cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry Kissinger
Détente và cởi mở với Trung Quốc
Là Cố vấn An ninh Quốc gia dưới thời Nixon, Kissinger tiên phong trong chính sách détente với Liên Xô nhằm giảm nhẹ căng thẳng giữa hai siêu cường quốc. Là một phần của chiến lược này, ông đã đàm phán giới hạn vũ khí chiến lược (đỉnh cao là Hiệp ước SALT I) và Hiệp ước tên lửa chống đạn đạo với Leonid Brezhnev, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô. Các cuộc đàm phán về giải trừ hạt nhân chiến lược bắt đầu dưới thời chính quyền Johnson nhưng đã bị hoãn lại để phản đối cuộc xâm lược của Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc tháng 8 năm 1968. thumb|left|Kissinger (trái, ngoài cùng) với [[Chu Ân Lai (trái, trong cùng) và Mao Trạch Đông (phải, ngoài cùng) tại Bắc Kinh, 1972]]
Kissinger tìm cách gây áp lực ngoại giao lên Liên Xô. Ông đã thực hiện hai chuyến thăm tới Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào tháng 7 và tháng 10 năm 1971 (lần đầu tiên được thực hiện bí mật) để trao đổi với Thủ tướng Chu Ân Lai, lúc đó phụ trách chính sách đối ngoại của Trung Quốc. Theo cuốn sách của Kissinger, "The White House Years" và "On China" ("Những năm ở Nhà Trắng" và "Về Trung Quốc"), chuyến đi bí mật đầu tiên đến Trung Quốc được sắp xếp thông qua Pakistan và Rumani, vì không có kênh liên lạc trực tiếp giữa hai quốc gia này. Các chuyến đi của ông đã mở đường cho hội nghị thượng đỉnh đột phá năm 1972 giữa Nixon, Chu và Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc Mao Trạch Đông, cũng như chính thức hóa quan hệ giữa hai nước, chấm dứt 23 năm cô lập ngoại giao và thù địch lẫn nhau. Kết quả là sự hình thành một liên minh chiến lược chống Liên Xô ngầm giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Trong khi chính sách ngoại giao của Kissinger dẫn đến trao đổi kinh tế và văn hóa giữa hai bên và thành lập Văn phòng Liên lạc tại thủ đô Trung Quốc và Hoa Kỳ, với những tác động nghiêm trọng đối với các vấn đề Đông Dương, việc bình thường hóa hoàn toàn quan hệ với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sẽ không xảy ra cho đến năm 1979, bởi vụ bê bối Watergate làm lu mờ những năm cuối của nhiệm kỳ tổng thống Nixon và vì Hoa Kỳ tiếp tục công nhận Đài Loan.
Vào tháng 9 năm 1989, John Fialka của Tạp chí Phố Wall tiết lộ rằng Kissinger muốn có lợi ích kinh tế trực tiếp trong quan hệ Mỹ-Trung vào tháng 3 năm 1989 với việc thành lập China Ventures, Inc., một đối tác hạn chế của Delwar, mà ông là chủ tịch hội đồng quản trị và giám đốc điều hành. Khoản đầu tư 75 triệu đô la Mỹ vào một liên doanh với phương tiện thương mại chính của chính phủ Cộng sản lúc bấy giờ, Tập đoàn ủy thác và đầu tư quốc tế Trung Quốc (CITIC), Thành viên hội đồng quản trị là khách hàng lớn của Kissinger Associates. Kissinger bị chỉ trích vì không tiết lộ vai trò của mình trong liên doanh khi được Peter Jennings của ABC kêu gọi bình luận vào buổi sáng sau ngày 4 tháng 6 năm 1989, cuộc đàn áp Thiên An Môn. Kissinger ủng hộ việc đàn áp biểu tình tại quảng trường của Đặng Tiểu Bình và ông phản đối các biện pháp trừng phạt kinh tế.
Chiến tranh Việt Nam
thumb|right|Kissinger với Tổng thống [[Richard Nixon, thảo luận về tình hình Việt Nam tại Trại David, năm 1972.]] Sự tham gia của Kissinger ở Đông Dương bắt đầu trước khi được bổ nhiệm làm Cố vấn An ninh Quốc gia cho Nixon. Khi còn ở Harvard, ông đã làm việc như một nhà tư vấn về chính sách đối ngoại cho cả Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao. Kissinger nói rằng: "Tháng 8 năm 1965 ... [ Henry Cabot Lodge, Jr. ], một người bạn cũ làm Đại sứ tại Sài Gòn, đã đề nghị tôi đến thăm Việt Nam với tư cách là cố vấn của ông. Tôi đã đến Việt Nam lần đầu tiên trong hai tuần vào tháng 10 và tháng 11 năm 1965, một lần nữa trong khoảng mười ngày vào tháng 7 năm 1966 và lần thứ ba trong vài ngày vào tháng 10 năm 1966... Lodge đã cho tôi một bàn tay tự do để xem xét bất kỳ chủ đề nào tôi chọn. Ông trở nên tin tưởng về sự vô nghĩa của những chiến thắng quân sự ở Việt Nam,... trừ khi họ mang đến một thực tế chính trị có thể sống sót sau cuộc rút quân cuối cùng của chúng tôi". Trong một sáng kiến ​​hòa bình năm 1967, ông sẽ làm trung gian hòa giải giữa Washington và Hà Nội.
Nixon đã được bầu vào năm 1968 với lời hứa sẽ đạt được "hòa bình trong danh dự" và chấm dứt Chiến tranh Việt Nam. Tại chức, và được Kissinger hỗ trợ, Nixon đã thực hiện chính sách Việt Nam hóa nhằm rút dần quân đội Hoa Kỳ đồng thời mở rộng vai trò chiến đấu của Quân đội Việt Nam Cộng hòa để có thể bảo vệ chính phủ độc lập chống lại Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam, và Quân đội Nhân dân Việt Nam. Kissinger đóng một vai trò quan trọng trong việc ném bom Campuchia nhằm tiêu diệt các đơn vị QĐNDVN và Quân Giải phóng đang tiến hành các cuộc tấn công vào Nam Việt Nam từ bên trong biên giới của Campuchia và tiếp tế cho lực lượng của họ bằng cách sử dụng đường mòn Hồ Chí Minh và các tuyến đường khác, cũng như cuộc xâm nhập Campuchia năm 1970.
Chiến tranh Bangladesh
Theo Kissinger, chính phủ Hoa Kỳ đã ủng hộ Pakistan trong chiến tranh giải phóng Bangladesh năm 1971. Kissinger muốn ngăn chặn sự ảnh hưởng của Liên Xô với Tiểu lục địa Ấn Độ do kết quả của hiệp ước hữu nghị vừa được Ấn Độ và Liên Xô ký kết, và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (đồng minh của Pakistan và là kẻ thù của cả Ấn Độ và Liên Xô) trở thành một liên minh ngầm với Hoa Kỳ.
Kissinger đã chế nhạo những người "đổ máu" vì "người Bengal đang hấp hối" và phớt lờ bức điện tín đầu tiên từ tổng lãnh sự Hoa Kỳ ở Đông Pakistan Archer K. Blood và 20 nhân viên của mình, thông báo rằng các đồng minh của họ ở Tây Pakistan đang thực hiện "một cuộc diệt chủng có chọn lọc". Trong bức điện tín thứ hai, từ diệt chủng một lần nữa được sử dụng để mô tả các sự kiện, và hơn nữa với sự giúp đỡ liên tục cho Tây Pakistan. Như một phản ứng trực tiếp với sự bất đồng chống lại chính sách của Hoa Kỳ, Kissinger và Nixon đã chấm dứt nhiệm kỳ của Archer Blood với tư cách là tổng lãnh sự Hoa Kỳ ở Đông Pakistan và đưa ông vào làm việc tại Văn phòng Nhân sự của Bộ Ngoại giao.
