cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nguyễn Đăng Thục
Thân thế và sự nghiệp
Năm 1954, Nguyễn Đăng Thục vào Sài Gòn làm việc ở bộ Văn hóa, giảng dạy triết học Đông phương và văn chương Việt Nam tại Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn. Cùng thời điểm này, ông còn đứng ra sáng lập và làm Chủ tịch Hội Việt Nam Nghiên cứu và Liên lạc Văn hóa Á châu, làm Chủ nhiệm và Chủ bút tạp chí Văn hóa Á châu. Từ năm 1961 đến năm 1964, ông giữ chức Giáo sư Khoa trưởng Khoa Văn học Việt Nam tại Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn. Trưởng tiểu ban văn hóa của tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) tại Việt Nam.
Trong khoảng năm 1964-1965, ông cùng một số trí thức, nhân sĩ ở Sài Gòn như Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ, Bác sĩ Phạm Văn Ngỡi, nhà báo Cao Minh Chiếm, thi sĩ Trần Tuấn Khải, v.v...công khai ký một bản kiến nghị yêu cầu chính quyền Việt Nam Cộng hòa trực tiếp thương thuyết với Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam để chấm dứt chiến tranh. Do đó ông bị chính quyền Phan Huy Quát cách chức và buộc thôi dạy ở Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn.
Năm 1967, ông được Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất mời giữ chức Khoa trưởng phân khoa Văn học và Khoa học Nhân văn kiêm Giáo sư môn Triết học Đông phương tại Viện Đại học Vạn Hạnh cho đến năm 1975. Khi tham gia giảng dạy tại đây, năm 1973, ông được Viện Đại học Vạn Hạnh trao văn bằng Tiến sĩ danh dự nhân kỷ niệm 10 năm thành lập.
Sau năm 1975, ông nghỉ dạy vì tuổi cao sức yếu. Giáo sư Nguyễn Đăng Thục mất ngày 3 tháng 6 năm 1999 tại Thành phố Hồ Chí Minh, thọ 90 tuổi.
Tác phẩm
Tác phẩm của GS. Nguyễn Đăng Thục đã xuất bản trước năm 1975:
Ngoài ra, ông còn viết lời tựa cho một số quyển sách của Cao Đài giáo như: Giáo lý Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Trên đường tấn hóa...
Sau năm 1975, một số tác phẩm của ông đã được chọn in lại, trong đó có hai bộ sách đồ sộ là Lịch sử triết học Đông phương (trọn bộ 5 tập. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1991) và Lịch sử tư tưởng Việt Nam (trọn bộ 6 tập. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1992).
Đóng góp cho triết học và văn học Việt
Hầu hết tác phẩm của Nguyễn Đăng Thục đều là một cái nhìn tổng thể về lịch sử tư tưởng phương Đông, nhất là lịch sử tưởng Việt Nam. Nổi bật nhất là bộ Lịch sử triết học Đông phương. Đây là "công trình đầu tiên" bằng tiếng Việt, giới thiệu một cách hệ thống các trào lưu tư tưởng phương Đông khởi đầu từ Ấn Độ, Trung Hoa và các nước châu Á.
Một công trình nổi bật khác, đó là bộ Lịch sử tư tưởng Việt Nam. Ở đây, tác giả giới thiệu lịch sử tư tưởng Việt Nam kể từ khi người Việt xây dựng Nhà nước cổ đại cho đến thời kỳ văn hóa phương Tây du nhập vào nước Việt trong thế kỷ 16. Suốt chiều dài mấy ngàn năm đó, người Việt đã từng bước chắt lọc các nguồn tư tưởng ngoại lai và hòa hợp với tư tưởng bản địa để có một hệ tưởng Việt Nam đa dạng và phong phú. Ngoài ra, ông còn có một số sách viết về thiền học Việt Nam, rất có giá trị. Với tư cách chuyên sâu của một học giả, lần đầu tiên Nguyễn Đăng Thục đặt thiền học trong tiến trình lịch sử tư tưởng dân tộc để xem xét một cách cặn kẽ...
Chú thích
Thể loại:Nhà giáo Việt Nam Thể loại:Người Bắc Ninh Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam Thể loại:Nhà nghiên cứu triết học Việt Nam
Triaenodes gibberosus
Triaenodes gibberosus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Triaenodes
Boguszczyn
Boguszczyn là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Chojna, thuộc hạt Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan, gần biên giới Đức.
Neolophonotus leucopygus
Neolophonotus leucopygus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Neolophonotus leucopygus được Engel miêu tả năm 1927. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Boguszczyn
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Neolophonotus leucopygus
Tham khảo
Thể loại:Neolophonotus
Boguszczyn
Khu định cư có dân số 5 người.
Saint-Saviol
Saint-Saviol là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 10,81 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 455 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 125 m trên mực nước biển.
Tham khảo
Saint-Saviol
Janirella quadrituberculata
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh
nhỏ|phải|250px|[[Trung tâm Nghiên cứu Điện ảnh Pickford trực thuộc AMPAS]] Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (tiếng Anh: Academy of Motion Picture Arts and Sciences, thường viết tắt là AMPAS) là một tổ chức được thành lập năm 1927 tại Hoa Kỳ với mục đích vinh danh những thành tựu sáng tạo trong nghệ thuật điện ảnh. Hiện nay AMPAS có khoảng trên 6.000 hội viên là những người hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, phần lớn trong số họ là các nghệ sĩ điện ảnh Hoa Kỳ, ngoài ra trong thời gian gần đây AMPAS cũng kết nạp thêm các hội viên đến từ các nền điện ảnh khác, tính đến năm 2004 Viện có đại diện của 36 nền điện ảnh trên thế giới.
AMPAS được biết đến nhiều nhất thông qua giải Oscar, giải thưởng điện ảnh lớn nhất của điện ảnh Hoa Kỳ. Giải Oscar được AMPAS bầu chọn và tổ chức từ năm 1929. Ngoài ra, AMPAS còn trao Giải Oscar sinh viên cho các nhà làm phim trẻ, một số học bổng chuyên ngành điện ảnh và quản lý Thư viện Margaret Herrick (Beverly Hills, California) cùng Trung tâm Nghiên cứu Điện ảnh Pickford (Hollywood, California).
Chủ tịch đương nhiệm của AMPAS là nhà sản xuất phim người Mỹ Sid Ganis.
Lịch sử
Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh được thành lập ngày 11 tháng 5 năm 1927 tại California, Hoa Kỳ. 36 thành viên tham gia thành lập tổ chức này bao gồm:
Người được bầu làm chủ tịch đầu tiên của AMPAS là Douglas Fairbanks. Vị trí chủ tịch này được bầu theo nhiệm kỳ 1 năm và một người không được phép làm chủ tịch quá 4 nhiệm kỳ liên tiếp. Các chủ tịch của AMPAS từ khi thành lập đến nay bao gồm:
Chi nhánh
Một người muốn trở thành một hội viên của AMPAS cần có thư mời của Ban điều hành (Board of Governors). Ban điều hành AMPAS thường lựa chọn hội viên từ các đề cử dựa trên sự đóng góp của họ cho lĩnh vực điện ảnh. Các hội viên của AMPAS sẽ trực thuộc một trong 15 chi nhánh của Viện, tùy theo lĩnh vực chuyên môn của họ. Các chi nhánh này sẽ là các đơn vị bầu chọn giải Oscar cho những hạng mục tương ứng. Những thành viên không thuộc một chi nhánh nào sẽ được gọi chung là thành viên đầy đủ (Members At Large). 15 chi nhánh hiện tại của AMPAS là:
Quản lý
Mỗi một chi nhánh được điều hành bởi 3 hội viên thuộc chi nhánh đó. AMPAS được điều hành chung bởi một hội đồng quản lý (Academy Officers, bao gồm cả chủ tịch Viện) và ban điều hành (Board of Governors), những thành viên tham gia điều hành được bầu theo nhiệm kỳ từng năm, các thành viên của nhiệm kỳ 2007-2008 gồm:
Tarphius monstrosus
Tarphius monstrosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Chơi game trên đám mây
Chơi game trên đám mây, hay còn gọi là Cloud gaming hoặc dịch vụ chơi game hoặc dịch vụ truyền game, là một loại hình trò chơi trực tuyến mà các trò chơi được chạy trên các máy chủ từ xa và được phát trực tiếp đến thiết bị của người dùng, hay nói cách khác, là chơi game từ xa thông qua đám mây. Nó khác với cách thức chơi game truyền thống, khi mà một trò chơi được chạy nội bộ trên máy chơi game cá nhân, máy tính cá nhân hoặc thiết bị di động của người dùng.
