit:
Liên kết ngoài
* Thể loại:Creta muộn Thể loại:Kỳ địa chất Thể loại:Địa thời Creta
West Middletown, Pennsylvania
West Middletown là một thị trấn thuộc quận Washington, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 139 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận Washington, Pennsylvania
Thung lũng Viñales
Thung lũng Viñales (Valle de Viñales) là một vùng trũng carxtơ ở Cuba. Thung lũng này có diện tích 132 km² và nằm ở Sierra de los Organos, phía bắc Viñales trong tỉnh Pinar del Río. Thung lũng này được tuyên bố là một vườn quốc gia của Cuba và di sản thế giới của UNESCO vào năm 1999
Tranh tường
thumb|250px|Bức tranh tường thời tiền sử ở thung lũng Thung lũng nằm cách thủ đô Havana 178 km. Cảnh quan nổi bật với sự hùng vĩ của thiên nhiên với con sông ngầm xuyên qua hang động Cueva del Indio. Tại thung lũng có những bức tranh tường thời tiền sử. Những bức tranh thể hiện sự tiến hóa trong cuộc sống tự nhiên thời tiền sử ở Cuba. Chúng được vẽ lên ở một gò đất có tên là Pita. Những tảng đá được làm sạch trước khi vẽ cũng như hệ thống thoát nước được làm để tránh những cơn mưa và xói mòn trong tương lai. Các bức tranh có chiều dài 120 và 160 mét mô tả hình vẽ các loài động vật có vú khổng lồ và động vật thân mềm đại diện cho những người Guanahatabey bản địa. Tác giả của những bức tranh vẽ thời tiền sử này là Leovigildo González Morillo.
Säter (đô thị)
Đô thị Säter (tiếng Thụy Điển: Säter kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Säter. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 11259 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị hạt Dalarna Thể loại:Đô thị Thụy Điển
Thung lũng Viñales
Hóa thạch
Khu vực này có nhiều hang động với kiến tạo địa chất của đá vôi cùng với đó là sự dồi dào của các hóa thạch của thực vật, cá và khủng long, trong đó phải kể đến loài Diplodocusvà Ichthyosaurus.
Thung lũng này là nơi thu hút du khách với các hoạt động leo núi.
Động thực vật
Đây cũng là nơi bảo tồn nhiều loại động thực vật bao gồm: Chi Gạo (Bombax emarginatum), cọ núi (Gaussia princeps), Ekmanianthe và Microcycas, một loài đặc hữu và cực kỳ nguy cấp chỉ có ở khu vực phía tây Cuba.
Động vật bao gồm chim ruồi ong (Mellisuga helenae), Nuốc Cuba (Priotelus temnurus), Tody Cuba (Todus multicolor), sơn ca Cuba (Myadestes elisabeth), Tiaris canorus
Chastel, Haute-Loire
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Loire
Thung lũng Viñales
Liên kết ngoài
Thể loại:Vườn quốc gia Cuba Thể loại:Di sản thế giới tại Cuba
Nam Sudan
Nam Sudan (phiên âm: Nam Xu-đăng - Janūb as-Sūdān, tiếng Anh: South Sudan, tên đầy đủ: Cộng hòa Nam Sudan) là quốc gia không giáp biển ở Đông Phi, nằm trên phần phía nam của Cộng hòa Sudan trước đây. Thủ đô là thành phố Juba. Đất nước này có biên giới với Ethiopia ở phía đông, Kenya, Uganda và Cộng hòa Dân chủ Congo ở phía nam; Cộng hòa Trung Phi ở phía tây và phía bắc giáp với Sudan. Nam Sudan có dân cư chủ yếu là người Ả Rập và người châu Phi theo Hồi giáo. Lãnh thổ Nam Sudan bao gồm vùng đầm lầy Sudd rộng lớn mà nguyên và sông Nin Trắng, người dân địa phương gọi nơi này là "Bahr al Jebel".
Tình trạng tự trị của khu vực là một điều kiện của Hiệp ước Hòa bình Toàn diện giữa Quân đội/Phong trào Giải phóng Nhân dân Sudan (SPLA/M) và Chính phủ Sudan, đại diện là Đảng Quốc đại để kết thúc Nội chiến Sudan lần 2. Xung đột này là cuộc nội chiến kéo dài nhất trong lịch sử châu Phi hiện đại.
Một cuộc trưng cầu dân ý về độc lập của Nam Sudan được tổ chức vào tháng 1 năm 2011, với kết quả 98,83% cử tri lựa chọn ly khai. Tổng thống Sudan Omar al-Bashir chấp nhận kết quả và ra một Sắc lệnh Cộng hòa phê chuẩn kết quả của cuộc trưng cầu dân ý. Nam Sudan tuyên bố độc lập vào ngày 9 tháng 7 năm 2011 và từ đó hình thành nên quốc gia non trẻ nhất tại châu Phi nói riêng cũng như thế giới nói chung.
Lịch sử
Người Azande đã có quan hệ khá khó khăn với các dân tộc láng giềng có tên là Moro, Mundu, Pöjulu và các nhóm nhỏ tại Bahr el Ghazal vì chính sách bành trướng của Vua Gbudwe trong thế kỷ XVIII. Người Azande cũng đã từng phải chiến đấu với người Pháp và Bỉ và Mahdist để bảo toàn nền độc lập của mình. Ai Cập dưới sự trị vì của Khedive Isma'il Pasha, đã lần đầu tiên cố gắng thuộc địa hóa khu vực vào những năm 1870, và sau đó lập nên tỉnh Equatoria ở phần phía nam. Thống sứ Ai Cập đầu tiên là Samuel Baker, được ủy quyền năm 1869, tiếp theo sau là Charles George Gordon năm 1874 và Emin Pasha vào năm 1878. Khởi nghĩa Mahdist trong những năm 1880 đã làm mất ổn định tỉnh mới thành lập này, và Equatoria trên thực tế đã không còn là một tiền đồn của Ai Cập từ năm 1889. Các điểm định cư quan trọng tại Equatoria gồm có Lado, Gondokoro, Dufile và Wadelai. Năm 1947, Anh Quốc đã hy vọng sáp nhập phần phía nam của Sudan với Uganda nhưng đã không thành công tại Hội nghị Juba, hội nghị này đã hợp nhất hai miền bắc và nam Sudan.
