cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lưu Diệp (Tam Quốc)
Phục vụ Lưu Huân
Khi ấy binh lực của Huân mạnh mẽ ở khoảng Giang, Hoài, Tôn Sách ghét ông ta, sai sứ dùng điệu thấp dâng lễ hậu, gởi thư nói với Huân rằng: "Tông dân ở Thượng Liễu mấy lần khi dễ nước của bề dưới, (bề dưới) giận chúng cả năm rồi. Nếu đánh chúng thì đường xá không tiện, nên (bề dưới) mong nhờ nước của bề trên trừng phạt chúng. Thượng Liễu rất sung túc, chiếm được nó có thể làm giàu cho nước, (bề dưới) xin ra quân làm ngoại viện." Huân tin là thật, lại nhận được châu báu, vải sắn của Sách, lấy làm vui vẻ. Mọi người ở trong ngoài đều chúc mừng, một mình Diệp thì không. Huân hỏi tại sao, Diệp đáp: "Thượng Liễu dẫu nhỏ, tường chắc hào sâu, đánh khó giữ dễ, không thể chiếm lấy trong một tuần, thì binh sĩ mệt mỏi ở ngoài, mà trong nước trống rỗng. Sách thừa cơ tập kích chúng ta, thì hậu phương không thể giữ nổi. Như thế tướng quân tiến không thể khuất kẻ địch, lui không còn chỗ để về. Nếu như ra quân, vạ đến nơi rồi." Huân không nghe, dấy binh đánh Thượng Liễu, Sách quả nhiên tập kích phía sau. Huân cùng đường, bèn chạy đến chỗ Tào Tháo.
Phục vụ Tào Tháo
Tào Tháo đến Thọ Xuân, bấy giờ ở biên giới Lư Giang có sơn tặc Trần Sách tụ tập mấy vạn người, chiếm cứ nơi hiểm trở. Trước đây Tào Tháo sai thiên tướng tìm diệt, nhưng không thể bắt được. Tào Tháo hỏi liêu thuộc, có thể đánh hay không? Mọi người đều cho rằng núi cao ngất mà hang khe hiểm trở, giữ dễ đánh khó; lại cho rằng không được thì chẳng đủ lấy làm tổn thất, được thì chẳng đủ lấy làm ích lợi. Diệp nói: "Bọn Sách là chuyện vặt, nhân loạn chiếm chỗ hiểm, rồi nương tựa vào nhau vì sức mạnh, chứ chẳng có chức tước và uy tín để khuất phục lẫn nhau. Khi xưa thiên tướng thiếu lực lượng, mà Trung Quốc chưa yên, nên Sách dám lấy chỗ hiểm để giữ. Nay thiên hạ gần định, thì ai thần phục sau phải chịu tội chết trước. Ôi sợ chết ham thưởng, ngu khôn giống nhau, nên Quảng Vũ quân (tức Lý Tả Xa) bày kế cho Hàn Tín, bảo rằng uy danh của ông ta đủ để trước đánh tiếng sau ra tay mà thu phục nước láng giềng vậy. Hà huống đức của minh công được nhân dân trông ngóng, đầu tiên treo thưởng, rồi đại quân kéo đến, vào ngày tuyên bố mệnh lệnh, cửa quân mở ra thì giặc cũng tự tan vỡ đấy." Tháo cười nói: "Điều khanh nói sắp xảy ra rồi." Tháo bèn sai mãnh tướng đi trước, đại quân theo sau, đến thì đánh bại Sách, như Diệp mưu tính. Tháo quay về, vời Diệp làm Tư không Thương tào duyện.
Tháo trưng Diệp cùng bọn Tưởng Tế, Hồ Chất, Trần Kiểu, Từ Tuyên, đều là danh sĩ, đương thời gọi là Dương Châu ngũ sĩ. Mỗi khi nghỉ ngơi ở đình truyền, mọi người luôn bàn luận với nhau, đêm ngày không thôi. Những vấn đề được họ xem trọng là: trong thì nói về tiên hiền các nơi, cố thủ ngăn giặc, tiến thoái hành quân; ngoài thì nói về thay đổi của địch, hư thực này kia, thuật của chiến tranh. Riêng Diệp một mình ngồi trong xe, rốt cục không nói lời nào. Tế lấy làm lạ, hỏi tại sao, Diệp đáp rằng: "Đối đáp với minh chủ chẳng thể không có quan điểm tương đồng, quan điểm có thể học mà được ru?" Đến khi gặp Tào Tháo, Tháo quả nhiên hỏi về tiên hiền Dương Châu, tình hình giặc giã. Bốn người tranh nhau trả lời, đợi lượt mà nói. Gặp lại cũng như vậy, Tháo vẫn vui vẻ trò chuyện với họ; còn Diệp rốt cục không nói gì; bốn người đều cười ông. Sau đó có dịp Tháo chẳng còn gì để hỏi, Diệp bèn ví von để đánh động Tháo, ông ta vừa hiểu ra thì Diệp dừng ngay. Cứ như thế 3 lần. Ý định của Diệp là dùng lời ví von để bày ra quan điểm, muốn gặp riêng nhằm nói hết lời trọng yếu, không muốn bàn chuyện phiếm cùng mọi người. Tháo nắm được lòng dạ của Diệp, bèn rời đi, ít lâu sau lấy bốn người kia làm Huyện lệnh, còn Diệp được trao chức trách để làm tâm phúc của ông ta. Mỗi khi Tháo gặp vấn đề nghi nan, liền viết hàm hỏi Diệp, có đêm gởi đi vài mươi lần.
Phục vụ Tào Phi
Năm Hoàng Sơ đầu tiên (220), triều đình lấy Diệp làm Thị trung, ban tước Quan nội hầu. Tào Ngụy Văn đế Tào Phi hỏi quần thần tính xem Thục Hán Chiêu Liệt đế Lưu Bị có muốn ra quân đánh Đông Ngô để báo thù cho Quan Vũ hay không? Mọi người đều nói: "Thục là nước nhỏ, danh tướng chỉ có Vũ. Vũ chết quân phá, nước nhà lo âu, không thể lại đánh." Diệp một mình nói: "Thục dẫu nhỏ yếu, nhưng mưu tính của Bị là dựa vào oai võ để tự cường, thế ắt dụng nhiều binh để bảo với người rằng mình có thừa. Vả lại Quan Vũ với Bị, nghĩa là vua tôi, ơn như anh em; Vũ chết mà không thể dấy quân báo thù, thì không vẹn cái phận thủy chung." Sau đó Thục quả nhiên ra binh đánh Ngô. Ngô dốc cả nước chống lại, rồi sai sứ xưng phiên. Triều thần đều chúc mừng, một mình Diệp nói: "Ngô dựa vào Giang, Hán cách trở, không có lòng thần phục lâu dài. Bệ hạ dẫu đức sánh ngang Hữu Ngu, nhưng tính của bọn giặc lại chưa chịu cảm hóa. Gặp nạn xin làm bề tôi, ắt khó mà tin được. Bên ấy ắt ngoài ép trong quẫn, nên mới gởi sứ giả đấy, có thể nhân lúc họ khốn cùng, tập kích mà giành lấy. Ôi một ngày thả địch, để lo mấy đời, không thể không xét vậy." Quân Thục thua chạy, Ngô không giữ lễ phiên thần nữa, đế muốn dấy binh trừng phạt, Diệp cho rằng: "Họ mới đắc chí, trên dưới đồng lòng, lại cách trở sông hồ, khó lòng vội vàng." Đế không nghe.
