cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Liga
Thập niên 2000: Sự tái xuất của Real Madrid, Barcelona và Valencia
Thế kỷ 21 tiếp nối thành công mà FC Barcelona có được vào những năm 1990 dưới thời Johan Cruyff khi thống trị La Liga. Mặc dù Real Madrid đã nổi bật, nhưng Barcelona đã tạo ra một quyền bá chủ ở Tây Ban Nha chưa từng thấy kể từ Real Madrid của những năm 1960–70. Kể từ đầu thế kỷ mới, Barcelona đã giành được 10 La Liga, trong đó có hai cú ăn ba và bốn cú đúp. Tuy nhiên, thế kỷ mới này cũng chứng kiến ​​những kẻ thách thức mới lên ngôi vô địch. Trong khoảng thời gian từ 1999–2000 đến 2004, Deportivo La Coruña đã 5 lần lọt vào top 3, thành tích tốt hơn cả Real Madrid hoặc Barcelona, ​​và vào năm 2000, dưới thời Javier Irureta, Deportivo trở thành đội thứ 9 lên ngôi vô địch. Valencia là một trong những đội mạnh nhất châu Âu từ đầu đến giữa những năm 2000; họ đã lên ngôi vô địch La Liga vào năm 2002 và 2004 dưới thời Rafael Benítez, đồng thời là á quân tại UEFA Champions League năm 2000 và 2001 dưới thời Hector Cuper và giành Cúp UEFA năm 2004 và Copa del Rey năm 1999.
Real Madrid đã giành chức vô địch Liga đầu tiên của thế kỷ vào năm 2001 và 2003. Với những cầu thủ đẳng cấp thế giới như Raúl, Ruud van Nistelrooy và Gonzalo Higuaín, Real Madrid đã liên tiếp giành chức vô địch La Liga vào các năm 2006–07 và 2007–08. FC Barcelona đã giành được danh hiệu đầu tiên của thế kỷ mới sau khi Real Madrid và Valencia chia sẻ bốn danh hiệu gần nhất dưới sự xuất sắc của Ronaldinho và Samuel Eto'o trong mùa giải 2004–05. Barcelona đã giữ được danh hiệu này để giành chiến thắng liên tiếp trong mùa giải 2005–06.
Thập niên 2010: Barcelona, ​​Real Madrid và Atletico
Trong năm 2009–10, Real Madrid đạt kỷ lục 96 điểm nhưng vẫn xếp sau Barcelona, ​​đội đã tích lũy được 99 điểm. Barcelona sau đó đã giành chức vô địch La Liga thứ ba liên tiếp trong mùa giải 2010–11 với 96 điểm so với 92 của Real, nhưng Real Madrid đã kết thúc chuỗi trận toàn thắng của họ ở mùa giải 2011–12 dưới sự dẫn dắt của José Mourinho và với những cầu thủ như Cristiano Ronaldo, Ángel Di María, Mesut Özil và Karim Benzema. Madrid đã giành chức vô địch La Liga lần thứ 32 với kỷ lục 100 điểm, kỷ lục 121 bàn thắng ghi được và hiệu số bàn thắng bại kỷ lục +89. Một năm sau, ở mùa giải 2012–13, Barcelona giành thêm một chức vô địch La Liga dưới thời huấn luyện viên Tito Vilanova, lặp lại kỷ lục 100 điểm mà Real Madrid đạt được năm trước. Atlético Madrid, dưới sự dẫn dắt của Diego Simeone, đã giành chức vô địch La Liga lần thứ mười trong mùa giải 2013–14, lần đầu tiên kể từ năm 1996. Họ trở thành đội đầu tiên kể từ Valencia năm 2004 vô địch La Liga và phá vỡ sự thống trị của Barcelona và Real Madrid trong giải đấu. Trong mùa giải 2014–15, dưới sự dẫn dắt của bộ ba Messi, Neymar, và Suárez có biệt danh là 'MSN', Barcelona đã làm nên lịch sử khi trở thành đội đầu tiên giành được cú ăn ba thứ hai và giành cú đúp Liga/Copa Del Rey lần thứ sáu. Barcelona tiếp tục sự thống trị của họ, và trong mùa giải 2015–16, họ đã giành được cú đúp Liga/Copa Del Rey liên tiếp, điều chưa từng đạt được kể từ những năm 1950. Real Madrid đã mang về chức vô địch La Liga dưới sự dẫn dắt của Zinédine Zidane trong mùa giải 2016–17, nhưng Barcelona đã giành được danh hiệu này một lần nữa trong mùa giải 2017–18, cũng như giành cú đúp thứ tám, cho 7 danh hiệu La Liga trong 10 năm. Barcelona đã giành được danh hiệu này một lần nữa và giành chức vô địch La Liga thứ 26 trong mùa giải 2018–19, với 8 chức vô địch La Liga sau 11 năm. Real Madrid giành lại chức vô địch mùa giải 2019–20 sau khi giành chiến thắng trong mùa giải bị gián đoạn nghiêm trọng bởi đại dịch COVID-19.
Thập niên 2020: Hiện nay
Mùa giải 2020–21 bắt đầu vào ngày 12 tháng 9. Các đội tham dự La Liga 2020–21 là Athletic Club de Bilbao, Atlético de Madrid, Barcelona, Betis, Cádiz, Eibar, Getafe, Huesca, Levante, Osasuna, Real Madrid, Real Sociedad, Sevilla, Valencia, Valladolid, Villarreal, Elche, Alavés, Eibar và Celta Vigo. Các đội tham gia Primera División, đến từ Segunda là Cadiz, Elche và Huesca. Atletico Madrid vô địch mùa giải 2020–21 với Real Madrid là á quân.
Vào tháng 8 năm 2021, các câu lạc bộ La Liga đã thông qua thỏa thuận trị giá 2,7 tỷ euro để bán 10% cổ phần của giải đấu cho CVC Capital Partners.
Các câu lạc bộ
20 đội cạnh tranh giải đấu trong mùa giải hiện tại, bao gồm 17 đội hàng đầu từ mùa giải 2022–23 và ba đội thăng hạng từ Segunda División 2022–23. Granada và Las Palmas được thăng hạng trực tiếp và Alavés chiến thắng play-off thăng hạng.
Các câu lạc bộ La Liga tại châu Âu
phải|nhỏ|Real Madrid đối đầu [[Borussia Dortmund tại bán kết UEFA Champions League 2012–13]] Primera División hiện đang đứng thứ hai trong bảng xếp hạng của UEFA các giải đấu châu Âu dựa trên thành tích của họ tại các giải đấu châu Âu trong khoảng thời gian 5 năm, sau Premier League của Anh, nhưng xếp trên Serie A của Ý và Bundesliga của Đức.
Diplectrona diana
Diplectrona diana là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
La Liga
Các câu lạc bộ La Liga tại châu Âu
Trong mùa giải châu Âu 2005–06, La Liga trở thành giải đấu đầu tiên có các câu lạc bộ vô địch cả Champions League và UEFA Cup kể từ năm 1997, khi Barcelona vô địch UEFA Champions League và Sevilla vô địch UEFA Cup. Kỳ tích này được lặp lại bốn lần trong năm mùa giải: trong mùa giải 2013–14, Real Madrid giành chức vô địch Champions League lần thứ mười và Sevilla giành chức vô địch Europa League lần thứ ba, trong mùa giải 2014–15, Barcelona giành chức vô địch Champions League lần thứ năm và Sevilla giành chức vô địch Europa League lần thứ tư, trong mùa giải 2015–16, Real Madrid đã giành chức vô địch Champions League lần thứ 11 và Sevilla giành chức vô địch Europa League lần thứ 5 (trở thành đội đầu tiên giành chức vô địch ba lần liên tiếp), và trong mùa giải 2017–18, Real Madrid đã giành chức vô địch Champions League lần thứ 13 và Atlético Madrid đã giành chức vô địch Europa League lần thứ ba.
