cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quan hệ Hoa Kỳ – Trung Quốc
COVID-19
Cộng đồng tình báo Hoa Kỳ nói rằng Trung Quốc cố tình báo cáo số lượng các trường hợp nhiễm coronavirus, không có bằng chứng được đưa ra. Một số cơ quan như Politico và Chính sách đối ngoại đã nói rằng những nỗ lực của Trung Quốc trong việc gửi viện trợ cho các quốc gia bị nhiễm virus là một phần trong nỗ lực tuyên truyền cho ảnh hưởng toàn cầu. Người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU Josep Borrell cảnh báo có "một thành phần chính trị địa lý bao gồm một cuộc đấu tranh để gây ảnh hưởng thông qua việc quay vòng và" chính trị của sự hào phóng ". Borrell cũng cho biết "Trung Quốc đang ráo riết đẩy mạnh thông điệp rằng, không giống như Mỹ, đây là một đối tác có trách nhiệm và đáng tin cậy". Trung Quốc cũng kêu gọi Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh trừng phạt từ Syria, Venezuela và Iran, trong khi báo cáo gửi viện trợ cho hai nước sau. Việc Jack Ma tặng 100.000 khẩu trang cho Cuba đã bị chặn bởi lệnh trừng phạt của Mỹ vào ngày 3   Tháng Tư. Chính quyền Hoa Kỳ cũng đã chuyển hướng viện trợ cho các quốc gia khác sang đất nước của họ.  Cũng có những tranh chấp liên quan đến khẩu trang được báo cáo giữa các quốc gia khác, bao gồm Úc, Áo, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Cộng hòa Séc và Ý.
Nhân quyền
nhỏ|[[Trần Quảng Thành|Nhà hoạt động dân quyền Chen Guangcheng (trái) với cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc Gary Locke (giữa) và cựu Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ về các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương Kurt M. Campbell (phải) tại Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Bắc Kinh vào ngày 1 tháng 5 năm 2012]] nhỏ|Những người biểu tình ủng hộ [[Tây Tạng tiếp xúc với những người biểu tình thân Trung Quốc ở San Francisco]] Năm 2003, Hoa Kỳ tuyên bố rằng mặc dù có một số động lực tích cực trong năm đó và những dấu hiệu lớn hơn cho thấy Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sẵn sàng tham gia với Hoa Kỳ và những người khác về nhân quyền, vẫn có sự sụp đổ nghiêm trọng. Về nguyên tắc, Trung Quốc đã thừa nhận tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền con người và tuyên bố đã thực hiện các bước để đưa các hoạt động nhân quyền của chính mình tuân thủ các quy tắc quốc tế. Trong số các bước đó là việc ký kết Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa vào tháng 10 năm 1997, đã được phê chuẩn vào tháng 3 năm 2001 và việc ký kết Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị vào tháng 10 năm 1998, chưa được phê chuẩn. Năm 2002, Trung Quốc đã thả một số lượng đáng kể tù nhân chính trị và tôn giáo và đồng ý tương tác với các chuyên gia của Liên Hợp Quốc về tra tấn, giam giữ tùy tiện và tôn giáo. Tuy nhiên, các nhóm nhân quyền quốc tế khẳng định rằng hầu như không có bất kỳ động thái nào đối với những lời hứa đó,   với nhiều người đã bị bắt vì các tội tương tự kể từ đó. Các nhóm này cho rằng Trung Quốc vẫn còn một chặng đường dài để thiết lập loại thay đổi hệ thống cơ bản sẽ bảo vệ quyền và tự do của tất cả công dân ở Trung Quốc đại lục. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công bố báo cáo thường niên về quyền con người trên toàn thế giới, bao gồm đánh giá hồ sơ nhân quyền của Trung Quốc.
Trong một quyết định bị chỉ trích bởi các nhóm nhân quyền, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã không liệt kê Trung Quốc là một trong những người vi phạm nhân quyền tồi tệ nhất thế giới trong báo cáo năm 2007 về các hoạt động nhân quyền ở các quốc gia và khu vực bên ngoài Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trợ lý thư ký của Cục Dân chủ, Nhân quyền và Lao động của Bộ Ngoại giao Jonathan D. Farrar tuyên bố rằng hồ sơ nhân quyền tổng thể của Trung Quốc năm 2007 vẫn còn kém.
Từ năm 1998, Trung Quốc hàng năm đã xuất bản Sách trắng liệt kê chi tiết các hành vi vi phạm nhân quyền của Hoa Kỳ  và từ năm 2005 cũng đã xuất bản Sách trắng về hệ thống chính trị và tiến bộ dân chủ của chính mình.
Vào ngày 27 tháng 2 năm 2014, Hoa Kỳ đã công bố báo cáo Trung Quốc về thực hành nhân quyền năm 2013, theo tóm tắt điều hành của nó, mô tả Trung Quốc là một quốc gia độc đoán và là nơi mà sự đàn áp và ép buộc là thường xuyên. Vào ngày 28 tháng 2 năm 2014, Trung Quốc đã công bố một báo cáo về quyền con người ở Hoa Kỳ, trong đó trích dẫn: mặc dù có một nền kinh tế sôi động, sự giám sát đối với công dân của chính họ, ngược đãi tù nhân, bạo lực súng đạn và vô gia cư đều là các vấn đề quan trọng.
Sự chỉ trích của Hoa Kỳ về Trung Quốc về quyền con người, đặc biệt là về vấn đề trại cải tạo Tân Cương, đã mở rộng đáng kể vào cuối năm 2018 và năm 2019. Vào tháng 3 năm 2019, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo đã gián tiếp so sánh Trung Quốc với Đức Quốc xã bằng cách nói rằng việc bắt nhốt các nhóm thiểu số Hồi giáo vào các trại tập trung đã không được nhìn thấy "kể từ những năm 1930". Vào tháng 5 năm 2019, chính phủ Hoa Kỳ đã cáo buộc Trung Quốc đưa người Duy Ngô Nhĩ vào " trại tập trung ". Chính phủ Hoa Kỳ cũng đã xem xét xử phạt các quan chức Trung Quốc liên quan đến các trại này, bao gồm Trần Toàn Quốc, Bí thư Đảng Cộng sản Tân Cương và một thành viên của Bộ Chính trị khóa 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc mặc dù chưa có thành viên Bộ Chính trị Trung Quốc nào bị chính phủ Hoa Kỳ trừng phạt. Vào tháng 7 năm 2019, Phó Tổng thống Mike Pence đã cáo buộc Trung Quốc đàn áp các Kitô hữu, Hồi giáo và Phật giáo.
Vào ngày 4 tháng 10 năm 2019, tổng giám đốc của Houston Rockets, Daryl Morey, đã đưa ra một tweet ủng hộ các cuộc biểu tình ở Hồng Kông năm 2019. Tweet của Morey dẫn đến việc Hiệp hội Bóng rổ Trung Quốc đình chỉ mối quan hệ với Houston Rockets và đưa ra tuyên bố không hài lòng từ văn phòng lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston. Vào ngày 6 tháng 10, cả Morey và NBA đã đưa ra các tuyên bố riêng biệt đề cập đến tweet gốc. Morey nói rằng anh ấy không bao giờ có ý định tweet của mình để gây ra bất kỳ hành vi phạm tội nào, và NBA nói rằng tweet này là "Đáng tiếc". Các nhà phê bình đã so sánh vụ việc với tập phim " Band in China " ngày 2 tháng 10 ở South Park, trong đó nhại lại sự tự kiểm duyệt của ngành công nghiệp giải trí Mỹ để đáp ứng yêu cầu kiểm duyệt của Trung Quốc. Các phương tiện truyền thông Trung Quốc, bao gồm Đảng Cộng sản Trung Quốc - Nhân dân Nhật báo, đã mô tả các tuyên bố của Morey và NBA là không phải là xin lỗi và không thể chấp nhận vì chúng không chứa từ "xin lỗi".
