cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
USS St. Lo (CVE-63)
Trận chiến vịnh Leyte
St. Lo và năm tàu sân bay hộ tống khác ẩn nấp trong một cơn mưa rào và cố gắng phóng hết số máy bay tiêm kích và máy bay ném bom-ngư lôi sẵn có với bất cứ thứ vũ khí gì sẵn có, thường là bom mảnh thông thường và mìn sâu chống tàu ngầm. Phi công được lệnh tấn công lực lượng Nhật Bản rồi hạ cánh xuống đường băng tại Tacloban, Leyte để tái vũ trang và tiếp nhiên liệu. Các tàu sân bay né tránh các loạt đạn pháo từ các thết giáp hạm và tàu tuần dương đối phương vốn càng lúc càng vây chặt chung quanh, trong khi máy bay của chúng tấn công quấy phá bằng bom, rocket và súng máy các tàu đối phương đang tiến đến gần. Lúc 07 giờ 38 phút, tàu tuần dương đối phương tiếp cận từ phía sau St. Lo bên mạn trái ở khoảng cách 14000 yd; nó chống trả bằng khẩu pháo 5-inch duy nhất, ghi được ba phát trúng đích lên một tàu tuần dương lớp Tone đối phương.
Trong 90 phút tiếp theo sau, các tàu chiến của Kurita rút ngắn khoảng cách với "Taffy 3"; tàu tuần dương và tàu khu trục đối phương gần nhất bắn ở khoảng cách 10000 yd ở cả hai bên mạn phải và mạn trái của St. Lo. Nhiều loạt đạn pháo rơi vây quanh con tàu hoặc bay sượt trên đầu. Trong suốt trận đấu pháo truy đuổi, các tàu sân bay và tàu khu trục đã thả một màn khói ngụy trang rất hiệu quả, làm giảm đáng kể độ chính xác của hải pháo đối phương. Hiệu quả hơn nữa là cuộc tấn công anh dũng của các tàu khu trục và tàu khu trục hộ tống ở tầm bắn thẳng nhắm vào tàu tuần dương và tàu khu trục đối phương. Trong khi đó, đối phương luôn chịu đựng những đợt không kích liên tục bởi "Taffy 3" và hai đơn vị đặc nhiệm tàu sân bay hộ tống còn lại ở phía Nam. Lúc 09 giờ 15 phút, tàu khu trục đối phương bị giữ chân bởi sự đối đầu của tàu khu trục USS Johnston (DD-557), phóng ngư lôi nhắm vào các tàu sân bay hộ tống ở khoảng cách 10500 yd; những ngư lôi này hầu như đã hết nhiên liệu khi đến gần các tàu sân bay, và nổi trên mặt nước. Một chiếc Avenger của St. Lo do Trung úy Hải quân Tex Waldrop lái đã bắn nổ hai quả ngư lôi cạnh tàu sân bay USS Kalinin Bay (CVE-68).
Kamikaze
thumb|right|250px|Chiếc Kamikaze đâm trúng St. Lo, tạo một quả cầu lửa khổng lồ Lúc 10 giờ 47 phút, đơn vị đặc nhiệm chịu đựng một cuộc không kích tập trung bởi Đơn vị tấn công đặc biệt Shikishima Nhật Bản. Chỉ trong 40 phút đối đầu với máy bay tấn công cảm tử Kamikaze, tất cả các tàu sân bay hộ tống của đơn vị đều bị hư hại ngoại trừ chiếc USS Fanshaw Bay (CVE-70). Một chiếc Mitsubishi A6M Zero, có thể do Trung úy Yukio Seki lái, đã đâm vào sản đáp của St. Lo lúc 10 giờ 51 phút; quả bom đã xuyên qua sàn đáp và kích nổ bên mạn trái trong sàn chứa máy bay, nơi máy bay đang được tiếp nhiên liệu và tái vũ trang. Đường ống dẫn xăng máy bay đã bị vỡ, tiếp nối bởi sáu vụ nổ do nổ hầm chứa bom và ngư lôi, khiến con tàu hoàn toàn chìm trong một biển lửa và đắm chỉ sau 30 phút.
Trong tổng số 889 thành viên thủy thủ đoàn, người 113 đã thiệt mạng hay mất tích và khoảng 30 người khác từ trần do vết thương nặng. Những người sống sót được các tàu USS Heermann (DD-532), USS John C. Butler (DE-339), USS Raymond (DE-341) và USS Dennis (DE-405) vớt khỏi mặt nước.
Phần thưởng
St. Lo được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống cùng bốn Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp sân bay hộ tống Casablanca Thể loại:Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II Thể loại:Tàu bị máy bay Kamikaze đánh chìm Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại biển Philippine Thể loại:Sự cố hàng hải năm 1944 Thể loại:Tàu thủy năm 1943
Agave univittata
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thùa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1831 Thể loại:Thực vật Texas
Arrou
Arrou  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 164 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Eure-et-Loir
Tiracola minima
Tiracola minima là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiracola
Priva lappulacea
Priva lappulacea là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được (L.) Pers. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1806.
Liên kết ngoài
Thể loại:Priva Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1806
Diellia falcata
Diellia falcata là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Brack. mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diellia
Xã Bloom, Quận Clay, Kansas
Xã Bloom (Bloom Township) là một xã thuộc quận Clay, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 113 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Clay, Kansas
Âm giai nửa cung
Âm giai nửa cung (hay còn gọi là Thang âm sắc, âm giai đồng chuyển, âm giai bán cung) (Tiếng Trung: 半音音階, Tiếng Anh: Chromatic scale) là 1 âm giai (gam) gồm 12 nốt cách đều nhau nửa cung (bán cung,demi-ton, semitone, half-step). nhỏ|trái|550px|Âm giai nửa cung trên [[Đô trưởng|C. .]]
Quan niệm phổ biến nhất của âm giai nửa cung trước thế kỷ 15 là âm giai nửa cung Pythagore. Do kỹ thuật điều chỉnh khác nhau, mười hai bán cung trong âm giai nửa cung này có hai cao độ hơi khác nhau. Như vậy, âm giai không hoàn toàn đối xứng. Nhiều hệ thống điều chỉnh khác, phát triển trong các thế kỷ sau đó, cũng không đối xứng như vậy. Khoảng cách cao độ tương tự nhau chỉ được cung cấp bởi hệ thống điều chỉnh bằng khí, được sử dụng rộng rãi trong âm nhạc đương đại.
Thuật ngữ chromatic bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp (chroma), có nghĩa là màu sắc.
Ký hiệu
Các nhà soạn nhạc đã không nhất quán trong việc quy định ký hiệu của âm giai nửa cung, tuy nhiên các nhà lý luận âm nhạc đã chia ra làm hai loại ký hiệu: thăng và giáng:
Âm giai nửa cung giai điệu (melodic) và âm giai nửa cung hòa âm (harmonic):
Âm giai nửa cung hòa âm có 1 quy ước chung cho các dấu thăng và giáng mà không phân biệt dấu hóa. Nó được tạo ra bằng cách tập hợp tất cả các nốt của âm giai trưởng và thứ, sau đó giáng bậc 2 và thăng bậc 4. Do đó các nốt được viết lại 2 lần ngoại trừ nốt khóa, nốt đầu, cuối và nốt bậc 5.
Âm giai nửa cung giai điệu không có mẫu chung để ký hiệu, tuy nhiên hình thức của nó phụ thuộc vào dấu âm giai trưởng hoặc thứ, từ đó mà thăng hay giáng. Hình trên cho thấy không dùng 1 nốt 3 lần liên tiếp để ký hiệu (ví dụ không thể dùng sol giáng, sol, sol thăng), một nốt chỉ được dùng tối đa 2 lần.
