cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Type 4 Chi-To
Lịch sử phát triển
Việc phát triển Chi-To Kiểu 4 đã được bắt đầu từ năm 1942, với ý định thay thế kiểu xe tăng cũ Chi-Ha Kiểu 97. Khác với hầu hết các kiểu xe tăng hạng trung khác của Nhật, thiết kế của Chi-To không dựa trên thiết kế của Chi-Ha. Sau một thời gian trì hoãn, dự án đã được khởi động trở lại vào đầu năm 1944. Trong quá trình thiết kế, người Nhật đã cho đánh giá, nghiên cứu cẩn thận các kiểu xe tăng Đức, tham khảo các thiết kế nước ngoài đồng thời tuyển dụng các cựu chiến binh người Đức để cố vấn trong quá trình thiết kế.
Nguyên mẫu đầu tiên được chuyển giao trong năm 1944. Việc sản xuất đã bị cản trở bởi thiếu hụt nguyên liệu, và nhất là những cuộc ném bom vào lãnh thổ Nhật Bản của không quân Hoa Kỳ. Do đó, kế hoạch mỗi tháng sản xuất 25 chiếc xe tăng của công ty Công nghiệp hạng nặng Mitsubishi tại hai địa điểm khác nhau đã không thể thực hiện. Cho đến năm 1945, chỉ có 6 khung gầm được sản xuất, trong đó có 2 chiếc hoàn chỉnh.
Thiết kế
Chi-To Kiểu 4 nặng 30 tấn, được hàn kín toàn bộ với độ dày giáp tối đa khoảng 75 mm. Kiểu xe tăng này to hơn Chi-Ha Kiểu 97, với một khung gầm cao, rộng và dài hơn, được hỗ trợ bởi 7 bánh xe. Chi-To Kiểu 4 cho thấy rõ ràng nó chịu ảnh hưởng từ xe tăng T-34 của Liên Xô và xe tăng Panther của Đức Quốc xã với các tháp pháo hẹp và dốc giáp, nhưng trên thực tế nó cùng cấp với mẫu mới nhất của Panzer IV.
Hỏa lực chính, một pháo chống tăng Kiểu 5 75 mm, thiết kế dựa trên pháo phòng không Kiểu 4 75 mm, thực chất là bản sao chép của pháo phòng không Bofors Kiểu 1929 75mm. Tháp pháo có hình lục giác, được bọc thép tốt cùng với một khẩu trung liên Kiểu 97 đồng trục, giống với kiểu thiết kế của tăng Panther. Một khẩu súng máy khác được đặt ở sườn xe, khác với các kiểu xe tăng Nhật là trang bị đằng sau tháp pháo. Ngoài ra, khi cần thiết, còn có thể gắn một súng máy phòng không trên nóc tháp pháo.
Lịch sử hoạt động
Chỉ có duy nhất 2 chiếc xe tăng Chi-To Kiểu 4 được sản xuất thành công vào lúc chiến tranh kết thúc, cùng với 4 chiếc khác đang trong quá trình hoàn thành. Vào thời điểm đó, người Nhật đã không còn khả năng vận chuyển các loại xe cơ giới hạng nặng qua biển, nên Chi-To Kiểu 4 chỉ được dùng vào công việc phòng thủ Nhật Bản trước cuộc đổ bộ theo dự tính của quân Đồng Minh. Lục quân Nhật hi vọng nhiều sư đoàn thiết giáp được trang bị kiểu xe tăng này sẽ dư sức đẩy lùi quân địch xuống biển, nhưng chiến tranh đã kết thúc trước khi có thêm chiếc xe tăng nào hoàn thành và cả hai chiếc Chi-To Kiểu 4 hoàn chỉnh đã không bao giờ có cơ hội chiến đấu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xe tăng Nhật Bản giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ hai Thể loại:Xe tăng hạng trung Nhật Bản
Winter: The Warmest Gift
Album Single à "Santa U Are the One" hát bởi Super Junior với thành viên Super Junior-M là Henry và Zhou Mi. MV phát hành vào ngày 13 tháng 12 năm 2011 trên YouTube. Nó đặc biệt ở chỗ các thành viên Super Junior với Henry và Zhou Mi hát trong phòng thu và các cảnh hậu trường của các nghệ sĩ SM trong buổi chụp hình của album.
Liên kết ngoài
Thể loại:Album của SM Entertainment
Quyền LGBT ở Bangladesh
Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới bị đàn áp nặng nề ở Bangladesh. Do tâm lý truyền thống của xã hội Bangladesh chủ yếu bảo thủ, thái độ tiêu cực đối với những người trong cộng đồng LGBT rất cao. Đồng tính luyến ái là bất hợp pháp theo luật Bangladesh; một đạo luật Mục 377 được kế thừa từ Chính phủ Ấn Độ thuộc Anh năm 1860. Theo luật, hình phạt dành cho người đồng tính là tù chung thân, mặc dù luật này không phải lúc nào cũng được thi hành, nhưng vẫn nguy hiểm cho những người xác định là đồng tính luyến ái công khai đồng tính trong xã hội vì bị từ chối xã hội, ghét, tấn công, hoặc thậm chí giết người.
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói rằng "sự phân biệt đối xử với người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới là phổ biến ở Bangladesh".
Các cá nhân chuyển giới (được gọi là Hijras ở Nam Á) được công nhận hợp pháp là giới tính thứ ba ở Bangladesh. Tuy nhiên, họ vẫn phải đối mặt với sự phân biệt và từ chối xã hội, mặc dù là một phần của văn hóa Bangladesh và Nam Á kể từ thời Kama Sutra (400 trước Công nguyên đến 200 sau Công nguyên).
Tham khảo
Thể loại:Quyền LGBT
Adrian Voicu
Adrian Ionuț Voicu (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá người România thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Voluntari.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1992 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nhân vật thể thao từ Bucharest Thể loại:Cầu thủ bóng đá România Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga I Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga II Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Voluntari Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Olimpia Satu Mare
Harvey Proctor
Keith Harvey Proctor (sinh ngày 16 tháng 1 năm 1947) là cựu thành viên đảng Bảo thủ của Anh. Là thành viên của Monday Club, ông đại diện cho Basildon từ 1979 đến 1983 và Billericay từ 1983 đến 1987. Proctor bị lôi kéo vào một vụ bê bối liên quan đến quan hệ tình dục với nam giới dưới 21 tuổi mà lên đến đỉnh điểm trong sự kết án hình sự và chấm dứt sự nghiệp quốc hội.
Đầu đời và sự nghiệp
Cha của Proctor Albert là một thợ làm bánh bậc thầy. Harvey Proctor được sinh ra ở Pontefract ở Yorkshire, đến Scarborough High School for Boys và sau đó là trường Đại học York, nơi ông đọc Lịch sử. Ông đã gia nhập đảng Bảo thủ trẻ ở tuổi 14 vào năm 1961 và là chủ tịch của Hiệp hội bảo thủ Đại học York từ năm 1967 đến 1969. Vào mùa hè năm 1967, trong khi chủ tịch của hiệp hội, ông được mời sản xuất một số chương trình chính trị kéo dài nửa giờ để phát trên Đài phát thanh 270 ngoài khơi, bao gồm các cuộc phỏng vấn với các nghị sĩ John Biggie-Davison và Patrick Wall.
Proctor trở thành một thành viên tích cực của Câu lạc bộ Monday. Ông là trợ lý giám đốc của câu lạc bộ từ năm 1969 đến 1971, và là thành viên của hội đồng điều hành từ năm 1983 cho đến khi ông từ chức một nghị sĩ vào năm 1987. Năm 1973, ông chuyển sang thanh trừng các thành viên của Mặt trận Quốc gia từ Câu lạc bộ Monday.