Vào tháng 6 năm 2020, Nhà Trắng nhân kỷ niệm 31 năm cuộc đàn áp Thiên An Môn, yêu cầu Bắc Kinh tôn trọng nhân quyền, thực hiện các cam kết đúng đắn của mình đối với Hồng Kông, cũng như đàn áp tăng cường đối với các dân tộc thiểu số và các nhóm tôn giáo.
Ngày 17 tháng 6 năm 2020 Tổng thống Donald Trump đã ký ban hành đạo luật trừng phạt Bắc Kinh về nhân quyền và tín ngưỡng của người Duy Ngô Nhĩ.
Tham khảo
Hoa Kỳ Trung Quốc
Tiên Vu Đan
Tiên Vu Đan (? - ?), là tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Cuộc đời
Không rõ quê quán, hành trạng ban đầu của Tiên Vu Đan. Năm 214, Lưu Bị bình định Ích châu, Tôn Quyền sai Lỗ Túc sang đòi hỏi toàn bộ các quận Kinh châu. Lưu Bị cự tuyệt, Tôn Quyền tức giận, sai Lã Mông dẫn theo các tướng Tiên Vu Đan, Từ Trung, Tôn Quy sang đánh chiếm ba quận Trường Sa, Linh Lăng, Quế Dương.
Năm 222, Lưu Bị dẫn quân báo thù cho Quan Vũ, Tôn Quyền phong Lục Nghị làm Đại đô đốc, giả tiết, thống lĩnh các tướng Chu Nhiên, Phan Chương, Tống Khiêm, Hàn Đương, Từ Thịnh, Tiên Vu Đan, Tôn Hoàn chống lại.
Năm 223, thái thú Kỳ Xuân là Tấn Tông phản bội, đem quận đầu hàng Tào Ngụy. Tôn Quyền sai Hạ Tề dẫn theo My Phương, Tiên Vu Đan tiến quân thần tốc, bắt sống Tông.
Năm 226, Tôn Hoán theo Tôn Quyền tấn công Thạch Dương. Tiên Vu Đan, lúc này là thuộc cấp của Hoán được sai phong tỏa đường sông Hoài Hà. Tôn Hoán theo đó thống lĩnh Ngô Thạc, Trương Lương đánh hạ Cao Thành, lập được công lớn.
Không còn ghi chép gì về Tiên Vu Đan sau đó.
Chú thích
Thể loại:Nhân vật quân sự Đông Ngô Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa Thể loại:Họ Tiên Vu
Matucana polzii
Matucana polzii là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được L. Diers, Donald & E. Zecher mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Pammene aurana
Sải cánh dài 9–13 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8. Có một lứa một năm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pammene Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Bướm đêm Châu Á Thể loại:Olethreutinae
Abelater bivittatus
Abelater bivittatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.
Tham khảo
Thể loại:Abelater Thể loại:Động vật được mô tả năm 1878
Zafra bilineata
Zafra bilineata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.
Lai Đồng
Lai Đồng là một xã thuộc huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.
Xã Lai Đồng có diện tích 19,95 km², dân số năm 1999 là 3002 người, mật độ dân số đạt 150 người/km².
Justicia protracta
Justicia protracta là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Nees) T. Anderson mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Heterolocha disistaria
Heterolocha disistaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterolocha
Saint-Siméon, Seine-et-Marne
Saint-Siméon là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.
Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 737.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Seine-et-Marne
Caerostris mayottensis
Caerostris mayottensis là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Caerostris. Caerostris mayottensis được Manfred Grasshoff miêu tả năm 1984.
Cúp bóng đá Melanesia 2000
Cúp bóng đá Melanesia 2000 là mùa giải thứ 7 và cuối cùng giải đấu khắp vùng Melanesia được tổ chức. Giải diễn ra ở Fiji và có 5 đội bóng tham gia: Fiji, Quần đảo Solomon, Nouvelle-Calédonie, Papua New Guinea và Vanuatu và lần thứ ba trở thành vòng loại của Cúp bóng đá châu Đại Dương.
Các đội bóng thi đấu với nhau theo thể thức thi đấu vòng tròn và Fiji vô địch lần thứ 5 cũng như giành quyền tham gia Cúp bóng đá châu Đại Dương 2000 với Quần đảo Solomon. Tuy nhiên, đội xếp thứ 3 Vanuatu thay thế Fiji ở nửa sau giải đấu vì tình trạng náo loạn dân sự ở Fiji với hành động của George Speight, người lật đổ chính phủ vừa bầu theo dân chủ của Fiji.
Kết quả
Quần đảo Solomon và Vanuatu* giành quyền tham gia Cúp bóng đá châu Đại Dương 2000
Tham khảo
2000 Melanesia Melanesia Melanesia Melanesia
Eugenia burkilliana
Eugenia burkilliana là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Malaysia B Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Petőfibánya
Petőfibánya là một thị trấn thuộc hạt Heves, Hungary. Thị trấn này có diện tích 11,11 km², dân số năm 2010 là 2825 người, mật độ 254 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Heves Thể loại:Thị trấn của Hungary Thể loại:Thành phố quy hoạch xã hội chủ nghĩa
Chusquea acuminata
Chusquea acuminata là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Döll mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chusquea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Meloe primulus
Meloe primulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Semenov miêu tả khoa học năm 1903.
Tham khảo
Thể loại:Meloe
Vùng đô thị Hoa Kỳ
Tại Hoa Kỳ, vùng thống kê đô thị (tiếng Anh: Metropolitan Statistical Area, viết tắt là MSA) là các khu vực địa lý có mật độ dân cư tương đối cao ở trung tâm và toàn bộ khu vực có liên hệ mật thiết với nhau về mặt kinh tế. Các Vùng thống kê đô thị bao gồm các quận và những đơn vị tương đương quận. Các quận có vùng thành thị cốt lõi được gọi là các quận trung tâm của Vùng đô thị. Các quận bao quanh khác (được biết như là các quận ngoại ô) có thể được cộng vào Vùng thống kê đô thị nếu các quận này có mối quan hệ kinh tế và xã hội mạnh mẽ với các quận trung tâm, được tính qua việc đáp xe hàng ngày ra vào các quận trung tâm và công ăn việc làm. Ghi chú là một số vùng nằm bên trong các quận ngoại ô này có thể thật sự là những vùng nông thôn tự nhiên.
