cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saudi Aramco
Lịch sử
Thông qua công ty con của mình là Bahrain Petroleum Co. (BAPCO), SoCal thăm dò được dầu tại Bahrain vào tháng 5 năm 1932. Sự kiện này làm tăng mức độ quan tâm về thăm dò dầu trên đại lục bán đảo Ả Rập. Vào ngày 29 tháng 5 năm 1933, chính phủ Ả Rập Xê Út cấp một nhượng quyền cho SoCal thay vì một ứng cử viên khác là Iraq Petroleum Co.. Nhượng quyền cho phép SoCal thăm dò dầu tại Ả Rập Xê Út. SoCal nhượng lại nhượng quyền này cho một công ty con do họ sở hữu hoàn toàn là California-Arabian Standard Oil (CASOC). Năm 1936, do công ty không thành công trong việc phát hiện dầu, Texas Oil Co. (Texaco) mua lại 50% tiền góp vốn của nhượng quyền. Sau bốn năm thăm dò không có kết quả, thành công dầu tiên đạt được trong điểm khoan thứ bảy tại Dhahran vào năm 1938, trong một giếng gọi là Dammam số 7. Giếng dầu này ngay lập tức cho sản lượng trên 1500 oilbbl/d, khiến công ty có được tự tin để tiếp tục. Ngày 31 tháng 1 năm 1944, công ty đổi tên từ California-Arabian Standard Oil Co. sang Arabian American Oil Co. (hay Aramco). Đến năm 1948, Standard Oil of New Jersey (sau này đổi thành Exxon) mua 30% và Socony Vacuum (sau này đổi thành Mobil) mua 10% cổ phần của công ty, còn SoCal và Texaco mỗi bên giữ 30% cổ phần. Các công ty mới góp vốn cũng là cổ đông của Iraq Petroleum Co. và họ phải tìm cách chấm dứt hạn chế của Thoả thuận Làn ranh đỏ để được tự do tham gia thoả thuận này.
thumb|Khu phức hợp Aramco vào năm 1954. Năm 1950, Quốc vương Abdulaziz đe doạ quốc hữu hoá cơ sở hạ tầng dầu mỏ trong nước, gây áp lực khiến Aramco chấp thuận chia sẻ lợi nhuận 50/50.
Một tiến trình tương tự đã diễn ra với các công ty dầu của Hoa Kỳ tại Venezuela một vài năm trước đó. Chính phủ Hoa Kỳ cắt giảm thuế cho các công ty thành viên của US Aramco một khoản mang tên golden gimmick tương đương với lợi nhuận được trao cho Quốc vương Abdulaziz. Theo sau thoả thuận này, trụ sở của công ty được chuyển từ New York đến Dhahran. Năm 1951, công ty phát hiện mỏ dầu Safaniya, đây là mỏ dầu ngoài khơi lớn nhất thế giới. Năm 1957, công ty phát hiện được các mỏ dầu liên thông có quy mô nhỏ hơn, kết quả là mỏ Ghawar được xác nhận là mỏ dầu trên đất liền lớn nhất thế giới.
Năm 1973, sau khi Hoa Kỳ ủng hộ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur, chính phủ Ả Rập Xê Út giành được 25% cổ phần tại Aramco. Chính phủ Ả Rập Xê Út tăng cổ phần của họ lên mức 60% vào năm 1974, và cuối cùng giành quyền kiểm soát hoàn toàn Aramco vào năm 1980 khi có được 100% cổ phần của công ty.
Các đối tác của Aramco tiếp tục khai thác và quản lý các mỏ dầu của Ả Rập Xê Út. Trong tháng 11 năm 1988, một chiếu chỉ đã đổi tên công ty từ Arabian American Oil Co. thành Saudi Arabian Oil Co. (hay Saudi Aramco) và tiếp nhận quyền kiểm soát quản lý và khai thác các mỏ dầu khí trong nước. Năm 1989–90, dầu khí chất lượng cao được phát hiện trong ba khu vực phía nam của Riyadh: khu vực Raghib cách khoảng 124 km về phía đông nam của thủ đô.
Năm 2005, Saudi Aramco là công ty lớn nhất thế giới với giá trị thị trường ước tính đạt 781 tỉ USD. Năm 2011, Saudi Aramco bắt đầu sản xuất từ mỏ khí Karan, với sản lượng trên 400 triệu scf mỗi ngày.
Vào tháng 1 năm 2016, Phó Thái tử Mohammad bin Salman Al Saud tuyên bố rằng ông xem xét niêm yết cổ phiếu của công ty, và bán khoảng 5% cổ phiếu nằm gây dựng một quỹ đầu tư quốc gia cỡ lớn.
Hoạt động
thumb|Trụ sở của Aramco Services Co. tại [[Houston]] Saudi Aramco có trụ sở tại Dhahran, song có hoạt động trên khắp toàn cầu, bao gồm khai thác, sản xuất, lọc hoá dầu, phân phối và tiếp thị. Toàn bộ các hoạt động này của công ty đều nằm dưới sự giám sát của Bộ Dầu mỏ và Tài nguyên Khoáng sản cùng với Hội đồng Tối cao về Dầu mỏ và Khoáng sản. Tuy nhiên, bộ chịu trách nhiệm lớn hơn nhiều so với hội đồng trong vấn đề này.
Một phần đáng kể lực lượng lao động của Saudi Aramco là các nhà địa vật lý học và địa chất học. Saudi Aramco đã thăm dò các nguồn dầu khí từ năm 1982. Hầu hết quá trình này diễn ra trong Trung tâm Thăm dò và Kỹ thuật Dầu mỏ (EXPEC). Ban đầu, Saudi Aramco sử dụng siêu máy tính Cray (CRAY-1M) trong Trung tâm Máy tính EXPEC (ECC) để hỗ trợ xử lý số lượng dữ liệu khổng lồ thu được trong quá trình thăm dò và đến năm 2001, ECC quyết định sử dụng các cụm Linux để thay thế cho các hệ thống Cray. ECC lắp đặt một hệ thống siêu máy tính mới vào cuối năm 2009 với dung lượng lưu trữ là 1.050 terabyte (tức vượt một petabyte), là hệ thống lưu trữ lớn nhất trong lịch sử của công ty nhằm hỗ trợ việc thăm dò tại các khu vực biên giới và trên biển Đỏ.
Ban đầu, công ty không có kế hoạch về lọc dầu, song chính phủ Ả Rập Xê Út muốn chỉ có một công ty về sản xuất dầu. Do đó, vào ngày 1 tháng 7 năm 1993, chính phủ ban hành một sắc lệnh về sáp nhập Saudi Aramco với công ty lọc dầu quốc gia là Samarec. Đến năm sau, một công ty con của Saudi Aramco giành được 40% vốn chủ sở hữu của Petron Corp., là công ty lọc dầu thô và tiếp thị lớn nhất tại Philippines. Kể từ đó, Saudi Aramco chịu trách nhiệm về lọc dầu và phân phối chúng trong nước. Năm 2015, năng lực lọc dầu của Saudi Aramco là 5,4 Moilbbl/d (đầu tư liên doanh quốc tế: 2.500 Moilbbl/d, đầu tư liên doanh nội địa: 1.900 mpbd, và vận hành nội địa hoàn toàn: 1000 Moilbbl/d.) Hoạt động hạ nguồn của Saudi Aramco đang chuyển trọng tâm sang tích hợp các hạ tầng lọc dầu và hoá dầu. Vụ đầu tư đầu tiên của họ vì mục tiêu này là với Petro Rabigh, liên doanh với Sumitomo Chemical Co. và bắt đầu vào năm 2005 trên bờ biển Đỏ.
Các nhà máy lọc dầu nội địa:
Đầu tư lọc dầu nội địa:
Saudi Aramco thuê một số tàu chở dầu để vận chuyển dầu thô, dầu và khí đốt tinh luyện đến các quốc gia khác nhau. Họ lập ra một công ty con mang tên Vela International Marine để quản lý vận chuyển đến Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Họ là cổ đông trong Tổ hợp công nghiệp hàng hải toàn cầu Quốc vương Salman, được kỳ vọng là xưởng đóng tàu lớn nhất thế giới khi hoàn thành.