Năm thứ 5 (224), đế đến cửa sông Tứ thuộc Quảng Lăng, mệnh cho các cánh quân ở Kinh Châu, Dương Châu cùng tiến. Hội họp quần thần, đế hỏi: "(Tôn) Quyền sẽ tự đến chăng?" Mọi người đều nói: "Bệ hạ thân chinh, Quyền sợ hãi, ắt dốc cả nước ứng phó. Lại không dám đem đại quân gởi gắm cho kẻ dưới, ắt sẽ tự cầm quân mà đến." Diệp nói: "Hắn cho rằng bệ hạ muốn lấy tấm thân quý giá lôi kéo mình, rồi giao việc vượt qua sông hồ cho biệt tướng, ắt kìm binh đợi việc, chưa có tiến thoái đâu." Đế đợi nhiều ngày, Tôn Quyền quả nhiên không đến, bèn lui quân. Đế nói: "Kế sách của khanh đúng rồi. Hãy nhớ vì ta mà diệt 2 tên giặc ấy, không thể chỉ biết nghĩ cho mình mà thôi."
Phục vụ Tào Duệ
Tào Ngụy Minh đế Tào Duệ nối ngôi (227), Diệp được tiến tước Đông đình hầu, thực ấp 300 hộ. Đế giáng chiếu tỏ ý muốn truy tôn miếu hiệu – thụy hiệu cho ông kỵ Tào Đằng, ông cụ Tào Tung. Diệp và thượng thư Vệ Trăn tán đồng, nên việc này được thi hành.
Năm Thái Hòa thứ 6 (232), Diệp nhân bệnh được bái làm Thái trung đại phu. Bệnh hơi khỏi, Diệp được làm Đại hồng lư, ở chức 2 năm thì rời chức, lại được làm Thái trung đại phu, sau đó thì mất. Diệp được đặt thụy là Cảnh hầu.
Nhìn người chuẩn xác
Thời Tào Tháo, Ngụy Phúng có danh vọng lớn, từ khanh tướng trở xuống đều dốc lòng kết giao với ông ta. Diệp gặp qua Phúng thì nói ông ta ắt phản, quả nhiên như vậy (219).
Năm Duyên Khang đầu tiên (220), tướng Thục là Mạnh Đạt đưa quân về hàng. Đạt có phong tư tài mạo, được người ta phần nhiều khen ngợi có độ lượng của Nhạc Nghị; vì vậy Tào Phi rất xem trọng và yêu mến ông ta, khiến làm Tân Thành thái thú, gia Tán kỵ thường thị. Diệp gặp qua Đạt thì nói: "Đạt có lòng cầu tạm bợ, còn cậy tài ưa thuật, ắt không chịu cảm ơn nhớ nghĩa. Tân Thành cùng Ngô, Thục nối liền, nếu có biến cố, gây lo cho nước." Phi không đổi ý. Về sau Đạt quả nhiên làm phản và thất bại (227).
Thời Tào Duệ, Công Tôn Uyên cướp ngôi của chú là Công Tôn Cung (228), tự lập làm Liêu Đông thái thú, sai sứ dâng biểu. Diệp cho rằng họ Công Tôn được dùng từ đời Hán, quan chức đời đời nối nhau, đường thủy thì cách bể, đường bộ thì ngăn núi, trở nên xa xôi và khó khống chế như các dân tộc Di, Hồ, còn quyền lực đời đời ngày càng lâu bền. Nay không trừ đi, ắt lo về sau. Nếu đợi hắn sanh hai lòng mà chống lại, rồi mới tính kế diệt trừ, thì việc khó làm. Chẳng bằng nhân lúc Uyên mới lập, vừa có đồng đảng vừa có kẻ thù, trước khi hắn đề phòng, kéo binh ập đến, sắp đặt khen thưởng và chiêu mộ, có thể không vất vả mà bình định được. Về sau Uyên quả nhiên chống lại nhà Tào Ngụy.
Thận trọng giữ mình
Diệp ở triều đình, đại khái không đi lại với ai. Người ta hỏi tại sao, Diệp đáp: "Nhà Ngụy dù ngôi báu còn mới, kẻ khôn đã biết mệnh, nhưng người tục ngờ rằng chưa chấp nhận. Kẻ hèn mọn ở nhà Hán như Diệp, ở Ngụy được làm tâm phúc, càng ít quan hệ thì càng ít mưu đồ, cho nên không mắc lỗi đấy."
Diệp phụng sự Minh đế, rất được gần gũi và xem trọng. Đế muốn đánh Thục, triều thần trong ngoài đều nói ‘không thể’. Diệp vào cùng bàn bạc với đế, thì nói ‘có thể’; ra ngoài nói chuyện với triều thần, thì nói ‘không thể’. Trung lĩnh quân Dương Kỵ là bề tôi thân cận của đế, cũng xem trọng Diệp. Kỵ giữ quan điểm ‘không thể’ kiên định nhất, mỗi lần từ nội cung đi ra, liền ghé qua Diệp, được ông giảng giải cái ý ‘không thể’. Về sau Kỵ theo đế đến ao Thiên Uyên, đế bàn việc đánh Thục, Kỵ can ngăn, đế nói: "Khanh là thư sanh, sao biết việc binh." Kỵ nhún mình nhận kém, nhưng cho biết Diệp thường nói ‘không thể’. Đế nói: "Diệp nói với ta rằng Thục ‘có thể’ đánh." Kỵ nói: "Hãy triệu Diệp đến chất vấn." Có chiếu triệu Diệp. Đế hỏi Diệp, nhưng ông rốt cục không nói gì. Sau đó Diệp được một mình gặp đế, ông trách đế rằng: "Đánh nước khác, là mưu lớn vậy, thần được cùng bàn bạc mưu lớn, luôn sợ nằm mơ tiết lộ ra gây tội, sao dám nói với người ta? Ôi dùng binh là đạo dối trá, việc quân chưa tiến hành, chẳng hiềm giữ bí mật vậy. Bệ hạ tiết lộ rõ ràng, thần sợ nước địch đã nghe rồi đấy." Vì vậy đế xin lỗi Diệp. Diệp ra ngoài, trách Kỵ rằng: "Ông chài nhắm cá lớn, thì thả ra mà xuôi theo, đợi sau khi có thể chế ngự mới kéo lên, thì chẳng khi nào không được cả. Oai của bậc nhân chủ, nào chỉ như cá lớn mà thôi! Anh thật là bề tôi ngay thẳng, nhưng bày kế không được chọn, chẳng thể không nghĩ kỹ." Kỵ cũng xin lỗi Diệp. Diệp có thể ứng biến nắm cả hai mối như vậy đấy.
Có người ghét Diệp, nói với Minh đế rằng: "Diệp không tận trung, giỏi dò ý của bề trên để đón trước sao cho phù hợp. Bệ hạ thử cùng Diệp nói chuyện, lật lại tất cả ý mình mà hỏi, nếu ông ta cũng đem tất cả những vấn đề ấy lật lại, thế là Diệp luôn nói sao cho phù hợp với thánh ý. Nếu vấn đề nào cũng như vậy, lòng dạ của Diệp không thể giấu được." Đế theo lời ấy mà chứng nghiệm, quả nhiên nắm được lòng dạ của Diệp, từ ấy xa lánh ông. Diệp bèn phát cuồng, được ra làm Đại hồng lư, bởi lo lắng mà chết.
Đánh giá
Phó Huyền: Diệp có can đảm và mưu trí, nói gì cũng đều đúng cả.... ''Ngạn ngữ nói ‘khéo léo dối trá chẳng bằng vụng về thành thật’, đáng tin vậy. Xét tầm nhìn và mưu lược của Diệp, nếu giữ chúng cho việc đức nghĩa, dùng chúng cho việc trung tín, bậc thượng hiền đời xưa, làm sao hơn được? Giữ riêng tài trí, chẳng cùng kẻ sĩ ở đời qua lại, trong thì chẳng dốc lòng phụng sự hoàng đế, ngoài thì khốn đốn bởi thế tục, đến chết chẳng thể tự giữ mình khỏi thiên hạ, há chẳng tiếc thay!''