Vùng thống kê đô thị được dùng cho các mục đích chính thức nhưng chúng không phải là cách để ước tính dân số đô thị duy nhất. Các con số chính xác đối với một số vùng đô thị vẫn còn bị tranh cãi và có một số trường hợp, các nguồn thống kê danh tiếng lại cung cấp các con số sai khác đến hàng triệu. Các trường hợp đáng tranh cãi nhất gồm có Vùng Đại Los Angeles, Vùng Vịnh San Francisco, và Đại Cleveland. Các định nghĩa chính thức được dùng cho Điều tra dân số Hoa Kỳ lần cuối thường hay khác những lần điều tra dân số trước đây, làm cho việc so sánh gặp nhiều khó khăn thậm chí là giữa các con số chính thức của các năm khác nhau (so sánh năm 2000 với năm 1990, Baltimore bị tách rời khỏi Washington, D.C. nhưng West Palm Beach lại được kết hợp lại với Miami-Fort Lauderdale làm cho có con số sai khác khá lớn trong việc xếp hạng cả hai vùng đô thị này).
Cho đến thời điểm tháng 6 năm 2003, hiện tại có thêm một xếp loại mới, đó là "Phân vùng đô thị" (Metropolitan Division). Cụm từ "phân vùng đô thị" được dùng để chỉ một quận hay một nhóm gồm nhiều quận liên tục nằm sát nhau mà phục vụ như một vùng công ăn việc làm rõ rệt trong một vùng thống kê đô thị có tổng dân số ít nhất là 2,5 triệu. Mặc dù một phân vùng đô thị là một phân vùng của một vùng thống kê đô thị lớn hơn nhưng nó thường có chức năng như một vùng văn hóa, kinh tế, xã hội riêng biệt trong vùng đô thị lớn hơn.
25 vùng đô thị hàng đầu đông dân nhất Hoa Kỳ
Sau đây là danh sách gồm 25 vùng thống kê đô thị đông dân nhất tại Hoa Kỳ (một số vùng đô thị còn có những phân vùng đô thị) theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ ước tính cho đến ngày 1 tháng 7 năm 2007:
Liên kết ngoài
Thể loại:Thông tin nhân khẩu học của Hoa Kỳ
Proteuxoa heterogamma
Proteuxoa heterogamma là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Proteuxoa
Itaquitinga
Itaquitinga là một đô thị thuộc bang Pernambuco, Brasil. Đô thị này có diện tích 117,382 km², dân số năm 2007 là 15115 người, mật độ 128,77 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Pernambuco
Philippos II của Macedonia
Philippos II của Macedonia (Φίλιππος Β' ὁ Μακεδών — φίλος (phílos) = người bạn + ἵππος (híppos) = ngựa — dịch từng chữ, 382-336 trước Công Nguyên), hay còn được biết tới với cái tên Philippe II là một người Hy Lạp xưa, làm vua của Vương quốc Macedonia (một quốc gia của người Hy Lạp cổ đại) từ năm 359 trước Công Nguyên đến khi bị ám sát vào năm 336 trước Công Nguyên. Ông còn là cha của Alexandros Đại Đế, Philipos III, và có thể cả Ptolemaios I Soter - vị vua khai quốc của Vương triều Ptolemaios của Ai Cập cổ đại.
Ông là một nhà cải cách và sáng tạo quân sự, vị Quốc vương có công lớn trong việc xây dựng Vương quốc Macedonia và đào tạo cho con trai ông là Alexandros Đại đế. Qua việc dày công xây dựng một lực lượng Quân đội tinh nhuệ, cùng với những đội hình chiến trận và chiến thuật mới mẻ, ông và vua con Alexandros Đại Đế đã hoàn thành một cuộc Cách mạng lớn lao về nền chiến sự Macedonia và phương Tây, mở đường cho thời đại của chủ nghĩa đế quốc trong lịch sử Hy Lạp cổ đại. Trong những năm tháng trị quốc của mình, ông đã chinh phạt Hy Lạp, đánh tan tác liên quân các thành bang Hy Lạp vào năm 338 trước Công Nguyên, và thống nhất Hy Lạp, và tạo điều kiện cho Alexandros Đại Đế mở rộng Đế quốc. Ngoài ra, ông còn là vị vua đã tiêu diệt quyền tự chủ và nền tự do của Hy Lạp cổ đại.
Được coi là một trong những vị danh tướng xuất sắc nhất của phương Tây, vị vua mạnh mẽ này còn có tài năng chính trị và ngoại giao kiệt xuất. Ông là vị lãnh đạo đầu tiên lập nên một thể chế liên bang trong lịch sử Hy Lạp cổ xưa, là người lập nên một bộ máy hành chính tập quyền vững mạnh tại nước nhà. Tuy trước giờ trong sử sách, vua Alexandros Đại Đế thường nổi tiếng hơn ông, nhà sử học quân sự tài năng Richard A. Gabriel - người đã viết nên cuốn tiểu sử quân sự đầu tiên về ông - có quan điểm rằng vua Philippos II vĩ đại hơn Alexandros, thông qua tài năng xuất sắc của ông về nhiều mặt. Lực lượng Quân đội Macedonia do ông gầy dựng nên là lực lượng Quân đội Quốc gia đầu tiên trong quân sử phương Tây. Ông cũng được xem là vị kiệt tướng đầu tiên của một thời đại mới trong chiến sử, với công cụ chiến tranh mới của ông, với đội hình phương trận Macedonia và những học thuyết quân sự đã mang lại thắng lợi cho ông. Thời đại của chủ nghĩa đế quốc Hy Lạp xưa, một thời kỳ kinh điển của Hy Lạp xưa và nền chiến sử, đã mở ra sau khi ông qua đời.
Cuộc đời
Sinh ra tại kinh đô Pella, Philippos là Hoàng tử út trong số ba người con trai hợp pháp của vua Amyntas III và Eurydice II. Vào thời trai trẻ (khoảng 368 - 365 trước Công Nguyên), Philippos từng là con tin tại Thebes, trong những năm tháng thành bang này trở thành "đàn anh" đối với mọi thành bang khác của Hy Lạp cổ đại. Trong thời gian làm con tin ở đó, Hoàng tử Philippos đã nhận được sự giáo dục về quân sự và ngoại giao từ Epaminondas - vị danh tướng đã trở thành bạn tình đồng tính luyến ái của (eromenos) của kiệt tướng Pelopidas và sống cùng với Pammenes - vị danh tướng ủng hộ nhiệt tình cho việc thiết lập đội thần binh hùng hậu của thành Thebes.
Vào năm 364 trước Công Nguyên, Philippos trở về cố quốc. Sau khi các anh trai là vua Alexandros II và Perdiccas III qua đời, ông lên nắm quyền bính. Tuy ban đầu chỉ tự phong làm quan Nhiếp chính cho cháu trai là tự quân Amyntas IV - đứa con trai mới chào đời của cố vương Perdiccas III, Philippos II đã lập mưu cướp lấy ngôi báu ngay trong năm đó.
Thiên tài quân sự của vua Philippos II và giấc mơ về một Đế quốc Macedonia vĩ đại đã sớm đưa ông tới thành công. Tuy vậy, việc đầu tiên là ông cần phải làm là thiết lập lại uy thế của Macedonia, do đất nước vốn đã trở nên tồi tệ sau khi vua Perdiccas III bại vong khi thân chinh đi đánh người Illyria. Người Paionia và Thrace đã cướp bóc và xâm lược miền Đông của đất nước trong khi quân Athena đã đổ bộ lên bờ biển Methoni bằng một đạo quân dưới quyền kẻ giả danh người Macedonia là Argeus. Nhờ các biện pháp ngoại giao, Philippos II đã đẩy lui được người Paionia và Thrace bằng việc hứa hẹn sẽ triều cống và nghiền nát 3 nghìn lính hoplite của thành Athena vào năm 359 trước Công Nguyên.