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty dầu khí quốc gia Thể loại:Lịch sử kinh tế Ả Rập Xê Út Thể loại:Lịch sử Ả Rập Xê Út Thể loại:Quan hệ Ả Rập Xê Út-Hoa Kỳ
Người Namibia gốc Đức
Người Namibia gốc Đức là công dân Namibia gốc Đức. Họ thường tự nhận mình là Deutsche (người Đức) chỉ để phân biệt mình với các nhóm dân tộc hoặc ngôn ngữ khác trong nước; Ngược lại, họ đề cập đến người Đức từ Đức như "Deutschländer". Một phần, họ tự gọi mình là Südwester hoặc Südwesterdeutsche, những người thuộc cộng đồng người Đức của thuộc địa của Đức từ năm 1884-1915 Tây Nam Phi thuộc Đức. Nhiều người Đức taj Namibia đã sống ở đây từ thế hệ thứ năm và ngoài Namibia họ cũng có quốc tịch Đức. Theo cái nhìn của luật pháp Đức, họ có thể được xem là người Đức hải ngoại (Auslandsdeutsche).
Theo nghĩa rộng hơn, khoảng 400 "trẻ em ở Đông Đức của Namibia" lớn lên ở Đông Đức và đã bị trục xuất về Namibia sau năm 1990 cũng có thể được xem là người Namibia gốc Đức (theo nghĩa "người Namibia nói tiếng Đức"); Tuy nhiên, họ có rất ít điểm chung với các hậu duệ của người thực dân Đức.
Liên kết ngoài
Đức Đức Thể loại:Lịch sử Namibia
Melanostoma pictipes?
Melanostoma pictipes? là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Bigot mô tả khoa học đầu tiên năm 1884. Melanostoma pictipes? phân bố ở miền Tân bắc
Saint-Bressou
Saint-Bressou là một xã thuộc tỉnh Lot tây nam Pháp. Xã có diện tích 10,03 km², dân số theo điều tra năm 1999 là 129 người. Khu vực này có độ cao trung bình 550 mét trên mực nước biển.
Melanostoma pictipes?
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1884 Thể loại:Melanostoma
Saint-Bressou
Tham khảo
Saintbressou
Stoebe alopecuroides
Stoebe alopecuroides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Lam.) Less. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Stoebe
Robiquetia longipedunculata
Robiquetia longipedunculata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Liên kết ngoài
Thể loại:Robiquetia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1925
Sagaropsis triangulifera
Sagaropsis triangulifera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sagaropsis
Cao Quý Hưng
Cao Quý Hưng (858 -28 tháng 1 năm 929  ), nguyên danh Cao Quý Xương, trong một khoảng thời gian mang tên Chu Quý Xương (朱季昌), tên tự Di Tôn (貽孫), gọi theo thụy hiệu là Sở Vũ Tín vương (楚武信王), là vị quân chủ khai quốc của nước Kinh Nam (Nam Bình) thời Ngũ Đại Thập Quốc.
Thân thế
Cao Quý Xương sinh năm 858, dưới Triều đại của Đường Tuyên Tông. Ông là người Thiểm Thạch, Thiểm châu. Khi còn nhỏ, ông là nô bộc cho một phú nhân tại Biện châu. Theo Cựu Ngũ Đại sử và Tư trị thông giám, ông là nô bộc của Lý Thất Lang (李七郎)- sau này trở thành con nuôi của Tuyên Vũ tiết độ sứ Chu Toàn Trung và đổi tên thành Chu Hữu Cung (朱友恭). Theo Tân Ngũ Đại sử và Thập Quốc Xuân Thu, ông là nô bộc của Lý Nhượng (李讓)- sau cũng trở thành con nuôi của Chu Toàn Trung, đổi tên thành Chu Hữu Nhượng (朱友讓); Thập Quốc Xuân Thu còn ghi rằng ông cũng là nô bộc của Đổng Chương (董璋) và Khổng Tuần (孔循)- sau trở thành các nhân vật chính trị/quân sự nổi bật. Khi Cao Quý Xương tìm cách để gặp Chu Toàn Trung, Chu Toàn Trung ấn tượng trước tài năng của Cao Quý Xương, và lệnh cho chủ nhân nhận ông làm con — do đó ông trở thành cháu nuôi của Chu Toàn Trung và mang họ Chu.
Phụng sự quân phiệt Chu Toàn Trung
Mùa thu năm 902, sau một năm bao vây Phượng Tường mà vẫn chưa chiếm được thành, quân Tuyên Vũ chịu cảnh mưa gió và binh sĩ đổ bệnh. Chu Toàn Trung định triệt thoái đến Hộ Quốc. Thân tòng chỉ huy sứ Chu Quý Xương và Tả khai đạo chỉ huy sứ Lưu Tri Tuấn (劉知俊) lên tiếng can ngăn, chỉ ra rằng Phượng Tường tiết độ sứ Lý Mậu Trinh đang khốn khó. Tuy nhiên, Chu Toàn Trung lo lắng về sách lược từ chối giao chiến của Lý Mậu Trinh và việc Phượng Tường phòng thủ kiên cố. Theo mưu của Chu Quý Xương, Chu Toàn Trung quyết định cho lính trá hàng để lừa Lý Mậu Trinh ra khỏi thành giao chiến. Lý Mậu Trinh quả nhiên mắc bẫy, chịu tổn thất nặng nề và sau đó phải đầu hàng, trao Đường Chiêu Tông cho Chu Toàn Trung. Đến tháng 9 ÂL, Chu Toàn Trung tiến cử Cao Quý Xương làm Tống châu đoàn luyện sứ.
Sau đó, Chu Quý Xương tham gia vào chiến dịch của quân Tuyên Vũ chống lại Bình Lư tiết độ sứ Vương Sư Phạm (王師範), và được bổ nhiệm làm Dĩnh châu phòng ngự sứ. Ông phục nguyên tính Cao.
Năm 905, Chu Toàn Trung chinh phục Trung Nghĩa và Kinh Nam từ tay hai huynh đệ Triệu Khuông Ngưng (趙匡凝) và Triệu Khuông Minh (趙匡明). Thoạt đầu, Chu Toàn Trung bổ nhiệm Hạ Côi (賀瓌) làm Kinh Nam lưu hậu. Tuy nhiên, sau đó, Vũ Trinh tiết độ sứ Lôi Ngạn Cung (雷彥恭) liên tục xâm nhập Kinh Nam, còn Hạ Côi chỉ cố thủ trong quân thành Giang Lăng mà không giao chiến. Chu Toàn Trung cho rằng Hạ Côi sợ địch nên quyết định cử Cao Quý Xương dến thay thế Hạ Côi, đồng thời cũng khiển Chỉ huy sứ Nghê Khả Phúc (倪可福) đem 5.000 quân đến phòng thủ Kinh Nam. Lôi Ngạn Cung sau đó triệt thoái.
Phụng sự Hậu Lương Thái Tổ
Năm 907, Chu Toàn Trung soán vị Đường Ai Đế, trở thành Hậu Lương Thái Tổ, mở ra triều Hậu Lương. Hậu Lương Thái Tổ bổ nhiệm Cao Quý Xương làm Kinh Nam tiết độ sứ. Kinh Nam trước đó gồm có 8 châu (tính cả Giang Lăng), phải chịu cảnh từ chiến hỏa, và hầu hết các châu nay nằm trong tay các quân phiệt khác. Thậm chí ngay cả thành ấp trong thành Giang Lăng cũng bị tàn phá, hộ khẩu suy giảm đáng kể. Khi Cao Quý Xương đến Giang Lăng, ông tiến hành ổn định và tập hợp dân lưu tán quay trở lại, theo ghi chép thì mọi người đều phục nghiệp.