Henry Kissinger cũng bị sa thải vì những bình luận riêng tư mà ông đã gửi cho Nixon trong chiến tranh Pakistan, trong đó ông mô tả Thủ tướng Ấn Độ Indira Gandhi là một "đồ chó đẻ" và "mụ phù thủy". Ông cũng nói "Người Ấn Độ là những kẻ khốn", ngay trước chiến tranh. Kể từ đó, Kissinger đã bày tỏ sự hối hận về các bình luận của mình
Chính sách của Israel và Do Thái Xô Viết
Theo ghi chú của H.R. Haldeman, Nixon "ra lệnh cho các trợ lý của mình loại trừ tất cả người Mỹ gốc Do Thái ra khỏi chính sách đối với Israel", bao gồm cả Kissinger. Một ghi chú trích dẫn Nixon nói rằng "hãy đưa K. [Kissinger] ra khỏi vở kịch Haig xử lý nó".
Năm 1973, Kissinger không cảm thấy rằng việc thúc ép Liên Xô liên quan đến hoàn cảnh của người Do Thái bị đàn áp ở đó là vì lợi ích trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Trong cuộc trò chuyện với Nixon ngay sau cuộc gặp Thủ tướng Israel Golda Meir vào ngày 1 tháng 3 năm 1973, Kissinger tuyên bố: "Sự di cư của người Do Thái từ Liên Xô không phải là mục tiêu trong chính sách đối ngoại của Mỹ và nếu họ đưa người Do Thái vào phòng hơi ngạt. đó cũng không phải là mối quan tâm của người Mỹ. Có lẽ đó là mối quan tâm nhân đạo ". Tuy nhiên, Kissinger lập luận:
"Sự di cư đó tồn tại ở tất cả là do hành động của "những kẻ hiện thực" trong Nhà Trắng. Sự di cư của người Do Thái đã tăng từ 700 mỗi năm vào năm 1969 lên gần 40.000 vào năm 1972. Tổng số trong nhiệm kỳ đầu tiên của Nixon là hơn 100.000. Để duy trì dòng chảy này bằng ngoại giao thầm lặng, chúng tôi không bao giờ sử dụng những số liệu này cho mục đích chính trị.... Vấn đề trở nên công khai vì sự thành công của chính sách Trung Đông của chúng tôi khi Ai Cập đuổi các cố vấn Liên Xô. Để khôi phục quan hệ với Cairo, Liên Xô đã đánh thuế đối với sự di cư của người Do Thái. Không có Tu chính án Jacksonik Vanik cho đến khi có một nỗ lực di cư thành công. Thượng nghị sĩ Henry Jackson, người mà tôi đã có, và tiếp tục có, rất quan tâm, đã tìm cách loại bỏ thuế với sửa đổi của ông. Chúng tôi nghĩ rằng việc tiếp tục phương pháp ngoại giao thầm lặng trước đây của chúng tôi là khóa học khôn ngoan hơn.... Sự kiện đã chứng minh phán đoán của chúng tôi đúng. Sự di cư của người Do Thái đã giảm xuống còn khoảng một phần ba mức cao trước đó."
Chiến tranh Yom Kippur năm 1973
Các tài liệu cho thấy Kissinger trì hoãn nói với Tổng thống Richard Nixon về việc bắt đầu chiến tranh Yom Kippur vào năm 1973 để giữ cho ông không can thiệp. Vào ngày 6 tháng 10 năm 1973, người Israel đã thông báo cho Kissinger về cuộc tấn công lúc 6 giờ sáng; Kissinger đã đợi gần 3 tiếng rưỡi trước khi ông thông báo cho Nixon.
thumb|Ngày 31 tháng 10 năm 1973, Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập [[Ismail Fahmi (trái) gặp Richard Nixon (giữa) và Henry Kissinger (phải), khoảng một tuần sau khi kết thúc chiến tranh Yom Kippur.]] Theo Kissinger, trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 11 năm 2013, ông được thông báo vào lúc 6:30 sáng (12:30 tối giờ Israel) rằng chiến tranh sắp xảy ra, các cuộc gọi khẩn cấp của ông tới Liên Xô và Ai Cập không hiệu quả. Ông nói rằng quyết định không đánh chặn của Golda Meir là khôn ngoan và hợp lý.
Cuộc chiến bắt đầu vào ngày 6 tháng 10 năm 1973, khi Ai Cập và Syria tấn công Israel. Kissinger đã xuất bản bảng điểm điện thoại dài từ giai đoạn này trong cuốn sách Crisis năm 2002. Vào ngày 12 tháng 10, dưới sự chỉ đạo của Nixon, trong khi Kissinger đang trên đường tới Moskva để thảo luận về các điều kiện ngừng bắn, Nixon đã gửi một thông điệp tới Brezhnev trao cho Kissinger toàn quyền đàm phán.
Israel đã lấy lại được lãnh thổ mà họ đã mất trong trận chiến đầu tiên và giành được các lãnh thổ mới từ Syria và Ai Cập, bao gồm cả vùng đất ở phía đông của Cao nguyên Golan bị chiếm giữ trước đó, và thêm vào bờ phía tây của kênh đào Suez, mặc dù họ đã mất một số lãnh thổ ở phía đông của kênh đào Suez đã nằm trong tay Israel kể từ khi kết thúc Chiến tranh Sáu ngày. Kissinger gây sức ép buộc người Israel phải nhượng lại một số vùng đất mới bị chiếm lại cho các nước Ả Rập láng giềng, góp phần vào giai đoạn đầu tiên của cuộc xâm lược Ai Cập của Israel. Động thái này đã chứng kiến sự ấm lên trong quan hệ với Ai Cập của Hoa Kỳ, cay đắng kể từ những năm 1950, khi nước này rời xa lập trường độc lập trước đây và trở thành quan hệ đối tác chặt chẽ với Hoa Kỳ. Hòa bình được hoàn tất vào năm 1978 khi Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter làm trung gian cho Hiệp định Trại David, trong thời gian đó Israel trả lại Bán đảo Sinai để đổi lấy một thỏa thuận hòa bình của Ai Cập bao gồm sự công nhận của nhà nước Israel.
Thổ Nhĩ Kỳ xâm chiếm đảo Síp
Sau một thời gian quan hệ ổn định giữa Chính phủ Hoa Kỳ và Hy Lạp sau năm 1967, Ngoại trưởng Kissinger đã phải đối mặt với cuộc đảo chính của chính quyền Hy Lạp và cuộc xâm chiếm đảo Síp của Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7 và tháng 8 năm 1974. Trong một ấn bản tháng 8 năm 1974 của Thời báo New York, đã tiết lộ rằng Kissinger và Bộ Ngoại giao đã được thông báo trước về cuộc đảo chính sắp xảy ra của chính quyền Hy Lạp ở Síp.
Ioannis Zigdis, khi đó là nghị sĩ Hy Lạp cho Trung tâm Liên minh và cựu bộ trưởng, đã tuyên bố trên một tờ báo Athen rằng "cuộc khủng hoảng Síp sẽ trở thành Watergate của Kissinger". Zigdis cũng nhấn mạnh: "Kissinger không chỉ biết về cuộc đảo chính lật đổ Tổng Giám mục Makutions trước ngày 15 tháng 7, ông còn khuyến khích điều đó, nếu anhông không xúi giục". Kissinger là mục tiêu của phong trào chống Mỹ, một đặc điểm quan trọng của dư luận Hy Lạp thời bấy giờ, đặc biệt là giới trẻ, người xem vai trò của Hoa Kỳ ở Síp là tiêu cực. Trong một cuộc biểu tình của các sinh viên ở Heraklion, Bêlarut, ngay sau giai đoạn thứ hai của cuộc xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 8 năm 1974, các khẩu hiệu như "Kissinger, kẻ giết người", "Người Mỹ thoát ra", "Không chia cắt" và "Síp là không phải là Việt Nam" liên tục xuất hiện. Vài năm sau, Kissinger bày tỏ ý kiến ​​rằng vấn đề Síp đã được giải quyết vào năm 1974.
Chính sách của Mỹ Latinh
Tháng 8 năm 1974, Hoa Kỳ tiếp tục công nhận và duy trì mối quan hệ với các chính phủ không cánh tả, dân chủ và độc tài. Liên minh vì sự tiến bộ của John F. Kennedy đã kết thúc vào năm 1973. Năm 1974, các cuộc đàm phán về một khu định cư mới cho Kênh đào Panama đã bắt đầu, và cuối cùng họ đã dẫn đến Hiệp ước Torrijos-Carter và bàn giao Kênh đào cho người Panama kiểm soát. Kissinger ban đầu ủng hộ việc bình thường hóa quan hệ Hoa Kỳ-Cuba, bị phá vỡ từ năm 1961 (tất cả các hoạt động thương mại Cuba của Hoa Kỳ đã kết thúc vào tháng 2 năm 1962). Tuy nhiên, ông nhanh chóng thay đổi ý định và tuân theo chính sách của Kennedy. Sau khi có sự tham gia của Lực lượng Vũ trang Cách mạng Cuba trong các cuộc đấu tranh giành độc lập ở Angola và Mozambique, Kissinger nói rằng trừ khi Cuba rút lại quan hệ lực lượng sẽ không được bình thường hóa. Cuba từ chối.
