cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HMS Ledbury (L90)
Bối cảnh và các hoạt động ban đầu
Ledbury tách khỏi đoàn tàu để đước tiếp nhiên liệu vào sáng sớm ngày 11 tháng 8 trước khi quay trở lại vị trí bảo vệ bên mạn phải đoàn tàu. Đến xế trưa, tàu sân bay HMS Eagle (1918) bị trúng 4 quả ngư lôi từ tàu ngầm Đức U-73, và Ledbury được lệnh túc trực cạnh chiến tàu sân bay bị đánh trúng. Khi Eagle đắm, các tàu khu trục HMS Laforey (G99) và HMS Lookout (G32) cùng một tàu kéo đã cứu vớt những người sống sót trong khi Ledbury được lệnh quay trở lại bảo vệ cho đoàn tàu.
Đoàn tàu giờ đây liên tục chịu đựng các cuộc không kích của đối phương. Pháo thủ Oerlikon 20 mm bên mạn phải Ledbury cho rằng đã bắn rơi một máy bay đối phương, cho dù lúc đó nhiều con tàu cùng đang nhắm vào mục tiêu này. Sáng sớm ngày hôm sau, thiết giáp hạm HMS Nelson (28) trông thấy một kính tiềm vọng bên mạn phải phía đuôi, và chiếc tàu khu trục được lệnh truy lùng tàu ngầm đối phương. Nó thả một loạt mìn sâu để bảo vệ cho tàu sân bay HMS Indomitable (92) tránh khỏi tàu ngầm đối phương. Đến 09 giờ 00, một đợt không kích bởi máy bay ném bom Junkers Ju 88 nhắm vào đoàn tàu, và một máy bay đã bị bắn rơi; bốn quả bom nhỏ rơi sượt qua cầu tàu trước khi rơi bên mạn phải và một quả bom lớn rơi bên mạn trái đuôi tàu. Ba thành viên đội bay Đức đã nhảy dù xuống biển nhưng chỉ một người được Ledbury vớt, khai nhận số máy bay này xuất phát từ Sicily, Ý. Một đợt không kích mới lại tiếp nối, lần này bởi máy bay ném bom bổ nhào. Hai tốp máy bay xuất hiện phía trước đoàn tàu, nhưng không tiếp cận được, và hai máy bay đã bị hỏa lực phòng không bắn rơi. Sau đợt này, Ledbury trở lại vị trí bảo vệ bên mạn phải đoàn tàu; rồi một đợt tấn công khác bởi Junkers Ju 88 lại tiếp nối trong khi các tàu khu trục hộ tống còn đang tiếp nhiên liệu. Ledbury chịu đựng thêm một quả bom ném suýt trúng xuống mạn trái phía đuôi; một tàu buôn trong đoàn tàu bị hư hại, và Bramham được cử ra hộ tống chiếc tàu buôn. thumb|left|250px|Ledbury đưa lên bờ những người sống sót từ các tàu buôn tại Malta Khi đoàn tàu tiếp tục hành trình, nó liên tục bị quấy phá và tấn công; giờ đây tàu ngầm đối phương xuất hiện nhiều hơn. Một chiếc bị buộc phải nổi lên mặt nước và bị một tàu khu trục lớp Tribal đánh chìm. Kế tiếp một máy bay cường kích Junkers Ju 87 thả mìn bằng dù, tất cả đều trượt khỏi mục tiêu. Sau đó đến lượt 12 máy bay ném bom-ngư lôi tiếp cận từ bên mạn phải nhưng bị đẩy lui bởi hỏa lực phòng không; cùng lúc đó những chiếc Junkers Ju 87 cũng tấn công ném bom bổ nhào, khiến tàu sân bay Indomitable bị đánh trúng. Đến 19 giờ 00, lực lượng Z, tức các thiết giáp hạm, tàu sân bay và ba tàu tuần dương hỗ trợ từ xa, rút lui; và 50 phút sau đó, đoàn tàu được bố trí lại thành đội hình hai hàng dọc, với ba tàu khu trục quét mìn mở đường trong khi các tàu còn lại trong đội hình phòng không dọc theo đoàn tàu. Lúc 19 giờ 56 phút, Nigeria, Cairo và tàu chở dầu SS Ohio bị trúng ngư lôi; đoàn tàu cơ động khẩn cấp bẻ lái sang mạn phải, và hầu hết các tàu hộ tống túc trực gần các tàu tuần dương bị hư hại. Ledbury ở vị trí bên mạn phải đoàn tàu với Manchester, Kenya và Pathfinder ở phía trước.
Một tàu tuần dương thông báo phát hiện qua hệ thống định vị vô tuyến máy bay đối phương bên mạn trái phía trước mũi đoàn tàu, và Ledbury băng qua đội hình đoàn tàu để chuyển sang hướng bị tấn công. Tuy nhiên một đợt không kích nặng nề và kéo dài bởi máy bay Junkers Ju 88 ném bom bổ nhào diễn ra trong khi Ledbury vẫn còn kẹt giữa hai hàng dọc tàu buôn. Cường độ tấn công càng lúc càng ác liệt; hai tàu buôn bị đánh trúng, một chiếc nổ tung trong khi chiếc kia vẫn còn nổi được nhưng tạo ra một đám cháy xăng lớn trên mặt biển. Những máy bay ném bom-ngư lôi lại tiếp cận bên mạn trái phía mũi ở khoảng cách rất gần, Ledbury đối phó bằng hỏa lực phòng không nhưng vẫn không kịp chặn đối phương phóng ra hai quả ngư lôi, và thêm một tàu buôn khác bị nổ tung, có thể là chiếc MV Brisbane Star.
Các hoạt động giải cứu
thumb|Ledbury bên cạnh tàu chở dầu Ohio bị hư hại Sang ngày 13 tháng 8, Ledbury vẫn dẫn trước Ohio ở cuối đội hình đoàn tàu vận tải. Họ tiếp tục bị máy bay ném bom đối phương Junkers Ju 88 tấn công; tàu buôn MV Waimarama trúng ba hay bốn quả bom và nổ tung. Ashanti gửi tín hiệu đến Ledbury yêu câu nó cứu vớt những người sống sót. Nó dự đoán không ai có thể sống sót qua vụ nổ dữ dội và đám cháy tràn lan khắp con tàu, nhưng khi đến nơi đã cứu vớt được 45 người trên mặt nước; chiều tối hôm đó nó mai táng trên biển cho một người từ trần. Ledbury đã giải cứu thành viên thủy thủ đoàn của cả Waimarama lẫn Melbourne Star, vì khi Waimarama nổ tung một cách bất ngờ, Melbourne Star đi ngay vào giữa đám cháy; một số thủy thủ phía đuôi tàu cho rằng con tàu của mình bị đánh trúng nên đã nhảy xuống biển. Ledbury hoàn tất việc giải cứu lúc 09 giờ 30, vị trí nó lúc này bị rớt lại khoảng 30 mi phía sau đoàn tàu, nên nó tăng tốc để bắt kịp Ohio.