Nam Sudan đã chịu sự ảnh hưởng tiêu cực từ hai cuộc nội chiến từ khi Sudan giành được độc lập – Chính phủ Sudan đã giao tranh với quân nổi dậy người Anyanya từ 1955 đến 1972 trong Nội chiến Sudan lần 1 và sau đó là với Quân đội/Phong trào Giải phóng Nhân dân Sudan (SPLA/M) trong Nội chiến Sudan lần 2 suốt 21 năm kể từ khi SPLA/M được thành lập vào năm 1983. Hậu quả của nội chiến là cơ sở hạ tầng không những không được phát triển mà còn bị phá hủy hay di dời. Hơn 2,5 triệu người đã chết và hơn 5 triệu người phải đi lánh nạn ở nước ngoài trong khi những người khác tị nạn ngay trong nước, họ trở thành những người tị nạn do nội chiến và những ảnh hưởng của nó. Nam Sudan chủ yếu là nông thôn và nông nghiệp là kế sinh nhai chủ yếu. Bắt đầu năm 2005, kinh tế đã bắt đầu một sự chuyển biến từ chủ yếu là nông thôn sang phát triển các khu vực thành thị.
Địa lý
Nam Sudan được bao phủ bởi những cánh rừng nhiệt đới, đầm lầy và đồng cỏ. Sông Nin Trắng chảy dọc theo đất nước và nằm sát bên thủ đô Juba. Nam Sudan là khu vực được bảo vệ vì nước này là nơi có số động vật hoang dã di trú lớn thứ hai trên thế giới. Các khảo sát đã phát hiện ra Công viên quốc gia Boma, ở biên giới phía tây giáp với Ethiopia, cũng như khu vực đầm lầy Sudd và Công viên quốc gia Miền Nam gần biên giới với CHDC Congo, là môi trường sống cho một số lượng lớn linh dương sừng cong, linh dương châu Phi, linh dương topi, trâu, hươu cao cổ, voi và sư tử. Các khu rừng tại Nam Sudan cũng là môi trường sinh sống của linh dương Bongo, lợn rừng khổng lồ, lợn sông đỏ, voi rừng, tinh tinh, và khỉ hoang. Các nghiên cứu bắt đầu năm 2005 do Hội Bảo tồn động vật hoang dã (WCS)cộng tác với chính phủ khu tự trị Miền Nam Sudan đã khám phá nhiều điều có ý nghĩa, việc suy giảm số lượng động vật hoang dã là có thực, nhưng đáng kinh ngạc là số linh dương di trú lên tới 1,3 triệu con ở phía đông nam vẫn chưa hề bị tách động.
Theo WWF, có một số vùng sinh thái trên khắp Miền Nam Sudan: Thảo nguyên Đông Sudan, Thảm rừng-tháo nguyên Bắc Congo, Đồng cỏ ngập nước Sahara (Sudd), Thảo nguyên cây Keo Sahelia, Rừng núi Đông Phi, và Đất hoang và cây bụi Keo-Mộc dược Miền Bắc.
Ngoại giao
Sau khi Nam Sudan giành được độc lập, mối quan hệ giữa nước này và Sudan đã thay đổi. Tổng thống Omar al-Bashir ban đầu tuyến bố vào tháng 1 năm 2011 rằng người dân sẽ có thể sở hữu quốc tịch kép của miền Bắc và miền Nam, song ông đã rút lại đề nghị nay sau khi Nam Sudan độc lập. Ông cũng đề nghị một liên minh theo mô hình EU. Essam Sharaf, người giữ chức Thủ tướng Ai Cập sau Cách mạng Ai Cập 2011, đã thực hiện chuyến thăm ngoại giao đầu tiên của mình đến Khartoum và Juba để chuẩn bị cho sự ly khai của Nam Sudan. Israel đã nhanh chóng công nhận Nam Sudan là một quốc gia độc lập, Israel cũng là quốc gia đang có hàng nghìn người tị nạn đến từ Nam Sudan, những người này phải đối mặt với nguy cơ bị trục xuất về quê hương của họ.
Nam Sudan là một nhà nước thành viên của Liên Hợp Quốc, Liên minh châu Phi, và Thị trường chung Đông và Nam Phi. Nam Sudan cũng có kế hoạch để gia nhập vào Khối Thịnh vượng chung, Cộng đồng Đông Phi, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, và Ngân hàng Thế giới. Việc trở thành thành viên đầy đủ của Liên đoàn Ả Rập được đảm bảo, song nước này cũng có thể lựa chọn tham gia với tư cách quan sát viên. . Nam Sudan cũng đã được kết nạp vào UNESCO ngày 3 tháng 11 năm 2011 Ngày 25 tháng 11 năm 2011, Nam Sudan chính thức gia nhập vào Cơ quan Liên chính phủ về Phát triển, một tổ chức khu vực của các nước Đông Phi.
Ngôn ngữ
Nam Sudan gồm trên 200 dân tộc và cùng với vùng đồi Nuba lân cận là một trong ba khu vực đa dạng về ngôn ngữ nhất tại châu Phi. Tuy nhiên, nhiều ngôn ngữ được rất ít người sử dụng, chỉ khoảng vài nghìn người.
Ngôn ngữ chính thức duy nhất của Nam Sudan là tiếng Anh ). Tiếng Ả Rập thông tục cũng được sử dụng rộng rãi và tiếng Ả Rập Juba, một loại tiếng bồi được sử dụng xung quanh thủ đô. Ngôn ngữ bản địa có nhiều người sử dụng nhất là Dinka, với khoảng 2–3 triệu. Dinka là một ngôn ngữ Tây Nin; có quan hệ gần gũi với ngôn ngữ có nhiều người sử dụng thứ hai là Tiếng Nuer, và xa hơn là Tiếng Shilluk. Các ngôn ngữ Đông Nin chính gồm Tiếng Bari và Tiếng Otuho. Ngoài Ngữ hệ Nin, Tiếng Zande là ngôn ngữ có số người sử dụng đông thứ ba tại đất nước và thuộc Nhóm ngôn ngữ Ubangi. Tiếng Jur Modo thuộc Ngữ hệ Bongo-Bagirmi.
Điều tra 2008
"Điều tra Dân số và Nhà ở lần thứ năm của Sudan", được thực hiện khi Sudan còn toàn vẹn, đã được tổ chức vào tháng 4 năm 2008. Tuy nhiên kết quả thống kê về Nam Sudan không được chính quyền Nam Sudan chấp nhận vì theo họ "Cục Thống kê Trung ương tở Khartoum đã từ chối chia sẻ số liệu thống kê dạng thô về đất nước Sudan với trung tâm điều tra, thống kê và đáng giá Nam Sudan." Cuộc điều tra này cho thấy dân số Nam Sudan là 8,26 triệu người, Tuy nhiên, Tổng thống Salva Kiir đã "nghi ngờ con số đã bị làm giảm đi ở một vài khu vực và được làm cho tăng lên ở một số khu vực khác", và cuối cùng đã "không chấp nhận" kết quả." Ông cũng tuyên bố rằng dân số Nam Sudan thực ra chiếm một phần ba dân số Sudan, trong khi cuộc điều tra chỉ là 22%. Nhiều người Nam Sudan cũng nói rằng họ đã không được thống kê "do thời tiết xấu, phương tiện thông tin và giao thông thiếu, và một số khu vực đã không thể tiếp cận, trong khi đó nhiều người Nam Sudan vẫn đang sống lưu vong tại các nước làng giềng, dẫn tới 'các kết quả không thể được chấp nhận', theo nhà đương cục Nam Sudan." Cố vấn trưởng người Mỹ của cuộc điều tra tại miền nam nói rằng phạm vi điều tra chỉ vươn tới 89% dân số.