Trần Thọ: Trình Dục, Quách Gia, Đổng Chiêu, Lưu Diệp, Tưởng Tế có tài mưu lược, là kỳ sĩ trong đời; tuy giữ cho đức nghiệp trong sạch, chỉ có Tuân Du, nhưng trù hoạch tính toán, phải dựa vào bực như bọn họ vậy!
Hình tượng văn hóa
Diệp là nhân vật nhỏ trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa. Tại trận Quan Độ, Diệp giúp Tào Tháo chế ra máy bắn đá, nhằm phá những chòi cao do Viên Thiệu dựng lên cho quân Viên bắn tên vào trại quân Tào. Diệp là nguyên lão 3 đời phục vụ họ Tào, nhiều lần hiến diệu kế, được bái làm Thái trung đại phu nhà Tào Ngụy.
Ở bản dịch tiếng Việt của Phan Kế Bính, tên của Diệp được phiên là Lưu Hoa.
Obereopsis atrifrons
Obereopsis atrifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Obereopsis
Carex decurtata
Carex decurtata là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Cheeseman publ. 1892 mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được miêu tả năm 1891 publ. 1892
Trichaea hadriana
Trichaea hadriana là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichaea
Adonisea purpurata
Adonisea purpurata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Adonisea
Licuala merguensis
Licuala merguensis là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Becc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Liên kết ngoài
Thể loại:Licuala Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1921
Leucodon luteus
Leucodon luteus là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được Besch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Notochelys platynota
Notochelys platynota là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Động vật được mô tả năm 1834
Rhododendron hypoglaucum
Rhododendron hypoglaucum là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đỗ quyên Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
Trichaea metallica
Trichaea metallica là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichaea
Obereopsis atripennis
Obereopsis atripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Obereopsis
Licuala micholitzii
Licuala micholitzii là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Ridl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
Thể loại:Licuala Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Leucodon maritimus
Leucodon maritimus là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được (Hook.) Wijk & Margad. mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1960
Galium huancavelicum
Galium huancavelicum là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Dempster mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Liên kết ngoài
Thể loại:Galium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1981
Breutelia baeuerlenii
Breutelia baeuerlenii là một loài rêu trong họ Bartramiaceae. Loài này được Müll. Hal. Watts & Whitel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Liên kết ngoài
Thể loại:Breutelia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906
Agua Dulce, Quận El Paso, Texas
Agua Dulce là một nơi ấn định cho điều tra dân số (CDP) thuộc quận El Paso, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của nơi này là 3014 người.
Xem thêm
Thể loại:Nơi ấn định điều tra dân số tiểu bang Texas Thể loại:Quận El Paso, Texas
Agua Dulce (Texas)
Ligusticum ajanense
Ligusticum ajanense là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được (Regel & Tiling) Koso-Pol. mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ligusticum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Desmodium sequax
Desmodium sequax là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Wall. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thóc lép
Wayne Sulo Aho
Wayne Sulo Aho (24 tháng 8, 1916 – 16 tháng 1, 2006) là một người Mỹ tiếp xúc UFO tự nhận mình có mối liên hệ với những sinh vật ngoài hành tinh. Ông là một trong những thành viên ít người biết đến nhất trong làn sóng những người tiếp xúc UFO thập niên 1950 chỉ sau George Adamski.
Thuở hàn vi
Chào đời tại tiểu bang Washington, là một trong bảy người con của một gia đình di dân thuê đất gốc Phần Lan, và ra làm thợ đốn gỗ suốt đời. Giống như Howard Menger, Aho tuyên bố chính bản thân mình đã tiếp xúc với sinh vật ngoài hành tinh dạng người từ thời thơ ấu, vào lúc mới 12 tuổi. Ông chủ yếu nói về mối liên hệ xảy ra vào năm 1957, cũng là năm mà ông ta tuyên bố đã được chỉ dạy như một "Chủ nhân Trí khôn Vũ trụ" sau lần tham dự Hội thảo Tàu Vũ trụ Liên Hành tinh Giant Rock của George Van Tassel. Aho nói rằng một lời triệu tập bằng thần giao cách cảm đã dẫn ông bước vào sa mạc là nơi có sự xuất hiện của một chiếc đĩa bay và một giọng nói ra lệnh cho ông tiến về phía trước và tạo ra hội nghị hàng năm của riêng mình ở bang Washington.
Sự nghiệp tiếp xúc UFO
Aho và đồng nghiệp tiếp xúc UFO năm 1957 tên là Reinhold O. Schmidt cùng nhau đi diễn thuyết quanh quẩn ở California, và các bài giảng hai chiều của họ vẫn tiếp tục mãi cho đến khi Schmidt bị bắt vì tội trộm cắp xe hơi. Các bài thuyết trình của Aho có xu hướng nhấn mạnh đến nghĩa vụ quân sự của ông trong Thế chiến II, và dành rất ít thời gian cho "những điều mặc khải tâm linh" mà ông đã nhận được từ Space Brothers (Anh em Vũ trụ), hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp qua các buổi họp sau này với một linh hồn trung gian. Aho có khuynh hướng tự xưng là "Thiếu tá W. S. Aho," khiến nhiều người dễ nhầm lẫn với Thiếu tá Donald E. Keyhoe, một nhà nghiên cứu và nhà văn UFO tầm cỡ, người nghĩ UFO có thật nhưng lại đánh giá thấp những người tiếp xúc UFO vì bằng chứng giả tạo của họ.
Aho sớm chìm đắm vào những cơn mê muội từ một trong những môn đồ khác cùng thời với Adamski là Otis T. Carr. Carr tuyên bố đã tự tay chế tạo ra một chiếc đĩa bay cỡ lớn hoạt động theo nguyên tắc "từ tính" kiểu Adamskian hoặc Teslarian, và sau khi gom góp một lượng tiền đáng kể từ những thính giả lớn tuổi cả tin trong các buổi diễn thuyết của Aho và Carr, họ đã công bố chiếc đĩa bay Carr, được cả hai người điều khiển, sẽ cất cánh từ một hội chợ trước hàng ngàn nhân chứng và bay lên Mặt Trăng, trở về với bằng chứng không thể chối cãi về chuyến đi này. Các tội danh hình sự chống lại cả Aho và Carr là kết quả của sự thất bại công khai không thể tránh khỏi, nhưng Aho được tòa xét xử như một kẻ lừa đảo vô hại.
Thành lập giáo phái và phần đời còn lại
Giống như hầu hết những người tiếp xúc UFO của thập niên 1950, bao gồm George Adamski, Truman Bethurum, Daniel Fry, George King và nhiều người khác nữa, Aho đã chạy ngược chạy xuôi để lo gầy dựng giáo phái cho riêng mình, dựa trên giáo lý của Space Brothers: trong trường hợp của Aho, Giáo hội Thời đại Mới, ở Seattle, Washington. Theo sự hướng dẫn của Space Brothers, hội nghị hàng năm của Aho được tổ chức gần lối vào Công viên Quốc gia Mount Rainier, trong cái gọi là Vùng Hạ cánh Bảo vệ Tàu vũ trụ vì sự Tiến bộ của Khoa học và Nhân loại (SPLAASH), được tạo ra để tôn vinh Kenneth Arnold, có xu hướng nhấn mạnh Lý thuyết Thời đại Mới đủ loại hình thay vì nghiêm túc biến thành một nơi gặp gỡ cho người hâm mộ đĩa bay.