Can thiệp ở Chile
Đảng Xã hội của tổng thống Salvador Allende đã chiếm đa số với 36,2% phiếu bầu vào năm 1970, chính quyền của ông công khai đi theo xã hội chủ nghĩa và ủng hộ Cuba. Chính quyền Nixon, với đại diện là Kissinger, đã ủy quyền cho Cơ quan tình báo trung ương (CIA) khuyến khích một cuộc đảo chính quân sự để ngăn chặn lễ nhậm chức của Allende, nhưng kế hoạch không thành công.
Quan hệ Hoa Kỳ-Chile đã đóng băng trong nhiệm kỳ của Salvador Allende, sau khi nước này hoàn thành quốc hữu hóa các mỏ đồng thuộc sở hữu một phần của Hoa Kỳ và công ty con của Chile ITT Corporation cũng như các doanh nghiệp Chile khác. Hoa Kỳ tuyên bố rằng chính phủ Chile đã đền bù thiếu công bằng trong việc quốc hữu hóa bằng cách trừ đi những gì họ cho là "lợi nhuận vượt mức". Do đó, Hoa Kỳ đã thực hiện trừng phạt kinh tế đối với Chile. CIA cũng cung cấp kinh phí cho các cuộc đình công hàng loạt chống chính phủ vào các năm 1972 và 1973, cũng như chiến dịch tuyên truyền đen trên báo El Mercurio.
thumb|Ngoại trưởng Hoa Kỳ Henry Kissinger với [[Augusto Pinochet, tháng 1 năm 1976]] Cách nhanh chóng nhất để ngăn Allende đảm nhận chức vụ là thuyết phục quốc hội Chile để xác nhận ông Jorge Alessandri là người chiến thắng trong cuộc bầu cử. Sau khi thắng cử, Alessandri sẵn sàng nhậm chức tổng thống. Đây là cách tiếp cận đầu tiên của CIA trong việc ngăn chặn Allende, được gọi là cách tiếp cận Track I. Cách tiếp cận thứ 2 - gọi là Track II - khuyến khích một cuộc đảo chính quân sự.
Vào ngày 11 tháng 9 năm 1973, Allende qua đời trong một cuộc đảo chính quân sự do Tổng tư lệnh quân đội Augusto Pinochet phát động, người sau đó trở thành Tổng thống. Một tài liệu do CIA công bố năm 2000 có tựa đề "Các hoạt động của CIA ở Chile" tiết lộ rằng Hoa Kỳ, hành động thông qua CIA, đã tích cực hỗ trợ quân đội sau khi lật đổ Allende, và nhiều sĩ quan của Pinochet nằm trong danh sách được trả tiền của CIA hoặc quân đội Hoa Kỳ.
Vào tháng 9 năm 1976, Orlando Letelier, một đối thủ của chế độ Pinochet đã bị ám sát ở Washington, D.C. bằng một quả bom. Trước đây, Kissinger đã giúp đảm bảo việc ra tù, và đã chọn hủy một lá thư gửi Chile trong đó cảnh báo họ không được thực hiện bất kỳ vụ ám sát chính trị nào. Đại sứ Hoa Kỳ tại Chile, David H. Popper, nói rằng Pinochet có thể coi là một sự xúc phạm với bất kỳ suy luận nào cho rằng ông ta có liên quan đến âm mưu ám sát. Người ta đã xác nhận rằng Pinochet đã trực tiếp ra lệnh ám sát. Vụ ám sát này là một phần của Chiến dịch Condor, một chương trình đàn áp chính trị bí mật và ám sát được thực hiện bởi các quốc gia Nam Mỹ mà Kissinger đã bị cáo buộc có liên quan.
Vào ngày 10 tháng 9 năm 2001, gia đình của tướng Chile René Schneider đã đệ đơn kiện Kissinger, buộc tội ông ta hợp tác trong việc sắp xếp vụ bắt cóc Schneider dẫn đến cái chết của anh ta. Theo đoạn ghi âm điện thoại, Kissinger đã yêu cầu kết thúc chiến dịch. Tuy nhiên, CIA tuyên bố rằng không nhận được lệnh "dừng lại" nào, và sau đó ông và Nixon đã đùa rằng một CIA "bất tài" đã giết Schneider. Một cuộc điều tra sau đó của Quốc hội cho thấy CIA không liên quan trực tiếp đến cái chết của Schneider. Vụ việc sau đó đã bị Tòa án quận Hoa Kỳ bác bỏ, với lý do phân chia quyền lực: "Quyết định ủng hộ cuộc đảo chính của chính phủ Chile để ngăn Tiến sĩ Allende lên nắm quyền, và phương tiện mà Chính phủ Hoa Kỳ tìm cách thực hiện Mục tiêu, ngụ ý các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực đối ngoại mờ ám và an ninh quốc gia tốt nhất để lại cho các ngành chính trị. " Nhiều thập kỷ sau, CIA thừa nhận có liên quan đến vụ bắt cóc tướng Schneider, nhưng không phải để giết ông ta, và sau đó đã trả tiền cho nhóm bắt cóc chịu trách nhiệm cho cái chết của Schneider 35.000 đô la "để giữ bí mật việc liên lạc, duy trì thiện chí của nhóm và vì lý do nhân đạo."
Argentina
Kissinger có một đường lối chính trị tương tự như ở Chile khi quân đội Argentina, do Jorge Videla lãnh đạo, lật đổ chính phủ của Isabel Perón năm 1976 với hình thành Quy trình tái tổ chức quốc gia của quân đội, trong đó họ củng cố quyền lực, đưa ra các cuộc trả thù tàn bạo các đối thủ chính trị. Một báo cáo điều tra tháng 10 năm 1987 trên tờ The Nation đã phá vỡ câu chuyện về cách thức, trong một cuộc họp tháng 6 năm 1976 tại khách sạn Carrera ở Santiago, Kissinger đã ra lệnh cho quân đội ở các nước láng giềng Argentina bí mật đàn áp chống lại phần tử cánh tả và những người bất đồng chính kiến, hàng ngàn người đã bị giữ trong hơn 400 trại tập trung bí mật trước khi họ bị xử tử. Trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Argentina César Augusto Guzzetti, Kissinger cam đoan với ông rằng Hoa Kỳ là đồng minh, nhưng đã thúc giục ông "nhanh chóng trở lại bình thường" trước khi Quốc hội Hoa Kỳ tái lập và có cơ hội xem xét các biện pháp trừng phạt.
Rhodesia
Vào tháng 9 năm 1976, Kissinger tích cực tham gia vào các cuộc đàm phán liên quan đến Chiến tranh Bush của Tổng thống Rhodesia. Kissinger cùng với Thủ tướng John Vorster của Nam Phi, đã gây áp lực với Thủ tướng Rhodesia Ian Smith để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang chế độ người da đen ở Rhodesia. Với việc FRELIMO kiểm soát Mozambique và thậm chí Nam Phi rút lại sự hỗ trợ, việc cô lập Rhodesia đã gần hoàn tất. Theo cuốn tự truyện của Smith, Kissinger nói với Smith về sự ngưỡng mộ Kissinger đối với ông, nhưng Smith nói rằng ông nghĩ Kissinger đang yêu cầu ông ký vào "giấy chứng tử" của Rhodesia. Kissinger, mang sức nặng của Hoa Kỳ, và gây bất ngờ cho các bên liên quan khác để gây áp lực lên Rhodesia, đẩy nhanh sự chấm dứt của chế độ thiểu số.
