cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thảm sát Ponary
Nạn nhân Do Thái
Đức đặt ra quy định người Do Thái làm việc cho quân đội và các cơ quan Đức, đặc biệt là công nhân lành nghề và gia đình sẽ được tập trung tại ghetto "lớn". Những người còn lại kể cả trẻ mồ côi, bệnh nhân và người già phải vào ghetto "nhỏ". Việc phân chia này không được thực hiện ngay. Đến ngày 15 tháng 9, nhà cầm quyền Đức ra lệnh hoán chuyển dân Do Thái đi ghetto khác. Đi kèm với hành động này, từ 1.200 đến 1.500 người Do Thái bị bắt vào Łukiszki rồi chuyển đến Ponary tử hình. Tư liệu Đức cho biết vụ hành quyết diễn ra ngày 17 tháng 9 cướp đi sinh mạng của 1.271 nạn nhân. Ngày 1 tháng 10 nhân ngày lễ Do Thái Yom Kippur, quân Đức và Litva thanh trừng ghetto "nhỏ", lùa một lượng đáng kể vào Łukiszki, hầu hết đều bị giết tại Ponary sau đó. Các nhà sử học ước tính số lượng nạn nhân khác nhau: Monika Tomkiewicz ước tính khoảng 1.700 người, Arūnas Bubnys khoảng 2.000–2.300 còn Yitzhak Arad là khoảng 3.000–3.500 người. Trong ba tuần tiếp theo, quân Đức tổ chức ba đại thanh trừng (3-4 tháng 10, 15-16 tháng 10 và 21 tháng 10) tại ghetto "nhỏ", 6.500-7.500 người bị giết. Tổng cộng Ponary đã chứng kiến lên đến 15.000 người bỏ mạng.
Vào ngày 24 tháng 10 và ngày 3–5 tháng 11 diễn ra hai chiến dịch thanh lọc lớn tại ghetto "lớn", sử dụng "giấy chứng nhận màu vàng". Những người không có giấy chứng nhận công việc liền bị bắt. Hơn nữa, ngày 29 tháng 10, quân Đức bắt một lượng đáng kể người Do Thái thất nghiệp. Theo Arad, khoảng 6.800 người bị bắt trong chiến dịch này, rồi bị xử tử tại Ponary. Các tác giả cuốn Encylopedia of Camps and Ghettos ước tính số lượng nạn nhân khoảng 7-9.000 người, còn Tomkiewicz đưa ra con số 11.000. Đầu tháng 12, quân Đức tiếp tục thanh lọc ghetto. Tiếp theo đến lượt khoảng 150 tù phạm và nhân viên Do Thái làm việc cho SD ở Vilnius, họ vốn được chỉ định ở khu riêng biệt (từ 300 đến 1.600). Cuối cùng, ngày 20-21 tháng 12 diễn ra chiến dịch "chứng nhận màu hồng" để bắt và giết tất cả những ai không có "chứng nhận vàng" về công việc và "chứng nhận hồng" do Judenrat cấp. Arad tính ra khoảng 400 người là nạn nhân đợt này, trong khi Tomkiewicz ước tính số bị sát hại lên khoảng 15.000 người.
Staurastrum tohopekaligense var. trifurcata
Thể loại:Phân loài tảo
Thảm sát Ponary
Nạn nhân Do Thái
Thông tin không đầy đủ về các vụ hành quyết diễn ra ở Ponary hè thu năm 1941 được cung cấp trong báo cáo của chỉ huy Einsatzkommando 3a SS-Standartenführer Karl Jäger ngày 1 tháng 12 năm 1941, thường gọi là Báo cáo Jäger : Dựa trên báo cáo Jäger, Arad ước tính tối đa 33.500 người Do Thái bị giết ở Ponary. Arūnas Bubnys đưa ra con số 33.000 nạn nhân. Các nguồn Do Thái khác biến động từ 48.500 lên đến 61.900 người. Tomkiewicz cũng trình bày ước tính của mình trong chuyên khảo về số người Do Thái bị giết năm 1941: Sau "chứng nhận hồng", không có hoạt động bắt giết lớn nào áp lên các ghetto Vilnius trong thời gian dài. Tại các thành phố khác thuộc Reichskommissariat Ostland, việc truy giết người Do Thái cũng tạm dừng. Việc này là do Wehrmacht và chính quyền dân sự Đức áp dụng rộng rãi thực thi lao động cưỡng bức với dân Do Thái. Cho đến tháng 3 năm 1943, Ponary là nơi xử tử người Do Thái bị buộc tội vi phạm trật tự khu chiếm đóng (buôn lậu, buôn bán phi pháp, trốn ở ngoài ghetto, giấy tờ giả, mang đồ vật giá trị). Họ bị bắn riêng lẻ hoặc theo nhóm nhỏ. Những người bị án tử lúc đầu thường được giải đến làng Pośpieszka gần Vilnius, bị giam trong một tuần rồi mới đến Ponary. Ví dụ tiêu biểu là ca sĩ tiền chiến Luba Lewicka bị bắt quả tang tuồn lậu thực phẩm vào ghetto. Tháng 7 năm 1942, 84 (hoặc 86) người già và khuyết tật bị cảnh sát Do Thái đưa ra khỏi ghetto để chuyển cho quân Đức. Trước khi hành quyết, số người này được đưa vào nhà trọ ở Pośpieszka, người Đức cho đại diện báo chí và Hội Chữ thập đỏ đến "tận mắt chứng kiến" rằng chính quyền chiếm đóng chăm sóc người già và người bệnh Do Thái như thế nào.
Mùa xuân năm 1943, dưới sự gia tăng hoạt động của du kích Xô Viết, người Đức giải thể các ghetto ở Oszmiana, Michaliszki, Święciany và Soły. Những người Do Thái sống tại đó được thông báo rằng sẽ chuyển tới ghetto ở Vilnius và Kaunas. Để tăng độ tin cậy, cảnh sát Do Thái từ Vilnius đến để áp tải. Cuối tháng 3 đầu tháng 4, 1.250 người Do Thái từ các địa điểm trên được chuyển đến ghetto Vilnius. Thêm 1.500 người Do Thái từ các trại lao động khác nhau trong Vùng Vilnius. Ngày 4 tháng 4 chính thức diễn ra chuyến vận chuyển. Tối hôm đó, tàu đưa những người trong ghetto rời khỏi Święciany, đồng thời ga Soły cũng khởi hành chuyến tàu chở những người Do Thái từ Oszmiana, Michaliszki và Soły. Người Đức dùng bảo đảm đó để lừa họ. Rạng sáng 5 tháng 4, cả hai đoàn tàu đều dừng tại nhà ga Vilnius một lát rồi hướng về Ponary. Khoảng 4.000 bị giết sau đó, chỉ một nhóm nhỏ từ Święciany được đưa đến trại ở Bezdany. Vài trăm người cố gắng chạy trốn khi đoàn tàu chuyển đường ray sang Ponary. Hầu hết số này đều bị giết, nhưng có người đã chạy tới được ghetto Vilnius. Cuộc đào thoát được người lái tàu Ba Lan (hoạt động trong Armia Krajowa) Marian Maciejewski cùng phụ lái tạo điều kiện khi lấy danh nghĩa kiểm tra an toàn để mở một số toa tàu. Tại Ponary, một số thanh niên Do Thái tay không đã đánh lại lính canh; hai cảnh sát Litva thiệt mạng và một người Đức bị thương trong vụ xả súng hỗn loạn.