Philippos II đã kết hôn với Audata - người cháu đầu của vua người Illyrian của xứ Dardania là Bardyllis. Tuy nhiên, hôn nhân này không hề ngăn cản ông thân chinh tiến hành cuộc chinh chiến chống lại người Illyria vào năm 358 trước Công Nguyên và đánh tan tác quân thù trong một trận chiến đẫm máu, loại khỏi vòng chiến đấu được 7 nghìn người Illyria. Nhờ vào chiến thắng vang dội này, vua Philippos II đã mở rộng bờ cõi của đất nước tới tận hồ Ohrid và nhận được sự ủng hộ của xứ Ipiros.
Ông cũng lợi dụng cuộc Chiến tranh Liên minh làm cơ hội để mở rộng đất nước. Ông chấp thuận quân Athena - những kẻ không thể nào chinh phục được Amphipolis - được sở hữu các mỏ vàng của núi Pangaion, và cho thuê nó lại sau cuộc chinh phục của ông, để đổi lấy Pydna (quân Macedonia mất vùng này vào năm 363 trước Công Nguyên). Tuy nhiên, sau khi chinh phục được Amphipolis, ông chiếm lĩnh luôn cả hai thành phố vào năm 357 trước Công Nguyên. Vì vậy quân Athena tuyên chiến ông, và ông đã liên minh với Liên bang Chalkidian của Olynthus. Sau đó ông chinh phục được Potidaea, lần này ông giữ lời hứa của mình và nhượng lại nó cho liên bang năm 356 trước Công Nguyên. Một năm trước đó Philip đã kết hôn với công chúa Olympias của xứ Epirus, con gái của vua người Molossia. nhỏ|phải|Philip II gold [[stater, with head of Apollo.]] Vào năm 356 trước Công Nguyên, vua Philippos II cũng chinh phục được thị trấn Crenides và đổi tên thành Philippi: ông thành lập một đội quân đồn trú hùng mạnh có để kiểm soát các mỏ của nó, mà nhà vua nhận được rất nhiều vàng sau này được sử dụng cho các cuộc chinh phạt của ông. Trong khi đó, vị kiệt tướng Parmenion của ông lại một lần nữa đánh tan tác người Illyria. Cũng trong năm 356 Trước Công Nguyên, Hoàng tử Alexandros chào đời, và những con ngựa đua của vua Philippos II đã giành chiến thắng trong Thế vận hội Olympic. So với các đại kiện tướng khác vào thời cổ đại, tuy ông có lẽ ít được giáo dục kỹ lưỡng hơn, trong cung đình nhà vua khi đó có không ít nhà triết học và nghệ sĩ. Ông biết vài thứ ngoại ngữ, và ông cũng vời nhà triết học lừng danh Aristotle đến kinh đô để giảng dạy cho Hoàng tử Alexandros. Trong hai năm 355 - 354 trước Công Nguyên, ông đã vây hãm Methone, thành phố cuối cùng trên Vịnh Thermaic nằm trong tay quân Athena. Trong cuộc vây hãm, nhà vua bị mất một mắt. Mặc dù hai hạm đội Athena kéo đến để giải cứu thành phố này, Methone vẫn thất thủ về tay quân tinh nhuệ Macedonia vào năm 354 trước Công Nguyên. Nhà vua cũng xua quân tấn công Abdera và Maronea, trên bờ biển Thrace (354 - 353 trước Công Nguyên).
Vào năm 345 trước Công Nguyên, vua Philippos II thân chinh kéo các chiến binh đi giao tranh ác liệt với quân Ardiaioi (Ardiaei) do đích thân vua Pluratus thống lĩng, trong cuộc chinh chiến này ông bị thương chí mạng ở phần dưới của chân phải, do một chiến binh Ardiaen.
Năm 342 TCN, Philip đã dẫn đầu một cuộc viễn chinh lớn tới phía bắc chống lại người Scythia, chinh phục khu đinh cư của người Thracia ở Eumolpia và lấy tên mình đặt cho nó, Philippopolis (ngày nay là Plovdiv).
Vào năm 340 trước Công Nguyên, nhà vua xua quân phạt thành Perinthus. Vào năm sau, ông lại đánh thành Byzantium. Nhưng ông không thể chiếm lĩnh được hai thành phố này, do đó uy quyền của ông trên toàn Hy Lạp bị giảm sút. Tuy nhiên, ông thành công trong việc khôi phục uy quyền của mình tại vùng biển Aegean qua việc đại phá liên quân Thebes - Athena trong trận đánh tại Chaeronea. Đây là một trong những chiến thắng vang dội nhất trong lịch sử Hy Lạp. Và, trận thắng vang dội nay mở đầu một "truyền thống" quân sự Âu Tây, là vị Tổng tư lệnh không chỉ huy quân sĩ trực tiếp trên chiến trường: trong trận đánh này, nhà vua thống lĩnh ba quân từ một nơi khác ngoài chiến trường. Cùng năm đó, Philippos II tàn phá Amfissa bởi vì đám cư dân tại đây tự tiện trồng trọt tại cánh đồng Crisaian vốn thuộc về Delphi. Philippos II còn thiết lập và thống lĩnh của Liên minh Corinth vào năm 337 trước Công Nguyên. Các thành viên của Liên minh chấp thuận rằng họ sẽ không gây chiến lẫn nhau, trừ phi phải đàn áp Cách mạng. Đại thắng tại Chaeronea và công lao thống nhất Hy Lạp đã chấm dứt thời kỳ của các thành bang, mà mở đầu thời đại của chủ nghĩa đế quốc trong lịch sử nền văn minh Hy Lạp cổ đại. Mà với thời đại Đế quốc này thì Philippos II được xem là vị kiệt tướng đầu tiên của giai đoạn lịch sử này. Liên minh Corinth tôn nhà vua xứ Macedonia lên làm minh chủ (hegemon), thống soái của họ trong một cuộc chinh phạt Ba Tư sắp tới.
Vụ ám sát
nhỏ|200px|The Golden Larnax, at the Museum of [[Vergina, which contains the possible remains of King Philip II.]] Vụ ám sát xảy ra trong tháng 10 năm 336 trước Công nguyên, ở thành Aegae, cố đô của vương quốc Macedonia. Triều đình đã tụ họp ở đó để cử hành cuộc hôn nhân giữa vua xứ Ipiros là Alexandros I và con gái của vua Philippos II (với Olympias vợ thứ tư của ông) là kleopatra. Trong khi nhà vua không được ai bảo vệ khi ông bước vào nhà hát thành phố, ông đã bị giết hại bởi Pausanias của Orestis, một trong bảy Vệ binh Hoàng gia của ông. Tên đại nghịch này ngay lập tức đã cố gắng trốn thoát và nhận được sự hỗ trợ của những tên cộng sự đã chờ đợi ông ta với những con ngựa ở lối vào của Aegae. Ba người Vệ binh Hoàng gia của Quốc vương Philippos II liền đuổi theo và thẳng tay giết chết tên đại nghịch.