Đông Timor
Quá trình phi thực dân hóa của Bồ Đào Nha khiến Mỹ chú ý đến thuộc địa Đông Timor cũ của Bồ Đào Nha, nằm trong quần đảo Indonesia và tuyên bố độc lập vào năm 1975. Tổng thống Indonesia Suharto là một đồng minh lớn của Mỹ ở Đông Nam Á và bắt đầu huy động quân đội Indonesia, chuẩn bị thôn tính nhà nước non trẻ, vốn ngày càng bị chi phối bởi đảng Fretilin cánh tả nổi tiếng. Vào tháng 12 năm 1975, Suharto đã thảo luận về kế hoạch xâm lược trong cuộc gặp với Kissinger và Tổng thống Ford tại thủ đô Jakarta. Cả Ford và Kissinger đều nói rõ rằng mối quan hệ của Hoa Kỳ với Indonesia sẽ vẫn bền vững và sẽ không phản đối việc thôn tính được đề xuất. Họ chỉ muốn nó được thực hiện "nhanh" và đề nghị rằng nó sẽ bị trì hoãn cho đến khi họ trở về Washington. Cuối cùng vào ngày 7 tháng 12, các lực lượng Indonesia đã xâm chiếm thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha. Theo Ben Kiernan, cuộc xâm lược và chiếm đóng đã dẫn đến cái chết của gần một phần tư dân số Đông Timor từ năm 1975 đến 1981.
Cuba
Vào tháng 2 năm 1976, Kissinger đã cân nhắc tiến hành các cuộc không kích vào các cảng và các căn cứ quân sự ở Cuba, cũng như triển khai các tiểu đoàn thủy quân lục chiến tại căn cứ của Hải quân Hoa Kỳ tại Vịnh Guantánamo, để trả thù cho quyết định của lãnh tụ Cuba Fidel Castro vào cuối năm 1975 quốc gia mới độc lập chống lại các cuộc tấn công từ Nam Phi và phần tử cánh hữu.
Cuộc khủng hoảng Ukraina năm 2014
Vào ngày 5 tháng 3 năm 2014, đúng 11 ngày trước cuộc trưng cầu dân ý ở Crưm về việc liệu Cộng hòa tự trị Crưm nên chính thức tái gia nhập Ukraina hay gia nhập nước láng giềng Nga, báo The Washington Post đã đăng một bài báo của Kissinger. Trong đó, ông cố gắng cân bằng mong muốn của người Ukraina, Nga và phương Tây về một nhà nước chức năng. Ông đã đưa ra bốn điểm chính:
Ukraina nên có quyền tự do lựa chọn các hiệp hội kinh tế và chính trị của mình, kể cả với châu Âu;
Ukraina không nên gia nhập NATO;
Ukraina nên được tự do thành lập bất kỳ chính phủ nào tương thích với ý chí của người dân. Các nhà lãnh đạo khôn ngoan của Ukraina sau đó sẽ chọn một chính sách hòa giải giữa các vùng khác nhau của đất nước họ. Ông đã tưởng tượng một vị thế quốc tế của Ukraina giống như của Phần Lan.
Ukraine nên duy trì chủ quyền đối với Crưm.
Kissinger cũng viết: "Phía tây nói tiếng Ukraina; phía đông chủ yếu nói tiếng Nga. Bất kỳ nỗ lực nào của một phe của Ukraina nhằm thống trị phe kia - như mô hình đã xảy ra - cuối cùng sẽ dẫn đến nội chiến hoặc tan rã."
Khác
Thể loại:Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ Thể loại:Ngoại trưởng Hoa Kỳ Thể loại:Người đoạt giải Nobel Hòa bình Thể loại:Nhà ngoại giao Hoa Kỳ Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Harvard Thể loại:Học giả về quan hệ quốc tế Thể loại:Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel Thể loại:Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Người viết hồi ký Mỹ Thể loại:Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai Thể loại:Lính Lục quân Hoa Kỳ Thể loại:Nhà văn Thành phố New York Thể loại:Người Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Chính khách Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Người Mỹ gốc Đức-Do Thái Thể loại:Nhà khoa học chính trị Mỹ Thể loại:Doanh nhân Thành phố New York Thể loại:Cựu sinh viên Harvard College Thể loại:Giảng viên Đại học Harvard Thể loại:Nhân vật trong Nội chiến Lào Thể loại:Quan hệ Hoa Kỳ-Liên Xô Thể loại:Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nhà văn phi hư cấu Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Chính khách Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Người thọ bách niên Mỹ Thể loại:Người thọ bách niên Đức
Pseudotrimezia itacambirae
Pseudotrimezia itacambirae là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Ravenna miêu tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudotrimezia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Glossopetalon texense
Glossopetalon texense là một loài thực vật có hoa trong họ Crossosomataceae. Loài này được (Ensign) H.St.John miêu tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Liên kết ngoài
Thể loại:Glossopetalon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942
Boykivske (huyện)
Huyện Boykivske (Бойківський район, chuyển tự: Boykivsʹkyi raion), trước kia Huyện Telmanove (Тельманівський район, chuyển tự: Telmanoves’kyi raion) là một huyện của tỉnh Donetsk thuộc Ukraina. Huyện Telmanove có diện tích 1340 kilômét vuông, dân số theo điều tra dân số ngày 5 tháng 12 năm 2001 là 35058 người với mật độ 26 người/km2. Trung tâm huyện nằm ở Boykivske.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Ukraina Thể loại:Tỉnh Donetsk
Danh sách phim Hàn Quốc năm 1953
Đây là danh sách phim được sản xuất tại Hàn Quốc vào năm 1953.
Liên kết
Thể loại:Danh sách phim Thể loại:Phim Hàn Quốc
Synallaxis scutata
Synallaxis scutata là một loài chim trong họ Furnariidae. Nó được tìm thấy ở Bolivia, Brazil và tây bắc Argentina. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng ẩm thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. thumb
Tham khảo
S Thể loại:Chim Argentina Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1859 Thể loại:Chim Brasil
Sông Tambo (Peru)
nhỏ|Sông Tambo tại Puerto Prad
Sông Tambo (tiếng Tây Ban Nha: Río Tambo) nằm tại Peru và chảy trên sườn đông của dãy Andes.
Tambo là một phần của đầu nguồn sông Amazon, khởi nguồn từ sông Apúrimac tại Nevado Mismi và sau đó trở thành sông Ene trước khi tạo thành sông Tambo. Sông Tambo được tạo thành tại -11.16556°N, -74.23528°W ở nơi hợp lưu giữa sông Perené và sông Ene, tại thị trấn Puerto Prado, 400 m trên mực nước biển. Sông chảy 70 km theo hướng đông ở phía đông nam của Gran Pajonal và sau đó chuyển hướng bắc, tổng chiều dài của sông là 159 km.
Tại -10.69917°N, -73.75611°W, sông Tambo hợp dòng với sông Urubamba, tại thị trấn Atalaya, 287 m trên mực nước biển, và sau đó được gọi là sông Ucayali.
Tham khảo
Tambo Tambo
Brachymenium apiculatum
Brachymenium apiculatum là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (P. Beauv.) Wijk & Margad. mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Liên kết ngoài
Thể loại:Brachymenium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Neodymi(III) fluoride
Hợp chất khác
NdF3 còn tạo một số hợp chất với N2H4, như NdF3·3N2H4·3H2O là tinh thể lục giác màu trắng, tan trong nước, tan ít trong metanol, etanol, d20 ℃ = 2,3547 g/cm³.
Tham khảo
Thể loại:Muối fluoride Thể loại:Hợp chất neodymi Thể loại:Muối halogen của kim loại
Jan Bohuszewicz
Jan Bohuszewicz (sinh ngày 7 tháng 2 năm 1878 - mất ngày 13 tháng 2 năm 1935) là một họa sĩ người Ba Lan.
Tiểu sử
Bohuszewicz học vẽ từ họa sĩ Józef Rapacki ở Warsaw. Ông đã tham gia tích cực trong cuộc Cách mạng Nga (1905), và sau đó ông chuyển đến Zakopane để tránh bị đàn áp. Vì lý do sức khỏe, ông chuyển đến Genoa (Ý) và từ đây ông dấn thân vào nhiều cuộc hành trình nghệ thuật ở Venice, Liguria, Chioggia, và Piedmont.
