cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ngohauvi Lydia Kavetu
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1965
5430 Luu
5430 Luu  là tên của một thiên thạch trong vành đai chính do nhà nữ thiên văn học người Mỹ Carolyn Jean Spellmann Shoemaker tại đài thiên văn Palomar phát hiện năm 1988. 5430 Luu được đặt theo tên của một tiến sĩ thiên văn học người Mỹ gốc Việt là Jane Lưu do công phát hiện ra Vành đai Kuiper vào năm 1992, cùng với giáo sư hướng dẫn của cô là David C. Jewitt, tại đài thiên văn ở Hawaii. Về các thiên thạch trong vành đai Kuiper, cô Jane phát biểu:
"Chúng tôi đã phát hiện có hàng triệu thiên thạch ngoài đó, bên mép rìa Thái Dương Hệ, trong vành đai Kuiper giống như hành tinh Diêm Vương Tinh vậy.... Khám phá này làm hoàn toàn thay đổi quan niệm của chúng ta về định nghĩa hành tinh là gì."
Liên kết ngoài
Luu 5430 Luu Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1988 Thể loại:Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Cây củ đậu
Cây củ đậu hay củ sắn, sắn nước (theo cách gọi miền Nam, danh pháp hai phần: Pachyrhizus erosus) là một cây dây leo có nguồn gốc từ México và Trung Mỹ. Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên. Tên gọi cây gần như chủ yếu nói về củ của nó. Cây củ đậu là một loài thuộc chi Pachyrhizus của họ Đậu (Fabaceae). Các loài chính khác của chi này có gốc gác ở các nơi khác của châu Mỹ.
Phân bố
Cây củ đậu được trồng ở châu Mỹ, Trung Quốc và Đông Nam Á, củ đậu sống được chế biến thành các món popiah và các sa lát như yusheng và rojak.
Lịch sử
Cây củ đậu có nguồn gốc ở Mexico và trung Mỹ. Nó đã được tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ ở Peru có niên đại 3000 năm trước Công nguyên. Vào thế kỷ 17, cậy củ đậu được du nhập vào châu Á bởi người Tây Ban Nha.
Mô tả
Cây củ đậu có thể cao 4–5 m nếu có giàn. Lá kép gồm 3 chét hình tam giác rộng, mỏng. Hoa có màu tím nhạt; ở Việt Nam thường ra vào tháng 4, tháng 5; hoa khá lớn, mọc thành chùm dài ở kẽ lá. Quả hơi có lông, không cuống, dài 12 cm, được ngăn vách nhiều rãnh ngang, thường chứa từ 4-9 hạt. Củ do rễ phình to mà thành, có thể dài tới 2 m và nặng đến 20 kg. Vỏ củ có màu vàng và mỏng như giấy còn ruột có màu trắng kem hơi giống ruột quả lê. Củ đậu có vị ngọt thường được ăn sống, đôi khi được chấm muối hoặc với nước chanh và ớt bột. Người ta cũng nấu củ đậu dưới dạng xúp, món xào.
Thành phần
Củ đậu có chứa tinh bột 2,4%, 4,51% đường toàn bộ (glucoza). Nó có chứa 86-90% nước; nó có một ít protein (1,46%) nhưng không có các chất béo.
Trái với củ, phần còn lại của cây củ đậu rất độc; hạt có chứa độc tố rotenone, dùng để diệt côn trùng và thuốc cá, diệt rệp rau và rệp thuốc lá. Lá có chứa các chất độc đối với cá và động vật nhai lại (trừ ngựa).
Bảo quản
nhỏ|trái|250px|Củ đậu Củ đậu nên được chứa ở nơi khô ráo, nhiệt độ khoảng 12°C tới 16 °C (53°F tới 60 °F); nhiệt độ thấp hơn làm hư củ. Củ đậu tươi nếu được cất giữ ở nhiệt độ thích hợp có thể để lâu một hoặc hai tháng.
Thông tin thêm
Củ đậu sống là món ăn mát và khá phổ biến ở Việt Nam. Trong đời sống, từ "củ đậu bay" được dùng để chỉ gạch, đá ném đi: Ba năm võ tàu không bằng một chầu "củ đậu".
Tuy nhiên lá và hạt cây của đậu rất độc, không nên ăn.
Tham khảo
E Thể loại:Rau ăn rễ Thể loại:Cây độc Thể loại:Nông nghiệp nhiệt đới Thể loại:Cây trồng bắt nguồn từ México Thể loại:Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ Thể loại:Ẩm thực México
Illice longistriga
Illice longistriga là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Illice
That's Christmas to Me
Album phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2014 thông qua hãng RCA Records, đạt đến vị trí á quân bảng xếp hạng US Billboard 200, và được RIAA chứng nhận Bạch kim vào ngày 24 tháng 12 năm 2014 với doanh số đạt 1,14 triệu bản. Đây là album bán chạy thứ tư trong năm 2014, đồng thời cũng là album ngày lễ của một nhóm nhạc đạt vị trí xếp hạng cao nhất kể từ năm 1962. Tính đến tháng 12 năm 2015, album đã bán được 1.620.000 bản trên thị trường Hoa Kỳ.
Phát hành và quảng bá
Album phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2014 thông qua hãng RCA. Tên của album được đặt theo tên bài hát đầu tay của Pentatonix, bài hát gốc duy nhất có trong album.
Trong tháng 11 năm 2014, Pentatonix được đạo diễn, nhà sản xuất, nhà văn Baz Luhrmann mời đến dự sự kiện khai trương màn hình Holiday Window của Barneys (một triển lãm gồm những đồ vật được đặt ở các cửa ra vào của trung tâm mua sắm của Barney và được ngăn cách bởi những ô cửa kính khiến chúng trông giống những màn hình) tại thành phố New York. Pentatonix đã biểu diễn trong đêm khai trương một liên khúc các bài hát trong That's Christmas to Me.
Vào ngày 27 tháng 11 năm 2014, Pentatonix đã góp mặt trong lễ diễu hành mừng ngày lễ Tạ ơn của Macy (Macy's Thanksgiving Parade) được tổ chức thường niên tại thành phố New York và biểu diễn bài hát "Santa Claus is Coming to Town" trên đoàn xe Homewood Suities. Pentatonix cũng biểu diễn bài hát này cùng với bài "Sleigh Ride" trong chương trình đặc biệt Christmas in Rockefeller Center được tổ chức hằng năm của đài NBC vào ngày 3 tháng 12 năm 2014.
Sau đó, Pentatonix trở lại chương trình truyền hình The Sing-Off và biểu diễn một liên khúc các bài hát từ album vào tập đặc biệt cho ngày lễ của mùa thứ 5. Tập này lên sóng vào ngày 17 tháng 12 năm 2014.
Diễn biến thương mại
That's Christmas to Me đạt vị trí #2 trên bảng xếp hạng Billboard 200 của Mĩ và đạt vị trí #4 trên bảng xếp hạng Billboard Canadian Albums Chart. Album cũng đạt các vị trí trung bình trên bảng xếp hạng của các quốc gia khác, trong đó có Úc, New Zealand và Na Uy.
