cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loài
Tuyệt chủng
Một loài gọi là tuyệt chủng khi cá thể cuối cùng của loài đó chết, nhưng loài đó cũng có thể đã tuyệt chủng về chức năng từ trước đó. Ước tính hơn 99% tất cả các loài từng sống trên Trái Đất (khoảng 5 tỷ loài) hiện đã tuyệt chủng. Có nhiều loài tuyệt chủng hàng loạt như ở cuối kỷ Ordovic, Devon, Permi, Tam Điệp và Phấn Trắng. Tuyệt chủng hàng loạt do nhiều nguyên nhân khác nhau như núi lửa hoạt động, biến đổi khí hậu, thay đổi hóa học trong khí quyển và đại dương, từ đó ảnh hưởng lớn đến sinh thái, khí quyển, bề mặt đất và nước trên Trái Đất. Một hình thức tuyệt chủng khác là hiện tượng đồng hóa loài thông qua lai tạo với loài khác, kết quả phát sinh gọi là loài chuyển dịch (compilospecies).
Ý nghĩa thực tiễn
Các nhà sinh vật học và nhà bảo tồn cần phân loại và nhận diện sinh vật trong lĩnh vực chuyên môn tương ứng. Khó khăn khi xếp các cá thể vào một loài theo cách chuẩn xác tạo ra nguy cơ không hợp lệ cho kết quả nghiên cứu, ví dụ như phép đo mức độ phong phú của một loài trong nghiên cứu hệ sinh thái. Các khảo sát dùng khái niệm loài phát sinh chủng loại cho kết quả số loài nhiều hơn 48%, cũng như quần thể và phạm vi nhỏ hơn khi áp dụng khái niệm khác. Điều này được gọi là "lạm phát phân loại", có thể tạo ra thay đổi hình thức sai lệch về số lượng các loài có nguy cơ tuyệt chủng, từ đó dẫn đến khó khăn về vấn đề chính trị và thực tiễn. Một số nhà quan sát cho rằng tồn tại mâu thuẫn cố hữu giữa mong muốn thấu hiểu các quá trình hình thành loài với nhu cầu nhận diện và xếp loại.
Luật bảo tồn tại nhiều quốc gia có những điều khoản đặc biệt nhằm ngăn ngừa các loài sinh vật bị tuyệt chủng. Với các loài lai, ví dụ lai giữa một loài được bảo vệ với một loài không được bảo vệ, đôi khi kéo theo xung đột cho các nhà lập pháp, chủ đất và nhà bảo tồn. Trường hợp kinh điển ở Bắc Mỹ có thể kể đến tranh cãi pháp lý đối với cú đốm phương bắc được bảo vệ lai với cú đốm California và cú lông sọc không được bảo vệ. Các lập luận cho rằng vấn đề loài thực ra tồn tại là do dùng nhiều khái niệm loài khác nhau, giải pháp là loại bỏ khái niệm loài và tất cả thứ bậc phân loại khác, thay vào đó sử dụng nhóm đơn ngành không có thứ bậc. Lập luận tiếp theo là vì các loài không so sánh được với nhau, nên việc đếm số loài không nói lên đa dạng sinh học; từ đó đề xuất các cách thức về đa dạng sinh học phát sinh loài để thay thế.
Cổ điển
Trong Sinh vật học, Aristoteles dùng thuật ngữ γένος (génos) để gọi phân loại giống như lớp (ví dụ Chim hay Cá, và εἶδος (eidos) cho dạng nằm trong γένος như sếu, đại bàng, quạ hay sẻ. Các thuật ngữ này được dịch tương ứng sang chữ Latinh là genus và species nhưng không mang ý nghĩa phân loại Linnaeus đang dùng, ngày nay chim là một lớp, sếu là một họ còn quạ là một chi. Các γένος phân loại riêng rẽ nhờ vào thuộc tính; như chim thì có lông vũ, mỏ, cánh, máu nóng và đẻ trứng vỏ cứng. Còn εἶδος thì phân biệt nhờ các đặc điểm chung toàn bộ cá thể, con non thừa hưởng các biến thể từ cha mẹ. Aristoteles tin rằng tất cả γένος là khác biệt và không biến đổi. Cách tiếp cận của ông vẫn ảnh hưởng cho đến thời Phục Hưng.
Loài cố định
"Với tôi, không có tiêu chí nào xác định loài chắc chắn hơn là những đặc điểm phân biệt tự chúng duy trì khi nhân giống từ hạt. Do đó, khi các cá thể hay loài xuất hiện biến thể, nếu chúng sinh ra ra từ hạt của một và cùng một loài thực vật, thì đó là những biến thể ngẫu nhiên và không dùng để phân biệt loài. Tương tự như vậy, các loài động vật khác biệt cũng lưu giữ sự khác biệt loài đó mãi mãi; một loài không bao giờ sinh ra từ hạt giống loài khác và ngược lại."
upright|thumb|[[Carl Linnaeus tạo ra hệ thống danh pháp hai phần để đặt tên loài]] Vào thế kỷ 18, nhà khoa học Thụy Điển Carl Linnaeus phân loại sinh vật theo các đặc điểm cơ thể chung chứ không chỉ dựa trên sự khác biệt. Ông đưa ra ý tưởng về một trật tự phân loại học dựa trên các đặc điểm có thể quan sát được và nhằm phản ánh những mối quan hệ tự nhiên. Tuy nhiên vào thời điểm đó, niềm tin phổ biến vẫn cho rằng dù ngoại hình giống nhau thế nào chăng nữa thì cũng không hề có mối liên hệ hữu cơ nào giữa các loài. Quan điểm này bị ảnh hưởng từ nền giáo dục học thuật và tôn giáo châu Âu hằn sâu tư tưởng Thượng Đế sắp xếp cõi sinh vật, tạo thành phân loại Aristoteles gọi là scala naturae hay nấc thang tạo vật. Nhưng dù loài có cố định hay không thì scala (thang) cho thấy hàm ý phát triển đi lên.
Đột biến
Khi xem xét bằng chứng về sự lai tạo, Linnaeus nhận ra rằng các loài không cố định và có thể thay đổi. Tuy vậy, ông không cho rằng các loài mới có thể phát sinh mà duy trì quan điểm loài được cố định theo thiết kế thiên thượng thì có thể thay đổi thông qua lai hóa hoặc thích nghi. Đến thế kỷ 19, các nhà tự nhiên học hiểu rằng các loài có thể thay đổi hình dạng theo thời gian và lịch sử trái đất đủ dài cho những biến đổi lớn. Trong tác phẩm Philosophie Zoologique (Triết học Động vật học) năm 1809, Jean-Baptiste Lamarck đã mô tả sự chuyển đổi loài, đề xuất rằng một loài có thể thay đổi theo thời gian, khác biệt hoàn toàn với tư tưởng Aristoteles.
Năm 1859, Charles Darwin và Alfred Russel Wallace đưa ra học thuyết về tiến hóa và hình thành loài mới. Darwin cho rằng các quần thể đã tiến hóa chứ không phải các cá thể, bằng chọn lọc tự nhiên tạo ra biến thể tự nhiên giữa các cá thể. Điều này đòi hỏi định nghĩa loài mới. Với kết luận loài về hình thức là ý tưởng, tạm thời hữu ích để định danh các nhóm cá thể tương tác với nhau, ông viết:
"Tôi coi thuật ngữ loài là thứ không chuẩn được đưa vì thuận tiện cho nhóm tập hợp cá thể gần giống nhau... Về cơ bản, nó không khác với từ đa dạng vốn được gán cho các dạng thức ít khác biệt hơn và biến đổi bất thường hơn. Khi so sánh khác biệt cá thể, đến lượt thuật ngữ đa dạng cũng lại được áp dụng tùy tiện, chỉ với mục đích thuận tiện."