Diplectrona diana
Tham khảo
Thể loại:Diplectrona
La Liga
Các câu lạc bộ La Liga tại châu Âu
Năm 2015, La Liga trở thành giải đấu đầu tiên có 5 đội góp mặt ở vòng bảng Champions League, với Barcelona, ​​Real Madrid, Atlético Madrid và Valencia đủ điều kiện thông qua vị trí trong giải đấu của họ và Sevilla đủ điều kiện nhờ chiến thắng tại Europa League, nhờ sự giúp đỡ của một sự thay đổi quy tắc.
Tính đủ điều kiện của cầu thủ ngoài EU
Tại La Liga năm 2020, mỗi câu lạc bộ được phép có 5 cầu thủ không thuộc EU nhưng chỉ được phép điền tên 3 cầu thủ không thuộc EU vào đội hình mỗi ngày thi đấu.
Người chơi có thể yêu cầu quyền công dân từ quốc gia mà tổ tiên họ đến. Nếu một cầu thủ không có nguồn gốc châu Âu, anh ta có thể xin quốc tịch Tây Ban Nha sau khi chơi ở Tây Ban Nha trong 5 năm. Đôi khi, điều này có thể dẫn đến tình trạng ba quốc tịch; ví dụ, Leo Franco, người sinh ra ở Argentina, là người gốc Ý nhưng vẫn có thể xin hộ chiếu Tây Ban Nha, đã chơi ở La Liga hơn 5 năm.
Ngoài ra, người chơi từ các quốc gia ACP—các quốc gia ở Châu Phi, Ca-ri-bê và Thái Bình Dương là các bên ký kết Thỏa thuận Cotonou—không được tính vào hạn ngạch ngoài EU do phán quyết của Kolpak.
Giải thưởng cá nhân
Cho đến mùa giải 2008–09, không có giải thưởng cá nhân chính thức nào tồn tại ở La Liga. Trong mùa giải 2008–09, cơ quan quản lý đã tạo ra Giải thưởng LFP (nay được gọi là Giải thưởng La Liga), được trao mỗi mùa giải cho từng cầu thủ và huấn luyện viên. Phần lớn các giải thưởng này đã bị ngừng sau mùa giải 2015–16. Các phần thưởng bổ sung liên quan đến La Liga được phân phối, một số phần thưởng không được Liga de Futbol Profesional hoặc RFEF chấp nhận và do đó không được coi là chính thức. Đáng chú ý nhất trong số này là bốn giải thưởng do tờ báo thể thao lớn nhất Tây Ban Nha, Marca trao tặng, cụ thể là Pichichi Trophy, được trao cho cầu thủ ghi bàn hàng đầu của mùa giải; Cúp Ricardo Zamora, dành cho thủ môn có số bàn thua mỗi trận ít nhất (tối thiểu 28 trận); Alfredo Di Stéfano Trophy, dành cho cầu thủ được đánh giá là cầu thủ xuất sắc nhất toàn giải; và Zarra Trophy, dành cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong số các cầu thủ nội địa Tây Ban Nha.
Kể từ mùa giải 2013–14, La Liga cũng đã trao giải thưởng cho huấn luyện viên của tháng và cầu thủ của tháng.
Chuyển nhượng
Cầu thủ La Liga đầu tiên tham gia vào vụ chuyển nhượng phá kỷ lục thế giới là Luis Suárez vào năm 1961, người chuyển từ Barcelona sang Inter Milan với giá 152.000 bảng (3,6 triệu bảng vào năm 2021). 12 năm sau, Johan Cruyff là cầu thủ đầu tiên gia nhập một câu lạc bộ ở La Liga với mức phí kỷ lục 922.000 bảng (11,9 triệu bảng vào năm 2021), khi anh chuyển từ Ajax sang Barcelona. Năm 1982, Barcelona một lần nữa lập kỷ lục khi ký hợp đồng với Diego Maradona từ Boca Juniors với giá 5 triệu bảng (19 triệu bảng vào năm 2021). Real Betis lập kỷ lục thế giới vào năm 1998 khi họ ký hợp đồng với Denilson từ São Paulo với giá 21,5 triệu bảng (40,2 triệu bảng vào năm 2021).
Bốn trong số sáu kỷ lục chuyển nhượng thế giới gần đây nhất đã được thiết lập bởi Real Madrid, ký hợp đồng với Luís Figo,  Zinedine Zidane,  Cristiano Ronaldo  (cộng với một thỏa thuận cho Kaká vài ngày trước Ronaldo, chỉ dưới một kỷ lục thế giới do cách tính phí)  và cuối cùng là Gareth Bale, người được mua vào năm 2013 với giá 85,3 triệu bảng (103,4 triệu euro hay 140 triệu đô la vào thời điểm đó; 104 triệu bảng vào năm 2021) từ Tottenham Hotspur.
Tiền đạo người Brasil Neymar là đối tượng của một thỏa thuận chuyển nhượng phức tạp và tốn kém khi anh gia nhập Barcelona từ Santos vào năm 2013,  và vụ chuyển nhượng sắp tới của anh đến Paris Saint-Germain vào năm 2017 đã lập kỷ lục thế giới mới với mức phí chuyển nhượng 222 triệu euro thông qua điều khoản mua lại. Barcelona đã sớm đầu tư một số tiền lớn nhận được từ vụ chuyển nhượng này để thay thế Ousmane Dembélé, người có hợp đồng – 105 triệu euro – đắt thứ hai từ trước đến khi vụ chuyển nhượng của Philippe Coutinho đến Barcelona với giá 142 triệu euro vào tháng 1 năm 2018.
Nhiều bàn thắng nhất
In đậm chỉ cầu thủ vẫn đang thi đấu tại La Liga. In nghiêng chỉ cầu thủ vẫn đang thi đấu bên ngoài La Liga.
Luperus pyrenancus
Luperus pyrenancus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1824.
Tham khảo
Thể loại:Luperus
Cờ tam tài
thumb|300px|Cờ trắng của [[Chế độ cũ (Pháp)|Chế độ quân chủ Pháp biến thành Tricolore là kết quả của Cách mạng Tháng Bảy, những bức tranh bởi Léon Cogniet (1830).]] Cờ tam tài (tiếng Anh-Anh: Tricolour, tiếng Anh-Mỹ: tricolor) hay còn gọi là cờ tam sắc hay cờ 3 màu là một loại cờ hoặc biểu trưng được thiết kế với 3 sọc màu khác nhau, thường theo sọc ngang hoặc sọc đứng, đôi khi theo sọc chéo. Có nguồn gốc từ thế kỷ 16 như một biểu tượng của chủ nghĩa cộng hòa, tự do hay thậm chí là cách mạng. Các lá cờ của Pháp, Ý, România, Mexico và Ireland đều lần đầu tiên được thông qua với sự hình thành của một nước cộng hòa độc lập trong thời kỳ Cách mạng Pháp đến Cách mạng 1848, ngoại trừ cờ ba màu của Ireland có từ năm 1848 nhưng không được phổ biến cho đến Lễ Phục sinh năm 1916 và đến năm 1919 nó mới được thông qua.
Một số cờ cũng gọi là tam sắc nhưng có nhiều hơn ba màu, thường là ba sọc màu kết hợp với một biểu tượng ở giữa, ví dụ như quốc kỳ Ấn Độ là một ví dụ điển hình.