Phiên bản hát lại bài hát "Mary, Did You Know ?" của nhóm đều ra mắt và đạt vị trí #26 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, vị trí #27 trên bảng xếp hạng Billboard Adult Contemporary và vị trí #44 trên bảng xếp hạng Billboard Canadian Hot 100. Bài hát chủ đề của album, "That's Christmas to Me" cũng đạt vị trí #8 trên bảng xếp hạng Adult Contemporary. Trong mùa lễ Giáng sinh, bảy bài hát trong album đã xuất hiện trên bảng xếp hạng Billboard Holiday Digital Songs: "Mary, Did You Know" tại ngôi quán quân, "White Winter Hymnal" tại ngôi á quân, "Silent Night" tại vị trí #5, "Dance of the Sugar Plum Fairy" tại vị trí #8, "Sleigh Ride" tại vị trí #12, "That's Christmas to Me" tại vị trí #16 và "Hark! The Herald Angels Sing" tại vị trí #17.
Chlidanthus cardenasii
Chlidanthus cardenasii là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Traub mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chlidanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1970
That's Christmas to Me
Danh sách và thứ tự các bài hát
Tất cả bài hát được sắp xếp bởi Pentatonix và Ben Bram.
Chú thích
Thể loại:Album chứng nhận vàng bởi Hiệp hội Công nghiệp Thu âm Mĩ Thể loại:Album của Pentatonix Thể loại:Album Giáng Sinh của RCA Records Thể loại:Album Giáng Sinh năm 2014 Thể loại:Album Giáng Sinh của nghệ sĩ Mỹ Thể loại:Album năm 2014 Thể loại:Album của Giáng sinh A cappella Thể loại:Album Giáng Sinh theo nghệ sĩ Mỹ
Proelautobius latiusculus
Proelautobius latiusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Voss miêu tả khoa học năm 1923.
Tham khảo
Thể loại:Proelautobius
Eclytus exornatus
Eclytus exornatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eclytus
Zippo, mù tạt và em
Zippo, mù tạt và em là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam do NSND Trọng Trinh và Bùi Tiến Huy làm đạo diễn. Phim phát sóng vào lúc 21h00 thứ 4, 5 hàng tuần bắt đầu từ ngày 30 tháng 6 năm 2016 và kết thúc vào ngày 2 tháng 11 năm 2016 trên kênh VTV3.
Nội dung
Zippo, mù tạt và em xoay quanh mối tình tay ba giữa Lam, Huy và Sơn. Khi còn trẻ, Sơn đã đem lòng yêu Lam nhưng cô lại không hề bày tỏ tình cảm với anh. Điều này vô tình động chạm đến Huy - vốn là bạn thân của Sơn, và quyết tâm sẽ tán đổ Lam bằng được rồi đá cô. Tuy nhiên mọi chuyện sau đó lại thay đổi khi cả hai bắt đầu rung động với đối phương, điều cũng vô tình gây tổn thương lên Huy. Một bước ngoặt sau đó đã xảy đến khiến ba con người này phải rời xa nhau. 6 năm sau họ lại bất ngờ gặp lại với những ngổn ngang trong thâm tâm về mối tình khi xưa cũ...
Diễn viên phụ
Cùng một số diễn viên khác...
Đón nhận
Dù nhận được nhiều phản ứng tích cực từ khán giả với diễn xuất và cốt truyện độc đáo mới mẻ, tại thời điểm chuyển giao giữa hai dàn diễn viên khác nhau, phim đã bị nhiều khán giả nhận xét là "nhạt" và "lòng vòng" khi mối tình tay ba giữa ba nhân vật chính ngày càng đi vào bế tắc và không có hồi kết. Nhất là khi phim dần đi đến những tập cuối cùng, nhiều người xem đã có những phản ứng tiêu cực vì họ quá thất vọng khi thấy những nhân vật mình yêu quý bỗng dưng thay đổi tính cách và trở nên luẩn quẩn, khó hiểu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2016 Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh VTV3 Thể loại:Chương trình truyền hình nhiều tập của VFC
Senecio heliopsis
Senecio heliopsis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hilliard & B.L.Burtt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Tham khảo
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1975
Nemoria winniae
Nemoria winniae là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nemoria
Spirotheca rivieri
Spirotheca rivieri là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Decne.) Ulbr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Micromus bellulus
Micromus bellulus là một loài côn trùng trong họ Hemerobiidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Perkins in Sharp miêu tả năm 1899.
Spirotheca rivieri
Liên kết ngoài
Thể loại:Spirotheca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914
John Arne Riise
John Arne Riise (phát âm tiếng Việt như là: Giôn Ác-nơ Ri-xê) tên đầy đủ là John Arne Semundseth Riise (sinh ngày 24 tháng 9 năm 1980 tại Ålesund, Na Uy) là một cựu cầu thủ bóng đá người Na Uy chơi ở vị trí hậu vệ cánh trái. Riise có thời kỳ huy hoàng khi chơi ở giải Premier League dưới màu áo của Liverpool trước khi chuyển sang Roma vào 2008.
Dưới màu áo của Liverpool
John Arne Riise là cầu thủ đầu tiên ký hợp đồng với Liverpool vào một ngày hè năm 2001, anh chuyển sang từ Monaco với giá là 4 triệu bảng Anh, lúc đó anh đang khoác áo đội U21 của Na Uy.
Ngay trận đầu tiên chơi cho Liverpool, anh đã ghi một bàn thắng đẹp trong trận tranh Siêu cúp với câu lạc bộ Bayern Munich. Trận đấu đó Liverpool đã thắng 3-2 và giành cúp. Sau đó anh cũng có một quả đá phạt đáng nhớ trận Liverpool thắng Manchester United 3-1 ngay tại Anfield.
Tổng cộng anh đã ghi 8 bàn ngay trong mùa giải đầu tiên anh chơi tại Anfield, trong đó có hai bàn trong trận Liverpool thắng 5-0 trước câu lạc bộ Ipswich Town trong ngày thi đấu cuối cùng của mùa giải.
Dù vậy anh cũng đã có những tháng ngày khó khăn khi 35 trận liền anh không khi được bàn thắng nào mùa giải 2003/04.
Tiếp đến Riise đã ký hợp đồng mới vào năm 2002 và sau đó anh gia hạn hợp đồng tới năm 2009. Nhưng sau trận thua Chelsea trong trận đấu ở Cúp C1 năm 2008, do sai lầm chết người của mình, anh đã phải ra đi.
Danh hiệu
Monaco
Liverpool
APOEL
Megapenthes obtusus
Megapenthes obtusus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1932.
Tham khảo
Thể loại:Megapenthes
Choisya neglecta
Choisya neglecta là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được C.H.Müll. mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Liên kết ngoài
Thể loại:Choisya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940
Pandanus poronaliva
Pandanus poronaliva là một loài thực vật có hoa trong họ Dứa dại. Loài này được B.C.Stone miêu tả khoa học đầu tiên năm 1966.
Tham khảo
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1966
Manavkuyu, Bayraklı
Manavkuyu là một xã thuộc huyện Bayraklı, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ.
Herbertus juniperoideus
Herbertus juniperoideus là một loài rêu tản trong họ Herbertaceae. Loài này được (Sw.) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1961.
Ochropleura juldussi
Ochropleura juldussi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ochropleura
Illice lycomorphodes
Illice lycomorphodes là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Illice
Quận Huntington, Indiana
Quận Huntington là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.
Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Molossus molossus
Molossus molossus là một loài động vật có vú trong họ Dơi thò đuôi, bộ Dơi. Loài này được Pallas mô tả năm 1766.
Liên kết ngoài
Thể loại:Molossus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1766 Thể loại:Động vật có vú Costa Rica Thể loại:Động vật có vú Puerto Rico
Apamea niveivenosa
Apamea niveivenosa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Northwest Territories và British Columbia tới Nova Scotia và adjacent các bang miền bắc ở Hoa Kỳ, phía nam ở phía tây đến Nevada và Colorado.
Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.
Ấu trùng ăn các loài Poa.
Chú thích
Thể loại:Apamea
Blascosancho
Blascosancho là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 132.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Ávila
Eclytus fabaceus
Eclytus fabaceus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eclytus
Gennep
Gennep là một đô thị và thành phố ở đông nam Hà Lan.
Các trung tâm dân cư
Aaldonk, Dam, De Looi, Diekendaal, Gennep, Heijen, Hekkens, Milsbeek, Ottersum, Smele, Ven-Zelderheide và Zelder.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị Limburg Hà Lan
Proelautobius medvedevi
Proelautobius medvedevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Legalov miêu tả khoa học năm 2007.
8587 Ruficollis
8587 Ruficollis (3078 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1960 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Moranopteris blepharidea
Moranopteris blepharidea là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Copel. R.Y. Hirai & J. Prado mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.
Liên kết ngoài
Thể loại:Moranopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2011
Trichostomum atrovirens
Trichostomum atrovirens là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Rehmann ex Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichostomum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Euryops gilfillanii
Euryops gilfillanii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Euryops Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906
Inconel
Inconel là sản phẩm thương hiệu đã được đăng ký của Special Metals Corporation (Tập đoàn Kim loại Đặc biệt) thuộc họ các hợp kim đặc biệt trên cơ sở niken austenit. Hợp kim Inconel được sử dụng đặc trưng trong trường hợp ở nhiệt độ cao. Trong tiếng Anh, nó luôn được gọi là Inco (đôi khi gọi là Inconel).
Đặc tính
Hợp kim Inconel là một vật liệu chịu được ăn mòn và oxy hóa trong môi trường làm việc khắc nghiệt. Khi bị nung nóng, Inconel trở nên vững chắc, và lớp oxide hình thành bảo vệ bề mặt khỏi các tác động môi trường. Inconel bền vững với một tầm nhiệt độ cao và rộng hơn nhiều so với các vật liệu như thép hay nhôm.
Ứng dụng
Hợp kim Inconel được ứng dụng trong hầu hết các động cơ phản lực của ngành hàng không và ngành vũ trụ. Các cánh quạt tua bin chịu được nhiệt độ cao mà không bị phá hủy cũng như bị ăn mòn trong môi trường khí thải. Ngoài ra, các thiết bị khác của lò nung cũng luôn phải sử dụng đến Inconel.
Tham khảo
Thể loại:Luyện kim Thể loại:Hợp kim của niken
Virar
Virar là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Địa lý
Virar có vị trí Nó có độ cao trung bình là 11 mét (36 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Virar có dân số 118.945 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Virar có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Virar, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Maharashtra
Virar
Megapenthes ochraceipennis
Megapenthes ochraceipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.
Donát Zsótér
Donát Zsótér (sinh 6 tháng 1 năm 1996 ở Szeged) là một cầu thủ bóng đá Hungary hiện tại thi đấu cho Újpest FC. Anh cũng là một phần của U-19 Hungary tại Giải bóng đá U-19 vô địch châu Âu 2014 và đội tuyển U-20 tại Giải bóng đá U-20 vô địch thế giới 2015.
Megapenthes ochraceipennis
Tham khảo
Thể loại:Megapenthes
Donát Zsótér
Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật theo các trận đấu đã diễn ra tính đến ngày 9 tháng 12 năm 2014.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Vận động viên Szeged Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hungary Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Hungary Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Fehérvár FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Szolnoki MÁV FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Dunaújváros PASE Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nemzeti Bajnokság I
Birgit Õigemeel
Birgit Õigemeel (sinh ngày 24 tháng 9 năm 1988 tại Kohila) là một nữ ca sĩ nhạc pop người Estonia.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1988 Thể loại:Nhạc sĩ Estonia Thể loại:Nữ ca sĩ Estonia Thể loại:Nữ ca sĩ pop Estonia Thể loại:Nữ diễn viên Estonia Thể loại:Nữ diễn viên kịch Estonia Thể loại:Người Rapla Thể loại:Ca sĩ tiếng Estonia Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người tham gia Eurovision Song Contest của Estonia Thể loại:Người tham gia Eurovision Song Contest 2013 Thể loại:Nữ ca sĩ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ ca sĩ thế kỷ 20
Quận Monroe, Indiana
Quận Monroe là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Quận có dân số vào khoảng 137,974.
Lịch sử
Quận Monroe được lập vào năm 1818 từ một số phần của Quận Orange. Quận được đặt tên theo James Monroe, tổng thống thứ 5 của Hoa Kỳ, người giữ vai trò này từ năm 1817 đến năm 1825.
Địa lý
Điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có tổng diện tích là 411,32 sqmi, với 394,51 sqmi (hay 95.91%) là đất và 16,81 sqmi (hay 4.09%) là nước.
Tham khảo
Thể loại:Quận của Indiana
Chlidanthus fragrans
Chlidanthus fragrans là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Herb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1821.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chlidanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1821
Melicope accedens
Melicope accedens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Blume) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Liên kết ngoài
Thể loại:Melicope Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994
Hilma Nicanor
Hilma Ndinelago Nicanor (sinh ngày 3 tháng 5 năm 1956 tại Vùng Oshana) là một chính trị gia người Namibia và nhà hoạt động phụ nữ. Năm 18 tuổi, cô gia nhập SWAPO và cánh quân sự của nó, Quân đội Giải phóng Nhân dân Namibia (PLAN) để đóng góp cho cuộc chiến giành độc lập của Namibia. Năm 2004, cô trở thành Ủy viên Hội đồng bầu cử đô thị Keetmanshoop và là một trong hai đại diện của Vùng ǁKara tại Hội đồng Quốc gia Namibia, thượng viện của đất nước. Từ năm 2011, Nicanor là Thứ trưởng Bộ Cựu chiến binh Namibia.
Lotodes plicatum
Lotodes plicatum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Delile) Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Hilma Nicanor
Nicanor hoàn thành trường học vào năm 1974 tại Martin Luther High ở Okombahe, và được giáo dục thêm ở Bulgaria.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1956
Lotodes plicatum
Liên kết ngoài
Thể loại:Lotodes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Glandularia tumidula
Glandularia tumidula là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được (L.M.Perry) Umber mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Glandularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Littorina sitkana
Littorina sitkana là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae. thumb|300 px|left|var. zonata Đây là loài đặc hữu của New Zealand quần đảo và surrounding.
Tham khảo
Thể loại:Littorina Thể loại:Động vật được mô tả năm 1846 Thể loại:Động vật chân bụng New Zealand Thể loại:Động vật thân mềm ăn được
Republic F-84 Thunderjet
Chiếc Republic F-84 Thunderjet là một máy bay tiêm kích-ném bom phản lực do Hoa Kỳ chế tạo. Bắt nguồn từ một đề xuất năm 1944 của Không lực Lục quân Hoa Kỳ về một kiểu máy bay tiêm kích bay ngày, chiếc F-84 bay lần đầu vào năm 1946. Mặc dù nó được đưa vào sử dụng năm 1947, Thunderjet chịu nhiều vấn đề về cấu trúc và động cơ đến nỗi một báo cáo năm 1948 của Không quân cho là nó không thể thực hiện bất kỳ khía cạnh nào của nhiệm vụ được dự định và đề nghị chấm dứt chương trình. Chiếc máy bay được xem là chưa sử dụng hoàn toàn cho đến phiên bản F-84D năm 1949 và thiết kế chỉ chín mùi ở phiên bản cuối F-84G được giới thiệu năm 1951. Đến năm 1954, kiểu Thunderjet cánh thẳng được bổ sung thêm các kiểu máy bay tiêm kích cánh xuôi F-84F Thunderstreak và máy bay trinh sát hình ảnh RF-84F Thunderflash.