Bối cảnh
Nền tảng chơi game trên đám mây hoạt động theo cách tương tự như máy tính để bàn từ xa và dịch vụ video theo yêu cầu; trò chơi được lưu trữ và thực thi từ xa trên phần cứng chuyên dụng của nhà cung cấp và truyền phát dưới dạng video tới thiết bị của người chơi thông qua phần mềm máy khách. Phần mềm máy khách xử lý thông tin đầu vào của người chơi, thông tin này được gửi trở lại máy chủ và được thực thi trong trò chơi. Một số dịch vụ trò chơi trên đám mây dựa trên quyền truy cập vào môi trường Windows ảo hóa, cho phép người dùng tải xuống và cài đặt trò chơi cũng như phần mềm như bình thường trên máy tính cục bộ.
BPL
BPL (Broadband over power line) là một loại hình dịch vụ Internet băng thông rộng mới được thử nghiệm trên thế giới từ năm 2005. Theo dịch vụ này thì đường dây truyền tải điện năng được dùng làm cáp truyền tín hiệu Internet.
Điện năng được truyền tải ở điện thế cao, phân phối qua hệ thống trung thế và đến hộ sử dụng ở mức hạ thế. BPL được truyền qua hai mức trung và hạ thế.
Tham khảo
Thể loại:Truy cập Internet Thể loại:Mạng lưới điện Thể loại:Kết nối mạng máy tính
Tảo Trichodesmium
Tảo Trichodesmium thuộc ngành tảo lam (Cyanophyta), Chi này trên thế giới đã phát hiện được 3 loài Trichodesmium erythraeum (Ehrenb.) Gomont 1982, Trichodesmium lacustre Klebahn, 1895 và Trichodesmium thiebautii. Thuộc bộ tảo Nostocales họ tảo Oscillatoriaceae. Loài Trichodesmium erythraeum (Ehrenb.) Gomont 1982 có phân bố ở ven biển Việt Nam. Là tập đoàn gồm nhiều sợi tế bào tạo thành bó thường từ 10 đến 30 sợi, đôi khi một vài sợi riêng lẻ. Các sợi tế bào thẳng, xếp song song, có khi dài đến 1mm, không thắt hẹp giữa các tế bào, không hoặc hơi nhỏ lại ở đỉnh, rộng 7 – 12 μm có khi đến 21 μm, có màu vàng sáng khi còn sống và chuyển thành xám khi trưởng thành hoặc khi cố định. Tế bào có chiều dài bằng hoặc khoảng 1/3 chiều rộng, từ 5,4 – 11 μm. Tế bào đỉnh có hình bán cầu và có mủ. Là loài tảo biển, độc có khả năng tiết ra độc tố, phân bố phổ biến ở các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới. Thường gây ra thủy triều đỏ. Ở vùng ven biển Cần Giờ loài này có xuất hiện nhưng theo những quan trắc của chúng tôi từ năm 2004 đến nay chúng chỉ xuất hiện ở mật độ thấp.
Tham khảo
Thể loại:Vi khuẩn lam
Sài Gòn đau lòng quá
Sài Gòn đau lòng quá là bài hát của nữ ca sĩ Hoàng Duyên hợp tác cùng nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Việt Nam Hứa Kim Tuyền. Bài hát do sự sáng tác của nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền mang giai điệu pop-ballad trên nền giai điệu canto-pop. Video âm nhạc của bài hát ra mắt ngày 28 tháng 3 năm 2021 trên nền tảng YouTube. Sau khi ra mắt, bài hát dẫn đầu nhiều bảng xếp hạng âm nhạc của Việt Nam và sau đó đã trở thành một trào lưu gắn liền với sự kiện đại dịch COVID-19 ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Bối cảnh
Đầu năm 2021, ca sĩ Hoàng Duyên hợp tác với nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền ra mắt MV "Chàng trai sơ mi hồng". Trong cuộc họp báo ra mắt ca khúc tháng 3 năm 2021, Hoàng Duyên đã có đoạn mashup ba bài hát "Chàng trai sơ mi hồng" "Sài Gòn hôm nay mưa" và "Sài Gòn đau lòng quá", đồng thời nhá hàng bốn câu hát đầu tiên trong bài. Bốn câu này trở nên "viral" trên mạng xã hội, nhiều bản cover cũng được fan tự thực hiện dù bài nhạc chưa được ra mắt chính thức. Trong một buổi phỏng vấn, nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền cho biết: "Sài Gòn Đau Lòng Quá là ca khúc được ấp ủ rất lâu, từ lúc mà tôi vẫn chưa đi theo con đường viết nhạc. Khi đó, tôi vừa chia tay một bạn. Tôi đã đặt 1 vé máy bay ra Hà Nội. Trên chuyến bay đấy tôi suy nghĩ tại sao mình không viết một bài về những người thường tan vỡ chia tay. Theo tôi để ý, mọi người sau khi chia tay đều muốn tránh xa nơi mà hai người trước đó từng có nhiều kỉ niệm. Lúc ngồi trên máy bay, tôi đã ngân nga hát và ra được đoạn điệp khúc đầu tiên."
Quá trình xây dựng
Theo chia sẻ của nữ ca sĩ Văn Mai Hương, cô từng muốn mua "Sài Gòn đau lòng quá" nhưng Hứa Kim Tuyền không bán, cho rằng đó sẽ là ca khúc debut của anh. Theo nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền, bài hát là "cả một khoảng kỉ niệm thanh xuân" của anh. Bản demo của "Sài Gòn đau lòng quá" được ấp ủ trong bốn năm, với khoảng 4 bản phối khác nhau. Bản phối đầu tiên là mang giai điệu pop ballad, bản thứ hai có thiên hướng jazz, bản thứ ba là một bản R&B Lofi. Bản cuối cùng ra mắt mang giai điệu pop-ballad đã được biến tấu, pha trộn âm hưởng canto-pop hiện đại, lồng ghép với piano và ghi ta. Âm thanh từ trống được đặt ở những đoạn cao trào của bài. Ngoài ra, nhạc sĩ còn dùng dàn dây để giúp ca khúc mang hơi hướng pop rock.
Nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền từng từ chối rất nhiều ca sĩ, tuy nhiên, khi nghe Hoàng Duyên hát, anh đã chọn cô. Theo ca sĩ Hoàng Duyên, cô chưa có người yêu và chưa từng gần gũi người yêu nên đã gặp khó khăn trong những cảnh ôm ấp trong MV.