Tham khảo
Thể loại:Chủ nghĩa tự do Thể loại:Chủ nghĩa dân tộc Thể loại:Cách mạng Pháp Thể loại:Chủ nghĩa cộng hòa Thể loại:Cách mạng Thể loại:Kiểu cờ Thể loại:Cách phối màu Thể loại:Cờ chính trị Thể loại:Cờ theo thiết kế
Chaetostoma microps
Đặc điểm
Cá đực có thể dài tới 8,9 cm. Chúng thường sống ở khu vực thượng nguồn sông Amazon và ở nơi khó tiếp cận, chúng sống ở những hang động nước nông tại Ecuador. Chúng có bộ hàm giác hút rất khỏe, giúp nó bám được vào đá và rễ cây. Thức ăn của loài này là rong rêu. Các nhà khoa học đã lần đầu tiên ghi lại được cảnh tượng cá leo vách đá trong một hang động ở Ecuador.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1864 Thể loại:Cá Ecuador
Yeongi
Thể loại:Chungcheong Nam Thể loại:Huyện Hàn Quốc
Artopoles natalis
Tham khảo
Thể loại:Artopoles
Gymnopilus caerulovirescens
Gymnopilus caerulovirescens là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.
Xem thêm
Danh sách các loài Gymnopilus
Liên kết ngoài
caerulovirescens
Wood River, Wisconsin
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Burnett, Wisconsin
Papeete
Papeete là thủ đô của Polynésie thuộc Pháp. Đây cũng là thành phố chính của đảo Tahiti ở Thái Bình Dương.
Là thủ phủ của Polynésie thuộc Pháp, nơi đây có các cơ quan cấp cao của chính quyền, hôi đồng của Polynésie thuộc Pháp và là một trung tâm về kinh tế, văn hóa và xã hội. Các cơ sở hạ tầng chính của Polynésie thuộc Pháp là cảng Đức Giáo hoàng, kho nhiên liệu, bệnh viện, phòng khám tư nhân và hầu hết các cơ sở hạ tầng kinh tế và công nghiệp, cũng như các tổ chức ngân hàng và Tài chính (Kho bạc, Ngân hàng Polynesia, Ngân hàng hàng Tahiti, Socredo).
Vị trí
Papeete nằm ở phía bắc của Tahiti, là hòn đảo chính của Quần đảo Société ở Thái Bình Dương. Thành phố được bao quanh bởi các đô thị:
Khí hậu
Papeete có một khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa mưa và mùa khô. Tuy nhiên, lượng mưa cao được ghi nhận ngay cả trong mùa khô của thành phố. Mùa khô kéo dài ngắn, chỉ bao gồm tháng Tám và tháng Chín. Những tháng còn lại trong năm là ẩm ướt, với lượng mưa rơi cao nhất trong tháng 12 và tháng 1. Nhiệt độ tương đối ổn định quanh năm, trung bình khoảng 25 độ C (77 độ F).
Tên gọi
Papeete (tiếng Tahiti pape: nước và ete: thùng) ban đầu chỉ là một quận của thành phố và nằm giữa các quận xung quanh. Theo cách phát âm chính thức bằng tiếng Tahiti là phân biệt mỗi nguyên âm: [papeʔete].
Lịch sử
nhỏ|Tòa thị chính Papeete. Papeete ban đầu được sử dụng làm nơi neo đậu tàu thuyền bởi những người châu Âu, tuy nhiên sau đó họ chuyển sang Malava cách đó một chút về phía tây. Thành phố Papeete trở nên quan trọng trong năm 1818 bởi nhà truyền giáo người Anh William Crook. Nữ hoàng Pomare IV thiết lập tòa án của mình trong năm 1827. Nó chính thức trở thành thủ đô của Tahiti (và nói chung của Vương quốc Tahiti) với việc bắt đầu thiết lập chính quyền bảo hộ của Pháp trong năm 1842.Papeete bị đánh bom ngày 22 tháng 9 năm 1914 trong Chiến tranh thế giới thứ nhất và quân tình nguyện viên đã đến thành phố. Thành phố Papeete đã trải qua sự tăng trưởng đáng kể từ những năm 1960, do việc xây dựng sân bay quốc tế và đặc biệt là việc các cơ quan nhà nước và tư nhân thành lập các trung tâm thí nghiệm ở Trung Thái Bình Dương, tạo ra một làn sóng nhập cư từ các đảo khác và đã xuất hiện một đô thị chính thức.
Ngày 05 tháng 9 Năm 1995 chính phủ Jacques Chirac đã tiến hành vụ nổ thử nghiệm hạt nhân ngoài khơi bờ Moruroa. Một cuộc bạo động phản đối diễn ra tại Papeete kéo dài hai ngày với kết quả sân bay quốc tế đã bị hư hỏng, làm 40 người bị thương, ảnh hưởng đến ngành du lịch một thời gian. . (tương tự như vụ bạo loạn xảy ra sau khi một thử nghiệm hạt nhân của Pháp trong khu vực năm 1987).
Nhân khẩu
Đô thị này có 26.017 cư dân trong năm 2007 .. Đại đô thị Papeete gồm có 7 khu vực (Arue,Faaa, Mahina, Paea, Papeete, Pirae, Punaauia) với tổng dân số 131.695 người trong năm 2007.
Liên kết ngoài
Thể loại:Polynésie thuộc Pháp Thể loại:Thủ đô châu Đại Dương Thể loại:Tahiti  Thể loại:Xã của Polynésie thuộc Pháp Thể loại:Thị trấn và làng Tahiti Thể loại:Thành phố cảng châu Đại Dương
Barro, Charente
Barro là một xã của tỉnh Charente, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Charente
Diplectrona dulitensis
Diplectrona dulitensis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Diplectrona
Luperus ragusai
Luperus ragusai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissière miêu tả khoa học năm 1919.
Tham khảo
Thể loại:Luperus
Peltotrupes profundus
Peltotrupes profundus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Geotrupidae. Loài này được Howden miêu tả khoa học năm 1952.
Sai sót kháng nguyên ban đầu
nhỏ|400x400px|Sai sót kháng nguyên ban đầu: Khi lần đầu tiên cơ thể nhiễm bệnh, nó sản xuất ra kháng thể hữu hiệu chống lại loại kháng nguyên chủ yếu và loại bỏ căn bệnh. Nhưng khi nó gặp lại cùng căn bệnh đó nhưng ở một giai đoạn tiến hóa trễ hơn, với một loại kháng nguyên mới (loại kháng nguyên ban đầu nay đã suy yếu), hệ miễn dịch vẫn sẽ sản xuất cùng loại kháng thể trước đó (chống lại loại kháng nguyên ban đầu, nay đã suy yếu) mà không phát triển loại kháng thể mới chống lại kháng nguyên mới. Điều này dẫn đến sản xuất loại kháng thể không hữu hiệu, và làm hệ miễn dịch suy yếu.
Sai sót kháng nguyên ban đầu, còn gọi là dấu ấn kháng nguyên hay hiệu ứng Hoskins, chỉ xu hướng của hệ miễn dịch, khi có một phiên bản khác của loại kháng nguyên (virus hay vi khuẩn) xâm nhập, sẽ sử dụng trí nhớ miễn dịch từ một lần nhiễm bệnh trước đó. Điều này dẫn đến hệ miễn dịch bị “mắc bẫy” bởi lần trước đó mà nó phản ứng với một loại kháng nguyên, và không thể phản ứng hiệu quả với những lần nhiễm bệnh sau đó. Kháng thể hay tế bào T (T-cell) được tạo ra từ lần nhiễm biến chủng đầu tiên của mầm bệnh đó tạo thành một dạng sai lầm kháng nguyên ban đầu.