Chiếc Thunderjet trở nên máy bay tấn công chủ lực của Không quân trong Chiến tranh Triều Tiên, thực hiện 86.408 phi vụ và phá hủy 60% các mục tiêu mặt đất trong cuộc chiến, cũng như là tám chiếc máy bay tiêm kích MiG Xô Viết. Trên phân nửa trong tổng số 7.524 chiếc F-84 được sản xuất phục vụ cho các nước thành viên khối NATO, và nó là kiểu máy bay đầu tiên bay cùng Đội thao diễn Thunderbirds của Không quân Mỹ. Bộ Chỉ huy Không quân Chiến lược sử dụng những chiếc F-84 Thunderjet từ năm 1948 đến 1957.
Thiết kế và phát triển
nhỏ|phải|Một chiếc F-84G tại căn cứ không quân Chaumont, Pháp, năm 1953 Năm 1944, nhà thiết kế chính của hãng Republic Aviation, Alexander Kartveli, bắt đầu làm việc trên một kiểu máy bay tiêm kích gắn động cơ turbo phản lực thay thế cho chiếc máy bay tiêm kích động cơ piston P-47 Thunderbolt. Những nỗ lực ban đầu nhằm tái thiết kế khung chiếc P-47 để gắn một động cơ phản lực tỏ ra không hiệu quả do mặt cắt ngang lớn của những kiểu động cơ turbo phản lực lực ép ly tâm đời đầu. Thay vào đó, Kartveli và nhóm của ông thiết kế một máy bay hoàn toàn mới với thân suôn thẳng bị chiếm phần lớn bởi một động cơ turbo phản lực nén theo trục, nhiên liệu được chứa trong những cánh thẳng khá dày. Vào ngày 11 tháng 9 năm 1944, Không lực Lục quân Hoa Kỳ phát hành bản Yêu cầu Hoạt động Tổng quát về một kiểu máy bay tiêm kích ban ngày đạt được tốc độ tối đa 966 km/h (521 knot, 600 mph), bán kính chiến đấu 1.135 km (612 nm, 705 mi), và trang bị sáu súng máy 12,7 mm (0,50 inch) hoặc bốn súng máy 15,2 mm (0,60 inch). Thêm vào đó, máy bay mới sẽ sử dụng kiểu động cơ turbo phản lực General Electric TG-180 nén theo trục vốn sẽ được sản xuất dưới tên gọi Allison J35. Ngày 11 tháng 11 năm 1944, Republic nhận được hợp đồng chế tạo ba chiếc nguyên mẫu của kiểu máy bay mới XP-84.
Vì kiểu thiết kế tỏ ra có triển vọng về tính năng bay vượt hơn chiếc P-80 Shooting Star, và vì Republic đã có kinh nghiệm sâu rộng trong việc chế tạo máy bay tiêm kích một chỗ ngồi, không có cuộc cạnh tranh nào được đưa ra trong hợp đồng này. Cái tên Thunderjet được chọn nhằm tiếp nối truyền thống của Republic Aviation khởi sự với chiếc P-47 (Thunderbolt) đồng thời nhấn mạnh đến phương thức động lực mới. Vào ngày 4 tháng 1 năm 1945, ngay cả trước khi chiếc máy bay cất cánh, Không lực Mỹ mở rộng đơn đặt hàng lên 25 chiếc YP-84A để thử nghiệm hoạt động thực tế và 75 chiếc P-84B sản xuất hằng loạt (sau này đổi lại thành 15 chiếc YP-84A và 85 chiếc P-84B). Trong lúc đó, thử nghiệm trong hầm gió bởi NACA (Ủy ban Tư vấn Hàng không Quốc gia) cho thấy có sự mất ổn định dọc và oằn cánh ổn định ngang ở tốc độ cao. Mối lo ngại về trọng lượng của chiếc máy bay, một mối quan tâm lớn do lực đẩy yếu của các động cơ phản lực đời đầu, nhanh chóng trỗi lên đến mức Không lực phải đặt ra một giới hạn trọng lượng tối đa là 6.078 kg (13.400 lb). Những kết quả khi thử nghiệm sơ khởi được tích hợp vào chiếc nguyên mẫu thứ ba, đặt tên là XP-84A, được trang bị động cơ J35-GE-15 mạnh mẽ hơn với lực đẩy 4.000 lbf (17,8 kN).
Chiếc nguyên mẫu đầu tiên XP-84 được chuyển đến Căn cứ Không lực Muroc (ngày nay là Căn cứ Không quân Edwards) nơi nó bay chuyến bay đầu tiên vào ngày 28 tháng 2 năm 1946 do Thiếu tá William A. Lien điều khiển. Nó được tiếp nối bằng chiếc nguyên mẫu thứ hai vào tháng 8, cả hai được trang bị động cơ J35-GE-7 có công suất lực đẩy 3.745 lb (16,66 kN). 15 chiếc tiền sản xuất YP-84A được chuyển đến Căn cứ Không lực Patterson (ngày nay là Căn cứ Không quân Wright-Patterson) để thử nghiệm hoạt động thực tế. Chúng khác kiểu XP-84 là được nâng cấp động cơ J35-A-15, trang bị sáu súng máy M2 Browning 12,7 mm (0,50 inch), bốn khẩu trước mũi và một khẩu trên mỗi gốc cánh, và thùng nhiên liệu phụ được bố trí trên đầu chót cánh chứa được 870 L (226 US gallon) mỗi cái. Do sự trì hoãn trong việc chuyển giao các động cơ phản lực và việc sản xuất XP-84A, chiếc Thunderjet chỉ trải qua những cuộc bay thử nghiệm giới hạn vào thời gian những chiếc P-84B sản xuất hằng loạt bắt đầu lăn bánh ra khỏi dây chuyền sản xuất năm 1947. Đặc biệt, ảnh hưởng của các thùng nhiên liệu phụ trên đầu chót cánh đến việc điều khiển bay đã không được nghiên cứu cẩn thận đã gây ra một số sự cố sau này.
Tiếp theo sau sự thành lập Không quân Hoa Kỳ năm 1947, hạng máy bay Pursuit (cường kích) được thay thế bằng hạng máy bay Fighter (chiến đấu), và chiếc P-84 trở thành F-84.
F-84 được bố trí đến Phi đoàn Tiêm kích 27, Phi đoàn Tiêm kích Hộ tống 27, Phi đoàn Tiêm kích Chiến lược 27, Phi đoàn Tiêm kích Hộ tống 31, Phi đoàn Tiêm kích 127, Phi đoàn Tiêm kích Hộ tống 127, Phi đoàn Tiêm kích Chiến lược 127, Phi đoàn Tiêm kích Chiến lược 407 và Phi đoàn Tiêm kích Chiến lược 506 thuộc Bộ chỉ huy Không quân Chiến lược từ năm 1947 đến năm 1958.