Bohuszewicz trở về thăm Ba Lan vào năm 1920 khi ông triển lãm các tác phẩm của mình tại Hiệp hội khuyến khích Mỹ thuật. Năm 1922, các tác phẩm của Bohuszewicz được trưng bày tại Paris, khoảng 50 tác phẩm đã được triển lãm vào thời điểm đó.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1878 Thể loại:Mất năm 1935 Thể loại:Họa sĩ Ba Lan Thể loại:Họa sĩ Ba Lan thế kỷ 20
Hội đồng Nhà nước Liên bang Nga
thumb|Phiên họp Hội đồng Nhà nước (6/9/2008) Hội đồng Nhà nước Liên bang Nga (Государственный совет Российской Федерации) là cơ quan tư vấn cho Tổng thống Nga về các vấn đề quan trọng của Liên bang Nga. Hội đồng được thành lập theo sắc lệnh của Tổng thống Putin ngày 1/9/2000.
Lịch sử
Sau cuộc đảo chính Xô viết năm 1991, Hội đồng Nhà nước Liên Xô được lập ra (9/1991), Hội đồng gồm Tổng thống các nước Cộng hòa thuộc Liên Xô với nhiệm vụ điều phối chính trị giữa các nước Cộng hòa. Hội đồng bị giải thể 26/12/1991 sau khi Liên Xô sụp đổ.
Nhiều ý kiến tái lập Hội đồng Nhà nước được đưa ra, Phó Thủ tướng Nga Sergey Shakhray (1995) và Anatoly Chubais (1996-1997). Đến khi Tổng thống Putin lên nắm quyền Hội đồng Nhà nước chính thức được tái lập.
Cuộc họp đầu tiên của Hội đồng diễn ra ngày 22/11/2000. Tổng thống Putin đã nói rằng Hội đồng Nhà nước là cơ quan hoạch định chính sách về mục đích chiến lược, và điều này là sự khác biệt quan trọng với cơ quan nhà nước khác.
Chủ tịch Hội đồng
Chủ tịch Hội đồng do Tổng thống đứng đầu, Chủ tịch Hội đồng hiện nay là Tổng thống Putin.
Thành viên
Thành viên của Hội đồng bao gồm:
Tổng thống có quyền quyết định bổ sung thành viên vào Hội đồng.
Đoàn Chủ tịch
Đoàn Chủ tịch có nhiệm vụ chuẩn bị cho phiên họp của Hội đồng. Đoàn Chủ tịch gồm 8 thành viên đại diện cho các khu vực của Liên bang và được thay phiên 6 tháng quyết định bởi Tổng thống.
Ủy ban Cố vấn
Ủy ban cố vần được thành lập năm 2007 với nhiệm vụ tư vấn cho các thành viên Hội đồng và Đoàn Chủ tịch. Các thành viên Ủy ban Cố vần đứng đầu các chuyên ngành do Tổng thống lựa chọn. Thành viên Ủy ban cố vấn không phải là thành viên Hội đồng Nhà nước.
Thư ký
Thư ký Hội đồng Nhà nước có nhiệm vụ:
Các Thư ký Hội đồng: 2000-2012 Alexander Abramov; 2012-nay Yuri Trutnev (trợ lý Tổng thống)
Tham khảo
Thể loại:Chính trị Nga Thể loại:Chính phủ Nga
Quốc lộ 9
Quốc lộ 9 dài 83,5 km, bắt đầu (km 0) tại thành phố Đông Hà – nơi giao nhau với Quốc lộ 1 – và chạy qua cửa khẩu Lao Bảo. Tuyến đường nổi tiếng trong Chiến tranh Việt Nam với Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh năm 1968. Ngày nay, nó là một phần của đường Xuyên Á AH16. Quốc lộ 9A là con đường nối hai nước Việt Nam và Lào và nằm hoàn toàn trong địa phận tỉnh Quảng Trị.
Lộ trình
Quốc lộ 9 xuất phát từ Đông Hà đến:
Lịch sử
Pháp xây dựng quốc lộ 9 vào năm 1930. Quốc lộ 9 có một vị trí địa lý rất quan trọng về mặt chiến lược. Do vậy, nó cắt ngang dãy núi Trường Sơn, đồng thời cũng cắt ngang đường mòn Hồ Chí Minh – một tuyến vận tải chiến lược từ Bắc vào Nam. Và để kiểm soát quốc lộ 9 với mục đích chính là ngăn chặn sự chi viện của quân đội nhân dân Việt Nam từ Bắc vào Nam, Mỹ đã thành lập 1 hệ thống căn cứ quân sự dày đặc dọc theo con đường này, từ Đông Hà lên đến Làng Vây. Trong đó có những căn cứ tiêu biểu như: Campcarol, Campfuller, Rockpile, Vendergrift, căn cứ Khe Sanh và căn cứ Làng Vây.
Năm 1959, khi ở miền Nam diễn ra phong trào "tố cộng, diệt cộng", những người lính Quân đội nhân dân Việt Nam không thể chịu nổi sự đàn áp, bắt bớ, giam cầm của chế độ Ngô Đình Diệm, nên họ đã nổi dậy, tự vũ trang để đánh lại. Do muốn biết được tình hình chiến sự ở miền Nam như thế nào, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã thiết lập đường mòn Hồ Chí Minh với mục đích chính là có đường dây giao liên để thông tin liên lạc. Lúc đầu, tuyến đường này đi theo những con đường mòn của người dân tộc. Trong giai đoạn đầu (1959–1964), tuyến đường này đang phải tuyệt đối giữ bí mật vì nó nằm trong vùng kiểm soát của Mỹ – Việt Nam Cộng hòa. Và để giữ bí mật trong lúc vượt qua quốc lộ 9, những người giao liên đi trên con đường này có một câu khẩu hiệu rất nổi tiếng: "Đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng". nhỏ|226x226px|Quốc lộ 9D đoạn giao cắt với [[đường sắt Bắc Nam (Tp Đông Hà, tỉnh Quảng Trị)]]
Quốc lộ 9D
Ngày 21 tháng 7 năm 2017, Bộ Giao thông vận tải ban hành Quyết định số 2140/QĐ–BGTVT về việc chuyển các tuyến đường tỉnh 576b, 572 và một số đoạn tuyến đường tỉnh 754, 571 của tỉnh Quảng Trị thành Quốc lộ 9D và giao Tổng Cục Đường bộ Việt Nam quản lý khai thác và bảo trì. Theo đó, điểm đầu của tuyến km0+00 tại cảng Cửa Việt, thuộc địa phận thị trấn Cửa Việt đi theo ĐT576b qua cầu Cửa Tùng, gặp ĐT574 và đoạn tuyến 572, đến Quốc lộ 1 và đi lên đường Hồ Chí Minh nhánh Đông đến thị trấn Bến Quan, huyện Vĩnh Linh tại km 1053+100/ĐHCMĐ, cũng là điểm cuối của tuyến. Tổng chiều dài tuyến là 45,937 km (không tính đoạn trùng với quốc lộ 1).
Hiện tại
Trong suốt cuộc chiến tranh Việt Nam, quân đội Mỹ đã rải thuốc diệt cỏ xuống nhiều tỉnh ở Việt Nam, trong đó có tỉnh Quảng Trị. Lượng chất độc dioxin được tìm thấy nhiều nhất ở tuyến đường mòn Hồ Chí Minh và tuyến quốc lộ 9. Vì thế, đến nay Quảng Trị vẫn còn phải gánh chịu những hậu quả nặng nề do chất độc màu da cam.
Vào những năm 1960, quốc lộ 9 chỉ là một con đường rải đá, nhỏ hẹp. Để phát triển kinh tế hai nước Việt Nam và Lào, ngày nay người ta đầu tư xây dựng quốc lộ 9 cũng như hệ thống cầu cống trên tuyến đường này tốt hơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đường bộ Quảng Trị 9A Thể loại:Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Du lịch Quảng Trị Thể loại:Đường Xuyên Á Thể loại:Địa danh trong Chiến tranh Việt Nam
Meşelitürkmenler, Bafra
Meşelitürkmenler là một xã thuộc huyện Bafra, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 722 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun
Villanueva Mesía
Villanueva Mesía là một đô thị ở tỉnh Granada, cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 2158 người. Diện tích đô thị này là 11,18 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 489 m trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Granada
Toxorhina mesorhyncha
Toxorhina mesorhyncha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Toxorhina Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Ngổ trâu
Ngổ trâu (danh pháp hai phần: Enydra fluctuans Lour. ), còn gọi là ngổ đắng, ngổ đất, ngổ thơm, ngổ hương, cúc nước, cần nước, miền Nam gọi là rau ngổ hoặc ngổ cộng, là loài cây thuốc thuộc họ Cúc.