Ledbury tìm thấy Ohio, có Penn túc trực bên cạnh để bảo vệ trong khi Bramham thả mìn sâu ngăn chặn tàu ngầm đối phương; phần còn lại của đoàn tàu vận tải ở cách đó 10 mi, đang bị đối phương không kích. Do Ohio đã được Penn hộ tống, Ledbury được phân công tìm kiếm để trợ giúp cho Manchester tại khu vực lân cận vịnh Hammamet, Tunisia; chiếc tàu tuần dương được cho là bị ngập nước phòng động cơ và đang bốc cháy. Chiếc tàu khu trục di chuyển ở tốc độ 24 kn, băng ngang xác tàu đắm của Almeria Lykes, đồng thời trên đường đi đã bắn rơi hai máy máy bay ném bom Savoia-Marchetti SM.84 ba động cơ của Ý. Tuy nhiên nó tìm kiếm không có kết quả khi đi dọc theo bờ biển cho đến khi chỉ cách Hammamet 12 mi, đồng thời có tin tức về sự hiện diện một tàu tuần dương đối phương gần đảo Zembra cùng hai tàu khu trục đối phương đang hướng đến đảo Pantelleria, nên nó đổi hướng đi cách 5 mi về phía Nam đảo Linosa, rồi đến tối lại đổi hướng để gia nhập trở lại nhóm của Ohio.
Hỗ trợ SS Ohio
thumb|Chiếc tàu chở dầu Ohio bị hư hại, được các tàu khu trục Hải quân Anh hỗ trợ hai bên mạn Sang ngày 14 tháng 8, Ohio lúc này đã chết đứng giữa biển do động cơ đã bị hỏng; nó lại bị đánh trúng trong khi được Penn kéo đi. Khi Ledbury đi đến vị trí dự kiến của Ohio, nó không tìm thấy chiếc tàu chở dầu; nhưng chỉ ít lâu sau, Trung tá Hill, hạm trưởng của Ledbury, nhìn thấy ánh chớp đạn pháo phía trước, đoán rằng đó là lực lượng hộ tống cho Ohio đang đánh trả máy bay đối phương tấn công, nên chuyển hướng Ledbury về phía có ánh đạn pháo phía chân trời. Khi nó tiếp cận Ohio, chiếc tàu chở dầu đang ngập sâu trong nước. "Dường như chúng ta đến quá trễ", Hill lo ngại nói với hạm phó.
Ledbury phối hợp cùng Penn và tàu quét mìn HMS Rye (J76) trợ giúp cho Ohio và tìm cách kéo chiếc tàu chở dầu hướng đến Malta. Pháo thủ của Ledbury, cùng một số thủy thủ Hoa Kỳ tình nguyện, vốn được cứu vớt từ chiếc tàu buôn Santa Elisa bị đánh đắm, đã chuyển sang vận hành các khẩu pháo phòng không trên chiếc tàu chở dầu; một công việc tỏ ra cần thiết và kịp thời, vì đến 10 giờ 44 phút, đoàn tàu lại bị chín máy bay ném bom bổ nhào Junkers Ju 87 tấn công. Ledbury bị một quả bom ném suýt trúng sát mũi tàu cùng một phát suýt trúng khác xuống phía sau đuôi tàu, nhưng không chịu thương vong. Họ được những chiếc máy bay tiêm kích Supermarine Spitfire cất cánh từ Malta đến trợ giúp, đánh đuổi các đợt tấn công khác của đối phương. Cuối cùng Ledbury, Penn và Bramham đã đưa được Ohio cặp cảng Grand Harbour, Malta.
Ledbury ở lại Malta cho đến ngày 19 tháng 8, khi nó khởi hành quay trở lại Gibraltar, rồi chỉ bốn ngày sau lại lên đường quay trở về Anh để gia nhập trở lại Hạm đội Nhà. Con tàu được sửa chữa tại Grimsby trước khi đi đến Scapa Flow, và vào ngày 18 tháng 10 đã tham gia bảo vệ cho Hải đội Rải mìn 1 trong một chiếc dịch rải mìn tại Bắc Hải. Từ ngày 22 đến ngày 30 tháng 10, nó cùng tàu chị em HMS Middleton (L74) tham gia thành phần hộ tống cho Đoàn tàu QP15 quay trở về từ Nga. Một hoạt động hộ tống khác được thực hiện từ ngày 15 đến ngày 18 tháng 12 và từ ngày 22 đến ngày 25 tháng 12, khi nó cùng các tàu chị em HMS Blankney (L30) và HMS Chiddingfold (L31) hộ tống cho Đoàn tàu JW51.
1943
Vào ngày 9 tháng 1, 1943, Ledbury cùng Blankney tham gia hộ tống cho Đoàn tàu RA51 trên chặng đường quay trở về. Đến ngày 13 tháng 1, nó thực hành tập trận cùng các tàu khu trục HMS Walpole (D41) và HMS Easton (L09) tại Scapa Flow. Vào ngày 17 tháng 1, 1943, Đoàn tàu JW-52 với 15 tàu buôn khởi hành từ Loch Ewe, với thành phần hộ tống phía Tây bao gồm Ledbury, Middleton và Blankney. Thành phần hộ tống tách khỏi đoàn tàu vào ngày 21 tháng 1, sau khi bàn giao cho lực lượng hộ tống phía Đông, bao gồm các tàu khu trục HMS Onslaught (G04), HMS Beagle (H30), HMS Bulldog (H91), HMS Matchless (G52), HMS Musketeer (G86), HMS Offa (G29) và tàu khu trục Ba Lan ORP Piorun (G65). Sang ngày 9 tháng 3, nó cùng HMS Vivacious (D36), HMS Meynell (L82) và HMS Pytchley (L92) hộ tống cho Đoàn tàu RA53 trên chặng đường quay trở về. Sang tháng 5, sau một loạt các chuyến đi hộ tống vận tải tại khu vực giữa Iceland và quần đảo Orkney, Ledbury lại được điều động sang khu vực Địa Trung Hải. Sau khi được tái trang bị tại Sheerness, nó lên đường đi Gibraltar vào ngày 25 tháng 5, gia nhập Đội khu trục 57, và từ ngày 21 đến ngày 26 tháng 6 đã hộ tống cho Đoàn tàu WS31/KMF17 trong hành trình tại Đại Tây Dương. Sau đó nó được huy động để tham gia Chiến dịch Husky, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên Sicily, Ý, và tham gia Lực lượng Hỗ trợ phía Đông để bảo vệ cho các lực lượng N, B và V vốn hình thành nên Quân đoàn 30. Nó nằm trong số lực lượng hùng hậu bao gồm trên 50 tàu khu trục được tập trung để bảo vệ các tàu tuần dương trong thành phần đổ bộ chính.
Vào đầu tháng 7, Ledbury được điều sang Đội khu trục 58. Đến ngày 5 tháng 7, nó hộ tống cho Đoàn tàu KMS8 khởi hành từ Gibraltar trong thành phần Đội hộ tống S hướng sang Sicily; và sau khi đi đến bãi đổ bộ Bark West vào ngày 9 tháng 7, nó hoạt động bảo vệ các tàu vận tải, tuần tra và hỗ trợ hỏa lực cho cuộc đổ bộ của Quân đoàn 30 lên khu vực về phía Tây Nam Syracuse. Sau khi Chiến dịch Husky kết thúc, con tàu tiếp tục hoạt động hộ tống vận tải tại Địa Trung Hải trong tháng 8, và tiếp tục được huy động để tham gia Chiến dịch Avalanche, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên Salerno, Ý.