Lịch sử hoạt động
Chiếc F-84B, vốn khác biệt chiếc YP-84A chỉ ở chỗ có súng máy M3 bắn nhanh hơn, được đưa vào hoạt động với Không đoàn Tiêm kích 14 tại Căn cứ Không quân Dow, Bangor, Maine vào tháng 12 năm 1947. Lập tức phải áp dụng các giới hạn khi bay, giới hạn tốc độ tối đa xuống Mach 0,8 do hiện tượng đảo lộn trong điều khiển, và giới hạn gia tốc tối đa đến 5,5 G vì những tổn hại đến lớp vỏ thân máy bay. Vấn đề càng tồi tệ hơn khi thiếu hụt phụ tùng thay thế và khó khăn khi bảo trì làm cho chiếc máy bay được gán tên lóng "Mechanic's Nightmare" (Ác mộng của cơ khí). Vào ngày 24 tháng 5 năm 1948, cả đội máy bay F-84B phải dừng bay do các hỏng hóc vì cấu trúc.
Một cuộc điều tra toàn bộ chương trình F-84 năm 1948 khám phá ra rằng không có chiếc nào trong số máy bay F-84B hay F-84C có thể xem là hoạt động được hay có khả năng thực hiện các nhiệm vụ dự định dành cho nó. Chương trình Thunderjet được cứu thoát khỏi hủy bỏ nhờ thực tế là kiểu F-84D, vốn đang được sản xuất, đã khắc phục thỏa mãn các lỗi chính. Một cuộc so sánh cạnh tranh với chiếc F-80 cho thấy rằng trong khi chiếc Shooting Star có đường băng cất cánh ngắn hơn, tốc độ lên cao ở độ cao thấp tốt hơn và độ cơ động xuất sắc, chiếc F-84 lại có thể mang một tải trọng chiến đấu nặng hơn, nhanh hơn, tính năng bay ở tầm cao tốt hơn và tầm bay xa hơn. Như là một biện pháp tạm thời, Không quân Mỹ vào năm 1949 chi tiêu 8 triệu Đô la Mỹ để thực hiện nâng cấp 100 chiếc F-84B đang có, chủ yếu là gia cố lại cánh. Cho dù có những cải tiến trong kết quả, những chiếc F-84B vẫn bị rút khỏi hoạt động thường trực vào năm 1952.
Phiên bản F-84C sử dụng loại động cơ J35-A-13 có độ tin cậy khá hơn phần nào và một vài tinh chỉnh cơ khí. Vì gần như tương tự với phiên bản F-84B, phiên bản C chịu đựng mọi khiếm khuyết giống nhau và phải trải qua chương trình nâng cấp cấu trúc tương tự vào năm 1949. Mọi chiếc F-84C được rút khỏi hoạt động thường trực vào năm 1952.
Những cải tiến về cấu trúc được tích hợp tại nhà máy trên phiên bản F-84D và được đưa ra sử dụng vào năm 1949. Cánh được bọc bằng lớp vỏ nhôm dày hơn, hộ thống nhiên liệu được ôn đới hóa và có khả năng sử dụng loại nhiên liệu JP-4, và trang bị động cơ mạnh hơn J35-A-17 với lực đẩy 5.000 lbf (22,24 kN). Người ta khám phá ra rằng những thùng nhiên liệu phụ ở đầu chót cánh chưa được thử nghiệm đã góp phần vào việc hư hỏng cấu trúc cánh do gây nên lực xoắn đáng kể khi cơ động với gia tốc G cao. Để sửa chữa điểm này, những vây nhỏ hình tam giác được thêm vào phía ngoài các thùng nhiên liệu. Chiếc F-84D được rút ra khỏi hoạt động thường trực của Không quân vào năm 1952 và ra khỏi lực lượng Không lực Vệ binh Quốc gia năm 1957.
Phiên bản Thunderjet hiệu quả và có đầy đủ khả năng đầu tiên là kiểu F-84E được đưa vào hoạt động từ năm 1949. Chiếc máy bay được trang bị động cơ J35-A-17, cánh được gia cố thêm nữa, thân được kéo dài thêm 30 cm (12 inch) phía trước cánh và 76 mm (3 inch) phía sau cánh để mở rộng buồng lái và khoang chứa thiết bị điện tử, một bộ ngắm vũ khí A-1C với radar APG-30 và khả năng mang thêm một cặp thùng nhiên liệu phụ 871 L (230 US gallon) ở đế bên dưới cánh. Cải tiến cuối cùng đã giúp tăng tầm bán kính chiến đấu từ 1.370 lên 1.610 km (740 lên 870 hải lý, 850 lên 1.000 dặm). Nhưng cho dù có các cải tiến đó, thời gian hoạt động thường trực của nó vẫn kém, chỉ đạt phân nửa số máy bay hoạt động trong mọi thời điểm. Điều này chủ yếu là do việc thiếu hụt trầm trọng phụ tùng cho động cơ Allison. Người ta đã hy vọng là chiếc F-84E sẽ bay 25 giờ mỗi tháng, tích lũy được 100 giờ bay trước khi đại tu động cơ. Thực tế hoạt động trong Chiến tranh Triều Tiên và khi được bố trí tại Khối NATO nhanh chóng vượt quá mức khả năng cung ứng và khả năng sản xuất động cơ mới của Allison. Chiếc F-84E được rút khỏi hoạt động của Không quân vào năm 1956, và nán lại với các đơn vị Không lực Vệ binh Quốc gia cho đến năm 1959.
Phiên bản F-84 cánh thẳng cuối cùng là kiểu F-84G được đưa vào hoạt động từ năm 1951. Chiếc máy bay được trang bị một vòi tiếp nhiên liệu trên không nơi cánh trái, hệ thống lái tự động, hệ thống hạ cánh tự động bằng công cụ, động cơ J35-A-29 với lực đẩy 5.560 lbf (24,73 kN), và khả năng mang được một bom nguyên tử Mark 7. Chiếc F-84G được rút khỏi hoạt động của Không quân vào giữa những năm 1960.
Lái chiếc Thunderjet
Tiêu biểu cho đa số những máy bay phản lực đời đầu, tính năng bay lúc cất cánh của chiếc Thunderjet khá kém cõi. Trong khí hậu nóng bức mùa Hè ở Triều Tiên và một tải trọng chiến đấu đầy đủ, chiếc máy bay thường đòi hỏi khoảng đường băng dài đến 3.050 m (10.000 ft.) để cất cánh cho dù đã có các rocket đẩy RATO hỗ trợ (mang theo hai hoặc bốn rocket, mỗi chiếc cung cấp một lực đẩy bổ sung là 1.000 lbf (4,45 kN) trong vòng 14 giây). Ngoại trừ chiếc máy bay dẫn đầu, những chiếc khác có tầm nhìn bị che chắn do khói dày đặc phát ra từ những rocket này. Những chiếc F-84 đầu tiên phải cất cánh ở tốc độ 260 km/h (140 knots, 160 mph) với cần điều khiển kéo hết về phía sau, và hạ cánh cũng với tốc độ tương đương như vậy. Để so sánh, chiếc P-51 Mustang hạ cánh ở tốc độ khoảng 190 km/h (100 knots, 120 mph). Cho dù có tốc độ hạ cánh khá cao, chiếc Thunderjet có thể bay dễ dàng bằng công cụ và gió ngang không phải là một vấn đề.