Điều tra 2009
Năm 2009 Sudan bắt đầu tiến hành một cuộc điều tra mới để phục vụ cho Trưng cầu dân ý miền Nam Sudan năm 2011, và được nói là cũng bao gồm người Nam Sudan lưu vong. Tuy nhiên sáng kiến này đã bị chỉ trích khi chỉ điều tra những nước có ít người Sudan lưu vong sinh sống mà bỏ qua những nước có số lượng lớn. Ngoài nhưng người sống lưu vong, có khoảng 1,5 triệu người Nam Sudan hiện đang cư trú tại thủ đô Khartoum của Sudan có ý định hồi hương sau khi độc lập.
Tôn giáo
Theo một số học giả  và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, phần lớn người Nam Sudan vẫn duy trì các tín ngưỡng truyền thống/bản địa và tín đồ Công giáo là thiểu số (mặc dù có ảnh hưởng). Tuy nhiên, một vài tổ hợp truyền thông đưa tin rằng đa số là người Công giáo   và Giáo hội Tân giáo Hoa Kỳ tuyên bố có một số lượng lớn là tín đồ của Cộng đồng Anh giáo (Anglican Communion) do Giáo hội Tân giáo Sudan quản lý: 2 triệu thành viên năm 2005, 4 triệu, hay một nửa dân số vào năm 2011. Tín ngưỡng thuyết vật linh hiện được cho là hòa trộn với niềm tin Thiên Chúa.
Theo Đơn vị Nghiên cứu Liên bang của Thư viện Quốc hội Mỹ: "Đầu thập kỷ 1990 có thể không hơn 10% dân số nam Sudan là tín đồ Thiên Chúa giáo". . Trong những năm gần đây, Giáo hội Công giáo được phát triển và được coi là để đối chọi với người Ả Rập và người Phi theo Hồi giáo ở miền bắc; Tuy nhiên, điều này là đặc trưng tiêu biểu cho nạn phân biệt chủng tộc, đúng hơn là ngược đãi tôn giáo giữa người Ả Rập chiếm đa số ở miền Bắc và người châu Phi da đen ở miền nam. .
Hành chính
nhỏ|phải|450px|10 bang của Nam Sudan
Hiệp ước Hòa bình Toàn diện xác định Nam Sudan là khu vực gồm 3 tỉnh (Bahr el Ghazal, Equatoria, và Đại Thượng Nin) cấu thành Khu tự trị Nam Sudan, và không đề cập đến Dãy núi Nuba, Abyei và Nin xanh. Bang Dãy núi Nuba (đầy đủ là Nam Kurdufan) và Bang Nin Xanh sẽ cần đến việc tổ chức "hỏi ý kiến nhân dân".
Hiện tại, Nam Sudan được chia thành 10 bang:
Mười bang này được chia tiếp thành 86 quận
Kinh tế
Sudan xuất khẩu gỗ vào thị trường quốc tế. Một số các tiểu bang với các teaks tốt nhất được biết đến và cây gỗ tự nhiên cho Tây xích đạo và CentOne của các đặc điểm tự nhiên của Nam Sudan là sông Nile sông có nhiều nhánh sông có nguồn trong nước. Khu vực này cũng chứa nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên như dầu khí, quặng sắt, đồng, quặng crôm, kẽm, wolfram, mica, bạc, vàng, và thủy điện. Nền kinh tế của đất nước, cũng như ở nhiều nước đang phát triển khác, là phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp. Một số sản phẩm nông nghiệp bao gồm bông, lạc (đậu phộng), lúa miến, kê, lúa mì, Ả Rập kẹo cao su, mía, sắn (bột sắn), xoài, đu đủ, chuối, khoai lang, và mè. Ở Trung xích đạo một số đồn điền gỗ tếch Kegulu, lâu đời nhất trữ lượng rừng trồng là Kawale, Lijo, loka Tây và Nuni. Tây xích đạo tài nguyên gỗ bao gồm Mvuba cây tại Zamoi.
nhỏ|phải|Loka là [[đồn điền trồng gỗ tếch lớn nhất tại châu Phi.]] Nam Sudan là một nước xuất khẩu gỗ trên thị trường quốc tế. Bang được biết đến với gỗ tếch và các cây gỗ tự nhiên là Tây Equatoria và sông Nin với nhiều phụ lưu của nó cung cấp một con đường vận chuyển thuận tiện. Khu vực này cũng bao gồm các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác như dầu mỏ, quặng sắt, đồng, quặng crôm, kẽm, wolfram, mica, bạc, vàng, và thủy điện. Cũng như các nước đang phát triển khác, kinh tế Nam Sudan phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp. Một số loại nông sản là bông, lạc, lúa miến, kê, lúa mì, gôm Ả Rập, mía đường, sắn, xoài, đu đủ, chuối, khoai lang, và vừng. Tại bang Trung Equatoria có một số đồn điền trồng gỗ tếch tại Kegulu.
Dầu mỏ
Trong những năm gần đây, một lượng đáng kể các mỏ dầu với vốn ngoại quốc đã bắt đầu khoan lỗ tại Nam Sudan, làm tăng vị thế địa thế chính trị của khu vực. Máng dầu 1, 2, và 4 do một tập đoàn xuyên quốc gia quản lý là Công ty Kinh doanh Dầu mỏ Đại Nin (Greater Nile Petroleum Operating Company) (GNPOC). GNPOC gồm có các nhà đầu tư sau: Tập đoàn Dầu mỏ Quốc gia Trung Quốc (China National Petroleum Corporation) (CNPC), với 40% cổ phần; Petronas (Malaysia), với 30%; Tập đoàn Dầu và Khí thiên nhiên (Oil and Natural Gas Corporation) (Ấn Độ), với 25%; và Sudapet chính quyền trung ương Sudan trước đây với 5%.
Các máng dầu khác ở miền Nam là máng 3 và 7 tại Đông Thượng Nin. Các máng dầu này do Petrodar kiểm soát với 41% thuộc CNPC, 40% của Petronas, 8% của Sudapet, 6% của Sinopec và 5% của Al Thani.