Trận Thượng Hải
Trận Thượng Hải có thể là:
Thể loại:Nhật Bản năm 1937
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông lần thứ 19
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông lần thứ mười chín được tổ chức ngày 16 tháng 4 năm 2000 tại Hong Kong Coliseum, Hồng Kông.
Danh sách các đề cử và giải thưởng
{{legend|#FAEB86|Đoạt giải|border=1px #555 solid}} {{legend|#FFFFFF|Đề cử|border=1px #555 solid}}
Liên kết ngoài
19 Hồng Kông
Eugalta longipes
Eugalta longipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eugalta
Neritos cardinalis
Neritos cardinalis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neritos
Ovivagina prolixa
Tham khảo
Thể loại:Ovivagina
Ghế an toàn trẻ em
nhỏ|180px|Một chiếc ghế an toàn thông dụng Ghế an toàn trẻ em (đôi khi được gọi là ghế an toàn dành cho trẻ sơ sinh, hệ thống kiềm chế trẻ em, ghế kiềm chế) là ghế được thiết kế đặc biệt để bảo vệ trẻ em khỏi thương tích hoặc tử vong khi va chạm. Các nhà sản xuất xe ô tô có thể tích hợp ghế an toàn trực tiếp vào thiết kế của xe. Chủ yếu, ghế sẽ được mua và lắp đặt bởi người tiêu dùng. Một số khu vực yêu cầu trẻ em theo độ tuổi, cân nặng, và/hoặc chiều cao phải sử dụng ghế an toàn được công nhận từ chính quyền. Ghế an toàn trẻ em cung cấp một biện pháp kềm giữ thụ động và phải được sử dụng đúng cách để đạt hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều biện pháp an toàn trẻ em ở các nước như Canada và Hoa Kỳ đã không được sử dụng đúng cách. Để giải quyết xu hướng tiêu cực này, các quan chức y tế và các chuyên gia an toàn trẻ em thực hiện video an toàn trẻ em để hướng dẫn cách lắp đặt ghế an toàn thích hợp cho phụ huynh và người chăm sóc.
Ghế an toàn trong xe hơi cho trẻ em bị bắt buộc theo luật pháp tại nhiều quốc gia, kể cả Hoa Kỳ, để vận chuyển một cách an toàn trẻ em trên 2 tuổi trong xe ô tô và các loại xe khác.
Nói chung, các nước có điều luật an toàn cho hành khách sẽ có luật an toàn trẻ em, đòi hỏi một đứa trẻ phải được kềm giữ một cách thích hợp tùy thuộc vào độ tuổi và cân nặng của chúng. Những quy định và tiêu chuẩn thường là tối thiểu, và sau đó sẽ được thay thế bằng các loại tiếp theo của ghế an toàn, mặc dù sẽ giảm độ bảo vệ một đứa trẻ trong một vụ va chạm.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[]  Một số quốc gia như Úc và Hoa Kỳ, cấm ghế dành cho trẻ sơ sinh đặt trên ghế trước nếu xe có trang bị túi khí. Một ghế cho trẻ sơ sinh loại hướng về phía sau mà đặt ở ghế trước của một chiếc xe sẽ đặt đầu của trẻ gần với túi khí, mà có thể gây ra chấn thương đầu nghiêm trọng hoặc tử vong nếu các túi khí bung ra. Một số xe hiện đại có hệ thống nút tắt để vô hiệu hóa các túi khí ở ghế phụ phía trước để có thể sử dụng ghế trẻ em sơ sinh.
Năm 2003, Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP - American Academy of Pediatrics) đề nghị trẻ em "nên giảm thiểu thời gian ngồi trong ghế trẻ em (nếu không phải là một hành khách trong xe) hoặc ghế ngồi khác mà có giữ vị thế nằm ngửa" để tránh phát triển hội chứng đầu phẳng".
Vào năm 1990, hệ thống tiêu chuẩn ISO đã chuẩn hóa ISOFIX, được phát triển tạo ra một chuẩn thống nhất để lắp ghế an toàn vào các mẫu xe khác nhau. Tiêu chuẩn này hiện nay bao gồm một dây phía trên đầu; các phiên bản Hoa Kỳ của hệ thống này được gọi là LATCH. Nói chung, hệ thống ISOFIX có thể được sử dụng với nhóm 0, 0 + 1.
Năm 2013, một quy định ghế an toàn mới đã được giới thiệu: "i-Size" là tên của một quy định an toàn của châu Âu mới có ảnh hưởng đến ghế xe cho trẻ em dưới 15 tháng tuổi. Nó có hiệu lực vào tháng 7 năm 2013 và cung cấp bảo vệ thêm bằng nhiều cách, nhất là bằng cách yêu cầu phải cho trẻ vào ghế quay ra sau cho trẻ em từ 15 tháng thay vì 9-12 tháng, mà các quy định của EU trước khuyên.
Lịch sử
Kể từ khi chiếc xe đầu tiên được sản xuất và đưa ra thị trường trong năm 1900, với nhiều thay đổi và điều chỉnh đã được thực hiện để bảo vệ những người lái xe và đi xe trong xe cơ giới. Hầu hết các hạn chế đã được đưa vào vị trí để bảo vệ người lớn mà không quan tâm đối với trẻ nhỏ. Mặc dù ghế trẻ em đã bắt đầu được sản xuất trong những năm 1930, mục đích của họ không phải là sự an toàn của trẻ em. Mục đích là để làm ghế nâng để đưa con đến một chiều cao dễ dàng hơn cho các phụ huynh khi lái xe có thể nhìn thấy con mình. Mãi cho đến năm 1962 trong đó hai thiết kế với mục đích bảo vệ một đứa trẻ được phát triển một cách độc lập. Nhà phát minh người Anh Jean Ames tạo ra một ghế trẻ em phía sau với một dây đeo y hình tương tự như mô hình hiện nay. Leonard Rivkin, Denver Colorado, thiết kế một chỗ ngồi hướng về phía trước với một khung kim loại để bảo vệ trẻ em. Cần lưu ý rằng dây an toàn cho người lớn là không trang bị tiêu chuẩn trong xe ô tô cho đến những năm 1950.
Phân loại
nhỏ|Trẻ em trong ghế an toàn Có một số loại của ghế xe, khác nhau về vị trí của các con và kích thước của ghế. Chuẩn ECE R44 / 04 của Liên Hợp Quốc  phân loại thành 4 nhóm: 0-3. Nhiều ghế xe kết hợp các nhóm lớn hơn 1, 2 và 3. Một số mẫu xe mới bao gồm chỗ ngồi kiềm chế theo thiết kế mặc định của xe.
Nhóm 0
Ghế nhóm 0 loại cũi giữ trẻ nằm bằng lưng.
Ghế loại cũi được được giữ chặt bằng các dây an toàn ở ghế sau của chiếc xe. Cả hai loại có tay cầm để cho phép họ dễ dàng di chuyển vào và ra khỏi xe.
Ghế cũi
Ghế cũi hoặc giường xe cho trẻ sơ sinh được sử dụng cho trẻ em mà không thể ghế dạng ngồi, chẳng hạn như trẻ sơ sinh non hoặc trẻ sơ sinh có triệu chứng ngưng thở. Một ghế cũi là một hệ thống kiềm chế nhằm phục và hạn chế tình trạng trẻ em trong một tư thế nằm ngửa hoặc nghiêng với cột sống của trẻ vuông góc với mặt phẳng dọc trung bình của chiếc xe. Ghế cũi được thiết kế để phân phối các lực lượng trên đầu và cơ thể của trẻ, không bao gồm các chi, trong trường hợp của một vụ tai nạn nghiêm trọng. Ghế cũi phải được đặt trên ghế sau của chiếc xe. Một số mô hình có thể được thay đổi để đối mặt về phía trước sau khi em bé đã đạt đến giới hạn trọng lượng đó là bình thường khoảng 15–20 kg.