Trong năm trước, Proctor, khi đó đang làm nhà nghiên cứu cho các nghị sĩ bảo thủ thị trường chống chung, những người đã cố gắng ngăn Anh vào Cộng đồng châu Âu (EC), đã được nhận làm ứng cử viên cho Hackney South và Shoreditch. Ông đã chiến đấu với ghế trong cả hai cuộc tổng tuyển cử tháng 2 và tháng 10 năm 1974.
Manila
Manila (phát âm tiếng Anh Philippines: ; Maynilà, ) là thủ đô và là thành phố lớn thứ hai của Philippines. Đây là một trong 16 thành phố thuộc Vùng đô thị Manila với tổng dân số khoảng 12 triệu người. Diện tích của Manila là 38,55 km². Năm 2010, dân số thành phố là 1.652.17 người và là thành phố có mật độ dân số cao nhất trên thế giới.
Manila cùng với Vùng đô thị Manila là trung tâm kinh tế và chính trị của Philippines, thương nghiệp phát triển và có một số cảnh quan có tầm quan trọng đáng kể về lịch sử và văn hóa tại Philippines. Manila là nơi đặt trụ sở của các nhánh hành pháp và tư pháp của chính phủ trung ương. Manila được xác định là một thành phố toàn cầu, có nhiều cơ cấu khoa học và giáo dục, cơ sở thể thao, và những địa điểm văn hóa lịch sử quan trọng khác.
Ghi chép sớm nhất về thành phố là trong thế kỷ 10. Sau đó, khu vực thành phố trở thành bộ phận của Đế quốc Majapahit, rồi bị Brunei xâm chiếm. Đến thế kỷ 15, khu vực bị Hồi giáo hóa trên danh nghĩa cho đến khi những nhà chinh phục người Tây Ban Nha đến. Manila cuối cùng trở thành trung tâm cho các hoạt động của Tây Ban Nha tại Viễn Đông, là một đầu của tuyến mậu dịch thuyền buồm Manila-Acapulco kết nôi châu Âu, Mỹ Latinh và châu Á. Sau đó, tại Manila xảy ra một số cuộc khởi nghĩa của người Hoa và của người bản địa, Anh Quốc chiếm đóng, và binh biến Sepoy. Cuối thế kỷ 19, người Mỹ thay thế người Tây Ban Nha cai trị Philippines, họ có những đóng góp về quy hoạch đô thị của thành phố song hầu hết các tiến bộ này biến mất do sự tàn phá trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Kể từ đó, thành phố được tái thiết và phát triển nhanh chóng.
Lịch sử
Trong thời gian trị vì của Quốc vương Bolkiah từ 1485 đến 1521, Vương quốc Brunei xâm chiếm khu vực với mục đích tận dụng quan hệ mậu dịch với Trung Quốc của Tondo, lập nên "Kota Saludong" (nay là Manila). Họ cai trị và gửi cống phẩm hàng năm cho Quốc vương Brunei với tình trạng là quốc gia vệ tinh. Họ lập nên một Triều đại mới dưới quyền thủ lĩnh địa phương, người này chấp nhận Hồi giáo và trở thành Rajah Salalila hay Tariq Sulayman I. Hồi giáo được củng cố hơn nữa khi có các thương nhân Hồi giáo đến từ khu vực Ả Rập-Ấn Độ và Đông Nam Á.
Manila trở nên nổi tiếng với tuyến mậu dịch thuyền buồm Manila-Acapulco kéo dài trong ba thế kỷ, đem hàng hóa từ châu Âu, châu Phi và Mỹ Latinh qua các đảo Thái Bình Dương đến Đông Nam Á, rồi từ đó có thể tiếp cận với Trung Quốc và Ấn Độ, cũng như theo hành trình ngược lại. Bạc khai thác tại Mexico và Peru được dùng để đổi lấy tơ lụa Trung Quốc, ngọc Ấn Độ, cùng các gia vị của Đông Nam Á, một số còn được đưa đến châu Âu. Tương tự, rượu vang và ôliu từ châu Âu và Bắc Phi cũng được đưa đến Manila thông qua Mexico.
Trong thời gian diễn ra Chiến tranh Bảy Năm, Anh Quốc chiếm đóng Manila từ năm 1762 đến 1764. Cuối cùng, người Anh triệt thoái theo các điều khoản của Hiệp định Paris (1763). Việc Mexico độc lập vào năm 1821 đòi hỏi người Tây Ban Nha phải trực tiếp cai trị Philippines. Dưới sự quản lý trực tiếp của Tây Ban Nha, ngân hàng, công nghiệp và giáo dục trở nên hưng thịnh hơn so với hai thế kỷ trước. Sự thịnh vượng và giáo dục ngày càng phát triển thu hút người nhập cư Ấn Độ, Trung Quốc, Latinh, châu Âu và từ các tỉnh khác của Philippines đến Manila, tất cả họ đều lựa chọn thuộc dân tộc Filipino mới hình thành.
Sau Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ năm 1898, Tây Ban Nha chính thức nhượng Philippines cho Hoa Kỳ. Đệ nhất Cộng hòa Philippines đặt nền tảng tại Bulacan gần đó chiến đấu chống lại người Mỹ nhằm kiểm soát thành phố Manila, song thất bại.
Dưới quyền cai quản của Hoa Kỳ, Chính phủ của Quần đảo Philippines mà đứng đầu là Toàn quyền William Howard Taft mời nhà quy hoạch đô thị Daniel Burnham giúp chuyển đổi Manila cổ thích nghi với thời đại. Kế hoạch Burnham Plan gồm có phát triển hệ thống đường bộ, sử dụng đường thủy để vận chuyển, và chỉnh trang Manila bằng việc cải thiện bờ sông, xây các công viên, đại lộ và các tòa nhà phục vụ các mục đích khác nhau. thumb|Cảnh hoang tàn của Manila sau [[trận Manila (1945).]] Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, thành phố bị quân đội Nhật Bản chiếm đóng vào ngày 2 tháng 1 năm 1942. Liên quân Hoa Kỳ và Philippines tái chiếm thành phố trong trận chiến đẫm máu nhất trên chiến trường Thái Bình Dương trong đại chiến, kéo dài từ 3 tháng 2 đến 3 tháng 3 năm 1945. Có khoảng 100.000 thường dân thiệt mạng tại Manila trong tháng 2 năm 1945. Kết thúc đại chiến, hầu như toàn bộ các công trình kiến trúc trong thành phố đều bị phá hủy do giao tranh, việc tái thiết được tiến hành.
Năm 1948, Tổng thống Elpidio Quirino chuyển trụ sở chính phủ Philippines đến thành phố Quezon, nguyên là ngoại ô tại đông bắc Manila. Arsenio Lacson được bầu làm thị trưởng dân cử đầu tiên của thành phố vào năm 1952, Manila trải qua "thời kỳ hoàng kim" dưới nhiệm kỳ của ông, và được tái sinh. Các thị trưởng kế tiếp là Antonio Villegas và Ramon Bagatsing (một người Ấn Độ-Philippines). Các thị trưởng Lacson, Villegas, và Bagatsing thường được gọi chung là "tam đại nhân của Manila", họ quản lý thành phố trong giai đoạn 1952–1986, có đóng góp cho phát triển và tiến bộ của thành phố.