Vào mùa thu năm 907, được sự trợ giúp của Sở vương Mã Ân, Lôi Ngạn Cung đem quân tiến công Giang Lăng. Cao Quý Xương dẫn binh đóng tại Công An để cắt đường vận lương của Lôi Ngạn Cung, và sau đó đánh bại quân Vũ Trinh. Lôi Ngạn Cung triệt thoái, quân Sở cũng chạy trốn. Đến tháng 9 ÂL, Lôi Ngạn Cung lại tiến công Sầm Dương và Công An, song lại chiến bại trước Cao Quý Xương.
Hậu Lương Thái Tổ quyết tâm tiêu diệt Lôi Ngạn Cung, do vậy tước quan tước của ông ta và hạ chiếu cho Cao Quý Xương và Mã Ân tiến công. Vào mùa đông năm 907, Cao Quý Xương khiển bộ tướng Nghê Khả Phúc đến hợp binh với tướng Sở là Tần Ngạn Huy (秦彥暉) để tiến công Lãng châu (朗州)- thủ phủ của Vũ Trinh. Lôi Ngạn Cung cầu viện Hoằng Nông, Hoằng Nông vương Dương Ác khiển các tướng Linh Nghiệp (泠業) và Lý Nhiêu (李饒) đến cứu. Tuy nhiên, Linh Nghiệp và Lý Nhiêu bị tướng Hứa Đức Huân (許德勳) của Sở chặn lại và bắt giữ. Sau đó, Dương Ác lại khiển quân tiến công Trung Nghĩa và Kinh Nam, song đều bị đánh bại, trong đó Cao Quý Xương đánh bại 5.000 thủy quân Hoằng Nông dưới quyền tướng Lý Hậu (李厚). Vào mùa hè năm 908, Lãng châu về tay Tần Ngạn Huy, Lôi Ngạn Cung chạy sang Hoằng Nông, song Vũ Trinh được sáp nhập vào lãnh thổ của Sở. Đáp trả, Cao Quý Xương cho đóng quân tại Hán Khẩu để cắt đứt tuyến đường triều cống giữa Sở và kinh thành Lạc Dương của Hậu Lương. Sau đó, Mã Ân khiển Hứa Đức Huân đem thủy quân tiến công quân Kinh Nam, Cao Quý Xương quyết định cầu hòa trước khi Hứa Đức Huân đến nơi. Cũng vào năm 907, Hậu Lương Thái Tổ ban chức Đồng bình chương sự cho Cao Quý Xương.
Cũng vào năm 908, khi Lương Chấn (梁震)- người từng thi đỗ Tiến sĩ vào những năm Đường mạt- từ Lạc Dương trở về quê hương thuộc lãnh địa của Tiền Thục. Khi Lương Chấn đi qua Giang Lăng, Cao Quý Xương gặp mặt và ấn tượng với tài năng trí tuệ của ông ta, do đó muốn giữ ông ta ở lại Kinh Nam giữ chức phán quan. Do Cao Quý Xương có xuất thân thấp kém, Lương Chấn xem việc phụng sự Cao Quý Xương là một sự sỉ nhục, song cũng không dám đi vì sợ gặp họa. Do đó, Lương Chấn nói với Cao Quý Xương: ''Chấn xưa nay chưa từng muốn vẻ vang làm quan, Minh Công không xem Chấn là kẻ ngu muội, lại muốn cho làm tham mưu nghị. [Ta] có thể mặc bạch y hầu hạ, hà tất phải ở tại mạc phủ'', Cao Quý Xương đồng ý. Từ đó cho đến cuối đời, Lương Chấn chỉ xưng là Tiền Tiến sĩ, không thụ tịch thự của họ Cao. Cao Quý Xương rất xem trọng Lương Chấn, dùng làm mưu chủ, gọi là tiên bối.
Năm 909, các binh sĩ Trung Nghĩa tiến hành binh biến và sát hại lưu hậu Vương Ban (王班), ủng hộ người của họ là Lý Hồng (李洪) làm lưu hậu. Lý Hồng quy phục và cầu viện Tiền Thục, ông ta sau đó cũng tiến công Kinh Nam, song bị Cao Quý Hưng khiển Nghê Khả Phúc đem quân đẩy lui. Hậu Lương Thái Tổ sau đó khiển Mã bộ đô chỉ huy sứ Trần Huy (陳暉) đem quân đến hội với quân Kinh Nam để thảo phạt Lý Hồng. Liên quân nhanh chóng chiếm được thủ phủ Tương châu (襄州) của Trung Nghĩa quân, bắt Lý Hồng và giải đến Lạc Dương để hành hình.
Năm 910, Mã Ân phái quân tiến công Kinh Nam, song bị Cao Quý Xương đánh bại và đẩy lui.
Năm 912, theo ghi chép thì Cao Quý Xương bắt đầu suy tính chuyện cát cứ Kinh Nam, do đó ông bèn tấu xin được xây ngoại quách cho thành Giang Lăng để tăng cường khả năng phòng thủ.
Tiếp tục phụng sự Hậu Lương
Vào mùa hè năm 912, Dĩnh vương Chu Hữu Khuê sát hại Hậu Lương Thái Tổ, sau đó tức hoàng đế vị. Cuối năm 912, tướng Ngô (tức Hoằng Nông) là Hoài Nam tiết độ phó sứ Trần Chương (陳璋) đem quân công chiếm Nhạc châu của Sở. Sau đó, Trần Chương tiến công Kinh Nam, Cao Quý Hưng cử Nghê Khả Phúc cự chiến, Trần Chương không thể chiếm được quân này và phải triệt thoái. Quân Kinh Nam và Sở sau đó hội binh ở Giang Khẩu để chặn đường, song Trần Chương vẫn thoát được.
Đồng thời, Cao Quý Xương suất binh, tuyên bố là giúp Hậu Lương chống Tấn, tiến công Tương châu (襄州)- thủ phủ của Sơn Nam Đông đạo (tức Trung Nghĩa quân). Sơn Nam Đông đạo tiết độ sứ Khổng Kình (孔勍) đánh bại Cao Quý Hưng. Theo ghi chép, từ sau trận chiến này, Cao Quý Xương ngừng gửi cống phẩm cho triều đình Hậu Lương.
Năm 913, Chu Hữu Trinh đoạt lấy hoàng vị Hậu Lương, đổi tên thành Chu Trấn, ông ta cố gắng xoa dịu Cao Quý Xương bằng việc phong tước Bột Hải vương cho Cao Quý Xương. Tuy nhiên, Cao Quý Hưng vẫn bắt đầu gây dựng một hạm đội, phát triển lên tới 500 thuyền, tu sửa thành hào, bổ sung khí giới, chuẩn bị công thủ, chiêu tụ những người tị nạn. Hơn nữa, ông bắt đầu giao thông với Tiền Thục và Ngô, triều đình Hậu Lương không thể ngăn chặn.
Năm 914, Cao Quý Xương suất thủy quân ngược dòng Trường Giang, cố đoạt lấy bốn châu của Thục song trước đó thuộc về Kinh Nam: Quỳ châu (夔州), Vạn châu (萬州), Trung châu (忠州), và Phủ châu (涪州)- nay đều thuộc Trùng Khánh. Trong cuộc tiến công đầu tiên vào Quỳ châu, Cao Quý Xương định dùng hỏa thuyền đốt chiến hạm Tiền Thục, song quân Tiền Thục trước đó đã căng xích sắt ngang sông, thuyền Kinh Nam không thể tiến được. Gặp đúng hướng gió, ngọn lửa hướng ngược về quân Kinh Nam, binh sĩ Kinh Nam chết cháy và chết đuối rất nhiều. Sau cuộc tiến công của Cao Quý Xương, có người đề xuất với Hoàng đế Tiền Thục Vương Kiến rằng hãy phá một con đập ở vùng Tam Hiệp để dùng dòng nước hủy diệt Giang Lăng, song Vương Kiến không làm như vậy vì e ngại sẽ làm hại nhiều dân thường vô tội.
Năm 917, Cao Quý Xương và Khổng Kình khôi phục quan hệ, ông lại nộp cống phẩm cho triều đình Hậu Lương.