Theo Tomkiewicz, 566 người Do Thái bị giết tại Ponary vào tháng 6 và tháng 7 năm 1943. Nạn nhân bao gồm những người trong trại lao động Do Thái cuối cùng của Vùng Vilnius là Nowa Wilejka.
Ngày 23-24 tháng 9, quân Đức thanh lý ghetto Vilnius. Khoảng 4.000–5.000 người chủ yếu là phụ nữ và trẻ em bị đưa đến trại hủy diệt Sobibór, 3.000-3.700 thanh niên bị chuyển đến các trại lao động ở Latvia và Estonia, vài trăm người già hoặc bệnh tật bị giết tại Ponary. Bên cạnh những người đang lẩn trốn, chỉ còn 2.200 người còn lại ở Vilnius, tổng khoảng 3.000 người Do Thái. Những người này chủ yếu làm việc trong các nhà máy da Kailio, bệnh viện quân sự, các xưởng của Wehrmacht và Gestapo, cũng như người nhà họ.
Trong những tháng tiếp theo, người Do Thái bị bắt ở "khu Arya" liền bị mang tới bắn tại Ponary. Chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 27 tháng 9 đến ngày 31 tháng 10 năm 1943, cảnh sát Litva bắt được 1.075 người tị nạn Do Thái ở Vilnius, giao cho Đức để xử bắn tại Ponary. Quân Đức cũng tiến hành thanh sát các trại lao động ở Vilnius để phát hiện người Do Thái phi pháp, rồi cũng đưa đến Ponary xử bắn. Chỉ trong ngày 15 tháng 10, tại nhà máy Kailio có khoảng 30 người bị bắt.
Vụ tàn sát lớn cuối cùng diễn ra vào những ngày đầu tháng 7 năm 1944, ngay trước khi Hồng quân chiếm được Vilnius. Quân Đức giết công nhân Do Thái (khoảng 2.000–2.300 người), tù nhân Łukiszki và Ofiarna cùng các tù binh Liên Xô. Tổng số nạn nhân có thể lên tới 4.000 người.
Nạn nhân Ba Lan
nhỏ|Đài tưởng niệm Ba Lan tại Ponary nhỏ|Bảng ghi tên người Ba Lan bị giết nhỏ|Bảng tưởng niệm nạn nhân của tội ác Đức tại [[Nhà thờ Thánh Stanisław Kostka ở Warszawa, trong đó bao gồm cả nạn nhân Ponary]] Những người Ba Lan sớm nhất bị bắn tại Ponary có thể khoảng tháng 9 năm 1941. Một số nguồn báo cáo về vụ bắn 320 tù nhân Ba Lan từ Łukiszeki ngày 27 tháng 9. Sau đó, dân Ba Lan bị gia tăng đàn áp. Ngay khi chiếm đóng, những người theo chủ nghĩa dân tộc Litva cố gắng thuyết phục Đức xử lý người Ba Lan nhưng không thành công, vì Đức ưu tiên xóa sổ dân Do Thái và cộng sản. Hơn nữa, sau khi bị NKVD đàn áp giết chóc, có thể nói giới trí thức Ba Lan đã đứng trung lập. Ghi nhận trong báo cáo của Einsatzgruppe B ngày 11 tháng 7 năm 1941:
Có thể dự đoán rằng người Ba Lan trên các vùng mới chiếm đóng là những người chống cộng và chống Do Thái. Chiến dịch thanh lọc chỉ nên mở rộng chủ yếu dành cho bọn Bolshevik và Do Thái. Đối với giới trí thức và các tầng lớp Ba Lan khác thì sẽ quyết định sau, trừ khi có lý do đặc biệt dựa trên các trường hợp cụ thể được coi là nguy hiểm. Do đó, người Ba Lan rõ ràng không phải đối tượng thanh lọc, đặc biệt vì chúng có tầm quan trọng lớn trong việc khởi sự pogrom và hữu ích trong thu thập thông tin.
Cuối tháng 10 đầu tháng 11 năm 1941, an ninh Đức phát hiện lực lượng Ba Lan nằm vùng Vilnius có liên lạc với đầu não chính phủ ngầm Ba Lan tại Warszawa. Không lâu sau bắt đầu các vụ bắt bớ người Ba Lan quy mô lớn. Đặc biệt đầu năm 1942 ghi nhận số vụ bắt giữ và xử tử gia tăng đáng kể. Nạn nhân là những người hoạt động ngầm hoặc cộng tác với họ, cũng như những ai bị buộc tội hợp tác với du kích Liên Xô, giúp đỡ dân Do Thái hoặc tù vượt ngục, mang giữ vũ khí, phá hoại và trốn tránh nghĩa vụ lao động. Đức sử dụng nguyên tắc quy kết trách nhiệm tập thể để trả đũa quân kháng chiến Ba Lan và cộng sản, khiến hàng loạt dân thường cũng bị bắt giữ. Đặc biệt là giới trí thức, giáo sĩ và học sinh Công giáo Ba Lan trở thành mục tiêu đàn áp.
Những người do Gestapo và Saugumo bắt giữ thường bị thẩm vấn tại trụ sở SD và cảnh sát an ninh đường Ofiarna 2, rồi giải tiếp đến nhà tù Łukiszki. Kết thúc điều tra, một số bị chuyển đến trại tập trung phải lao động cưỡng bức, hoặc đến các nhà tù khác thuộc Litva trên lãnh thổ Reichskommissariat Ostland. Những người bị kết án tử hình thì chịu thi hành án tại Ponary, hay ngay tại nhà tù Łukiszki, nhà giam đường Ofiarna hoặc Pháo đài IX ở Kaunas.
Cuối năm 1941 đầu năm 1942, quân Đức đập tan được tổ chức ngầm Liên minh người Ba Lan tự do (Związek Wolnych Polaków - ZWP). Khoảng 90 người chủ mưu bị bắn tại Ponary trong ba vụ hành hình nửa đầu tháng 5 năm 1942. Các thành viên ZWP còn lại bị xử tử tháng 9 năm 1943. Tháng 1 năm 1942, quản xứ thánh Ducha tại Vilnius đồng thời là tuyên úy quân khu Vilnius của Armia Krajowa là cha Romuald Świrkowski bị bắt rồi chịu chết trong vụ hành quyết hàng loạt tại Ponary ngày 5 tháng 5 năm 1942. Tháng 2 năm 1942, Zbigniew Skłodowski, huynh trưởng Hiệp hội hướng đạo Ba Lan của Cộng hòa Liva bị bắt và bị xử bắn hai tháng sau đó.
Tháng 2 và tháng 3 năm 1942, gần 200 người hoạt động ngầm tham gia vào chiến dịch "hợp thức hóa" (làm tem thực phẩm và giấy tờ tùy thân giả mạo). 32 người bị bắn tại Ponary. Trong số các nạn nhân có cha xứ Tadeusz Zawadzki của nhà thờ Thánh Phêrô và Phaolô tại Antakalnis là người quản lý chịu trách nhiệm hành động. Tháng 6 năm đó, ba người trong một nhóm "hợpp thức hóa" bị bắt và bị bắn ngay sau đó tại Ponary. Các vụ bắt bớ những người "hợp thức hóa" diễn ra từ tháng 2 đến tháng 4 năm 1943. Khoảng 70 người bị bắt giam, 25 người trong số họ bị giết tại Ponary. Cuối cùng, vào cuối tháng 3 năm 1944, bốn người cầm đầu bị bắt và bị xử bắn tại Ponary.