Dưới chế độ độc tài của Tổng thống Ferdinand Marcos, khu vực Đại Manila được thành lập vào ngày 1 tháng 11 năm 1975 với tình trạng là một đơn vị hợp nhất. Khu vực bao gồm các thành phố và thị trấn có chính quyền riêng biệt. Trong dịp kỷ niệm 405 ngày thành lập thành phố, vào 24 tháng 6 năm 1976, Ferdinand Marcos phục hồi tình trạng thủ đô của Manila do tầm quan trọng lịch sử. Sắc lệnh tổng thống số 940 ghi rằng Manila luôn là thành phố hàng đầu Philippines trong vai trò là trung tâm mậu dịch, thương nghiệp, giáo dục và văn hóa.
Năm 1992, Alfredo Lim trở thành thị trưởng gốc Hoa đầu tiên của Manila, ông nổi tiếng với các chiến dịch chống tham nhũng. Thị trưởng kế tiếp là Lito Atienza, người này nổi tiếng với chiến dịch "Buhayin ang Maynila" (Phục hưng Manila), trong đó thành lập một vài công viên và cải tạo các cơ sở hạ tầng xuống cấp trong thành phố. Alfredo Lim đắc cử thị trưởng năm 2007 khi đánh bại con trai của Lito Atienza là Ali Atienza, và ngay lập tức đảo ngược toàn bộ các dự án của Lito Atienza Trong cuộc tuyển cử địa phương năm 2010, Alfredo Lim lại giành chiến thắng trước Lito Atienza. Đến năm 2013, cựu Thổng thống Joseph Estrada đánh bại Alfredo Lim trong cuộc đua tranh chức thị trưởng.
Địa lý
thumb|upright|Ảnh vệ tinh Vùng đô thị Manila. (2006) Manila nằm ở bờ đông của vịnh Manila, thuộc ven bờ phía tây của đảo Luzon. Thành phố nằm cách đại lục châu Á 800 mi. Sông Pasig chia đôi thành phố. Hầu hết thành phố nằm trên lớp đất phù sa được bồi đắp nhờ nước sông Pasig, và trên một số đất cải tạo từ vịnh Manila.
Đất liền của thành phố bị thay đổi về căn bản do sự can thiệp của con người, với hoạt động cải tạo đất quy mô đáng kể từ thời thuộc địa của Mỹ. Một số biến đổi tự nhiên về địa hình cũng xảy ra do đô thị hóa. Thành phố có diện tích 38,55 km2.
Khí hậu
Theo hệ thống phân loại khí hậu Köppen, Manila có khí hậu nhiệt đới xa van. Cũng như phần còn lại của Philippines, Manila nằm hoàn toàn trong đới khí hậu nhiệt đới. Với vị trí gần xích đạo khiến Manila nóng quanh năm, hiếm khi nhiệt độ xuống dưới 21 °C hay trên 39 °C. Nhiệt độ cực hạn dao động từ 17,5 °C vào ngày 11 tháng 1 năm 1914 đến 39,6 °C vào ngày 7 tháng 5 năm 1915.
Độ ẩm thường rất cao suốt năm. Manila có một mùa khô riêng biệt từ cuối tháng 12 đến tháng 5, và một mùa mưa tương đối dài hơn trong giai đoạn còn lại với nhiệt độ mát mẻ hơn. Trong mùa mưa, hiếm khi có mưa cả ngày song rất lớn trong một thời gian ngắn. Bão có thể xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 9 và có thể gây nhập nhiều nơi trong thành phố.
Ô nhiễm
thumb|Vịnh Manila bị ô nhiễm Do rác thải công nghiệp và phụ thuộc cao vào ô tô, Manila bị ô nhiễm không khí dưới dạng khói mù vốn ảnh hưởng đến 98% cư dân trong thành phố và khiến hơn 4.000 người tử vong mỗi năm. Một số sông tại Manila được xác định là chết về mặt sinh học. Sông Pasig mỗi ngày tiếp nhận 150 tấn rác thải sinh hoạt và 75 tấn rác thải công nghiệp theo một báo cáo vào năm 2003, nay là một trong những sông ô nhiễm nhất trên thế giới.
Nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 2010, dân số Manila là 1.652.171, là thành phố đông dân thứ nhì tại Philippines. Manila là thành phố có mật độ dân số cao nhất trên thế giới với 43.079 cư dân trên mỗi km2. Quận 6 có mật độ dày đặc nhất với 68.266 người/km2, tiếp dến là quận 1 và 2 với số liệu tương ứng là 64.936 và 64.710, quận 5 có mật độ thấp nhất với con số 19.235.
Ngôn ngữ địa phương là tiếng Philippines, dựa hầu hết vào tiếng Tagalog tại khu vực xung quanh, và hình thái ngôn ngữ Tagalog tại Manila trở thành ngôn ngữ chung của Philippines, được truyền bá ra khắp quần đảo thông qua truyền thông đại chúng và giải trí. Trong khi đó, tiếng Anh là ngôn ngữ được dùng rộng rãi nhất trong giáo dục, thương nghiệp, và được sử dụng nhiều trong sinh hoạt hàng ngày trên khắp vùng đô thị Manila và Philippines. Một số cư dân lớn tuổi vẫn có thể nói tiếng Tây Ban Nha cơ bản, đây từng là môn bắt buộc trong các đại học và học viên tại Philippines, và nhiều trẻ em gốc Nhật, gốc Ấn, và những người nhập cư khác có thể nói ngôn ngữ của cha mẹ tại nhà, cùng với tiếng Anh và/hoặc tiếng Philippines. Cộng đồng người gốc Hoa trong thành phố nói tiếng Mân Nam.
Các cư dân trong thành phố chủ yếu là tín đồ Cơ Đốc giáo. Công giáo La Mã là giáo phái chiếm ưu thế, gồm khoảng 93,5% dân số, tiếp đến Giáo hội Độc lập Philippines (2,4%), rồi Iglesia ni Cristo (1,9%), Tin Lành (1,8%) và Phật giáo (1,1%). Tín đồ các tôn giáo khác chiếm 1,4% tổng dân số của thành phố. Manila là nơi đặt trụ sở của Tổng Giáo phận Công giáo Manila, là tổng giáo phận lâu năm nhất toàn quốc. Tổng giám mục của Philippines có văn phòng tại Nhà thờ Lớn Manila.
Kinh tế
thumb|Quang cảnh Đạilộ Roxas, nơi có các trung tâm thương nghiệp của Manila. thumb|left|[[Cảng Manila.|liên_kết=Special:FilePath/Pic_geo_photos_-_ph=mm=manila=tondo=north_harbor=international_container_terminal_-_view_from_world_trade_exchange_tower_binondo_-philippines--2015-0615--ls-.JPG]] thumb|left|Một góc quận Binondo, một trong những quận phát triển nhất thành phố. Kinh tế Manila đa dạng và đa phương diện. Manila được phân loại là một "thành phố thế giới Beta+" theo tổ chức GaWC. Do là thủ đô của Philippines, nhiều cư dân trong thành phố làm việc cho chính phủ quốc gia. Một số làm việc trong các thể chế giáo dọc theo theo Vành đai Đại học. Manila có bến cảng được che chắn, đóng vai trò là hải cảng chính của quốc gia.
Thành phố có sự đa dạng về các nhà máy, sản xuất các sản phẩm liên quan đến công nghiệp như hóa chất, dệt, trang phục, và hàng điện tử. Ngoài ra, còn có cơ sở sản xuất thực phẩm, đồ uống và thuốc lá. Các doanh nghiệp địa phương tiếp tục gia công các hàng hóa chính để phục vụ xuất khẩu, trong đó có dây thừng, gỗ dán, đường tinh luyện, cùi dừa, và dầu dừa. Công nghiệp chế biến thực phẩm là một trong các lĩnh vực sản xuất chính có tính ổn định cao nhất tại thành phố.