Liên kết ngoài
Thể loại:Phân loại sinh học Thể loại:Danh pháp thực vật học Thể loại:Thuật ngữ sinh học Thể loại:Loài Thể loại:Khái niệm sinh học Thể loại:Danh pháp động vật học Thể loại:Phân loại thực vật
Urostachys spongiosus
Urostachys spongiosus là một loài thực vật có mạch trong Họ Thạch tùng. Loài này được (Nessel) Herter miêu tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Liên kết ngoài
Thể loại:Urostachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1949
Bão Paulette (2020)
Bão Paulette là cơn bão số 16 của mùa bão Bắc Đại Tây Dương.
Lịch sử khí tượng
Vào lúc 12:00 UTC ngày 30 tháng 8, Trung tâm Bão Quốc gia (NHC) bắt đầu theo dõi một cơn sóng nhiệt đới nằm trên Châu Phi để có thể phát triển sau khi nó di chuyển vào Đại Tây Dương. Đến 12:00 giờ UTC ngày 2 tháng 9, sóng nổi lên trên mặt nước, nơi nó bắt đầu hoạt động từ từ. Sóng hợp nhất với hai nhiễu động ở phía tây nam của nó lần lượt trong khoảng thời gian từ ngày 3-4 tháng 9 và ngày 5 tháng 9 và hình thành một vùng áp thấp rộng vào ngày 6 tháng 9, nhưng hoạt động đối lưu.
Vào lúc 15:00 UTC ngày 8 tháng 9,bão Paulette đạt cường độ đầu tiên với sức gió duy trì trong 1 phút là 65 dặm/giờ (100 km/h) với áp suất trung tâm tối thiểu là 995 mbars (29,39 inHg).
Chuẩn bị và tác động
Tác động của bão Paulette đã khiến chính phủ Bermuda ban hành cảnh báo bão nhiệt đới lúc 03:00 UTC vào ngày 12 tháng 9. Điều này đã được cảnh báo là xoáy thuận nhiệt đới và theo dõi bão lúc 09:00 UTC trước khi cảnh báo bão được đưa ra lúc 15:00 UTC. Nhiều trạm quan sát ở Bermuda bắt đầu báo cáo gió giật nhiệt đới-bão bắt đầu từ 23:00 giờ UTC vào ngày 13 tháng 9 với gió bão nhiệt đới duy trì đến ngay sau đó. Vào sáng sớm ngày 14 tháng 9, một cơn gió giật mạnh 117 dặm/giờ (189 km/h) đã được đo tại Trung tâm Hoạt động Hàng hải (MAROPS), ở độ cao 290 ft trên mực nước biển. Điều này xảy ra chỉ hơn một giờ sau khi sự cố mất điện trên toàn đảo ảnh hưởng đến toàn bộ Bermuda, bao gồm cả trung tâm vụ thời tiết Bermuda, chỉ còn dịch vụ điện thoại di động còn hoạt động. Điều này dẫn đến hơn 20.000 người mất dịch vụ điện.
Không có báo cáo về thương vong hoặc thiệt hại tài sản nghiêm trọng ở Bermuda nhưng một số cây cối và đường dây điện đã bị đổ trên khắp hòn đảo. Bất chấp cảnh báo của Cơ quan Thời tiết Quốc gia về nguy cơ nước chảy xiết cao, một người đàn ông 60 tuổi đã chết đuối khi đang bơi ở Lavallette, New Jersey sau khi vướng vào một cơn sóng dữ do cơn bão Paulette gây ra.
Tham khảo
Thể loại:Mùa bão Bắc Đại Tây Dương 2020
Nasséré
Nassere là một tổng thuộc Bam (tỉnh) ở tây bắc Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Nassere. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có tổng dân số 10.591 người.
Gonomyia teucheres
Tham khảo
Thể loại:Gonomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Công bộc của dân
Công bộc của dân hay đầy tớ của dân là một triết lý lãnh đạo trong đó trách nhiệm và nghĩa vụ của người lãnh đạo, hoặc mở rộng là của cán bộ, công chức, viên chức nhà nước, là phụng sự. Theo từ điển Hán Việt Thiều Chửu, công (公) có nghĩa của chung, bộc (僕) có nghĩa đầy tớ. Cụm từ "công bộc của dân" có thể được hiểu là "người đầy tớ chung của dân".
Lịch sử
Trên thế giới, khái niệm viên chức nhà nước là công bộc của dân (trong tiếng Anh là "servant of the people" có nguồn gốc từ tiếng Latinh "servus" có nghĩa là nô lệ) đã có từ rất lâu, trong quan niệm của người Mỹ, đạo Hồi. Khái niệm này có lẽ đã được bắt nguồn từ nền dân chủ đầu tiên - dân chủ Athena - tại Hy Lạp thời cổ đại.
Kautilya (hoặc còn viết là Chanakya hoặc Chanaka), nhà hiền triết Ấn Độ viết trong cuốn sách Arthashastra ("Luận về bổn phận" mà một số tác giả nước ngoài thường dịch là "Khoa học chính trị") của ông vào thế kỷ thứ 4 trước công nguyên:
Ở phương Đông, cách nay hơn hai ngàn năm, Khổng Tử đã viết trong Thiên "Thái Thệ" của "Kinh Thư":"Trời không có mắt có tai, dân nhìn tức là trời nhìn, dân nghe tức là trời nghe". Theo ý này, Mạnh Tử đã giảng giải "ý dân là ý trời" và từng đưa dân lên trước cả "xã tắc" và "vua": "dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh". . Liễu Tôn Nguyên thời nhà Đường mời rượu tiễn bạn là Tiết Tồn Nghĩa đi làm quan, khuyên rằng: "Phàm ra làm quan ở hạt nào, phải biết chức phận của mình là người làm việc cho dân, chứ không phải sai dân làm việc cho mình. Dân ở trong hạt đã chịu nộp thuế, để lấy tiền thuê quan giữ sự công bình cho dân, mà nay, ngán thay, thiên hạ ra làm quan, tiền thuế của dân thì biết lấy cả, còn công việc của dân thì trễ biếng, thường khi lại dụng tâm ăn cắp của dân nữa...".
Paraglenea transversefasciata
Paraglenea transversefasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Công bộc của dân
Lịch sử
Ở phương Tây, khái niệm "người lãnh đạo là người đầy tớ phục vụ" (Servant leadership) này được phổ biến đầu tiên qua sự truyền bá của đạo Thiên Chúa giáo. Trong Tân Ước có viết:
Nhà công nghiệp Mỹ Rockefeller cũng nói, và câu văn này được khắc tại Rockfeller Centre:
Paraglenea transversefasciata
Tham khảo
Thể loại:Paraglenea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1952
Công bộc của dân
Lịch sử
Trong thời hiện đại, khái niệm này được Robert Greenleaf định nghĩa và mở rộng trong bài Essentials of Servant Leadership và cuốn sách Servant Leadership (1977).
Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, trước Cách mạng tháng Tám, dưới sự quản lý qua các thời kỳ của các nhà nước phong kiến khái niệm "công chức nhà nước" được hiểu bao gồm quan lại và quân lính dưới quyền. Trong thời kỳ nào cũng có quan thanh liêm và quan tham.
Sau Cách mạng tháng Tám, nhà nước Việt Nam được thành lập, khái niệm cán bộ, công chức, viên chức nhà nước được ra đời. Theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ, công chức nhà nước là người công bộc của dân
Trong thư gửi "Ủy ban Nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng" được đăng trên báo Cứu quốc số ra ngày 17 tháng 10 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: "Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật. Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh. Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta."