Ghế cũi thường bao gồm một dây an toàn bụng và một kết nối đến (ba điểm) dây an toàn.
Ghế dành cho trẻ sơ sinh
Ghế dành cho trẻ sơ sinh là một hệ thống kiềm chế nhằm phục vụ cho trẻ trong một vị trí nửa nằm nửa ngồi đối mặt ra phía sau. Thiết kế này phân phối các lực lượng trên đầu và cơ thể của trẻ, không bao gồm các chi của trẻ, trong trường hợp va chạm trực diện.
Đối với trẻ nhỏ, ghế cho trẻ sơ sinh có trọng lượng khuyến nghị tiêu biểu ở 2–9 kg. Hầu hết các ghế trẻ sơ sinh được sản xuất ở Mỹ bây giờ có thể được sử dụng cho đến khi các bé được 10 kg và 75 cm, với một số sẽ lên đến 15,8 kg. Trước đây, hầu hết các ghế cho trẻ sơ sinh ở Mỹ giới hạn ở 9 kg và 66 cm. Một số (nhưng không phải tất cả) chỗ ngồi có thể được sử dụng với đế, hoặc một số có thể không cần đế. Ghế dành cho trẻ sơ sinh được gắn nhìn ra phía sau và được thiết kế dạng "kén" chống lưng của ghế xe trong trường hợp của một vụ va chạm, với tác động được hấp thụ trong lớp vỏ bên ngoài. Phía sau ghế ngồi được coi là an toàn nhất, và ở trẻ em Mỹ phải ngồi ở vị trí này cho đến khi chúng được ít nhất 1 tuổi và ít nhất 9 kg. mặc dù nó được khuyến khích để giữ trẻ ngồi trong tư thế nhìn ra sau cho đến khi ít nhất 2 tuổi hoặc trẻ vượt quá cân nặng hoặc chiều cao cho phép.
Sarıyer, Şebinkarahisar
Sarıyer là một xã thuộc huyện Şebinkarahisar, tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 95 người.
Ghế an toàn trẻ em
Nhóm 0+
Nhóm O+ thường có một khung cố định vào xe từmột dây an toàn dành cho người lớn và có thể được đặt vào một số hình thức vận chuyển trẻ em thông qua những cách cài đặt cụ thể theo từng mẫu ghế. Ghế nhìn ra phía sau dành cho trẻ em vốn đã an toàn hơn ghế hướng về phía trước vì chúng cung cấp nhiều hỗ trợ tốt hơn cho đầu của trẻ trong trường hợp có giảm tốc đột ngột. Mặc dù một số bậc cha mẹ muốn chuyển sang một ghế trẻ em hướng về phía trước bởi vì trông có vẻ "lớn lên", các nước và các nhà sản xuất ghế xe khuyên rằng trẻ em tiếp tục sử dụng một ghế trẻ em phía sau lâu nhất có thể.
Tupolev TB-6
Tupolev TB-6 (định danh ban đầu ANT-26; Туполев ТБ-6/АНТ-26) là một dự án máy bay ném bom hạng nặng đề xuất trong thập niên 1930, nhưng nó không được đưa vào nghiên cứu chế tạo.
Ghế an toàn trẻ em
Ghế chuyển đổi
Ghế chuyển đổi có thể sử dụng cho nhiều giai đoạn khác nhau. Rất nhiều ghế chuyển đổi có khả năng chuyển từ ghế nhìn ra phía, sang ghế nhìn ra phía trước, một số còn có thể sử dụng như ghế nâng. Đa số các ghế chuyển đổi có thể sử dụng cho trẻ từ 2,2 kg đến 18 kg.
Tupolev TB-6
Tham khảo
Duffy, Paul and Andrei Kankdalov. (1996) Tupolev The Man and His aircraft. Warrendale, PA: Society of Automotive Engineers.
Ghế an toàn trẻ em
Ghế chuyển đổi
Ghế chuyển đổi có thể dùng với cả hai tư thế là nhìn ra phía sau và nhìn ra phía trước. Có rất nhiều lựa chọn từ các nhà sản xuất như sự khác nhau về giới hạn cân nặng, giới hạn chiều cao, và các tính năng cộng thêm. Ghế có hệ thống 5 điểm khóa được coi là an toàn hơn so với các ghế có bảo vệ ở trên đầu
Tupolev TB-6
Tham khảo
Gordon, Yefim; Rigamant, Vladimir (2005). OKB Tupolev: A History of the Design Bureau and its Aircraft. Hinckley, England: Midland Publishing.
TB-6 Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930 Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay ném bom Thể loại:Máy bay mười hai động cơ Thể loại:Máy bay cánh quạt Thể loại:Máy bay cánh trên Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Ghế an toàn trẻ em
Ghế chuyển đổi
Ghế chuyển đổi không được coi là an toàn cho trẻ sơ sinh vì phần dưới của khóa thường nằm dưới vai của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, người dùng có thể sử dụng ghế có phần khóa ở vị trí thấp dành cho trẻ sơ sinh.
Khi ở tư thế nhìn ra sau, ghế hạn chế cân nặng từ 9,1 đến 22,7 kg tùy thuộc vào nhà sản xuất và xuất sứ sản phẩm. Khi ở tư thế nhìn ra trước, giới hạn cân nặng từ 9,1 đến 40,8 kg, tùy vào từng loại ghế.
Nhóm 1
right|thumb|400x400px|Các bộ phận của ghế an toàn dành cho trẻ em Một hệ thống giữ cố định sử dụng dây an toàn của người lớn để giữ ghế và khóa năm điểm để giữ trẻ sơ sinh. Trẻ em được khuyến cáo là nên ngồi trong tư thế nhìn ra sau càng lâu càng tốt. Ở các nước Scandinavi, trẻ em ngồi ở tư thế nhìn ra sau đến 4 tuổi. Tư thế nhìn ra sau được coi là an toàn hơn trong các va chạm trực diện, thường tạo ra các chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong.
Nhóm 2
Lớn hơn ghế thuộc Nhóm 1. Các ghế này sử dụng dây an toàn của người lớn để cố định trẻ.
Nhóm 3
Còn được biết đến là ghế nâng (booster seat), nâng trẻ lên độ cao vừa phải để có thể sử dụng được dây an toàn của người lớn.
Ghế nâng
Ghế nâng được đề xuất cho các trẻ chưa đạt chiều cao tiêu chuẩn để có thể sử dụng dây an toàn. Dây an toàn được thiết kế dành cho người lớn, và có thể quá lớn dành cho trẻ em. Tại Hoa Kỳ, trẻ dưới 4 tuổi và/hoặc dưới 40 lb được đề xuất sử dụng ghế có 5 điểm khóa thay vì ghế nâng.
Dendryphantes tuvinensis
Dendryphantes tuvinensis là một loài nhện trong họ Salticidae.
Ghế an toàn trẻ em
Ghế nâng
Khi sử dụng ghế nâng, dây an toàn sẽ vắt chéo ngang qua xương đòn và ngực trẻ, và vắt qua eo. Dây an toàn không được sử dụng đúng cách sẽ tạo ra thương tích trong trường hợp đâm xe.
Tham khảo
Thể loại:An toàn cho trẻ em
Dendryphantes tuvinensis
Loài này thuộc chi Dendryphantes. Dendryphantes tuvinensis được Dmitri Viktorovich Logunov miêu tả năm 1991.
Tham khảo
Thể loại:Dendryphantes
ERV3
HERV-R_7q21.2 provirus ancestral Env polyprotein là một protein ở người được mã hóa bởi gen ERV3.