Tháng 5 năm 1942, nhóm theo du kích Liên Xô giết chết ba quan chức Đức ở vùng phụ cận Święciany. Đáp lại, quân Đức và Litva bắn chết 450 người Ba Lan trong thành phố và các làng lân cận. Ngoài ra, 150 người Ba Lan phải vào tù Łukiszki rồi bị xử bắn tại Ponary.
Tháng 7 năm 1942 diễn ra các vụ hành quyết tiếp theo khiến 40–50 người Ba Lan thiệt mạng. Ngày 2 tháng 12 năm đó, vài chục người Ba Lan bị bắn tại Ponary, trong đó có một số quân binh Armia Krajowa. Nạn nhân tiêu biểu vụ này là Stanisław Węsławski - luật sư, nhà soạn nhạc, chủ tịch ngầm của Vilnius. Tiếp theo là mùa xuân năm 1943 xử bắn những người bị tội danh tham gia in ấn và phân phát tạp chí ngầm Niepodległość (Độc lập).
Đêm 16 rạng sáng 17 tháng 9 năm 1943, 140 người Ba Lan đã bị bắt tại Vilnius, mười trong số đó bị bắn vào ngày hôm sau tại Ponary. Các nạn nhân là: giáo sư Mieczysław Gutkowski (giảng viên luật ngân hàng và thuế tại Đại học Stefan Batory), giáo sư Kazimierz Pelczar (trưởng khoa y Đại học Stefan Batory), Mieczysław Engiel (biện lý), Kazimierz Antuszewicz (kỹ sư), Stanisław Grynkiewicz (nhà hóa học), Eugeniusz Biłgorajski (đại úy WP), Kazimierz Iwanowski (trung úy dự bị WP), Tadeusz Lothe (nhân viên rạp hát), Włodzimierz Maurik (quản lý văn phòng), Aleksander Orłowski (công nhân). Vụ này nhằm trả đũa việc quân Armia Krajowa giết Marijonas Podabas là thanh tra cảnh sát Litva ở Vilnius.
Nạn nhân khác
Ngoài dân Do Thái và Ba Lan, tù binh Liên Xô từ các trại gần đó, đảng viên Cộng sản và nhân viên Liên Xô chưa kịp chạy trước khi quân Đức đến, đã bị bắn hàng loạt tại Ponary. Các vụ xử tử như vậy chủ yếu diễn ra trong những tháng đầu tiên Đức chiếm đóng. Những quan chức cao cấp phải kể đến Ủy viên kiểm sát nhà nước Litva Xô viết Liudas Adomauskas, thành viên Hội đồng tối cao Litva Xô viết Andrius Bulota và Ủy viên kinh tế thành phố W. Knywa. Những người vợ sĩ quan Hồng quân không di tản được về phía đông khi chiến tranh bùng nổ cũng bị bắn chết.
Ít nhất 40 người Digan bị giết tại Ponary.
Ngày 20 tháng 5 năm 1944, 20 sĩ quan và binh sĩ Litva trong đội Liệtuvos vietinė rinktinė bị tử hình tại Ponary sau khi bị buộc tội hèn nhát thua trận Murowana Oszmianka.
Số lượng nạn nhân
Trước khi chấm dứt chiến tranh đã có những nỗ lực nhằm xác định số lượng nạn nhân bị giết tại Ponary. Đại diện Quân đoàn 5 thuộc Phương diện quân Belorussia 3 đã điều tra từ tháng 7 năm 1944, ước tính khoảng hơn 200.000 người bị giết. Trong bản báo cáo ngày 26 tháng 9 năm 1944 quân quân khu Vilnius gửi Bộ Chỉ huy Armia Krajowa viết rằng khoảng 130-160.000 người bị giết tại Ponary trong vòng 3 năm, 25-30% trong số đó là người Ba Lan. Vụ Ponary cũng được nêu ra trong phiên tòa Nuremberg. Trong phiên ngày 30 tháng 9 đến ngày 1 tháng 10 năm 1946, Tòa án Quân sự Quốc tế ra phán quyết rằng ít nhất 100.000 "công dân xô viết" bị giết tại Ponary.
Trong thời gian dài, giới nghiên cứu sử học giữ quan điểm khoảng 100.000 người bị giết tại Ponary. Số nạn nhân Do Thái ước tính khoảng 70.000 người. Mặt khác, các sử gia Ba Lan có khuynh hướng ước tính số nạn nhân Ba Lan vào khoảng vài nghìn hoặc lên đến 20.000 người.
Monika Tomkiewicz, tác giả sách chuyên khảo khoa học duy nhất về tội ác Ponary do Viện Tưởng niệm Quốc gia xuất bản năm 2008, cho rằng con số 100.000 nạn nhân là bị thổi phồng lên. Bà ước tính số nạn nhân Ponary rơi vào khoảng 80.000 người, bao gồm:
Thảm sát Ponary được coi là tội ác lớn nhất mà quân chiếm đóng Đức gây ra tại vùng biên giới Đông Bắc Đệ Nhị Cộng hòa Ba Lan. Ponary đôi khi được ví von là Katyn hay Golgotha của Vilnius.
Vén màn tội ác thời chiếm đóng
Đầu tháng 7 năm 1941, lần đầu tiên cư dân Ponary nghe thấy tiếng súng phát ra từ địa điểm hành quyết. Khi ấy, nơi này vẫn chưa được bảo vệ chặt chẽ. Một người Ba Lan địa phương còn lọt được vào trong và dễ thấy dấu vết giết chóc bị che giấu không quá cẩn thận.
Cùng lúc, lính vận tải Wehrmacht đóng quân gần Ponary nhận thấy dòng người Do Thái bị dẫn đi cũng như tiếng súng vọng ra từ khu rừng. Do tò mò, một số người đã tìm đến địa điểm và trở thành nhân chứng trực tiếp. Một trong số đó thậm chí còn chụp vài bức ảnh, đó chính là bằng chứng ghi lại tội ác Ponary còn giữ được sau chiến tranh.
Các nạn nhân bị lừa rằng đang đi đến trại lao động cưỡng bức. Báo cáo nhân chứng cho thấy vào mùa xuân năm 1942, nhiều người bị kết án tin vào điều này. Tuy nhiên theo thời gian, người ta nhận thức nhiều hơn sự thực về Ponary. Một nhân chứng kể lại có lần mẩu bao thuốc lá được ném ra từ xe tải chạy đến địa điểm, trên đó viết bằng tiếng Ba Lan "jedziemy na śmierć z Łukiszek" nghĩa là "chúng tôi đang từ Łukiszeki đi đến chỗ chết".