Sang tháng 9, Ledbury được điều sang Đội khu trục 59. Đến ngày 8 tháng 9, nó tham gia Lực lượng Đặc nhiệm 85, là Lực lượng Tấn công phía Bắc, và khởi hành từ Palermo trong thành phần Đoàn tàu TFS1X. Đi đến ngoài khơi bãi đổ bộ vào ngày hôm sau, nó được bố trí bắn hải pháo hỗ trợ cho cuộc đổ bộ, và sau đó tuần tra và hộ tống các đoàn tàu vận tải tiếp nối theo sau. Khi chiến dịch kết thúc vào tháng 10, nó hoạt động tuần tra và hộ tống vận tải tại khu vực Trung tâm Địa Trung Hải và vùng biển Adriatic, đặt căn cứ tại Malta và sau đó tại Alexandria.
1944
Từ ngày 15 tháng 1 đến ngày 12 tháng 2, 1944, Ledbury tham gia đợt tuần tra dọc theo tuyến đường tiếp liệu tại bờ biển Dalmatia, nơi phe Trục chịu tổn thất nặng nề do các cuộc không kích của máy bay Đồng Minh xuất phát từ các sân bay tại Ý. Trong các ngày 15 và 16 tháng 1, nó cùng với tàu chị em HMS Blackmore (L43) đã tiến hành bắn phá thành phố cảng Durazzo, Albania để hỗ trợ hoạt động của lực lượng du kích, trong khi các tàu chiến khác tiếp cận Curzola. Sang tháng 10, nó được điều sang Lực lượng Hải quân Hoàng gia biển Aegean để hỗ trợ các chiến dịch tái chiếm các đảo Hy Lạp, và đổ lên chính lục địa Hy Lạp. Nó tham gia hộ tống cho đoàn tàu đổ bộ lên Piraeus.
1945
Ledbury quay trở về Anh vào tháng 5, 1945, rồi được điều động đến Gibraltar, sẵn sàng để được phái sang Viễn Đông khi cần thiết. Nó được đại tu tại Xưởng tàu Gibraltar từ tháng 7 đến tháng 8, rồi quay trở về Anh vào tháng 1, 1946, rồi được đưa về thành phần dự bị tại Portsmouth vào tháng 3, 1946. Nó bị bỏ không tại đây cho đến khi được đưa vào danh sách loại bỏ vào năm 1958. Con tàu được bán cho hãng BISCO và được tháo dỡ bởi hãng Shipbreaking Industries tại Charlestown gần Rosyth vào tháng 5, 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp tàu khu trục Hunt Thể loại:Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh Thể loại:Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Mariynsky (huyện)
Huyện Mariynsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Kemerovo, Nga. Huyện có diện tích 5708 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 20800 người. Trung tâm của huyện đóng ở Mariynsk.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Kemerovo Thể loại:Huyện của Nga
Plagiochila towarina
Plagiochila towarina là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Gottsche mô tả khoa học đầu tiên.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Plagiochila Thể loại:Unresolved names
Helichrysum marojejyense
Helichrysum marojejyense là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Humbert mô tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1955
Pleurothallis parviflora
Pleurothallis parviflora là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Heterischnus ridibundus
Heterischnus ridibundus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterischnus
Xã Big Creek, Quận Taney, Missouri
Xã Big Creek (Big Creek Township) là một xã thuộc quận Taney, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 572 người.
Hiệp định Genève (định hướng)
Hiệp định Genève có thể là:
Phanias distans
Phanias distans là một loài nhện trong họ Salticidae.
Tham khảo
Thể loại:Phanias
Xylocampa juncta
Xylocampa juncta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xylocampa
Uzbekistan
Uzbekistan (phiên âm tiếng Việt: "U-dơ-bê-ki-xtan"), tên chính thức Cộng hòa Uzbekistan (tiếng Uzbek: O‘zbekiston Respublikasi), là một quốc gia nằm kín trong lục địa tại Trung Á, trước kia từng là một phần của Liên bang Xô viết. Nước này có chung biên giới với Kazakhstan ở phía tây và phía bắc, Kyrgyzstan và Tajikistan ở phía đông, và Afghanistan cùng Turkmenistan ở phía nam.
Lãnh thổ hiện tại của Uzbekistan trong thời cổ đại là một phần của vùng nói ngữ chi Iran của Transoxiana, với các thành phố như Samarkand, Bukhara, và Khiva mà đã trở nên thịnh vượng nhờ Con đường tơ lụa. Những người định cư đầu tiên đến lãnh thổ này được gọi là những người Scythia. Các nền văn minh sớm nhất bao gồm Khwarezm (thế kỷ VIII-VI TCN), Bactria (thế kỷ VIII-VI TCN), Sogdiana (thế kỷ VIII-VI TCN), Fergana (thế kỷ III TCN - thế kỷ VI), và Margiana (thế kỷ III TCN - thế kỷ VI), do những bộ lạc Tây Iran lập ra.
Muratlı, Banaz
Muratlı là một xã thuộc huyện Banaz, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 533 người.
Uzbekistan
Khu vực này được nhập vào Đế quốc Ba Tư, và sau đó sụp đổ với cuộc chinh phục của người Hồi giáo vào thế kỷ thứ VII, biến phần lớn dân số thành tín đồ Hồi giáo. Sau sự kế nhiệm của các vua địa phương nhà Khwarezm-Shah trong thế kỷ XI, vùng này đã thất thủ trước cuộc xâm lược của Mông Cổ vào thế kỷ XIII. Thành phố Shahrisabz là nơi sinh của Thiếp Mộc Nhi, người trong thế kỷ XIV thành lập nhà Timur và tự tuyên bố là Đế Chế Tối cao Turan. Vùng này sau đó bị quân Uzbek Shaybanid chinh phục trong thế kỷ XVI, di chuyển trung tâm quyền lực từ Samarkand tới Bukhara. Khu vực này được chia thành ba nhà nước: Hãn quốc Khiva, Hãn quốc Kokand, và Tiểu Vương quốc Bukhara.
Muratlı, Banaz
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak
Uzbekistan
Nó đã được dần dần kết hợp vào Đế quốc Nga trong thế kỷ XIX, với Tashkent trở thành trung tâm chính trị của Turkestan thuộc Nga. Năm 1924, sau khi phân định quốc gia, nước cộng hòa cấu thành Liên Xô được biết đến với cái tên Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan được thành lập. Sau khi Liên Xô tan rã, quốc gia này tuyên bố độc lập với tên mới Cộng hòa Uzbekistan vào ngày 31 tháng 8 năm 1991.
Lịch sử
nhỏ|trái|250px|Người Nga bị quân [[Khiva đánh bại ở Uzbekistan, Trung Á năm 1871]] Vùng đất Uzbekistan có người ở từ hai nghìn năm trước Công nguyên. Có nhiều di tích về những công cụ và công trình của loài người từ thời kỳ sớm tại các vùng Ferghana, Tashkent, Bukhara, Khorezm (Khwarezm, Chorasmia) và Samarkand.
Alexandros Đại Đế chinh phục Sogdiana và Bactria năm 327 trước Công nguyên, cưới Roxana, con gái của vị thủ lĩnh Bactrian địa phương. Tuy nhiên, cuộc chinh phục được cho là không mang lại nhiều kết quả cho Alexandros bởi những cuộc kháng chiến của người dân địa phương khá mãnh liệt, khiến quân đội của Alexandros bị sa lầy trong vùng.