Hiện tượng sai sót kháng nguyên ban đầu đã được mô tả với virus cúm, sốt xuất huyết, suy giảm miễn dịch cơ thể (HIV) và một vài loại virus khác.
Hiện tượng này được Thomas Francis Jr. mô tả lần đầu vào năm 1960 trong bài “Học thuyết về Sai sót kháng nguyên ban đầu”. ITên của học thuyết được gợi hứng từ khái niệm thần học về tội tổ tông (sai lầm nguyên thủy). Richard Krause dẫn lời của Francis như sau:
"'Kháng thể thủơ nhỏ phần lớn tạo ra do kháng nguyên chủ yếu của loại virus tạo ra bệnh cúm tuýp A… Sự in dấu tạo ra bởi lần nhiễm virus đầu tiên kiểm soát việc tạo ra kháng thể của những lần sau đó. Chúng tôi gọi điều này là học thuyết về Sai lầm kháng nguyên ban đầu.'"
Trong Tế bào B (B-cell)
phải|nhỏ|225x225px|Một tế bào trí nhớ B, chuyên biệt với virus A, thì sẽ được kích hoạt bởi một biến chủng mới, virus A1, và sản xuất ra các kháng thể không hiệu quả bám vào chủng A1. Sự hiện diện của các khác thể này kiềm hãm việc kích hoạt của một tế báo B nguyên bản có thể tạo ra các kháng thể hữu hiệu hơn chống virus A1. Hiệu ứng này dẫn đến một sự đề kháng yếu hơn với virus A1, và tạo nguy cơ gây bệnh nặng hơn.
Khi bị nhiễm bệnh, tế bào trí nhớ B được tạo ra, nằm trong cơ thể, và giúp bảo vệ những lần bệnh sau. Các tế bào trí nhớ B này phản ứng với những đặc điểm kháng nguyên (epitope) trên bề mặt của protein virus, nhằm tạo ra loại kháng thể-đặc thù cho kháng nguyên đó, và có thể phản ứng chống bệnh nhanh hơn khả năng vốn có của tế bào B. Điều này giúp rút ngắn thời gian chống bệnh những lần sau.
Giữa lần nhiễm đầu và lần sau, hay giữa lần nhiễm bệnh và chích vắc-xin, một loại virus có thể biến thể, khi đó protein bề mặt virus (epitope) được biến đổi do đột biến tự nhiên, giúp virus tránh được hệ miễn dịch. Khi điều này xảy ra, loại virus biến thể có xu hướng kích hoạt tế bào trí nhớ B và khiến tạo ra kháng thể. Tuy nhiên, kháng thể tạo ra bởi những tế bào B nhìn chung không kết dính hiệu quả với bề mặt virus đã biến đổi. Thêm vào đó, những kháng thể này lại kiềm hãm việc kích hoạt loại B cell có tính tương thích cao hơn vốn có thể tạo ra kháng thể hữu hiệu hơn với loại virus đã biến đổi. Điều này dẫn đến một phản ứng miễn dịch kém hiệu quả và những lần bệnh sau có thể lâu khỏi hơn.
Sai lầm kháng nguyên ban đầu cực kỳ quan trọng trong việc ứng dụng vắc-xin. Với sốt xuất huyết, hiệu ứng sai lầm kháng nguyên ban đầu có ảnh hưởng rất lớn trong việc phát triển vắc-xin. Khi một phản ứng miễn dịch với loại virus sốt xuất huyết đã được thiết lập, thì việc chích vắc-xin đối với loại thứ hai hiếm khi hiệu quả. Vì vậy, cần phải tạo ra được 1 loại phản ứng miễn dịch cân bằng với cả bốn loại virus sốt xuất huyết trong lần chích vắc-xin đầu tiên.
Chất lượng của phàn ứng miễn dịch đối với các chủng virus cúm mới thường bị giảm sút ở những người thường chích ngừa. Tuy vậy, tác động của sai lầm kháng thể đầu tiên chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng, và tỏ ra khác biệt với từng loại vắc-xin, khu vực địa lý, và độ tuổi. Các nhà nghiên cứu nhận thấy có sự giảm kháng thể, khi chích vắc-xin H1N1 năm 2009, ở những người đã chích ngừa cúm mùa A/Brisbane/59/2007 (là chủng H1N1 trước đó) trong vòng ba tháng trước đó.
Với tế bào T độc sát tế bào (cytotoxic T cell)
Một hiện tượng tương tự đã được mô tả trong tế bào T độc sát tế bào (CTL). Trong một lần nhiễm bệnh thứ nhì bởi một biến chủng virus sốt xuất huyết khác, các CTL thường gây ra cytokine (tế bào nhân tử) thay vì lysis tế bào. Kết quả là, việc sản xuất các cytokine làm tăng việc thấm thành mạch máu và gây tổn hại nặng cho các tế bào màng trong, một hiện tượng được gọi là sốt xuất huyết ra máu (dengue hemorrhagic fever).
Nhiều nhóm nghiên cứu đã thử thiết kế vắc-xin HIV và viêm gan C bằng việc kích thích phản ứng CTL. Việc phát hiện phản ứng CTL có thể bị sai lệch do sai sót kháng nguyên ban đầu giúp lý giải sự hạn chế hiệu quả của các loại vắc-xin này. Những virus như HIV có độ biến dị cao và thường xuyên đột biến; sai sót kháng nguyên ban đầu khiến cho việc nhiễm các loại virus HIV có vỏ ngoài hơi khác đi cũng khiến vắc-xin trở nên vô hiệu. Trên thực tế, vắc-xin có thể khiến bệnh trở nên còn nghiên trọng hơn, vì nó khiến phản ứng miễn dịch “mắc bẫy” khi cứ phản ứng như với loại virus đầu tiên, nay đã vô hiệu với loại biến chủng mới.
Tham khảo
Thể loại:Virology Thể loại:Immunology
Moros, Zaragoza
Moros là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban NhaDân số năm 2006 khoảng 478 người.
Địa điểm và khí hậu
Moros nằm trong dãy núi được biết đến như là Sistema Ibérico. Nó nằm trong thung lũng sông Manubles, một chi lưu của sông Jalón. Các Manubles uốn lượn quanh những tảng đá mà Moros đứng.
Moros có nhiệt độ trung bình là 12,7 °C (54,9 °F) với lượng mưa hàng năm là 410 mm (16 inch).
Các điểm độc đáo
Moros là một trong những làng quê đẹp và hấp dẫn nhất trong khu vực. Các đường phố hẹp của nó zigzag từ quảng trường ở độ cao cao nhất xuống dưới lòng sông dưới lòng đất. Các ngôi nhà là đặc điểm chính của thị trấn. Hàng trăm ngôi nhà đã được xây dựng chặt chẽ vào phía nắng của ngọn núi. Chúng được xây dựng bằng bùn và được trang trí với gạch ốp ngọc đỏ ướp lạnh. Mỗi tầng nhà tăng lên phía trên bên dưới để đón ánh mặt trời khi nó bay lên qua thung lũng.
Dòng sông bên dưới các vườn và vườn cây ăn trái. Các thiết lập nổi tiếng với sự tĩnh lặng và im lặng của nó. Hai cây cầu trong khu vực băng qua sông.