Tháng 7 và tháng 8 năm 1941, dân Do Thái ở Vilnius vẫn đinh ninh quân Đức đưa người thân mình đến trại cưỡng bức lao động, "ghetto số 3 tại Ponary" hoặc đến Minsk. Đầu tháng 9, sáu phụ nữ Do Thái bị thương nhẹ đến được Vilnius. Họ là những người sống sót sau đợt hành hình tại Ponary, nằm dưới những xác chết rồi trốn ra. Nhân viên bệnh viện Do Thái giữ bí mật cho họ, không để lộ cho quân Đức. Tiếp đó, những người sống sót khác cũng trốn về được khu Do Thái. Judenrat của "ghetto lớn" do Jakub Gens đứng đầu đã thành công trong việc ngăn chặn thông tin diệt chủng lan truyền ra. Rất có thể họ cho rằng không còn cách nào cứu được những người Do Thái đã nằm trong tầm ngắm, nhưng ít ra có thể cứu được số người đang buộc phải phục vụ cho quân Đức. Như vậy họ đã quyết định trung thành với quân chiếm đóng và ngăn chặn những bất ổn phương hại đến số người còn lại đang sống trong ghetto. Đến tận cuối năm 1941 đầu năm 42, dân chúng ghetto mới bắt đầu biết về thảm sát Ponary. Ngày 31 tháng 12, các nhà hoạt động thanh niên phục quốc Do Thái tổ chức buổi họp công khai trong nhà bếp đường Straszuna. Bản thông báo đọc lên xác nhận những người bị đưa khỏi ghetto đã bị giết tại Ponary và kêu gọi thanh niên Do Thái đứng lên đấu tranh.
Tháng 4 năm 1942, Tổ chức Đảng thống nhất (פֿאַראײניקטע פּאַרטיזאַנער אָרגאַניזאַציע‎ - Fareynikte Partizaner Organizatsye - FPO) hoạt động tại ghetto Vilnius đã cử phái đoàn 3 người đến ghetto ở Białystok và Warszawa. Nhiệm vụ là cung cấp thông tin văn bản về những người sống sót trong các vụ hành quyết Ponary. Đồng thời FPO cảnh báo Đức đang tiến hành hủy diệt người Do Thái và kêu gọi tất cả dân Do Thái đấu tranh vũ trang. Ba thông tin viên này đến được ghetto Białystok, nhưng trên đường đi Warszawa thì bị bắt tại ga xe lửa Małkinia. Họ bị xử tử tại Pawiak vài tháng sau đó. Mùa thu năm 1942, các phái viên FPO cũng thất bại khi định vượt qua chiến tuyến nhằm thông báo cho chính quyền Liên Xô biết về thảm sát dân Do Thái tại Ponary.
Tội ác Ponary đều được đưa vào báo cáo của Chính phủ ngầm Ba Lan. Tình báo Ba Lan cố gắng thu thập thông tin hành quyết nhiều nhất có thể. Quân Armia Krajowa tại Vilnius đưa những thông tin này vào truyền đơn và tờ rơi. Tháng 6 năm 1942, vụ giết hại 1.000 người Do Thái ở Ponary xuất hiện trên tờ The New York Times và London Evening Standard.
Che đậy dấu vết
nhỏ|Hố thiêu xác nạn nhân năm 1943–1944 Khi tình hình Mặt trận phía Đông không khả quan, năm 1943, quân Đức bắt đầu che đậy dấu vết tội ác mà họ gây ra ở Trung và Đông Âu và thành lập đơn vị Sonderkommando 1005 cho mục đích này. Đội đặc vụ đến Ponary tháng 12 năm 1943. Tuy nhiên, hai tháng trước đó, Gestapo tại Vilnius đã bắt đầu chuẩn bị việc này. Trước tiên là di dời cư dân các nhà gần nhất, rồi mang lượng lớn vôi clo đến địa điểm. Cuối tháng 11, các tù nhân bị đưa đến Ponary để đào xác lên và thiêu hủy. Tomkiewicz viết nhóm này gồm 44 người Do Thái từ Vilnius, 38 tù binh Liên Xô và một người Ba Lan tên là Iwaszkiewicz. Arad lại đưa ra con số 70 người Do Thái từ Vilnius và vùng phụ cận, 10 tù binh, 9 trong số đó là người Do Thái. Arad cũng thêm ý kiến rằng trong số các tù nhân có bốn phụ nữ nấu ăn và dọn dẹp.
Tù nhân phải ở trong đường hào lớn được cải tạo thành nơi ở, chỗ nấu ăn và tủ đựng tạm bợ. Ngoại trừ nơi vệ sinh, toàn bộ được che bằng ván và hắc ín. Tù nhân chỉ có thể ra khỏi hố bằng thang do lính canh đưa từ ngoài vào. Giáng sinh năm 1943, khi một nhóm tù nhân của Sonderkommando 1005 trốn khỏi Pháo đài IX ở Kaunas, quân Đức liền thắt chặt an ninh tại Ponary. Xung quanh rào dây thép gai và nhiều chỗ đặt mìn, còn tù nhân bị cùm chân.
Công tác che đậy dấu vết kéo dài từ cuối tháng 11 năm 1943 đến tháng 6 năm 1944. Dưới sự giám sát của quân Đức, tù nhân mở mộ tập thể và dùng móc gắn vào cán dài 1,5 mét để kéo xác ra ngoài. Tử thi thường đang trong tình trạng phân hủy nặng, được kiểm tra răng vàng và đồ trang sức, sau đó chất thành đống và đốt. Sau khi cháy hết, tù nhân đập xương nhỏ ra, cùng với tro ném vào hố chôn tập thể rồi phủ một lớp cát lên trên. Theo lời một tù nhân Do Thái, 68.000 xác người Do Thái bị tiêu hủy như vậy vào giữa tháng 4 năm 1944.
Sau một thời gian, các tù nhân quyết định liều lĩnh vượt ngục. Họ bắt đầu đào đường hầm, ban đầu sử dụng gậy và thìa, sau đó dùng hai tấm ván tường sau tủ đựng thức ăn. Tổng cộng đào được 20 m3 đất cát, họ bí mật cho vào túi và đổ đi khi làm việc. Sau 2 tháng rưỡi, họ hoàn thành đường hầm dài 30 mét. Cuộc đào thoát hàng loạt diễn ra vào đêm 15 tháng 4 năm 1944. Các tù nhân dùng giũa kim loại tìm được trong xác chết để mở cùm và lần lượt xuống hầm. Khi 25 người ra được bên ngoài, lính canh phát hiện và báo động, ngăn chặn những người còn lại. Mười hai người bị bắn chết khi đang chạy. Có 11 người thoát được đến Rừng Rudnicka và gia nhập du kích Xô Viết.
Để tiếp tục hành động xóa dấu vết, quân Đức đã đưa 70 hoặc 86 người Do Thái từ nhà máy Kailio tới. Tháng 7 năm 1944, ngay trước khi Hồng quân tới, tất cả tù nhân đều bị giết.
Bảo tàng quốc gia
Phần Lan
=Xem thêm=
Tham khảo
* Quốc gia
Thảm sát Ponary
Che đậy dấu vết
Năm 2016, các nhà khảo cổ phát hiện dấu tích một đường hầm ở Ponary, mà các tù nhân của Sonderkommando 1005 đã sử dụng để đào thoát.
Kỷ niệm hiện trường thảm sát
nhỏ|Đài tưởng niệm Ponary dựng thời Xô Viết Tháng 8 năm 1944, "Ủy ban đặc biệt điều tra tội ác Đức Quốc xã gây ra từ năm 1941 đến ngày 5 tháng 8 năm 1944 tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Litva" do chính quyền Liên Xô thành lập đã điều tra hiện trường vụ án Ponary. 515 thi thể được khai quật từ "hố tử thần" và đem giám định. Kết quả xác định được 5 thi thể. Ngoài ra cũng phát hiện một lượng lớn xương người, tro, vật dụng cá nhân và giấy tờ tùy thân.