Trong nhiều thế kỷ vùng Uzbekistan nằm dưới quyền cai trị của các Đế chế Iran như Đế chế Parthian và Sassanid.
Ở thế kỷ XIV, Timur, thường được gọi là Tamerlane ở phương tây, nổi lên thay thế người Mông Cổ và xây dựng một đế chế. Trong các chiến dịch quân sự của mình, Tamerlane đã tiến xa tới tận Trung Đông. Ông đánh bại Hoàng đế Đế chế Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman Bayezid I. Bayezid bị bắt và chết trong khi bị giam cầm. Tamerlane tìm cách xây dựng thủ đô đế chế của mình tại Samarkand. Ngày nay Tamerlane được coi là một trong những anh hùng vĩ đại nhất của Ụzbekistan, là người đóng vai trò quan trọng trong lịch sử và đặc tính quốc gia. Sau sự sụp đổ của Đế chế Timurid, những người du mục Uzbek đã chinh phục vùng này.
Ở thế kỷ XIX, Đế chế Nga bắt đầu mở rộng và kéo dài tới tận Trung Á. Giai đoạn "Great Game" nói chung được coi là bắt đầu từ khoảng năm 1813 cho tới Hiệp ước Anh Nga năm 1907. Sau cuộc cách mạng của những người Bolshevik năm 1917, một thời kỳ ổn định hơn diễn ra. Đầu thế kỷ XIX, một vùng đất khoảng 2.000 dặm (3.200 km) chia cắt Ấn Độ thuộc Anh và những vùng xa xôi của nước Nga Sa Hoàng. Đa số vùng đất đệm này còn chưa được vẽ bản đồ.
Nước này hiện đang tìm cách dần giảm sự phục thuộc vào nông nghiệp - đây là nước xuất khẩu bông lớn thứ hai thế giới - trong khi vẫn phát triển các nguồn tài nguyên khoáng sản và dầu mỏ.
Địa lý
220px|nhỏ|trái|Bản đồ Uzbekistan
Uzbekistan trải dài 1.425 kilômét từ tây sang đông và 930 kilômét từ bắc tới nam. Giáp biên giới với Turkmenistan ở phía tây nam, Kazakhstan và Biển Aral ở phía bắc, và Tajikistan cùng Kyrgyzstan ở phía nam và phía đông, Uzbekistan không phải là một trong những nước lớn nhất vùng Trung Á nhưng là quốc gia Trung Á duy nhất giáp biên giới với tất cả bốn nước kia. Uzbekistan cũng giáp biên giới với Afghanistan ở phía nam.
Uzbekistan là một quốc gia nằm kín trong lục địa; 10% lãnh thổ nước này có thể trồng trọt thâm canh nhờ nước tưới tiêu từ các lưu vực sông. Đây là một trong hai quốc gia duy nhất chỉ giáp với các quốc gia nội lục khác - nước kia là Liechtenstein; song trường hợp của Uzbekistan không rõ ràng do họ giáp biên giới với hai nước (Kazakhstan ở phía bắc và Turkmenistan ở phía nam) giáp với Biển Caspi kín trong lục địa nhưng từ đây tàu thủy có thể đi tới Biển Azov và từ đó tới Biển Đen, Địa Trung Hải và các đại dương khác.
Điểm cao nhất tại Uzbekistan là Adelunga Toghi ở độ cao 4.301 mét (14.111 ft).
Khí hậu Cộng hòa Uzbekistan là khí hậu lục địa, với lượng mưa hàng năm khoảng 100-200 milimét. Nhiệt độ trung bình mùa hè thường khoảng 400C, mùa đông khoảng -230C.
Hành chính
250px|Bản đồ hành chính Uzbekistan
Số thống kê cho Toshkent Viloyati cũng gồm số thống kê của Toshkent Shahri.
Kinh tế
Cùng với nhiều nền kinh tế của các quốc gia thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập khác, kinh tế Uzbekistan gần đây có mức độ phát triển kinh tế rất cao, tới 9.1% trong quý đầu năm 2007, và mức lạm phát thấp 2.9%. Tính đến năm 2016, GDP của Uzbekistan đạt 66,797 tỉ USD, đứng thứ 74 thế giới, đứng thứ 26 châu Á và đứng thứ 2 Trung Á sau Kazakhstan.
Chiến lược cải cách dần dần đã khiến nhiều kế hoạch cải cách cơ cấu và kinh tế vĩ mô bị trì hoãn. Chính quyền trong tay giới công chức quan liêu vãn giữ ảnh hưởng mạnh trong nền kinh tế. Tham nhũng lan tràn xã hội: Chỉ số Nhận thức Tham nhũng Uzbekistan năm 2005 là 137 trong số 159 quốc gia. Một báo cáo tháng 2 năm 2006 về nước này của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế đã viết về một khía cạnh của tình trạng tham nhũng này:
Theo Economist Intelligence Unit, "chính phủ tỏ thái độ kiên quyết không cho phép phát triển một lĩnh vực tư nhân độc lập, lĩnh vực họ không thể kiểm soát". Vì thế, giới trưởng giả nói chung và tầng lớp trung lưu nói riêng, đang bị cách ly về mặt kinh tế, và vì thế, cả với chính trị.
Các chính sách kinh tế đã làm nản lòng giới đầu tư, với mức đầu tư trên đầu người ở mức thấp nhất trong Cộng đồng các quốc gia độc lập. Trong nhiều năm, rào cản lớn nhất với các công ty nước ngoài muốn vào thị trường Uzbek là sự khó khăn trong chuyển đổi tiền tệ. Năm 2003, chính phủ đã chấp nhận những bắt buộc của Điều VIII của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, cho phép tự do chuyển đổi tiền tệ. Tuy nhiên, những biện pháp quản lý tiền tệ chặt chẽ và kiểm soát biên giới đã khiến những hiệu quả mang lại của việc này không lớn.
Lạm phát, dù ở mức thấp hơn thời gian giữa thập niên 1990, vẫn còn cao cho tới tận năm 2003 (ước tính 50% năm 2002, 21.9% năm 2003 ). Các chính sách kinh tế chặt chẽ năm 2004 đã khiến lạm phát giảm mạnh, xuống còn 3.8% (tuy nhiên những ước tính khác dựa trên rổ thị trường thực ở mức 15%). Tuy nhiên, sự giảm lạm phát dường như chỉ thoảng qua, bởi theo ước tính của IMF về chỉ số giá tiêu thụ dựa trên lạm phát tại Uzbekistan năm 2005 là 14.1%.
Chính phủ Uzbekistan hạn chế nhập khẩu bằng nhiều cách, gồm cả đánh thuế nhập khẩu cao. Các loại thuế áp dụng mang tính phân biệt cao để bảo vệ các sản phẩm sản xuất trong nước. Các mức thuế chính thức được công thêm các khoản không chính thức, các khoản phí mang tính phân biệt khiến tổng số tiền phải trả lên tới 100 hay 150 phần trăm giá trị thực của sản phẩm, khiến những sản phẩm nhập khẩu có giá thành không thể chấp nhận với người tiêu dùng. Thay thế xuất khẩu là một chính sách được tuyên bố chính thức và chính phủ đã lấy làm hãnh diện thông báo con số hàng tiêu dùng nhập khẩu đã giảm hai lần. Một số quốc gia thuộc cộng đồng các quốc gia độc lập được chính thức miễn trừ các khoản thuế nhập khẩu của Uzbekistan.