Năm 919, quân Sở tiến công Kinh Nam, Cao Quý Xương cầu viện Ngô. Ngô khiển Trấn Nam tiết độ sứ Lưu Tín (劉信) đem bộ binh tiến công Đàm châu - thủ đô của Sở, khiển Vũ Xương tiết độ sứ Lý Giản (李簡) đem thủy binh tiến công Phục châu. Do quân Ngô tiến đến Đàm châu, quân Sở buộc phải bỏ tiến công Kinh Nam và triệt thoái, song Sở để mất Phục châu về tay Ngô.
Năm 921, Cao Quý Xương lệnh cho Đô chỉ huy sứ Nghê Khả Phúc đem 10 vạn tốt tu sửa ngoại quách của thành Giang Lăng. Khi Cao Quý Xương đích thân đến thị sát, ông trách Nghê Khả Phúc tiến hành công trình một cách chậm chạp, phạt đánh trượng vị thông gia này. Tuy nhiên, ông lại nói với nhi nữ (làm dâu của Nghê Khả Phúc): "Truyền lại lời cho cha chồng của con: Ta chỉ muốn uy chúng nên mới trừng phạt ông ta thôi." Ông cũng bí mật đưa vài trăm lượng bạc cho bà để giao cho Nghê Khả Phúc.
Thời Hậu Đường Trang Tông
Năm 923, Tấn vương Lý Tồn Úc xưng là Hoàng đế của triều Hậu Đường, tức Hậu Đường Trang Tông, sau đó tiêu diệt triều Hậu Lương. Các tiết độ sứ do Hậu Lương bổ nhiệm, bao gồm Cao Quý Xương đều dâng biểu cam kết trung thành với Hậu Đường. Cao Quý Xương còn đổi tên thành Cao Quý Hưng do húy kỵ tổ phụ Lý Quốc Xương của Hậu Đường Trang Tông. Để thể hiện lòng trung thành, Cao Quý Hưng còn muốn đến Đại Lương để triều kiến Hoàng đế Hậu Đường. Tuy nhiên, Lương Chấn cố ngăn cản ông, nói rằng:
"Đường có ý muốn thôn tính Thiên hạ. [Ta] nghiêm binh thủ hiểm vẫn còn chưa thể tự bảo vệ được mình, huống hồ là vượt cả nghìn lý nhập triều! Hơn nữa, Công là cựu tướng của họ Chu, sao biết được là họ không lấy cựu thù mà đối đãi?"
Asthana
Asthana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Tham khảo
Thể loại:Erebidae
Cao Quý Hưng
Thời Hậu Đường Trang Tông
Không lâu sau, Hậu Đường Trang Tông định đô tại Lạc Dương, Cao Quý Hưng tháp tùng. Cao Quý Hưng nhanh chóng trở nên thất vọng trước việc các con hát và thái giám mà Hậu Đường Trang Tông sủng ái yêu cầu ông tặng quà, do vậy ông muốn trở về Kinh Nam. Tuy nhiên, Hậu Đường Trang Tông lại muốn giữ Cao Quý Hưng ở lại Lạc Dương. Xu mật sứ Quách Sùng Thao (郭崇韜) thì chỉ ra rằng các tiết độ sứ khác hầu hết chỉ cử tử, đệ, hay tướng tá nhập triều, chỉ có Cao Quý Hưng là đích thân đến; Quách Sùng Thao cho rằng giữ Cao Quý Hưng ở lại sẽ phát đi thông điệp sai; Hậu Đường Trang Tông chấp thuận và cho Cao Quý Hưng về Kinh Nam. Khi Cao Quý Hưng đến Hứa châu, ông nói với hầu cận: "Chuyến đi này có hai điều sai: Cái sai thứ nhất là việc ta nhập triều; cái sai còn lại là thả cho ta đi." Khi ông đi qua Tương châu, Khổng Kình thiết tiệc nghênh đón ông, song đến đêm, Cao Quý Hưng cắt then cửa cổng thành và chạy trốn. Khi đến Giang Lăng, ông nắm tay Lương Chấn và nói: "Không dùng quân ngôn, suýt không thoát khỏi miệng hổ." Ông còn nói với tướng tá của mình:
"Tân triều bách chiến mới đoạt được Hà Nam [bờ nam Hoàng Hà], song Hoàng đế lại giơ tay lên mà nói với công thần: "Ta nhờ mười ngón này mà đoạt được Thiên hạ." Kiêu ngạo khoe khoang như vậy, nghĩa là xem những người khác đều không có công, tinh thần ắt sẽ mất. Hơn nữa, [Hoàng đế] lại chìm đắm trong cầm sắc, sao có thể tồn tại lâu dài, ta không cần ưu sầu."
Sau đó, ông cho tu bổ thành trì, tích thóc, chiêu nạp cựu binh của Hậu Lương, chuẩn bị cho việc phòng thủ trong chiến tranh.
Năm 924, Hậu Đường Trang Tông cho Cao Quý Hưng kiêm chức Thượng thư lệnh, phong tước Nam Bình vương.
Vào mùa thu năm 925, Hậu Đường quyết định phát động chiến dịch diệt Tiền Thục, bổ nhiệm Cao Quý Hưng làm Đông nam diện hành doanh đô chiêu thảo sứ, lệnh cho ông công chiếm Quỳ châu, Trung châu và Vạn châu để tuần thuộc. Cao Quý Hưng để nhi tử là Hành quân tư mã Cao Tòng Hối ở lại trấn thủ Giang Lăng, còn mình đem thủy quân ngược dòng Trường Giang. Sau đó, quân Kinh Nam bị cản trở do một chuỗi xích sắt lớn mà Hiệp lộ chiêu thảo sứ Trương Vũ (張武) của Thục thiết lập ở Tam Hiệp. Cao Quý Hưng phái quân đi phá xích sắt, song bị Trương Vũ tiến công và đánh bại, ông buộc phải trở về Giang Lăng. khi hay tin Thục chủ Vương Diễn đầu hàng quân Hậu Lương, Cao Quý Hưng đang ăn thì liền buông đũa và nói: "Là lỗi của lão phu." Lương Chấn an ủi: "Không đáng để ưu sầu, Đường chủ đoạt được Thục thì ắt kiêu ngạo, sẽ sớm mất nước, sao biết được không phải là phúc của ta!" Vào mùa hè năm 926, Hậu Đường Trang Tông bị giết trong một cuộc binh biến tại Lạc Dương, khi Cao Quý Hưng hay tin, ông càng xem trọng Lương Chấn.
Thời Hậu Đường Minh Tông
Sau cái chết của Hậu Đường Trang Tông, Lý Tự Nguyên xưng đế, tức Hậu Đường Minh Tông. Trong khi đó, Cao Quý Hưng huy động thủy quân để tiến công Sở. Tông Quang Hiến- người được Lương Chấn tiến cử làm thư ký cho Cao Quý Hưng- chỉ ra rằng Kinh Nam chưa kịp phục hồi sau các cuộc chiến, và nếu nay lại giao chiến với Sở, các nước khác có thể thừa cơ tiến công Kinh Nam. Cao Quý Hưng đồng ý và dừng kế hoạch tiến công Sở. Trong khi đó, Cao Quý Hưng thượng biểu cầu giao ba châu Quỳ, Trung, Vạn cho Kinh Nam; Hậu Đường Minh Tông chấp thuận.
Sau khi được trao cho ba châu Quý, Trung, Vạn, ông lại yêu cầu triều đình không bổ nhiệm thứ sử cho các châu này, thay vào đó để ông bổ nhiệm các thành viên trong gia tộc vào vị trí đó; Hậu Đường Minh Tông từ chối. Tiếp đó, khi Quỳ châu thứ sử Phan Kháng (潘炕) bãi quan, Cao Quý Hưng liền khiển binh đột nhập châu thành, giết chết các binh sĩ trấn thủ, từ đó kiểm soát trực tiếp Quỳ châu. Khi Hậu Đường Minh Tông bổ nhiệm Phụng Thánh chỉ huy sứ Tây Phương Nghiệp (西方鄴) làm Quỳ châu thứ sử, Cao Quý Hưng không cho Tây Phương Nghiệp đến nhậm chức. Ông cũng khiển binh tập kích Phù châu, song không thể chiếm được.