Đặc điểm
Ngổ trâu mọc dưới nước, sống nổi hoặc ngập nước, phân cành nhiều, có mắt. Lá dài, không cuống, mọc đối hay từng ba cái một; phiến hẹp, nhọn, bìa có răng thưa. Thân dài hàng mét, thân hình trụ nhẵn không lông, phân cành nhiều, có mắt, không lông. Lá ngổ trâu mọc đối, không cuống, phía dưới ôm vào thân, mép có răng cưa, dài khoảng 5 cm, rộng 6–10 mm. Cụm hoa hình đầu, không cuống, hoa mọc ở nách lá, hay ngọn, có màu trắng hoặc lục nhạt; 4 lá bắc hình trái xoan. Toàn hoa ống, hoa ngoài là hoa cái hình thìa lìa, có tràng và chia 3 thùy, hoa trong lưỡng tính, hình ống có tràng hoa xẻ 5 răng. Nhị 5, bao phấn có tai nhọn và ngắn. Bầu hình trụ cong. Quả bế không mào lông.
Ngổ trâu mọc nhiều ở các ao hồ tại Việt Nam. Ngoài ra còn thấy có ở Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan, Trung Quốc.
Ngổ trâu dễ bị lẫn với ngổ (Limnophila aromatica) mà miền Nam gọi là ngò om. So với ngò om, thân ngổ trâu to cao hơn, mùi ít hăng hơn, ít tinh dầu hơn. Ngổ trâu không dùng làm gia vị kèm theo rau mùi, húng quế trong các món canh chua như ngò om mà dùng để xào với thịt bò hay tép, ăn kèm mắm kho, lươn um.
Y học cổ truyền
Theo Giáo sư Phạm Hoàng Hộ: Ruộng và trồng ở bình nguyên để làm rau. Chứa enhidrin, bổ thần kinh, trị bịnh vì xáo trộn ở mật, trị băng huyết, thổ huyết, xổ, trị ăn khó tiêu, làm tốt da.
Trương Chí Kiên
Trương Chí Kiên (sinh tháng 5 năm 1934) là Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Ông từng giữ chức Chính ủy Quân khu Thành Đô.
Vương Chiêu Quân
Vương Chiêu Quân (chữ Hán: 王昭君), cũng gọi Minh phi (明妃) hoặc Minh Quân (明君), là một nhân vật chính trị thời nhà Hán, nguyên là cung nhân của Hán Nguyên Đế, rồi trở thành vợ của Thiền vu Hung Nô là Hô Hàn Tà.
Trương Chí Kiên
Tiểu sử
Trương Chí Kiên sinh tháng 5 năm 1934, người Văn Hỷ, tỉnh Sơn Tây. Tháng 7 năm 1951, ông tham gia quân đội, học tại Trường Bộ binh số 31. Tháng 1 năm 1953, ông trở thành giáo viên văn hóa Bệnh viện Hậu cần Sư đoàn Bộ binh. Tháng 6 năm 1954, ông học tại Trường Tham mưu Chí nguyện quân. Tháng 2 năm 1956, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Tháng 5 năm 1978, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Sư đoàn Lục quân. Tháng 7 năm 1979, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Quân đoàn Lục quân. Tháng 12 năm 1980, ông được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Lục quân. Tháng 5 năm 1983, ông được bổ nhiệm làm Quân đoàn trưởng Quân đoàn 67 Lục quân, Quân khu Tế Nam.
Vương Chiêu Quân
Với sắc đẹp khiến chim phải sa xuống - được ví là Lạc nhạn (落雁) cùng điển tích Chiêu Quân xuất tái (昭君出塞), câu chuyện về Chiêu Quân trở thành một hình ảnh Hòa thân, là đề tài sáng tác phổ biển của thi ca, nghệ thuật. Vương Chiêu Quân đi vào lịch sử Trung Quốc như một người đẹp hòa bình, trở thành một trong Tứ đại mỹ nhân của lịch sử Trung Quốc.
Tên gọi
Vương Chiêu Quân tên thật là Tường (薔, 牆, 檣 hoặc 嬙 ), tự là Chiêu Quân (昭君), cũng trong Hậu Hán thư lại nói "tên Chiêu Quân, tự là Tường", người ở quận Nam (南郡; nay là huyện Hưng Sơn, tỉnh Hồ Bắc).
Trương Chí Kiên
Tiểu sử
Tháng 6 năm 1985, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân khu, Phó Tư lệnh Quân khu Tế Nam. Tháng 11 năm 1992, ông được bổ nhiệm giữ chức Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân khu Bắc Kinh, Phó Tư lệnh Quân khu Bắc Kinh kiêm Tư lệnh Khu Phòng vệ Bắc Kinh.
Tháng 12 năm 1993 đến tháng 5 năm 1999, ông giữ chức Phó Bí thư Đảng ủy Quân khu, Bí thư Đảng ủy Quân khu và Chính ủy Quân khu Thành Đô.
Vương Chiêu Quân
Tên gọi
Cái tên [Chiêu Quân; 昭君] có một ý nghĩa rất lớn. Sách Thuyết văn (说文) nói: 「"Chiêu, nhật minh dã"; 昭，日明也. 」, có nghĩa chữ "Chiêu" là nói đến ánh sáng của mặt trời, mà mặt trời khi xưa thường ví Thiên tử. Còn như "Quân", là một phong hiệu từ thời Tiên Tần dùng cho các vương thất công tử, như Mạnh Thường quân hay Xuân Thân quân, đời nhà Hán thường hay phong tước Quận quân cho các nữ quý tộc (như chị cùng mẹ của Hán Vũ Đế là Tu Thành quân Kim Tục), hoặc lại có lệ đặt tên con gái theo chữ này, như Hứa Bình Quân, Hoắc Thành Quân và Vương Chính Quân.
Cái tên "Chiêu Quân", ý nói Hán Hoàng rọi sáng Hung Nô, một biểu trưng rất lớn, nên nhiều người cho rằng "Vương Chiêu Quân" là có được tên này chỉ sau khi Vương thị được chọn làm vợ cho Thiền vu. Thời nhà Tấn, Tư Mã Chiêu được tôn làm Vũ Hoàng đế, kị húy "Chiêu", do đó Chiêu Quân bị sửa thành [Minh Quân; 明君], sử thường gọi là [Minh phi; 明妃].
Trương Chí Kiên
Tiểu sử
Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XV. Ông cũng là đại biểu Quốc hội khóa VII (1988-1993) và khóa VIII (1993-1998).
Vương Chiêu Quân
Nhập cung Hán
Hành trạng của Vương Chiêu Quân được ghi tương đối vắn tắt, đều chỉ tìm thấy trong mục "Truyện về Hung Nô" của cả hai sách Hán thư và Hậu Hán thư. Theo cả hai sách này ghi lại, Chiêu Quân tiến vào Hán cung của Hán Nguyên Đế, thân phận là một Gia nhân tử, tức hàng phi tần vô danh không có tước hiệu trong chế độ nhà Hán. Năm Cánh Ninh nguyên niên (33 TCN), Thiền vu Hung Nô là Hô Hàn Tà (呼韓邪) đến kinh đô Trường An để tỏ lòng thần phục nhà Hán, đề nghị được trở thành con rể của Nguyên Đế. Hoàng đế thuận theo, ban cho cho 5 cung nhân trong hậu cung, và một trong số ấy là Vương Chiêu Quân.
Sách Hậu Hán thư có nói khá chi tiết về câu chuyện của Chiêu Quân, khi ấy Chiêu Quân nhập cung nhiều năm mà chưa từng được diện Thánh, oán hận, bẩm Dịch đình lệnh tự tiến cử mình đi Hung Nô. Khi đến triều bái kiến, nàng được tả 「"Phong dung tịnh sức, quang minh Hán cung. Cố cảnh bùi hồi, tủng động tả hữu"; 豐容靚飾，光明漢宮，顧景裴回，竦動左右. 」. Trông thấy Chiêu Quân như vậy, Hán Nguyên Đế kinh ngạc, muốn lưu lại nhưng không thể thất tín, bèn luyến tiếc để Chiêu Quân đi. Từ đó Chiêu Quân trở thành vợ của Hô Hàn Tà, xưng hiệu Yên chi (閼氏), là tên hiệu những người vợ có địa vị của các Thiền vu Hung Nô. Trước khi cưới Chiêu Quân, Hô Hàn Tà đã có khá nhiều Yên chi, trong đó có Chuyên Cừ Yên chi (颛渠阏氏) và Đại Yên chi, người sinh ra con trưởng Phục Chu Luy Nhược Đề của Hô Hàn Tà.