Từ năm 2005, Việt Nam đang dần dần tiến hành cải cách hành chính. Một trong các mục tiêu đề ra là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, thực sự là công bộc của nhân dân.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thuật ngữ chính trị Thể loại:Triết học chính trị Thể loại:Lãnh đạo
Colletes issykkuli
Colletes issykkuli là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Colletes Thể loại:Động vật được mô tả năm 2003
Quang Dũng (ca sĩ)
Thái Văn Dũng (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1975), thường được biết đến với nghệ danh Quang Dũng, là một nam ca sĩ người Việt Nam. Anh được công chúng biết đến với dòng nhạc nhẹ, nhạc trữ tình, nhạc tiền chiến và nhạc Trịnh Công Sơn, và từng giành được 5 đề cử cho giải Cống hiến.
Sự nghiệp
Quang Dũng bắt đầu sự nghiệp ca hát vào năm 19 tuổi. Ngay từ thời điểm phát hiện đam mê và khả năng của mình, Quang Dũng đã nỗ lực và đạt được một số giải thưởng âm nhạc ở quê nhà. Năm 1997, anh tham dự cuộc thi Tiếng hát Truyền hình tỉnh Bình Định và xuất sắc giành giải Nhì. Dù tham gia những phòng trà ca nhạc nhưng anh chủ yếu ca hát để thỏa mãn niềm đam mê cá nhân chứ chưa đi theo con đường chuyên nghiệp. Năm 20 tuổi, anh vào Thành phố Hồ Chí Minh lập nghiệp với phòng trà Đồng Giao. Trước đó, anh cũng có thời gian học ở Trường Đại học Sư phạm Quy Nhơn. Thời gian đầu, anh cũng ra Hà Nội hát nhưng chưa được khán giả đón nhận. Đây cũng là lúc anh đứng trước những ngã rẽ định hình phong cách nghệ thuật của mình. Thời điểm đó, Quang Dũng gặp nhiều khó khăn. Nam ca sĩ đã được giúp đỡ về mặt phong cách, kĩ thuật biểu diễn cũng như truyền tải kinh nghiệm khi có dịp hát nhạc Trịnh tại quán Nhạc Sĩ của chính Trịnh Công Sơn. Sau đó, Quang Dũng quyết định gắn bó lâu dài với dòng nhạc trữ tình vì cho rằng đó là dòng nhạc giúp anh "thể hiện được thế mạnh" và có dấu ấn riêng để "giữ chân khán giả".
Những năm đầu 2000, MV "Còn ta với nồng nàn" của Quang Dũng khi tham gia "VTV – Bài hát tôi yêu" đã nhận được sự yêu thích của khán giả nghe nhạc tại Việt Nam. Năm 2001, ca khúc "Biển nghìn thu ở lại" được Quang Dũng chọn làm ca khúc chủ đề cho album riêng đầu tay của mình do Bến Thành Audio phát hành và được nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ký tặng. Dù ban đầu bán dè chừng nhưng về sau cho số lượt bán đạt đến mức 5000 lượt.
Năm 2003, anh giành giải Mai Vàng với ca khúc "Vì đó là em" của nhạc sĩ Diệu Hương. Lần đoạt giải này đã giúp cho anh có được sự thừa nhận ban đầu của khán giả. Album đầu tay của Quang Dũng mang tên ca khúc "Biển nghìn thu ở lại", cũng là ca khúc do nhạc sĩ Trịnh Công Sơn viết cho Quang Dũng. Tới năm 2007, Quang Dũng nhận được giải thưởng Làn Sóng Xanh với hạng mục top 10 ca sĩ được yêu thích nhất với nhiều ca khúc từ album này.
Sau sự thành công của album “Tình ca Phạm Duy”, Quang Dũng cùng nhiều ca sĩ thuộc thế hệ của anh đã hợp tác thực hiện một tour diễn xuyên Việt tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng sẽ được bắt đầu từ tháng 4 năm 2013. Năm 2014, khi có được sự nghiệp ổn định và nhận về nhiều tiếng tăm, Quang Dũng quyết định sang Mỹ định cư. Năm 2017, sau thời gian dài lên dự định, Quang Dũng trở lại sự nghiệp âm nhạc bằng liveshow mang tên “Giấc mơ mang tên mình” với 3 đêm diễn tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội tại California trong khoảng tháng 3 và tháng 5. Đây cũng là liveshow đánh dấu sự nghiệp 20 năm ca hát ca nam ca sĩ. Các khách mời trong liveshow này phần lớn đều là những nữ ca sĩ đã gắn bó với âm nhạc của anh như Hồng Nhung, Mỹ Tâm, Hồng Ngọc, Lệ Quyên, Thanh Thảo, Phạm Thu Hà.
Nhận định
Âm nhạc do ca sĩ Khánh Ly thể hiện và các nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Ngô Thụy Miên... sáng tác mà Quang Dũng nghe hồi bé đã có ảnh hưởng đáng kể đến sự nghiệp của anh sau này. Theo báo điện tử VTV, Quang Dũng gây dựng được tiếng vang với khán giả Việt Nam qua những ca khúc của Trịnh Công Sơn với "giọng hát trầm ấm, truyền cảm". Báo Tiền phong cho rằng anh là một trong những ca sĩ nhạc nhẹ thành công trong hơn 20 năm hoạt động.
Jennifer Phạm
Quang Dũng kết hôn lần đầu với Jennifer Phạm vào năm 2007. Họ li hôn 2 năm sau đó và có một con trai chung tên Bảo Nam. Sau khi cha mẹ mình ly hôn, Bảo Nam ở chung với mẹ và bà ngoại tại California. Năm 2018, Jennifer Phạm đưa Bảo Nam về sống tại Việt Nam cùng cha dượng và các con riêng của cô. Dù đã ly hôn nhưng Jennifer Phạm vẫn coi Quang Dũng là "bạn" và hai người vẫn thường xuyên xuất hiện cùng nhau trong một số sự kiện âm nhạc. Sau cuộc hôn nhân với Jennifer Phạm, Quang Dũng tỏ ra kín tiếng với truyền thống. Tuy nhiên, từ đầu năm 2013, anh dần cởi mở với truyền thông hơn.
Những mối quan hệ khác
Vào cuối năm 2017, người dân mạng xã hội trở nên xôn xao khi có tin đồn Quang Dũng hẹn hò cùng Vũ Ngọc Châm, một cô gái được cho là hot girl. Tuy nhiên Quang Dũng đã lên tiếng khẳng định đây chỉ là mối quan hệ hợp tác trong âm nhạc. Năm 2019, anh khiến dư luận tỏ ra bất ngờ khi lần đầu tiên chia sẻ về tin đồn yêu đồng tính với nhạc sĩ Lê Quang. Tuy nhiên một lần nữa nam ca sĩ khẳng định đây chỉ là tin đồn và gián tiếp phủ nhận việc mình có quan hệ tình cảm với Lê Quang. Năm 2020, Quang Dũng xác nhận với VietNamNet rằng anh đã có mối quan hệ tình cảm mới nhưng từ chối kể chi tiết hơn.
Nhà riêng
Năm 2023, nhân dịp sinh nhật mẹ mình 80 tuổi, Quang Dũng đã đưa mẹ từ Quy Nhơn vào Thành phố Hồ Chí Minh để sống chung ở căn biệt thự 400m2. Trước đó vào năm 2013, Quang Dũng cũng từng mua một căn nhà riêng tại Mỹ. Nơi ở của anh thường được đưa tin về mặt thiết kế cũng như phong cách sống. Trong nhà anh có nhiều cổ vật nghệ thuật và có một phòng riêng để dựng một sân khấu thu nhỏ. Bên cạnh đó, Quang Dũng cũng là một nghệ sĩ thường xuyên tham gia hoạt động từ thiện.