Những lý do của vụ ám sát Philippos II của Pausanias rất khó giải thích đầy đủ, bởi sự mâu thuẫn giữa các nhà sử học cổ đại. Trong kho tàng sử học hiện nay, ghi nhận đương thời duy nhất về sự kiện này là của nhà hiền triết Aristotle, người kể khá ngắn gọn rằng Philippos II bị mưu sát do Pausanias bị Tướng quân Attalus - chú thứ phi Kleopatra của Quốc vương - xúc phạm.
Nhận định
Với biết bao công tích hiển hách, về mọi mặt, ông là danh nhân kiệt xuất nhất trong lịch sử Hy Lạp cổ trong giai đoạn mà ông sống. Là một vị Quốc vương xuất sắc, thành công vang dội, ông là người đã gầy dựng lực lượng Quân đội tinh nhuệ nhất trên thế giới thời bấy giờ, cùng với một Hy Lạp nằm dưới sự bá quyền của Vương quốc Macedonia. Ông cũng là người Nhiếp chính theo nghĩa hiện nay đầu tiên trong lịch sử thế giới cổ đại. Đối với Demosthenes, Philippos II là kẻ thù của Hy Lạp và Tự do. Nhưng đối với Isocrates, ông là minh chủ của nhân dân Hy Lạp trong cuộc chiến đấu chống Ba Tư. Nhà sử học Theopompus, người am hiểu rõ về nhà vua, thì có phê bình lối sống của ông nhưng coi ông là danh nhân kiệt xuất độc nhất vô nhị của châu Âu trước giờ. <!-- Vị vua - chiến binh kiệt xuất Philippos II cũng được nhà sử học John Gillies (người Scotland) so sánh với ông vua sáng suốt Friedrich II Đại Đế của nước Phổ như sau: -->
Tham khảo
Thể loại:Vua Macedonia Thể loại:Alexandros Đại Đế Thể loại:Vua bị ám sát Thể loại:Sinh năm 382 TCN Thể loại:Mất năm 336 TCN Thể loại:Vua bị giết Thể loại:Mất thập niên 330 TCN Thể loại:Năm 336 TCN Thể loại:Năm 382 TCN
Sybrohyagnis minor
Sybrohyagnis minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1964 Thể loại:Sybrohyagnis
Schefflera psilophylla
Schefflera psilophylla là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được (Harms) Maguire, Steyerm. & Frodin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Caerostris mitralis
Loài này thuộc chi Caerostris. Caerostris mitralis được miêu tả năm 1863 bởi Vinson.
Tham khảo
Thể loại:Caerostris
Abelater bousaianus
Tham khảo
Thể loại:Abelater
Matucana pujupatii
Matucana pujupatii là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Donald & A.B. Lau) Bregmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Matucana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Rotanak Mondol
Rotanak Mondol là một huyện (‘‘srok’’) của tỉnh Battambang, một tỉnh ở tây bắc Campuchia.
Hành chính
Huyện này được chia thành 4 xã (khum).
Tham khảo
Thể loại:Huyện Campuchia Thể loại:Tỉnh Battambang
Riedelia macranthoides
Riedelia macranthoides là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Phân bố
Loài này được tìm thấy ở Naumoni, ở tây bắc đảo New Guinea, thuộc địa phận tỉnh Papua, Indonesia. Mẫu vật điển hình: M. Moszkowski 333 do Max Moszkowski thu thập.
Chú thích
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913 Thể loại:Thực vật Indonesia
Chusquea albilanata
Chusquea albilanata là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được L.G.Clark & Londoño mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chusquea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Aglaojoppa femorata
Liên kết ngoài
Thể loại:Aglaojoppa
Chickkudalgi, Devadurga
Chickkudalgi là một làng thuộc tehsil Devadurga, huyện Raichur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Raichur (huyện)
Alcea angulata
Alcea angulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Freyn & Sint. mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Alcea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
Yüzev, Karakoçan
Yüzev là một xã thuộc huyện Karakoçan, tỉnh Elâzığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 249 người.
Xã Fairfield, Quận Fayette, Iowa
Xã Fairfield (Fairfield Township) là một xã thuộc quận Fayette, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 652 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Fayette, Iowa
Phạm Thái
Phạm Thái (chữ Hán: 範泰, 1777-1813), còn gọi Phạm Đan Phượng, Phạm Phượng Sinh, hiệu Chiêu Lì (hoặc Chiêu Lỳ); là một danh sĩ ở cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19 trong lịch sử Việt Nam.
Eugenia brownei
Eugenia brownei là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Jamaica B Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Phạm Thái
Tiểu sử
Ông là con Trạch Trung hầu Phạm Đạt, một võ tướng cao cấp đời Cảnh Hưng, đã khởi chống Tây Sơn nhưng thất bại. Nối chí cha, năm 20 tuổi, Phạm Thái đi ngao du nhiều nơi để tìm và kết giao với người cùng chí hướng. Ông gặp Phổ tỉnh thiền sư (Trương Quang Ngọc), Nguyễn Đoàn rồi cùng nhau chống Tây Sơn, nhưng không thành công.
Bị truy nã, ông cắt tóc, đội lốt nhà sư, vào tu ở chùa Tiêu Sơn (tức chùa Thiên Tâm nằm trên lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc xã Tương Giang, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh), đặt đạo hiệu là Phổ Chiếu Thiền sư. Đi tu được mấy năm, thì bạn ông là Thanh Xuyên hầu Trương Đăng Thụ (người làng Thanh Nê, thuộc huyện Kiến Xương, trấn Sơn Nam, nay thuộc tỉnh Thái Bình ), đang làm quan ở Lạng Sơn, cho người đón ông lên đấy, tính chuyện phù Lê. Một năm sau, khi ông trở về Kinh Bắc thăm nhà, thì được tin Trương Đăng Thụ bị đại thần Vũ Văn Dũng đầu độc chết, và đang được đem về chôn cất ở quê nhà. Phạm Thái liền đến làng Thanh Nê điếu tang bạn. Ở đây, ông đã giúp nàng Long Cơ (vợ Thanh Xuyên hầu) soạn Văn triệu linh gọi hồn chồng, làm Văn bia mộ Thanh Xuyên hầu và viết Lời đề nhà Nghĩa lư để giãi bày nỗi niềm thương nhớ bạn sâu sắc của ông. Vì yêu nết, trọng tài, Kiến Xương hầu Trương Đăng Quỹ (cha Thanh Xuyên hầu) đã mời Phạm Thái ở lại để làm gia sư dạy trẻ. Nhờ vậy, Phạm Thái quen được em gái bạn là Trương Quỳnh Như. Họ cùng xướng họa thơ văn, rồi thầm yêu nhau. Cảm phục tài thơ của Phạm Thái, Kiến Xương hầu định gả con cho ông, nhưng người mẹ không bằng lòng, vì muốn gả cho một người khác.
Bị ép gả, Quỳnh Như tự tử, còn Phạm Thái cũng vì quá đau xót, đã rời bỏ nơi đó đi lang bạt. Quảng đời cuối của ông là những trận rượu say li bì, là những bài thơ văn bi quan và yếm thế.
Phạm Thái mắc bệnh rồi mất ở Thanh Hóa năm Quý Dậu (1813), lúc 36 tuổi.