Trương Chí Kiên
Tham khảo
Thể loại:Chính ủy Quân khu Thành Đô Thể loại:Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc Thể loại:Người Sơn Tây (Trung Quốc) Thể loại:Đại biểu Nhân đại toàn quốc khóa VIII Thể loại:Đại biểu Nhân đại toàn quốc khóa VII
Vương Chiêu Quân
Nhập cung Hán
Sau khi về Hung Nô, Chiêu Quân lại được Hô Hàn Tà theo lệ lập làm Yên chi với phong hiệu Ninh Hồ Yên chi (寧胡阏氏), trong đó hai chữ "Ninh Hồ" về mặt chữ Hán có nghĩa là "Yên ổn người Hồ". Theo phân tích, "Chiêu Quân" cùng "Ninh Hồ" về căn bản đều là những cái tên mang màu sắc chính trị lớn, không hề tầm thường. Hai cái tên này đối ứng nhau, mang hàm nghĩa chính trị tương quan giữa Hán và Hung Nô, kết quả khiến Vương Chiêu Quân mang trọng trách làm cầu nối giữa hai nước.
Cuộc sống ở Hung Nô
Từ khi làm Yên chi của Hô Hàn Tà, Vương Chiêu Quân tại Hung Nô đã sinh được 1 người con trai, tên gọi là Y Chư Trí Nha Sư (伊屠智牙師), về sau có xưng hiệu là Hữu Nhật Trục vương (右日逐王). Nhưng vấn đề này Hậu Hán thư ghi Chiêu Quân sinh 2 con trai. Theo thể chế Hung Nô, "Nhật Trục vương" thuộc về sở hạt của Tả Hiền vương (左賢王), quản lý các bộ phía Đông của Hung Nô, thường đều lấy con trai của Thiền vu đảm nhiệm.
Năm Kiến Thủy thứ 2 (31 TCN), Hô Hàn Tà chết, con trai lớn của Hô Hàn Tà lên làm Thiền vu tiếp theo, tên là Phục Chu Luy Nhược Đề (復株累若鞮). Chiêu Quân muốn trở về Trung Quốc, nhưng Hán Thành Đế đã buộc Chiêu Quân phải theo tập quán nối dây của người Hung Nô và Chiêu Quân phải làm Yên chi của Phục Chu Luy Nhược Đề. Trong cuộc hôn nhân mới này Chiêu Quân có hai người con gái, Tu Bốc Cư Thứ (須卜居次) và Đương Vu Cư Thứ (當于居次). Con gái cả tên [Vân; 云], chồng là Tu Bốc Đương (須卜當), nên gọi ["Tu Bốc Cư Thứ"], trong đó "Cư Thứ" ý là công chúa. Con gái thứ không rõ tên.
Năm Hồng Gia nguyên niên (20 TCN), Phục Chu Luy Nhược Đề qua đời. Không rõ khi nào Vương Chiêu Quân qua đời, được táng tại Thanh Trủng. Thời Hán Bình Đế, Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân lâm triều xưng chế, đem Tân Đô hầu Vương Mãng bỉnh chính quốc sự, con gái của Vương Chiêu Quân là Tu Bốc Cư Thứ vào Trường An để hầu Thái hoàng thái hậu, được thưởng hậu. Sau đó, Vương Mãng lập nhà Tân, cùng Hung Nô tranh chấp, đến năm Thiên Phượng nguyên niên (14), vợ chồng Tu Bốc Cư Thứ tại Trường An khuyên Hung Nô nghị hòa, nên phong cháu trai của Chiêu Quân là Vương Hấp (王歙) tước hiệu Hòa Thân hầu (和親侯).
Họa công khí thị
Có một truyền thuyết về Vương Chiêu Quân, gọi là Họa công khí thị (畫工棄市). Sách Tây Kinh tạp ký (西京雜記) cuối đời Hán có ghi lại câu chuyện này như sau: 元帝後宮既多，不得常見，乃使畫工圖形，案圖召幸之. 諸宮人皆路畫工，多者十萬，少者亦不減五萬. 獨王牆不肯，遂不得見. 匈奴入朝，求美人為闊氏，於是上案圖，以昭君行. 及去，召見，貌為後宮第一，善應對，舉止閑推. 帝悔之，而名籍已定，帝重信於外國，故不復更人. 乃窮案其事，畫工皆棄市，籍其家，資皆巨萬. 畫工有杜陵毛延壽，為人形，醜好老少，必得其真. 安陵陳敞，新豐劉白、龔寬，並工為牛馬飛鳥眾勢，人形好醜，不逮延壽. 下杜陽望，亦善畫，尤善布色. 樊育亦善布色. 同日棄市. 京師畫工，於是差稀.
.
Vì số phi tần trong hậu cung của Hán Nguyên Đế quá đông, nên Hoàng đế lệnh họa sư vẽ lại chân dung, dựa vào nhan sắc mà sẽ triệu hạnh. Các cung phi thường lo lót tiền cho họa sĩ để được vẽ cho đẹp, nhiều là 10 vạn tiền, ít cũng 5 vạn tiền. Chỉ có nàng Vương Tường không chịu đút lót, do đó chân dung không đến được Hoàng đế.
Khi ấy Hung Nô đến chầu, xin cầu mỹ nhân để làm Yên chi. Nguyên Đế lựa chọn trong số chân dung, thấy Chiêu Quân tầm thường, nên chọn để phái đi Hung Nô. Trước khi đi thì Nguyên Đế triệu kiến nàng, diện mạo sáng ngời, trong cung không ai bì kịp, hơn nữa am hiểu đối đáp, cử chỉ trầm tĩnh văn nhã. Nguyên Đế thực sự hối hận, nhưng chuyện đã định, mà Nguyên Đế đối với ngoại quốc luôn chú trọng tín nghĩa, cho nên không hề thay đổi. Nguyên Đế liền điều tra rõ chuyện này, phát hiện thực trạng họa sĩ nhận hối lộ, đều đem đi trảm thị chúng giữa chợ, thu được gia sản thực kếch xù do hối lộ.
Bọn họa sĩ ấy có Mao Diên Thọ người Đỗ Lăng, chuyên vẽ chân dung người, vô luận xấu mỹ lão thiếu, hắn đều có thể họa lại thực sự y người thật. Lại có người An Lăng là Trần Sưởng, người Tân Phong là Lưu Bạch cùng Cung Khoan, đều là vẽ chim bay ngựa phi, vẽ nhân vật thì thua Mao Diên Thọ. Người Hạ Đỗ là Dương Vọng cũng am hiểu vẽ nhân vật, đặc biệt giỏi về tô màu. Bọn họ một ngày bị giết, nhất thời trong kinh thiếu hụt họa sĩ.
Câu chuyện bức tranh chân dung của Vương Chiêu Quân gắng liền với Mao Diên Thọ tương đối nổi tiếng, gần như truyền thuyết và dị bản về sau của Vương Chiêu Quân đều sẽ đề cập việc bị Mao Diên Thọ vẽ xấu hoặc lấp liếm chân dung đi. Lại có thuyết khác nói rằng khi vẽ Chiêu Quân, Mao Diên Thọ đã vẽ thêm một nốt ruồi dưới khóe mắt và tâu với Hán Nguyên Đế đó là 「Thương phu trích lệ; 伤夫滴泪」 hoặc 「Thương phu lạc lệ chí; 伤夫落泪痣」, ám chỉ nốt ruồi biểu thị người đó có tướng sát chồng. Vì vậy Hán Nguyên Đế không cho vời nàng tới tận khi Chiêu Quân bị cống sang Hung Nô. Một thuyết khác thì Chiêu Quân tài hoa tự vẽ chân dung của mình, nhưng bức tranh đó bị Mao Diện Thọ điểm thêm nốt ruồi.