Sức khoẻ
Quang Dũng cho biết anh từng lệ thuộc thuốc ngủ suốt 8 năm và còn bị rối loạn giấc ngủ. Điều này được cho là do anh thường bay lại giữa hai nước Mỹ và Việt Nam quá nhiều khiến nhịp sinh học của cơ thể bị gián đoạn. Đôi lúc do lịch diễn dày đặc và cảm xúc không ổn định, nam ca sĩ phải sử dụng thuốc trị cảm có thành phần an thần.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người giành giải Mai vàng Thể loại:Người Bình Định Thể loại:Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam Thể loại:Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga
Cheiracanthium bantaengi
Cheiracanthium bantaengi là một loài nhện trong họ Miturgidae.
Tham khảo
Thể loại:Cheiracanthium
Ageratina miquihuana
Ageratina miquihuana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (B.L.Turner) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ageratina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Hôtel-Dieu de Paris
300px|nhỏ|Ảnh chụp Hôtel-Dieu de Paris năm 2007 Hôtel-Dieu de Paris (Hôtel-Dieu nghĩa là Nhà Chúa hoặc Nhà Chung) là một bệnh viện nằm ở trung tâm thành phố Paris. Vốn được Thánh Landry, giám mục của thành phố, cho xây dựng vào năm 651, Hôtel-Dieu là bệnh viện duy nhất của Paris cho tới tận thời Trung Cổ và cũng là bệnh viện cổ nhất của thành phố hiện nay. Vị trí của Hôtel-Dieu nằm trên Île de la Cité, bên cạnh nhiều công trình quan trong khác như Nhà thờ Đức Bà Paris, Sainte-Chapelle, Conciergerie, Sở cảnh sát Paris (Préfecture de police de Paris), Tòa án tư pháp (Palais de justice)...
Liên kết ngoài
Thể loại:Bệnh viện Paris Thể loại:Quận 4, Paris
San José de Bocay
San José de Bocay là một khu tự quản thuộc tỉnh Jinotega, Nicaragua. Khu tự quản San José de Bocay có diện tích 3990 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2005, huyện San José de Bocay có dân số 42029 người.
Tham khảo
Thể loại:Jinotega Thể loại:Khu tự quản của Nicaragua Thể loại:Khu dân cư ở Nicaragua
Eria lamonganensis
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1857
Millettia bicolor
Millettia bicolor là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Dunn miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
B
Inhyeon-dong
Inhyeon-dong là một dong pháp lý, phường của Jung-gu ở Seoul, Hàn Quốc và quản lý dong hành chính, Gwanghui-dong và Euljiro 3, 4, 5ga-dong.
Liên kết
Thể loại:Phường của Jung-gu, Seoul
Leucoloma scaberulum
Leucoloma scaberulum là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được E.B. Bartram mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Anthopleura elegantissima
Anthopleura elegantissima là một loài hải quỳ được tìm thấy nhiều nhất ở các bờ biển có thủy triều dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của Bắc Mỹ. Đây là loài thuộc chi Anthopleura, họ Actiniidae.
Tham khảo
E Thể loại:Động vật được mô tả năm 1835
Có cánh, rậm lông và nhờn bơ (hoạt họa, 1990)
Có cánh, rậm lông và nhờn bơ (Крылатый, мохнатый да масленый) là một phim hoạt họa đồng thoại do Vladimir Arbekov đạo diễn, xuất bản năm 1990 tại Moskva.
Lịch sử
Truyện phim phỏng theo đồng thoại cùng tên của tác gia Irina V. Karnaukhova.
Nội dung
Ở bìa khu rừng nọ, trong túp lều gianh kia, có ba anh em: Se Sẻ có cánh sinh ngoài đồng, Chuột Nhắt rậm lông sinh nơi nhà mèo và Bánh Xèo nhờn bơ sinh trong chảo. Bộ ba đang sống yên bình, mỗi đứa một phận, thì ngày nọ chúng sinh giận dỗi và đố kị nhau. Tới nỗi, cả ba quyết định đổi việc cho nhau. Nhưng sự đời không suôn sẻ như chúng tưởng.
Kỳ giông núi Pigeon
Kỳ giông núi Pigeon, tên khoa học Plethodon petraeus, là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae. Chúng là loài đặc hữu của Bắc Mỹ.
Có cánh, rậm lông và nhờn bơ (hoạt họa, 1990)
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 1990 Thể loại:Phim của Soyuzmultfilm Thể loại:Phim hoạt hình Liên Xô Thể loại:Phim dựa theo truyện cổ tích
Kỳ giông núi Pigeon
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa, vùng nhiều đá, và hang. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Động vật lưỡng cư Mỹ P Thể loại:Động vật được mô tả năm 1988
Euxoa fulda
Euxoa fulda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Euxoa
Cò quăm cổ vàng rơm
Cò quăm cổ vàng rơm, tên khoa học Threskiornis spinicollis, là một loài chim trong họ Threskiornithidae.
Tham khảo
S Thể loại:Chim Papua New Guinea Thể loại:Chim Indonesia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1835 Thể loại:Chim New Guinea Thể loại:Chim Nam Úc Thể loại:Chim Đông Nam Á Thể loại:Chim Tây Úc
Kim Hee-ae
Kim Hee-ae (sinh ngày 23 tháng 4 năm 1967) là một nữ diễn viên Hàn Quốc. Cô được biết đến với các vai chính trong những bộ phim truyền hình Hàn Quốc như Con trai và Con gái (1992), Tình yêu hoàn hảo (2003), Người tình của chồng tôi (2007), Người vợ đáng thương (2012), Tình yêu bị cấm đoán (2014), và Thế giới hôn nhân (2020). Cô từng nhận được nhiều giải thưởng diễn xuất trong đó có 2 Giải thưởng lớn (Daesang) và 4 giải Nữ diễn viên chính xuất sắc (phim truyền hình) tại Lễ trao giải Nghệ thuật Baeksang.
Thời thơ ấu
Kim Hee Ae sinh năm 1967 tại thành phố Jeju, và sau đó gia đình cô chuyển đến Seoul.
1983 - 2003: Vai diễn đầu tiên và vụt sáng thành ngôi sao
Năm 1983, Kim Hee Ae lần đầu tiên tham gia diễn xuất trong bộ phim The First Day of the Twentieth Year. Khi đang theo học tại Đại học Chung-Ang chuyên ngành Sân khấu Điện ảnh, cô đã có vai diễn truyền hình đầu tiên trên đài KBS năm 1986. Trong thập kỷ tiếp theo, cô tiếp tục có một sự nghiệp thành công trên truyền hình Hàn Quốc, cùng với các nữ diễn viên hàng đầu Chae Shi-ra và Choi Jin-sil. Những tác phẩm đáng chú ý nhất của cô trong giai đoạn này là Beyond the Mountains (1991) và Con trai và Con gái (1992), cô đã giành được giải thưởng cao nhất Daesang ("Giải thưởng lớn") tại Giải thưởng phim truyền hình MBC và Giải thưởng nghệ thuật Baeksang.