Các máng dầu chính khác ở miền Nam, chính quyền Khartoum gọi là Máng B, được trao cho một số nhà đầu tư. Total của Pháp đã công bố là họ được nhượng quyền khai thác trên một máng dầu rộng 90.000 km² vào những năm 1980 nhưng kể từ đó các hoạt động chỉ giới hạn do vũ lực. Nhiều đơn vị khác nhau của Quân đội/Phong trào Giải phóng Nhân dân Sudan SPLM/A đã tranh giành nhau kiểm soát các máng dầu và các lực lượng thân Naivasha đã bị loại bỏ khi lãnh đạo SPLM/A Dr. John Garang de Mabior mất quyền lực.
Các đảng phái chính trị
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh Thể loại:Quốc gia Trung Phi Thể loại:Quốc gia châu Phi Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Khởi đầu năm 2011 ở Nam Sudan Thể loại:Cộng đồng Đông Phi Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi Thể loại:Nước kém phát triển Thể loại:Quốc gia Đông Phi Thể loại:Cộng hòa liên bang
Pecluma oranensis
Pecluma oranensis là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (de la Sota) de la Sota miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Anthracothorax dominicus
Anthracothorax dominicus là một loài chim trong họ Trochilidae.
Tham khảo
Thể loại:Anthracothorax Thể loại:Chim Puerto Rico Thể loại:Chim Hispaniola
Ischnocolus numidus
Ischnocolus numidus là một loài nhện trong họ Theraphosidae.
Loài này thuộc chi Ischnocolus. Ischnocolus numidus được Eugène Simon miêu tả năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Ischnocolus
Diaprepesilla
Diaprepesilla là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Geometridae Thể loại:Ennominae
Simplicidens andicola
Simplicidens andicola là một loài Rêu trong họ Fissidentaceae. Loài này được Herzog mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
Thể loại:Simplicidens Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Artemisia prilipkoana
Artemisia prilipkoana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Rzazade mô tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Ngải Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1955
Plocaederus pactor
Tham khảo
Thể loại:Plocaederus
Theridion kiliani
Theridion kiliani là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Theridion. Theridion kiliani được miêu tả năm 1990 bởi Müller & Heimer.
Tham khảo
Thể loại:Theridion
Ficus jacobii
Ficus jacobii là một loài thực vật có hoa trong họ Moraceae. Loài này được Vázq.Avila mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
J Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Dufourea exigua
Dufourea exigua là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 2008.
Tham khảo
Thể loại:Dufourea Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Goniapteryx obtusa
Liên kết ngoài
Thể loại:Goniapteryx
Mieczysław Szczuka
phải|nhỏ|290x290px| Ân xá cho tù nhân chính trị (Áp phích, Mieczysław Szczuka, 1926)
Mieczysław Szczuka (sinh ngày 19 tháng 10 năm 1898 - mất ngày 13 tháng 8 năm 1927) là một họa sĩ, nhà leo núi người Ba Lan.
Tiểu sử
Szczuka được sinh ra ở Warsaw và bắt đầu theo học hội hoạ từ năm 1915 đến năm 1918 tại Học viện Mỹ thuật ở Warsaw dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Miłosz Kotarbiński. Sau khi tốt nghiệp tại đây, ông làm nghề hoạ sĩ. Nghề tay phải của ông là hoạ sĩ vẽ minh họa sách và thiết kế cho rạp hát. Bên cạnh đó, ông cũng ra mắt các bức ảnh thuộc nghệ thuật trừu tượng. Szczuka đã tham dự nhiều triển lãm quốc tế như "Triển lãm đầu tiên về nghệ thuật hiện đại" tại Bucharest. Szczuka tham gia vào nhóm của các nghệ sĩ tiên phong "Blok".
Sau khi Szczuka bị chẩn đoán mắc bệnh lao, ông đã chuyển đến khu nghỉ dưỡng của Zakopane dưới chân núi Tatra vào năm 1923. Kể từ đây, ông bắt đầu leo núi. Trong những năm 1923-1927, ông đã chinh phục một số chặng leo núi khó nhất thời bấy giờ cũng như đã thiết lập một số tuyến đường mới. Ông không may qua đời trong một tai nạn khi đang leo lên hướng nam của dãy Zamarła Turnia trên ngọn núi Tatra.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1898 Thể loại:Mất năm 1927 Thể loại:Họa sĩ Ba Lan Thể loại:Họa sĩ Ba Lan thế kỷ 20
Emarginula tenuicostata
Emarginula tenuicostata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.
Tham khảo
Thể loại:Emarginula
Iris aucheri
Iris aucheri là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được (Baker) Sealy miêu tả khoa học đầu tiên năm 1949 publ. 1950.
Liên kết ngoài
Thể loại:Iris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1950
Mimosa vestita
Mimosa vestita là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
V
Ischnocolus rubropilosus
Ischnocolus rubropilosus là một loài nhện trong họ Theraphosidae.
Loài này thuộc chi Ischnocolus. Ischnocolus rubropilosus được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Ischnocolus
Chassignolles, Haute-Loire
Chassignolles là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 666-1107 mét trên mực nước biển.
Molophilus capitatus
Molophilus capitatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Hòn Một
Hòn Một là một hòn đảo nhỏ ven bờ thuộc xã Bãi Thơm, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.
Hòn Một nằm sát bờ, vị trí đông bắc đảo Phú Quốc. Đảo cách phường Dương Đông khoảng 35 km đường bộ. Đảo cách bờ chỉ khoảng 200m nhưng hiện nay do bồi tụ của cát, khoảng cách chỉ còn chừng 100m. Diện tích đảo 6,8 ha, bao phủ bởi rừng. Hòn Một thuộc chủ quyền Việt Nam.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đảo Việt Nam Thể loại:Địa lý Kiên Giang Thể loại:Phú Quốc
Theridion kobrooricum
Theridion kobrooricum là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Theridion. Theridion kobrooricum được Embrik Strand miêu tả năm 1911.
Tham khảo
Thể loại:Theridion
Outrebois
Outrebois là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D59, khoảng 21 dặm Anh về phía đông bắc của Abbeville hai bên bờ sông Authie, giáp ranh với Pas-de-Calais.
Xem thêm
Xã của tỉnh Somme
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Somme
Galeandra andamanensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Galeandra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1895
Akçaçam, Azdavay
Akçaçam là một xã thuộc huyện Azdavay, tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 133 người.
Maršov
Maršov là một làng thuộc huyện Brno-venkov, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở huyện Brno-venkov Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Sân bay José Leonardo Chirino
Sân bay José Leonardo Chirinos, là một sân bay ở Santa Ana de Coro, Venezuela. Sân bay này có 1 đường băng dài 2061 m bề mặt nhựa đường.