Tác phẩm
Tác phẩm của Phạm Thái gồm: Đây là một bài phú họa lại 85 vận của bài Tụng Tây Hồ của Nguyễn Huy Lượng. Mục đích của ông là có ý đả phá nhà Tây sơn, một triều đại mà ông Lượng đang suy tôn.
Alper Uludağ
Alper Uludağ (sinh 11 tháng 12 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ thi đấu ở vị trí hậu vệ trái cho câu lạc bộ Thổ Nhĩ Kỳ Gençlerbirliği SK. Anh từng thi đấu cho U-15 và U-21 Thổ Nhĩ Kỳ.
Phạm Thái
Tác phẩm
Bài này, GS. Thanh Lãng lại có ý khác, cho rằng ''có tính cách kỳ khu quá đáng. Tác giả đã lạm dụng những kinh, những điển, phải là người thông thuộc sử sách Tàu mới hiểu nổi. Lời văn chứa đầy nỗi căm phẫn, hậm hực đối với nhà cầm quyền đương thời (Tây Sơn), biểu lộ rõ ràng lòng thương tiếc nhà Lê.'' Ý kiến hậu bối dù sao cũng chép ra đây, để người sau nhận định.
Alper Uludağ
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1991 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bỉ Thể loại:Người Bỉ gốc Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven Thể loại:Cầu thủ bóng đá Alemannia Aachen Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Ingolstadt 04 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Kayserispor Thể loại:Cầu thủ bóng đá Trabzonspor Thể loại:Cầu thủ bóng đá Akhisar Belediyespor Thể loại:Cầu thủ bóng đá 2. Bundesliga Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ bóng đá Süper Lig Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Tiền đạo bóng đá
Phạm Thái
Tác phẩm
Sáng tác năm Giáp Tý (1804), tức năm Phạm Thái 21 tuổi. Đây là một truyện thơ Nôm gồm 1484 câu, chủ yếu là thơ lục bát, có xen một ít bài thơ Đường luật, thơ cổ phong và thơ song thất lục bát. Nội dung truyện kể lại một câu chuyện tình duyên lãng mạn và trắc trở, hư cấu trên cơ sở mối tình cay đắng của chính tác giả. Xem chi tiết ở trang: Sơ kính tân trang.
Ngoài ra, ông còn có một bài Văn triệu linh theo thể song thất lục bát, Văn bia mộ Thanh Xuyên hầu theo thể lục bát và một số bài thơ Nôm ngẩu cảm như: Tự trào, Tự thuật, Đề tranh mỹ nữ, Đề chùa Tiêu Sơn, Họa thơ Thanh Xuyên hầu, Đề nhà Nghĩa lư, Đề núi Con Voi, v.v…
Nhận xét
Phạm Thái là một nhân vật tài hoa và ngang tàng. Thơ văn ông đã thể hiện khá chân thật đôi điều ấy. Đôi khi ngòi bút tài hoa ấy chuyển thành ngông nghênh, bảo thủ; chỉ biết chống lại những điều mà lý tưởng của ông không thừa nhận, không cần biết về khách quan chúng đúng hay sai. Nhưng một phần rất quan trọng trong thơ văn ông, là nhằm diễn tả một tâm hồn khao khát yêu đương, bất chấp mọi khuôn phép lễ giáo của mình. Về mặt này, ngòi bút "trữ tình, táo bạo, phóng túng, bén nhạy trước mọi vẻ đẹp (nhất là vẻ đẹp bên trong của con người)" của ông đã bắt gặp môi trường thuận lợi để phát huy tác dụng. Bởi vào thế kỷ 18, những yêu cầu về quyền sống, quyền được hưởng hạnh phúc, đang dâng lên như một cơn sóng ngầm trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt.
Về mặt nghệ thuật, Phạm Thái là một trong những người đi đầu trong việc cách tân thể thơ trữ tình tiếng Việt, đưa thể thơ này lên một cung bậc mới: nói tiếng nói yêu đương đầy sức giao cảm giữa nam và nữ.
Nói gọn, Phạm Thái là một trong những nhà thơ đề cao tình yêu, chống đối lễ giáo, khuôn phép phong kiến. Về hình thức nghệ thuật, phần lớn thơ văn ông viết bằng chữ Nôm, có phong cách phóng túng lãng mạn độc đáo.
Sách tham khảo
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam Thể loại:Người Hà Nội
Lithacodia semichalcea
Lithacodia semichalcea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lithacodia
Heterolocha elaiodes
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterolocha
Pammene fasciana
The Chestnut leafroller (Pammene fasciana) là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu và châu Á.
Sải cánh dài 13–17 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 in miền tây Europe.
Ấu trùng ăn Castanea, Fagus và Quercus species. Nó bị xem là loài gây hại nghiêm trọng đối với Castanea sativa.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pammene Thể loại:Côn trùng châu Âu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1761
Mikhail Vasilyevich Frunze
Mikhail Vasilyevich Frunze (Михаи́л Васи́льевич Фру́нзе; Mihail Frunză; còn được biết tới qua các bút danh Арсе́ний Три́фоныч–Arseniy Trifonych, Серге́й Петро́в–Sergei Petrov, А. Шу́йский–A. Shuiskiy, М. Ми́рский–M. Mirskiy; 2 tháng 2 1885–31 tháng 10 năm 1925) là một nhà lãnh đạo của đảng Bolshevik trước và sau cuộc Cách mạng tháng Mười Nga (1917). Tên ông được đặt cho một học viện quân sự nổi tiếng của Liên Xô.
Cuộc đời và sự nghiệp
Frunze sinh ra ở Bishkek, một thị trấn nhỏ nằm ở miền Nam đế quốc Nga, lúc đó đang thuộc vùng Kyrgyz của Turkestan. Cha ông là một thầy thuốc người Rumani gốc vùng Kherson, còn mẹ ông là người Nga. Frunze đi học tại Verniy (nay là Almaty) và năm 1904 ông học ở Đại học Bách khoa Sankt-Peterburg.
Tại Đại hội II Đảng Công nhân Xã hội Dân chủ Nga diễn ra ở Luân Đôn năm 1903, nội bộ đảng chia rẽ thành 2 phái lớn: phái Bolshevik của Lenin và phái Menshevik của Julius Martov. Frunze chọn theo phe của Lenin. Hai năm sau Đại hội, Frunze trở thành một nhà lãnh đạo của Cách mạng 1905, ông tổ chức cuộc đình công lớn của công nhân dệt ở Shuya và Ivanovo. Cách mạng bị chế độ Nga hoàng đàn áp, Frunze bị bắt vào năm 1907 và bị xử tử hình, tuy nhiên sau đó ông được giảm án thành khổ sai chung thân và bị đày đi Xibia. Sau mười năm khổ sai ở Xibia, Frunze vượt ngục, trốn đến Chita và trở thành biên tập viên của tờ Vostochnoe Obozrenie, một tuần báo của đảng Bônsêvích.
Khi cuộc Cách mạng tháng Hai (1917) bùng nổ, Frunze trở thành người đứng đầu của lực lượng dân binh tại Minsk và sau đó ông được bầu làm chủ tịch của Xô viết tại Byelarussia. Không lâu sau ông tới Moskva và lãnh đạo một lực lượng dân binh của công nhân đang đấu tranh giành quyền kiểm soát thành phố.