Phát hành và quảng bá
Ngày 11 tháng 3 năm 2021, Hứa Kim Tuyền đăng tải bốn câu hát của "Sài Gòn đau lòng quá" trên trang Facebook cá nhân. Ngày 22 tháng 3, nữ ca sĩ Hoàng Duyên đăng bài viết hé lộ ngày ra mắt teaser MV và lịch ra mắt ca khúc, kèm theo hình ảnh chiếc vé tượng trưng cho nội dung bài hát. Ngày 23 tháng 3 năm 2021, nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền đăng tải trên trang YouTube cá nhân teaser MV "Sài Gòn đau lòng quá". Teaser mang đến cho người xem những khung cảnh quen thuộc của Sài Gòn, trong khi Hoàng Duyên xuất hiện với tạo hình đơn giản bên cạnh nam chính Ma Ran Đô, nam diễn viên từng xuất hiện trong MV "Tình Nào Không Như Tình Đầu" của Trung Quân. Ngày 25 tháng 3 năm 2021, trong tập cuối của chương trình Xuân hạ thu đông rồi lại xuân, nhạc sĩ Hứa Kim Tuyền công bố demo ca khúc "Sài Gòn đau lòng quá", tuy nhiên anh đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều vì đoạn "Tokyo hay Seoul Paris hay New York" khi đặt vào bài khá khiên cưỡng, khiến người nghe tuột hứng. Nhiều khán giả cũng cho rằng "tinh tuý" trong bài đã nằm hết trong phần điệp khúc, nên những phần còn lại khá nhạt, không có điểm nhấn. Bài hát cũng được cho là có phần lời giống ca khúc trong phim Vì sao đưa anh tới. Tuy nhiên sau đó anh đã phản bác quan điểm này. Trước ngày đăng tải, Hứa Kim Tuyền từng có ý định hủy bỏ MV vì áp lực. Tuy nhiên trong lần chia sẻ sau anh cho rằng đó chỉ là lời nói đùa, rằng anh "nói như vậy để thể hiện sự áp lực của mình chứ thực ra đó là công sức của cả ê-kíp đi quay làm sao mà mình xóa được".
Ngày 28 tháng 3 năm 2021, Hứa Kim Tuyền đăng tải ca khúc "Sài Gòn đau lòng quá" trên kênh YouTube của mình.
Diễn biến thương mại và đón nhận
Chỉ sau 24h ra mắt, "Sài Gòn đau lòng quá" đã vươn lên giữ vị trí thứ 11 trên top trending YouTube, xếp thứ 1 trên bảng xếp hạng iTunes Việt Nam và Realtime Hot14, giữ vị trí thứ 5 Realtime NCT và thứ 10 Apple Music. Chưa đầy 10 ngày sau, ca khúc vươn lên dẫn đầu tại một số bảng xếp hạng âm nhạc Việt Nam như iTunes, Apple Music, Realtime NCT, Top 50 Spotify, Top Songs Keeng và Realtime Hot14, đồng thời đứng thứ 3 tab thịnh hành YouTube. Sau hai tháng ra mắt, ca khúc đạt 36 triệu lượt xem trên nền tảng YouTube.
Tháng 6 năm 2021, bài hát gây sốt trở lại và trở thành trend của giới trẻ, khi cụm từ "Sài Gòn đau lòng quá" được liên tưởng tới tình hình đại dịch COVID-19 bùng phát ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát năm 2021 Thể loại:Đĩa đơn năm 2021 Thể loại:Bài hát Việt Nam Thể loại:Bài hát về Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Bài hát tiếng Việt
Dorset
Dorset (phát âm / dɔrsɨt /) (hoặc cổ xưa là Dorsetshire), là một hạt ở Tây Nam nước Anh, bên bờ eo biển Anh. Thủ phủ là Dorchester kể từ ít nhất là năm 1305, nằm ở phía nam của quận với toạ độ 50.71667°N, -2.43333°W. Giữa các điểm cực của Dorset 80 km (50 dặm) từ đông sang tây và 64 km (40 dặm) từ bắc tới nam, và có diện tích 2.653 km vuông (1.024 mi ²). Dorset phía tây giáp Devon, Somerset ở phía tây bắc, Wiltshire ở phía đông bắc, và Hampshire về phía đông. Khoảng một nửa dân số sống Dorset trong khu vực đô thị Đông Nam Dorset. Phần còn lại của hạt phần lớn là nông thôn với mật độ dân số thấp.
Dorset nổi tiếng với những bờ biển kỷ Jura là di sản thế giới UNESCO, nổi bật với các địa mạo như vịnh Lulworth, đảo Portland, bãi biển Chesil và cửa Durdle cũng như các khu du lịch nghỉ dưỡng Bournemouth, Poole, Weymouth, Swanage, và Lyme Regis. Dorset là bối cảnh chính của tiểu thuyết Thomas Hardy, người được sinh ra gần Dorchester. Hạt này có một lịch sử định cư và có các địa danh khảo cổ đáng chú ý, gồm các các pháo trên đài đồi của lâu đài Maiden.
Tham khảo
Thể loại:Hạt không thuộc vùng đô thị
Lợn rừng
phải|nhỏ|300px|Hai con lợn rừng Lợn rừng hay heo rừng (Sus scrofa) còn được gọi là lợn lòi là một loài lợn sinh sống ở lục địa Á-Âu, Bắc Phi, và quần đảo Sunda Lớn. Con người đang làm cho phạm vi phân bố của chúng rộng thêm, làm chúng trở thành một trong những loài động vật có vú có phạm vi phân bố lớn nhất. Chúng được IUCN xếp là loài ít quan tâm. Có lẽ lợn rừng sinh sống ở vùng Nam-Đông Á vào Pleistocen sớm, và hiện nay có mặt hầu như khắp Cựu Thế giới.
Tính tới năm 2005, có 16 phân loài được công nhận, được chia thành ba nhóm dựa trên chiều cao hộp sọ và chiều dài xương tuyến lệ. Loài này sống theo nhóm mẫu hệ gồm các con đực non, con cái và con của chúng. Con đực trưởng thành thường sống đơn độc trừ khi vào mùa sinh sản. Sói xám là thiên địch chính của lợn rừng trong một số phạm vi nhất định của chúng. Chúng là tổ tiên của hầu hết các giống lợn nhà và là một loài thú săn trong hàng nghìn năm.
Thuật ngữ
Khi lợn rừng thật sự trở nên tuyệt chủng ở Anh trước thời hiện đại, các thuật ngữ tương tự thường được sử dụng cho cả lợn rừng và lợn nhà, đặc biệt là những con lợn hoang dã cỡ lớn hoặc trung bình. Lợn rừng của Anh bắt nguồn từ thanh tiếng Anh cổ, được cho là có nguồn gốc từ Chi ngôn ngữ German phía Tây * bairaz, không rõ nguồn gốc. "Boar" đôi khi được sử dụng đặc biệt để chỉ lợn đực, và cũng có thể được sử dụng để chỉ lợn đực thuần hóa, đặc biệt là đực giống chưa được thiến.
'Sow', tên truyền thống của lợn cái, một lần nữa xuất phát từ tiếng Anh cổ và tiếng Đức; nó xuất phát từ Proto-Đông Âu, và có liên quan đến tiếng Latin và tiếng Hy Lạp và gần gũi hơn với tiếng Đức hiện đại. Lợn con có thể được gọi là 'piglet'.