Kinh doanh tại Uzbekistan không đơn giản. Nó đòi hỏi nhiều đầu tư và mối quan hệ với tầng lớp cầm quyền. Tuy nhiên, lợi nhuận hàng năm có thể thu được sẽ ở trong khoảng 30-40%. Lĩnh vực đầu tư mang lại nhiều lợi nhuận nhất hiện tại là bất động sản. Trong năm 2006, bất động sản đã tăng trưởng tới 80%.
Nhân khẩu
300px|nhỏ|phải|Hai cô gái Uzbek tại Samarcanda
Uzbekistan là nước đông dân nhất vùng Trung Á. Dân số nước này ước tính đạt 27,7 triệu người, tập trung tại phía nam và phía đông đất nước, chiếm tới gần một nửa dân số trong vùng. Uzbekistan từng là một trong những nước cộng hòa nghèo nhất thuộc Liên bang Xô viết ; đa số dân cư nước này tham gia vào ngành nông nghiệp bông tại các hợp tác xã nhỏ (kolkhozy). Trong những năm gần đây, số lượng dân nông thôn tiếp tục gia tăng, hiện ở mức 63.5%. Dân số Uzbekistan rất trẻ: 34.1% dân dưới 14 tuổi.
Người Uzbek chiếm đa số dân (80%). Các nhóm sắc tộc khác gồm người Nga 5.5%, Tajik 5%, Kazakh 3%, Karakalpak 2.5%, và Tatar 1.5%. Cũng có một nhóm sắc tộc người Triều Tiên đã bị buộc phải di dời tới Uzbekistan theo lệnh của Stalin trong thập niên 1930. 88% dân số là tín đồ Hồi giáo (chủ yếu thuộc dòng Sunni, với nhóm thiểu số 5% Shi'a), 9% Nhà thờ chính thống Phương đông và 3% theo những đức tin khác. Theo Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 2004 của Bộ ngoại giao Mỹ 0.2% dân số theo Đạo Phật (những người này thuộc cộng đồng Triều Tiên). Tương tự, ước tính 93.000 người Do thái từng sống tại Uzbekistan đầu thập niên 1990 (nguồn Thư viện Quốc hội Nghiên cứu Quốc gia).
Tiếng Tajik được sử dụng rộng rãi tại thành phố Samarkand và Bukhara. Có một số tranh cãi liên quan tới số phần trăm dân số Tajik. Trong khi các con số chính thức của Uzbekistan cho rằng số lượng là 5%, một số học giả phương Tây tin rằng con số này cao hơn, lên tới 40%.
Uzbekistan có tỷ lệ biết chữ 99.3% (trong số người lớn hơn 15 tuổi), một phần nhờ hệ thống giáo dục miễn phí và phổ thông thời Liên bang Xô viết.
Viễn thông
Theo số liệu chính thức, tính đến 1 tháng 7 năm 2007, có 3,7 triệu người sử dụng điện thoại di động ở Uzbekistan (nguồn từ Tổ chức Viễn thông và Thông tin Uzbekistan (UzACI) và UzDaily.com ). Đơn vị kinh doanh dịch vụ di động lớn nhất (tính theo số khách hàng) là MTS-Uzbekistan (trước là Uzdunrobita và là chi nhánh của Russian Mobile TeleSystems). Tiếp theo là Beeline (là một chi nhánh của công ty Beeline của Nga) và Coscom (do US MCT Corp. sở hữu, nhưng có thông tin cho rằng TeliaSonera đang mua lại công ty này ).
Tính đến 1 tháng 7 năm 2007, số người sử dụng internet ở Uzbekistan ước tính là 1,8 triệu, theo thống kê của UzACI.
Vận tải
Tashkent, thủ đô và là thành phố lớn nhất nước, có ba đường tàu điện ngầm được xây dựng năm 1977, và mở rộng năm 2001 mười năm sau khi giành lại độc lập từ Liên bang Xô viết. Có tàu điện, xe buýt và trolleybus (xe buýt chạy nối với hệ thống dây điện bên trên) do chính phủ điều hành chạy khắp thành phố. Tương tự, có nhiều xe tắc xi cả xe có đăng ký và xe dù. Các nhà máy sản xuất ô tô tại Uzbekistan đang làm ra những chiếc xe hiện đại. Chính phủ hỗ trợ việc sản xuất xe hơi và công ty Daewoo Hàn Quốc. Chính phủ Uzbek có 50% cổ phần của Daewoo năm 2005 với trị giá không được tiết lộ vào tháng 5 năm 2007 UzDaewooAuto, công ty sản xuất ô tô, đã ký kết thỏa thuận chiến lược với General Motors-Daewoo Auto and Technology (GMDAT). Chính phủ cũng mua cổ phần của công ty Koc in SamKocAuto, công ty sản xuất xe buýt và xe tải nhỏ Thổ Nhĩ Kỳ. Tiếp đó, chính phủ đã ký thỏa thuận với Isuzu Motors Nhật Bản để sản xuất xe buýt và xe tải.
Những tuyến đường sắt nối liền các thị trấn bên trong Uzbekistan cũng như với các nước cộng hòa cũ thuộc Liên bang Xô viết. Hơn nữa, sau khi giành lại độc lập hai hệ thống tàu hỏa chạy nhanh đã được thiết lập. Tương tự, đã có một nhà máy chế tạo máy bay lớn thời Xô viết, Nhà máy Sản Xuất Hàng không Tashkent Chkalov, hay ТАПОиЧ trong tiếng Nga. Nhà máy này bắt đầu được xây dựng trong Thế Chiến II, khi các cơ sở chế tạo được di dời về phía nam và phía đông để tránh rơi vào tay các lực lượng Phát xít Đức. Cho tới tận cuối thập niên 1980, nhà máy là một trong những trung tâm sản xuất máy bay hàng đầu tại Liên bang Xô viết, nhưng do sự sụp đổ của Liên Xô các thiết bị của nhà máy dần trở nên lỗi thời, và đa số công nhân đã bỏ việc. Hiện nhà máy chỉ sản xuất vài chiếc máy bay mỗi năm, nhưng với sự chú ý từ các công ty Nga tới nhà máy này, hiện có tin đồn rằng các kế hoạch tái khôi phục đang chuẩn bị thực thi.
Môi trường
Tình hình môi trường hiện tại tại Uzbekistan là một mối lo ngại trong cộng đồng quốc tế. Hàng thập kỷ áp dụng các chính sách mang tư duy sai lầm thời Xô viết nhằm mở rộng tối đa diện tích trồng bông đã mang lại một thảm họa thiên nhiên cho nước này. Công nghiệp nông nghiệp dường như là yếu tố chính gây ô nhiễm và xuống cấp không khí và nước.
Thảm hoạ Biển Aral chính là một ví dụ kinh điển. Một vấn đề còn lại ai là người chịu trách nhiệm cho thảm họa này: các nhà khoa học và chính trị Xô viết những người đã ra lệnh ngăn nước dẫn tới bắt đầu thảm họa trong thập niên sáu mươi, hay những chính sách thời hậu Xô viết khi việc thiếu tiền xây dựng các đập chắn và hệ thống tưới tiêu là nguyên nhân. Biển Aral từng là biển nội địa lớn thứ tư trên Trái đất, hoạt động như một yếu tố điều hòa độ ẩm không khí.