2003 - 2009: Những bộ phim truyền hình ăn khách
Kim Hee Ae một lần nữa nhận được nhiều sự tán dương vào năm 2003 cho hai bộ phim truyền hình ăn khách liên tiếp. Trong phim Wife, cô đóng người vợ có chồng biến mất nhiều năm sau đó xuất hiện trở lại với một gia đình khác và hoàn toàn mất hết ký ức, còn trong Tình yêu hoàn hảo (do Kim Soo-hyun biên kịch), cô vào vai một người vợ người mẹ hoàn hảo mắc chứng bệnh nan y, vai diễn đã mang lại cho cô giải Daesang thứ hai tại Giải thưởng nghệ thuật Baeksang. Sau đó, Kim Hee Ae tiếp tục hợp tác với biên kịch Kim Soo Hyun trong Gia đình quý giá, với vai diễn một người phụ nữ được gả vào gia đình giàu có nhưng bị đối xử tệ bạc vì cô sinh ra một đứa con mắc chứng tự kỷ. Tác phẩm tiếp theo sau đó của Kim Hee Ae là melodrama Hoa tuyết.
Lần hợp tác thứ ba của Kim Hee Ae với biên kịch Kim Soo-hyun là bộ phim truyền hình Người tình của chồng tôi năm 2007, nhưng trái với những nhân vật thánh thiện trước đây của cô, Kim Hee Ae đã vào vai một người phụ nữ gợi cảm, trần tục và đã ngoại tình với chồng của người bạn thân nhất của mình. Bộ phim về chủ đề ngoại tình này đã bùng nổ với tỷ lệ người xem cao nhất là 38,7%, và Kim Hee Ae một lần nữa giành giải Daesang tại Giải thưởng phim truyền hình Hàn Quốc và Giải thưởng phim truyền hình SBS.
2013 - hiện tại: Trở lại màn ảnh rộng và tiếp tục thành công
Năm 2013, Kim Hee Ae tham gia với tư cách thành viên cố định trong chương trình thực tế Chị gái đẹp hơn hoa, cùng với Youn Yuh-jung, Kim Ja-ok, Lee Mi-yeon và Lee Seung-gi đi du lịch bụi quanh Croatia và Thổ Nhĩ Kỳ.
Năm 2014, Kim Hee Ae trở lại màn ảnh rộng sau 21 năm vắng bóng trong Án mạng học đường, bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết Elegant Lies của Kim Ryeo-ryeong xoay quanh chủ đề bắt nạt tuổi teen dẫn đến sự tự tử của một bé gái. Kim Hee Ae cho biết cô đã nhận dự án này vì kịch bản"hoàn hảo"và cô cảm thấy đồng cảm với các nhân vật, và một lời bình mô tả diễn xuất của cô là "xuất sắc trong vai trò người mẹ thống khổ [...] không quá phô trương nhưng cảm động và chân thành."
Không lâu sau đó, Kim Hee Ae đã tái hợp với biên kịch và đạo diễn của Người vợ đáng thương trong Tình yêu bị cấm đoán, nội dung phim kể về một giám đốc sáng tạo nghệ thuật nảy sinh mối tình cuồng nhiệt với một nghệ sĩ piano nghèo nhưng tài năng thua cô 20 tuổi.
Năm 2016, Kim Hee Ae ký hợp đồng với YG Entertainment. Cùng năm đó, cô đóng vai chính trong bộ phim tình cảm hài hước Tình yêu cuối cùng.
Kim Hee Ae sau đó trở lại màn ảnh rộng trong bộ phim kinh dị tâm lý Xác chết trở về và phim chính kịch Chuyện cô ấy, dựa trên câu chuyện có thật về những phụ nữ Hàn Quốc bị bắt làm nô lệ tình dục và phụ nữ giải khuây cho lính Nhật trong Thế Chiến II. Năm 2019, cô được chọn tham gia bộ phim tình cảm lãng mạn Yoon Hee thân yêu.
Đời tư
Kim Hee Ae kết hôn với Lee Chan Jin, CEO của cổng thông tin web DreamWiz, vào năm 1996. Họ có hai con trai. Kim Hee Ae là người theo đạo Công giáo La Mã và là một trong ba mươi người nổi tiếng theo đạo Công giáo xuất hiện trong video âm nhạc năm 2014 cho đĩa đơn kỹ thuật số "Koinonia" để kỷ niệm chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng Phanxicô tới Hàn Quốc, vị giáo hoàng đầu tiên đến thăm châu Á trong vòng 19 năm trở lại đây.
Tham khảo
Thể loại:Tín hữu Công giáo Hàn Quốc Thể loại:Nghệ sĩ của YG Entertainment Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1967 Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Độ bền kéo
Độ bền kéo (tiếng Anh: tensile strength) là đặc tính chịu được lực kéo đứt vật liệu. Đơn vị tính thông thường là Kg/cm², hay N/mm².
Mô tả
Độ bền kéo có thể được hiểu là khi một lực tác động tăng dần đến khi vật liệu dạng sợi hay trụ bị đứt. Ở giá trị lực kéo giới hạn cho sự đứt của vật liệu được ghi lại được ký hiệu σk. Độ bền kéo được ứng dụng rất nhiều cho các vật liệu trong các lĩnh vực như thiết kế chế tạo máy, xây dựng, khoa học vật liệu.
Công thức tính toán ứng suất kéo:
Trong đó F(N) là lực kéo đứt vật liệu có thiết diện A(mm²)
Tham khảo
Thể loại:Cơ tính Thể loại:Độ bền vật liệu Thể loại:Khoa học vật liệu Thể loại:Tính đàn hồi
Phyllanthus ramillosus
Phyllanthus ramillosus là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Müll.Arg. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Hostějov
Hostějov là một làng thuộc huyện Uherské Hradiště, vùng Zlínský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Uherské Hradiště Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Gonomyia theowaldi
Gonomyia theowaldi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Gonomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Cheiracanthium barbarum
Cheiracanthium barbarum là một loài nhện trong họ Miturgidae.
Loài này thuộc chi Cheiracanthium. Cheiracanthium barbarum được Hippolyte Lucas miêu tả năm 1846.
Tham khảo
Thể loại:Cheiracanthium
USS Swearer (DE-186)
{|
Thiết kế và chế tạo
Lớp Cannon có thiết kế hầu như tương tự với lớp Buckley dẫn trước; khác biệt chủ yếu là ở hệ thống động lực Kiểu DET (diesel electric tandem). Các động cơ diesel đặt nối tiếp nhau dẫn động máy phát điện để cung cấp điện năng quay trục chân vịt cho con tàu. Động cơ diesel có ưu thế về hiệu suất sử dụng nhiên liệu, giúp cho lớp Cannon cải thiện được tầm xa hoạt động, nhưng đánh đổi lấy tốc độ chậm hơn.
Vũ khí trang bị bao gồm ba pháo 3 in/50 cal trên tháp pháo nòng đơn có thể đối hạm hoặc phòng không, một khẩu đội pháo phòng không Bofors 40 mm nòng đôi và tám pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Vũ khí chống ngầm bao gồm một dàn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog Mk. 10 (có 24 nòng và mang theo 144 quả đạn); hai đường ray Mk. 9 và tám máy phóng K3 Mk. 6 để thả mìn sâu. Con tàu vẫn giữ lại ba ống phóng ngư lôi Mark 15 21 in. Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 15 sĩ quan và 201 thủy thủ.
1944
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại khu vực Bermuda và sửa chữa sau chạy thử máy vào giữa tháng 1, 1944, Swearer khởi hành từ New York vào ngày 19 tháng 1 để đi sang khu vực Mặt trận Thái Bình Dương. Nó hộ tống một đoàn tàu chở quân đi đến vùng kênh đào Panama, băng qua kênh đào vào cuối tháng 1, rồi tiếp tục hành trình hướng sang quần đảo Hawaii. Sau khi đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 15 tháng 2, con tàu được sửa chữa và huấn luyện cho đến ngày 29 tháng 2, khi nó lên đường hộ tống một đoàn tàu vận tải đi ngang qua Kwajalein để hướng sang Eniwetok, đến nơi vào ngày 8 tháng 3. Trong gần một năm tiếp theo, nó đã đảm nhiệm vai trò hộ tống vận tải tại khu vực chiến trường Trung tâm Thái Bình Dương, chủ yếu tại khu vực các đảo san hô Eniwetok và Ulithi, trong nhiệm vụ hộ tống các tàu tiếp liệu phục vụ cho hạm đội đang tác chiến.