Các hãng hàng không và tuyến bay
Hiện có các hãng hàng không sau đây đang hoạt động tại sân bay này:
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Venezuela
Sigtuna (đô thị)
Đô thị Sigtuna (tiếng Thụy Điển: Sigtuna kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sigtuna. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 35001 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị hạt Stockholm Thể loại:Đô thị Thụy Điển
West Mebon
nhỏ|Tây Mebon Tây Mebon là một ngôi đền ở Angkor, Campuchia, nằm ở trung tâm của Tây Baray, hồ chứa nước lớn nhất ở khu vực Angkor. Người ta không rõ thời gian chính xác của việc xây đền nhưng các bằng chứng cho thấy nó có thể được xây vào thế kỷ 11 trong thời vua Suryavarman I hay Udayadityavarman II. Trong mùa khô, người ta có thể đi đến ngôi đền này bằng đường bộ nhưng trong mùa mưa thì mực nước hồ là 7800 m thì ngôi đền này lại nằm trên một hòn đảo. Các nhà kiến trúc Khmer đã bố trí hào xung quanh thể hiện biển tự tạo Hindu, và ngôi đền trong tựa như đang nằm giữa biển. Ngôi đền được xây theo một kiến trúc hình vuông có cạnh 100×100 m.
Anthracothorax viridis
Anthracothorax viridis là một loài chim trong họ Trochilidae.
Tham khảo
Thể loại:Anthracothorax Thể loại:Chim Puerto Rico
Plocaederus pisinnus
Plocaederus pisinnus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Plocaederus
Molophilus capricornis
Molophilus capricornis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Molophilus Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Diathera
Diathera là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Cidariini
Skitophyllum asplenioides
Skitophyllum asplenioides là một loài Rêu trong họ Fissidentaceae. Loài này được (Hedw.) Bach. Pyl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1815.
Liên kết ngoài
Thể loại:Skitophyllum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1815
Dufourea exulans
Tham khảo
Thể loại:Dufourea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984
Thelypteris procera
Thelypteris procera là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (D. Don) Fraser-Jenk. mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Tham khảo
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Agrostis turrialbae
Agrostis turrialbae là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Mez mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agrostis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922
Goniapteryx sergilia
Goniapteryx sergilia là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Goniapteryx
Kế hoạch «Y» và những cuộc phiêu lưu khác của Shurik
Kế hoạch «Y» và những cuộc phiêu lưu khác của Shurik (tiếng Nga: Операция «Ы» и другие приключения Шурика) là một bộ phim hài của đạo diễn Leonid Gaidai. Phim đã đạt được thành công lớn, là phim ăn khách nhất Liên Xô năm 1965, 69,6 triệu khán giả đã xem phim. Năm 1965 tại Liên hoan phim ngắn Krakow, phần "Ảo giác" đã đoạt giải thưởng chính Rồng Vàng Vavel.
Lịch sử
Bộ phim gồm ba phần: "Đồng nghiệp", "Ảo giác" và "Kế hoạch Y". Tất cả ba phần được liên kết lại bởi hình tượng của một nhân vật chính - sinh viên Shurik vui nhộn và lơ đễnh trong diễn xuất của Aleksandr Demyanenko. "Kế hoạch Y và những cuộc phiêu lưu khác của Shurik" còn có sự xuất hiện của bộ ba nhân vật gian xảo - phản anh hùng Trus, Balbes và Byvaly từ các phim ngắn của Gaidai "Chó Barbos và chuyến du ngoạn bất thường" và "Những tay nấu rượu lậu".
Ảo giác
Các sinh viên đang ở giai đoạn nóng bỏng nhất trong năm học — kỳ thi sắp diễn ra. Shuruk tìm tập bài học để chuẩn bị đến môn thi.
Ghé phòng ký túc xá của bạn đồng khóa tên Đub Shurik thấy bạn đeo tai nghe. Đúng ra Đub cùng bạn Kostya đã nghĩ ra, rằng không cần học gạo và quay cóp sẽ trả thi với sự trợ giúp của máy phát thanh và thu thanh, nhưng anh không chia sẻ bí mật cho Shurik, mà chỉ nói rằng đang nghe người nổi tiếng nhất trong những năm gần đây Van Klibern.
Chạy quanh sân trường tìm tập, Shurik tình cờ tìm thấy cuốn tập của môn mình quan tâm trong tay của cô gái với cô bạn (sau đó hóa ra cô gái tên là Lida), anh theo không rời họ, đọc bài học qua vai của Lida và thậm chí không biết mình ở đâu và điều gì với mình. Tự Lida cầm tập. Shurik ngồi cạnh các ô gái trong xe điện bánh sắt Tatra-Т3. Từ xe điện bánh sắt đi ra chỉ Shurik và Lida, bạn của cô không cầm tập tạm biệt và đi đến bến mình cần. Như vậy Shurik vào căn hộ của Lida. Và anh, và cô chỉ tập trung chuẩn bị cho môn thi, hoàn toàn không chú ý đến nhau: Lida nghĩ rằng cạnh mình là bạn gái của cô, còn Shurik thì không nghĩ gì cả, ngoại trừ cuốn tập. Đọc kỹ và nghỉ ngơi, không rời khỏi cuốn tập, cả hai đi trả thi.
Giờ thi đã đến. Sự tinh quái của Đub và Kostya đã không giúp họ: giáo sư coi thi phát hiện ra kế hoạch của họ và đã mở máy nhiễu âm mang theo. Ngoại trừ tiếng ồn trong sóng âm thanh Đub chẳng nghe được gì và đã trượt kỳ thi… Chúng ta còn thấy một sinh viên tinh quái, xem các đề thi như các lá bài, lại còn yêu cầu giáo sư bóc. Sinh viên này bị trượt thậm chí ngay ở giai đoạn bóc đề.
Shurik và Lida, học bài kỹ, trả thi thành công, nhưng lẻ loi. Sau khi trả thi thành công, Shurik đánh dấu tại Máy bán nước có ga tự động, đã uống hai ly và hai ly đổ lên đầu mình. Bạn trai đến chỗ anh. Ở đây anh đã lịm người như cái cột: anh đã nhìn thấy cô gái-thiên thần mà làm anh như chơi vơi. Anh hỏi bạn trai đó là ai, bạn trai, may mắn là biết cô. Shurik yêu cầu bạn trai giới thiệu với Lida.
Lida và Shurik không biết nhau. Shurik rất hào hứng, nhưng chỉ tiễn Lida về nhà. Tại lối vào của tòa nhà nơi cô sống, một bất ngờ không dễ chịu chờ đợi họ: đống đồ đạc bừa bộn của người hàng xóm mới chuyển đến được bảo vệ bởi con chó dữ. Shurik Расхрабрившийся và sáng trí biết cách đưa bạn về đến phòng, anh thả con mèo vào thang máy, tuy nhiên khi quần nhau với con chó nó đã cắn rách quần anh. Lida đề nghị khâu quần cho Shurik, như vậy anh lại vào căn hộ của cô lần nữa.