Các địa danh
Moros đặt trên biên giới thời trung cổ tách các vương quốc Hồi giáo (Moorish) và Thiên chúa giáo. Moros là tiếng Tây Ban Nha cho Moors. Sau khi trục xuất người Moor, nó đã leo lên Vương quốc Aragon và Vương quốc Castile. Do đó thị trấn cho thấy ảnh hưởng của nhiều nền văn hóa.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Zaragoza
Trai phố
nhỏ|[[Phố Jermyn ở Luân Đôn (Anh Quốc), trung tâm may đo dành cho nam giới, với ảnh chụp bức tượng tôn vinh chàng công tử hào hoa mang tính biểu tượng của thời kỳ Regency là Beau Brummell]] Metrosexual, dịch nôm na là trai phố, là một từ mới của thế kỷ 21 thông thường để chỉ những người đàn ông rất quan trọng hóa và chăm chút ngoại hình của mình. Có nhiều tranh cãi xung quanh việc sử dụng từ đi liền với chủ nghĩa tiêu thụ và việc quan trọng hóa chuẩn mực giới tính. Thuật ngữ này do nhà báo Mark Simpson đặt, trong bài viết mang tựa "Here come the mirror men" đăng trên báo The Independent ngày 15 tháng 11 năm 1994.
David Beckham được cho là một người metrosexual.
Chú thích
Thể loại:Nam giới Thể loại:Từ chỉ nam giới Thể loại:Vẻ đẹp nam giới Thể loại:Xã hội học Thể loại:Tiểu văn hóa Thể loại:Thời trang Thể loại:Thiên hướng tình dục và xã hội Thể loại:Kiểu mẫu Thể loại:Kiểu mẫu nam giới
Đồng (tiền Việt Nam Cộng hòa)
Đồng đã từng là tiền tệ của Việt Nam Cộng hòa (Nam Việt Nam) từ năm 1953 đến ngày 2 tháng 5 năm 1978. Một đồng được chia thành 100 xu. Khác với loại tiền đồng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam sau này.
Lịch sử
nhỏ|200px|trái|Tờ tiền giấy mệnh giá 1000 đồng với hình [[Ngân hàng Quốc gia Việt Nam]] Năm 1953, chi nhánh Việt Nam của Viện Phát hành Quốc gia Việt, Miên, Lào (tiếng Pháp: Institut d'Emission des Etats du Cambodge, du Laos et du Vietnam) đã phát hành các giấy bạc có hai tên gọi trên đó là piastre và đồng. Đồng thời, hai chi nhánh khác có dàn xếp tương tự với riel ở Campuchia và kíp ở Lào. Tiền Đồng lưu hành ở những khu vực của Việt Nam không nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng cộng sản, tức trên lãnh thổ miền nam Việt Nam xét vào năm 1954.
Hối suất
Việc kiểm soát hối suất giữa tiền Việt Nam Cộng hòa và các ngoại tệ thuộc Viện Hối đoái, một cơ quan tự trị thuộc Bộ Tài chánh. Hối suất được quy định vào năm 1953 là 1 đồng = 0,2857 USD, tức là 1 USD = 35 đồng. Giá trị tiền sau đó giảm dần trong khi lượng tiền lưu hành tăng từ 6,78 tỷ đồng vào năm 1955 lên thành 27,4 tỷ đồng vào cuối năm 1964. Hối suất chính thức sang thập niên 1960 tăng thành 1 USD = 73,5 đồng trong khi giá thị trường ở khoảng 1 USD = 130-180 đồng. Tỷ lệ chính thức do Viện Hối đoái điều chỉnh, cho phép một số đối tượng chuyển ngân ở giá thấp hay giá cao tùy thuộc vào diện ưu tiên. Ví dụ như công ty nhập cảng sữa bò cho trẻ em thì được giá hời trong khi hãng nhập cảng xe hơi thì phải chịu giá chính thức. Năm 1966 hối suất tăng thành 1 USD = 80 đồng tuy nhiên cho một số đối tượng kinh tế thì áp dụng 1 USD = 118 đồng. Tỷ lệ này giữ nguyên cho dù tình hình kinh tế suy thoái và sang năm 1970 giá chợ đen có khi lên tới 1 USD = 400 đồng.
Tháng Mười năm 1970 chính phủ Đệ Nhị Cộng hòa Việt Nam cho điều chỉnh lại hối suất chính thức, giảm giá trị một đồng thành 1 USD = 277,75 đồng (kèm 38 đồng phụ đảm và thuế) tức 1 đồng = 0,036 USD cho một số chuyển ngân ngoại tệ.
Năm 1972 kinh tế càng khó khăn cùng lúc chiến cuộc khốc liệt trong Mùa Hè Đỏ lửa, chính phủ phá giá đồng tiền với mục đích kích thích xuất cảng. Hối suất tăng vụt lên thành 1 USD = 600 đồng. Ngành xuất cảng khởi sắc nhưng giá trị mãi lực và lợi tức của người dân giảm mạnh. Đến năm 1975, năm cuối cùng của chính thể Việt Nam Cộng hòa thì 1 USD = 700 đồng.
Tiền kim loại
Năm 1953, tiền kim loại các mệnh giá 10, 20, 50 xu đã được đưa vào lưu thông. Năm 1960, có thêm tiền kim loại mệnh giá 1 đồng; sau đó là 10 đồng năm 1964, 5 đồng năm 1966 và 20 đồng năm 1968. 50 đồng được đúc năm 1975 nhưng chưa kịp lưu hành thì Việt Nam Cộng hòa sụp đổ; toàn bộ tiền bị hủy bỏ dưới dạng kim loại phế thải, rất hiếm tiền xu này còn tồn tại.
Các tiền kim loại đã phát hành có thể tạm chia ra 5 Seri.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đơn vị tiền tệ Việt Nam Thể loại:Kinh tế Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Lịch sử kinh tế Việt Nam Thể loại:Lịch sử Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Chấm dứt năm 1978 Thể loại:Khởi đầu năm 1953 ở Liên bang Đông Dương Thể loại:Khởi đầu năm 1953 ở Việt Nam
Leni Riefenstahl
Helene Bertha Amalie "Leni" Riefenstahl (22 tháng 8 năm 1902 - 8 tháng 9 năm 2003) là một đạo diễn, vũ công và diễn viên người Đức, nổi tiếng với khả năng cách tân và con mắt thẩm mỹ trong cách làm phim. Bà được biết đến nhiều nhất với bộ phim Niềm tin chiến thắng, một bộ phim tuyên truyền về hội nghị Nuremberg của Đảng Quốc xã.
Giá trị tuyên truyền của những bộ phim Riefenstahl làm trong thập niên 1930 đã không nhận được sự đánh giá từ các nhà bình luận nhưng rất nhiều nhà phê bình đánh giá rất cao giá trị thẩm mỹ những bộ phim của bà. Sau cái chết của Riefenstahl, nhiều tờ báo nổi tiếng đã đánh giá bà là "nhà tiên phong của điện ảnh và các kĩ thuật dựng hình".
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1902 Thể loại:Mất năm 2003 Thể loại:Người thọ bách niên Đức Thể loại:Nữ diễn điện ảnh Đức Thể loại:Đạo diễn phim người Đức Thể loại:Chết vì ung thư Thể loại:Nữ diễn viên từ Berlin
Artystone bolivianensis
Artystone bolivianensis là một loài chân đều trong họ Cymothoidae. Loài này được Thatcher & Schindler miêu tả khoa học năm 1999.
Tham khảo
Thể loại:Artystone
Luperus rectangulus
Luperus rectangulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Luperus
Diplectrona elongata
Diplectrona elongata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Diplectrona
Woodboro, Wisconsin
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Oneida, Wisconsin
Peltotrupes youngi
Peltotrupes youngi là một loài bọ cánh cứng trong họ Geotrupidae. Loài này được Howden miêu tả khoa học năm 1955.