1945
Sau khi được sửa chữa và bảo trì tại Ulithi thuộc khu vực Tây Caroline từ ngày 21 tháng 1 đến ngày 6 tháng 2, 1945, Swearer gia nhập một đoàn tàu vận tải để tham gia cuộc đổ bộ lên Iwo Jima. Đoàn tàu dừng lại tại Guam trong một tuần trước khi0i đến ngoài khơi vào đúng ngày đổ bộ 19 tháng 2. Nó đã tuần tra để bảo vệ khu vực vận chuyển trong năm ngày, và chống trả các cuộc không kích của đối phương, trước khi lên đường vào ngày 23 tháng 2 để quay trở lại vịnh Leyte, Philippines.
Swearer đã ở lại vịnh San Pedro, Philippines cho đến ngày 19 tháng 3 nhằm chuẩn bị cho cuộc đổ bộ lên Okinawa. Nó đã hộ tống cho một đoàn tàu vận chuyển lực lượng và tiếp liệu đi từ Leyte đến Kerama Retto, Okinawa từ ngày 19 đến ngày 26 tháng 3, và đã ở lại khu vực quần đảo Ryukyu trong suốt ba tháng tiếp theo để tuần tra, bảo vệ, hộ tống cũng như chống trả các đợt tấn công tự sát của máy bay Kamikaze đối phương. Vào ngày đổ bộ 1 tháng 4, con tàu bị một máy bay tiêm kích Mitsubishi A6M Zero "Zeke"tấn công, nhưng hỏa lực phòng không đã kịp thời bắn rơi đối thủ trước khi nó có thể đâm trúng con tàu. Sang ngày 16 tháng 4, nó tiếp tục bị một máy bay ném bom bổ nhào Aichi D3A "Val" tấn công, nhưng một lần nữa pháo phòng không đã kịp thời bắn hạ kẻ tấn công. Con tàu tiếp tục tuần tra tại khu vực Kerama Retto cho đến ngày 5 tháng 7, phải chịu đựng têm hai đợt tấn công cảm tử khác, bởi một máy bay ném bom vào ngày 13 tháng 5, rồi bởi một máy bay ném bom-ngư lôi vào ngày 27 tháng 6; trong cả hai lượt máy bay đối phương đều bị bắn rơi mà không gây hư hại gì cho con tàu.
Quay trở lại Eniwetok vào ngày 12 tháng 7, Swearer khởi hành vào ngày hôm sau để quay trở về Hoa Kỳ. Sau một chặng dừng tại Trân Châu Cảng, nó về đến San Diego vào ngày 27 tháng 7, và bắt đầu được đại tu. Công việc vẫn đang được thực hiện khi Nhật Bản chấp nhận đầu hàng vào ngày 15 tháng 8 giúp kết thúc cuộc xung đột. Sau khi hoàn tất sửa chữa vào cuối tháng 10, con tàu lên đường để đi sang vùng bờ Đông, băng qua kênh đào Panama vào ngày 4 tháng 11, và đi đến Norfolk, Virginia vào ngày 10 tháng 11. Di chuyển xuống phía Nam đến Green Cove Springs, Florida, chiếc tàu hộ tống khu trục được cho xuất biên chế tại đây vào ngày 25 tháng 2, 1946 và được đưa về Hạm đội Dự bị Đại Tây Dương. Tuy nhiên, những nguồn khác cho rằng con tàu chỉ được cho xuất biên chế vào ngày 27 tháng 8, 1947.
Bambara (F-719)
Sau hơn bốn năm bị bỏ không trong thành phần dự bị, đến mùa Xuân năm 1950, Swearer được chuyển giao cho Pháp trong khuôn khổ Chương trình Viện trợ Quân sự. Con tàu được sửa chữa và tân trang tại Philadelphia, Pennsylvania, rồi nhập biên chế cùng Hải quân Pháp như là chiếc Bambara (F-719) vào ngày 16 tháng 9, 1950. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 20 tháng 10, 1950. Bambara đã phục vụ cùng Hải quân Pháp cho đến khi ngừng hoạt động và bị tháo dỡ vào năm 1959.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp tàu hộ tống khu trục Cannon Thể loại:Khinh hạm và tàu hộ tống khu trục của Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Tàu hộ tống khu trục trong Thế Chiến II Thể loại:Tàu được Hải quân Hoa Kỳ chuyển cho Hải quân Pháp Thể loại:Tàu frigate của Hải quân Pháp Thể loại:Tàu thủy năm 1943
Nephrodium intermedium
Nephrodium intermedium là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Muhl. ex Willd.) Desv. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nephrodium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Levothyroxine
Tác dụng phụ khi sử dụng quá liều có thể có như sụt cân, khó chịu về nhiệt, đổ mồ hôi, lo âu, khó ngủ, run và nhịp tim nhanh. Sử dụng không được khuyến cáo ở những người đã từng bị đau tim gần đó. Sử dụng trong khi mang thai đã được chứng minh là an toàn. Liều thuốc nên dựa trên các kết quả đo thường xuyên của nồng độ TSH và T4 trong máu. Phần lớn tác dụng của levothyroxin do chúng được chuyển đổi thành triiodothyronine (T3), một hormone tuyến giáp.
Levothyroxine lần đầu tiên được sản xuất vào năm 1927. Nó nằm trong danh sách các thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, tức là nhóm các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế. Levothyroxine có sẵn dưới dạng thuốc gốc. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 0,58 đến 12,28 USD cho một tháng. Tại Hoa Kỳ, một tháng điều trị điển hình có chi phí ít hơn 25 USD. Levothyroxine là loại thuốc được kê đơn phổ biến nhất ở Mỹ vào năm 2015.
Chú thích
Thể loại:Thuốc thiết yếu của WHO Thể loại:Hormone tuyến giáp Thể loại:RTT
Paragnia fulvomaculata
Paragnia fulvomaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Paragnia
Ai Cập cổ đại
thumb|260px|[[Tượng Nhân sư lớn và Quần thể kim tự tháp Giza là những biểu tượng nổi bật nhất của nền văn minh Ai Cập cổ đại]]
Ai Cập cổ đại là một nền văn minh cổ đại nằm ở Đông Bắc châu Phi, tập trung dọc theo hạ lưu của sông Nile thuộc khu vực ngày nay là đất nước Ai Cập. Nền văn minh Ai Cập được hình thành rõ nét là vào năm 3150 TCN (theo trình tự thời gian của bảng niên đại Ai Cập) với sự thống nhất chính trị của Thượng và Hạ Ai Cập dưới thời vị pharaon đầu tiên (Narmer, thường được gọi là Menes). Lịch sử của Ai Cập cổ đại đã trải qua một loạt các thời kỳ vương quốc ổn định, và các giai đoạn hỗn loạn giữa chúng được gọi là các giai đoạn chuyển tiếp: Cổ Vương quốc thời kỳ Sơ kỳ Đồ đồng, Trung Vương quốc tương ứng giai đoạn Trung kỳ Đồ Đồng và Tân Vương quốc ứng với Hậu kỳ Đồ đồng.