Shurik tin rằng mình đã ở đây (từ déjà vu vẫn chưa có trong tiếng Nga). Lida cho rằng Shurik có khả năng thấy trước hay Thần giao cách cảm, như Wolf Messing. Cô nghĩ ra việc kiểm tra. Shurik đã không vượt qua được, thay vì tìm con gấu bông, anh hôn Lida. Thêm đó, cuộc kiểm tra đã làm Lida bối rối...
Xem thêm
Thể loại:Những cuộc phiêu lưu của Shurik Thể loại:Phim do Leonid Gaidai đạo diễn Thể loại:Phim của Mosfilm Thể loại:Phim ca nhạc Liên Xô Thể loại:Phim hài Liên Xô Thể loại:Phim năm 1965
Zabłudów (công xã)
Gmina Zabłudów là một vùng đô thị-nông thôn (quận hành chính) ở quận Białystok, Podlaskie Voivodeship, ở phía đông bắc Ba Lan. Khu hành chính của nó là thị trấn Zabłudów, nằm khoảng 16 km về phía đông nam của thủ đô khu vực Białystok.
Gmina có diện tích 339,76 km2, và tính đến năm 2006, tổng dân số của nó là 8.451 (trong đó dân số của Zabłudów lên tới 2.400, và dân số của vùng nông thôn của Gmina là 6.051).
Làng
Ngoài thị trấn Zabłudów, Gmina Zabłudów chứa các làng và các khu định cư của Aleksicze, Bobrowa, Ciełuszki, Dawidowicze, Dobrzyniówka, Dojlidy-Kolonia, Folwarki Nam, Folwarki Tylwickie, Folwarki Wielkie, Gnieciuki, Halickie, Kamionka, Kaniuki, Kołpaki, Kowalowce, Koźliki, Krynickie, Kucharówka, Kudrycze, Kuriany, Laszki, Łubniki, Łukiany, Małynka, Miniewicze, Nowosady, Ochremowicze, Olszanka, Ostrówki, Pasynki, Pawły, Płoskie, Protasy, Rafałówka, Ryboły, Rzepniki, Sieśki, Skrybicze, Solniki, Tatarowce, Zabłudów-Kolonia, Zacisze, Zagórki, Zagruszany, Zajezierce, zuki, Zwierki và Żywkowo.
Gmina láng giềng
Gmina Zabłudów giáp với thành phố Białystok và Gmina của Bielsk Podlaski, Gródek, Juchnowiec Kościelny, Michałowo, Narew và Supraśl.
Văn học tiếng Latinh
Văn học tiếng Latinh hay văn học Latin/Latinh bao gồm các bài tiểu luận, lịch sử, thơ ca, kịch và các tác phẩm khác được viết bằng ngôn ngữ Latinh. Sự khởi đầu của văn học Latin bắt đầu từ năm 240 trước Công Nguyên (TCN), khi vở kịch sân khấu đầu tiên được trình diễn tại Rome. Văn học Latin phát triển mạnh trong sáu thế kỷ tiếp theo. Thời đại cổ điển của văn học Latin có thể được chia thành các giai đoạn sau: văn học Latin sớm, Thời đại hoàng kim, Thời kỳ hoàng gia và Thời trung cổ (xem lịch sử ở dưới).
Tiếng Latinh là ngôn ngữ của người La Mã cổ đại, nhưng nó cũng là ngôn ngữ chung của Tây Âu trong suốt thời Trung cổ, vì vậy văn học Latin không chỉ bao gồm các tác giả La Mã như Cicero, Vergil, Ovid và Horace, mà còn bao gồm các nhà văn châu Âu sau khi Đế chế La Mã sụp đổ, từ các cây bút tôn giáo như Aquinas (1225-1274), đến các nhà văn thế tục như Francis Bacon (1561-1626), Baruch Spinoza (1632-1677), và Isaac Newton (1642-1727).
Văn học Latinh sớm
Văn học Latinh khởi đầu được dịch từ tiếng Hy Lạp. Văn học Latinh chính thức bắt đầu vào năm 240 TCN, khi khán giả La Mã được thưởng thức một phiên bản tiếng Latinh của một vở kịch Hy Lạp. Người thực hiện chuyển soạn là Livius Andronicus, một người tù nhân chiến tranh người Hy Lạp đã được đưa đến Rome vào năm 272 TCN.
Andronicus cũng đã dịch sử thi tiếng Hy Lạp của Homer Odyssey thành một thể thơ cũ của tiếng Latinh với tên là Saturnian. Nhà thơ Latinh đầu tiên viết về chủ đề La Mã là Gnaeus Naevius trong thế kỷ thứ 3 TCN. Ông đã sáng tác một bài thơ sử thi về Chiến tranh Punic đầu tiên, cuộc chiến ông đã từng chiến đấu. Các vở kịch của Naevius chủ yếu được làm lại từ bản gốc tiếng Hy Lạp, nhưng ông cũng tạo ra những bi kịch dựa trên thần thoại và lịch sử La Mã.
Các nhà thơ sử thi khác theo Naevius. Quintus Ennius đã viết một sử thi lịch sử, Annals (ngay sau năm 200 TCN), mô tả lịch sử La Mã từ khi thành lập Rome đến thời của ông. Ông chấp nhận các kiểu thơ 16 chữ của Hy Lạp, và nó trở thành hình thức thơ tiêu chuẩn cho sử thi La Mã. Ông cũng trở nên nổi tiếng với những vở bi kịch. Trong lĩnh vực này, những người kế vị nổi bật nhất của ông là Marcus Pacuvius và Lucius Accius. Ba nhà văn này hiếm khi sử dụng các nội dung từ lịch sử La Mã. Thay vào đó, họ đã viết các phiên bản tiếng Latinh về các chủ đề bi kịch mà người Hy Lạp đã thực hiện. Nhưng ngay cả khi họ sao chép tác phẩm của Hy Lạp, họ cũng không dịch bừa bãi. Chỉ có những phân đoạn trong các vở kịch của họ được lưu truyền đến nay.
phải|nhỏ|Cato trưởng lão, Marcus Porcius Cato Đáng chú ý hơn là về hài kịch Latinh sớm, vì 26 vở hài kịch Latinh sớm còn được biết đến ngày nay chỉ 20 trong số đó Plautus đã viết, và 6 trong số đó còn lại là Terence viết. Những kịch tác gia này mô phỏng các vở hài kịch của họ dựa trên các vở kịch Hy Lạp được gọi là Hài kịch mới. Nhưng họ đã xử lý các cốt truyện và từ ngữ của bản gốc một cách tự do. Plautus ghép thêm các bài hát vào các vở kịch của mình và tăng sự hài hước bằng cách chơi chữ, cộng thêm với hành động hài hước của các diễn viên.