Nhờ vào kiểu cánh ngang và dày, chiếc Thunderjet có được đặc tính khí động học khá tốt và có thể dễ dàng đạt được tốc độ giới hạn Mach 0,82 khi động cơ hoạt động toàn phần ở cao độ thấp. Chiếc máy bay có đủ lực đẩy để có thể bay nhanh hơn, nhưng vượt quá tốc độ giới hạn trên ở cao độ thấp gây hậu quả góc mũi khá mạnh và hỏng cấu trúc có thể gây gảy cánh. Ở độ cao trên 4.600 m (15.000 ft.), chiếc F-84 có thể bay nhanh hơn, nhưng phải trả giá là bị dập dềnh nghiêm trọng. May mắn là, tốc độ bay cho phép điều khiển dễ dàng để thực hiện ném bom bổ nhào từ độ cao 3.000 m (10.000 ft). Giới hạn tốc độ tối đa tỏ ra khá bất tiện khi đối đầu cùng những chiếc máy bay Mikoyan-Gurevich MiG-15 Xô Viết tại Triều Tiên. Bay chậm hơn những chiếc MiG, F-84 lại không thể quay vòng gắt khi chỉ chịu được áp lực gia tốc tức thời tối đa là 3G, rồi sau đó chịu mất tốc độ khá nhanh. Một phi công F-84E từng bắn hạ được hai chiếc máy bay MiG đã ghi được chiến công thứ hai của mình bằng cách lái máy bay của mình vào thế ngóc mũi có chủ định. Những chiếc MiG theo đuổi anh ta đã không thể bắt kịp kiểu cơ động mạnh bạo này và một chiếc đã bị rơi xuống đất. May mắn cho viên phi công là chiếc máy bay không bị vỡ ra nhưng khung máy bay bị hư hại nặng nề. Chiếc F-84 là một bệ súng vững chắc và hệ thống máy tính ngắm đã hỗ trợ cho việc ném bom và bắn chính xác. Phi công thường tán dương chiếc máy bay của Republic về tính vững chắc đã trở thành huyền thoại.
Phi công đặt tên lóng cho chiếc Thunderjet là "The Lead Sled." Nó cũng còn được gọi bằng những cái tên khác như "The Iron Crowbar," "a hole sucking air," "The Hog " ("The Groundhog"), và "The World's Fastest Tricycle" (chiếc ba bánh nhanh nhất thế giới) như là chứng cứ cho đường lăn cất cánh quá dài.
Chiến tranh Triều Tiên
Chiếc Thunderjet có thành tích hoạt động nổi bật trong Chiến tranh Triều Tiên. Cho dù phiên bản F-84B và F-84C không thể bố trí được vì động cơ J35 của chúng có tuổi thọ hoạt động chỉ được 40 giờ, phiên bản F-84D và F-84E được đưa vào chiến đấu tại Liên đội Tiêm kích Hộ tống 27 vào ngày 7 tháng 12 năm 1950. Ban đầu chiếc máy bay được giao phó vai trò hộ tống những chiếc máy bay ném bom B-29 Superfortress. Chiến công không chiến đầu tiên của chiếc Thunderjet được ghi vào ngày 21 tháng 1 năm 1951 với giá phải trả là hai chiếc F-84 bị mất. Chiếc F-84 thuộc về một thế hệ tụt hậu so với kiểu máy bay cánh xuôi Xô Viết Mikoyan-Gurevich MiG-15 và bị nó qua mặt, đặc biệt là khi những chiếc MiG này được phi công Liên Xô cầm lái, và nhiệm vụ đối đầu những chiếc MiG này được nhanh chóng chuyển cho những chiếc F-86 Sabre. Giống như chiếc tiền nhiệm P-47 nổi tiếng, F-84 được chuyển sang vai trò can thiệp tầm thấp mà nó hoạt động nổi trội hơn.
Chiếc F-84 đã bay tổng cộng 86.408 phi vụ, ném 50.427 tấn (111.171.000 lb) bom và 5.560 tấn (12.258.000 lb) bom napalm. Không quân Hoa Kỳ ghi nhận F-84 đã chịu trách nhiệm đến 60% các mục tiêu mặt đất bị tiêu diệt trong cuộc chiến. Hoạt động đáng kể nhất của F-84 là cuộc tấn công đập Sui-ho năm 1952. Trong cuộc chiến này, F-84 trở thành máy bay tiêm kích Hoa Kỳ đầu tiên áp dụng tiếp nhiên liệu trên không. Trong không chiến, phi công F-84 bắn rơi được tám máy bay MiG-15 nhưng bị thiệt hại đến 64 máy bay. Có tổng cộng 335 máy bay bị mất thuộc các phiên bản F-84D, E và G.
Các thành tích đáng kể
Đến giữa những năm 1960, chiếc F-84/F-84F được thay thế bởi F-100 Super Sabre và kiểu RF-84F được thay bằng RF-101 Voodoo tại các đơn vị Không quân Hoa Kỳ, được chuyển xuống các nhiệm vụ trong Không lực Vệ binh Quốc gia. Chiếc F-84F Thunderflash cuối cùng nghỉ hưu khỏi lực lượng Vệ binh Quốc gia vào năm 1971. Ba chiếc RF-84F của Không quân Hy Lạp nghỉ hưu vào năm 1991 là những chiếc F-84 hoạt động cuối cùng.
Các nước sử dụng
nhỏ|F-84 Thunderjet của [[Không quân Bồ Đào Nha.]]
Đặc điểm kỹ thuật (F-84G Thunderjet)
thumb|F-84C Tham khảo: Encyclopedia of US Air Force Aircraft and Missile Systems
Danh sách liên quan
F-084 Thể loại:Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940 Thể loại:Máy bay trong Chiến tranh Triều Tiên Thể loại:Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ Thể loại:Máy bay cường kích Thể loại:Máy bay trinh sát Thể loại:Máy bay một động cơ Thể loại:Máy bay phản lực Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay một động cơ phản lực Thể loại:Máy bay cường kích Hoa Kỳ
Tế Nhĩ Cáp Lãng
Ông sinh ra trong gia tộc Ái Tân Giác La, là con trai thứ sáu của Thư Nhĩ Cáp Tề - em của người sáng lập ra nhà Thanh là Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Từ năm 1638 đến năm 1643, ông đã tham gia nhiều chiến dịch quân sự nhằm lật đổ nhà Minh. Sau khi Hoàng Thái Cực băng hà vào tháng 9 năm 1643, Tế Nhĩ Cáp Lãng trở thành một trong hai vị đồng Phụ chính vương trẻ tuổi của Thuận Trị Đế, song ông đã sớm nhường hầu hết quyền lực chính trị cho Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn vào tháng 10 năm 1644, và Đa Nhĩ Cổn cuối cùng đã loại bỏ ông ra khỏi vị trí phụ chính vào năm 1648 sau khi hạch tội ông từng ủng hộ Túc Thân vương Hào Cách. Sau khi Đa Nhĩ Cổn qua đời năm 1650, Tế Nhĩ Cáp Lãng đã dẫn đầu một nỗ lực nhằm làm thanh tẩy chính quyền của những người ủng hộ Đa Nhĩ Cổn. Từ đó đến khi mất, Tế Nhĩ Cáp Lãng trở thành một Hoàng thúc được nể trọng của Thuận Trị Đế, tôn gọi Thúc Hòa Thạc Trịnh Thân vương (叔和碩鄭親王).
Tế Nhĩ Cáp Lãng là một trong 10 vị Hòa Thạc Thân vương khi ấy. Sau khi qua đời, con trai Tế Độ được giữ nguyên tước vị Hòa Thạc Thân vương, nhưng lại đổi gọi thành Giản Thân vương, từ đó các hậu duệ của ông là Thiết mạo tử vương, tức vĩnh viễn được giữ nguyên tước vị khi thế tập.