Quan hệ ngoại giao
Uzbekistan gia nhập Cộng đồng các quốc gia độc lập vào tháng 12 năm 1991. Tuy nhiên, họ phản đối việc phục hồi và rút lui khỏi thỏa thuận an ninh tập thể của cộng đồng năm 1999. Từ thời điểm đó, Uzbekistan đã tham gia vào lực lượng gìn giữ hòa bình của Cộng đồng tại Tajikistan và trong những nhóm do Liên hiệp quốc tổ chức nhằm giải quyết những cuộc xung đột Tajik và Afghan, mà họ coi là những nguy cơ tiềm tàng cho sự ổn định của mình.
Trước kia có quan hệ gần gũi với Washington (mối quan hệ mang lại cho Uzbekistan nửa tỷ dollar viện trợ năm 2004, khoảng một phần tư ngân sách quân sự của họ), chính phủ Uzbekistan đã hạn chế việc sử dụng căn cứ quân sự tại Karshi-Khanabad cho những chiến dịch tấn công vào nước Afghanistan láng giềng của Hoa Kỳ ).
Uzbekistan từng là nước nhiệt thành ủng hộ các nỗ lực của Hoa Kỳ chống chủ nghĩa khủng bố trên thế giới và đã gia nhập liên minh quân sự ở cả Afghanistan và Iraq. Quan hệ giữa Uzbekistan và Hoa Kỳ đã bắt đầu xấu đi sau cái gọi là "những cuộc cách mạng màu" tại Georgia và Ukraina (và ở mức độ thấp hơn là Kyrgystan). Khi Hoa Kỳ lên tiếng cùng cộng đồng đòi hỏi tiến hành một cuộc điều tra quốc tế về những sự kiện đẫm máu tại Andijon, mối quan hệ xấu đi nhanh chóng và Tổng thống Islam Karimov đã thay đổi liên kết chính trị chuyển sang gần gũi hơn với nước Nga và Trung Quốc, những nước đã không chỉ trích những vị lãnh đạo Uzbekistan vì cái gọi là những hành động vi phạm nhân quyền.
Cuối tháng 7 năm 2005, chính phủ Uzbekistan đã ra lệnh cho quân Mỹ rút khỏi một căn cứ không quân tại Karshi-Kanabad (gần biên giới Uzbek với Afghanistan) trong 180 ngày. Karimov đã đề xuất cho phép Hoa Kỳ sử dụng căn cứ này ngay sau vụ khủng bố 11 tháng 9. Một số người Uzbek cũng tin rằng các cuộc tuần hành tại Andijan có sự ảnh hưởng phía sau của Mỹ và Anh trong vùng Andijan. Vì thế, đây là một lý do khác cho sự thù địch giữa Uzbekistan và phương Tây.
Uzbekistan là một thành viên Liên hiệp quốc (từ ngày 2 tháng 3 năm 1992), Hội đồng Cộng tác Euro-Atlantic, Cộng tác vì Hòa bình, và Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE). Nước này cũng là một thành viên của Tổ chức Hội nghị Hồi giáo (OIC) và Tổ chức Hợp tác Kinh tế (gồm năm quốc gia Trung Á, Azerbaijan, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Afghanistan, và Pakistan). Năm 1999, Uzbekistan gia nhập liên minh GUAM (Georgia, Ukraina, Azerbaijan và Moldova), được thành lập từ năm 1997 (biến nó thành GUUAM), nhưng đã rút lui năm 2005. Uzbekistan cũng là một thành viên của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và đã đứng ra tổ chức Cơ cấu Chống Khủng bố cấp Vùng (RATS) của SCO tại Tashkent. Uzbekistan cũng đã gia nhập Tổ chức Hợp tác Trung Á (CACO) năm 2002. CACO gồm Uzbekistan, Tajikistan, Kazakhstan, và Kyrgyzstan. Nước này là thành viên sáng lập và hiện vẫn tham gia Liên minh Trung Á, cùng Kazakhstan và Kyrgyzstan, tháng 3 năm 1998 Tajikistan cũng gia nhập tổ chức này.
Tháng 10 năm 2006 có lẽ là thời điểm Uzbekistan không còn bị phương Tây cô lập. EU gần đây đã thông báo họ có kế hoạch gửi các đoàn đại biểu tới Uzbekistan để đàm phán về nhân quyền và tự do sau một giai đoạn quan hệ thù địch khá dài giữa hai bên. Dù sự thực về Vụ thảm sát Andijan vẫn chưa được khám phá, EU đã bày tỏ quan tâm tới việc giảm bớt các biện pháp trừng phạt kinh tế chống Uzbekistan. Tuy nhiên, trong cộng đồng dân cư Uzbek quan điểm chung vẫn cho rằng chính phủ sẽ bảo vệ lập trường của mình và giữ quan hệ bền chặt với Liên bang Nga và tiếp tục chỉ trích rằng những cuộc tuần hành phản kháng năm 2004-2005 tại Uzbekistan có bàn tay xúi giục của Hoa Kỳ và Anh Quốc.
Tôn giáo
Hồi giáo là đến nay là tôn giáo chiếm ưu thế ở Uzbekistan với 90% dân số trong khi 5% dân số theo Chính Thống giáo Nga, và 5% dân số theo tôn giáo khác. Tuy nhiên, một báo cáo nghiên cứu của tổ chức Pew Center vào năm 2009 cho biết có đến 96,3% dân số theo Hồi giáo. Ước tính có khoảng 93.000 người Do Thái giáo đã từng hiện diện tại quốc gia này.
Tuy là tôn giáo lớn nhất nước, nhưng sự thực hành đạo Hồi là rất ít. Có nhiều truyền thống Hồi giáo được thực hành tại Uzbekistan đã dẫn đến sự xung đột. Điều này đang làm Hồi giáo ở quốc gia này suy giảm nghiêm trọng. Sự chấm dứt quyền lực của Liên Xô tại Uzbekistan đã không mang lại một sự bùng nổ của trào lưu Hồi giáo chính thống, như nhiều người dự đoán, mà là một sự xa rời dần với giới luật và đức tin Hồi giáo.
Mặc dù hiến pháp duy trì quyền tự do tôn giáo, Uzbekistan vẫn duy trì lệnh cấm tất cả các hoạt động tôn giáo không được sự chấp thuận của nhà nước, đặc biệt là sự đối xử khắc nghiệt của chính quyền với các Kitô hữu, tín đồ Tin Lành. Song hai tôn giáo nêu trên vẫn là những tôn giáo khá phổ biến trong nhân dân.