Những vở kịch của Terence lịch sự hơn trong giai điệu, xử lý các tình huống nội tại. Các tác phẩm của Terence cung cấp nguồn cảm hứng chính cho các bộ phim hài Pháp và Anh của thế kỷ 17, và thậm chí cho cả các phim hài hiện đại của Mỹ.
Văn xuôi của thời kỳ này được biết đến nhiều nhất qua On Agriculture (160 TCN) của Cato Trưởng lão. Cato cũng đã viết lịch sử Latinh đầu tiên của Rome và của các thành phố khác của Ý. Ông là chính khách La Mã đầu tiên đưa các bài phát biểu chính trị của mình bằng văn bản như một phương tiện ảnh hưởng đến dư luận.
Văn học Latinh sớm kết thúc với Gaius Lucilius, người đã tạo ra một loại thơ mới trong 30 cuốn sách Satires (thế kỷ thứ 2 TCN). Ông viết bằng giọng điệu dễ nghe về sách, thức ăn, những người bạn và các sự kiện đang xảy ra thời đó.
Thời hoàng kim
Theo truyền thống, đỉnh cao của văn học Latinh đã được gán cho giai đoạn từ 81 TCN đến 17 SCN, mặc dù các nghiên cứu gần đây đã đặt câu hỏi về các giả định đặc quyền cho các tác phẩm của thời kỳ này so với các tác phẩm trước đó và sau này. Thời kỳ này thường được cho là đã bắt đầu bằng bài phát biểu đầu tiên được biết đến của Cicero và kết thúc bằng cái chết của Ovid.
Thời đại của Cicero
nhỏ|Nhà hùng biện La Mã Cicero theo truyền thống được coi là bậc thầy của văn xuôi Latinh. Bài viết mà ông đã tạo ra từ khoảng năm 80 trước Công nguyên cho đến khi qua đời vào năm 43 trước Công nguyên vượt xa bất kỳ tác giả Latin nào có tác phẩm còn tồn tại về số lượng và sự đa dạng về thể loại và chủ đề, cũng như sở hữu sự xuất sắc về phong cách. Nhiều tác phẩm của Cicero có thể được chia thành bốn nhóm: (1) thư từ, (2) chuyên luận tu từ, (3) tác phẩm triết học và (4) các bài hùng biện. Những thư từ của ông cung cấp thông tin chi tiết về một giai đoạn quan trọng trong lịch sử La Mã và đưa ra một bức tranh sống động về cuộc sống công cộng và riêng tư của tầng lớp cai trị La Mã. Các tác phẩm của Cicero về hùng biện là nguồn sách tiếng Latin có giá trị nhất của chúng ta về các lý thuyết cổ đại về giáo dục và hùng biện. Các tác phẩm triết học của ông là nền tảng của triết học đạo đức trong thời trung cổ. Các bài phát biểu của ông đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà lãnh đạo chính trị châu Âu và những người sáng lập Hoa Kỳ. thumb|left|upright|[[Cicero]] Julius Caesar và Sallust là những nhà văn lịch sử xuất sắc của thời Cicero. Caesar đã viết bình luận về Gallic và các cuộc nội chiến theo phong cách đơn giản để biện minh cho hành động của mình như một vị tướng. Sallust đã áp dụng một phong cách đột ngột, nhọn trong các tác phẩm lịch sử của mình. Ông đã viết những mô tả tuyệt vời về con người và động cơ của họ.
Thơ trữ tình trong tiếng Latinh đã ra đời trong cùng thời kỳ. Lời bài hát tình yêu ngắn của Catullus được ghi nhận với cường độ cảm xúc mạnh mẽ. Catullus cũng viết những bài thơ tấn công kẻ thù của mình. Trong những bài thơ dài hơn, ông mô phỏng những hình ảnh bằng ngôn ngữ phong phú và tinh tế.
Một trong những nhà văn có học vấn cao nhất trong thời kỳ này là Marcus Terentius Varro. Được Quintillian gọi là "người La Mã thông thái nhất", ông đã viết về một loạt các chủ đề đáng chú ý, từ tôn giáo đến thơ ca. Nhưng chỉ có các bài viết của ông về nông nghiệp và ngôn ngữ Latinh còn tồn tại ở dạng hoàn chỉnh đến ngày nay.
Thời đại Augustan
thumb|right|upright|[[Virgil]] Hoàng đế Augustus rất quan tâm đến các tác phẩm văn học được sản xuất trong những năm cầm quyền từ 27 TCN đến 14 SCN. Thời kỳ này đôi khi được gọi là Thời đại Augustan của văn học Latin. Virgil xuất bản cuốn Eclogues cho mục vụ, Gruzia và Aeneid, một bài thơ sử thi mô tả các sự kiện dẫn đến việc hình thành Rome. Virgil kể về việc người anh hùng thành Aeneas trở thành tổ tiên của người La Mã. Virgil cũng cung cấp sự biện minh thiêng liêng giải thích sự cai trị của La Mã trên toàn thế giới. Mặc dù Virgil đã chết trước khi ông có thể hoàn thiện những bài thơ của mình, nhưng nó đã sớm được công nhận là tác phẩm vĩ đại nhất của văn học Latin.
Horace, bạn của Horgil, đã viết Epodes, Odes, Satires và Epistles. Sự hoàn hảo của Odes về nội dung, hình thức và phong cách đã cuốn hút độc giả trong hàng trăm năm. Satires và Epistles thảo luận về các vấn đề đạo đức và văn học một cách thận trọng, dí dỏm. Nghệ thuật thơ của Horace, có lẽ được xuất bản như một tác phẩm riêng biệt, ảnh hưởng rất lớn đến các lý thuyết thơ sau này. Nó nêu các quy tắc cơ bản của văn bản cổ điển khi người La Mã hiểu và sử dụng chúng. Sau khi Virgil chết, Horace là nhà thơ hàng đầu của Rome.
Các bài văn tiếng Latinh đạt sự phát triển cao nhất trong các tác phẩm của Tibullus, Propertius, và Ovid. Hầu hết các bài thơ này nói đến tình yêu. Ovid cũng đã viết Fasti, mô tả các lễ hội La Mã và nguồn gốc huyền thoại của họ. Tác phẩm vĩ đại nhất của Ovid, Metamorphoses dệt nên nhiều huyền thoại khác nhau thành một câu chuyện hấp dẫn, nhịp độ nhanh. Ovid là một nhà văn dí dỏm, xuất sắc trong việc tạo ra các nhân vật sống động và đam mê. Metamorphoses là nguồn gốc nổi tiếng nhất của thần thoại Hy Lạp và La Mã trong suốt thời Trung cổ và Phục hưng. Nó đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà thơ, họa sĩ và nhà soạn nhạc.