Khi áp nha Hàn Củng (韓珙) đem vàng bạc châu báu của triều đình Tiền Thục xuôi dòng Trường Giang để đến Lạc Dương, Cao Quý Hưng khiển binh tập kích giết chết Hàn Củng ở cửa Tam Hiệp, cướp lấy tài sản. Khi Hậu Đường Minh Tông khiển sứ gạn hỏi, Cao Quý Hưng nói: "Củng và những người khác đi thuyền xuôi Hiệp qua vài nghìn lý. Nếu muốn biết vì nguyên nhân sao lại lật chìm, cứ đem nghi án hỏi thủy thần." Hậu Đường Minh Tông tức giận, tước đoạt quan tước của Cao Quý Hưng, cho Sơn Nam Đông đạo tiết độ sứ Lưu Huấn (劉訓) làm Nam diện chiêu thảo sứ, cùng Trung Vũ tiết độ sứ Hạ Lỗ Kỳ (夏魯奇) làm phó Chiêu thảo sứ, đem 4 vạn bộ-kị binh tiến công; Đông Xuyên tiết độ sứ Đổng Chương (董璋) làm Đông nam diện chiêu thảo sứ, Tây Phương Nghiệp làm phó, đem binh Thục xuôi Tam Hiệp hội với quân Sở của Mã Ân, tiến công Kinh Nam từ ba phía.
Lưu Huấn nhanh chóng bao vây Giang Lăng, song Giang Lăng lại ẩm ướt trong mùa mưa, việc bao vây do vậy mà bị cản trở, binh sĩ và bản thân Lưu Huấn bị bệnh. Hậu Đường Minh Tông khiển Khổng Tuần đến Giang Lăng xem xét tình hình. Khổng Tuần cũng không thể chiếm được Giang Lăng, khiển sứ giả vào thành thuyết phục Cao Quý Hưng quy phục. Cao Quý Hưng không những từ chối mà còn vô lễ với sứ giả của Khổng Tuần. Trong khi đó, bất chấp việc nhận được quà của Hậu Đường Minh Tông, Mã Ân vẫn không tiến công Giang Lăng. Do bao vây thất bại, Hậu Đường Trang Tông lệnh cho Lưu Huấn triệt thoái. Tuy nhiên, Tây Phương Nghiệp đánh bại được quân Kinh Nam đóng ở Quỳ châu, Trung châu và Vạn châu, tái chiếm ba châu này cho triều đình Hậu Đường. Hậu Đường Minh Tông cho lập ra Ninh Giang quân, trị sở tại Quý châu, bổ nhiệm Tây Phương Nghiệp làm Ninh Giang tiết độ sứ. Mặc dù Tây Phương Nghiệp chiến thắng, Hậu Đường Minh Tông định tội các cựu tể tướng Đậu Lô Cách và Vi Thuyết vì từng tán thành việc trao ba châu cho Cao Quý Hưng, lệnh cho hai người này phải tự sát.
Đồng thời, Cao Quý Hưng chặn và bắt giữ sứ giả do Mã Ân khiển sang Hậu Lương là Sử Quang Hiến (史光憲) trên đường người này trở về, cùng với các quà tặng do Hậu Đường Minh Tông gửi cho Mã Ân. Sau đó, ông dâng biểu xin được làm thần của Ngô. Tuy nhiên, phụ chính Từ Ôn của Ngô cho rằng Ngô không có lợi nếu nhận Cao Quý Hưng làm chư hầu, vì Giang Lăng quá gần với Lạc Dương so với kinh đô Quảng Lăng của Ngô và do đó Ngô sẽ gặp khó khăn nếu cứu viện cho Kinh Nam; do đó Từ Ôn nhận cống phẩm của Cao Quý Hưng song từ chối nhận Cao Quý Hưng làm chư hầu.
Vào mùa xuân năm 928, Tây Phương Nghiệp chiếm được Quy châu của Kinh Nam, song ngay sau đó quân Kinh Nam tái chiếm được châu này.
Năm 928, Mã Ân khiển Lục quân sứ Viên Thuyên (袁詮), Phó sứ Vương Hoàn (王環), và nhi tử là giám quân Mã Hy Chiêm (馬希瞻) đem thủy quân tiến công Kinh Nam. Sau khi quân Sở đại thắng quân Kinh Nam tại Lưu Lang Phục, Cao Quý Hưng lo sợ và trao trả Sử Quang Hiến cho Sở. Sau đó, khi Mã Ân trách mắng Vương Hoàn về việc không tiếp tục tiến công để diệt Kinh Nam, Vương Hoàn đáp: ''Giang Lăng nằm giữa Trung triều [tức Hậu Đường], Ngô, và Thục, là đất tứ chiến. Tốt nhất là để nó tồn tại nhằm che chắn cho ta'', Mã Ân hiểu ra.
Vào mùa hè 928, một vạn thủy quân Ngô dưới quyền chỉ huy của Hữu hùng vũ quân sứ Miêu Lân (苗璘) và Tĩnh Giang thống quân Vương Ngạn Chương (王彥章) tiến công Nhạc châu của Sở, hội binh với Kinh Nam. Hứa Đức Huân đánh bại quân Ngô, song không rõ quân Kinh Nam có thực sự tham chiến hay không.
Không lâu sau, Cao Quý Hưng lại xin làm chư hầu của Ngô, lúc này Từ Ôn đã qua đời và con nuôi là Từ Tri Cáo nắm quyền phụ chính, Ngô chấp thuận cho Cao Quý Hưng làm chư hầu, phong tước Tần vương. Hậu Đường Minh Tông sau đó hạ chiếu cho Mã Ân tiến công Cao Quý Hưng, Mã Ân khiển Hứa Đức Huân đem binh công Kinh Nam, cho Mã Hy Phạm làm giám quân, tiến tới Sa Đầu. Khi quân Kinh Nam và quân Sở chạm trán, cháu của Cao Quý Hưng là Cao Tòng Tự (高從嗣) thách Mã Hy Phạm đọ sức một trận duy nhất để phân thắng bại, phó chỉ huy sứ Liệu Khuông Tề (廖匡齊) của Sở đem quân giao chiến và giết chết Cao Tòng Tự. Sau đó, Cao Quý Hưng cầu hòa, Mã Ân chấp thuận và lệnh cho Hứa Đức Huân và Mã Hy Phạm triệt thoái.
Vào mùa thu năm 928, Hậu Đường Minh Tông cho Vũ Ninh tiết độ sứ Phòng Tri Ôn (房知溫) kiêm Kinh Nam hành doanh chiêu thảo sứ, huy động quân các đạo tập trung tại Tương châu để chuẩn bị tiến công Giang Lăng. Tuy nhiên, trước khi quân Hậu Đường có thể hội binh và tiến công, Cao Quý Hưng lâm bệnh rồi qua đời vào ngày Bính Thìn tháng 12 ÂL. Hoàng đế Ngô là Dương Phổ bổ nhiệm Cao Tòng Hối làm Kinh Nam tiết độ sứ, sau đó Cao Tòng Hối quy phục Hậu Đường Minh Tông, xin làm chư hầu của Hậu Đường. Vào mùa xuân năm 929, Hậu Đường Minh Tông chấp thuận và chấm dứt chiến dịch chống Kinh Nam. Tháng thứ 1 năm Trường Hưng thứ 1 (930), Hậu Đường Minh Tông truy phong Cao Quý Hưng là Sở vương, thụy hiệu "Vũ Tín".
Tham khảo
Thể loại:Vua Kinh Nam Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Đường Thể loại:Hậu Lương (Ngũ đại) Thể loại:Hậu Đường Thể loại:Người họ Cao tại Trung Quốc
Zaluzianskya microsiphon
Zaluzianskya microsiphon là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được K. Schum. miêu tả khoa học đầu tiên.