Thuật ngữ săn bắn
Trong thuật ngữ săn bắn, lợn rừng được chỉ định những cách gọi khác nhau tùy theo độ tuổi của chúng:
Phân loại và tiến hóa
Các nghiên cứu của MtDNA cho thấy lợn rừng có nguồn gốc từ các hòn đảo ở Đông Nam Á như Indonesia và Philippines, và sau đó lan sang lục địa Á-Âu và Bắc Phi. Phát hiện hóa thạch sớm nhất của loài này đến từ cả châu Âu và châu Á, và có niên đại từ Pleistocen sớm. Đến cuối Villafranchian, S. scrofa phần lớn di dời S. strozzii có liên quan, một tổ tiên suid có khả năng thích ứng với đầm lầy sang loài S. verrucosus hiện đại trên toàn lục địa Á-Âu, khiến số lượng của nó giảm đi ở châu Á. Họ hàng hoang dã gần nhất của nó là con lợn râu Borneo của Malacca và những hòn đảo xung quanh khu vực này.
Phân loài
300px|nhỏ|phải|Một con lợn rừng ở Đức
Thuần hóa
Bằng chứng DNA từ phần còn lại của hóa thạch và răng hàm của những con lợn đá mới cho thấy những con lợn nhà đầu tiên ở châu Âu đã được đưa từ vùng Cận Đông. Điều này kích thích sự thuần hóa của lợn rừng châu Âu địa phương dẫn đến một sự kiện thuần hóa thứ ba với các gen Cận Đông chết trong quần thể lợn châu Âu. Lợn thuần hóa hiện đại đã được tham gia vào việc trao đổi phức tạp, với các dòng thuần hóa của châu Âu được xuất khẩu lần lượt đến vùng Cận Đông cổ đại. Các ghi chép lịch sử cho thấy lợn Châu Á được đưa vào châu Âu trong thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19. Lợn nhà thường có chân sau phát triển hơn tổ tiên lợn rừng, đến 70% trọng lượng cơ thể tập trung ở phía sau, ngược lại với heo rừng, nơi hầu hết các cơ đều tập trung vào đầu và vai.
Đặc điểm
300px|nhỏ|phải|Một con lợn rừng 300px|nhỏ|phải|Lợn rừng ở Nhật Lợn rừng có một thể trạng to lớn, với đôi chân ngắn và tương đối mỏng. Thân ngắn và to, trong khi chân sau tương đối kém phát triển. Khu vực phía sau những cái bả vai mọc lên một bướu, và cổ ngắn và dày, đến mức gần như bất động. Đầu của con vật rất lớn, chiếm đến một phần ba toàn bộ chiều dài của cơ thể. Cấu trúc của đầu là rất thích hợp cho việc đào bới. Đầu hoạt động như một máy cày, trong khi các cơ cổ rất khỏe cho phép con vật đào đất: nó có khả năng đào 8–10 cm (3.1–3.9 in) vào đất bị đóng băng và có thể lật lên những tảng đá nặng 40– 50 kg (88–110 lb). Đôi mắt nhỏ và sâu, và đôi tai dài và rộng.
Các móng guốc ở giữa lớn hơn và kéo dài hơn những cái bên, và có khả năng di chuyển nhanh. Lợn rừng có thể chạy ở tốc độ tối đa 40 km/h và nhảy ở độ cao 140–150 cm (55–59 in). Dị hình giới tính là rất rõ rệt trong loài, với con đực thường lớn hơn 5-10% và nặng hơn 20-30% so với con cái. Lợn đực cũng có một bộ bờm chạy xuống phía sau cơ thể, đặc biệt rõ ràng trong mùa thu và mùa đông. Trong giai đoạn sinh sản, con đực phát triển một lớp mô dưới da, dày 2–3 cm (0,79–1,18 in), kéo dài từ các bả vai đến mông, do đó bảo vệ các cơ quan quan trọng trong khi chiến đấu. Con đực có một bao kích thước gần bằng trứng gần lỗ mở của dương vật, thu thập nước tiểu và phát ra một mùi hương. Chức năng này của chúng chưa được hiểu đầy đủ.
Loài này đã phát triển tốt răng nanh, nhô ra từ miệng của con đực trưởng thành. Răng nanh cũng nổi bật hơn nhiều ở con đực và phát triển trong suốt cuộc đời. Các răng nanh trên tương đối ngắn và phát triển ngang vào lúc đầu, mặc dù dần dần cong lên trên. Răng nanh thấp hơn nhiều và dài hơn, với các bộ phận tiếp xúc dài 10–12 cm (3,9–4,7 in), đây là thứ vũ khí rất lợi hại của chúng để chống lại kẻ thù và cũng là 1 điểm khác biệt lớn so với lợn nhà và với cặp răng nanh này, một con lợn rừng to hoàn toàn có khả năng giết chết một con hổ nếu như con hổ sơ ý. Tuy nhiên trong một cuộc chiến tay đôi với hổ, loài thiên địch chuyên săn lợn rừng thì hổ thường tạo tư thế đứng chếch ngang rồi quay sang vít đầu lợn xuống đất để vô hiệu hóa chiếc mồm với cặp răng này, tạo thế thượng phong.
Kích thước và trọng lượng của lợn rừng trưởng thành chủ yếu được xác định bởi các yếu tố môi trường; lợn đực sống ở các vùng khô cằn, năng suất thấp có xu hướng đạt kích thước nhỏ hơn so với các đối tượng sống ở những vùng có nhiều thức ăn và nước. Ở hầu hết châu Âu, con đực có trọng lượng trung bình 75–100 kg (165–220 lb), chiều cao vai 75–80 cm (30–31 in) và chiều dài cơ thể 150 cm (59 in), trong khi con cái trọng lượng trung bình 60–80 kg (130–180 lb), chiều cao vai 70 cm (28 in) và chiều dài cơ thể 140 cm (55 in). 300px|nhỏ|phải|Lợn rừng ở Nga Ở các vùng Địa Trung Hải của châu Âu, con đực có thể đạt trọng lượng trung bình thấp tới 50 kg (110 lb) và cái 45 kg (99 lb), với chiều cao vai 63–65 cm (25–26 in). Ở các khu vực Đông Âu, con đực có trọng lượng trung bình 110–130 kg (240–290 lb), chiều cao vai 95 cm (37 in) và chiều dài cơ thể 160 cm (63 in), trong khi con cái nặng 95 kg (209 lb), đạt tới 85–90 cm (33–35 in) ở chiều cao vai và 145 cm (57 in) trong chiều dài cơ thể. Ở Tây và Trung Âu, nam giới lớn nhất nặng 200 kg (440 lb) và nữ 120 kg (260 lb).
Ở Đông Bắc Á, những con đực lớn có thể đạt kích cỡ gấu nâu, nặng 270 kg (600 lb) và đo chiều cao vai 110–118 cm (43–46 in). Một số con đực trưởng thành ở Ussuriland và Mãn Châu đã được ghi nhận cân nặng 300–350 kg (660–770 lb) và đo chiều cao vai 125 cm (49 in). Con lợi rừng lớn nhất được ghi nhận có tên là Hogzilla II với trọng lượng cơ thể đạt 450 kg, chiều dài lên đến khoảng 2,8m, bắp đùi của nó to tương đương với lốp xe tải. Lợn rừng có kích thước này thường không bị loài dã thú nào săn bắt. Những con lợn khổng lồ như vậy là rất hiếm trong thời hiện đại, do những cuộc săn bắn trong quá khứ ngăn chặn động vật từ việc đạt được sự tăng trưởng đầy đủ của chúng.