Ai Cập đạt đến đỉnh cao của quyền lực vào giai đoạn Tân Vương quốc, trong thời kỳ Ramesside, vào thời điểm đó nó sánh ngang với đế quốc Hittite, đế quốc Assyria và đế chế Mitanni, trước khi bước vào giai đoạn dần suy yếu. Ai Cập đã bị xâm chiếm hoặc chinh phục bởi một loạt các cường quốc nước ngoài, chẳng hạn như người Canaan/Hyksos, Lybia, người Nubia, Assyria, Babylon, Ba Tư dưới triều đại Achaemenid, và người Macedonia trong Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Ba và cuối thời kỳ Ai Cập cổ đại. Sau khi Alexander Đại Đế qua đời, một trong những tướng lĩnh của ông, Ptolemaios I Soter, đã tuyên bố ông là một vị vua mới của Ai Cập. Triều đại Ptolemaios gốc Hy Lạp này đã cai trị Ai Cập cho đến năm 30 TCN khi nó rơi vào tay đế quốc La Mã và trở thành một tỉnh La Mã.
Những thành tựu của người Ai Cập cổ đại bao gồm khai thác đá, khảo sát và kỹ thuật xây dựng hỗ trợ cho việc xây dựng các công trình kim tự tháp, đền thờ, và cột tháp tưởng niệm; một hệ thống toán học, một hệ thống thực hành y học hiệu quả, hệ thống thủy lợi và kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, những tàu thủy đầu tiên được biết đến trên thế giới, công nghệ gốm sứ và thủy tinh của Ai Cập, những thể loại văn học mới, và các hiệp ước hòa bình được biết đến sớm nhất, được ký kết với người Hittite. Ai Cập đã để lại một di sản lâu dài. Nghệ thuật và kiến ​​trúc của nó đã được sao chép rộng rãi, và các cổ vật của nó còn được đưa tới khắp mọi nơi trên thế giới. Những tàn tích hùng vĩ của nó đã truyền cảm hứng cho trí tưởng tượng của du khách và nhà văn trong nhiều thế kỷ. Sự quan tâm mới hình thành dành cho những cổ vật và các cuộc khai quật trong thời kỳ cận đại ở châu Âu và Ai Cập dẫn đến việc khai sinh ra ngành Ai Cập học để nghiên cứu nền văn minh Ai Cập và một sự đánh giá đúng đắn hơn đối với di sản văn hóa của nó.
Lịch sử qua các thời kì
nhỏ|280px|Bản đồ Ai Cập cổ đại, cho thấy các thành phố chính và các vị trí của thời kỳ triều đại (khoảng năm 3150 TCN tới năm 30 TCN) Sông Nile luôn là huyết mạch của khu vực này trong phần lớn chiều dài lịch sử. Các đồng bằng màu mỡ của sông Nile đã cho con người cơ hội để phát triển một nền kinh tế nông nghiệp định canh và tạo nên một xã hội tập trung, tinh vi hơn trở thành nền tảng trong lịch sử văn minh của con người. Những người du mục săn bắn hái lượm hiện đại bắt đầu sinh sống trong khu vực thung lũng sông Nile vào cuối giai đoạn Trung kỳ Pleistocen khoảng 120.000 năm trước. Vào cuối thời kỳ đồ đá cũ, khí hậu khô hạn của Bắc Phi ngày càng trở nên nóng và khô hơn, buộc cư dân của khu vực này tập trung về dọc theo lưu vực sông.
Thời kỳ Tiền triều đại
Trong thời kỳ Tiền triều đại và Sơ kỳ, khí hậu Ai Cập ít khô cằn hơn ngày nay. Một vùng rộng lớn của Ai Cập đã được bao phủ bởi những đồng cỏ xavan và những đàn động vật ăn cỏ. Hệ động thực vật từng phong phú hơn nhiều ở mọi hệ sinh thái và lưu vực sông Nile cung cấp những quần thể chim lớn. Săn bắn từng phổ biến ở Ai Cập, và đây cũng là thời kỳ nhiều loài động vật lần đầu tiên được thuần hóa.
Đến khoảng 5500 TCN, các bộ lạc nhỏ sống trong thung lũng sông Nile đã phát triển thành một loạt các nền văn hóa có khả năng làm chủ được trồng trọt và chăn nuôi, và có thể nhận biết được thông qua đồ gốm và các vật dụng cá nhân, chẳng hạn như lược, vòng đeo tay, và chuỗi hạt. Lớn nhất trong số những nền văn hóa sớm ở miền thượng (phía Nam) Ai Cập là Badari, mà có lẽ có nguồn gốc từ sa mạc phía Tây; nó từng nổi tiếng với đồ gốm chất lượng cao, công cụ bằng đá, và việc sử dụng đồng. thumb|left|upright|Một chiếc vại kiểu Naqada II được trang trí với hình ảnh linh dương gazen. (Thời kỳ Tiền triều đại)Tiếp theo sau nền văn hóa Badari là các nền văn hóa Amra (Naqada I) và Gerzeh (Naqada II), với một số cải tiến về công nghệ. Ngay từ thời kỳ Naqada I, người Ai Cập tiền triều đại đã nhập khẩu đá vỏ chai từ Ethiopia, được sử dụng để tạo nên các lưỡi dao và các vật dụng khác từ các mảnh đá. Trong thời kỳ Naqada II, đã xuất hiện các bằng chứng về sự tiếp xúc ban đầu với vùng Cận Đông, đặc biệt là Canaan và bờ biển Byblos. Trong một khoảng thời gian khoảng 1.000 năm, các nền văn hóa Naqada đã phát triển từ một vài cộng đồng nông nghiệp nhỏ thành một nền văn minh hùng mạnh trong đó các nhà lãnh đạo đã kiểm soát hoàn toàn người dân và các nguồn tài nguyên ở thung lũng sông Nile. Thiết lập nên trung tâm quyền lực tại Hierakonpolis, và sau đó tại Abydos, những nhà lãnh đạo Naqada III đã mở rộng quyền kiểm soát của họ về phía bắc Ai Cập dọc theo sông Nile. Họ cũng đã giao thương với Nubia ở phía nam, các ốc đảo sa mạc phía tây, và với các nền văn hóa miền đông Địa Trung Hải và Cận Đông. Những đồ tạo tác tại nghĩa địa hoàng gia Nubia thuộc Qustul mang những biểu tượng cổ xưa nhất được biết đến của các triều đại của Ai Cập, như vương miện màu trắng của Ai Cập và chim ưng.
Giai đoạn Tảo vương quốc (khoảng 3150 TCN - 2686 TCN)
thumb|[[Tấm bảng Narmer miêu tả sự thống nhất của Hai Vùng Đất. ]] Giai đoạn Tảo vương quốc xấp xỉ tương đương với giai đoạn đầu của nền văn minh Sumer-Akkad ở Mesopotamia và văn minh Elam cổ. Một tư tế người Ai Cập vào thế kỷ thứ III TCN có tên là Manetho đã tập hợp phả hệ các pharaon từ Menes đến thời đại của ông và chia thành 30 triều đại, tạo thành một hệ thống vẫn được sử dụng cho tới ngày nay. Ông đã bắt đầu lịch sử chính thức của mình với vị vua tên là "Meni" (hoặc Menes trong tiếng Hy Lạp), người được cho là đã thống nhất cả hai vương quốc của Thượng và Hạ Ai Cập (khoảng năm 3100 trước Công nguyên).