Hội đồng cạnh tranh quốc gia của Philippines xuất bản hàng năm những chỉ số cạnh tranh đô thị và đô thị (CMCI), xếp hạng các thành phố, đô thị và tỉnh của đất nước theo tính năng động, hiệu quả và cơ sở hạ tầng của chính phủ. Theo CMCI 2016, Manila là thành phố cạnh tranh thứ hai ở Philippines. Manila xếp hạng ba trong hạng mục Thành phố được đô thị hóa cao (HUC). Manila đã tổ chức thành phố cạnh tranh nhất của nước này vào năm 2015, và kể từ đó đã trở thành thành phố đứng đầu 3, đảm bảo rằng thành phố luôn là một trong những nơi tốt nhất để sinh sống và kinh doanh. Lars Wittig, người quản lý quốc gia của Regus Philippines, đã ca ngợi Manila là thành phố tốt thứ ba trong nước để khởi động một doanh nghiệp mới thành lập.
Cảng Manila là cảng biển lớn nhất ở Philippines, trở thành cửa ngõ vận chuyển quốc tế hàng đầu cho đất nước này. Cảng vụ Philippines là cơ quan chính phủ chịu trách nhiệm giám sát hoạt động và quản lý cảng. International Container Terminal Services Inc. được Ngân hàng Phát triển Châu Á trích dẫn là một trong năm nhà khai thác hàng hải lớn hàng đầu trên thế giới có trụ sở chính và các hoạt động chính trên các cảng Manila. Một nhà khai thác cảng khác, Asian Terminal Incorporated, có văn phòng công ty và các hoạt động chính tại cảng Nam Manila và khu lưu trữ container tại Santa Mesa.
Divisoria ở Tondo được gọi là "thánh địa mua sắm của Philippines". Nhiều trung tâm mua sắm nằm ở nơi này, nơi bán sản phẩm và hàng hóa với giá hời. Các nhà cung cấp nhỏ chiếm một số con đường gây ra giao thông cho người đi bộ và xe cộ. Một địa danh nổi tiếng ở Divisoria là Trung tâm Tutuban, một trung tâm mua sắm lớn, là một phần của Ga Chính Quốc gia Phi-líp-pin. Nó thu hút 1 triệu người mỗi tháng, nhưng dự kiến ​​sẽ thêm 400.000 người khác khi LRT Line 2 West Extension được xây dựng, được thiết lập để biến nó trở thành trạm trung chuyển nhộn nhịp nhất của Manila.
Các nhà sản xuất đa dạng trong thành phố sản xuất các sản phẩm liên quan đến công nghiệp như hóa chất, dệt may, quần áo và hàng điện tử. Thực phẩm và đồ uống và sản phẩm thuốc lá cũng được sản xuất. Các doanh nghiệp địa phương tiếp tục xử lý các mặt hàng chủ yếu để xuất khẩu, bao gồm dây thừng, ván ép, đường tinh luyện, dầu dừa và dầu dừa. Ngành chế biến thực phẩm là một trong những ngành sản xuất chính ổn định nhất trong thành phố.
Kho chứa dầu Pandacan chứa các cơ sở lưu trữ và thiết bị đầu cuối phân phối của ba công ty lớn trong ngành công nghiệp dầu khí của đất nước, cụ thể là Caltex Philippines, Pilipinas Shell và Petron Corporation. Kho chứa dầu đã là một chủ đề của nhiều mối quan tâm, bao gồm cả tác động môi trường và sức khỏe của nó đến các cư dân của Manila. Tòa án tối cao đã ra lệnh cho kho dầu phải được di chuyển ra ngoài thành phố trước tháng 7 năm 2015, [125] [126] nhưng không thể đáp ứng thời hạn này. Hầu hết các kho chứa dầu bên trong khu phức hợp 33 ha đã bị phá hủy, và các kế hoạch được đưa vào vị trí để biến nó thành một trung tâm giao thông hoặc thậm chí là một công viên thực phẩm.
Manila là một trung tâm xuất bản lớn ở Philippines. Bản tin Manila, tờ báo lớn nhất của Philippines được lưu hành, có trụ sở tại Intramuros. Các công ty xuất bản lớn khác trong nước như The Manila Times, Philippine Star và Manila Standard Today có trụ sở tại Khu vực cảng. Tin tức thương mại Trung Quốc, tờ báo tiếng Trung hiện có lâu đời nhất của Philippines, và tờ báo hiện tại lâu đời thứ ba của đất nước có trụ sở tại Binondo.
Ngân hàng Trung ương Philippines chủ yếu đặt trụ sở tại Đại lộ Roxas Boulevard. Một số ngân hàng toàn năng, bảo hiểm tại Philippines đặt trụ sở trong thành phố. Thành phố Manila là trung tâm tài chính quan trọng thứ ba tại Philippines sau Downtown Makati và Ortigas Center.
Du lịch
thumb|left|Di tích [[Fort Santiago ở Intramuros.]] Manila thu hút trên 1 triệu du khách mỗi năm. Các điểm đến chính bao gồm Intramuros, các bảo tàng như Bảo tàng Quốc gia Philippines, hay Ermita, Malate, Santa Cruz, the phố Tàu. Công viên Rizal là một nơi thu hút du khách và là một trong các biểu tượng của Philippines. Ermita và Malate nổi tiếng với sinh hoạt buổi tối, là nơi mua sắm nổi tiếng của giới thượng lưu, còn Divisoria là nơi mua sắm lớn của cư dân địa phương.
Hành chính
nhỏ|Bản đồ đánh dấu các địa điểm tại Manila Manila được chia thành 16 quận hành chính được xác định chính thức, và được chia tiếp thành 897 barangay với tên là số thứ tự. Các quận chỉ tồn tại để thuận tiện cho hành chính và không có các quan chức được bầu.
Bảo tàng
thumb|Bảo tàng nghệ thuật Là trung tâm văn hóa của Philippines, Manila là nơi có một số bảo tàng. Tổ hợp Bảo tàng Quốc gia của Bảo tàng Quốc gia Philippines, nằm ở Công viên Rizal, bao gồm Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia, Bảo tàng Nhân học Quốc gia và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia. Bức tranh nổi tiếng Juan Luna, Spoliarium, có thể được tìm thấy trong khu phức hợp. Thành phố cũng tổ chức kho lưu trữ di sản văn hóa được in và ghi lại của quốc gia cũng như các tài nguyên văn học và thông tin khác, Thư viện Quốc gia. Các bảo tàng được thành lập hoặc điều hành bởi các tổ chức giáo dục là Mabini Shrine, Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại DLS-CSB, Bảo tàng Nghệ thuật và Khoa học UST, và Bảo tàng Lịch sử Ý tưởng UP.
Bahay Tsinoy, một trong những bảo tàng nổi bật nhất của Manila, ghi lại cuộc sống và đóng góp của người Trung Quốc trong lịch sử Philippines. Bảo tàng âm thanh và ánh sáng Intramuros ghi lại mong muốn tự do của người Philippines trong cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của Rizal và các nhà lãnh đạo cách mạng khác. Bảo tàng Metropolitan Manila là một bảo tàng nghệ thuật thị giác hiện đại và đương đại trưng bày nghệ thuật và văn hóa Philippines.