Organopoda annulifera
Organopoda annulifera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Organopoda
Ngữ hệ Maya
Ngữ hệ Maya là một ngữ hệ được nói tại Trung Bộ châu Mỹ và miền bắc Trung Mỹ. Các ngôn ngữ Maya được nói bởi ít nhất 6 triệu người, thuộc các dân tộc Maya, chủ yếu tại Guatemala, México, Belize và Honduras. Năm 1996, Guatemala chính thức công nhận 21 ngôn ngữ Maya, và México công nhận thêm tám ngôn ngữ nữa trong biên giới của họ.
Ngữ hệ Maya là một trong những ngữ hệ được ghi nhận và nghiên cứu nhiều nhất châu Mỹ. Các ngôn ngữ Maya hiện đại đều xuất phát từ ngôn ngữ Maya nguyên thủy, được cho là từng được nói cách đây ít nhất 5,000 năm, và đã được tái dựng bằng phương thức so sánh. Ngôn ngữ Maya nguyên thủy đã phát triển thành ít nhất sáu nhánh con: Huastec, Quiche, Yucatec, Q'anjobal, Mam và Ch'ol-Tzeltal.
Các ngôn ngữ Maya tạo nên một phần của vùng ngôn ngữ Trung Bộ châu Mỹ, một khu vực hội tụ ngôn ngữ phát triển qua hàng nghìn năm tiếp xúc giữa các tộc người tại đây. Tất cả ngôn ngữ Maya thể hiện các nét cơ bản của vùng ngôn ngữ này. Ví dụ, tất cả đều dùng danh từ quan hệ thay vì giới từ để thể hiện mối quan hệ không gian. Chúng cũng sở hữu những đặc điểm ngữ pháp và loại hình tách biệt chúng khỏi các ngôn ngữ khác tại vùng Trung Bộ châu Mỹ, như việc sử dụng khiển cách (ergative) với động từ và chủ ngữ-tân ngữ của chúng, những thể loại biến tố riêng biệt với động từ, và một lớp từ cho "các vị trí" điển hình trong cả hệ Maya.
Trong thời kỳ tiền Colombo của lịch sử Trung Bộ châu Mỹ, một vài ngôn ngữ Maya được viết bằng hệ thống chữ Maya tượng hình. Việc sử dụng loại chữ này phổ biến trong suốt thời kỳ Cổ điển của nền văn minh Maya (khoảng 250–900). Một tập hợp gồm 10.000 bản ghi của người Maya còn tồn tại đến nay, nằm trên các kiến trúc, công trình, đồ gốm và bản thảo, kết hợp với nền văn học giàu có thời hậu thuộc địa, viết bằng chữ Latinh, đã cung cấp cơ sở cho việc nghiên cứu lịch sử châu Mỹ thời tiền Colombo.
Ngôn ngữ Maya nguyên thủy
thumb|right|360px|Những con đường di dân và niên đại phân tách của ngữ tộc Maya. Urheimat (lingustic homeland hay quê hương ngôn ngữ) của ngữ hệ Maya hiện là nơi cư ngụ của các dân tộc nói các ngôn ngữ Q'anjobal. Các ngôn ngữ Maya là hậu duệ của một ngôn ngữ tiền thân tên là Maya nguyên thủy, hay, trong tiếng Maya K'iche', Nab'ee Maya' Tzij ("thứ tiếng Maya cổ"). Các học giả cho rằng ngôn ngữ Maya nguyên thủy từng được nói tại sơn nguyên Cuchumatanes tại trung Guatemala, tương ứng với vùng mà ngữ tộc Q'anjobal hiện diện ngày nay. Nhà khảo cổ và học giả người Đức Karl Sapper là người đầu tiên đề xuất rằng vùng cao nguyên Chiapas-Guatemala có thể là "cái nôi" của ngữ hệ Maya. Terrence Kaufman và John Justeson đã phục dựng hơn 3000 mục từ vựng của ngôn ngữ Maya nguyên thủy.
Theo sơ đồ phân loại hiện hành của Lyle Campbell và Terrence Kaufman, ngôn ngữ Maya nguyên thủy bắt đầu phân tách vào khoảng năm 2200 TCN, khi người nói ngôn ngữ Huastec nguyên thủy tách khỏi phần còn lại và di cư đến duyên hải Vịnh Mexico. Người nói ngôn ngữ Yucatec nguyên thủy và Ch'ol nguyên thủy sau đó cũng tách ra và di chuyến về phía bắc đến bán đảo Yucatán. Người nói của nhóm tây Maya di chuyển về phía nam đến khu vực mà ngày nay người Mam và Quiche sinh sống. Khi người nói ngôn ngữ Tzeltal nguyên thủy tách khỏi Ch'ol nguyên thủy và di chuyển về phía nam đến cao nguyên Chiapas, họ đã tiếp xúc với người nói các ngôn ngữ Mixe–Zoque. Theo giả thuyết khác của Robertson and Houston, người nói ngôn ngữ Huastec nguyên thủy tiếp tục sống ở cao nguyên Guatemala với người nói ngôn ngữ Ch'ol-Tzeltal nguyên thủy, rồi tách ra ở thời điểm muộn hơn nhiều so với đề xuất của Kaufman.
Trong thời cổ đại (trước 2000 TCN), một số từ vựng ngôn ngữ Mixe–Zoque đã được ngôn ngữ Maya vay mượn. Điều này dẫn đến giả thuyết rằng người Maya cổ từng bị thống trị bởi người nói ngôn ngữ Mixe–Zoque, có thể là Olmec. Với các ngôn ngữ Xinca và Lenca thì ngược lại, tiếp nhận từ mượn của các ngôn ngữ Maya. Những chuyên gia ngôn ngữ Maya như Campbell tin rằng đây là minh chứng cho một giai đoạn tiếp xúc mạnh mẽ giữa người Maya và người Lenca/người Xinca, nhiều khả năng là trong thời kỳ Cổ Điển (250–900).
Thời Cổ Điển
thumb|400px|Những nét chữ Maya thời kỳ trung đại bằng vữa trát tại Museo de sitio ở [[Palenque, Mexico]]
Trong thời kỳ Cổ Điển, những nhánh lớn bắt đầu phát triển thành những ngôn ngữ riêng biệt. Sự phân tách giữa Yucatec nguyên thủy (ở phía bắc, tức bán đảo Yucatán) và Ch'ol nguyên thủy (ở phía nam, tức cao nguyên Chiapas và bồn địa Petén) đã xuất hiện từ trước thời gian này, khi đa phần chữ tượng hình Maya đã hiện diện. Cả hai đều được gọi chung là "tiếng Maya cổ điển". Dù chỉ duy nhất một ngôn ngữ uy tín (prestige language) được ghi nhận thường xuyên trên các văn bản chữ tượng hình hiện có, có ít nhất năm biến thể (hay dạng) ngôn ngữ Maya đã được phát hiện trong các văn bản Maya-Đông Ch'ol trong các văn bản Maya phía nam và cao nguyên, Tây Ch'ol lan rộng từ vùng Usumacinta từ thế kỷ VII, biến thể Yukatek tìm thấy trong văn bản ở bán đảo Yucatán, biến thể Tzeltal tại vùng đất thấp miền tây (tức Toniná, Pomona), và có thể một biến thể Maya vùng cao thuộc nhánh K'iche hiện diện trên đồ gốm Nebaj. Lý do mà chỉ một vài biến thể hiện diện ở dạng văn bản có thể là vì chúng là những phương ngữ uy tín tại một vùng nhất định.
Stephen Houston, John Robertson và David Stuart gợi ý rằng biến thể Ch'ol được tìm thấy trong các văn bản tại vùng đất thấp miền nam có thể được gọi là "Ch'olti' cổ điển", tổ tiên của tiếng Ch’orti’ và tiếng Ch’olti’ hiện đại. Họ đề xuất rằng nó xuất phát từ tây và trung-nam bồn địa Petén, và có thể từng được nói bởi quý tộc và tăng lữ.