Nhà sử học Ngô Căng (吴兢) thời Đường đã cho ra một dị bản về câu chuyện của nàng như sau: thumb|trái|250px|"Tứ đại mỹ nhân" - Ban Chiêu, Triệu Phi Yến, Chiêu Quân và Lục Châu. 舊史五嬙字昭君，漢元帝時，匈奴入朝，詔以嬙配之，號胡閼氏. 一說漢元帝後宮既多，不得常見，乃使畫工圖其形，案圖召幸. 宮人皆賂畫工，多者十萬，少者亦不減五萬. 昭君自恃容貌，獨不肯與. 工人乃醜圖之，遂不得見. 及後匈奴入朝，選美人配之，昭君之圖當行. 及入辭，光彩射人，悚動左右. 天子方重失信外國，悔恨不及，窮案其事，畫工有杜陵毛延壽，為人形，醜好老少，必得其真. 安陵陳敞，新豐劉白龔寬，並工狗馬，人形不逮延壽. 下杜陽望樊青，尤善布眾色. 皆同日棄市，籍其資財. 漢人憐昭君遠嫁，為作歌詩. 始武帝以江都王建女細君為公主，嫁烏孫王昆莫，令琵琶馬上作樂，以慰其道路之思. 其送明君亦然. 晉文王諱"昭"，故晉人改為"明君". 石崇有妓曰綠珠，善歌舞. 以此曲教之，而自制《王明君歌》，其文悲雅，"我本漢家子"是也. .
Sử xưa, có nàng Tường, tự Chiêu Quân. Thời Hán Nguyên Đế, Hung Nô nhập triều, lấy Tường ban, hiệu Hồ Yên chi.
Hán Đế trọng tín với ngoại quốc, không thể phản kháng, hối hận không kịp. Hoàng đế bèn cho dò hỏi rốt cuộc là chuyện gì, điều tra ra được họa sư người Đỗ Lăng là Mao Diên Thọ có liên quan, lại điều tra ra thêm Trần Sưởng người An Lăng, Lưu Bạch Cung Khoan người Tân Phong, đều bị chém đầu thị chúng, tịch thu của cải.
Người Hán vì thương cảm Chiêu Quân bị gả xa, làm thi ca. Lấy tiền lệ Hán Vũ Đế lấy con gái của Giang Đô vương Kiến là Tế Quân làm Công chúa gả cho Ô Tôn vương Côn Mặc, Nguyên Đế lệnh tấu đàn tỳ bà lên mua vui, muốn tiễn giai nhân lên đường. Tấn Văn vương húy Chiêu, nên về sau nàng cũng bị sửa lại thành "Minh Quân". Có ca nữ của Thạch Sùng là nàng Lục Châu, giỏi ca vũ, tự chế tác vũ khúc, xưng gọi "Vương Minh Quân ca", lời văn bi nhã.
Oán hận xin đi
Sách Hậu Hán thư cho rằng, Hán Nguyên Đế đã từng gặp Vương Chiêu Quân nhưng không biết cảm nhận vẻ đẹp của nàng. Chiêu Quân vô cùng thất vọng và đau khổ sau nhiều năm sống cô độc trong cung cấm. Khi Hô Hàn Tà đến cầu thân, Chiêu Quân đã "oán hận", tự nguyện xin gả cho Hô Hàn Tà như một quyết định phản kháng.
Còn trong Cầm Thao (琴操) của Thái Ung, ghi lại một hành trạng của Vương Chiêu Quân như sau: nhỏ|phải|250px|Thanh Trủng tại Nội Mông Cổ 王昭君者. 齐国王穰女也. 昭君年十七时. 颜色皎洁. 闻于国中. 穰见昭君端正闲丽. 未尝窥看门户. 以其有异于人. 求之皆不与. 献于孝元帝. 以地远既不幸纳. 叨备后宫. 积五六年. 昭君心有怨旷. 伪不饰其形容. 元帝每历后宫. 疏略不过其处. 后单于遣使者朝贺. 元帝陈设倡乐. 乃令后宫妆出. 昭君怨恚日久. 不得侍列. 乃更修饰. 善妆盛服. 形容光辉而出. 俱列坐. 元帝谓使者曰：单于何所愿乐. 对曰：珍奇怪物. 皆悉自备. 惟妇人丑陋. 不如中国. 帝乃问后宫. 欲一女赐单于. 谁能行者起. 于是昭君喟然越席而前曰：妾幸得备在后宫. 粗丑卑陋. 不合陛下之心. 诚愿得行. 时单于使者在旁. 帝大惊悔之. 不得复止. 良久太息曰：朕已误矣. 遂以与之. 昭君至匈奴. 单于大悦. 以为汉与我厚. 纵酒作乐. 遣使者报汉. 送白璧一双、骏马十匹、胡地珠宝之类. 昭君恨帝始不见遇. 心思不乐. 心念乡土. 乃作怨旷思惟歌曰云云. 昭君有子曰世违. 单于死. 子世违继立. 凡为胡者. 父死妻母. 昭君问世违曰：汝为汉也. 为胡也. 世违曰：欲为胡耳. 昭君乃吞药自杀. 单于举葬之. 胡中多白草. 而此冢独青.
.
Vương Chiêu Quân, là con gái Vương Nhương người nước Tề. Năm 17 tuổi, nhan sắc rực rỡ, nổi tiếng đến trong nước. Vương Nhương thấy con gái diễm lệ, trì trệ mãi chưa chịu ưng mối hôn sự nào. Vì tự thấy con gái hơn người, nên cầu toàn vô cùng, cuối cùng đem dâng cho Nguyên Đế. Vì đất xa xôi nên chưa sủng hạnh ngay, (Chiêu Quân) bị đem bỏ trong hậu cung. Mòn mỏi chờ đợi 6 năm trời chưa từng sủng hạnh qua, nên Chiêu Quân từ đó sinh oán hận. Mỗi khi Nguyên Đế triệu hạnh hậu cung, chưa từng ngó đến nàng.
Sau đó, Thiền vu cử sứ giả đến triều hạ, Nguyên Đế bày biện lễ nhạc, triệu hậu cung ra tiếp đãi. Chiêu Quân bị bỏ quên lâu ngày, khi ấy quyết định ăn mặc đẹp đẽ, trang điểm kỹ lưỡng, dung nhan của nàng càng phát huy sáng ngời. Nguyên Đế hỏi sứ giả rằng: "Thiền vu vui thích cái gì nhất?", sứ giả nói:"Trân kỳ bảo vật, chỗ chúng thần đều có. Riêng phụ nữ rất xấu xí, không bằng Trung Quốc". Hán Nguyên Đế nghe thế bèn quay ra hỏi hậu cung, ai tình nguyện được ban cho Thiền vu. Chiêu Quân bùi ngùi tịch mịch bước ra thưa:"Thiếp theo chỉ vào hậu cung, thân người xấu xí ti lậu, không hợp ý của bệ hạ, chưa từng được sủng hạnh qua, xin được theo Thiền vu".
Khi ấy Hán Nguyên Đế trông thấy nhan sắc của nàng, rất hối hận nhưng do sứ giả của Hung Nô kề bên, không tiện nuốt lời, chỉ than: "Trẫm thực lầm rồi!".
Sau khi Chiêu Quân đến Hung Nô, Thiền vu trông thấy nhan sắc của nàng bèn rất vui, cho rằng Hán Đế đãi mình rất hậu, sai sứ giả dâng 1 đôi ngọc trắng, 10 thớt tuấn mã kèm rất nhiều hòm châu báu. Chiêu Quân hận Nguyên Đế từ đầu không chịu gặp mình, buồn bực không vui, lại nhớ quê cha đất tổ, bèn làm một bài Oán kháng tư duy ca. Chiêu Quân sinh một con, tên Thế Vi. Khi Thiền vu chết, tập tục cha chết thì con cưới mẹ, nên Thế Vi lại cưới Chiêu Quân. Nàng không chịu được việc này, hỏi hắn:"Ngươi là người Hán, hay là người Hồ?", Thế Vi đáp:"Muốn là Hồ", Chiêu Quân bèn nuốt thuốc tự sát. Thiền vu cho cử táng.
Ở xứ Hồ nhiều cây trắng, nhưng riêng mộ của nàng chỉ độc một màu xanh.