Các bảo tàng khác trong thành phố là Bảo tàng Manila, bảo tàng thành phố trưng bày văn hóa và lịch sử của thành phố, Museo Pambata, bảo tàng dành cho trẻ em và nơi khám phá và học tập thú vị, Bảo tàng Lịch sử Chính trị Philippine, trưng bày các sự kiện chính trị đáng chú ý trong nước, và Plaza San Luis, một bảo tàng công cộng di sản ngoài trời có chứa một bộ sưu tập gồm chín ngôi nhà Bahay na Bató ở Tây Ban Nha. Các bảo tàng giáo hội ở thành phố này là Giáo xứ của Đức Mẹ bị bỏ rơi tại Santa Ana, Bảo tàng Giáo hội San Agustin và bảo tàng Museo de Intramuros sắp được đặt trong Nhà thờ và Tu viện San Ignacio được xây dựng lại.
Thể thao
thumb|Trẻ em chơi bóng rổ ở Manila Thể thao ở Manila có một lịch sử lâu dài và phân biệt. Thành phố, và nói chung môn thể thao chính của đất nước là bóng rổ, và hầu hết các barangay đều có sân bóng rổ đạt chuẩn hoặc ít nhất là sân bóng rổ tạm thời, với các dấu hiệu của bóng rổ được vẽ trên đường phố. Barangays lớn hơn đã bao phủ các tòa án, nơi giải đấu liên barangay được tổ chức mỗi mùa hè (tháng tư đến tháng). Manila có nhiều địa điểm thể thao, chẳng hạn như Rizal Memorial Sports Complex và San Andres Gym, ngôi nhà của Manila Metrostars hiện tại không còn tồn tại. Khu phức hợp thể thao Rizal Memorial Sports có đài tưởng niệm Rizal Memorial Track và sân vận động bóng đá, sân bóng chày, sân tennis, đấu trường Memorial Coliseum và sân vận động Ninoy Aquino Stadium (hai sân sau là đấu trường trong nhà). Khu phức hợp Rizal đã tổ chức một số sự kiện đa thể thao, chẳng hạn như 1954 Asian Games và 1934 Far Eastern Games. Bất cứ khi nào đất nước tổ chức các trò chơi Đông Nam Á, hầu hết các sự kiện được tổ chức tại khu phức hợp, nhưng trong các trò chơi năm 2005, hầu hết các sự kiện đã được tổ chức ở nơi khác. Giải vô địch ABC năm 1960 và Giải vô địch ABC 1973, tiền bối của giải vô địch FIBA ​​Asia, được tổ chức bởi tổ hợp, với đội bóng rổ quốc gia chiến thắng trên cả hai giải đấu. Giải vô địch thế giới FIBA ​​năm 1978 được tổ chức tại khu phức hợp mặc dù các giai đoạn sau được tổ chức tại Đại hý trường Araneta ở thành phố Quezon, đấu trường trong nhà lớn nhất Đông Nam Á vào thời điểm đó.
Manila cũng tổ chức một số cơ sở thể thao nổi tiếng như Trung tâm Thể thao Enrique M. Razon và Khu phức hợp Thể thao Đại học Santo Tomas, cả hai đều là địa điểm tư nhân thuộc sở hữu của một trường đại học; các môn thể thao đại học cũng được tổ chức, với Hiệp hội Thể thao Đại học Philippines và Hiệp hội Thể thao Quốc gia Collegiate Athletic Association tổ chức tại Rizal Memorial Coliseum và Ninoy Aquino Stadium, mặc dù các sự kiện bóng rổ đã được chuyển đến sân vận động Filoil Flying V Arena của San Juan và Đại hý trường Araneta ở Quezon Thành phố. Các môn thể thao đại học khác vẫn được tổ chức tại Khu liên hợp thể thao Rizal Memorial. Bóng rổ chuyên nghiệp cũng được sử dụng để chơi tại thành phố, nhưng Hiệp hội Bóng rổ Philippines hiện đang tổ chức các trận đấu tại Araneta Coliseum và Cuneta Astrodome tại Pasay; Giải bóng rổ Philippines hiện đã không còn tồn tại đã chơi một số trận đấu của họ tại Khu liên hợp thể thao Rizal Memorial.
Manila Storm là đội huấn luyện bóng bầu dục của thành phố tại Rizal Park (Luneta Park) và chơi các trận đấu tại Southern Plains Field, Calamba, Laguna. Trước đây là một môn thể thao được chơi rộng rãi trong thành phố, Manila hiện là sân nhà của sân vận động bóng chày lớn duy nhất trong nước, tại Sân vận động Bóng chày Tưởng niệm Rizal. Sân vận động tổ chức các trò chơi của bóng chày Philippines; Lou Gehrig và Babe Ruth là những cầu thủ đầu tiên ghi bàn thắng tại sân vận động trong chuyến lưu diễn của họ vào ngày 2 tháng 12 năm 1934. [144] Một môn thể thao phổ biến khác trong thành phố là các môn thể thao cue và các phòng chơi bida là một tính năng ở hầu hết các barangay. World Cup of Pool 2010 được tổ chức tại Robinsons Place Manila.
Sân vận động bóng đá Rizal đã tổ chức vòng loại World Cup đầu tiên trong nhiều thập niên khi Philippines đá với Sri Lanka vào tháng 7 năm 2011. Sân vận động trước đây không phù hợp với các trận đấu quốc tế đã trải qua một chương trình cải tạo lớn trước trận đấu. Sân bóng đá hiện nay thường xuyên tổ chức các trận đấu của United Football League. Sân vận động này cũng tổ chức kỳ thi bóng bầu dục đầu tiên của mình khi tổ chức các giải đấu Asian Five Nations Division I năm 2012. Đây cũng là sân nhà của đội tuyển bóng đá quốc gia Philippines.
Giao thông
thumb|[[Jeepney là một phương tiện vận chuyển nổi tiếng ở Manila]] thumb|Trạm [[tàu điện ngầm Pureza của hệ thống LRT-2 ở Santa Mesa]] thumb|Trạm Blumentritt thuộc LRT-1 Một trong những phương tiện giao thông nổi tiếng nhất ở Manila là xe jeepney. Theo khuôn mẫu sau chiếc xe jeep của Quân đội Hoa Kỳ, những chiếc xe này đã được sử dụng kể từ những năm sau Thế chiến thứ II. The Tamaraw FX, thế hệ thứ ba Toyota Kijang, cạnh tranh trực tiếp với xe jeepney và đi theo các tuyến cố định với một mức giá cố định, một khi đã đi qua các con phố ở Manila. Tất cả các loại phương tiện giao thông công cộng đi qua Manila đều thuộc sở hữu tư nhân và hoạt động dưới quyền thương mại của chính phủ.
Thành phố được phục vụ bởi Tuyến LRT 1 và Tuyến 2, tạo thành Hệ thống Giao thông Đường sắt Manila. Sự phát triển của hệ thống đường sắt bắt đầu vào những năm 1970 dưới thời tổng thống của Ferdinand Marcos, khi Tuyến 1 được xây dựng, biến nó trở thành phương tiện vận tải đường sắt nhẹ đầu tiên ở Đông Nam Á. Các hệ thống này hiện đang trải qua một sự mở rộng hàng tỷ đô la. Tuyến 1 chạy dọc theo chiều dài của Đại lộ Taft (N170 / R-2) và Đại lộ Rizal (N150 / R-9), và Tuyến 2 chạy dọc theo Đại lộ Claro M. Recto (N145 / C-1) và Đại lộ Ramon Magsaysay (N180) / R-6) từ Santa Cruz, qua Quezon City, đến Masinag ở Antipolo, Rizal.