Năm 1945, những người Do Thái còn sống sót ở Vilnius dựng một khu tưởng niệm tự phát tại Ponary. Tuy nhiên, chính quyền Xô Viết nhanh chóng dẹp bỏ. Nửa đầu thập niên 1950, họ phá bỏ cây thánh giá mà cư dân Vilnius dựng tại địa điểm hành quyết. Họ chỉ cho phép đặt bảng thông tin bằng gỗ phía trên viết tiếng Nga và tiếng Litva. Năm 1948, đài tưởng niệm bằng đá gắn ngôi sao năm cánh được khánh thành tại Ponary. Đài tưởng niệm không đề cập đến nguồn gốc dân tộc nạn nhân mà chỉ viết ngắn gọn bằng tiếng Litva và tiếng Nga: "Nạn nhân của khủng bố phát xít 1941–1944"
Trong vài thập kỷ, khu tưởng niệm bị lãng quên. Năm 1980, Ponary mở một bảo tàng kỷ niệm tội ác thảm sát nhưng chỉ một năm sau đã bị hỏa hoạn thiêu rụi. Mãi đến năm 1985, chính quyền Xô Viết mới dọn dẹp địa điểm và dựng một quần thể tượng tại đó, cùng với một bảo tàng bằng gạch mới Jautis Makariunas. Phần còn lại của sáu ngôi mộ tập thể có đường đá bao quanh, mép được gia cố lại và phủ đầy cỏ. Năm hố cắm biển trên viết chữ tiếng Nga và tiếng Litva: "Tại đây, quân chiếm đóng Đức Quốc xã đã đốt xác đào lên". Ở hố thứ 6 cũng là lớn nhất, tấm bảng ghi: "Trong hố cao tám mét này, quân chiếm đóng Đức Quốc xã giam giữ tù nhân là những người phải đi đào xác và đập nát xương nạn nhân". Ở lối vào quần thể di tích có hai tấm biển bằng đá cùng với dòng chữ bằng hai thứ tiếng Litva và tiếng Nga: "Tại đây, trong khu rừng Ponary, từ tháng 7 năm 1941 đến tháng 7 năm 1944, Đức Quốc xã bắn chết hơn 100.000 công dân Liên Xô. Nhằm che giấu tội ác, từ tháng 12 năm 1943, quân phát xít thiêu xác nạn nhân."
Chính sách công khai thời cải tổ rồi đến Liên Xô tan rã giúp cho tiếng Do Thái và Ba Lan được sử dụng tại khu tưởng niệm. Năm 1990, cây thánh giá gỗ cao 10 mét tưởng niệm những người Ba Lan bị sát hại đã được dựng lên và thánh hiến tại địa điểm. Trước thánh giá đặt tấm bảng tưởng niệm bằng đá granit với dòng chữ bằng tiếng Ba Lan: "1941-1944. Tưởng nhớ hàng ngàn người Ba Lan bị sát hại tại Ponary. Tri ân tới đồng hương vùng Vilnius. Lạy Chúa, xin cho họ được an nghỉ vĩnh hằng, và để ánh sáng đời đời soi chiếu họ. A-men."
Năm 1990, ở lối vào đặt tấm bảng bằng đá granit in hình Ngôi sao David với dòng chữ bằng tiếng Yiddish, tiếng Do Thái, tiếng Litva và tiếng Nga ghi rằng có 70.000 nạn nhân nam giới, phụ nữ và trẻ em Do Thái. Một năm sau, Ponary dựng tượng đài tưởng niệm nạn nhân Do Thái. Tượng đài có bề ngoài lấy cảm hứng từ bia mộ Do Thái, ngôi sao David bằng kim loại và menorah bằng đồng. Dòng chữ trên đài tưởng niệm ghi bằng tiếng Do Thái, tiếng Yiddish, tiếng Litva, tiếng Anh và tiếng Nga: "Ký ức vĩnh hằng về 70.000 người Do Thái từ Vilnius và vùng phụ cận, bị giết và thiêu xác tại Ponary này do bàn tay những tên tra tấn Đức Quốc xã và lũ tay sai hỗ trợ."
Năm 1992, dưới nỗ lực của Hội đồng Bảo tồn Tưởng niệm những người khổ đau và bị sát hại, triển lãm bảo tàng được bổ sung tư liệu về nạn nhân Ba Lan. Năm 2000, thánh giá gỗ được thay bằng kim loại. Khu tưởng niệm được hàng rào đá bao quanh, cổng bẳng kim loại cùng những bảng tưởng niệm ghi tên nạn nhân bị sát hại. Một trong những bảng ghi bằng tiếng Ba Lan và tiếng Litva: "Binh lính quân đội Armia Krajowa, Nhà nước ngầm Ba Lan, giới trí thức và thanh niên Ba Lan, những người đã hy sinh mạng sống mình vì tự do cho quê hương. Xin tôn vinh kỷ niệm về họ. Chính phủ Cộng hòa Ba Lan"
Trong quần thể tượng đài Ponary còn những thánh giá, bảng đá tưởng niệm và các tượng đài nhỏ khác dành cho tù binh Liên Xô bị sát hại, người Litva bị giết năm 1941, lính Phòng vệ Litva Liệtuvos vietinė rinktinė bị bắn năm 1944, người Do Thái ở Vilnius bị giết năm 1944. Năm 1985, dòng chữ ở lối vào cũng được bổ sung thông tin: bên cạnh "Đức Quốc xã" có ghi rõ những người thực thi là "cộng tác viên địa phương". Từ năm 2013, khu tưởng niệm do Bảo tàng Nhà nước Do Thái Gaon ở Vilnius quản lý.
Ký ức Ponary tại Ba Lan
nhỏ|Đài tưởng niệm nạn nhân Ponary tại [[Nghĩa trang quân đội Powązki]] nhỏ|Khu tưởng niệm nạn nhân Ponary tại [[Nghĩa trang Quân đội và Dân sự tại Ełk]] Ở Ba Lan, nạn nhân Ponary được tưởng niệm tại nhiều nơi. Bảng tưởng niệm đầu tiên tại nhà thờ Thánh Jacek tại Warszawa. Tượng đài tưởng niệm nhỏ được lập nên tại Nghĩa trang quân đội Powązki ở Warszawa (1997), Nghĩa trang Quân đội và Dân sự ở Ełk (2003), Nghĩa trang Trung tâm ở Szczecin (2012) và Nghĩa trang Łostowicki ở Gdańsk (2018).
Năm 1994, theo sáng kiến của Helena Pasierbska, hiệp hội "Rodzina Ponarska" (Gia đình Ponary) được thành lập, tập hợp người thân và bạn bè nạn nhân Ba Lan bị giết tại Ponary. Từ năm 1997, hiệp hội tổ chức lễ kỷ niệm "Ngày Ponary" vào ngày 12 tháng 5 hàng năm.
Nhật ký Kazimierz Sakowicz
Một trong những nhân chứng quan trọng nhất là nhà báo tiền chiến đồng thời thành viên phong trào kháng chiến Ba Lan Kazimierz Sakowicz, nhà chỉ cách địa điểm hành quyết vài chục mét. Trong ba năm, Sakowicz bí mật theo dõi, ghi dấu hiệu toa tàu, số xe, thu thập thông tin từ các nhân chứng khác. Ông chép phát hiện của mình lên những mảnh giấy nhỏ, cho vào chai và và chôn trong vườn. Sau chiến tranh, người ta đã tìm thấy những ghi chép Sakowicz từ ngày 11 tháng 7 năm 1941 đến ngày 6 tháng 11 năm 1943. Ngày 5 tháng 7 năm 1944, Sakowicz bị Ypatingasis būrys bắn chết. Có thể những ghi chép sau ngày 6 tháng 11 năm 1943 đã bị cảnh sát Litva phát hiện và tiêu hủy.