Protosialis bifasciata
Protosialis bifasciata là một loài côn trùng trong họ Sialidae thuộc bộ Megaloptera. Loài này được Hagen miêu tả năm 1861.
Ngữ hệ Maya
Thời thực dân
Trong thời gian người Tây Ban Nha thực dân hóa Trung Mỹ, tất cả ngôn ngữ bản địa đều bị lấn át bởi tiếng Tây Ban Nha, ngôn ngữ uy tín mới. Việc sử dụng các ngôn ngữ Maya trong những lĩnh vực quan trọng của xã hội, gồm hành chính, tôn giáo và văn chương, cáo chung. Tuy vậy, người Maya kiên trì chống lại sự ảnh hưởng từ bên ngoài, và vì lý do này, nhiều cộng đồng Maya vẫn duy trì được lượng lớn người đơn ngữ. Tuy nhiều ngôn ngữ Maya hoặc gần tuyệt chủng hoặc bị đe dọa, số còn lại vẫn khá ổn định, với người nói ở mọi lứa tuổi.
Protosialis bifasciata
Tham khảo
Thể loại:Protosialis
Omar López Guzmán
Omar López (sinh ngày 27 tháng 6 năm 1989 ở Tepic, Nayarit) là một cầu thủ bóng đá người México thi đấu cho Sonora của Ascenso MX theo dạng cho mượn từ Murciélagos.
Ngữ hệ Maya
Thời hiện đại
right|thumb|Tranh vẽ với chữ viết bằng [[tiếng Chuj cạnh bên, tại Ixcán, Guatemala.]] Nhờ khảo cổ học Maya phát triển mạnh vào thế kỷ XX, cũng như chủ nghĩa dân tộc và những tư tưởng dựa trên dân tộc khác lan rộng, các dân tộc nói ngôn ngữ Maya bắt đầu phát triển một dân tộc tính Maya, xem mình là hậu duệ nền văn minh Maya.
Mordellistena lichtneckerti
Mordellistena lichtneckerti là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Ermisch miêu tả khoa học năm 1977.
Omar López Guzmán
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga MX Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1989 Thể loại:Cầu thủ bóng đá México Thể loại:Người Tepic
Ngữ hệ Maya
Thời hiện đại
Từ "Maya" có thể xuất phát từ thành phố Mayapan tại Yucatán thờ Hậu Cổ Điển; nó có ý nghĩa hẹp hơn vào thời tiền thực dân và thực dân, để chỉ một thực thể nhất định tại bán đảo Yucatán. Nghĩa của từ "Maya" hiện nay, ngoài để chỉ một mối quan hệ ngôn ngữ, còn được dùng cho những đặc điểm dân tộc và văn hóa. Đa số người Maya tự xem mình là thuộc một dân tộc nhất định, như "Yucatec" hay "K'iche'", song vẫn là người Maya. Ngôn ngữ trở thành cơ sở để xác định biên giới của mối quan hệ dân tộc. Fabri viết: "Thuật ngữ Maya có nhiều vấn đề vì các dân tộc Maya không tạo nên một sự thống nhất. Thay vì vây, Maya trở thành một chiến lược tự thể hiện của các phong trào Maya và những người tham gia. Academia de Lenguas Mayas de Guatemala (ALMG) công nhận hai mươi mốt ngôn ngữ Maya."
Mordellistena lichtneckerti
Tham khảo
L Thể loại:Động vật đặc hữu Hungary Thể loại:Bọ cánh cứng châu Âu
Ngữ hệ Maya
Thời hiện đại
Tại Guatemala, việc phát triển phép chính tả tiêu chuẩn cho các ngôn ngữ Maya được thực hiện bởi Academia de Lenguas Mayas de Guatemala (ALMG; Viện hàn lâm ngôn ngữ Maya Guatemala), thành lập năm 1986. Sau hòa ước 1996, nó dần nhận được sự công nhận như một tổ chức uy tín về ngôn ngữ Maya bởi cả các học giả Maya và người Maya.
Quan hệ với các ngữ hệ khác
Ngữ hệ Maya không có mối quan hệ phát sinh được công nhận với bắt cứ ngữ hệ nào đã biết. Nét tương đồng giữa những ngôn ngữ Trung Bộ châu Mỹ là do sự ảnh hưởng lẫn nhau của những ngôn ngữ lân cận chứ không phải do có chung nguồn gốc. Trung Bộ châu Mỹ đã được minh chứng là một khu vực mà các ngôn ngữ luôn tác động lẫn nhau.
Nhiều đề xuất đã được đưa ra, kết nối ngữ hệ Maya với các ngữ hệ hay ngôn ngữ tách biệt khác, nhưng không có cái nào được đông học giả ủng hộ. Ví dụ gồm có đề xuất kết nối hệ Maya với ngữ hệ Uru–Chipaya, tiếng Mapuche, ngữ hệ Lenca, tiếng Purépecha hay tiếng Huave. Ngữ hệ Maya cũng được gộp vào các ngữ hệ giả thuyết như Hoka và Penutia. Nhà ngôn ngữ học Joseph Greenberg xếp Maya vào giả thuyết Amerindia mà đã bị đa phần học giả bác bỏ do không có bằng chứng chứng minh.
Lyle Campbell, một chuyên gia về ngôn ngữ Maya và nhà ngôn ngữ học lịch sử, cho rằng đề xuất khả thi nhất là giả thuyết "Liên Maya" - kết nói hệ Maya, Mixe–Zoque và Totonac lại với nhau, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn để khẳng định hoặc bác bỏ giả thuyết này.
Phân nhánh
Ngữ hệ Maya chứa khoảng 30 ngôn ngữ. Thường, chúng được xếp vào 5-6 phân nhánh lớn (Yucatec, Huastec, Ch'ol-Tseltal, Q'anjob'al, Mam, và K'iche). Ngữ hệ Maya được ghi chép rất nhiều, và sơ đồ phân loại phả hệ nội bộ của nó được chấp nhận rộng rãi, trừ một vài khúc mắc nhỏ chưa giải quyết được.
Một vấn đề là vị trí của Ch'ol và Q'anjobal–Chuj. Vài học giả cho rằng chúng tạo ra nhóm Tây Maya (như trong sơ đồ dưới). Những học giả khác lại không ủng hộ giả thuyết về một mối quan hệ gần giữa Ch'ol và Q'anjobal–Chuj; cho rằng chúng là hai nhánh riêng biệt, phát triển trực tiếp từ Maya nguyên thủy. Một đề xuất khác cho rằng nhánh Huastec phát sinh từ nhánh Ch'ol-Tzeltal.
center|710px|Sơ đồ phân loại ngữ hệ Maya.
Phân bố
right|thumb|380px|Bản đồ khu vực nơi ngôn ngữ Maya hiện diện. Cỡ chữ thể hiện số người nói. Các nghiên cứu cho biết rằng các ngôn ngữ Maya có hơn 6 triệu người nói. Đa số sống tại Guatemala, nơi mà tùy theo ước tính, 40%-60% dân số nói một ngôn ngữ Maya. Tại México, ước tính có 2.5 triệu người nói ngôn ngữ Maya năm 2010, còn ở Belize có chừng 30.000 người.