Tham khảo
Y
Ideopsis oberthurii
Ideopsis oberthurii là một loài bướm giáp trong phân họ Danainae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.
Tham khảo
Thể loại:Ideopsis Thể loại:Côn trùng Indonesia Thể loại:Bướm Indonesia Thể loại:Động vật đặc hữu Indonesia
Gymnopilus brunneodiscus
Gymnopilus brunneodiscus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae. Nó được nhà nghiên cứu về nấm người Mỹ Murrill đặt tên vào năm 1917.
Liên kết ngoài
brunneodiscus
Calci trong sinh học
nhỏ|Calci trong sinh học Calci (từ tiếng Latinh: Calcis) là nguyên tố hoá học ký hiệu Ca. Calci là nguyên tố thiết yếu cho sự sống. Mức calci trong động vật có vú được kiểm soát chặt. Trong cơ thể thì 98% calci nằm ở xương và răng; 2% còn lại là ion calci nằm trong máu để thực hiện các chức năng thần kinh cơ, đông máu. Trong máu, Ca ở dưới 3 dạng: 50% dưới dạng ion Ca2+, gần 50% kết hợp với protein huyết tương, chủ yếu là albumin và chỉ còn rất ít dưới dạng phức hợp với phosphat, citrat, carbonat.
1. Đối với xương:
Nguyên tố calci là một trong những nguyên tố quan trọng nhất với quá trình cấu tạo và hình thành khung xương. Về mặt cấu tạo, xương chủ yếu được tạo thành từ các khoáng chất (đa phần là Calci), chiếm khoảng 70% trọng lượng xương khô và các chất hữu cơ (chiếm phần lớn là Collagen), chiếm 30% trọng lượng xương khô. Thiếu calci sẽ khiến trẻ em chậm lớn, còi xương, người lớn tuổi sẽ bị loang xương và mắc nhiều căn bệnh về xương khớp
2. Đối với hệ miễn dịch
Đối với những bệnh do chức năng miễn dịch giảm sút, trên cơ sở chữa trị bệnh nguyên phát, ta bổ sung calci để điều chỉnh cân bằng khả năng miễn dịch cho cơ thể sẽ đẩy lùi bệnh tật
3. Đối với hệ thần kinh
Ion calci có vai trò quan trọng trong truyền dẫn thần kinh. Khi cơ thể thiếu calci thì hoạt động truyền dẫn thần kinh bị ức chế, công năng hưng phấn và công năng ức chế của hệ thần kinh bị suy giảm.
Laguna de Duero
Laguna de Duero là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2007 (INE), đô thị này có dân số là 21.214 người.
Calci trong sinh học
4. Đối với cơ bắp
Công năng sinh lý của cơ bắp chủ yếu nhờ vào sự co giãn của các sợi cơ để hoàn thành công năng của các khí quan vận động của cơ thể, ion calci đóng vai trò quan trọng trong hoạt động co giãn của cơ bắp.
Laguna de Duero
Is the second largest city in Valladolid behind Valladolid City.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Valladolid
Calci trong sinh học
Bổ sung Calci
Calci được cơ thể hấp thụ qua quá trình ăn uống. Phụ nữ mang thai cần được bổ sung calci nhiều nhất do bào thai rất cần calci để hình thành và phát triển khung xương.
Trên thực tế, việc nấu nướng sẽ làm mất một phần calci trong đồ ăn. Ngoài ra, độ tuổi càng cao thì quá trình hấp thụ calci trong thức ăn càng giảm, đó là lý do mà người già thường mắc các chứng bệnh về xương.
Thực phẩm chứa Calci
Calci có nhiều trong: rau, hải sản, ngũ cốc, sữa, các loại hạt...
Vai trò của Vitamin D3
Vitamin D3 giúp hỗ trợ việc hấp thu calci và chuyển hóa vào cơ thể. Khi bổ sung calci nên bổ sung cả vitamin D3 hoặc tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời để cơ thể tự tổng hợp vitamin D3.
Quá trình "di chuyển calci
Nếu tuyến cận giáp bị kích thích do thiếu calci, tuyến cận giáp phải liên tục tiết ra quá nhiều hormone, chức năng tuyến cận giáp làm việc quá mức nên không còn kiểm soát được nồng độ calci trong máu nữa, do vậy nồng độ calci trong máu tăng cao, dẫn đến loạn nhịp tim. Khi nhịp tim loạn thì tuyến giáp lại phải tiết ra hormone để giảm nồng độ calci trong máu, chuyển lượng calci thừa đó ra ngoài tới các tổ chức khác để duy trì ổn định nồng độ calci trong máu. Quá trình đó gọi là "Di chuyển calci".
Tham khảo
Thể loại:Calci
Bassac, Charente
Bassac là một xã của tỉnh Charente, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.
Unisex
Từ unisex được dùng lần đầu tiên năm 1968 trên tạp chí Life của Mỹ.
Tại Việt Nam
Trào lưu unisex bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam từ năm 2007 tuy nhiên không phổ biến bằng ở Nhật Bản nơi được cho là nguồn gốc của trào lưu này. Unisex cũng rất phổ biến ở Hàn Quốc và Đài Loan.
Unisex không phải là đồng tính luyến ái.
Chú thích
Thể loại:Giới tính (xã hội học) Thể loại:Tình dục và xã hội
Artystone minima
Artystone minima là một loài chân đều trong họ Cymothoidae. Loài này được Thatcher & Carvalho miêu tả khoa học năm 1988.
Diplectrona erinya
Diplectrona erinya là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tourner dans le vide
"Tourner dans le vide" (tạm dịch: Quay trong bóng đêm) là một bài hát sáng tác bởi nhạc sĩ người Pháp Indila. Nó được phát hành với tư cách là đĩa đơn thứ hai của album phòng thu của cô, Mini World. Bài hát được làm phổ biến bởi một trend TikTok gắn liền với ngôi sao nổi tiếng và cựu vận động viên kickboxing chuyên nghiệp Andrew Tate.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát tiếng Pháp Thể loại:Indila Thể loại:Nhạc pop Pháp
Kedist Deltour
Kedist Deltour (sinh ngày 29 tháng 7 năm 1997) là người mẫu và người đẹp người Bỉ gốc Ethiopia, cô đã đăng quang cuộc thi Hoa hậu Bỉ 2021 và là đại diện cho Bỉ tại Hoa hậu Hoàn vũ 2021 ở Eilat, Israel.
Tiểu sử
Deltour sinh ra ở Addis Ababa thuộc Ethiopia. Vào lúc 9 tuổi, cha cô bỏ cô và các anh chị em của cô vào trại trẻ mồ côi. Năm 10 tuổi, cô và các anh chị em của mình được một cặp vợ chồng người Bỉ nhận nuôi và chuyển đến Westhoek ở Tây Flanders. Tại Bỉ, Deltour hoàn thành khóa đào tạo nghề để trở thành một thợ làm tóc và sau đó chuyển đến Nazareth ở Đông Flanders.
Hoa hậu Đông Flanders 2021
Deltour bắt đầu sự nghiệp với cuộc thi Hoa hậu Đông Flanders 2021 và cô đã đăng quang trên ngôi vị cao nhất của cuộc thi.
Hoa hậu Hoàn vũ 2021
Sau khi chiến thắng cuộc thi trong nuớc, cô sẽ là đại diện của Bỉ tại Hoa hậu Hoàn vũ 2021.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1997
Pereirabolbus castaneus
Pereirabolbus castaneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Geotrupidae. Loài này được Klug miêu tả khoa học năm 1845.