Cuộc đời
Tế Nhĩ Cáp Lãng sinh ngày 2 tháng 10 (âm lịch) năm Vạn Lịch thứ 27, mẹ là Kế phi Ô Lạp Na Lạp thị, do đó là em cùng mẹ với A Mẫn. Khi Thư Nhĩ Cáp Tề mất, Tế Nhĩ Cáp Lãng được Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích nuôi trong cung, sơ phong Bối lặc.
Năm Thiên Mệnh thứ 10 (1624), Tế Nhĩ Cáp Lãng cùng Đài cát A Ba Thái xuất binh viện trợ Khoa Nhĩ Thấm vây công Sát Cáp Nhĩ, từ ấy lập nên quân công.
Năm thứ 11 (1625), ông có công đem quân đi chinh phạt Khách Nhĩ Khách Ba Lâm bộ và Trát Lỗ Đặc bộ.
Đại tướng Hậu Kim
Năm Thiên Thông nguyên niên (1627), Hoàng Thái Cực mệnh Bối lặc A Mẫn làm chủ soái, dẫn binh chinh phạt Triều Tiên, Nhạc Thác, Đỗ Độ và Tế Nhĩ Cáp Lãng cùng theo. Triều Tiên Nhân Tổ Lý Tông cầu hòa, các Bối lặc đồng ý đàm phán. A Mẫn muốn tiếp tục tấn công và Vương đô nhưng, nhưng Tế Nhĩ Cáp Lãng và Nhạc Thác đều cho rằng không thích hợp để tấn công, chỉ nên trú quân ở Bình Sơn. A Mẫn muốn cùng Đỗ Độ đóng quân đồn trú ở Triều Tiên, Đỗ Độ cũng không đồng ý. Sau đó, các Bối lặc bắt được Lý Giác - em trai của Lý Tông, buộc Lý Tông đầu hàng, đồng ý cống nạp. Hậu Kim kết minh với Triều Tiên mà không thông báo cho A Mẫn. Sau khi A Mẫn biết tin, lấy cớ mình không tham gia vào việc kết minh mà dung túng cho thuộc hạ tùy ý cướp bóc. Cuối cùng lấy việc các Bối lặc nhượng bộ, để Lý Giác kết minh với A Tế Cách mà kết thúc chiến sự, thu quân về triều.
Tháng 5, ông theo Hoàng Thái Cực tấn công nhà Minh, vây Cẩm Châu, lại cùng Mãng Cổ Nhĩ Thái đánh bại quân Minh. Lúc thu quân về Ninh Viễn thì đụng độ với Minh Tổng binh Mãn Quế, Tế Nhĩ Cáp Lãng dốc sức suất quân chiến đấu, đại bại quân Minh.
Năm thứ 2 (1628), tháng 5, ông cùng với Hào Cách đem quân đi thảo phạt Cố Đặc Tháp bố nang của Mông Cổ, thu phục dân chúng bộ lạc quy hàng.
Năm thứ 3 (1629), tháng 8, ông tiếp tục đem quân đi chinh phạt Cẩm Châu, Ninh Viễn, thiêu hủy tất cả lương thảo tích lũy ở những địa phương này. Tháng 10, Hoàng Thái Cực thống lĩnh đại quân từ Hồng Sơn khẩu tiến vào, Tế Nhĩ Cáp Lãng cùng với Nhạc Thác tấn công Đại An khẩu, đến nửa đêm thì phá được Thủy Môn mà tiến vào, đánh bại quân viện binh Mã Lan doanh của nhà Minh. Sáng hôm sau, quân Minh lập doanh trại trên núi, Tế Nhĩ Cáp Lãng mang quân đánh tới, thắng liền năm trận, thu phục được Mã Lang doanh, Mã Lan khẩu và Đại An khẩu. Ông tiếp tục dẫn quân dọc theo núi, một lần nữa đánh bại viện binh của quân Minh. Ông hội quân với đại quân ở Tuân Hóa, áp sát Kinh sư nhà Minh, hạ Thông Châu Trương Gia loan.phải|220px|nhỏ|Hiệu kỳ của Tương Lam kỳ, do Tế Nhĩ Cáp Lãng nắm giữ từ năm 1630.Năm thứ 4 (1630), tháng giêng, Tế Nhĩ Cáp Lãng theo Hoàng Thái Cực vây Vĩnh Bình, chém đầu phản tướng Lưu Hưng Tộ, bắt giữ em trai của ông ta là Lưu Hưng Hiền. Sau khi đánh hạ Vĩnh Bình, ông cùng với Tát Cáp Lân ở lại đóng giữ, tra sét thương khố, duyệt binh lính, bố trí quan lại, truyền hịch xuống Loan Châu và Thiên An. Tháng 3, A Mẫn thay thế ông đóng giữ Vĩnh Bình, ông dẫn quân về triều.
Tuy nhiên, trong thời gian A Mẫn đóng quân, quân Minh đã đến tập kích. A Mẫn không đánh trả được liền lệnh cho thuộc hạ bỏ thành mà chạy. Đến tháng 6, Hoàng Thái Cực phái Đỗ Độ đến hỗ trợ thì biết tin A Mẫn đã bỏ thành thì cực kỳ tức giận, lệnh lột bỏ tất các tước hiệu và u cấm A Mẫn, tất cả gia sản, điền sản và đầy tớ đều thuộc về Tế Nhĩ Cáp Lãng. Đồng thời, Hoàng Thái Cực cũng trao cho Tế Nhĩ Cáp Lãng quyền kiểm soát Tương Lam kỳ - kỳ nằm dưới quyền chỉ huy của A Mẫn trước đó. Từ đó, Tế Nhĩ Cáp Lãng là một trong [Tứ đại Bối lặc] của Hậu Kim, ba người khác là Đại Thiện, Mãng Cổ Nhĩ Thái, và Hoàng Thái Cực.
Năm thứ 5 (1632), tháng 7, nhà Thanh phỏng theo nhà Minh thiết lập Lục bộ, Tế Nhĩ Cáp Lãng được giao chưởng quản Hình bộ. Cùng năm, ông tham gia trận Đại Lăng Hà.
Năm thứ 6 (1633), tháng 5, ông theo đại quân chinh phạt Sát Cáp Nhĩ, đến Quy Hóa thành, thu phục hơn ngàn người.
Thân vương nhà Thanh
Năm Sùng Đức nguyên niên (1636), ông được ban tước hiệu Trịnh Thân vương (鄭親王).
Năm thứ 3 (1638), ông đem quân tấn công Ninh Viễn, quân Minh không dám ra khỏi thành. Ông tiếp tục đem quân tấn công Mô Long quan và năm dặm Bảo đồn đài.
Năm thứ 4 (1639), tháng 5, ông liên tiếp đánh hạ Cẩm Châu, Tùng Sơn, bắt giữ hơn hai ngàn người.
Năm thứ 5 (1640), tháng 3, ông cùng Dự Thân vương Đa Đạc suất quân đội chỉnh đốn thành Nghĩa Châu, trú binh đồn điền, lại tập kích quấy nhiễu quân Minh bên ngoài Sơn Hải Quan, làm Minh triều không thể trồng trọt. Tháng 5, Hoàng Thái Cực đến xem. Mông Cổ Đa La Đặc bộ Tô Ban Đại từng phụ thuộc Minh triều lại quy hàng Đại Thanh, Hoàng Thái Cực mệnh ông cùng Đa Đạc suất binh nghênh tiếp, lúc đi qua Hạnh Sơn - Cẩm Châu, quân Minh đuổi theo bị Tế Nhĩ Cáp Lãng đánh bại. Sau, ông được ban thưởng một con ngựa tốt ngự dụng.