Sau khi cách mạng tháng Mười Nga bùng nổ, Frunze trở thành Chính ủy của tỉnh Voznesensk vào năm 1918. Trong thời gian đầu của cuộc Nội chiến Nga, ông được bổ nhiệm làm chỉ huy của Cụm Tập đoàn quân Nam -lúc này đang gặp khó khăn trước lực lượng Bạch vệ của Đô đốc Aleksandr Vasiliyevich Kolchak. Dưới sự chỉ huy của Frunze, Hồng quân nhanh chóng lật ngược tình thế và đã đánh bại quân của Kolchak tại Omsk. Để tưởng thưởng cho thành tích đó, người lãnh đạo Hồng quân là Lev Davidovich Trotsky đã bổ nhiệm ông làm chỉ huy của toàn bộ Mặt trận phía Đông. Tiếp theo, Frunze lại chỉ huy Hồng quân tiến vào Turkestan, trấn áp cuộc nổi dậy Basmachi cũng như tiêu diệt tàn quân Bạch vệ ở đây. Lực lượng Hồng quân của Frunze đã giải phóng Khiva vào tháng 2 và Bukhara vào tháng 9.
Tháng 11/1920, Frunze tái chiếm Krym và đuổi lực lượng Bạch vệ của Pyotr Nikolayevich Wrangel ra khỏi Nga. Ông cũng lãnh đạo Hồng quân đánh tan các lực lượng vô chính phủ của Nestor Ivanovych Makhno và lực lượng li khai của Symon Vasylyovych Petliura tại Ukraina.
Vào năm, 1921, Frunze được bầu làm thành viên của Ban chấp hành Trung ương của đảng Bônsêvích. Đến ngày 2 tháng 6 năm 1924 ông trở thành thành viên ứng cử của Bộ chính trị và vào tháng 1 năm sau ông được bầu làm Chủ tịch của Hội đồng Quân sự Cách mạng. Frunze chủ trương ủng hộ Grigory Yevseevich Zinoviev và vì vậy ông trở thành địch thủ chính trị của Iosif Vissarionovich Stalin, mặc dù trước đó họ có mối quan hệ tương đối hòa nhã.
Frunze được đánh giá là một trong những người cộng sản lãnh đạo có tầm nhìn rất sáng tạo và gần như là không chính thống về các chính sách cũng như về việc thi hành chúng. Ông được các bạn chiến đấu rất kính trọng vì lòng dũng cảm, sự thành công trong việc đạt được các mục tiêu quân sự quan trọng cũng như quá trình đấu tranh cách mạng bền bỉ trong thời kì đảng Cộng sản còn bị cấm ở chể độ Nga hoàng. Frunze cũng được xem là người có nhiều khả năng kế thừa ngôi vị lãnh đạo của Lenin, lý do là ông có nhiều năng lực trong việc xử lý các vấn đề lý thuyết cũng như thực tế của Đảng, đồng thời ông cũng tỏ ra không có tham vọng cá nhân gì trái ngược với quyền lợi của Đảng.
Cái chết
Frunze vốn mắc bệnh loét đường tiêu hóa mãn tính. Những người xung quanh đã nhiều lần khuyên ông đi phẫu thuật, tuy nhiên Frunze tỏ ra ưa thích các phương pháp chữa trị truyền thống hơn. Đến năm 1925, bệnh tình của Frunze đột ngột chuyển biến xấu và ông phải nhập viện. Lúc đó cả I. V. Stalin và Anastas Ivanovich Mikoyan đều tới gặp Frunze và yêu cầu ông phải phẫu thuật. Về việc này, Frunze đã viết thư cho vợ mình như sau:
Hiện giờ anh cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh; việc thực hiện - thậm chí là nghĩ tới - một cuộc phẫu thuật thật sự là ngớ ngẩn. Tuy nhiên cả hai người đại diện của Đảng đều đòi anh phẫu thuật cho được.
Frunze chết vì ngộ độc chloroform trong quá trình phẫu thuật vào ngày 31 tháng 10 năm 1925. Ngay cả đối với trình độ y học thời đó, phẫu thuật loét dạ dày là một chuyện rất bình thường, vì vậy có nhiều ý kiến cho rằng các địch thủ chính trị của Frunze - hay chính bản thân Stalin - đã bày mưu đầu độc ông. Tuy nhiên hiện không có bằng chứng nào đủ mạnh để chứng minh cho việc này. Có điều, trong cuộc phẫu thuật đó các bác sĩ đã dùng một lượng chlorofrom nhiều hơn bình thường vài lần.
Frunze được mai táng tại Nghĩa trang tường điện Kremli. Tất cả bốn bác sĩ phẫu thuật cho ông (Martynov, Grekov, Rozanov và Get'e) đều chết vào năm 1934.
Di sản
nhỏ|phải|Chân dung của Frunze trên một con [[tem Liên Xô phát hành năm 1960.]]
Thành phố Bishkek ở Kyrgyzstan được đổi tên thành Frunze vào năm 1926. Đến năm 1991, nó được trả về tên cũ, tuy nhiên con đường và viện bảo tàng mang tên ông vẫn được giữ nguyên tên gọi. Trong khuôn viên viện bảo tàng có ngôi nhà tranh mà Frunze sinh sống thời niên thiếu. Nó được bảo tồn nguyên vẹn trong một kiến trúc hiện đại lớn hơn. Một ngôi làng nằm cách thủ đô Kyrgyzstan 2 phút (tính theo việc đi từ đường sân bay vào thủ đô) cũng được đặt tên là làng Frunze.
Sư đoàn bộ binh số 2 (Liên Xô) từng mang tên là Sư đoàn bộ binh Cờ Đỏ số 2 Byelarussia nhân danh M.V. Frunze.
Một ga hệ thống tàu điện ngầm Moskva được đặt tên là Frunzenskaya nhằm vinh danh Frunze, và một tượng đá của ông cũng được tạc gần đó. Ở Shuya người ta xây dựng một bảo tàng tưởng niệm Frunze. Nhiều đường phố ở Nga hiện nay cũng được đặt tên là Frunze.
Sau khi Frunze qua đời, cái tên Frunzik (có nghĩa là "Frunze" nhỏ) bắt đầu trở nên thịnh hành trong cộng đồng người dân Liên Xô sống ở vùng Kavkaz và Turkestan. Người mang tên Frunzik nổi tiếng nhất có lẽ là Mher (Frunzik) Mushegovich Mkrtchyan, một diễn viên phim hài nổi tiếng của Liên Xô.
Tàu chiến Poltava được đổi tên thành Frunze vào tháng 1 năm 1926.