Thể thao
Uzbekistan có một nền thể thao đang nổi ở châu Á với những bộ môn từng phổ biến ở Liên Xô cũ như quần vợt, cờ vua và bóng đá. Với bóng đá thì đội tuyển quốc gia của họ đã tham dự cả bảy kì AFC Asian Cup gần nhất còn các cấp độ tuyển trẻ thì có đội U-23 từng vô địch Asian Games 1994 và U-23 châu Á 2018 còn U-20 từng giành ngôi Á quân giải châu lục năm 2008, cũng là thành tích mà đội U-17 đạt được năm 2010, chỉ khác là ở tại quê nhà Uzbekistan, trước khi lên ngôi vô địch lịch sử mùa kế tiếp trên đất Iran. Uzbekistan từng được xếp vào tốp 10 nền bóng đá mạnh ở châu Á và đứng đầu khu vực Trung Á.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quốc gia Trung Á Thể loại:Quốc gia nội lục Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo Thể loại:Quốc gia thành viên Cộng đồng các Quốc gia Độc lập Thể loại:Nhà nước Turk hiện đại Thể loại:Cộng hòa Thể loại:Quốc gia châu Á Thể loại:Nước cộng hòa thuộc Liên Xô Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga
Stangellus minutus
Stangellus minutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.
Tham khảo
Thể loại:Stangellus
Amphisternus rufituberus
Amphisternus rufituberus là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Wang & Ren miêu tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Amphisternus
Coryphopteris sulawesica
Coryphopteris sulawesica là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Holttum mô tả khoa học đầu tiên năm 1988. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coryphopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988 Thể loại:Unresolved names
Bãi biển Thiên Cầm
phải|nhỏ|200px|Thiên Cầm hoang sơ phải|nhỏ|200px|Bãi tắm Thiên Cầm Bãi biển Thiên Cầm là một bãi biển thuộc huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh.
Truyền thuyết
Vào đời Vua Hùng thứ 13, qua đây nghe tiếng gió, sóng biển và tiếng lá thông reo cùng dội vào vách núi tạo nên một bản nhạc du dương, ngỡ như tiên gẩy đàn. Nhà Vua lệnh cho nhân dân leo lên núi thấy giống chiếc đàn tỳ bà, liền hạ bút phê ba chữ Thiên Cầm Sơn. "Thiên cầm" (天琴) có nghĩa là "đàn trời".
Truyền thuyết khác Hồ Quý Ly khi bị quân Minh đuổi đến đây thì bị bắt nên gọi là Thiên Cầm (天擒) (trời giữ).
Món ăn đặc sản
nhỏ|200px|Bình minh Thiên Cầm Các đặc sản vùng Thiên Cầm nói riêng và Hà Tĩnh nói chung có kể kể đến chim cu kỳ, tôm hùm, mực ống, nước mắm Cửa Nhượng, kẹo Cu Đơ Cầu Phủ...
Khu du lịch Thiên Cầm
nhỏ|200px|Bãi biển Thiên Cầm nhỏ|200px|Góc cuối bãi biển Ngày 26/1/2010, Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Hà Tịnh phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển Du lịch Việt Nam tổ chức công bố quyết định phê duyệt đồ án quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia Thiên Cầm, mục đích đưa khu du lịch này đủ điều kiện công nhận là khu du lịch quốc gia.
Khu du lịch quốc gia Thiên Cầm được tỉnh Hà Tịnh phê duyệt tại Quyết định Số: 4210/QĐ-UBND, ngày 25/12/2009. Theo Quy hoạch, khu du lịch quốc gia Thiên Cầm thuộc một phần xã cẩm nhượng xã Cẩm Dương, Cẩm Lĩnh và toàn bộ diện tích đất tự nhiên của thị trấn thiên cầm, huyện Cẩm Xuyên với quy mô khoảng 1.557 ha. Phía Bắc và Đông Bắc là đường bờ biển; phía Tây Bắc giáp thôn Liên Hương của xã Cẩm Dương; phía Nam và Tây Nam từ Cẩm Dương đến Cẩm Lĩnh giáp ranh với xã Kỳ Bắc - Kỳ Anh; phía Đông thuộc địa phận xã Cẩm Lĩnh, giáp huyện Kỳ Anh. Tính chất khu du lịch được xác định là khu du lịch nghỉ mát tắm biển và sinh thái, kết hợp các hoạt động vui chơi giải trí, thể thao.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bãi biển Việt Nam Thể loại:Khu du lịch Việt Nam Thể loại:Du lịch Hà Tĩnh
Ślesin
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wielkopolskie
Oyumiğde, Çubuk
Oyumiğde là một xã thuộc huyện Çubuk, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 115 người.
Eugene Cernan
Eugene "Gene" Andrew Cernan (14 tháng 3 năm 1934 – 16 tháng 1 năm 2017) là một sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ, một phi hành gia, kỹ sư NASA đã nghỉ hưu. Ông đã đi không gian ba lần: làm phi công Gemini 9A vào tháng 6 năm 1966; là phi công module Mặt Trăng của Apollo ngày 10 tháng 5 năm 1969 và là chỉ huy của Apollo 17 vào tháng 12 năm 1972. Trong sứ mệnh Mặt Trăng cuối cùng, Cernan trở thành "người cuối cùng lên Mặt Trăng" kể từ khi ông là người cuối cùng vào lại Apollo Lunar Module trong đợt hoạt động bên ngoài tàu không gian thứ ba và đợt cuối cùng. Trong khi bạn đồng hành Harrison Schmitt là "người cuối cùng đến Mặt Trăng" do Cernan rời mô-đun trước. Cernan cũng là một thành viên phi hành đoàn dự phòng cho Gemini 12, các sứ mệnh Apollo 7 và Apollo 14.
Cernan qua đời tại một bệnh viện ở Houston ngày 16 tháng 1 năm 2017, ở tuổi 82.
Thời thơ ấu
Cernan sinh ngày 14 tháng 3 năm 1934 tại Chicago, Illinois, là con trai của gia đình nhà Rose (nhũ danh: Cihlar) và Andrew Cernan. Cha ông mang dòng mául Slovak và mẹ ông à người gốc Cộng hòa Séc. Cernan lớn lên ở khu ngoại ô Bellwood và Maywood. Cernan tham gia Hướng đạo. Sau khi tốt nghiệp Trung học Proviso East tại Maywood, khóa năm 1952, ông theo học tại Đại học Purdue, nơi ông là thành viên của nhóm sinh viên Phi Gamma Delta. Ông nhận bằng Cử nhân Khoa học ngành Kỹ thuật điện năm 1956, với số điểm GPA là 5.1/6.0.
Ông yêu thích ngựa, thể thao, săn bắn, câu cá và hàng không.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1934 Thể loại:Mất năm 2017 Thể loại:Du hành không gian năm 1966 Thể loại:Du hành không gian năm 1969 Thể loại:Doanh nhân Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhà du hành vũ trụ Mỹ Thể loại:Người viết tự truyện Mỹ Thể loại:Phi công Mỹ Thể loại:Doanh nhân Mỹ Thể loại:Kỹ sư Mỹ Thể loại:Người Mỹ gốc Séc Thể loại:Nhà du hành vũ trụ chương trình Apollo Thể loại:Người Chicago Thể loại:Người đã đặt chân lên Mặt Trăng Thể loại:Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
14225 Alisahamilton
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999
Giáo dục tiểu học
thumb|250 px|Học sinh tiểu học ở [[Đà Nẵng, Việt Nam.]]