Tháng 9, vây Cẩm Châu - một thành quan trọng của quân Minh ở Liêu Đông, bố trí mai phục ở thành nam, địch không dám tiến, ông liền đem quân đánh thẳng đến, hạ gục hoàn toàn.
Tuyến đường sắt Darjeeling Himalaya
Tuyến đường sắt Darjeeling Himalaya viết tắt là DHR hoặc Toy Train là một tuyến đường sắt khổ hẹp 2 ft (610 mm) kết nối New Jalpaiguri với Darjeeling thuộc tiểu bang Tây Bengal, Ấn Độ. Được xây dựng từ năm 1879 đến 1881, tuyến đường sắt dài 88 km, di chuyển tại khu vực có đô cao từ 100 m so với mực nước biển tại New Jalpaiguri cho đến 2200 m tại Darjeeling. Chính vì vậy, tuyến đường sắt này phải sử dụng 6 đường gấp chữ Z, 5 vòng lặp và 3 vòng tròn xoắn ốc để lên được vùng núi cao đó. Có bốn đầu máy diesel cung cấp dịch vụ theo lịch trình với các chuyến tàu du lịch hàng ngày từ Darjeeling đến Ghum, ga đường sắt cao nhất Ấn Độ, và Red Panda từ Darjeeling đến Kurseong. Đặc biệt, những người đam mê đầu máy hơi nước có thể được đi trên Đầu máy xe lửa hơi nước lớp B DHR cổ điển của Anh. Trụ sở chính của tuyến đường sắt nằm tại Kurseong.
Tế Nhĩ Cáp Lãng
Thân vương nhà Thanh
Năm thứ 6 (1641), tháng 3, tiếp tục bao vây Cẩm Châu, ông cho thiết lập tám quân doanh, đào hào sâu, vây khốn quân Tổ Đại Thọ.
Tuyến đường sắt Darjeeling Himalaya
Vào ngày 2 tháng 12 năm 1999, UNESCO đã công nhận Tuyến đường sắt Darjeeling Himalaya là một Di sản thế giới. Hai tuyến đường sắt khác sau đó được bổ sung thêm vào năm 2005 và 2008 và gọi chung thành Hệ thống đường sắt trên núi của Ấn Độ
Lịch sử
Căn cứ Siliguri tại chân dãy Himalaya được nối với Calcutta bằng một tuyến đường sắt đo mét vào năm 1878. Giữa Siliguri và Darjeeling, dịch vụ đi lại chỉ là bằng xe ngựa Tanga trên đường Hill Cart ngày nay. Franklin Prestage lúc bấy giờ là một người đại diện của Đường sắt Đông Bengal đã tiếp cận chính phủ với một đề xuất xây dựng tuyến đường sắt hơi nước từ Siliguri đến Darjeeling. Ashley Eden lúc đó là phó thống đốc bang Bengal đã thành lập một ủy ban để đánh giá tính khả thi của dự án. Đề xuất được chấp nhận vào năm 1879 sau một báo cáo tích cực của ủy ban, và quá trình xây dựng diễn ra ngay trong năm đó.
Tế Nhĩ Cáp Lãng
Thân vương nhà Thanh
Năm thứ 7 (1642), tháng 4, thành Cẩm Châu đầu hàng sau hơn một năm kháng cự.
Tuyến đường sắt Darjeeling Himalaya
Lịch sử
Gillanders, Arbuthnot and Company được thuê để xây dựng tuyến đường sắt. Tháng 3 năm 1880, đoạn đường đến Tindharia và Robert Bulwer-Lytton là toàn quyền Ấn Độ đầu tiên đến Darjeeling, đi trên tàu tới Tindharia. Đoạn đường từ Siliguri đến Kurseong mở vào ngày 23 tháng 8 năm 1880 và từ Siliguri đến Darjeeling mở vào ngày 4 tháng 7 năm 1881. Tên của công ty đổi thành Công ty Đường sắt Darjeeling.
Tế Nhĩ Cáp Lãng
Đồng phụ chính và truất quyền
Năm Sùng Đức thứ 8 (1643), ngày 9 tháng 8 (tức ngày 21 tháng 9 dương), Hoàng Thái Cực qua đời ở Thịnh Kinh.
Tuyến đường sắt Darjeeling Himalaya
Lịch sử
Mặc dù đường sắt ban đầu đi theo đường Hill Cart, nhưng con đường có độ dốc lớn hơn nhiều so với khả năng di chuyển ở một số đoạn của đầu máy. Năm 1882, bốn vòng lặp và bốn đường gấp khúc chữ Z đã được xây dựng giữa Sukna và Gayabari để giảm bớt độ dốc. Tuyến đường sắt được kéo dài thêm một phần tư dặm đến khu chợ Darjeeling vào năm 1886.ref name=DHRofc/> Nhà ga Darjeeling được cải tạo vào năm 1891 và Kurseong có một nhà ga điều hành và kho chứa mới vào năm 1896, nhưng tuyến đường sắt bị ảnh hưởng bởi một trận động đất năm 1897 và một trận lốc xoáy lớn vào năm 1899.
Tế Nhĩ Cáp Lãng
Đồng phụ chính và truất quyền
Vào thời điểm qua đời, Hoàng Thái Cực không có để lại di chúc truyền vị, nên nội bộ Đại Thanh xảy ra chuyện tranh quyền. Người có thế lực nhất, là Túc Thân vương Hào Cách, con trưởng của Hoàng Thái Cực. Người có thế lực không kém, chính là Duệ Thân vương Đa Nhĩ Cổn - em trai Hoàng Thái Cực. Trong khi các đại thần của Tương Hoàng kỳ cùng Chính Hoàng kỳ cố gắng ủng hộ Hào Cách, thì Đa Nhĩ Cổn cùng A Tế Cách và em trai Đa Đạc duy trì sự cạnh tranh, do cả 3 có được sự ủng hộ của Chính Bạch kỳ và Tương Bạch kỳ. Hai bên phát sinh đối lập gay gắt, giương cung bạt kiếm. Tế Nhĩ Cáp Lãng tuy cũng có vị trí quan trọng, nắm giữ Tương Lam kỳ, song luôn hành xử cẩn thận, dĩ hòa vi quý, nhưng có một sự thật rằng ông lại có chiều hướng chọn Hào Cách. Khi ấy thực lực đôi bên giằng co nhau, Hào Cách bị Đa Nhĩ Cổn đánh bại bằng binh biến. Về phương diện kế thừa, Đa Nhĩ Cổn là em của Hoàng Thái Cực, nếu kế vị sẽ dẫn đến sự xáo trộn về thứ tự thừa kế, và nếu Đa Nhĩ Cổn kế vị vào lúc đó thì sẽ khiến nền chính trị xáo trộn thêm, do vậy Tế Nhĩ Cáp Lãng một lần nữa trì hoãn. Cuối cùng, Tế Nhĩ Cáp Lãng cùng Đại Thiện thương lượng, chủ trương chọn Phúc Lâm - con trai thứ 9 của Hoàng Thái Cực lên ngôi, tức Thuận Trị Đế. Do Hoàng đế còn nhỏ, Tế Nhĩ Cáp Lãng cùng Đa Nhĩ Cổn được quyền Phụ chính đại thần.