Aho đã trải qua thập kỷ cuối cùng của đời mình ở Gardnerville, Nevada. Ông qua đời vào ngày 16 tháng 1 năm 2006 tại Thành phố Carson, Nevada.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người tiếp xúc UFO Thể loại:Người Mỹ gốc Phần Lan Thể loại:Người Seattle Thể loại:Tôn giáo UFO Thể loại:Sinh năm 1916 Thể loại:Mất năm 2006 Thể loại:Người Gardnerville, Nevada
Breutelia borbonica
Breutelia borbonica là một loài rêu trong họ Bartramiaceae. Loài này được De Sloover mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Liên kết ngoài
Thể loại:Breutelia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1975
Maksutlu, Çorlu
Maksutlu là một xã thuộc huyện Çorlu, tỉnh Tekirdağ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 92 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tỉnh Tekirdağ
Chersotis orophila
Chersotis orophila là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chersotis
Obereopsis atritarsis
Obereopsis atritarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Orlitia borneensis
Orlitia borneensis là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Liên kết ngoài
B Thể loại:Động vật được mô tả năm 1873 Thể loại:Động vật bò sát Indonesia Thể loại:Động vật bò sát Malaysia
Trichaea nigrans
Trichaea nigrans là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichaea
Rhododendron hypoleucum
Rhododendron hypoleucum là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được (Kom.) Harmaja miêu tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đỗ quyên Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Leucodon nipponicus
Leucodon nipponicus là một loài Rêu trong họ Leucodontaceae. Loài này được Nog. mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1947
Carex deflexa
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883
Licuala micrantha
Liên kết ngoài
Thể loại:Licuala Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Obereopsis atrodiscalis
Tham khảo
Thể loại:Obereopsis
Trichaea pilicornis
Trichaea pilicornis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichaea
Galium huber-morathii
Galium huber-morathii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Ehrend. & Schönb.-Tem. mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Galium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Breutelia brachyphylla
Liên kết ngoài
Thể loại:Breutelia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1920
Pangshura smithii
Pangshura smithii là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Tham khảo
Thể loại:Pangshura Thể loại:Động vật được mô tả năm 1863
Licuala mirabilis
Licuala mirabilis là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Furtado mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Liên kết ngoài
Thể loại:Licuala Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940
Aldine, Texas
Aldine là một nơi ấn định cho điều tra dân số (CDP) thuộc quận Harris, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của nơi này là 15869 người.
Dendrobium oreodoxa
Dendrobium oreodoxa là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Dino Kraspedon
Dino Kraspedon (1905–2004) là bút danh của Aladino Felix người Brasil từng tuyên bố có mối liên hệ với một người ngoài hành tinh đến từ Sao Mộc. Rất nhiều thông tin về khoa học (chủ yếu là vật lý thiên văn), y học và bản chất về mặt luân lý được đưa ra trong cuốn sách của ông.
Tiểu sử
Kraspedon sinh ra ở Pedra do Baú và qua đời tại Uberaba, Minas Gerais. Năm 1959, ông xuất bản tác phẩm Meu Contato com os discos voadores (Cuộc tiếp xúc của tôi với đĩa bay). Cuốn sách kể lại câu chuyện về mối liên hệ chân thực của ông với một viên chỉ huy đĩa bay, tại nhà của Dino Kraspedon. Vị khách ngoài hành tinh này đã trả lời những câu hỏi trong cuộc phỏng vấn dài dòng của Kraspedon trong đó anh ta đã giải thích các khái niệm tiên tiến trong vật lý và đưa ra những hiểu biết sâu rộng về cách cải thiện điều kiện xã hội của loài người trên Trái Đất. Sau đó ông công khai thú nhận rằng mình đã không chứng kiến vị khách ngoài hành tinh này rời khỏi hoặc bước vào bất kỳ tàu vũ trụ nào cả. Kraspedon đã tiên đoán đúng là sẽ xảy ra một thời kỳ khủng bố và điều trớ trêu chính ông lại bị giới chức địa phương bắt giữ vì họ nghi ngờ ông là một tên khủng bố vào năm 1968.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người tiếp xúc UFO Thể loại:Tôn giáo UFO Thể loại:Nhà văn UFO Thể loại:Mất năm 2004 Thể loại:Sinh năm 1905
Orfeo Angelucci
Orfeo Matthew Angelucci (Orville Angelucci) (25 tháng 6, 1912 – 24 tháng 7, 1993) là một trong những "người tiếp xúc UFO" bất thường nhất trong những năm giữa thập niên 1950 tự nhận mình có mối liên hệ với người ngoài hành tinh.
Angelucci tuyên bố rằng ông bị sức khoẻ yếu ớt và cực kỳ lo lắng trong suốt cuộc đời của mình, và sau cùng vào năm 1948 vì lấy lý do liên quan đến sức khoẻ đã dời khỏi Trenton, New Jersey, để dọn sang California vào làm nhân viên lắp ráp tại nhà máy sản xuất máy bay của hãng Lockheed ở Burbank. Một kẻ tiếp xúc UFO khác, George Van Tassel, cũng từng làm việc tại nhà máy này.
Trong cuốn sách của mình, Orfeo Angelucci nói rằng ông đặc biệt kinh sợ sấm sét và bị thu hút bởi California vì ông nghe nói rằng cơn bão ở đó rất hiếm. Angelucci đã viết phiên bản đầu tiên của tài liệu giả khoa học về vật chất, năng lượng và sự sống, The Nature of Infinite Entities (Bản chất của các thực thể vô hạn) xuất bản năm 1952, dựa trên "nghiên cứu" được thực hiện sớm hơn ở Trenton, bao gồm việc tung ra hàng trăm khí cầu dự báo thời tiết.
Khởi đầu vào mùa hè năm 1952, theo lời Angelucci trong cuốn The Secret of the Saucers (Bí mật đĩa bay) xuất bản năm 1955, lần đầu tiên ông bắt gặp những chiếc đĩa bay và các phi công ngoài hành tinh thân thiện có ngoại hình giống con người lúc đang lái xe trên đường về nhà sau giờ làm việc. Những người không gian siêu nhân này khá là đẹp trai, cơ thể thường trong suốt và có tinh thần cao thượng. Cuối cùng Angelucci được đưa vào một chiếc đĩa bay không người lái của họ bay lên quỹ đạo của Trái Đất, nơi ông tận mắt nhìn thấy một "con tàu mẹ" khổng lồ trôi qua một cái ô cửa sổ. Ông cũng mô tả rằng đã trải qua một "khoảng thời gian mất tích" và cuối cùng bỗng nhớ ra mình đã sống một tuần trong cơ thể của "người anh em không gian" Sao Hải Vương, trong một xã hội tiên tiến hơn nằm trên "tiểu hành tinh lớn nhất", tàn tích của một hành tinh bị phá hủy, trong lúc cơ thể thực sự đang dạo quanh nhà máy trong tình trạng choáng váng.