Trong văn học
Tác phẩm "Câu chuyện về Mặt Trăng không bao giờ biến mất" của Boris Andreyevich Pilnyak dựa trên cái chết của Frunze. Cái chết của ông cũng là hạt nhân trung tâm của hai chương đầu của tiểu thuyết Những thế hệ mùa đông do Vasily Pavlovich Aksyonov sáng tác.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Bishkek Thể loại:Đảng viên Bolshevik Thể loại:Nhà lý luận quân sự Liên Xô Thể loại:Người Bolshevik Cũ Thể loại:Lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô Thể loại:Người được chôn cất trong Tường thành điện Kremlin Thể loại:Nhân vật trong Nội chiến Nga Thể loại:Nhân vật trong Cách mạng Nga Thể loại:Đảng viên Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga Thể loại:Tướng lĩnh Liên Xô Thể loại:Nhà văn quân sự Nga Thể loại:Nhà cách mạng Nga Thể loại:Quân nhân Liên Xô Thể loại:Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Thể loại:Nhà chính trị Romania Thể loại:Người Nga gốc Moldova Thể loại:Người Nga gốc Romania
Meloe prolifericornis
Tham khảo
Thể loại:Meloe
Taha Cengiz Demirtaş
Taha Cengiz Demirtaş (sinh ngày 15 tháng 5 năm 1994) là một cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ thi đấu ở vị trí thủ môn cho Gençlerbirliği ở Süper Lig.
Demirtaş từng đại diện Liên đoàn bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ thi đấu ở cấp độ U-15 và U-16.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1994 Thể loại:Người Altındağ, Ankara Thể loại:Người Ankara Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gençlerbirliği S.K. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hacettepe S.K. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Süper Lig Thể loại:Thủ môn bóng đá
Boletopsis
Boletopsis là một chi nấm mycorrhizal trong họ Bankeraceae. Chi này được được định nghĩa bởi nhà nghiên cứu nấm Thụy Sĩ Victor Fayod năm 1889, với Boletopsis leucomelaena là loài điển hình.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bankeraceae
Phà Bình Khánh
Phà Bình Khánh là một tuyến phà hoạt động trên sông Soài Rạp, kết nối giao thông giữa huyện Nhà Bè với huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Đầu bắc của phà nằm ở cuối đường Huỳnh Tấn Phát, xã Phú Xuân, huyện Nhà Bè. Đầu nam của phà nằm ở đầu đường Rừng Sác, xã Bình Khánh, huyện Cần Giờ. Phà bắt đầu hoạt động từ 5 giờ hàng ngày, cứ bình quân 15 phút là có một chuyến xuất phát. Từ 20 giờ đến 5 giờ ngày hôm sau, thời gian giãn cách là 30 đến 45 phút một chuyến. .
Phà Bình Khánh thường xuyên bị kẹt xe ở hai đầu bến, thường phải tăng tuyến nhất là vào các dịp nghỉ lễ. Để giải quyết tình trạng này cũng như nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế huyện Cần Giờ, vào tháng 8 năm 2016, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã đồng ý đề xuất xây dựng cầu Cần Giờ để thay thế cho phà Bình Khánh. Dự kiến cầu sẽ dài 3,4 km, có tổng mức đầu tư dự tính là 5.300 tỉ đồng và được thiết kế để mang tính biểu tượng.
Xem thêm
Bình Khánh Thể loại:Giao thông công cộng Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Cần Giờ Thể loại:Nhà Bè
Carcinopodia schoutedeni
Carcinopodia schoutedeni là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Carcinopodia
Saint-Sauveur-sur-École
Saint-Sauveur-sur-École là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.
Dân số
Người dân ở Saint-Sauveur-sur-École được gọi là Saint-Salvatoriens.
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 1,048.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Seine-et-Marne
Panicum pandum
Panicum pandum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Swallen mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
Thể loại:Panicum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Abelater brancuccii
Abelater brancuccii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Abelater
Petőfiszállás
Petőfiszállás là một thị trấn thuộc hạt Bács-Kiskun, Hungary. Thị trấn này có diện tích 67,79 km², dân số năm 2010 là 1479 người, mật độ 22 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Bács-Kiskun Thể loại:Thị trấn của Hungary
Matucana ritteri
Matucana ritteri là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được Buining mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Liên kết ngoài
Thể loại:Matucana Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Krit Amnuaydechkorn
Krit Amnuaydechkorn (tiếng Thái: กฤษฏ์ อำนวยเดชกร, phiên âm: Cơ-lít Am-nui-đe-cha-con, sinh ngày 30 tháng 4 năm 1999) còn có nghệ danh là PP (พีพี, Bi-bi), là một diễn viên, người mẫu và ca sĩ người Thái Lan. Anh được biết đến qua các tác phẩm nổi bật My Ambulance (2019), I Told Sunset About You (2020) và I Promised You the Moon (2021).
Tiểu sử
PP sinh ngày 30 tháng 4 năm 1999 tại Băng Cốc, Thái Lan. Lúc đầu, tên của anh được đặt là Pruk (พฤกษ์), nhưng chỉ 2-3 tuần sau, cha mẹ của anh cảm thấy rằng nó đã lỗi thời nên họ quyết định đổi thành PP. Anh đã học tại trường Cao đẳng Assumption tại Băng Cốc từ tiểu học lên đến trung học. Trong quá trình học trung học, dựa vào điểm thành tích xuất sắc PP đã nhận được cơ hội sang Mỹ du học theo diện trao đổi sinh khi học lớp 11. Anh đã tốt nghiệp trung học vào năm 2017. Hiện nay, anh đã tốt nghiệp ngành kinh tế kinh doanh chương trình quốc tế Khoa Kinh tế tại Đại học Kasetsart sau 5 năm theo học vào ngày 18/03 năm 2022.
Sự nghiệp
PP bắt đầu gia nhập giải trí khi được nhà tạo mẫu tóc nổi tiếng Gong Hive Salon tìm kiếm, khi đó anh đang học lớp 12. Anh có cơ hội xuất hiện lần đầu tiên trên MV ca nhạc MSN trong đĩa đơn nổi tiếng của ban nhạc Helmetheads. Năm 2017, anh được chọn làm người mẫu catwalk trong "Boys of Bangkok 2017" tại Emquartier. Năm 2018, anh ra mắt với tư cách là diễn viên với vai phụ Pete trong phim i STORIES (2018) phần "G", là một dự án gồm bốn truyện ngắn theo khái niệm LGBT.
Năm 2019, anh bắt đầu được biết đến nhiều hơn với vai Tewkao trong My Ambulance (2019). Cặp đôi phụ trong loạt phim do PP và Putthipong Assaratanakul thủ vai đã nhận được một lượng lớn người hâm mộ, đặc biệt là trong giới ship cặp đôi, và đạo diễn của My Ambulance là Naruebet Kuno từng có ý định cho họ đóng vai chính trong một phần tiếp của loạt phim, nhưng đã bỏ dở vì không phù hợp trong câu chuyện trước đó. Thay vào đó, ông tạo ra một câu chuyện mới dựa theo đề tài mà ông muốn khai thác – mối quan hệ giữa hai chàng trai tuổi teen. Anh tham gia vào dự án đó với tên gọi BKPP: The Series, được công bố vào tháng 2 năm 2020 và dự kiến ​​sẽ ra mắt vào tháng 7 năm 2020. Do các hạn chế của chính phủ đặt ra giữa đại dịch COVID-19, nên việc sản xuất phim đã bị trì hoãn và sẽ phát hành vào tháng 10 năm 2020 với tựa đề I Told Sunset About You. PP đóng vai Oh-aew, một học sinh trung học đến từ Phuket và là bạn thời thơ ấu của nhân vật Teh, được đóng bởi Putthipong Assaratanakul (Billkin). Năm 2021, Nadao Bangkok thông báo sẽ quay trở lại với phần 2 của I Told Sunset About You, với tên I Promised You the Moon được phát hành vào tháng 5 năm 2021.