Năm 1952, ghi chép Sakowicz được tìm thấy khi hàng xóm đào tìm vàng trong vườn nhà ông. Tài liệu được chuyển đến Bảo tàng Nhà nước Do Thái Gaon ở Vilnius. Sau khi bảo tàng đóng cửa, tài liệu được chuyển tiếp tới Cục Lưu trữ Nhà nước Trung ương Litva và Bảo tàng quốc gia Litva ở Vilnius. Ghi chép được dùng làm bằng chứng để điều tra thẩm vấn các thành viên Ypatingasis būrys sau chiến tranh. Nhật ký Sakowicz được xuất bản lần đầu tiên ở Ba Lan năm 1999. Trong những năm tiếp theo, ấn bản chuyển ngữ được xuất bản bằng tiếng Do Thái (2000), tiếng Đức (2003), tiếng Anh (2005) và tiếng Litva (2012).
Xét xử
Một số thủ phạm người Đức trực tiếp tham gia thảm sát Ponary đã bị truy tố.
Karl Jäger, nguyên chỉ huy Einsatzkommando 3, sau là chỉ huy SD và cảnh sát an ninh Generalbezirk Litauen, bị bắt tháng 4 năm 1959 tại Tây Đức. Hai tháng sau, ông tự sát trong phòng giam.
22 thành viên Ypatingasis būrys bị xét xử ở Liên Xô, 13 người lĩnh án tử hình, số còn lại chịu 10 đến 25 năm cải tạo lao động. Vụ xét xử đầu tiên diễn ra tháng 9 năm 1944, cho đến vụ cuối cùng vào tháng 2 năm 1978. Một số người bị xét xử hai lần, lần đầu vì tiếp tay tội ác, lần sau là kết tội chính họ thực hiện các vụ giết người. Một số người được tổng công tố Litva độc lập phục hồi sau năm 1990 với lý do là đối tượng bị Liên Xô đàn áp chính trị, kèm cả khoản bồi thường tài chính.
Cộng hòa Nhân dân Ba Lan cũng tổ chức xét xử thành viên Ypatingasis būrys. Tháng 11 năm 1973, tòa án thành phố Warszawa tuyên án tử hình Józef Miakisz (Juozas Makiszius), Władysław Butkun (Władas Butkunas) và Jan Borkowski (Jonas Barkauskas). Hội đồng Nhà nước sau đó đã đặc xá xuống còn 25 năm tù. Tháng 6 năm 1977, tòa án quận Olsztyn kết án Wiktor Gliwiński (Wiktoras Galwanauskas) 25 năm tù với bằng chứng tham gia hành quyết hàng loạt tại Ponary. Tòa án Tối cao tăng án lên tử hình nhưng Hội đồng Nhà nước lại thực hiện ân xá chuyển thành 25 năm tù.
Nguyên chỉ huy cảnh sát Saugumo Vilnius là Alexander Lileikis sang Hoa Kỳ định cư sau chiến tranh. Năm 1995, văn phòng công tố Litva tiến hành điều tra nhân vật này. Vào tháng 7 năm 2000, quá trình tố tụng bị dừng lại do sức khỏe bị cáo không tốt. Lileikis chết sau đó chưa đầy ba tháng.
Một số nhân viên Ypatingasis būrys hợp tác với cơ quan an ninh Liên Xô để tránh bị trừng phạt. Số khác tìm cách trốn sang phương Tây. Một trong những chỉ huy Litva Balys Norwaisz không rõ số phận về sau ra sao. Gia đình nói ông chết trong một đợt không kích của quân Đồng minh, nhưng rất có thể nhân vật này đã di cư sang Mỹ sau năm 1945.
Trong văn hóa
Một người trong ghetto Vilnius là Noah Wołkowski sáng tác bài thơ Kołysanka Ponar (Khúc hát ru Ponary) bằng tiếng Ba Lan viết về tội ác Ponary. Sau đó, Szmerke Kaczergiński dịch bài thơ này sang tiếng Yiddish. Dựa trên đó, con trai Noah là Alik Wołkowski sáng tác khúc hát Shtiler, Shtiler phổ biến trong ghetto.
Józef Mackiewicz là nhân chứng tận mắt một vụ xử tử Ponary. Về sau, ông khắc họa tội ác này trong phóng sự ngắn Ponary–„Baza” đăng lần đầu trên tạp chí "Orzeł Biały" năm 1945. Mackiewicz cũng chỉnh sửa câu chuyện này đưa vào tiểu thuyết Nie trzeba głośno mówić (Không cần nói ra) năm 1969. Tác phẩm cũng được đưa vào tuyển tập phóng sự và truyện ngắn của Mackiewicz năm 1984 với tựa đề Fakty, przyroda i ludzie (Sự thật, tự nhiên và con người).
Liên kết ngoài
Thể loại:Holocaust ở Litva Thể loại:Holocaust ở Ba Lan Thể loại:Vilnius Thể loại:Litva trong Thế chiến thứ hai Thể loại:Thập niên 1940 Thể loại:Litva năm 1941‎ Thể loại:Châu Âu thập niên 1940 Thể loại:Thảm sát trong Chiến tranh thế giới thứ hai Thể loại:Phân biệt chủng tộc ở châu Âu Thể loại:Lịch sử xã hội Ba Lan Thể loại:Tâm lý bài Slav Thể loại:SS
Marchais-en-Brie
Marchais-en-Brie là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Marchaisenbrie
Tipulodina magnicornis
Tham khảo
Thể loại:Tipulodina
Osmia cahuilla
Osmia cahuilla là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cooper mô tả khoa học năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Osmia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1993
Acrocercops soritis
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Triều đại Keira
Triều đại Keira là những người cai trị Vương quốc Hồi giáo Darfur từ thế kỷ XVII cho đến năm 1916. Ban đầu, gia tộc Keira có lẽ là những lãnh đạo cấp vùng ở Vương quốc Tunjur, mà theo lịch sử truyền thống Sulayman được coi là người sáng lập quốc gia Darfur. Chế độ quân chủ bị chấm dứt sau khi Ai Cập chinh phục khu vực vào năm 1874, nhưng đã được tái lập năm 1898 sau sự thất bại của phong trào Mahdi. Triều đại Keira cuối cùng kết thúc vào năm 1916 khi người Anh sáp nhập Darfur vào Sudan.
Tính đến năm 2012, gia đình bao gồm Ali B. Ali-Dinar, cháu trai của vị Sultan cầm quyền cuối cùng.
Tham khảo
Thể loại:Triều đại Keira Thể loại:Lịch sử Sudan Thể loại:Darfur
Kampong Thom (thành phố)
Kampong Thom hay Stueng Saen là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Kampong Thom, Campuchia. Thành phố này có đường quốc lộ đi qua, tuyến quốc lộ này chạy từ Xiêm Riệp đến Phnom Penh.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Campuchia Thể loại:Kampong Thom
Platythelphusa maculata
Platythelphusa maculata là một loài cua nước ngọt trong họ Potamonautidae.