Thời kỳ Cổ Vương quốc (2686 TCN – 2181 TCN)
Cùng với tầm quan trọng ngày càng tăng của một chính quyền trung ương, đã phát sinh một tầng lớp mới bao gồm những quan ký lục có học thức và các quan chức được ban phát đất đai bởi các pharaon để đổi lại cho sự phục vụ của họ. Các pharaon cũng thực hiện ban cấp đất đai cho các giáo phái và các đền thờ địa phương để đảm bảo rằng họ có nguồn lực để thờ cúng các vị vua sau khi ông ta qua đời. Các học giả tin rằng những điều này đã làm hao mòn một cách từ từ sức mạnh kinh tế của các pharaon trong suốt 5 thế kỷ, và cuối cùng đã khiến cho nền kinh tế không còn có đủ khả năng để hỗ trợ cho một bộ máy trung ương tập quyền hùng mạnh nữa. Khi sức mạnh của các pharaon suy giảm, các thống đốc khu vực được gọi là nomarch bắt đầu thách thức uy quyền của các pharaon. Điều này cùng với nạn hạn hán nghiêm trọng từ giữa năm 2200 tới năm 2150 TCN, được coi là nguyên nhân khiến cho đất nước Ai Cập rơi vào giai đoạn kéo dài 140 năm của nạn đói và xung đột được gọi là Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Nhất.
Thời kỳ chuyển tiếp thứ nhất (2181–1991 TCN)
Sau khi chính quyền trung ương của Ai Cập sụp đổ vào cuối thời Cổ Vương quốc, chính quyền không còn có thể hỗ trợ hay giữ được sự ổn định cho nền kinh tế của đất nước. Thống đốc các vùng không còn có thể dựa vào nhà vua để được giúp đỡ trong thời gian khủng hoảng này, và tình trạng thiếu lương thực cùng tranh chấp chính trị leo thang gây ra nạn đói và các cuộc nội chiến quy ​​mô nhỏ. Tuy nhiên, bất chấp những vấn đề khó khăn, các quan chức địa phương, do không cống nạp cho các pharaon, sử dụng sự độc lập mới có được để thiết lập một nền văn hóa phát triển mạnh ở các tỉnh. Một khi kiểm soát các nguồn tài nguyên của riêng mình, các tỉnh đã trở nên giàu có hơn về kinh tế, một thực tế chứng minh bằng sự chôn cất lớn hơn và tốt hơn trong tất cả các tầng lớp xã hội
Không bị ràng buộc bởi lòng trung thành của họ với pharaon, các nhà cầm quyền địa phương đã bắt đầu cạnh tranh với nhau để kiểm soát lãnh thổ và quyền lực chính trị. Khoảng năm 2160 trước Công nguyên, các vị vua ở Herakleopolis đã kiểm soát Hạ Ai Cập, trong khi một gia tộc đối thủ có căn cứ tại Thebes, gia tộc Intef, nắm quyền kiểm soát vùng Thượng Ai Cập. Vì nhà Intef mạnh hơn và bắt đầu mở rộng sự kiểm soát của họ về phía bắc, một cuộc đụng độ giữa hai triều đại đối thủ đã không thể tránh khỏi. Khoảng năm 2055 trước Công nguyên, phe Thebes dưới quyền Nebhepetre Mentuhotep II cuối cùng đã đánh bại các vị vua Herakleopolis, thống nhất hai vùng đất và mở ra một thời kỳ phục hưng kinh tế và văn hóa được gọi là thời Trung Vương quốc.
Thời kỳ Trung Vương quốc (2134 TCN – 1690 TCN)
nhỏ|[[Amenemhat III, vị vua vĩ đại cuối cùng của Trung Vương quốc|260x260px]] Các pharaon thời Trung Vương quốc đã phục hồi sự thịnh vượng của đất nước và sự ổn định, qua đó tạo động lực cho sự hồi sinh của nghệ thuật, văn học, và các dự án xây dựng hoành tráng Mentuhotep II và các vị vua kế tục của vương triều thứ 11 cai trị từ Thebes, nhưng khi viên tể tướng Amenemhat I lên ngôi mở đầu cho triều đại thứ 12 khoảng năm 1985 trước Công nguyên, ông ta đã chuyển kinh đô của quốc gia tới thành phố Itjtawy nằm trong ốc đảo Faiyum. Từ Itjtawy, các pharaon triều đại thứ 12 đã tiến hành một chương trình cải tạo đất đai và thủy lợi nhằm tăng sản lượng nông nghiệp trong khu vực. Hơn nữa, quân đội còn tiến hành các chiến dịch quân sự tái chiếm lại vùng lãnh thổ Nubia vốn giàu các mỏ đá và mỏ vàng, trong khi người dân xây dựng một công trình phòng thủ ở phía đông vùng đồng bằng châu thổ, được gọi là "Trường thành của nhà vua", để bảo vệ vùng đất này khỏi các cuộc tấn công đến từ bên ngoài.
Với việc các vị vua sau khi củng cố được bộ máy quân sự và chính quyền cùng với sự giàu có đến từ nông nghiệp và khoáng sản, dân số của đất nước, nghệ thuật và tôn giáo đã phát triển mạnh mẽ. Trái ngược với quan điểm ưu đẳng đối với các vị thần thời Cổ Vương quốc, thời kỳ Trung Vương quốc đã diễn ra một quá trình gia tăng những biểu hiện của đạo đức cá nhân và những gì có thể được gọi là dân chủ hóa của thế giới bên kia, trong đó tất cả mọi người sở hữu một linh hồn và có thể được chào đón ở thế giới các vị thần sau khi qua đời. Văn học thời Trung Vương quốc mang đặc trưng là các chủ đề phức tạp với các nhân vật được thể hiện với sự tự tin, và phong cách hùng hồn. Phù điêu và các bức tác phẩm điêu khắc chân dung của thời kỳ này mang sự tinh tế, các chi tiết mang tính cá nhân đạt đến tầm cao mới với kỹ thuật hoàn hảo.
Vị vua vĩ đại cuối cùng của thời kỳ Trung Vương quốc, Amenemhat III, đã cho phép những người châu Á định cư trong khu vực đồng bằng để cung cấp một lực lượng lao động đủ để cho việc khai thác mỏ và đặc biệt là các công trình xây dựng của ông. Tuy nhiên các hoạt động xây dựng và khai thác mỏ đầy tham vọng, kết hợp với lũ lụt nghiêm trọng của sông Nile dưới triều đại của ông sau này đã gây nên căng thẳng kinh tế và dẫn đến sự suy yếu dần dần trong thời kỳ chuyển tiếp thứ hai dưới triều đại thứ mười ba và mười bốn sau này. Trong giai đoạn suy yếu này, những người định cư Canaan bắt đầu nắm quyền kiểm soát khu vực đồng bằng châu thổ, cuối cùng thì họ chiếm lấy quyền lực ở Ai Cập và được biết đến với tên gọi là người Hyksos.
Thời kỳ chuyển tiếp thứ hai (1674 TCN – 1549 TCN) và người Hyksos
Khoảng năm 1785 trước Công nguyên, khi mà sức mạnh của các vị vua thời Trung Vương quốc suy yếu, những cư dân châu Á sinh sống tại thành Avaris ở miền đông đồng bằng châu thổ đã nắm quyền kiểm soát khu vực và buộc chính quyền trung ương phải rút lui về Thebes, nơi các vị vua bị coi là một chư hầu và đặc biệt là phải cống nạp. Người Hyksos ("Các vị vua ngoại quốc") bắt chước mô hình của chính quyền Ai Cập và tự miêu tả mình là pharaon, do đó tích hợp các yếu tố Ai Cập vào nền văn hóa thời đại đồ đồng của họ. Họ và những dân tộc Semite xâm lược khác đã giới thiệu những công cụ chiến tranh mới tới Ai Cập, đáng kể nhất là loại cung hỗn hợp và chiến xa.