Bộ lông mùa đông bao gồm lông dài, thô được phủ bằng lông lông tơ màu nâu ngắn. Chiều dài của các lông thay đổi dọc theo cơ thể, với ngắn nhất là xung quanh mặt và chân tay và dài nhất chạy dọc theo lưng. Những lông trở lại hình thành bờm nói trên nổi bật ở con đực và đứng dựng lên khi nó bị kích động. Màu sắc rất biến đổi; các mẫu vật xung quanh Hồ Balkhash có màu rất nhẹ, và thậm chí có thể có màu trắng, trong khi một số lợn đực từ Belarus và Ussuriland có thể có màu đen. Một số phân loài có một miếng vá màu sáng chạy ngược từ các góc của miệng. Màu lông cũng thay đổi theo độ tuổi, với heo con có lông màu nâu nhạt hoặc nâu đỏ với những dải màu nhạt trải dài từ hai cánh và lưng.
Tập tính xã hội
thumb|Một con lợn rừng còn non. thumb|Một con lợn cái đang cho đàn con bú Heo rừng thường là động vật xã hội, sống trong một đàn có chế độ mẫu quyền bao gồm lợn nái và những con lợn cái còn chưa thành niên dẫn dắt bởi một con lợn cái trưởng thành. Đàn lợn đực để lại âm thanh của chúng ở tuổi 8-15 tháng, trong khi con cái vẫn ở với mẹ hoặc thiết lập lãnh thổ mới gần đó. Đàn con cái có thể sống trong các nhóm đan xen, trong khi những cá thể trưởng thành hoặc nhiều tuổi có xu hướng đơn độc bên ngoài mùa sinh sản.
Thời kỳ sinh sản ở hầu hết các khu vực kéo dài từ tháng 11 đến tháng 1, mặc dù hầu hết giao phối chỉ kéo dài một tháng rưỡi. Trước khi giao phối, con đực phát triển "bộ giáp" dưới da của chúng, để chuẩn bị đối đầu với những đối thủ cạnh tranh bạn tình. Tinh hoàn tăng gấp đôi kích thước và các tuyến tiết ra một chất lỏng màu vàng xốp. Một khi đã sẵn sàng để giao phối, con đực di chuyển một quãng đường dài để tìm kiếm tiếng lợn nái, ăn ít trên đường đi. Khi một âm thanh đã kêu, nó sẽ liên tục đuổi theo lợn nái. Tại thời điểm này, con đực sẽ phải quyết liệt chiến đấu với những con đực khác. Một con đực có thể giao phối với 5-10 lợn nái.
Vào cuối thời kì giao phối, con đực thường bị thương nặng và mất 20% trọng lượng cơ thể của chúng, với vết thương do vết cắn gây ra cho dương vật là phổ biến. Thời gian mang thai thay đổi theo độ tuổi của lợn mẹ mong đợi. Đối với các con lợn trẻ lần đầu tiên, nó kéo dài 114–130 ngày, trong khi nó kéo dài 133–140 ngày ở lợn nái già. Quá trình đẻ diễn ra từ tháng 3 đến tháng 5, với kích thước lứa đẻ tùy thuộc vào độ tuổi và dinh dưỡng của con mẹ. Lợn trung bình bao gồm 4-6 heo con, tối đa là 10-12 con Heo con được nuôi trong một tổ được xây dựng từ cành cây, cỏ và lá. Nếu con mẹ chết sớm, heo con được nuôi bởi những con lợn nái khác.
Lợn con sơ sinh nặng khoảng 600–1.000 gram, thiếu sức chịu đựng và mang một răng sữa và răng nanh trên mỗi nửa hàm. Có sự cạnh tranh khốc liệt giữa cá heo con trên núm vú giàu sữa nhất của heo cái, do khi chúng được bú với nguồn sữa tốt nhất sẽ phát triển nhanh hơn và có sinh lí mạnh hơn. Heo con không rời khỏi hang trong tuần đầu tiên của cuộc đời. Nếu heo mẹ vắng mặt, những con heo con nằm sát nhau. Đến hai tuần tuổi, heo con bắt đầu đi cùng mẹ trên hành trình của mình. Nếu phát hiện nguy hiểm, heo con sẽ né vào heo mẹ hoặc đứng bất động, dựa vào chiếc lông ngụy trang của chúng để giữ chúng ẩn. Bộ lông sơ sinh mất dần sau ba tháng, với màu sắc trưởng thành đạt được sau tám tháng.
Mặc dù thời kỳ cho con bú kéo dài 2,5–3,5 tháng, heo con bắt đầu biểu hiện các hành vi ăn uống của một con trưởng thành ở tuổi 2-3 tuần. Răng vĩnh viễn được hình thành hoàn toàn từ 1–2 năm. Ngoại trừ răng nanh ở con đực, răng ngừng phát triển vào giữa năm thứ tư. Răng nanh ở con đực già tiếp tục phát triển trong suốt cuộc đời của chúng, uốn cong mạnh mẽ khi chúng già đi. Lợn nái đạt được sự trưởng thành về tình dục ở tuổi một năm, với con đực đạt được nó một năm sau đó. Tuy nhiên, động dục thường xảy ra sau hai năm ở lợn nái, trong khi con đực bắt đầu tham gia vào giao phối sau 4-5 năm, vì chúng không được phép giao phối bởi con đực già. Tuổi thọ tối đa trong tự nhiên là 10–14 năm, mặc dù một số cá thể chỉ tồn tại trong vòng 4-5 năm. Lợn rừng nuôi nhốt có thể sống được 20 năm.
Lối sống
thumb|Một con lợn rừng đang tắm bùn Lợn rừng sinh sống ở một loạt các môi trường sống khác nhau từ những khu rừng taiga đến sa mạc. Ở vùng núi, nó thậm chí có thể chiếm các khu vực núi cao, ở độ cao tới 1.900 mét ở Carpathians, 2.600 mét ở vùng Caucasus và lên tới 3.600-4.000 mét ở vùng núi ở Trung Á và Kazakhstan. Để tồn tại trong một khu vực nhất định, lợn rừng yêu cầu môi trường sống hoàn thành ba điều kiện: các khu vực cung cấp nơi trú ẩn cho chúng để tránh động vật ăn thịt, nước để uống và tắm và thời tiết không có tuyết rơi thường xuyên. Chúng thường có thói quen đầm mình trong bùn vào mùa hè để tạo ra cảm giác mát mẻ và loại bỏ kí sinh trùng trên da.
Các môi trường sống chính được ưa chuộng bởi heo rừng ở châu Âu là rừng rụng lá và hỗn giao, với các khu vực thuận lợi nhất bao gồm rừng bao gồm gỗ sồi và sồi bao quanh đầm lầy và đồng cỏ. Trong rừng Białowieża, môi trường sống chính của chúng bao gồm các khu rừng hỗn giao phát triển tốt, lá rộng và hỗn giao, cùng với rừng hỗn giao đầm lầy, với rừng lá kim và bụi cây có tầm quan trọng thứ cấp. Rừng được tạo thành hoàn toàn bằng những lùm cây sồi và sồi được sử dụng chỉ trong mùa sinh sản. Điều này trái ngược với các vùng núi Caucasian và Transcaucasian, nơi lợn rừng sẽ chiếm các khu rừng chịu quả quanh năm.