Kerrichia nepalensis
Kerrichia nepalensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Zaluzianskya microsiphon
Liên kết ngoài
Thể loại:Zaluzianskya
Kerrichia nepalensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Kerrichia
Psyra szetschwana
Psyra szetschwana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Psyra
Bí mật đảo Lincoln
Bí mật đảo Lincoln (L'Île mystérieuse) là một tiểu thuyết của Jules Verne xuất bản năm 1875, lần đầu do Hetzel xuất bản, có một số hình minh họa của Jules Férat. Cuốn này là phần tiếp theo của hai tác phẩm nổi tiếng Hai vạn dặm dưới biển (1870) và (1867–1968)
Trình tự thời gian trong Bí mật đảo Lincoln không tương thích với Hai vạn dặm dưới đáy biển - có cốt truyện bắt đầu vào năm 1866, trong khi Bí mật đảo Lincoln bắt đầu vào năm 1865 - cuối cuộc nội chiến Hoa Kỳ, tuy nhiên lại được tác giả cho xảy ra sau Hai vạn dặm dưới đáy biển (Nhóm người giáo sư Aronnax sau khi trốn thoát khỏi tàu ngầm Nautilus đã viết sách về nó và thuyền trưởng Nemo và kỹ sư Cyrus Smith đã đọc và biết về ông).
Tại Việt Nam, có một số tên gọi như Hòn đảo bí mật, Hòn đảo huyền bí nhưng thường được gọi theo tên bản dịch của nhà xuất bản Trẻ năm 1988 là "Bí mật đảo Lincoln".
Tóm tắt nội dung
Năm 1865, trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ, có những người tù nhân ở thành phố Richmon. Trong số ấy, có 5 người bao gồm kỹ sư Cyrus Smith và người đầy tớ da đen Nab (đã được chủ trả tự do nhưng vẫn tình nguyện ở cùng chủ), phóng viên Gédéon Spilett, thuỷ thủ Pencroff và con trai thuyền trưởng cũ của anh - chú bé Harbert (Pencroff nhận chăm sóc Harbert sau khi cha cậu qua đời). Họ đã đánh cắp một chiếc khinh khí cầu để đào tẩu nhưng bị cơn bão đánh cho dạt vào một hòn đảo hoang vu trên Thái Bình Dương mà sau đó họ đặt tên là đảo Lincoln (theo tên tổng thống Mỹ Abramham Lincoln). trái|nhỏ|Bản đồ đảo Lincoln Tại đây nhóm 5 người đã hợp sức chinh phục thiên nhiên, khai thác các tài nguyên tại chỗ để xây dựng cơ ngơi và nguồn lực cho cuộc sống.
Trong một lần vô tình thấy được một bức thư trong chai, họ biết được trên đảo Tabor gần đó có một người sống và họ đã đến. Người đó chính là Ayrton (trong tập Những đứa con của thuyền trưởng Grant) do phạm tội mà đã bị bỏ lại trên đảo Tabor đến nay đã 12 năm. Lúc này Ayrton đã trở nên hoang daị không còn bản tính con người nhưng đã được nhóm người cứu giúp đưa về đảo Lincoln và trước sự đùm bọc giúp đỡ của mọi người, ông đã lấy lại được nhân dạng. Ayrton kể lại quá khứ của mình cho nhóm người và tiếp tục sống cùng họ.
Androsace longifolia
Androsace longifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Turcz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Bí mật đảo Lincoln
Tóm tắt nội dung
Sau đó đảo Lincoln bị một tàu hải tặc tấn công, có 6 tên đã kịp đổ bộ lên đảo trong khi con tàu hải tặc cùng với số hải tặc trên tàu bị trúng thủy lôi đã thiệt mạng. Những tên hải tặc sau đó bị kết liễu một cách bí ẩn, tương tự như việc con tàu hải tặc bị dính thủy lôi. Cả nhóm đã xâu chuỗi mọi chuyện và cả những lần họ mơ hồ thấy mình được nhận những giúp đỡ lạ lùng và bất ngờ trong suốt thời gian trên đảo. Họ đoán ra có ai đó cùng sống trên đảo và đã âm thầm hỗ trợ mình nên đã quyết định sẽ tìm kiếm thử. nhỏ|Cái chết của thuyền trưởng Nemo Nhưng người ấy đã chủ động liên hệ với nhóm người trên đảo và đó chính là thuyền trưởng Nemo của tàu ngầm Nautilus (trong Hai vạn dặm dưới đáy biển). Ở tuổi 60, khi thủy thủ đoàn trên tàu Nautilus đã chết hết cả chỉ còn thuyền trưởng Nemo, ông đã cho tàu ngầm đậu ở một hang ngầm dưới đảo Lincoln và ở đây 6 năm. Khi nhóm của kỹ sư Smith lưu lạc đến đây, Nemo định sẽ dời đi nhưng do ảnh hưởng của hoạt động núi lửa mà tàu ngầm Nautilus đã bị kẹt lại. Ông bắt đầu theo dõi và giúp đỡ họ trong bí mật, cũng chính ông là người đã viết thư trong chai, tự xưng Ayrton để cho nhóm người trên đảo biết và đến cứu giúp. Giờ đây trong lúc sắp chết, ông đã liên hệ với nhóm người trên đảo Lincoln, nói cho họ biết thân thế của mình và nhờ họ, sau khi mình chết, giúp ông nhấn chìm con tàu để ông cùng con tàu chìm xuống vĩnh viễn dưới lòng biển.
Androsace longifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Androsace Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1832
Tisserantiella
Tisserantiella là một chi rêu trong họ Rhachitheciaceae.
Bí mật đảo Lincoln
Tóm tắt nội dung
Những người trên đảo sau đó trở về được đến Mỹ, nhờ số của cải mà thuyền trưởng Nemo cho họ trước lúc chết, họ đã thành lập một khu dân cư mới và cũng đặt tên cho nó là đảo Lincoln.
Tham khảo
Thể loại:Tiểu thuyết của Jules Verne Thể loại:Tiểu thuyết phiêu lưu
Hastula tenera
Hastula tenera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.
Tham khảo
Thể loại:Hastula
Saint-Cernin, Lot
Saint-Cernin là một xã thuộc tỉnh Lot tây nam Pháp. Xã có diện tích 16,28 km², dân số theo điều tra năm 1999 là 198 người. Khu vực này có độ cao trung bình 380 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Saintcernin
Apophylia hanka
Apophylia hanka là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bezdek miêu tả khoa học năm 2005.
Tham khảo
Thể loại:Apophylia
Annoisin-Chatelans
Annoisin-Chatelans là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 280-452 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Annoisinchatelans
Eriophyton wallichii
Eriophyton wallichii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eriophyton Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830
Thelypteris rigidifolia
Thelypteris rigidifolia là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1941. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941 Thể loại:Unresolved names
Thelypteris rigidifolia
NGC 410
NGC 410 là một thiên hà hình elip nằm trong chòm sao Song Ngư. Nó được phát hiện vào ngày 12 tháng 9 năm 1784 bởi William Herschel. Nó được Dreyer mô tả là "khá sáng, khá lớn, phía đông bắc của 2.", cái còn lại là NGC 407.
Tham khảo
Thể loại:Thiên hà elip Thể loại:Chòm sao Song Ngư Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1784 Thể loại:Thiên thể NGC
Saozana leucota
Saozana leucota là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Saozana
19009 Galenmaly
19009 Galenmaly (2000 RF72) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2000
Yenotaevsky (huyện)
Huyện Yenotaevsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Astrakhan, Nga. Huyện có diện tích 5872 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 30500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Yenotaevka.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Astrakhan Thể loại:Huyện của Nga
Armand Razafindratandra
Armand Gaétan Razafindratandra (1925–2010) là một Hồng y người Madagasca của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông từng đảm nhận vai trò Hồng y Đẳng Linh mục Nhà thờ Ss. Silvestro e Martino ai Monti, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Antananarivo trong suốt 11 năm, từ năm 1994 đến năm 2005.