Trong tác phẩm sau này của ông có tựa đề The Son of the Sun (Đứa con Mặt Trời), Angelucci kể lại một tài liệu mà ông thú nhận rằng mình nghe được từ một tay bác sĩ y khoa tự xưng là Adam, cũng có những trải nghiệm giống như ông. Angelucci cũng xuất bản nhiều cuốn sách nhỏ về các chủ đề có liên quan đến tình anh em trong vũ trụ, chẳng hạn như Million Year Prophecy (Lời tiên tri triệu năm) năm 1959, Concrete Evidence (Bằng chứng cụ thể) năm 1959 và Again We Exist (Một lần nữa chúng ta lại tồn tại) năm 1960.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1912 Thể loại:Mất năm 1993 Thể loại:Người Mỹ gốc Ý Thể loại:Nhà văn UFO Mỹ Thể loại:Người tiếp xúc UFO Thể loại:Nhà nghiên cứu UFO Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Người Burbank, California Thể loại:Người Trenton, New Jersey Thể loại:Hiện tượng quan sát thấy UFO ở Hoa Kỳ
Quân đội nhà Tây Sơn
Quân đội Tây Sơn là tổ chức vũ trang của Nhà Tây Sơn, xuất phát từ lực lượng nghĩa quân của phong trào nông dân từ năm 1771 cho đến ngày sụp đổ năm 1802. Đây là đạo quân đã ghi nên những chiến công hiển hách trong lịch sử quân sự Việt Nam. Các chiến thắng vang dội cả bên trong lẫn bên ngoài lãnh thổ trong suốt 3 thập niên tồn tại. Lãnh đạo quân sự nổi bật nhất là Nguyễn Huệ, một trong những chỉ huy kiệt xuất nhất của triều đại này.
Nguồn gốc
Các chiến binh Tây Sơn có nguồn gốc khởi phát từ ấp Tây Sơn, thuộc Bình Định ngày nay, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ đã tập hợp lực lượng trong dân chúng đứng lên khởi nghĩa. Họ lấy danh nghĩa chống lại Quốc phó Trương Phúc Loan, ủng hộ hoàng tôn Nguyễn Phúc Dương là cháu đích tôn của Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát, Nguyễn Nhạc đã phất cờ nổi dậy vào năm 1771. Bởi do Tây Sơn mang danh nghĩa ủng hộ hoàng tôn Dương và khi đánh trận thường la ó ầm ĩ nên dân gian có câu:
Tây Sơn ngày càng được sự ủng hộ rất lớn của dân chúng, gồm cả một số sắc dân thiểu số và người Hoa như hai đạo quân của Lý Tài và Tập Đình. Những năm đầu tiên lực lượng của nghĩa quân còn yếu, nhưng họ thường nhận được sự giúp đỡ của người dân quanh vùng. Vào lúc đó, một người thuộc giới trí thức tên là Huyền Khê ủng hộ tiền bạc, một phú nông là Nguyễn Thung ra sức vận động mọi người gia nhập nghĩa quân.
Chính sách quân sự
Tờ chiếu gửi Ngô Văn Sở vào năm Thái Đức thứ 11, bản từ tiếng Pháp dịch bởi Đặng Phương Nghi, ghi:
''Bởi sắc lệnh này ta cho các tướng Đại Tư Mã, Đại Đốc (tức Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân) và các sĩ quan khác biết rằng từ trước tới nay các vua chúa đều lấy luật pháp để cai trị thần dân và duy trì hoà bình, nên ta cũng noi gương các vị tiền bối mà đánh dấu ngày khởi đầu triều đại ta bằng cách soạn ra một bộ luật để dân chúng sống trên đất đai ta nghiêm nhặt tuân theo. Vì thế ta đã giao cho các quan tư pháp và tham chính viện nhiệm vụ hoàn tất các tác phẩm đó trong một, hai tháng. Trong khi chờ đợi ta ban bố vài pháp quy yêu cầu mọi người và mỗi các ngươi đứng đắn thi hành. Nội dung điều lệ đó như sau:''
Đó là những điều ta muốn các ngươi phải biết.
Ngày 3 Tháng Mười [Âm lịch] năm Thái Đức thứ 11.
Leucodon parvulus
Liên kết ngoài
Thể loại:Leucodon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1877
Quân đội nhà Tây Sơn
Tổ chức
Quân số Tây Sơn ban đầu vào năm 1771 khoảng 3.000 người, đến 1773 là 26.000 người, vào thời gian đánh Mãn Thanh vượt mức 100.000 quân.
Lệnh tòng quân, bao gồm việc cưỡng bách trong thời gian triển khai ra Bắc đánh quân Mãn Thanh là vô cùng gắt gao. Việc kiểm tra quân số và thi hành kỷ luật quân đội rất nghiêm khắc. Kỷ luật quân đội cũng bù đắp phần nào yếu kém bởi sự huấn luyện vội vã để có thể đánh trận. Dựa theo sự mô tả của các nhà truyền đạo phương Tây lúc đó, Tây Sơn gần như sử dụng "chiến tranh toàn dân", tất cả mọi người đều được huy động, nhà sư cũng bị bắt đi lính, phụ nữ và con gái phải theo trợ chiến. Người già, con nít chừng 15 tuổi trở lên, du thương, cướp biển, dân tộc thiểu số đều được đưa vào quân đội. Theo thư của giáo sĩ La Bartette gửi cho giáo sĩ Blandin ngày 25 tháng 6 năm 1786 thì: "Họ đã phá hủy tất cả những giáo đường đẹp nhất ở đây, họ cũng phá hủy tất cả chùa chiền và bắt tất cả những nhà sư cầm vũ khí để ra trận." Nguyễn Huệ không ngần ngại đốt phá, tàn sát nếu gặp chống cự, để tiêu diệt địch cũng có mà thị uy cũng có. Nắm vững quan điểm kỷ luật là sức mạnh của quân đội, ông hết sức gắt gao trong việc điều quân và nổi tiếng là nghiêm minh. Bertette và Dousssain từng nhiều năm truyền đạo ở miền Thuận Hóa, trong bức thư đề ngày 11-6-1788, đã viết: Nguyễn Huệ đôi khi điều động được từ hai đến ba trăm nghìn quân.
Theo vai trò, quân đội Tây Sơn được tổ chức thành:
- Trung quân
- Tiền quân
- Hữu quân
- Hậu quân
Theo biên chế đơn vị, quân đội Tây Sơn được tổ chức theo nguyên tắc "ngũ ngũ chế":
Quân số của mỗi đội, cơ, đạo không thống nhất, nó thay đổi tùy theo tính chất của binh chủng, tùy theo địa điểm chiến thuật mà các đơn vị đó chiếm đóng. Thông thường mỗi đội có từ 60 đến 100 lính, mỗi cơ từ 300 đến 500 lính, mỗi đạo từ 1.500 đến 2.500. So với quân số ở cấp tương đương của quân đội Lê, Trịnh hoặc Nguyễn, không có sự chênh lệch quan trọng. Doanh và đạo là những đơn vị hỗn hợp có cả các thành phần của bộ binh, pháo binh, kị binh và tượng binh (như đơn vị hợp thành của quân đội hiện đại mỗi khi tác chiến).
Theo chức năng, quân đội Tây Sơn được tổ chức thành:
Bộ binh Tây Sơn
Theo truyền thống của Đàng Trong, Nhà Tây Sơn luôn luôn có một đạo thân binh, được trang bị tối tân và rất kỷ luật, tên là đội thân binh Thuận Quảng, bao gồm binh sĩ các vùng Thuận Hóa và Quảng Nam ở Đàng Trong, trong đó có một số đông người Thượng và người Hoa rất thiện chiến. Tướng thường chít khăn đỏ, người miền Bắc gọi họ với ý khinh rẻ là man binh (quân mọi), cuồng Chiêm (quân Chiêm hung tợn) hay quân Quảng Nam. Những địa điểm quan trọng thường có quân "Quảng Nam" đồn trú. Theo Hoàng Xuân Hãn, "quân Tây Sơn cầm cờ đỏ có tháp lông gà nhuộm đỏ, gọi là cờ hồng mao". Trong Lê quý dật sử thì viết rằng quân Tây Sơn khi đóng ở Nghệ An mặc áo màu đỏ tía, chỏm mũ đính lông chiên đỏ, vũ khí dùng tên lửa buộc trên đầu ngọn giáo gọi là hỏa hổ. Y phục này cũng được nhắc đến trong Đại Nam Quốc sử Diễn ca trong câu 1829-30:
Theo đánh giá của người châu Âu đến Đàng Trong thời đó thì quân đội Tây Sơn rất tinh nhuệ, trang bị nhiều vũ khí tân kỳ ở thời đó. Họ sử dụng nhiều loại súng ống bao gồm cả súng đại bác và súng hỏa mai. Quân Tây Sơn cũng được huấn luyện để tự pha chế lấy thuốc nổ và người châu Âu đã kinh ngạc vì lính Tây Sơn nạp đạn rất nhanh, trong khi quân Anh phải thực hiện đến 20 động tác cho mỗi lần nạp đạn thì người Việt chỉ cần có 4 động tác.