Ở các vùng núi của vùng Viễn Đông, loài này sinh sống trong các khu rừng nhiệt đới, rừng hỗn giao đồi núi, nơi có cây sồi Mông Cổ và cây thông Triều Tiên, rừng taiga hỗn hợp đầm lầy và rừng sồi ven biển. Ở Transbaikalia, lợn đực bị giới hạn ở các thung lũng sông với hạt thông và cây bụi. Lợn thường xuyên gặp phải trong hồ trăn trong mùa đông ở một số khu vực của Tajikistan và Turkmenia, trong khi vào mùa xuân họ di cư để mở sa mạc; heo rừng cũng đã sa mạc thuộc địa ở một số khu vực mà chúng đã được giới thiệu. Trên các đảo Komodo và Rinca, lợn rừng chủ yếu sinh sống ở các khu rừng nhiệt đới hoặc hoang mạc, tránh các khu vực rừng rậm, trừ khi được con người theo đuổi.
Lợn rừng được biết đến là những người bơi giỏi, có khả năng che phủ những khoảng cách xa. Vào năm 2013, một con lợn được báo cáo đã hoàn thành việc bơi bảy dặm từ Pháp đến Alderney ở quần đảo Channel. Do lo ngại về mầm bệnh, nó đã bị bắn và đem đi thiêu. Nơi trú ẩn của lợn rừng có chứa vật liệu cách điện như cành cây vân sam và cỏ khô. Những nơi nghỉ ngơi này bị chiếm đóng bởi cả gia đình (mặc dù con đực nằm riêng), và thường nằm ở vùng lân cận của suối, trong rừng đầm lầy, trong cỏ cao hoặc bụi cây bụi. Heo rừng không bao giờ đi vệ sinh trong nơi trú ẩn của chúng, và sẽ tự che phủ mình bằng đất và lá thông để tránh bị bị côn trùng đốt.
Ăn uống
thumb|Một con lợn đực Ấn Độ săn được một con [[hươu đốm con.]] Lợn rừng là một loài động vật ăn tạp rất đa năng, có sự đa dạng trong việc lựa chọn các đối thủ thực phẩm của con người. Thức ăn của chúng có thể được chia thành bốn loại:
Một con heo rừng 50 kg (110 lb) cần khoảng 4.000-4.500 calo thức ăn mỗi ngày, mặc dù số lượng cần thiết này tăng trong mùa đông và mang thai, với phần lớn chế độ ăn của nó bao gồm các mặt hàng thực phẩm đào từ mặt đất và các loài thú nhỏ. Acorns và chi Cử luôn luôn là những nguồn thức ăn quan trọng nhất trong vùng ôn đới, vì chúng giàu carbohydrates cần thiết cho sự tích tụ trữ lượng chất béo cần thiết để tồn tại trong giai đoạn nạc. Ở Tây Âu, thức ăn thực vật dưới lòng đất được ưa chuộng bởi heo đực bao gồm cây dương xỉ, thảo mộc liễu, củ, rễ thảo mộc.
Thực phẩm như vậy được ưu tiên vào đầu mùa xuân và mùa hè, nhưng cũng có thể được ăn vào mùa thu và mùa đông trong những vụ mùa beechnut và acorn. Nên thức ăn hoang dã thường xuyên trở nên khan hiếm, lợn đực sẽ ăn vỏ cây và nấm, cũng như khoai tây trồng và các cánh đồng atisô. Rối loạn đất và thức ăn gia súc đã được chứng minh là tạo điều kiện thuận lợi cho các cây xâm lấn. Lợn của các phân loài vittatus ở Vườn quốc gia Ujung Kulon ở Java khác với hầu hết các quần thể khác bởi chế độ ăn chủ yếu của chúng, bao gồm 50 loại trái cây khác nhau, đặc biệt là quả sung, do đó làm cho chúng phân tán hạt giống quan trọng. Lợn rừng có thể ăn nhiều loại thực vật có độc mà không bị bệnh, bao gồm Aconitum, Anemone, Calla, Caltha, Ferula và Pteridium.
Lợn rừng có thể thỉnh thoảng săn mồi những động vật có xương sống nhỏ như nai con sơ sinh, bọ cánh cứng và gà con. Những con lợn sống ở đồng bằng sông Volga và gần một số hồ và sông của Kazakhstan đã được ghi nhận ăn nhiều cá như cá chép và cá rô phi Caspian. Những con lợn trong khu vực trước đây cũng sẽ ăn gà lôi và gà con, chuột xạ hương bị dính bẫy và chuột. Có ít nhất một kỷ lục về một con lợn rừng giết chết và ăn một con khỉ Macaca radiata ở vườn quốc gia Bandipur phía nam Ấn Độ, mặc dù điều này có thể xem là một trường hợp ăn thịt.
Thiên địch
Chó sói đặc biệt là mối hiểm nguy của lợn rừng trong mùa đông, khi tuyết rơi cản trở khả năng di chuyển của heo rừng. Ở vùng Baltic, tuyết rơi dày đặc có thể cho phép chó sói dễ dàng săn lợn rừng. Chó sói chủ yếu nhắm vào heo con và các con chưa trưởng thành, và hiếm khi tấn công lợn nái trưởng thành. Những con lợn đực trưởng thành thường bị sói tránh hoàn toàn. Sói đỏ cũng có thể săn heo đực, đến mức khiến số lượng của chúng giảm xuống ở vùng tây bắc Bhutan, mặc dù có nhiều gia súc hơn trong khu vực.
Báo hoa mai là kẻ săn mồi của lợn rừng ở Kavkaz, Transcaucasia, Viễn Đông Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, và Iran. Ở hầu hết các khu vực, lợn đực chỉ là một phần nhỏ trong chế độ ăn của báo. Tuy nhiên, trong vườn quốc gia Sarigol của Iran, lợn đực là loài săn mồi được nhắm mục tiêu thường xuyên thứ hai sau cừu Mouflon, mặc dù cá thể trưởng thành thường tránh được sự tấn công của báo, vì chúng nằm trên phạm vi trọng lượng ưa thích của báo là từ 10–40 kg (22–88 lb). Sự phụ thuộc vào lợn rừng này phần lớn là do kích thước lớn của phân loài báo địa phương. thumb|Một đàn [[rồng Komodo đang ăn một con lợn rừng Malaysia.]] Lợn ở mọi lứa tuổi đã từng là con mồi chính của hổ ở Transcaucasia, Kazakhstan, Trung Á và Viễn Đông cho đến cuối thế kỷ 19. Trong thời hiện đại, số lượng hổ quá thấp để có tác động hạn chế đối với quần thể khổng lồ của heo rừng. Với sức mạnh và kích thước lớn của mình, một con hổ nhìn chung đủ sức giết cả đàn lợn rừng. Hổ đã được ghi nhận đuổi theo lợn đực cho khoảng cách xa hơn so với con mồi khác. Trong hai trường hợp hiếm hoi, lợn được báo cáo là đã giết một con hổ nhỏ và một con hổ cái để tự vệ.
Trong khu vực Amur, lợn rừng là một trong hai loài mồi quan trọng nhất đối với hổ cùng với nai Mãn Châu, với hai loài này chiếm khoảng 80% con mồi của hổ. Ở Sikhote-Alin, một con hổ có thể giết 30–34 lợn đực mỗi năm. Các nghiên cứu về hổ ở Ấn Độ chỉ ra rằng lợn đực thường là con mồi ưa thích thứ cấp của hổ, sau cả những loài thuộc họ Hươu nai và họ Trâu bò, mặc dù lợn cũng thường xuyên được hổ nhắm mục tiêu và những con đực khỏe mạnh thường xuyên bị săn hơn là những cá thể non trẻ và bị bệnh.