Vốn là một giáo sĩ trong vai trò lãnh đạo giáo hội địa phương, ông từng đảm trách nhiều vai trò khác nhau trước khi tiến đến trở thành Tổng giám mục đô thành Antananarivo, như: giám mục chính tòa Giáo phận Majunga (1978–1989), giám mục chính tòa Giáo phận Mahajanga (1989–1994), Giám quản Tông Tòa Giáo phận Miarinarivo (1994–1998). Ngoài lãnh đạo các giáo phận được bổ nhiệm, ông còn đảm nhận vị trí quan trong tại Hội đồng giám mục quốc gia như: Chủ tịch Hội đồng Giám mục Madagasca (1996–2002). Ông được vinh thăng Hồng y ngày 26 tháng 11 năm 1994, bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II.
Tiểu sử
Hồng y Armand Gaétan Razafindratandra sinh ngày 7 tháng 8 năm 1925 tại Ambohimalaza, Madagasca. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 27 tháng 7 năm 1954, Phó tế Razafindratandra, 29 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Cử hành nghi thức truyền chức cho tân linh mục là giám mục Victor Alphonse Marie Sartre, S.J, giám mục Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Tananarive. Tân linh mục đồng thời cũng là là thành viên linh mục đoàn Hạt Đại diện Tông Tòa Tananarive.
Sau 24 năm thi hành các công việc mục vụ với thẩm quyền và cương vị của một linh mục, ngày 27 tháng 4 năm 1978, Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Armand Gaétan Razafindratandra, 53 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo Hoàn vũ, với vị trí được bổ nhiệm là giám mục chính tòa Giáo phận Majunga. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 2 tháng 7 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao, gồm chủ phong là Hồng y Victor Razafimahatratra, S.J., Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Tananarive; hai vị giáo sĩ còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Tổng giám mục Albert Joseph Tsiahoana, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Diégo-Suarez và Giám mục Francesco Vòllaro, O.SS.T., giám mục chính tòa Giáo phận Ambatondrazaka. Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu: UT OMNES UNUM SINT.
Tòa Thánh quyết định đổi tên giáo phận Majunga thành Mahajanga, danh hiệu giám mục của giám mục Razafindratandra cũng thay đổi, trở thành giám mục chính tòa Giáo phận Mahajanga. Thông tin về sự thay đổi này được phía Tòa Thánh công bố vào ngày 28 tháng 10 năm 1989.
Sau 16 năm đảm nhiệm vai trò giám mục chính tòa, Giám mục Razafindratandra được Tòa Thánh thăng Tổng giám mục, qua việc bổ nhiệm giám mục này làm Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Antananarivo. Thông báo về việc bổ nhiệm này được công bố cách rộng rãi vào ngày 3 tháng 2 năm 1994. Từ tháng 7 năm 1994 đến ngày 14 tháng 2 năm 1998, ông kiêm nhiệm thêm vai trò Giám quản Tông Tòa Giáo phận Miarinarivo.
Bằng việc tổ chức công nghị Hồng y năm 1994 được cử hành chính thức vào ngày 26 tháng 11, Giáo hoàng Gioan Phaolô II quyết định vinh thăng Tổng giám mục Armand Gaétan Razafindratandra tước vị danh dự của Giáo hội Công giáo, Hồng y. Tân Hồng y thuộc Đẳng Hồng y Linh mục và Nhà thờ Hiệu tòa được chỉ định là Nhà thờ Ss. Silvestro e Martino ai Monti.
Ngày 7 tháng 2 năm 2005, Tòa Thánh chấp thuận đơn xin hồi hưu của ông, vì lý do tuổi tác, theo Giáo luật. Ông qua đời vào ngày 9 tháng 1 năm 2010, thọ 85 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1925 Thể loại:Mất năm 2010 Thể loại:Hồng y Madagascar Thể loại:Giám mục Công giáo thế kỉ 20 Thể loại:Giám mục Công giáo thế kỉ 21 Thể loại:Hồng y do Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm
Juana Ramírez
Juana Ramírez (1790 - 1856), được biết đến với cái tên Juana "La Avanzadora", là một người lính và nữ anh hùng trong Chiến tranh Độc lập Venezuela.
Tiểu sử
Bà được sinh ra để làm nô lệ. Năm 1813, Juana Ramírez chỉ huy một đội quân toàn nữ, đơn vị pháo binh 100 người mạnh mẽ, đó là công cụ trong việc chống lại nỗ lực của lính Tây Ban Nha để chiếm lại sau đó mới độc lập Venezuela và làm cho nó trở thành một thuộc địa một lần nữa.
An táng
Người Guacharacans và sau đó là công dân của San Vicente trồng xương rồng ổ những điểm đánh dấu đầu tiên của địa điểm chính xác là "La Avanzadora" được chôn cất. Một đài tưởng niệm, được xây dựng và tuyên bố Khu bảo tồn Yêu nước của quận vào năm 1975, và sau đó là Khu bảo tồn Yêu nước Khu vực vào năm 1994, được chỉ định là nơi an nghỉ cuối cùng của hài cốt của bà. Tượng đài, Juana La Avanzadora, được dựng lên để vinh danh đại lộ Bolívar ở Maturín. Vào ngày 23 tháng 10 năm 2001, hài cốt mang tính biểu tượng của Juana Ramírez đã được giới thiệu vào National Pantheon của Venezuela, nơi an nghỉ cuối cùng của những anh hùng trong Chiến tranh giành độc lập và những nhân vật quan trọng trong xã hội Venezuela.
Năm 2015, bà trở thành người phụ nữ da đen đầu tiên được đưa về an nghỉ trong Lăng anh hùng quốc gia của Venezuela.
Tham khảo
Thể loại:Nữ giới Argentina
Mẫn Trì
Mẫn Trì là một huyện thuộc địa cấp thị Tam Môn Hiệp, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc) Thể loại:Tam Môn Hiệp
Telis azurea
Telis azurea là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (C.A. Mey.) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
Thể loại:Telis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Lan Na
Lán Na (tiếng Thái: ล้านนา; Hán-Việt: Lan Nạp 蘭納) là tên một vương quốc cổ từng tồn tại từ cuối thế kỷ 13 đến gần cuối thế kỷ 18 ở miền núi phía Bắc của Thái Lan hiện nay. Lan (ล้าน, lán) có nghĩa là "triệu", còn Na (นา, na) có nghĩa là "nương lúa". Chủ nhân của nó là người Thái Yuan. Đây cũng là chủ nhân của các nhà nước trước Lan Na, đó là Ngoenyang (thế kỷ 7-13) và Yonok (trước thế kỷ 7). Nguyên sử gọi là Bát Bách Tức Phụ (八百媳婦). Là một sự tiếp nối của vương quốc Ngoangyang, Lan Na đã nổi lên đủ mạnh trong thế kỷ 15 để cạnh tranh với vương quốc Ayutthaya, cùng với nhiều cuộc chiến tranh đã đi qua trong lịch sử. nhỏ|phải|270px|Vị trí của Lan Na.
Lịch sử
nhỏ|phải|200px|[[Wat Phrathat Doi Suthep|Tháp (chedi) do vua Ku En xây năm 1386 trên đỉnh núi Doi Suthep gần kinh đô.]]
Lập nước
Lan Na được thành lập vào năm 1292, khi vua Mengrai - vị vua cuối cùng của Ngoenyang - dời đô từ Ngoanyang (thành phố Chiang Saen ngày nay) về Chiang Hai (thành phố Chiang Rai ngày nay) để mở rộng sự kiểm soát của mình từ lưu vực sông Ping sang cả lưu vực sông Kok. Lãnh thổ của Lan Na dưới thời vua Mengrai đã có lúc bao trùm khắp một miền rộng lớn ở miền Bắc Thái Lan hiện nay (trừ một số nơi thuộc về Payao và Sukhothai), ở miền cực Đông của bang Shan Myanmar ngày nay, và ở phía Nam của Tây Song Bản Nạp (huyện Cảnh Hồng Vân Nam Trung Quốc) ngày nay. Chiang Mai được vua Mengrai xây dựng vào năm 1296 làm kinh đô lâu dài cho đất nước.