Chúng thường được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania và Zambia.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1902
Lekbibaj
Lekbibaj là một xã trong quận Tropojë thuộc hạt Kukës, Albania. Dân số năm 2005 là 2701 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Kukës
Quốc gia Tự vệ Cuộc
Quốc gia Tự vệ Cuộc là cơ quan công an của Ủy ban Hành chính Lâm thời Nam Bộ được thành lập vào tháng 8 năm 1945 do Dương Bạch Mai lãnh đạo. Trong thời kỳ đầu của cuộc Kháng chiến chín năm, tổ chức này do Năm Xuân (Mai Chí Thọ) phụ trách. Cơ quan này hoạt động tại các tỉnh Nam Bộ, có nhiệm vụ trấn áp phản cách mạng, bảo vệ chính quyền cách mạng, tiêu diệt Việt gian cùng bọn do thám, chỉ điểm.
Tham khảo
Thể loại:Công an nhân dân Việt Nam
Staurastrum trifidum var. trifidum
Thể loại:Phân loài tảo
Núi Whitney
Liên kết ngoài
Thể loại:Núi California
Hớn Quản
Hớn Quản là một huyện thuộc tỉnh Bình Phước, Việt Nam.
Huyện được tái lập vào ngày 11 tháng 8 năm 2009 theo Nghị quyết số 35/NQ-CP của Chính phủ trên cơ sở một phần của huyện Bình Long trước đây. Huyện Hớn Quản nằm trên Quốc lộ 13 cách Chơn Thành khoảng 15 km, cách thị xã Bình Long khoảng 12 km, cách thành phố Đồng Xoài theo Quốc lộ 13 và Quốc lộ 14 khoảng 45 km. Với trục giao thông hiện có từ Hớn Quản đi Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long rất thuận lợi.
Địa lý
Huyện Hớn Quản có vị trí địa lý:
Thị xã Bình Long gần như nằm trọn trong lòng huyện
Địa hình
Là huyện có địa hình trung du phía đông huyện với nhiều đồi thấp thoải dần theo hướng bắc - nam, phía tây huyện là bán bình nguyên hình thành trên phù sa cổ có địa hình thấp và bằng phẳng hơn.
Tipulodina malabarensis
Tipulodina malabarensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Hớn Quản
Khí hậu
Hớn Quản nằm trong vùng mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới cận xích đạo gió mùa với 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô. Nhiệt độ bình quân trong năm cao đều và ổn định từ 25,8 - 26,2 0C. Nhìn chung sự thay đổi nhiệt độ qua các tháng không lớn, song chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm thì khá lớn, khoảng 7 - 9 °C nhất là vào các tháng mùa khô.
Tipulodina malabarensis
Tham khảo
Thể loại:Tipulodina
Hớn Quản
Tài nguyên thiên nhiên
Huyện Hớn Quản có tài nguyên khoáng sản phong phú như Khoáng sản sét gạch ngói, đá xây dựng, Laterit - đất phún sỏi đỏ...Huyện rất tiềm năng để phát triển kinh tế đa ngành, đa lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ.
Hành chính
Huyện Hớn Quản có 13 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Tân Khai (huyện lỵ) và 12 xã: An Khương, An Phú, Đồng Nơ, Minh Đức, Minh Tâm, Phước An, Tân Hiệp, Tân Hưng, Tân Lợi, Tân Quan, Thanh An, Thanh Bình.
Các dự án khu công nghiệp và cụm công nghiệp, khu nông nghiệp công nghệ cao hình thành trên địa bàn huyện
• KCN Tân Khai II quy mô 160ha, phạm vi quy hoạch thị trấn Tân Khai.
• KCN Minh Hưng - Sikico 665ha, phạm vi quy hoạch xã Đồng Nơ.
• KCN Minh Hưng - Sikico mở rộng 1000ha, phạm vi quy hoạch xã Đồng Nơ, Minh Đức. Trong đó xã Minh Đức với diện tích 311,96ha còn lại 688,04ha xã Đồng Nơ.
• KCN Đồng Nơ 848ha, phạm vi quy hoạch thị trấn Tân Khai, xã Đồng Nơ, Minh Đức.
• KCN Minh Đức 590,12ha, phạm vi quy hoạch các xã Thanh Bình và Minh Đức.
• KCN Tân Quan 540,75ha, phạm vi quy hoạch xã Tân Quan.
• Cụm CN Thanh Bình quy mô 70ha, phạm vi quy hoạch xã Thanh Bình.
Denier, Pas-de-Calais
Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais
Hớn Quản
Các dự án khu công nghiệp và cụm công nghiệp, khu nông nghiệp công nghệ cao hình thành trên địa bàn huyện
• Cụm CN Tân Khai 70ha, phạm vi quy hoạch 60ha thuộc thị trấn Tân Khai, 10ha còn lại thuộc xã Thanh Bình.
Denier, Pas-de-Calais
Ghi chú
Thể loại:Xã của Pas-de-Calais
Hớn Quản
Các dự án khu công nghiệp và cụm công nghiệp, khu nông nghiệp công nghệ cao hình thành trên địa bàn huyện
• Cụm CN Hưng Phú 75ha, phạm vi quy hoạch xã Thanh Bình.
• Cụm CN Đại Tân 70ha, phạm vi quy hoạch xã An Phú.
• Cụm CN Tân Hưng 75ha, phạm vi quy hoạch xã Tân Hưng.
• Cụm CN Thanh An 75ha, phạm vi quy hoạch xã Thanh An.
Hình thành mở mới và nâng cấp các tuyến đường trên địa bàn huyện
• Xây dựng các tuyến đường từ thị trấn Tân Khai đi các xã Phước An, Đồng Nơ, Minh Đức.
• Đường trục chính từ TT. Tân Khai đi các xã Phước An, Tân Quan.
• Nâng cấp đường vào cầu Huyện ủy và khu phố 1, thị trấn Tân Khai.
• Đường trục chính Bắc Nam nối dài giai đoạn 1, thị trấn Tân Khai.
• Đường Tân Khai đi cầu Huyện ủy.
• Đường Bắc Nam 2.
• Tuyến tránh QL13 qua Bình Long, đi qua Tân Khai, Thanh Bình.
• Đường Đông Tây 7 nối dài, thị trấn Tân Khai.
• Đường từ QL13 vào khu CN Tân Khai II.
• Xây dựng trục nối ngang QL13 và tuyến Tây QL13 (Chơn Thành - Hoa Lư) đi qua Tân Khai, Đồng Nơ.
• Đường sắt Sài Gòn - Lộc Ninh (Tân Khai, Thanh Bình).
• Xây dựng đường kết nối Đồng Xoài - Hớn Quản (Tân Khai, Tân Quan).
• Mở rộng đường huyện Minh Đức - Đồng Nơ.
• Nâng cấp mở rộng đường từ KCN Việt Kiều đến KCN Minh Hưng - Sikico.
• Xây dựng đường phía Tây QL13 (Chơn Thành - Hoa Lư) đi qua các xã (Đồng Nơ, An Phú, Minh Đức, Minh Tâm, Tân Hiệp).
• Mở rộng lộ giới ĐH Tân Lợi - Phước An - Thanh Bình.
• Nâng cấp đường từ Ngã 3 Xa Cát vào KCN Việt Kiều (Minh Đức, Thanh Bình).
• Mở rộng đường Xa Cát - Minh Đức.
• Mở rộng ĐT757 đi qua các xã An Khương, Thanh An.
• Mở rộng ĐT758 từ TX Bình Long đi Thuận Phú đến QL14, phạm vi đi qua các xã Tân Lợi, Tân Hưng.
• Xây dựng đường từ QL14 xã Minh Thắng TX Chơn Thành đi sân bay Technic, (xã Tân Hưng).