Pháo binh Tây Sơn
nhỏ|400px|Súng thần công Nhà Tây Sơn tại Bảo tàng Quang Trung, [[Bình Định.]]
Ngay từ thế kỷ 17, lực lượng pháo binh của Trịnh – Nguyễn đã giữ một vai trò quan trọng trong công cuộc phòng thủ bảo vệ thành lũy, và trong tiến công áp đảo quân địch. Súng đại bác được dùng để phòng thủ, nếu đưa ra trận thì dùng voi kéo hay chở nên rất cơ động.
Quân Tây Sơn là một quân đội lấy tiến công làm chính, họ có lực lượng Voi chiến trang bị pháo, và pháo hạm, vừa có tính cơ động vừa mạnh về hỏa lực, hỏa lực sử dụng chiến đấu và yểm trợ bộ binh khi xung trận. Lực lượng pháo binh Tây Sơn gồm các loại đại bác hạng nặng, hạng nhẹ, các loại hỏa hổ (hỏa tiễn cầm tay). Theo báo cáo của các quan sĩ Pháp từng theo phò Nguyễn Ánh cũng như sử sách nhà Nguyễn đều công nhận tính năng phi thường của các đại pháo và hỏa pháo Tây Sơn. Trong các trận đánh dưới sự chỉ huy của Nguyễn Huệ, lực lượng pháo binh Tây Sơn lúc nào cũng vượt trội và cơ động nhanh, đáp ứng tốt yêu cầu của chiến trường. Các trận đánh lớn của bộ binh đều có pháo binh yểm trợ và hiệp đồng chiến đấu. Trong trận đánh ở chiến lũy Trấn Ninh (Quảng Bình) vào năm 1802, quân Tây Sơn đã huy động cả ngàn khẩu pháo.
Các kiểu súng đại bác cỡ nhỏ thì có thể mang trên lưng và bắn một loại đạn nặng chừng hơn 100 gram. Một người lính cõng cái nòng súng dài chừng 2 thước, trong khi một người lính khác mang cái "giá" là một khúc gỗ tròn dài cũng chừng cái nòng súng. Khi tác xạ, cái "giá" được dựng lên bằng hai cái càng hay một cái chạc cao khỏi mặt đất chừng một mét, nòng súng sau đó để lên trên giá trong một cái ngàm sắt. Người lính có thể điều chỉnh độ nhắm và kiểm soát bằng một cái báng tì lên trên vai. Các loại súng này rất tiện lợi cho việc di chuyển và phục kích quân địch.
Kỵ binh Tây Sơn
Quân Tây Sơn sử dụng ngựa thồ và huấn luyện chúng thành ngựa chiến. Nguyễn Nhạc sau khi lên ngôi, lúc sứ giả nước Anh là Chapman tới yết kiến, Nguyễn Nhạc đặt vấn đề có ngay một con ngựa Ăng Lê, ông muốn có ngựa ngoại với bất cứ giá nào và ông đã nhờ Chapman chuyển thư cho Toàn quyền Bengale yêu cầu một con ngựa nâu sẫm với đôi tai nhỏ và đẹp, dựng đứng lên trong chuyến tàu sớm nhất cập vương quốc của mình qua cảng Thị Nại.
Tây Sơn ngũ thần mã, là biểu tượng nổi tiếng của các tướng lĩnh Tây Sơn, trong số này thì có ít nhất ba con là giống ngoại hãn huyết mã. Tây Sơn ngũ thần mã uy dũng được vinh danh trong cuốn Tây Sơn nhân vật chí của Đinh Sĩ An, sau khi nhà Tây Sơn diệt vong, chúng vẫn được người Bình Định tưởng nhớ và tôn thờ như linh thú.
Tượng binh Tây Sơn
Đây là một lực lượng mạnh trong quân đội Tây Sơn, tuy nhiên không rõ có tất cả bao nhiêu voi chiến, ước chừng vài trăm.
Nguyễn Nhạc sau khi lên ngôi vua đã tiến hành chỉnh đốn lực lượng tượng binh, quy định rõ ngạch voi, số đội và các quy định về quản lý, chăm sóc, huấn luyện voi. Theo đó, tượng binh được phiên chế thành các đội, mỗi đội có từ 30-40 con. Đội voi ở mỗi tỉnh có tầu (chuồng) riêng, được các quản tượng trông nom, tập luyện. Hằng năm, trong các đợt tập trận lớn, các đội voi thường được đem ra diễn tập cùng các lực lượng khác.
Trong 5 đạo quân Tây Sơn từ phòng tuyến Tam Điệp-Biện Sơn tiến công quân Thanh đầu xuân Kỷ Dậu 1789 thì có tới 3 đạo quân sử dụng kết hợp tượng binh và kỵ binh, trên mỗi hướng tấn công đều có hàng trăm voi chiến tham gia. Ước trong cuộc tấn công quân Mãn Thanh, 300 voi chiến đã được sử dụng, riêng trận Ngọc Hồi, 100 voi chiến đã xung trận dưới sự chỉ huy của Bùi Thị Xuân.
Trên mỗi voi chiến, ngoài người quản tượng còn có 3 đến 4 binh sĩ cầm vũ khí vừa bảo vệ voi vừa chiến đấu. Ngoài cung, nỏ, giáo cán dài,...tượng binh Tây Sơn còn được trang bị đặc biệt bằng đại bác, hỏa hổ và hỏa cầu lưu hoàng. Như theo Thánh Vũ Ký thì, quân Tây Sơn đều chở đại bác bằng voi mà xông ra trận. Khi Nguyễn Huệ đánh Ngọc Hồi, sử nhà Thanh có đoạn chép thêm: "đại doanh ta vỡ, bị đội voi chiến đốt cháy, vì trên lưng mỗi con voi, có 3-4 tên lính chít khăn đỏ, ngồi ném, tung hỏa cầu lưu hoàng ra khắp mọi nơi, đốt cháy cả người nữa".
Thủy quân Tây Sơn
Thủy quân Tây Sơn có 673 thuyền chiến, 53.250 lính (hạm đội của Vũ Văn Dũng, Thị Nại, năm 1801).
Về chức năng, có hai loại thuyền:
- Thuyền lớn để chở quân, lương thực, hàng hóa khác. Thuyền còn được gắn pháo để đánh chìm thuyền địch.
- Thuyền nhỏ nhẹ và linh động, dùng để bao vây, tấn công và xung kích.
nhỏ|phải|340px|Mô hình thuyền Định Quốc của thủy quân Tây Sơn, Bảo tàng Tây Sơn (Bình Định)
Thuyền chiến bao gồm năm loại:
- Chiến thuyền loại 1:
- Chiến thuyền loại 2:
- Chiến thuyền loại 3:
- Chiến thuyền loại 4:
- Chiến thuyền loại 5:
Và nhiều loại thuyền chiến cỡ nhỏ khác.