Những con lợn con dễ bị tấn công từ những loài họ mèo có kích thước trung bình như linh miêu Á-Âu, mèo rừng và các loài báo tuyết và những loài ăn thịt khác như gấu nâu và chồn họng vàng. Trên các đảo Komodo, Rinca và Flores, Indonesia, kẻ thù chính của lợn rừng là rồng Komodo.
Săn lợn rừng
Người La Mã đã lấy cảm hứng từ việc săn heo rừng trong nghệ thuật và điêu khắc của họ. Với sự thăng thiên của Constantine Đại đế, việc săn lùng heo rừng đã diễn ra các chủ đề ngụ ngôn Kitô giáo, với động vật được miêu tả như một "con thú đen" tương tự như con rồng của Saint George. Săn heo rừng tiếp tục sau sự sụp đổ của Đế quốc La Mã phương Tây, mặc dù các bộ tộc người Đức coi hươu đỏ là một mỏ đá cao quý và xứng đáng hơn. Loài quý tộc hậu La Mã săn lùng như người tiền nhiệm của họ đã làm, nhưng chủ yếu là đào tạo cho trận chiến chứ không phải là thể thao.
Nó không phải là không phổ biến cho thợ săn thời trung cổ để cố tình săn lợn trong mùa sinh sản khi các loài động vật đã tích cực hơn. Trong thời kỳ Phục hưng, khi nạn phá rừng và giới thiệu vũ khí làm giảm số lượng heo rừng, săn heo rừng trở thành đặc quyền duy nhất của giới quý tộc, một trong nhiều cáo buộc chống lại người giàu trong cuộc Chiến tranh Nông dân Đức và Cách mạng Pháp. Vào giữa thế kỷ 20, 7.000-8.000 lợn đã bị bắt ở Caucasus, 6.000-7.000 ở Kazakhstan, và khoảng 5.000 ở Trung Á trong thời kỳ Liên Xô, chủ yếu thông qua việc sử dụng chó săn. Ở Nepal, nông dân và những kẻ săn trộm bắt lợn đực bằng cách bóc vỏ quả bột mì có chứa chất nổ với dầu hỏa, với chuyển động nhai của động vật kích hoạt các thiết bị.
Thịt lợn rừng
300px|nhỏ|phải|Một đĩa thịt lợn rừng ở [[Helsinki, Phần Lan.]] Heo rừng có thể phát triển mạnh trong điều kiện nuôi nhốt, mặc dù lợn con phát triển chậm và kém nếu không có mẹ. Các sản phẩm có nguồn gốc từ heo rừng bao gồm thịt, ẩn và lông. Apicius dành toàn bộ một chương để nấu thịt lợn, cung cấp mười công thức nấu ăn liên quan đến rang, đun sôi và những gì nước sốt để sử dụng. Người La Mã thường phục vụ thịt lợn với garum. Đầu của heo rừng là trung tâm của hầu hết các lễ kỷ niệm Giáng sinh thời trung cổ trong giới quý tộc.
Mặc dù ngày càng trở nên phổ biến như một nguồn thức ăn nuôi nhốt, heo rừng mất nhiều thời gian để trưởng thành hơn so với hầu hết lợn nhà, và thường nhỏ hơn và sản xuất ít thịt hơn. Tuy nhiên, thịt lợn hoang dã gầy hơn và khỏe mạnh hơn thịt lợn, có giá trị dinh dưỡng cao hơn và có nồng độ amino acid thiết yếu cao hơn nhiều. Hầu hết các tổ chức chế biến thịt đều đồng ý rằng một thân thịt lợn phải được sản xuất trung bình 50 kg thịt (110 lb). Các cá thể lớn có thể thu được 15–20 kg (33-44 lb) chất béo, với một số cá thể khổng lồ có năng suất 30 kg (66 lb) trở lên. Một con lợn rừng có thể đo 300 dm2, và có thể mang lại 350–1000 gam lông và 400 gram chất lót.
Sự phá hoại
thumb|left|Một đàn lợn đang đào bới một thùng rác ở [[Berlin.]] Heo rừng có thể gây hại cho nông nghiệp. Quần thể sống ở vùng ngoại ô của các thị trấn hoặc trang trại có thể đào khoai tây và làm hỏng dưa hấu và ngô. Chúng thường chỉ lấn chiếm các trang trại khi thức ăn tự nhiên khan hiếm. Ví dụ, trong rừng Belovezh, 34-47% dân số heo rừng địa phương sẽ vào các cánh đồng trong những năm có sẵn thực phẩm tự nhiên vừa phải. Trong khi vai trò của lợn trong các vụ mùa gây tổn hại thường được phóng đại, trường hợp được biết đến về nạn đói heo rừng gây ra nạn đói, như trường hợp ở Hachinohe, Nhật Bản năm 1749, nơi 3.000 người chết vì cái được gọi là "nạn đói hoang dã". Tuy nhiên, trong văn hóa Nhật Bản, tình trạng của lợn rừng là loài sâu bọ được thể hiện thông qua danh hiệu của nó như là "vua của sâu bệnh" và câu nói phổ biến (dành cho thanh niên ở vùng nông thôn) "Khi kết hôn, hãy chọn một nơi không có lợn rừng."
Ở Trung Âu, nông dân thường đẩy lùi heo rừng thông qua những cách làm chúng xao lãng hoặc sợ hãi mà bỏ đi, trong khi ở Kazakhstan, người ta thường sử dụng chó bảo vệ trong rừng trồng. Mặc dù quần thể heo rừng lớn có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc hạn chế tăng trưởng rừng, chúng cũng hữu ích trong việc giữ cho các quần thể sâu bệnh như các con bọ mùa hè được kiểm soát. Sự tăng trưởng của khu vực thành thị và sự suy giảm tương ứng trong môi trường sống của lợn rừng tự nhiên đã dẫn đến một số đàn lợn xâm nhập như thói quen vào chỗ ở của con người để tìm kiếm thức ăn. Như trong điều kiện tự nhiên, đàn ở các khu vực thành thị là theo chế độ mẫu hệ, mặc dù con đực có xu hướng ít đại diện hơn, và cá thể trưởng thành của cả hai giới có thể nặng tới 35% so với các cá thể sống trong rừng của chúng. Tính đến năm 2010, có ít nhất 44 thành phố ở 15 quốc gia đã trải qua các vấn đề liên quan đến sự hiện diện của lợn rừng.
Tấn công con người
Các cuộc tấn công thực tế trên con người là rất hiếm, nhưng có thể nghiêm trọng, dẫn đến nhiều thương tổn thâm nhập vào phần dưới của cơ thể. Chúng thường xảy ra trong mùa giao phối của lợn rừng từ tháng 11 đến tháng 1, ở các khu vực nông nghiệp giáp với rừng hoặc trên những con đường dẫn qua rừng. Con vật giai đoạn này thường rất hiếu chiến và dễ bị kích động. Chúng thường tấn công bằng cách húc trực diện và chĩa hai răng nanh của nó vào nạn nhân, với hầu hết các chấn thương xảy ra trên vùng đùi. Khi cuộc tấn công ban đầu kết thúc, heo rừng có thể lùi lại và bỏ đi nhưng sẽ tấn công lần nữa nếu thấy nạn nhân vẫn đang cử động, chỉ kết thúc khi nạn nhân hoàn toàn bất động.