Nhà ga chính của Đường sắt Quốc gia Philippines nằm trong thành phố. Một tuyến đường sắt đi lại trong Metro Manila đang hoạt động. Tuyến chạy theo hướng bắc-nam chung từ Tutuban (Tondo) về phía tỉnh Laguna. Cảng Manila, nằm ở phần phía tây của thành phố ở vùng lân cận Vịnh Manila, là cảng biển chính của Philippines. Dịch vụ phà Pasig River chạy trên sông Pasig là một hình thức vận chuyển khác. Thành phố cũng được phục vụ bởi Sân bay Quốc tế Ninoy Aquino và Sân bay Quốc tế Clark.
Năm 2006, tạp chí Forbes xếp Manila là thành phố tắc nghẽn nhất thế giới. Theo "Chỉ số hài lòng lái xe toàn cầu năm 2015" của Waze, Manila là thị trấn có lưu lượng truy cập tồi tệ nhất trên toàn thế giới. Manila nổi tiếng vì ùn tắc giao thông thường xuyên và mật độ cao. Chính phủ đã thực hiện một số dự án để giảm bớt lưu lượng giao thông trong thành phố. Một số dự án bao gồm: đề xuất xây dựng cầu cạn hoặc đường chui mới tại giao lộ của Đại lộ España và Đại lộ Lacson, việc xây dựng Metro Manila Skyway Giai đoạn 3, Dự án LRT Line 2 West Extension từ Đại lộ Recto đến Bến 4 của Cảng Bắc Manila, việc xây dựng tuyến đường Đông Tây PNR được đề xuất sẽ chạy qua Đại lộ España đến Thành phố Quezon, và mở rộng và mở rộng một số tuyến đường quốc gia và địa phương. Tuy nhiên, các dự án như vậy vẫn chưa tạo ra bất kỳ tác động có ý nghĩa nào, và tắc nghẽn giao thông và tắc nghẽn tiếp tục không suy giảm.
Kế hoạch Dream Manila Metro tìm cách giải quyết những vấn đề giao thông đô thị này. Nó bao gồm một danh sách các dự án ưu tiên ngắn hạn và các dự án cơ sở hạ tầng trung và dài hạn kéo dài đến năm 2030.
Thành thị hữu nghị
Manila có nhiều thành thị hữu nghị trên thế giới, các thành thị này được phân thành ba dạng là quốc tế, địa điểm hữu nghị và thành phố địa phương.
La Habana
La Habana (, đôi khi viết là Havana theo tiếng Anh) là thành phố lớn nhất, là thủ đô và là một trong 14 tỉnh của Cuba. Đây là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế của Cuba. Tên đầy đủ của thành phố này trong tiếng Tây Ban Nha là La Habana (tương tự như The Havana trong tiếng Anh), trước đây có tên là San Cristóbal de la Habana; với dân số hơn 2,2 triệu người là thành phố lớn nhất không những ở Cuba mà ở cả vùng Caribe. Thành phố có diện tích 721 km², cách Florida (Mỹ) 144 km về phía nam tây nam và được bao bọc bởi tỉnh La Habana về phía nam, đông và tây.
Thành lập
Khu vực La Habana hiện tại và vịnh tự nhiên đã được người châu Âu viếng tăm trong thời kỳ Sebastián de Ocampo đi vòng quanh hòn đảo bằng đường biển.vào năm 1509. Ngay sau đó, năm 1510, những người Tây Ban Nha thực dân đầu tiên đã đến La Hispaniola và bắt đầu xâm chiếm Cuba. Diego Velázquez de Cuéllar thành lập La Habana ngày 25/8/1515 tại bờ biển phía nam của đảo, gần thị trấn Surgidero de Batabanó ngày nay. Giữa 1514 và 1519, thành phố có ít nhất là 2 cơ sở. Một bản đồ sớm nhất cho vẽ năm 1514 cho thấy thị xã nằm ở cửa sông Onicaxinal, bờ biển nam Cuba. Một cơ sở khác là La Chorrera, mà ngày nay là Puentes Grandes láng giềng, kế bên sông Almendares. Cơ sở cuối cùng El Templete, là thị xã thứ 6 được người Tây Ban Nha lập nên trên hòn đảo, gọi là San Cristobal de la Habana bởi Pánfilo de Narváez: Tên gọi này kết hợp giữa San Cristóbal, thánh bảo hộ của Habana. Tên gọi Habana có thể xuất phát từ Habaguanex, tên gọi của một tù trưởng da đỏ kiểm soát khu vực này và được trích dẫn bởi Diego Velasquez trong tờ trình ông gửi vua Tây Ban Nha.
Habana được di dời từ vị trí hiện nay đến nơi được gọi là Puerto de Carenas (có nghĩa, "Careening Bay"), năm 1519.
La Habana vào thế kỷ 17 và 18
La Habana được mở rộng rất lớn vào thế kỷ 17. Các tòa nhà mới được xây dựng tận dụng các vật liệu có sẵn ở đảo quốc này, chủ yếu là gỗ, kết hợp với nhiều kiểu kiến trúc Iberia cũng như vay mượn từ phong cách đảo Canary. Trong thời kỳ này, thành phố La Habana cũng xây dựng các tượng đài công dân và các công trình tôn giáo như: Nữ tu viện St Augustin, Lâu đài El Morro, nhà thờ nhỏ Humilladero, đài phun nước Dorotea de la Luna in La Chorrera, nhà thờ Đức thánh thiên thần (Holy Angel), bệnh viện San Lazaro, Tu viện Santa Teresa và Nữ tu viện San Felipe Neri. Năm 1649 một đại dịch chết người lây từ Cartagena ở Colombia đã lây cho 1/3 dân số La Habana.
Khí hậu
Thuộc kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm quanh năm mát mẻ về tháng 1 và nóng nực vào tháng 8
La Habana Cũ
La Habana cũ, hay Vieja như người Cuba gọi khu phố cũ này, là di sản thời thực dân phong phú nhất của Mỹ Latinh. Các đường phố hẹp của khu này có nhiều tòa nhà có giá trị văn hóa và lịch sử, chiếm 1/3 trong số 3000 tòa nhà ở La Habana Cũ. La Habana Cũ là thành phố cổ được tạo lập từ cảng, trung tâm chính thức của Plaza de Armas. Alejo Carpentier gọi La Habana Cũ là nơi "de las columnas" (của các cột). Chính phủ Cuba đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn và phục chế La Habana Cũ. Habana Cũ và các công sự của mình đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới năm 1982.
Đơn vị hành chính
200px|phải|nhỏ|Tượng đài tưởng niệm José Martí, Plaza de la Revolución. Tượng đài có từ thời [[Fulgencio Batista]] Thành phố được chia ra 15 municipios.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố của Cuba  Thể loại:Di sản thế giới tại Cuba Thể loại:Thủ đô Bắc Mỹ Thể loại:Tỉnh của Cuba
Nguyên lý cực đại Pontryagin
Nguyên lý này được phát biểu, chính thức, đó là điều khiển Hamilton phải có một cực trị trên các điều khiển trong tập tất cả các điều khiển cho phép. Cho dù cực trị đó là cực đại hoặc cực tiểu phụ thuộc cả vào bài toán và dấu quy ước dùng để xác định Hamilton. Quy ước thông thường, mà được sử dụng trong Hamilton, dẫn đến một cực đại do đó nguyên lý cực đại nhưng dấu quy ước sử dụng trong bài viết này làm cho cực trị này trở thành cực tiểu.
Nếu  \mathcal{U} là tập các giá trị của các điều khiển cho phép thì nguyên lý này phát biểu rằng điều khiển tối ưu u^* phải thỏa mãn: trong đó  là quỹ đạo trạng thái tối ưu và  là quỹ đạo costate (phương trình trạng thái) tối ưu.