Suy thoái
Sau thời Tilokaraj, Lan Na lại rơi vào tranh chấp ngôi báu và xung đột với các nước láng giềng là Ayutthaya và Lan Xang. Những điều này khiến Lan Na suy yếu. Giữa thế kỷ 16, vua của người Shan và cũng là hậu duệ của vua Mangrai là Meguti trở thành vua của Lan Na. Nhưng sau đó, nước của người Shan bị Taungoo (Myanmar) của vua Bayinnaung khuất phục. Lan Na trở thành thuộc địa của Taungoo, và vua Meguti chỉ là vị vua bù nhìn. Các thành viên của hoàng tộc và quan lại cao cấp của Taungoo được cử tới Chiang Mai để cai trị Lan Na trên thực tế. Tình trạng này kéo dài suốt 2 thế kỷ tiếp theo. Đến năm 1774, Phraya Cha Ban và Phraya Kawila với sự hậu thuẫn của vua Taksin đã chiếm được Lan Na từ tay người Miến Điện. Tuy nhiên Lan Na lại trở thành chư hầu của Thonburi. thumb|Đông Nam Á cỡ năm 1540
Diệt vong
Đầu thế kỷ 20, Xiêm chính thức sáp nhập Lan Na vào lãnh thổ của mình.
Lamisi (nhạc sĩ)
Regina Lamisi Awiniman Anabilla Akuka (sinh năm 1986) còn được biết đến với nghệ danh Lamisi là một ca sĩ, nhạc sĩ và người biểu diễn Ghana đến từ Vùng Thượng Đông của Ghana.
Lan Na
Diệt vong
Các vua của Lan Na:
Sau năm 1774, vương quốc Lanna bị chia thành 3 tiểu quốc và đến thế kỷ XX thì sáp nhập vào Xiêm
Lamisi (nhạc sĩ)
Sự nghiệp
Lamisi bắt đầu sự nghiệp ca hát của mình với tư cách là ca sĩ chính cho The Patch Bay Band và biểu diễn trên khắp đất nước Ghana. Tài năng âm nhạc của Lamisi được truyền cảm hứng khi nghe Miriam Makeba, Aretha Franklin, Chaka Khan, Angelique Kidjo và nhiều nhạc sĩ khác. Giọng nói linh hoạt mạnh mẽ của cô đã đưa cô đến một mức độ đáng tin cậy cho cô cơ hội làm việc và cộng tác với các nhạc sĩ nổi tiếng quốc tế (trong Studios và trên các sân khấu) như Rocky Dawuni, Stonebwoy, Sarkodie, Samini, Amandzeba, Atongo Zimba, Becca, Afro Moses, Patoranking từ Nigeria và Lady May từ Namibia.
Lamisi đã phát hành đĩa đơn đầu tiên của cô có tựa đề là Tank Tanka Fanka, đánh dấu sự nghiệp solo đầu tay của cô với âm nhạc mà cô gọi là AFRO-FUSION-POP. Cùng với nhau, Tanka Fanka, cô đã phát hành hai đĩa đơn khác có tên là Mr Mr Dâu và và Kuul Runningsiết. Lamisi nổi bật trên Bản tổng hợp Reggae / Dancehall đầu tiên của Ghana bởi Irie Ites Studio vào năm 2016.
Lan Na
Tôn giáo
Người Lan Na thờ thần và tổ tiên. Đạo Phật Therevada với các kinh Phật bằng tiếng Pali được các nhà sư người Môn ở Hariphunchai truyền bá tới Lan Na. Vua Ku Na, vua Tilokarat đã biến đạo Phật thành quốc đạo và thay thế dần các sư người Môn bằng sư người Lan Na. Vào khoảng thế kỷ 15-16, đạo Phật Therevada gốc như ở Sri Lanka đã được địa phương hóa thành hai phái với trung tâm là Wat Suan Dok và Wat Padaeng. Hai phái này sau đó đã lan rộng khắp vùng thượng nguồn sông Mê Kông tới Chiang Saen, Chiang Rung và Chiang Tung.
Lamisi (nhạc sĩ)
Tham khảo
Thể loại:Nữ ca sĩ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ ca sĩ Ghana Thể loại:Sinh năm 1986 Thể loại:Nhân vật còn sống
Lan Na
Chữ viết
nhỏ|phải|200px|Chữ viết của người Lan Na. Người Lan Na dùng hệ thống chữ viết gồm 42 chữ cái có nguồn gốc từ chữ của người Môn mà đến lượt chữ đó lại có nguồn gốc từ chữ Pali.
Kiến trúc
nhỏ|phải|200px|Một tòa nhà hiện đại được trang trí bằng ka lae. Nhà ở với kiến trúc truyền thống của người Lan Na được gọi là Ruen Ka-lae. Nó là loại nhà sàn mái tam giác giống như nhà của nhiều dân tộc khác ở Đông Nam Á. Điểm khác biệt là đầu hồi và cuối mái nhà thường có những thứ bằng gỗ chạm khắc bằng tay hình chữ V gọi là Ka Lae. Nhà của người giàu thường làm bằng gỗ teak trong khi nhà của người thường chỉ làm bằng tranh tre. Ngày nay, Ka Lae được trang trí trên mái của rất nhiều công trình kiến trúc hiện đại ở Chiang Mai, từ sân bay, nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, cho đến bến xe buýt.
Xã Union, Quận Bollinger, Missouri
Xã Union (Union Township) là một xã thuộc quận Bollinger, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.058 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Missouri Thể loại:Quận Bollinger, Missouri
Ama Ata Aidoo
Ama Ata Aidoo, nhũ danh Christina Ama Aidoo (23 tháng 3 năm 1942 – 31 tháng 5 năm 2023) là nữ tác giả, nhà thơ, nhà viết kịch người Ghana. Bà là Bộ trưởng Giáo dục ở Ghana dưới thời Jerry Rawlings (Tổng thống thứ tư của Ghana). Năm 2000, bà thành lập Quỹ Mbaasem để thúc đẩy và hỗ trợ phụ nữ châu Phi viết văn.
Cuộc đời
Bà sinh ra tại Saltpond ở khu vực miền Trung Ghana. Bố là Nana Yaw Fama, vua của vùng Abeadzi Kyiakor, mẹ là Maame Abasema. Aidoo được bố gửi đến trường trung học phổ thông Wesley Girls ở Cape Coast từ 1961 đến 1964. Sau đó, bà theo học tại Đại học Ghana ở Legon và nhận bằng Cử nhân tiếng Anh năm 1964. Cũng trong năm này, bà viết vở kịch đầu tiên, Lưỡng Đề Của Một Con Ma. Aidoo trở thành nữ biên kịch đầu tiên của châu Phi khi vở kịch của bà được xuất bản bởi Longman vào năm sau đó.
Trong vai trò biên kịch cũng như Bộ trưởng Giáo dục, bà đề cao vai trò của người phụ nữ châu Phi trong xã hội đương đại. Bà cho rằng, nhiều lãnh đạo hiện nay đang lợi dụng chủ nghĩa dân tộc để áp bức người dân. Bà chỉ trích thành phần ưu tú của châu Phi, lúc nào cũng tuyên truyền lòng yêu nước, nhưng thực ra chỉ tìm kiếm tư lợi từ phương Tây. Bà cổ xúy cho một bản sắc Châu Phi riêng biệt, từ quan điểm của người phụ nữ.
Aidoo dạy viết văn tại Đại học Stanford, Hoa Kỳ. Bà cũng là nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Châu Phi, Đại học Ghana, và là Giáo sư tiếng Anh tại Đại học Cape Coast.
Bên cạnh sự nghiệp văn học, Aidoo từng được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục năm 1982. Bà từ chức sau 18 tháng, nhận ra rằng không thể phổ cập giáo dục đến mọi người dân Ghana.
Phim
Năm 2014, Yaba Badoe làm phim tài liệu về bà mang tên The Art of Ama Ata Aidoo.