Tham khảo
C
Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á
Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á (Asian Beach Games, viết tắt là ABG) là một sự kiện thể thao đa môn được tổ chức mỗi hai năm một lần, quy tụ tất cả các vận động viên đại diện cho các quốc gia châu Á. Sự kiện này được bảo trợ và đưa vào lịch hoạt động của Hội đồng Olympic châu Á. Đại hội lần đầu tiên tổ chức tại Bali, Indonesia năm 2008.
Các quốc gia tham gia
Tất cả 45 quốc gia có Ủy ban Olympic quốc gia được Hội đồng Olympic châu Á công nhận.
Môn thi đấu
Đại hội bao gồm các bộ môn thể thao biển sau đây: ba môn phối hợp, bơi đường dài, bóng chuyền bãi biển, bóng đá bãi biển, bóng ném bãi biển, bóng gỗ, bóng nước, bóng rổ bãi biển, cầu mây bãi biển, du thuyền, lướt ván buồm, jet ski, thể dục thể hình và đua thuyền rồng.
Tham khảo
Thể loại:Đại hội Thể thao châu Á Thể loại:Giải thi đấu thể thao quốc tế châu Á Thể loại:Sự kiện thể thao đa môn Thể loại:Hội đồng Olympic châu Á
Luperus revelierei
Tham khảo
Thể loại:Luperus
Gymnopilus brittoniae
Gymnopilus brittoniae là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.
Xem thêm
Danh sách các loài Gymnopilus
Phản ứng phân hạch
250px|nhỏ|Một [[neutron được bắn vào một hạt nhân urani-235, biến nó thành một hạt nhân urani-236 với năng lượng kích thích được cung cấp bởi động năng của neutron cộng với các lực liên kết với neutron. Urani-236 lần lượt phân tách thành các nguyên tố nhẹ chuyển động nhanh (sản phẩm phân hạch) và giải phóng một lượng nhỏ neutron tự do. Đồng thời, một hoặc nhiều "tia gamma" (không hiển thị) cũng được tạo ra.]]
Gymnopilus brittoniae
Liên kết ngoài
brittoniae
Phản ứng phân hạch
Trong vật lý hạt nhân và hóa học hạt nhân, phản ứng phân hạch (phân hạch hạt nhân) là một phản ứng hạt nhân hoặc quá trình phân rã phóng xạ trong đó hạt nhân của một nguyên tử tách thành hai hoặc nhiều hạt nhân nhỏ hơn, nhẹ hơn. Quá trình phân hạch thường tạo ra các photon gamma và giải phóng một lượng năng lượng rất lớn ngay cả theo tiêu chuẩn năng lượng của sự phân rã phóng xạ.
Sự phân hạch hạt nhân của các nguyên tố nặng được Otto Hahn và trợ lý Fritz Strassmann của ông phát hiện vào ngày 17 tháng 12 năm 1938. Hiện tượng này đã được Lise Meitner và cháu trai của bà Otto Robert Frisch giải thích về mặt lý thuyết vào tháng 1 năm 1939. Frisch đặt tên cho quá trình này khi so sánh tương tự với phân hạch sinh học của các tế bào sống. Đối với các hạt nhân nặng, đó là một phản ứng tỏa nhiệt có thể giải phóng một lượng lớn năng lượng cả dưới dạng bức xạ điện từ có thể làm nóng vật liệu nơi xảy ra quá trình phân hạch. Để phản ứng phân hạch tạo ra năng lượng, tổng năng lượng liên kết của các phần tử kết quả phải âm hơn (năng lượng liên kết lớn hơn) so với phần tử ban đầu.
Phản ứng phân hạch còn là một quá trình "biến đổi hạt nhân" vì các hạt nhân tạo ra từ hạt nhân được phân hạch không phải là nguyên tố giống như hạt nhân ban đầu. Hai (hoặc nhiều) hạt nhân được tạo ra thường có kích thước tương đương nhưng hơi khác nhau, điển hình với tỷ lệ khối lượng sản phẩm khoảng 3 đến 2, đối với các đồng vị phân hạch phổ biến. Hầu hết các phân hạch là phân hạch nhị phân (tạo ra hai mảnh tích điện), nhưng đôi khi (2 đến 4 lần trên 1000 sự kiện), ba mảnh tích điện dương được tạo ra, trong một phân hạch tạm thời. Các mảnh nhỏ nhất trong các quá trình ternary có kích thước từ hạt proton đến hạt nhân argon.
Ngoài sự phân hạch do neutron gây ra, được con người sử dụng và khai thác, một dạng phân rã phóng xạ tự nhiên (không cần neutron) cũng được gọi là phân hạch, và đặc biệt xảy ra ở các đồng vị có khối lượng rất cao. Sự phân hạch tự phát được Flyorov, Petrzhak và Kurchatov phát hiện vào năm 1940 tại Moskva, khi họ xác nhận rằng, không bị bắn phá bởi neutron, tốc độ phân hạch của urani thực sự không đáng kể, như dự đoán của Niels Bohr.
Thành phần không thể đoán trước của các sản phẩm (khác nhau theo cách xác suất rộng và hơi hỗn loạn) phân biệt sự phân hạch với các quá trình đường hầm lượng tử hoàn toàn như phát xạ proton, phân rã alpha và phân rã cụm, mỗi lần cho cùng một sản phẩm. Phản ứng phân hạch hạt nhân tạo ra năng lượng cho năng lượng hạt nhân và thúc đẩy sự bùng nổ của vũ khí hạt nhân. Cả hai cách sử dụng đều có thể bởi vì một số chất gọi là nhiên liệu hạt nhân trải qua quá trình phân hạch khi bị neutron phân hạch tấn công và lần lượt phát ra neutron khi chúng vỡ ra. Điều này làm cho phản ứng dây chuyền hạt nhân tự duy trì có thể xảy ra, giải phóng năng lượng ở tốc độ được kiểm soát trong lò phản ứng hạt nhân hoặc với tốc độ rất nhanh, không kiểm soát được trong vũ khí hạt nhân.
Năng lượng do phản ứng phân hạch sản sinh ra dùng trong nhà máy điện hạt nhân và vũ khí hạt nhân. Sư phân hạch được xem là nguồn năng lượng hữu dụng vì một số vật chất được gọi là nhiên liệu hạt nhân, vừa sản sinh ra các neutron tự do vừa kích hoạt phản ứng phân hạch bởi tác động của các neutron tự do này. Nhiên liệu hạt nhân còn là một phần của phản ứng dây chuyền tự duy trì mà nó giải phóng ra năng lượng ở mức có thể kiểm soát được như trong các lò phản ứng hạt nhân hoặc ở mức không thể kiểm soát được dùng chế tạo các loại vũ khí hạt nhân.
Cơ chế
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:UFission.gif|phải|nhỏ|250x250px|Một mô phỏng trực quan của một sự kiện phân hạch hạt nhân gây ra trong đó một neutron chuyển động chậm được hấp thụ bởi hạt nhân của một nguyên tử uranium-235, nó bắn vào hai nguyên tố nhẹ chuyển động nhanh (sản phẩm phân hạch) và neutron bổ sung. Hầu hết năng lượng được giải phóng là ở dạng vận tốc động học của các sản phẩm phân hạch và neutron. liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:ThermalFissionYield.svg|nhỏ|300x300px|Sản phẩm phân hạch theo khối lượng cho phân hạch [[neutron nhiệt của U-235, Pu-239, một sự kết hợp của hai lò phản ứng điện hạt nhân hiện tại và U-233 được sử dụng trong chu trình thorium.]]