Kết quả đã được áp dụng lần đầu tiên thành công cho bài toán thời gian cực tiểu trong đó điều khiển đầu vào bị hạn chế, nhưng nó cũng có thể hữu ích trong việc nghiên cứu các bài tóa hạn chế-trạng thái.
Các điều kiện đặc biệt cho Hamilton cũng có thể được lấy ra từ đây. Khi thời gian cuối cùng t_f là cố định và Hamilton không phụ thuộc một cách rõ ràng về thời gian, thì: và nếu thời gian cuối cùng là tự do, thì: Nhiều điều kiện tổng quát hơn về điều khiển tối ưu được đưa ra dưới đây.
Khi thỏa mãn cùng một quỹ đạo, nguyên tắc cực tiểu Pontryagin là một điều kiện cần cho một tối ưu. Phương trình Hamilton-Jacobi-Bellman cung cấp một điều kiện cần và đủ cho một tối ưu, nhưng điều kiện này phải thỏa mãn đối với toàn bộ không gian trạng thái.
Cực đại hóa và cực tiểu hóa
Nguyên lý này đầu tiên được biết đến như là nguyên lý cực đại Pontryagin và bằng chứng lịch sử của nó là dựa trên tối đa hóa Hamilton. Ứng dụng đầu tiên của nguyên lý này là để tối đa hóa tốc độ cuối của một tên lửa. Tuy nhiên, vì nó sau đó được sử dụng chủ yếu cho việc giảm thiểu các chỉ số hiệu suất cho nên nó đã được gọi là nguyên lý cực tiểu .Cuốn sách của Pontryagin đã giải được bài toán giảm thiểu một chỉ số hiệu suất.
Ký hiệu
Trong phần tiếp theo chúng ta sẽ học cách sử dụng các ký hiệu sau đây.
Ở đây, các điều kiện cần được dùng để cực tiểu hóa một hàm. Với x là trạng thái của hệ thống động học với đầu vào u, do đó trong đó \mathcal{U} là tập hợp các điều khiển chấp nhận được và T là thời gian cuối (tức là cuối cùng) của hệ thống. Điều khiển  phải được chọn cho tất cả t \in [0,T] để cực tiểu hóa mục tiêu chức năng J được định nghĩa bởi ứng dụng và có thể được tóm tắt như sau Các hạn chế về các động học của hệ thống có thể được nối liền với Lagrange L bằng cách giới thiệu vectơ nhân tử Lagrange vector thời gian biến đổi \lambda, mà các thành phần được gọi là các costate của hệ thống. Điều này thúc đẩy việc xây dựng Hamilton H được định nghĩa cho mọi t \in [0,T] by: trong đó  là chuyển vị của \lambda.
nguyên lý tối thiểu của Pontryagin phát biểu rằng quỹ đạo trạng thái tối ưu x^*, điều khiển tối ưu u^*, và vectơ nhân tử Lagrange tương ứng \lambda^* phải cực tiểu hóa Hamilton H đối với mọi thời gian t \in [0,T] và mọi đầu vào điều khiển được phép. Nó cũng là trường hợp Ngoài ra, các phương trình costate phải được thỏa mãn. Nếu trạng thái cuối x(T) không cố định (ví dụ, biến vi phân của nó không là zero), thì các costate cuối cũng phải có dạng Bốn điều kiện (1) - (4) là những điều kiện cần cho một điều khiển tối ưu. Lưu ý rằng (4) chỉ áp dụng khi x(T) là tự do. Nếu nó bị cố định, thì điều kiện này là không cần thiết cho một tối ưu.
Ghi chú
Nếu  \mathcal{U} là tập các giá trị của các điều khiển cho phép thì nguyên lý này phát biểu rằng điều khiển tối ưu u^* phải thỏa mãn:
Phát biểu chính thức về các điều kiện cần cho bài toán cực tiểu hóa
Thể loại:Tối ưu hóa (toán học) Thể loại:Nguyên tắc
Entropy
Entropy là một khái niệm khoa học, cũng như một thuộc tính vật lý có thể đo lường được, dùng để chỉ trạng thái mất trật tự, ngẫu nhiên hoặc không chắc chắn. Thuật ngữ và khái niệm này được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ nhiệt động lực học cổ điển, đến các mô tả vi mô trong vật lý thống kê và các nguyên tắc của lý thuyết thông tin. Entropy ứng dụng sâu rộng trong các hệ hóa học, vật lý và sinh học và mối quan hệ của các hệ này với cuộc sống, trong vũ trụ học, kinh tế học, xã hội học, Khoa học khí quyển, biến đổi khí hậu và hệ thống thông tin bao gồm truyền phát thông tin trong viễn thông. nhỏ|phải|Tan đá – thí dụ căn bản của sự tăng lên entropy
Trong nhiệt động lực học, entropy nhiệt động lực (hay gọi đơn giản là entropy) ký hiệu là
S
Lịch sử
175px|nhỏ|phải|[[Rudolf Clausius - Cha đẻ của khái niệm entropy.]]
Lịch sử của entropy bắt đầu với công trình của nhà toán học người Pháp Lazare Carnot, quyển Các nguyên lý cơ bản của cân bằng và chuyển động (1803). Trong tác phẩm này, ông đã đề xuất nguyên lý cho rằng tất cả những sự gia tốc và va chạm của các phần đang chuyển động trong mọi cơ cấu đều có hiện diện của những hao tổn về "moment hoạt động". Nói cách khác, trong bất kỳ một quá trình tự nhiên nào đều tồn tại một xu hướng cố hữu của sự tiêu tán năng lượng hữu ích. Dựa trên công trình này, năm 1824 con trai của Lazare là Sadi Carnot đã xuất bản cuốn Những suy ngẫm về năng lượng phát động của lửa (Reflections on the Motive Power of Fire). Trong đó, ông nêu ra quan điểm rằng trong mọi động cơ nhiệt, mỗi khi calo, mà ngày nay gọi là nhiệt, "rơi" do một sự sai khác nhiệt độ, thì công hay năng lượng phát động có thể được sinh ra từ những tác dụng của "sự rơi calo" giữa một vật nóng và một vật lạnh. Đây là những nhận thức ban đầu về nguyên lý thứ hai của nhiệt động lực học.
Carnot đã xây dựng quan điểm về nhiệt của mình một phần dựa vào "Giả thuyết Newton" (đầu thế kỉ 18). Giả thuyết này cho rằng cả nhiệt và ánh sáng là những loại khác nhau của những dạng vật chất không thể phá hủy, bị hút và đẩy bởi những vật chất khác. Ông cũng dựa vào quan niệm của Count Rumford, người đã chỉ ra rằng nhiệt có thể được sinh ra do ma sát như khi các nòng đại bác nã đạn. Do đó, Carnot đã suy luận rằng nếu một vật thể chứa vật chất sinh công, chẳng hạn như một vật chứa hơi nước, được đưa lại điều kiện ban đầu của nó (nhiệt độ và áp suất) ở cuối của một chu trình máy, thì "không có thay đổi nào trong trạng thái của vật sinh công." Chú thích này sau đó được thêm vào như là những chú thích nhỏ ở cuối trang trong quyển sách của ông, và chính nó đã dẫn đến sự phát triển của khái niệm entropy.