Nhóm Tây
Ngữ chi Ch'ol từng có mặt rộng khắp khu vực Maya, nhưng ngày nay ngôn ngữ phổ biến nhất ngữ chi là tiếng Ch'ol, được nói bởi 130.000 người tại Chiapas. Họ hàng gần nhất của tiếng Ch'ol, tiếng Maya Chontal, được nói bởi 55.000 người tại bang Tabasco. Một ngôn ngữ liên quan khác, mà giờ đang bị đe dọa, là tiếng Ch'orti', được nói bởi 30.000 người tại Guatemala. Tiếng Ch'orti' cũng từng hiện diện tại cực tây Honduras và El Salvador, nhưng phương ngữ El Salvador đã tuyệt chủng và phương ngữ Honduras sắp biến mất. Tiếng Ch'olti', ngôn ngữ chị em của tiếng Ch'orti', cũng đã tuyệt chủng. Ngữ chi Ch'ol được xem là nhóm "nguyên thủy" nhất về từ vựng và ngữ âm, và gần gũi với tiếng Maya thời Cổ Điển. Chúng có lẽ từng là ngôn ngữ uy tín, cùng tồn tại với những ngôn ngữ khác ở vài khu vực. Sự phỏng đoán này cung cấp lời giải thích hợp lý cho sự cách biệt về địa lý giữa tiếng Ch'orti' với tiếng Ch'ol và Chontal.
Họ hàng gần nhất của ngữ chi Ch'ol là ngữ chi Tzeltal, gồm tiếng Tzotzil và tiếng Tzeltal, cả hai đều có mặt tại Chiapas và sở hữu lượng người nói ổn định và đang tăng (265.000 với tiếng Tzotzil và 215.000 với tiếng Tzeltal). Tiếng Tzeltal có hàng chục nghìn người đơn ngữ. Ngữ chi Ch'ol và ngữ chi Tzeltal tạo thành ngữ tộc Ch'ol.
Tiếng Q'anjob'al được nói bởi 77.700 người ở Huehuetenango (Guatemala), cùng với một số nhỏ tại nơi khác. Khu vực nói tiếng Q'anjobal tại Guatemala, do chính sách diệt chủng trong cuộc nội chiến Guatemala và sự lân cận của nó với biên giới México, đã trở thành nơi xuất sứ của làn sóng người tị nạn. Do vậy, hiện nay có nhiều cộng đồng nói tiếng Q'anjob'al, Jakaltek, và Awakatek tại nhiều nơi thuộc México, Hoa Kỳ (như Quận Tuscarawas, Ohio và Los Angeles, California), và với những cuộc hồi hương thời hậu chiến, tại những phần khác của Guatemala. Tiếng Jakaltek (cũng gọi là Popti' ) được nói bởi gần 100.000 người tại Huehuetenango. Một thành viên khác của ngữ tộc Q'anjobal là tiếng Akatek, với hơn 50.000 người nói ở San Miguel Acatán và San Rafael La Independencia.
Tiếng Chuj được nói bởi 40.000 người ở Huehuetenango, và bởi 9.500 người, chủ yếu là người tị nạn trước đây, dọc theo biên giới México, tại La Trinitaria, Chiapas, các làng Tziscau và Cuauhtémoc. Tiếng Tojolab'al tại đông Chiapas có 36.000 người nói.
Nhóm Đông
Tiếng Q'eqchi' (đôi khi viết là Kekchi) là ngôn ngữ của 800.000 người tại nam Petén, Izabal và Alta Verapaz thuộc Guatemala, và của 9.000 người tại Belize. Tại El Salvador nó có 12.000 người nói do kết quả của di dân. Tiếng Uspantek chỉ được bắt gặp tại municipio Uspantán của bộ El Quiché, và có 3.000 người nói.
Pelecynthis racemosa
Pelecynthis racemosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Eckl. & Zeyh.) Walp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pelecynthis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1842
Ngữ hệ Maya
Nhóm Đông
Ngôn ngữ phổ biến nhất trong ngữ tộc Mam là tiếng Mam, với 478.000 người nói tại các bộ San Marcos và Huehuetenango. Tiếng Awakatek là ngôn ngữ của 20.000 cư dân ở trung Aguacatán, Huehuetenango. Tiếng Ixil (có lẽ thực ra gồm ba ngôn ngữ) được nói bởi 70.000 người tại vùng "tam giác Ixil" của bộ El Quiché. Tiếng Tektitek (hay Teko) được nói bởi 6.000 người tại Tectitán, và 1.000 người nhập cư tại México. Theo Ethnologue, số người nói tiếng Tektitek đang tăng.
Ngữ chi Poqom có liên quan chặt chẽ đến các ngôn ngữ Quiche "cốt lõi". Tiếng Poqomchi' được nói bởi 90.000 người tại Purulhá, Baja Verapaz, và các khu tự quản sau của Alta Verapaz: Santa Cruz Verapaz, San Cristóbal Verapaz, Tactic, Tamahú và Tucurú. Tiếng Poqomam có 49.000 người nói trong những khu vực nhỏ ở Guatemala.
Diellia laciniata
Diellia laciniata là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Diels mô tả khoa học đầu tiên.
Ngữ hệ Maya
Nhóm Yucatec
thumb|Khu vực nơi tiếng Maya Yucatec hiện diện trên bán đảo Yucatán. Tiếng Maya Yucatec (còn được gọi đơn giản là "Maya") là thứ tiếng Maya phổ biến nhất tại México. Nó hiện được nói bởi 800.000 người, đa số sinh sống trên bán đảo Yucatán. Nó vẫn thường gặp tại bang Yucatán và các vùng lẫn cận thuộc Quintana Roo và Campeche.
Diellia laciniata
Liên kết ngoài
Thể loại:Diellia
Ngữ hệ Maya
Nhóm Yucatec
Ba ngôn ngữ còn lại của ngữ tộc Yucatec là tiếng Mopan (10.000 người nói, chủ yếu tại Belize); tiếng Itza' (một ngôn ngữ tuyệt cũng hoặc sắp tuyệt chủng tại bồn địa Petén, Guatemala); và tiếng Lacandón (hay Lakantum, cũng bị đe dọa với chừng 1.000 người nói tại vài làng ở Selva Lacandona, Chiapas).
Diellia laciniata
Liên kết ngoài
Diellia laciniata
Ngữ hệ Maya
Nhóm Huastec
Tiếng Wastek (hay Huastec, Huaxtec) được nói tại các bang Veracruz và San Luis Potosí của México bởi chừng 110.000 người. Đây là ngôn ngữ khác biệt nhất trong các ngôn ngữ Maya hiện đại. Tiếng Chicomuceltec là một ngôn ngữ liên quan đến tiếng Wastek, và từng có mặt tại Chiapas, nhưng đã tuyệt chủng từ trước năm 1982.
Hệ thống âm vị của ngôn ngữ Maya nguyên thủy
Ngôn ngữ Maya nguyên thủy (tổ tiên chung của các ngôn ngữ Maya, được phục dựng nhờ phương pháp so sánh) chủ yếu có cấu trúc âm tiết CVC. Đa số gốc từ ngôn ngữ Maya đều đơn âm tiết trừ một số danh từ riêng song âm tiết. Do sự lượt bỏ nguyên âm, các ngôn ngữ Maya nay cho thấy những cụm phụ âm phức tạp ở cả đầu và cuối âm tiết. Theo phục dựng của Lyle Campbell và Terrence Kaufman, ngôn ngữ Maya nguyên thủy có những âm vị sau.
Có đề xuất rằng ngôn ngữ Maya nguyên thủy có thanh điệu, dựa trên việc bốn ngôn ngữ Maya hiện đại có thanh điệu (tiếng Yucatec, tiếng Uspantek, tiếng Tzotzil San Bartolo và tiếng Mocho'), nhưng vì các ngôn ngữ này có vẻ đã phát triển thanh điệu theo những cách khác nhau, Campbell cho rằng việc ngôn ngữ Maya nguyên thủy có thanh điệu là khó xảy ra.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ngữ hệ Thể loại:Ngữ hệ Maya Thể loại:Ngôn ngữ chắp dính
Thác Đamb'ri
Thác Đa M'bri hay thác Đambri là một thác nước trên dòng Đa M'bri tại vùng đất xã Đamb'ri, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.