Phân rã phóng xạ
Sự phân hạch hạt nhân có thể xảy ra mà không bị bắn phá neutron như một loại phân rã phóng xạ. Loại phân hạch này (được gọi là phân hạch tự phát) rất hiếm, ngoại trừ trong một vài đồng vị nặng.
Phản ứng hạt nhân
Các đồng vị nguyên tố hóa học có thể duy trì phản ứng chuỗi phân hạch được gọi là nhiên liệu hạt nhân và được cho là phân hạch. Các nhiên liệu hạt nhân phổ biến nhất là 235U (đồng vị của urani có số khối lớn 235 và được sử dụng trong các lò phản ứng hạt nhân) và 239Pu (đồng vị của plutoni với số khối là 239). Những nhiên liệu này tách ra thành một loạt các nguyên tố hóa học với khối lượng nguyên tử tập trung gần 95 và 135 u (sản phẩm phân hạch). Hầu hết các nhiên liệu hạt nhân chỉ trải qua quá trình phân hạch tự phát rất chậm, thay vào đó phân rã chủ yếu thông qua chuỗi phân rã alpha - beta qua các thiên niên kỷ đến các eons. Trong một lò phản ứng hạt nhân hoặc vũ khí hạt nhân, phần lớn các sự kiện phân hạch được gây ra bởi sự bắn phá với một hạt khác, neutron, được tạo ra bởi các sự kiện phân hạch trước đó.
Phản ứng phân hạch hạt nhân trong nhiên liệu phân hạch là kết quả của năng lượng kích thích hạt nhân được tạo ra khi hạt nhân phân hạch bắt giữ neutron. Năng lượng này, kết quả từ sự bắt giữ neutron, là kết quả của lực hạt nhân hấp dẫn tác động giữa neutron và hạt nhân. Nó đủ để làm biến dạng hạt nhân thành một "giọt" hai thùy, đến mức các mảnh hạt nhân vượt quá khoảng cách mà lực hạt nhân có thể giữ hai nhóm hạt nhân tích điện lại với nhau và khi điều này xảy ra, hai mảnh vỡ hoàn thành sự phân tách của chúng và sau đó bị đẩy ra xa nhau bởi các lực đẩy lẫn nhau, trong một quá trình trở nên không thể đảo ngược với khoảng cách ngày càng lớn hơn. Một quá trình tương tự xảy ra ở các đồng vị phân hạch (như urani-238), nhưng để phân hạch, các đồng vị này đòi hỏi năng lượng bổ sung được cung cấp bởi các neutron nhanh (như các phản ứng tạo ra bởi phản ứng tổng hợp hạt nhân trong vũ khí hạt nhân).
Mô hình giọt chất lỏng của hạt nhân nguyên tử dự đoán các sản phẩm phân hạch có kích thước bằng nhau là kết quả của biến dạng hạt nhân. Mô hình vỏ hạt nhân tinh vi hơn là cần thiết để giải thích một cách cơ học con đường dẫn đến kết quả thuận lợi hơn về mặt năng lượng, trong đó một sản phẩm phân hạch nhỏ hơn một chút so với sản phẩm khác. Một lý thuyết phân hạch dựa trên mô hình vỏ đã được Maria Goeppert Mayer đưa ra.
Quá trình phân hạch phổ biến nhất là phân hạch nhị phân, và nó tạo ra các sản phẩm phân hạch được ghi chú ở trên, ở mức 95±15 và 135±15 u. Tuy nhiên, quá trình nhị phân xảy ra chỉ vì nó là xác suất cao nhất. Ở bất cứ nơi nào từ 2 đến 4 phân hạch trên 1000 trong lò phản ứng hạt nhân, một quá trình gọi là phân hạch ternary tạo ra ba mảnh tích điện dương (cộng với neutron) và nhỏ nhất trong số này có thể dao động từ một điện tích và khối lượng nhỏ như một proton (Z=1), một mảnh lớn như argon (Z=18). Tuy nhiên, các mảnh nhỏ phổ biến nhất bao gồm 90% hạt nhân helium-4 có nhiều năng lượng hơn các hạt alpha từ phân rã alpha (được gọi là "hạt alpha tầm xa" tại ~16MeV), cộng với hạt nhân helium-6 và triti (hạt nhân của triti). Quá trình ternary ít phổ biến hơn, nhưng cuối cùng vẫn tạo ra sự tích tụ khí helium-4 và triti đáng kể trong các thanh nhiên liệu của các lò phản ứng hạt nhân hiện đại.
Đầu vào
Tuy nhiên, trong số các nguyên tố actini nặng, những đồng vị có số neutron lẻ (chẳng hạn như U-235 với 143 neutron) liên kết thêm một neutron với năng lượng tăng thêm 1 đến 2 MeV so với đồng vị của cùng một nguyên tố số lượng neutron (như U-238 với 146 neutron). Năng lượng liên kết bổ sung này được tạo sẵn do kết quả của cơ chế tạo hiệu ứng ghép neutron. Năng lượng bổ sung này là kết quả của nguyên tắc loại trừ Pauli cho phép một neutron phụ chiếm cùng quỹ đạo hạt nhân như neutron cuối cùng trong hạt nhân, do đó hai người tạo thành một cặp. Do đó, trong các đồng vị như vậy, không cần động năng neutron, vì tất cả năng lượng cần thiết được cung cấp bằng cách hấp thụ bất kỳ neutron nào, hoặc là loại chậm hoặc nhanh (trước đây được sử dụng trong các lò phản ứng hạt nhân được kiểm duyệt, và sau đó được sử dụng nhanh lò phản ứng neutron, và trong vũ khí). Như đã lưu ý ở trên, nhóm các nguyên tố phân hạch có thể được phân hạch hiệu quả với các neutron phân hạch của chính chúng (do đó có khả năng gây ra phản ứng chuỗi hạt nhân với lượng tương đối nhỏ của vật liệu tinh khiết) được gọi là " phân hạch ". Ví dụ về đồng vị phân hạch là uranium-235 và plutonium-239.
Đầu ra
Các sự kiện phân hạch điển hình phát hành khoảng hai trăm triệu eV (200  MeV) năng lượng, tương đương khoảng 2 nghìn tỷ Kelvin, cho mỗi sự kiện phân hạch. Đồng vị chính xác được phân hạch, và nó có thể phân hạch hay phân hạch hay không, chỉ có tác động nhỏ đến lượng năng lượng được giải phóng. Điều này có thể dễ dàng nhìn thấy bằng cách kiểm tra đường cong của năng lượng liên kết (hình ảnh bên dưới) và lưu ý rằng năng lượng liên kết trung bình của các hạt nhân actinide bắt đầu bằng uranium là khoảng 7,6 MeV mỗi nucleon. Nhìn xa hơn về đường cong của năng lượng liên kết, trong đó cụm sản phẩm phân hạch, có thể dễ dàng quan sát thấy rằng năng lượng liên kết của các sản phẩm phân hạch có xu hướng tập trung vào khoảng 8,5 MeV mỗi nucleon. Do đó, trong bất kỳ sự kiện phân hạch nào của một đồng vị trong phạm vi khối lượng của Actinide, khoảng 0,9 MeV được giải phóng trên mỗi nucleon của nguyên tố ban đầu. Sự phân hạch của U235 bởi một neutron chậm mang lại năng lượng gần như tương đương với sự phân hạch của U238 bởi một neutron nhanh. Hồ sơ giải phóng năng lượng này đúng với thorium và các loại actinide nhỏ khác nhau.