Các cuộc tấn công heo rừng trên người đã được ghi nhận từ thời kỳ đồ đá, với một trong những mô tả lâu đời nhất là một bức tranh hang động ở Bhimbetaka, Ấn Độ. Người La Mã và người Hy Lạp cổ đại đã viết về những cuộc tấn công này (Odysseus bị một con lợn bị thương tấn công, và Adonis bị giết bởi một con). Một nghiên cứu năm 2012 biên soạn các cuộc tấn công ghi nhận từ 1825–2012 đã tìm thấy 665 nạn nhân của cả lợn rừng và lợn hoang, với phần lớn (19%) các vụ tấn công trong phạm vi tự nhiên của động vật xảy ra ở Ấn Độ. Hầu hết các cuộc tấn công xảy ra ở các vùng nông thôn trong những tháng mùa đông trong các bối cảnh đàn lợn không bị đe dọa săn bắn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758 Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Cổ Bắc Cực Thể loại:Chi Lợn Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Viện phim Mỹ
AFI được biết tới nhiều nhất thông qua các cuộc bình chọn những thành tựu xuất sắc nhất trong lịch sử điện ảnh Hoa Kỳ bắt đầu từ năm 1998. Kể từ năm 1973, mỗi năm Viện phim Mỹ cũng trao Giải Thành tựu trọn đời (Life Achievement Award) cho một cá nhân có đóng góp to lớn cho sự phát triển của điện ảnh. Từ năm 1987, các giải thưởng này được AFI trao tặng trong một buổi lễ trọng thể có tên AFI Fest (Liên hoan phim AFI).
Bên cạnh việc bầu chọn và tổ chức giải thưởng, AFI còn điều hành rạp phim AFI Silver ở Silver Spring, Maryland (mở cửa từ tháng 4 năm 2003) và Học viện AFI (AFI Conservatory) chuyên về điện ảnh.
Liên kết ngoài
* Thể loại:Điện ảnh Mỹ Thể loại:Tổ chức có trụ sở tại Hoa Kỳ Thể loại:Viện phim Mỹ Thể loại:Lịch sử và văn hóa Hollywood
Achaacha
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Mostaganem Thể loại:Đô thị của Algérie
Pachybrachis testaceus
Pachybrachis testaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Perris miêu tả khoa học năm 1865.
Tham khảo
Thể loại:Pachybrachis
Janirella rotundifrons
Janirella rotundifrons là một loài chân đều trong họ Janirellidae. Loài này được Gamo miêu tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Tarphius moyanus
Tarphius moyanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Franz miêu tả khoa học năm 1968.
Afroholopogon fugax
Afroholopogon fugax là một loài ruồi trong họ Asilidae. Afroholopogon fugax được Loew miêu tả năm 1858. Loài này phân bố ở miền nhiệt đới châu Phi.
Tarphius moyanus
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Afroholopogon fugax
Tham khảo
Thể loại:Afroholopogon
Triaenodes grifo
Triaenodes grifo là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Triaenodes
Pachybrachis velarum
Pachybrachis velarum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Warchalowski miêu tả khoa học năm 1998.
Blog spam
Thuật ngữ Spam in blogs đôi khi còn được gọi là blog spam hay comment spam có nghĩa là làm những bình luận trong blog giống hệt nhau với nội dung như là: những từ dùng để chỉ những ý kiến, những phản hồi hoàn toàn vô giá trị, chứa đầy link tới các trang web khác nhằm mục đích quảng cáo... khiến chủ nhân blog cảm thấy khó chịu. Việc này có thể làm hỏng hóc blog của người khác, vì thế spam comment cũng có lợi như để trả thù.
Tham khảo
Thể loại:Spam Thể loại:Blog
Saint-Secondin
Saint-Secondin là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 38,14 km², dân số năm 2006 là 560 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 m trên mực nước biển.
Tham khảo
Saint-Secondin
Triaenodes guadaloupe
Triaenodes guadaloupe là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera vùng Tân nhiệt đới Thể loại:Triaenodes
Afroscleropogon braunsi
Afroscleropogon braunsi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Afroscleropogon braunsi được Oldroyd miêu tả năm 1974. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Afroscleropogon
Janirella sedecimtuberculata
Janirella sedecimtuberculata là một loài chân đều trong họ Janirellidae. Loài này được Gamo miêu tả khoa học năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Adekar
Adekar là một đô thị thuộc tỉnh Béjaïa, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 13.495 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Béjaïa Thể loại:Đô thị của Algérie
Tarphius nodosus
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Cung Khôn Thái
Cung Khôn Thái (chữ Hán: 坤泰宮) nằm ngay phía sau điện Càn Thành. Cung này là nơi ở cho các bà Hoàng hậu, Hoàng Quý phi triều Nguyễn.
Đặc điểm
Cung có một chính điện là điện Cao Minh Trung Chính (chữ Hán: 高明中政殿), lập vào năm Gia Long thứ ba (1804). Chính tịch 7 gian, tiền tịch, hậu tịch đều 9 gian. Điện làm theo kiểu "trùng thiềm trừng lương", hợp ngói âm dương, hai mặt trước và sau mỗi mặt có 3 bệ đá để lên xuống, tả hữu mỗi bên một bệ. Phía đông của điện Cao Minh Trung Chính có Viện Tịnh Quan - một nhà hát để phục vụ riêng cho vua và hoàng phi xem. Vua Thành Thái là người thường xem diễn tuồng nơi đây, vua không chỉ là người đánh trống chầu giỏi mà đôi lần, vua còn lên sân khấu để diễn tuồng với vai "Thạch Giải" (tuồng Xảo Tống).
Chú thích
Thể loại:Tử Cấm thành (Huế)
Tarphius oromii
Tarphius oromii là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Franz miêu tả khoa học năm 1984.
Brwice
Brwice (Blankenfelde) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Chojna, thuộc quận Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan, gần biên giới Đức. Nó nằm khoảng 9 km phía đông Chojna, 35 km phía nam Gryfino và 54 km phía nam thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Triaenodes hastatus
Triaenodes hastatus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi Thể loại:Triaenodes
Czartoryja, Tỉnh West Pomeranian
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Savage, Minnesota
Savage là một thành phố ngoại ô của Minneapolis, nằm ở quận Scott thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 42,8 km² với diện tích mặt nước là 1,6  km², dân số theo ước tính năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 25.065 người.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Minnesota
Anypodetus phalaros
Anypodetus phalaros là một loài ruồi trong họ Asilidae. Anypodetus phalaros được Londt miêu tả năm 2000. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Janirella spinosa
Janirella spinosa là một loài chân đều trong họ Janirellidae. Loài này được Birstein miêu tả khoa học năm 1963.
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Pachybrachis vermicularis
Pachybrachis vermicularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1854.
Tham khảo
Thể loại:Pachybrachis
Saires
Saires là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 14,05 km², dân số năm 2006 là 145 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 98 m trên mực nước biển.
Tham khảo
Saires
Tarphius oulmesensis
Tarphius oulmesensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Franz miêu tả khoa học năm 1968.
Tham khảo
Thể loại:Tarphius
Adrar
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Adrar Thể loại:Đô thị của Algérie
Janirella spongicola
Janirella spongicola là một loài chân đều trong họ Janirellidae. Loài này được Hansen miêu tả khoa học năm 1916.
Tham khảo
Thể loại:Janirella
Triaenodes hauseri
Triaenodes hauseri là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya Thể loại:Triaenodes
Drozdowo, Hạt Gryfino
Drozdowo (Finkenstein) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Chojna, thuộc quận Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan, gần biên giới Đức.
Connomyia briani
Connomyia briani là một loài ruồi trong họ Asilidae. Connomyia briani được Londt miêu tả năm 1993. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tarphius palmensis
Tarphius palmensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Zopheridae. Loài này được Gillerfors miêu tả khoa học năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Tarphius