Trong thập niên 1850 và 1860, nhà vật lý người Đức Rudolf Clausius đã phản đối mạnh mẽ giả thuyết trên của Carnot. Clausius cho rằng phải có sự thay đổi trạng thái của vật sinh công và đưa ra cách giải thích toán học cho sự thay đổi đó, bằng cách nghiên cứu bản chất của sự tự hao tổn nhiệt hữu ích khi thực hiện công, chẳng hạn như khi nhiệt được sinh ra do ma sát. Quan điểm này trái ngược với các quan điểm trước đó, dựa vào lý thuyết của Newton, rằng nhiệt là hạt bền vững có khối lượng. Sau đó, các nhà khoa học như Ludwig Boltzmann, Willard Gibbs, và James Clerk Maxwell đã chỉ ra cơ sở thống kê của entropy; Carathéodory đã kết hợp entropy với một định nghĩa toán học của sự bất thuận nghịch.
Tính không bảo toàn của entropy
Khó khăn trong việc đưa ra một định nghĩa chính xác về entropy của một hệ chính là việc entropy không có tính bảo toàn. Đại lượng này có thể tăng một cách đột ngột trong một quá trình không thuận nghịch. Thật vậy, theo định luật hai nhiệt động lực học, entropy của một hệ cô lập không thể giảm, mà chỉ có thể tăng hoặc giữ nguyên giá trị trong trường hợp quá trình biến đổi là thuận nghịch.
Những biến đổi mang tính thuận nghịch
Một sự biến đổi mang tính thuận nghịch trong nhiệt động học khi nó mang tính 'gần cân bằng' và không gây ra ma sát dẫn đến sự thoát nhiệt nào. Trong những điều kiện như trên, sự biến đổi của hệ có thể coi như cấu thành từ một loạt các trạng thái cân bằng liên tiếp. Nếu chúng ta đảo ngược những điều kiện của môi trường bên ngoài - yếu tố ảnh hưởng đến sự biến đổi của hệ, ta sẽ quay ngược lại trạng thái ban đầu qua những trạng thái cân bằng y hệt như trên nhưng theo thứ tự ngược lại. Sở dĩ có điều này là vì không có hiện tượng thất thoát (nhiệt, vật chất..) Vì thế, ta có thể mô phỏng được sự biến đổi của hệ và mô tả chính xác trạng thái cân bằng của hệ ở từng thời điểm.
Vì những giả thiết đã đặt ra như trên, những biến đổi mang tính thuận nghịch được coi là một mô hình lý tưởng (giống như mô hình khí lý tưởng, khi chúng ta giả thiết rằng không có sự va chạm giữa các phân tử khí với nhau). Từ mô hình này, chúng ta có thể miêu tả những quá trình biến đổi thực bằng cách đảm bảo rằng những quá trình đó được thực hiện với tốc độ rất chậm, sự tác động làm mất cân bằng của các hàm trạng thái là rất ít và ma sát cũng được giảm thiểu tối đa.
Những biến đổi mang tính không thuận nghịch
Những sự biến đổi trong thực tế thường là những biến đổi không thuận nghịch do luôn có sự thất thoát, và mất trong nhiều môi trường khác nhau. Do đó mà hệ không bao giờ trở về một cách tức thời về trạng thái ngay trước đó. Năng lượng bị mất của hệ dưới dạng nhiệt lượng sẽ đóng góp vào sự gia tăng của sự 'hỗn loạn' chung. Mà sự 'hỗn loạn' lại được đo bằng hàm trạng thái entropy, ký hiệu là
S
Nếu như định luật thứ nhất là định luật bảo toàn năng lượng của hệ thì định luật thứ hai là định luật về sự biến đổi của hệ: Tất cả các sự biến đổi thực đều được thực hiện với sự tăng lên của sự 'hỗn loạn' chung (bao gồm hệ + môi trường ngoài); sự hỗn loạn được đo bằng entropy. Ở đây, chúng ta nói rằng có sự tăng entropy.
Trong trường hợp biến đổi là lý tưởng (thuận nghịch), không có sự tạo ra entropy:
Tính "cộng được"
Khi tất cả các biến đổi là thuận nghịch, chúng ta có thể mô tả entropy như một đại lượng được bảo toàn. Do có thể được truyền từ hệ này qua hệ khác hoặc ra môi trường bên ngoài, entropy được coi như một loại 'tiền xu' trao đổi. Đơn vị của entropy là Joule trên Kelvin, ký hiệu J.K−1, thể hiện lượng entropy lấy được bởi hệ khi hệ nhận được 1 Joule nhiệt lượng trên độ Kelvin. Tổng quát hóa, khi hệ nhận được
δQ
joule nhiệt lượng trong một quá trình thuận nghịch vi mô ở nhiệt độ
T
không đổi: Entropy là một hàm trạng thái, nghĩa là chỉ phụ thuộc vào trạng thái đầu và cuối của hệ mà không phụ thuộc vào cách thức biến đổi giữa hai trạng thái này.Do entropy của một thể đồng chất, ở không độ Kelvin, bằng không do hệ hoàn toàn 'có trật tự' (ngược lại với một hệ hỗn loạn), chúng ta có thể xây dựng một thang đo tuyệt đối cho entropy.
Nếu như biến đổi không thuận nghịch, nhiệt lượng sử dụng trở thành  vì nhiệt lượng phụ thuộc vào cách thức biến đổi giữa hai trạng thái đầu và cuối. Hơn nữa, chúng ta đã thấy ở trên rằng sự biến đổi không thuận nghịch sinh ra entropy và tổng entropy sẽ dương:
Mà môi trường ngoài nhận vào nhiệt lượng cung cấp bởi hệ một giá trị bằng . Sự biến thiên entropy của môi trường ngoài do đó bằng: Tổng entropy trở thành: Từ đây, chúng ta thu được bất đẳng thức xây dựng bởi Clausius cho những biến đổi không thuận nghịch:
Kết quả thu được từ bất đẳng thức Clausius về công năng thực hiện bởi hệ
A
đến trạng thái cân bằng cuối cùng, ký hiệu là
B
.
Sự biến thiên entropy của hệ gây ra do sự biến đổi này, có thể được viết như sau:
Có thể tiến hành biến đổi này một cách thuận nghịch hoặc không thuận nghịch. Sự biến thiên của entropy là giống nhau trong cả hai trường hợp. Ngược lại, nhiệt năng
Q
và công năng
W
do phụ thuộc vào cách thức biến đổi và do đó, chúng ta có: và.
Áp dụng định luật thứ hai:
Do đó,
Áp dụng định luật thứ nhất về bảo toàn nội năng U:
Do đó mà chúng ta cần tính đến giá trị tuyệt đối của công sinh ra và bất đẳng thức đảo ngược như sau:
Lưu ý:
Định nghĩa của entropy theo vật lý thống kê
Vật chất được cấu thành từ các hạt (phân tử, nguyên tử, electron...) chuyển động không ngừng (tác động nhiệt) tạo ra giữa chúng một loại lực tương tác hút nhau mà cường độ của loại lực này giảm dần khi khoảng cách tương tác tăng. Với thể khí, khoảng cách giữa các hạt là tương đối lớn, do đó, các tương tác thường yếu và các hạt có thể được coi như tự do di chuyển trong không gian giới hạn. Tuy nhiên do không gian giới hạn nên các hạt này sẽ chịu những va chạm giữa chúng dấn đến sự biến thiên năng lượng. Ở thể lỏng, khoảng cách giữa các hạt nhỏ hơn và các phân tử do đó ít tự do di chuyển hơn (có thể di chuyển trong thể tích của chất lỏng nhưng không thể thoát ra ngoài). Ở thể rắn, mỗi phân tử liên kết đàn hồi với các phân tử bên cạnh và dao động quanh một vị trí cố định. Trong tất cả các trường hợp, vị trí và năng lượng của các hạt hoàn toàn phân bố ngẫu nhiên.