Chiến thuyền loại 4 và 5 tuy nhỏ nhưng được đánh giá là rất lợi hại. Vì nhỏ dễ xoay xở, nếu ở sông sẽ chạy bằng chèo, số thủy thủ đủ để thay phiên nhau chèo; nên vừa thủy chiến trên sông hiệu quả, lại vận chuyển binh lính đánh tập kích địch từ xa.
Đến năm 1788, Nguyễn Huệ mâu thuẫn với Nguyễn Nhạc ở phương Nam lại bị áp lực từ phương Bắc khi nhà Thanh chuẩn bị đem quân sang đánh, ông càng gấp rút tổ chức thủy quân để đối phó với tình hình ngày càng quyết liệt. Tổng binh Bảo được cấp thêm 16 đại thuyền nữa và phương tiện để tuyển mộ thêm quân. Barizy- một sĩ quan hải quân Pháp trong hàng ngũ quân Nguyễn Ánh, tường thuật về lực lượng của hạm đội Tây Sơn do Vũ Văn Dũng chỉ huy như sau: "Lực lượng này gồm có 673 chiến hạm đủ cỡ lớn nhỏ. Trong số này, có những chiến hạm lớn trang bị súng đại bác và thủy thủ đoàn nhiều hơn cả những chiến hạm lớn nhất kiểu Tây phương mà quân Nguyễn có". Trong một bức thư của Jeaptiste Chaigneau cho biết ở Quy Nhơn, thủy quân Tây Sơn có 54 tàu, 93 chiếc thuyền, 300 pháo hạm, 100 tàu buồm, trang bị rất hùng hậu.
Vũ khí thông dụng và hậu cần
Quân Tây Sơn sử dụng nhiều loại vũ khí khác nhau gồm các loại dao mác thông thường, loại đao dài với lưỡi đao dài bằng cán đao, súng, hỏa hổ, hỏa cẩu, hỏa long, đại bác, tiểu pháo và thuốc nổ.
Hỏa hổ: loại vũ khí có bầu lớn, dài khoảng một thước, khi tác chiến thì phun lửa từ trong ống tống nhựa thông bắn ra, trúng mục tiêu thì bốc cháy.
Hỏa cầu lưu hoàng: là một khối kim loại rỗng ruột được nhét đầy thuốc súng, miểng sắt và lưu huỳnh, trên đầu khối kim loại có ngòi dẫn ra. Hỏa cầu được đốt ngòi nổ và ném về phía đối phương.
Đối với việc di chuyển, khi mang quân ra Bắc đánh quân Thanh, Nguyễn Huệ đã áp dụng nguyên tắc "tập thể di chuyển liên tục ngày đêm, cá nhân luân phiên nghỉ dưỡng sức". Nguyễn Huệ đã từng cho quân cứ 3 người một tốp, luân phiên gánh võng nhau, suốt dọc đường 2 người khiên 1 người nghỉ.
Đối với việc vận tải, trong lá thư đề ngày 11.4.1801, Barizy gửi cho Letondal viết về trận hải chiến Thị Nại năm 1801, ghi rằng thủy quân Tây Sơn còn có 4.800 thuyền vận tải trong cảng Thị Nại.
Đối với việc liên lạc, năm 1964 trên báo Hòa Đồng xuất bản ở Sài Gòn, ông Hồ Hữu Tường mô tả quân Tây Sơn có những đoàn "sảo mã" đặc biệt tinh nhuệ, giữ việc thông tin liên lạc, số ngựa trong đoàn sảo mã này phần lớn chọn từ Phú Yên.
Lương thực thường dùng và mang theo trong các cuộc hành quân là bánh tráng, bánh tét,...
Không vội vã, che giấu quân, thám thính trước
Khi tiến quân xuống phía Nam, để chuẩn bị đánh quân Xiêm, Nguyễn Huệ không vào thành Gia Định (nơi tướng Tây Sơn Trương Văn Đa đang đóng giữ), mà cho đóng quân tại Mỹ Tho, nhằm che giấu lực lượng và tiến hành do thám tình hình để lập kế đánh Xiêm.
Lựa chọn điểm quyết chiến
Trong trận Rạch Gầm-Xoài Mút, Nguyễn Huệ đã chọn khúc sông Mỹ Tho, đoạn từ cửa sông Rạch Gầm đến cửa sông Xoài Mút làm khu vực tác chiến chủ yếu để tiêu diệt quân Xiêm. Rạch Gầm và Xoài Mút là hai con sông nhỏ, nhưng giữ vị trí quan trọng trong kế hoạch của quân Tây Sơn. Thủy binh Tây Sơn có thể bố trí ở hai rạch này tạo thành hai mũi tiến công lợi hại chặn đầu và khóa đuôi toàn bộ đội hình quân Xiêm, khi chúng lọt vào trận địa chuẩn bị sẵn đó. Khoảng giữa cửa sông Rạch Gầm và cửa sông Xoài Mút có các cù lao Thới Sơn,.v.v. là nơi thuận lợi để bộ binh Tây Sơn bí mật triển khai pháo binh sẵn sàng đánh vào sườn đội hình quân địch và đón đánh những nhóm quân Xiêm liều mình đổ bộ lên bờ. Những nhánh sông nằm giữa các cù lao và bờ phía nam sẽ là những nơi mai phục và xuất phát của đội thuyền chiến Tây Sơn.
Tác chiến ban đêm
Các trận chiến đấu chủ yếu thường được tiến hành vào nửa đêm và kết thúc trước khi trời sáng, quân Tây Sơn dành thời gian ban ngày cho việc trú quân kín đáo và chuẩn bị đánh khi thời điểm đến. Khoảng thời gian này là một lợi thế trong chiến đấu.
===Rút lui ===
Obereopsis atrosternalis
Obereopsis atrosternalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Obereopsis
Quân đội nhà Tây Sơn
Tác chiến ban đêm
"Lui quân để tránh thế giặc, trong khuyến khích tướng sĩ, ngoài làm cho giặc phấn khích, kiêu ngạo, dụ địch vào chỗ hiểm yếu của ta như thế là phải. Các khanh không có tội chi cả. Chúng nó sang đây là mua lấy cái chết đó thôi, ta đã định mẹo cả rồi".
Mihai Eminescu
Chú thích
Thể loại:Nhà thơ România Thể loại:Mất năm 1889
Quân đội nhà Tây Sơn
Tác chiến ban đêm
"Ta đến mà địch không biết là địch ngủ ta thức, ta đánh mà địch không đề phòng là ta chém kẻ tay không. Ta nhất định thắng..."
Chính yếu tố bí mật, quân Thanh không nắm được lực lượng của Tây Sơn lại thêm thói khinh thường, đến khi bất ngờ bị tấn công thì không còn kịp chống đỡ.
Trước đó, trong lần kéo quân ra bắc đầu tiên với danh nghĩa "phò Lê diệt Trịnh", thủy quân Tây Sơn bị quân của chúa Trịnh Khải bao vây trên sông Vị Hoàng. Gặp gió đông thổi mạnh, Nguyễn Huệ sai lấy tượng gỗ để trên mấy chiếc thuyền, rồi cho đánh trống, kéo cờ, thả thuyền cho trôi đi. Tướng của Trịnh Khải là Đinh Tích Nhưỡng, tưởng quân Tây Sơn tới đánh bèn dàn thuyền chiến, rồi truyền quân sĩ lấy súng bắn cho đến khi hết đạn mới biết người trên thuyền là tượng gỗ. Lúc này, quân Nguyễn Huệ ùa tới đánh, quân của Nhưỡng không chống cự nổi phải bỏ thuyền mà trốn. Các cánh quân khác của chúa Trịnh cũng bị đánh tan, thành Sơn Nam bị hạ.