Trong lĩnh vực văn xuôi, Livy đã viết lịch sử của người La Mã trong 142 cuốn sách. Chỉ có 35 cuốn còn lại đến nay, nhưng chúng là một nguồn thông tin chính về xã hội La Mã cổ đại.
Thời kỳ hoàng gia
Từ cái chết của Augustus vào năm 14 sau Công nguyên cho đến khoảng năm 200, các tác giả La Mã đã nhấn mạnh phong cách và thử những cách thể hiện mới và gây sửng sốt. Trong triều đại của Nero từ 54 đến 68, nhà triết học Stoic Seneca đã viết một số cuộc đối thoại và thư về các chủ đề đạo đức như lòng thương xót và sự rộng lượng. Trong tác phẩm Các câu hỏi tự nhiên của mình, Seneca đã phân tích động đất, lũ lụt và bão. Các tác phẩm bi kịch của Seneca ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của các tác phẩm bi kịch ở châu Âu. Cháu trai của ông, Lucan đã viết tác phẩm Pharsalia (khoảng năm 60), một bài thơ sử thi mô tả cuộc nội chiến giữa Caesar và Pompey. Tác phẩm Satyricon (khoảng năm 60) của Petronius là cuốn tiểu thuyết phiêu lưu Latin đầu tiên. Chỉ còn vài phần của tác phẩm này còn lại đến nay. Nó mô tả cuộc phiêu lưu của các nhân vật cấp thấp khác nhau trong các tình huống vô lý, ngông cuồng và nguy hiểm, thường là trong thế giới của tội phạm vặt vãnh.
Những bài thơ sử thi bao gồm Argonautica của Gaius Valerius Flaccus, Thebaid of Statius và Punica of Silius Italicus. Dưới bàn tay của Martial, epigram đã có tính châm biếm sâu cay. Juvenal thì châm biếm các thói hư tật xấu một cách thông minh.
Nhà sử học Tacitus đã vẽ một bức tranh đen tối khó quên về đế chế sơ khai trong các tác phẩm Lịch sử và Biên niên sử, cả hai được viết vào đầu thế kỷ thứ 2. Tác phẩm Suetonius đương đại của ông đã viết về tiểu sử của 12 nhà cai trị La Mã từ Julius Caesar tới Domiti. Những lá thư của Pliny trẻ mô tả cuộc sống La Mã thời kỳ này. Quintilian sáng tác tác phẩm đầy đủ nhất về giáo dục cổ đại mà chúng ta sở hữu. Các tác phẩm quan trọng từ thế kỷ thứ 2 bao gồm Attic Nights của Aulus Gellius, một bộ sưu tập các giai thoại và báo cáo về các cuộc thảo luận văn học giữa những người bạn của ông; và những lá thư của nhà hùng biện Marcus Cornelius Fronto gửi Marcus Aurelius. Tác phẩm nổi tiếng nhất trong thời kỳ này là Metamorphoses, còn được gọi là The Golden Ass, của Apuleius. Cuốn tiểu thuyết này kể về một chàng trai trẻ vô tình bị biến thành một con lừa. Câu chuyện chứa những mẩu chuyện đầy màu sắc về tình yêu và phù thủy.
Tiếng Latinh trong thời trung cổ, Phục hưng và Tiền hiện đại
Đồng thời, những người khác đã đặt nền móng cho văn học Kitô giáo Latinh trong thế kỷ thứ 4 và thế kỷ thứ 5. Họ bao gồm những người Giáo phụ Augustine thành Hippo, Jerome và Ambrose, và nhà thơ Cơ đốc giáo đầu tiên, Prudentius.
Trong thời Phục hưng đã có sự quay trở lại với tiếng Latinh của thời cổ điển, được gọi là Neo-Latin vì lý do này. Ngôn ngữ tinh khiết này tiếp tục được sử dụng như ngôn ngữ chung trong số những người có học vấn ở khắp châu Âu, với các tác phẩm tuyệt vời của Descartes, Francis Bacon và Baruch Spinoza đều được sáng tác bằng tiếng Latinh. Trong số những cuốn sách quan trọng cuối cùng được viết chủ yếu bằng văn xuôi Latinh là các tác phẩm của Thụy Điển (d. 1772), Linnaeus (d. 1778), Euler (d. 1783), Gauss (d. 1855), và Isaac Newton (d. 1727) và tiếng Latinh vẫn là một kỹ năng cần thiết cho người đọc hiện đại về các tác phẩm ngôn ngữ, văn học và triết học hiện đại đầu tiên.
Một số nhà thơ tiếng Anh hàng đầu đã viết bằng tiếng Latinh cũng như tiếng Anh. Bài thơ 1645 của Milton là một ví dụ, nhưng cũng có Thomas Campion, George Herbert và đồng nghiệp của Milton Andrew Marvell. Một số thực sự đã viết chủ yếu bằng tiếng Latinh và được đánh giá cao cho sự thanh lịch và cổ điển của phong cách của họ. Ví dụ trong số này là Anthony Alsop và Vincent Bourne, những người được chú ý vì cách thức khéo léo điều chỉnh câu thơ của họ để mô tả chi tiết về cuộc sống trong thế kỷ 18 trong khi vẫn giữ nguyên sự thuần khiết của từ vựng tiếng Latinh. Một trong những người cuối cùng được chú ý về chất lượng của thơ Latinh vào thế kỷ 19 là Walter Savage Landor.
Đặc điểm của văn học Latinh
Nhiều tác phẩm tiếng Latinh phản ánh sự quan tâm của người La Mã về hùng biện, nghệ thuật nói và thuyết phục. Nói trước công chúng có tầm quan trọng lớn đối với người La Mã có học thức vì hầu hết họ muốn có một sự nghiệp chính trị thành công. Khi Rome trở thành một nước cộng hòa, việc diễn thuyết hiệu quả thường được xác định ai sẽ được bầu hoặc dự luật nào sẽ được thông qua. Sau khi Rome trở thành một đế chế, khả năng gây ấn tượng và thuyết phục mọi người bằng lời nói đã mất đi phần lớn tầm quan trọng của nó. Nhưng việc đào tạo về khả năng hùng biện vẫn tiếp tục phát triển và ảnh hưởng đến phong cách viết văn. Một phần lớn của sự hùng biện bao gồm khả năng trình bày một ý tưởng quen thuộc theo cách mới nổi bật mà thu hút sự chú ý. Các tác giả tiếng Latin đã trở thành bậc thầy của nghệ thuật đa dạng này.