Mô tả
Thác nằm cách thành phố Bảo Lộc khoảng 17 km, nằm giữa khung cảnh rừng nguyên sinh hoang sơ, hùng vĩ với nhiều loài động vật, thực vật quý hiếm. Ngày nay, khu du lịch sinh thái Đambri là một địa điểm du lịch hấp dẫn cho du khách thập phương.
Tham khảo
Thể loại:Bảo Lộc
Eugalta lucida
Eugalta lucida là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eugalta
Ovivagina propinqua
Ovivagina propinqua là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Zhang miêu tả khoa học năm 1997.
Tham khảo
Thể loại:Ovivagina
Impatiens laojunshanensis
Impatiens laojunshanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Bóng nước. Loài này được S.H. Huang mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Blindia madeirensis
Blindia madeirensis là một loài rêu trong họ Seligeriaceae. Loài này được Geh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Liên kết ngoài
Thể loại:Blindia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1910
Marchia pellucida
Marchia pellucida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Tham khảo
Thể loại:Marchia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845
10233 Le Creusot
10233 Le Creusot (1997 XQ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 12 năm 1997 bởi J.-C. Merlin ở Le Creusot.
Xã Bloom, Quận Ford, Kansas
Xã Bloom (Bloom Township) là một xã thuộc quận Ford, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 116 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Ford, Kansas
Crasville-la-Rocquefort
Crasville-la-Rocquefort là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Seine-Maritime
Ophthalmis darna
Ophthalmis darna là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Mordellistena liljebladi
Mordellistena liljebladi là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Ermisch miêu tả khoa học năm 1965.
Tham khảo
L
Memecylon
Memecylon là chi thực vật có hoa trong họ Mua.
Neritos carmen
Neritos carmen là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neritos
Fraissé-des-Corbières
Fraissé-des-Corbières là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Fraissiens.
Liên kết ngoài
Fraisse-des-Corbieres
Barrio de Muñó
Barrio de Muñó là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 32 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Burgos
Agave utahensis
Agave utahensis là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Engelm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thùa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1871 Thể loại:Thực vật Arizona Thể loại:Thực vật California Thể loại:Thực vật Nevada
Dendryphantes yadongensis
Dendryphantes yadongensis là một loài nhện trong họ Salticidae.
Tham khảo
Thể loại:Dendryphantes
Vụ Lê Nguyễn Quỳnh Anh
Vụ Lê Nguyễn Quỳnh Anh,  hay vụ Quỳnh Anh Got Talent, là một vụ tranh cãi xảy ra năm 2012 giữa gia đình của thí sinh Lê Nguyễn Quỳnh Anh với ban tổ chức cuộc thi Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent. Bắt đầu bằng việc ban giám khảo loại Quỳnh Anh ra khỏi cuộc thi ở tập 7 mùa 1 của chương trình với những nhận xét có tính bình phẩm và bị mẹ của cô là bà Nguyễn Thị Ngọ đứng ra phản đối, sự việc sau đó đã nhanh chóng trở thành một cuộc tranh cãi lớn trong dư luận với nhiều tầng lớp xã hội tham gia liên quan đến cả thí sinh lẫn ban tổ chức giải. Về sau, vụ việc này vẫn được nhắc lại như là một sự kiện mang tính tiêu cực của ngành giải trí Việt Nam.
Lê Nguyễn Quỳnh Anh và gia đình
Lê Nguyễn Quỳnh Anh (sinh năm 1996) là thí sinh tham dự Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent, cô đã trở nên nổi tiếng sau khi góp mặt tại vòng loại sân khấu ở tập 7 mùa 1 được phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam.
Quỳnh Anh đã ba lần giành giải thưởng âm nhạc: Đầu tiên là giải nhất đơn ca tại cuộc thi Tiếng hát chim Sơn Ca ở Quận Bình Thạnh cấp thành phố lúc 5 tuổi; giải nhất đơn ca cuộc thi ca hát tại trường Tiểu học theo học bằng cả tiếng Nga và tiếng Việt lúc 6 tuổi và giải nhất cuộc thi Thần tượng âm nhạc APC Idol tại trường Quốc tế châu Á Thái Bình Dương (APC), ngôi trường mà cô đang theo học. NSND Trần Hiếu, trưởng ban giám khảo cuộc thi APC Idol lúc đó từng nhận xét cô là một người sở hữu giọng hát "có lực, có lửa, có hồn và có dáng người", cho rằng cô có "đầy đủ mọi tố chất để trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp".
Ban tổ chức chương trình
Những người có liên quan trực tiếp đến vụ việc thuộc ban tổ chức bao gồm ba giám khảo: NSƯT Thành Lộc, người mẫu Thúy Hạnh và nhạc sĩ Huy Tuấn. Ngoài ra, những cá nhân liên đới khác còn có hai MC lần lượt là NSƯT Quyền Linh và Chi Bảo.
Diễn biến
Trong tập 7 mùa 1 của chương trình, khi được nêu phát biểu trước khi thí sinh biểu diễn, bà Ngọ đã cho rằng cháu (Quỳnh Anh) thừa hưởng giọng hát từ "cụ, ông bà nội, ông bà ngoại"; "bố mẹ và các anh các chị đều hát"; "bố mẹ từng đoạt huy chương vàng toàn quốc"; "quá có năng khiếu"; "có tai nghe và thanh nhạc rất tốt". Anh trai của cô thì cho rằng "về năng khiếu ca hát thì em gái mình 'đỉnh nhất, là đỉnh của đỉnh'". Tuy nhiên, ở phần thi của mình, khi đang trình diễn bài "Tình mẹ" thì nhạc sĩ Huy Tuấn đã bấm nút đỏ (tương đương với nút loại) và yêu cầu Quỳnh Anh dừng hát. Cô vẫn tiếp tục sau đó và hai giám khảo còn lại đều ấn nút dừng cũng như từ chối cô vào vòng trong, với nhận xét đồng thuận rằng phần trình diễn "chưa được hoàn hảo, chất giọng và kỹ thuật còn nhiều thiếu sót, lên các nốt cao vẫn còn rất nhiều hạn chế, hầu như không để lại ấn tượng gì". Khi thí sinh đi vào cánh gà thì mẹ của cô đã bất ngờ giành lấy micro Quỳnh Anh và ra sân khấu, phản đối quyết định của ban giám khảo bằng những câu nói như "có những bài hát, giọng ca không bằng cháu vẫn được vào vòng trong"; "cháu hát 6 thứ tiếng rất chuẩn"; "tại sao không cho cháu cơ hội?";... gây nên xôn xao lớn cho những người xem tại trường quay. Dù vậy, ban giám khảo vẫn không đồng ý và từ chối bình luận thêm.
Sau khi chương trình được phát sóng vào tối ngày 12 tháng 2 năm 2012, nhiều diễn đàn và mạng xã hội đã lên tiếng chỉ trích, cho rằng mẹ của Quỳnh Anh quá "nổ" và quá ảo tưởng về khả năng của con gái mình cũng như có hành vi không đứng đắn trước mặt nhiều người. Phần trình diễn của thí sinh sau đó cũng được chia sẻ với tốc độ chóng mặt và nhận về nhiều lời bình luận tiêu cực.
Ngày 22 tháng 2, Quỳnh Anh đã gửi thư cầu cứu tới Quốc hội, tố cáo Ban tổ chức chương trình dựng chuyện làm cô bị "bạo hành" vì áp lực trước dư luận. Cô cũng chia sẻ rằng sự việc này khiến cho gia đình cô bị "khủng hoảng tinh thần" cũng như cô phải "trải qua 240 giờ sống trong sợ hãi". Thông qua bức thư, Quỳnh Anh đã "khẩn thiết" xin bà Ngô Thị Minh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa giáo dục thanh thiếu niên nhi đồng của Quốc hội lúc bấy giờ, điều tra "những sự việc gian dối mang danh truyền hình thực tế" và "hãy cứu cháu cùng mẹ và gia đình cháu". Bức thư này sau đó cũng đã được đăng lên trang chủ trường APC nơi cô đang học. Tuy nhiên, sau đó bà Minh trả lời rằng Quốc hội không có chức năng giải quyết riêng vụ việc cụ thể mà chỉ giám sát, phản biện các cơ quan.