Marmaracık, Çorlu
Marmaracık là một thị trấn thuộc huyện Çorlu, tỉnh Tekirdağ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 6.182 người.
Quân đội nhà Tây Sơn
Tác chiến ban đêm
Trong lần đánh Xiêm, chỉ sau khi đã bố trí xong lực lượng, Nguyễn Huệ mới chủ động cho quân tới khiêu chiến, nhằm kéo quân Xiêm đến đoạn sông đã chuẩn bị trước để tiêu diệt. Quân Xiêm do khinh thường nên đã mắc mưu.
Marmaracık, Çorlu
Tham khảo
Thể loại:Làng thuộc tỉnh Tekirdağ
Acisanthera nana
Acisanthera nana là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Ule mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Acisanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Quân đội nhà Tây Sơn
Phục kích trên sông và Phối hợp tác chiến thủy-bộ
Tại Rạch Gầm-Xoài Mút, trước khi diễn ra trận đánh, Nguyễn Huệ sai người đi thám sát tình hình thực địa, nắm chắc quy luật con nước, đặc điểm các luồng, lạch, cửa sông và địa thế hai bên bờ để bố trí lực lượng. Nguyễn Huệ cho triển khai lực lượng tại khu vực đã được lựa chọn từ trước. Từ Rạch Gầm tới Xoài Mút, ngoài việc lựa chọn bố trí lực lượng thủy quân tinh nhuệ, Nguyễn Huệ còn cho bố trí tập trung đại bác và lực lượng quân bộ ở hai bên bờ để sẵn sàng giáp chiến, bảo đảm khóa chặt quân địch khi chúng đi vào địa bàn tác chiến. Hai bên sườn trận địa mai phục, quân Tây Sơn còn bố trí xen kẽ lực lượng thủy quân ở các luồng, lạch, nhánh sông kết hợp với bộ binh, sẵn sàng đánh vào bên sườn đội hình địch cả trên sông, trên bộ.
Đánh tốc chiến
Một trong chiến thuật nổi bật của quân Tây Sơn là đánh tốc chiến, trong bức thư của giáo sỹ tên là Le Breton, ghi ngày 02-08-1788, ông viết: "Như thế Nguyễn Huệ đã trở về Phú Xuân vào đầu tháng 7. Ông đã bắt quân phải về gấp rút đến nỗi có nhiều binh sĩ chết vì mệt mỏi và nắng nực. Ngay cả voi ngựa cũng chết". Lúc ra Thăng Long bắt giết Vũ Văn Nhậm, từ Phú Xuân, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ đã tự đốc thức bộ binh, kỵ binh ngày đêm tiến binh. Chừng hơn 10 ngày đã đến Thăng Long. Trong Nhật ký của Giáo hội Truyền giáo Bắc Hà gửi về cho Giáo hội Trung ương có thuật lại sức tiến quân vũ bão của hoàng đế Quang Trung: "Ông (Nguyễn Huệ) tiến như vũ bão ra Bắc và chỉ mất có 10 ngày, không quản đường xa khó nhọc đã giết chết nhiều ngựa voi của ông, trong khi người khác phải mất 3 hay 4 ngày". Với quãng đường dài hơn 600 trăm cây số, thời gian di chuyển chỉ mất 10 ngày; đường sá lại bị núi sông cách trở, việc di chuyển cả một đoàn quân lớn như vậy thật là phi thường. Sức ngựa voi mà còn chịu không nổi phải chết dọc đường huống hồ sức người.
Tấn công bất ngờ
Trong cuộc tấn công ra bắc vào 1786, trong khi tướng sĩ phía Trịnh mất cảnh giác, thì quân Tây Sơn bắt đầu lên đường ngày 28 tháng 4 âm lịch tức 25 tháng 5 năm 1786. Đến trung tuần tháng 5 âm lịch năm 1786, đạo quân bộ của Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy tập kích bất ngờ nơi này, quân Trịnh không kịp trở tay. Hoàng Nghĩa Hồ mang quân ra chống cự bị tử trận. Đánh chiếm được Hải Vân, Nguyễn Huệ lập tức thúc quân tiến thẳng ra Phú Xuân. Lần thứ 2, quân Trịnh lại bất ngờ. Trịnh Tông tập trung ở bến Tây Long, có 100 voi chiến, tổng cộng 30.000 quân Trịnh phòng thủ Thăng Long. Trong tình thế nguy cấp biết trước sẽ bị tấn công, quân Trịnh vẫn không cảnh giác, cho rằng quân Tây Sơn chưa thể tiến đến Thăng Long nhanh chóng. Cuối cùng, chính quyền chúa Trịnh sụp đổ.
Ngày 20 tháng 12 năm Mậu Thân (15 tháng 1 năm 1789), quân Tây Sơn đã ra đến tận Ninh Bình. Sau khi xem xét tình hình, Quang Trung nói với binh sĩ rằng chỉ trong 10 ngày sẽ quét sạch quân Thanh. Quân Mãn Thanh và Lê Chiêu Thống đang trong thời gian chuẩn bị ăn Tết đã không phòng bị tốt, cộng với thói kiêu ngạo của Tôn Sĩ Nghị khiến họ thật sự bất ngờ. Sớm hơn cả dự kiến, chỉ trong vòng 6 ngày kể từ đêm 30 Tết âm lịch, quân Tây Sơn đã đánh tan vỡ quân Thanh. Trưa mồng 5 Tết Kỷ Dậu - 1789, quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long. Tôn Sĩ Nghị dẫn tàn quân bỏ chạy, trên đường chạy liên tiếp bị quân Tây Sơn mai phục chặn đánh. Cuối cùng, Tôn Sĩ Nghị và Lê Chiêu Thống chạy thoát về Trung Quốc.
Sử dụng hỏa lực
Một yếu tố tạo nên sức mạnh vượt trội của quân đội Tây Sơn là việc sử dụng phổ biến và tập trung số lượng lớn vũ khí thuốc súng. Các loại vũ khí cầm tay như hỏa hổ gọn nhẹ đã được trang bị cho toàn quân. Ngoài ra còn sử dụng hỏa cầu lưu hoàng giống như một loại lựu đạn cỡ lớn. Điều này đã tăng khả năng chiến đấu trong quân đội. Đại bác cũng sử dụng với số lượng lớn. Các loại vũ khí thuốc súng được kết hợp với đội hình voi chiến, từ lưng voi binh lính sử dụng cả pháo, hỏa hổ, hỏa cầu lưu hoàng. Trong trận đánh ở chiến lũy Trấn Ninh (Quảng Bình) vào năm 1802, quân Tây Sơn đã huy động cả ngàn khẩu pháo. Ngày 20 tháng 1 năm 1785, hỏa hổ và hỏa cầu lưu huỳnh Tây Sơn đã tấn công dữ dội hơn 300 thuyền chiến Xiêm La trong Trận Rạch Gầm – Xoài Mút.
Thủ đoạn chính trị
Tây Sơn sử dụng các biện pháp tâm lý để đạt được sự ủng hộ của đông đảo người dân, huy động nhiều thanh niên gia nhập quân đội. Trước hết, trong giai đoạn mới dựng cờ khởi nghĩa, Tây Sơn lợi dụng danh nghĩa nổi dậy chống quyền thần Trương Phúc Loan để phò chúa Nguyễn (ủng hộ hoàng tôn Nguyễn Phúc Dương). Vì vậy, được lòng cả chúa Nguyễn và nhiều người. Sau diệt Nguyễn, cảm thấy đánh không lại quân Trịnh, Tây Sơn lại tiếp tục hòa hoãn làm cánh tay dài của quân Trịnh.