Staurastrum trifidum
Staurastrum trifidum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Staurastrum.
Hớn Quản
Hình thành mở mới và nâng cấp các tuyến đường trên địa bàn huyện
• Mở rộng lộ giới ĐT756 qua các xã Tân Lợi, Tân Hưng, Thanh An.
Staurastrum trifidum
Tham khảo
Thể loại:Staurastrum
Hớn Quản
Hình thành mở mới và nâng cấp các tuyến đường trên địa bàn huyện
• Xây dựng đường liên xã Phước An đi Tân Hưng, Tân Quan.
• Mở rộng các tuyến đường huyện như đường huyện An Phú - Thanh Phú; đường huyện An Phú - Minh Tâm; đường huyện Tân Lợi - An Khương - Thanh An;đường huyện Chơn Thành - Tân Quan; đường huyện Minh Thắng - Tân Quan.
• Xây dựng đường huyện từ Ngã 3 Đồng Tâm, Lộc Ninh đi TX.Phước Long
Lịch sử
Hớn Quản vốn là một quận của tỉnh Thủ Dầu Một dưới thời Pháp thuộc, quận lỵ đặt tại làng Tân Lập Phú.
Quận Hớn Quản được nâng cấp thành tỉnh Bình Long theo Sắc lệnh số 143-NV ngày 22 tháng 10 năm 1956 do Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ký, chia Nam phần thành 22 tỉnh. Tỉnh lỵ tỉnh Bình Long đặt tại An Lộc, về mặt hành chính thuộc xã Tân Lập Phú, quận An Lộc (nay là khu vực trung tâm thị xã Bình Long).
Năm 1957, chính quyền cách mạng chia tỉnh Thủ Dầu Một thành 2 tỉnh Thủ Dầu Một và Bình Long, huyện Hớn Quản thuộc tỉnh Bình Long và có địa giới trùng với quận An Lộc của chính quyền Việt Nam Cộng hoà lúc bấy giờ.
Cuối năm 1972, Trung ương Cục quyết định sáp nhập hai tỉnh Bình Long và Phước Long để thành lập tỉnh Bình Phước, huyện Hớn Quản lúc này thuộc tỉnh Bình Phước.
Năm 1976, tỉnh Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Phước và 3 xã thuộc huyện Thủ Đức hợp nhất thành tỉnh Sông Bé, huyện Hớn Quản thuộc tỉnh Sông Bé.
Năm 1977, 3 huyện Lộc Ninh, Hớn Quản và Chơn Thành hợp nhất thành huyện Bình Long.
Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tỉnh Sông Bé được chia lại thành hai tỉnh: Bình Dương và Bình Phước, huyện Bình Long thuộc tỉnh Bình Phước mới được tái lập.
Ngày 1 tháng 12 năm 2018, chuyển xã Tân Khai thành thị trấn Tân Khai (thị trấn huyện lỵ huyện Hớn Quản).
Huyện Hớn Quản có 1 thị trấn và 12 xã như hiện nay.
Nông thôn mới
Chương trình nông thôn mới còn hạn chế ở một số xã, điển hình như ở xã Tân Hưng, khu vực tổ 10 ấp Hưng Lập B chỉ cách trung tâm xã 2 km nhưng vẫn chưa có điện lưới quốc gia, chưa có đường bê tông trong xóm.
Phát triển đô thị
• Giai đoạn 2021 - 2025
Quy hoạch thị trấn Hớn Quản thành đô thị loại IV.
Đô thị xã Tân Hưng thành đô thị loại V.
• Giai đoạn 2026 - 2030
Thành lập mới 2 đô thị bao gồm: xã Thanh An và xã Đồng Nơ.
Marchais, Aisne
Marchais là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Aisne
Osmia calcarata
Osmia calcarata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được White mô tả khoa học năm 1952.
Tham khảo
Thể loại:Osmia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1952
Hàng không năm 1983
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1983:
Platythelphusa polita
Chúng thường được tìm thấy ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania và Zambia.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật được mô tả năm 1952
Staurastrum trifidum var. inflexum
Thể loại:Phân loài tảo
Heterocerus decemmaculatus
Tham khảo
Thể loại:Heterocerus
Cá giếc Nhật
Cá giếc Nhật (danh pháp hai phần: Carassius cuvieri) là một loài cá giếc được tìm thấy ở Nhật Bản và Đài Loan. Loài này có quan hệ gần gũi với cá vàng.
Nguồn gốc hoang dã của cá giếc Nhật duy nhất ở hồ Biwa được gọi là gengorō-buna (ゲンゴロウブナ (源五郎鮒)), và được liệt kê trong danh mục loài nguy cấp trong sách đỏ Nhật Bản. . Có một chủng nuôi thả lớn hơn với thân dài hơn có tên tiếng Nhật là hera-buna (ヘラブナ) phát triển từ loài gốc và được nuôi ở vùng Osaka và đã được thả vào nhiều vùng nước phục vụ câu cá thể thao.
Tham khảo
C Thể loại:Động vật được mô tả năm 1846 Thể loại:Động vật đặc hữu Nhật Bản Thể loại:Cá nước ngọt Nhật Bản Thể loại:Cá chép
Tipulodina mcclureana
Tipulodina mcclureana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Tipulodina
Osmia californica
Osmia californica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1864.
Tham khảo
Thể loại:Osmia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1864 Thể loại:Côn trùng thụ phấn
Platythelphusa praelongata
Platythelphusa praelongata là một loài cua nước ngọt trong họ Potamonautidae.
Chúng thường được tìm thấy ở Zambia.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Manicamp
Manicamp  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Aisne
Acrocercops sphaerodelta
Acrocercops sphaerodelta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Indonesia (Java).
Atelopus flavescens
Liên kết ngoài
Thể loại:Atelopus Thể loại:Động vật lưỡng cư Brasil Thể loại:Động vật lưỡng cư Guyane thuộc Pháp
Acrocercops sphaerodelta
Ấu trùng ăn loài Eugenia, bao gồm Eugenia cumini. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Atelopus glyphus
Atelopus glyphus là một loài cóc trong họ Bufonidae. Nó được tìm thấy ở Colombia và Panama. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.
Liên kết ngoài
Thể loại:Atelopus Thể loại:Động vật lưỡng cư Colombia Thể loại:Động vật lưỡng cư Panama
Osmia calla
Osmia calla là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Osmia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Dennebrœucq
Dennebrœucq là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.
Liên kết ngoài
Dennebroeucq
Atelopus galactogaster
Atelopus galactogaster là một loài cóc thuộc họ Bufonidae. Đây là loài đặc hữu của Colombia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Atelopus Thể loại:Động vật lưỡng cư Colombia
Acrocercops sporograpta
Acrocercops sporograpta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Maharashtra).
Ấu trùng ăn Litsea stocksii. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Malzy
Malzy  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Aisne
Staurastrum turgescens
Staurastrum turgescens là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Staurastrum.
Tham khảo
Thể loại:Staurastrum
Heterocerus denticulatus
Heterocerus denticulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Heteroceridae. Loài này được Mamitza miêu tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Tham khảo
Thể loại:Heterocerus
Lënie
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Elbasan Thể loại:Làng ở hạt Elbasan
La Malmaison
La Malmaison  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.
Osmia capicola
Osmia capicola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Osmia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1906
Tipulodina mckeani
Tipulodina mckeani là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Tham khảo
Thể loại:Tipulodina
Acrocercops stalagmitis
Acrocercops stalagmitis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Guyana.