Gia đình thí sinh
Sau khi chương trình được phát sóng, bà Ngọ lên tiếng tố cáo rằng ban tổ chức đã dàn dựng, cắt gọt, lắp ghép một cách chi tiết, kỹ lưỡng về phần thi của con mình để tạo ra một bê bối lớn; cất công dàn dựng chuyên nghiệp khiến dư luận bị "mắc lừa". Cũng theo đó, bà đưa ra các bằng chứng tố cáo cho luận điểm trên, như việc ban tổ chức đã yêu cầu Quỳnh Anh đứng lên nói "Tôi có tài năng, tôi có tài năng" để ghi hình, khi được thắc mắc tại sao thì trả lời: "Chương trình này là phải thế. Đến cuộc thi này phải tự tin rằng tôi có tài năng". Tiếp sau, ban tổ chức lại yêu cầu gia đình giới thiệu tài năng, thành tích của cháu và tài năng ca hát của gia đình. Bà cho rằng những gì gia đình bà phát biểu đã bị sử dụng, đưa lên cắt, xén, lắp ghép nhằm xây dựng hình ảnh một gia đình khoe khoang thái quá về con mình để hướng dư luận làm tổn thương con bà. Bà Ngọ cũng cáo buộc Quyền Linh, một trong hai MC có mặt lúc đó đã cố tình đẩy bà ra sân khấu để phản đối quyết định của ban giám khảo.
Không chỉ vậy, mẹ Quỳnh Anh còn cho rằng âm thanh trong bài đã bị chỉnh đi một cách có chủ đích, khiến cho giọng của Quỳnh Anh tệ hơn nhiều so với thực tế. Gia đình Quỳnh Anh đã nhờ một nhạc sĩ phân tích kỹ thuật phần trình diễn của Quỳnh Anh và đưa ra nhận xét: "Bài Quỳnh Anh hát phần âm thanh đã bị chỉnh sửa và lược bỏ hết reverb nên nghe rất thô kệnh, phô, phần nhạc cũng bị nhỏ đi là đương nhiên (ngay sau 2 câu đầu cháu cất giọng lên và được khán giả vỗ tay tán thưởng thì reverb đã bị lược bỏ hết trong video clip được phát sóng vừa rồi). Ngược lại, bài của anh (thí sinh) Phúc phát sóng sau đó lại được đẩy reverb làm tôn giọng hát lên, chính vì vậy mà phần trình bày của anh Phúc nghe mượt mà".
Bố của Quỳnh Anh cũng bức xúc gửi một bức thư cho truyền thông lên tiếng về vụ việc của con gái. Trong thư, ông cho rằng nhà sản xuất và ban tổ chức chương trình đã hướng dư luận "khủng bố tinh thần" về phía thí sinh và gia đình. Ông còn bày tỏ sự thất vọng khi gia đình ông liên tiếp nhận được hai câu chuyện mang tính châm biếm Quỳnh Anh trên báo đài. Ông cũng đã buộc tội ban tổ chức chương trình Vietnam’s Got Talent khi cố tình "xây dựng nên hình ảnh con gái tôi bất tài và gia đình tôi vô cùng lố bịch [...] nhằm kích động khán giả và dư luận ném đá vào vợ và con tôi".
Ngoài ra, những thông tin được cho là "hoàn toàn bịa đặt và đầy ác ý" về gia đình Quỳnh Anh đã bị lan truyền khắp mạng xã hội; thậm chí còn có nhiều người giả danh bà Ngọ và Quỳnh Anh để tạo ra các nickname phát ngôn "bừa bãi", "gây kích động" nhằm đẩy bê bối lên cao nữa, khiến gia đình cùng các thầy cô ở trường APC đều cảm thấy "bị xúc phạm và bị ảnh hưởng". Cũng sau đó, trên trang chủ trường APC đã kết luận: "Ban tổ chức chương trình cố tình "hạ nhục" Quỳnh Anh bằng cách bóp méo chất lượng bài thi của em". Tuy nhiên sau khi công bố kết luận trên, trang web trường đã bị tấn công trong khoảng 2, 3 ngày.
Ban tổ chức
Khi bị cáo buộc bởi bà Ngọ là người đẩy bà ra sân khấu, Quyền Linh đã phủ nhận điều này. Giám khảo Thuý Hạnh cũng cho biết "Không ai dàn dựng lời nói của mẹ Quỳnh Anh". Về ý kiến cho rằng chương trình chưa tính đến yếu tố thí sinh Quỳnh Anh có thể bị tổn thương về tâm lý khi những lời nói của cô và gia đình được biên tập và phát sóng công khai trên truyền hình cả nước, Thúy Hạnh đã nói rằng "Vietnam's Got Talent là một chương trình thực tế nên phải đảm bảo đưa được các yếu tố thực tế lên màn ảnh và qua đó phản ánh các vấn đề xã hội".
Lãnh đạo của nhà đài (VTV), ông Nguyễn Thành Lương thì cho rằng: "Vietnam's Got Talent chỉ là một cuộc chơi, đã là cuộc chơi thì có người thắng, người thua. Tôi thấy, nhiều người khi "Ở nhà nhất mẹ nhì con" nhưng khi ra ngoài thì chỉ ở mức bình thường thôi. Không nên quá nặng nề. Có thể lúc này ta thắng nhưng lúc sau ta lại thua. Cái chính là mình phải biết động viên và biết chấp nhận".
Tranh cãi
Khi vụ việc dần lắng xuống, một tiểu phẩm trong chương trình Thư giãn cuối tuần phát sóng trên kênh VTV3 ngày 25 tháng 2 đã gây ra tranh cãi vì có nội dung giống với vụ việc của Quỳnh Anh khi có tình tiết nhân vật bé Quỳnh Sao, cũng có mẹ và anh trai đưa đi dự thi một cuộc thi âm nhạc. Giáo sư Văn Như Cương đã bày tỏ rằng ông rất ngạc nhiên lẫn thất vọng vì mọi chuyện lại một lần nữa bị khơi lên, làm tổn thương cô bé (Quỳnh Anh). Nhiều người xem cũng cho rằng việc làm một tiểu phẩm hài như vậy là một sự "vô văn hóa", có tính nhạo báng gia đình, hạ nhục cá nhân, v.v..
Đánh giá
Trong một bài báo đăng trên báo Giáo dục Việt Nam, nhà tâm lý học Trịnh Hoà Bình cho rằng Quỳnh Anh đã bị mẹ đẩy lên đỉnh ảo tưởng. Ông cũng nhận xét cách giành micro của người mẹ có phần thiếu văn hóa, tự thổi phồng khả năng thẩm định nghệ thuật của mình. Ông Lê Vân Anh, Phó viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam cùng quan điểm: "Cách làm của mẹ Quỳnh Anh là phản giáo dục. Câu chuyện của bé Quỳnh Anh cái sai là ở chính người mẹ [...] Về phía Quỳnh Anh, tôi cảm thấy như em chưa bao giờ bị chê, khiển trách, chưa bao giờ bị thất bại nên mới cảm thấy nặng nề khi không được Ban giám khảo đánh giá cao [...] Vì thí sinh còn là trẻ vị thành niên nên đối tượng chưa hoàn thiện về nhân cách, làm như vậy sẽ vô tình khiến các em bị tổn thương". Nhà giáo Phạm Toàn cũng ý kiến rằng "tội nghiệp cho em Quỳnh Anh, vì mẹ em đã sai [...] còn VTV3 thì 'thương mại nhân danh tài năng'".