Giáo dục tiểu học (hay gọi tắt là cấp 1, primary education, elementary education) là giai đoạn thứ nhất của giáo dục bắt buộc. Nó theo sau giáo dục mầm non (nhà trẻ và mẫu giáo) và nắm trước giai đoạn giáo dục trung học. Đây là bậc giáo dục cho trẻ em từ lớp một (5 hoặc 6 tuổi) tới hết lớp năm (hoặc lớp sáu, tùy theo các quốc gia). Đây là bậc học quan trọng đối với sự phát triển của trẻ em, thời gian hình thành nhân cách và năng lực (trí tuệ và thể chất). Ở Việt Nam, tiểu học là bậc học cao hơn mầm non và thấp hơn trung học cơ sở (cấp 2). Trước đây ở miền Bắc (Việt Nam), tiểu học còn được gọi là phổ thông cơ sở cấp một.
Mục đích
thumb|Trong một lớp tiểu học tại [[Neumarkt in der Oberpfalz, Đức]] Nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở. Mục tiêu chính của giáo dục tiểu học là giúp tất cả học sinh biết đọc, biết viết, và biết tính toán với những con số ở mức độ căn bản, cũng như thiết lập những hiểu biết căn bản về khoa học, toán, địa lý, lịch sử, và các môn khoa học xã hội khác.
Thời gian hệ Tiểu học
Hệ tiểu học kéo dài 5 năm. Sau khi học hết bậc Tiểu học, học sinh sẽ được xét công nhận hoàn thành chương trình Tiểu học.
Chương trình học
Chương trình học tại Tiểu học được thống nhất toàn quốc, gồm các môn:
Trường Tiểu học được bố trí tại từng xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có một số xã không có trường tiểu học. Đó thường là các xã ở vùng sâu, vùng xa hoặc hải đảo. Theo quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước, đầu tư xây dựng trường Tiểu học thuộc trách nhiệm của chính quyền cấp quận, huyện.
Tham khảo
Thể loại:Giáo dục Thể loại:Giáo dục tiểu học
Pertusadina multifolia
Pertusadina multifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Havil.) Ridsdale miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pertusadina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Pomacentrus taeniometopon
Pomacentrus taeniometopon là một loài cá biển thuộc chi Pomacentrus trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1852.
Từ nguyên
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: taenio (tainía, "dải băng") và metopon (métōpon, "trán"), hàm ý đề cập đến hai dải màu xanh lam mảnh từ mõm ngược lên trên trán, đến sau vây lưng.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
P. taeniometopon là loài duy nhất trong chi, và cũng là một trong bốn loài cá thia (ba loài còn lại là Neopomacentrus taeniurus, Neopomacentrus aquadulcis và Stegastes otophorus) mà có thể sống được cả ở môi trường nước lợ lẫn nước ngọt. Loài này được tìm thấy gần những rạn san hô ngoài biển khơi (thường là các cụm san hô mềm), trong đầm phá, vùng rừng ngập mặn hay các con suối ở độ sâu đến 8 m.
Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở P. taeniometopon là 12 cm.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.
Sinh thái học
Thức ăn của P. taeniometopon bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.
Tham khảo
T Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá Việt Nam Thể loại:Cá Malaysia Thể loại:Cá Indonesia Thể loại:Cá Philippines Thể loại:Cá Đài Loan Thể loại:Cá Nhật Bản Thể loại:Cá Úc Thể loại:Cá Papua New Guinea Thể loại:Cá Palau Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie Thể loại:Động vật quần đảo Solomon Thể loại:Động vật Vanuatu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1852
Aethalura simpliciaria
Tham khảo
Thể loại:Aethalura
Eremophila decussata
Eremophila decussata là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được Chinnock mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eremophila Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007 Thể loại:Thực vật hai lá mầm thật sự Tây Úc
Plagiochila trapezoidea
Plagiochila trapezoidea là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Lindenb. mô tả khoa học đầu tiên.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Voujeaucourt
Voujeaucourt là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Doubs
Heterischnus rufithorax
Heterischnus rufithorax là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterischnus
Pleurothallis parvula
Pleurothallis parvula là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames & C.Schweinf. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Xylocampa kanei
Xylocampa kanei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xylocampa
Phanias dominatus
Phanias dominatus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Acacia robinae
Acacia robinae là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Maslin miêu tả khoa học đầu tiên.
Phanias dominatus
Loài này thuộc chi Phanias. Phanias dominatus được Ralph Vary Chamberlin & Wilton Ivie miêu tả năm 1941.
Acacia robinae
Liên kết ngoài
R
Phthonosema suffusaria
Phthonosema suffusaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phthonosema
Coryphopteris tahanensis
Coryphopteris tahanensis là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Holttum mô tả khoa học đầu tiên năm 1976. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coryphopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1976 Thể loại:Unresolved names
Pouteria lucida
Pouteria lucida là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được (H.J.Lam) Baehni miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pouteria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942
Gasteria obliqua
Gasteria obliqua là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được (Aiton) Duval mô tả khoa học đầu tiên năm 1809.
Calatabiano
Calatabiano (Cattabbianu) là một đô thị ở tỉnh Catania trong vùng Sicilia, có khoảng cách khoảng 170 km về phía đông của Palermo và cách khoảng 35 km về phía đông bắc của Catania. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2015, đô thị này có dân số 5.309 người và diện tích là 26,42 km².
Gasteria obliqua
Liên kết ngoài
Thể loại:Gasteria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1809
Calatabiano
Đô thị Calatabiano có các frazione (đơn vị cấp dưới) Pasteria.
Calatabiano borders the following municipalities: Castiglione di Sicilia, Fiumefreddo di Sicilia, Giardini-Naxos, Linguaglossa, Piedimonte Etneo, Taormina.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Catania
Ovacık, Banaz
Ovacık là một xã thuộc huyện Banaz, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 507 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak
Heterischnus rufobrunneus
Heterischnus rufobrunneus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterischnus
Marks
Huyện Marks (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Saratov, Nga. Huyện có diện tích 7 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 33100 người. Trung tâm của huyện đóng ở Marks.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Saratov Thể loại:Huyện của Nga
Dodonaea polyandra
Dodonaea polyandra là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được Merr. & L.M.Perry mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dodonaea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940
Amphisternus sexplogiatus
Amphisternus sexplogiatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Heller miêu tả khoa học năm 1923.
Tham khảo
Thể loại:Amphisternus
Śmigiel
Śmigiel là một thị trấn thuộc huyện Kościański, tỉnh Wielkopolskie ở trung-tây Ba Lan. Thị trấn có diện tích 5 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5536 người và mật độ 1045 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wielkopolskie
14226 Hamura
14226 Hamura (1999 XR50) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 12 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999
Plagiochila trianae
Plagiochila trianae là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Gottsche mô tả khoa học đầu tiên.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Plagiochila Thể loại:Unresolved names
Xã Big Prairie, Quận New Madrid, Missouri
Xã Big Prairie (Big Prairie Township) là một xã thuộc quận New Madrid, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 3.419 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Missouri Thể loại:Quận New Madrid, Missouri
Xylocampa lithoriza
Xylocampa lithoriza là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xylocampa
Phaeomolis lineatus
Phaeomolis lineatus là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phaeomolis
Phthonosema tapaia
Phthonosema tapaia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phthonosema
Amphisternus sordidus
Amphisternus sordidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Arrow miêu tả khoa học năm 1928.
Tham khảo
Thể loại:Amphisternus
Phanias flavostriatus
Phanias flavostriatus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Phanias. Phanias flavostriatus được Frederick Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1901.