cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trận Tương Dương (1267–1273)
Vũ khí mới của quân Nguyên
Sự hỗn loạn bao trùm sau phát đạn thử nghiệm đó. Nhiều người lính và dân chúng đòi mở cổng thành tháo chạy. Trước đó A Truật đã tàn sát thường dân ở Phàn Thành để khủng bố tinh thần Tương Dương sau khi ông ta chọc thủng những bức tường của thành này bằng máy bắn đá. Người Nguyên nói với Lã Văn Hoán rằng, nếu quân Nam Tống không đầu hàng thì mọi người trong thành, kể cả thường dân, sẽ bị tàn sát. Lã Văn Hoán thấy không còn cơ hội nào để thủ thành khi lương thực sắp cạn, và không thấy dấu hiệu có quân tiếp viện tới, vì thế đã đầu hàng, kết thúc sáu năm dài Tương Dương bị bao vây.
Kết quả
Thành kiên cố nhất của Nam Tống là Tương Dương đã thất thủ trước quân Nguyên. Từ đó, quân Nguyên thoải mái chinh phục những vùng còn lại của Nam Tống. Ở bất kỳ nơi nào quân Nguyên tới, các thành của Nam Tống đều sụp đổ giống như những pháo đài cát trước các máy bắn đá trọng lực và sau này là súng thần công.
Nhiều người đồng thuận rằng việc thành Tương Dương thất thủ về bản chất đã đánh dấu sự kết thúc của Nam Tống. Ví dụ, Paul K. Davis viết, "Chiến thắng của quân Mông Cổ đã bẻ gãy triều đại Nam Tống, dẫn tới việc thành lập triều đại Nguyên." Trong sáu năm quân Nguyên bao vây Tương Dương, Nam Tống đã không thể tái tập hợp và đánh lại người Nguyên với tài lực của mình ở miền nam Trung Hoa. Thực tế, họ thậm chí đã không thể gửi nhiều quân tiếp viện và đồ tiếp tế tới Tương Dương, để hỗ trợ cuộc phòng thủ khó khăn ở đó. Cuộc tranh giành chính trị trong lòng triều đình Nam Tống cũng góp phần gây ra sự thất thủ của Tương Dương và Phàn Thành.
Ảnh hưởng trong văn hoá đại chúng
Trong tiểu thuyết Kim Dung, các bộ truyện Anh hùng xạ điêu, Thần điêu hiệp lữ và Ỷ Thiên Đồ Long ký cũng nhắc đến thành này mà người trấn thủ nó suốt thời gian dài là vợ chồng Quách Tĩnh và Hoàng Dung. Ngày thành Tương Dương thất thủ cũng là ngày Quách Tĩnh và Hoàng Dung, cùng 2 con là Quách Phá Lỗ và Quách Phù đã hy sinh để tỏ lòng trung nghĩa với đất nước. Một gia tộc là họ Tiết chạy loạn xuống phía Nam, gần 80 năm sau có 1 phụ nữ họ Tiết là mẹ của Chu Chỉ Nhược, nữ nhân vật chính trong Ỷ Thiên Đồ Long ký.
Thơ vịnh Lã Văn Hoán: của người đương thời: “Lã tướng trấn thành Tương Dương,
Tương Dương thập niên thiết tích lương,
Vọng đoạn trợ binh vô tiêu tức
Thanh thanh mạ sát Giả Bình Chương.” Những câu thơ đã biểu lộ sự cảm thông với Lã Văn Hoán vì không nhận được sự trợ giúp của triều đình mà phải nộp thành đầu hàng (14 tháng 3 năm 1273)
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Hồ Bắc Thể loại:Xung đột năm 1268 Thể loại:Chiến tranh Tống–Nguyên
Limnius latiusculus
Limnius latiusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Zaitzev miêu tả khoa học năm 1947.
Tham khảo
Thể loại:Limnius
Misanteca camara
Misanteca camara là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (R.H. Schomb.) Lundell miêu tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Misanteca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Capasa agalma
Capasa agalma là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Capasa
Catalanotoxotus nivosus
Catalanotoxotus nivosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catalanotoxotus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005
Doğucak, Mazgirt
Doğucak là một xã thuộc huyện Mazgirt, tỉnh Tunceli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 53 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Tunceli
Harry Seeley
Harry Govier Seeley (18 tháng 2 năm 1839 – 8 tháng 1 năm 1909) là một nhà cổ sinh vật học người Anh.
Tiểu sử
Seeley sinh ra tại London, con trai của Richard Howell Seeley, thợ kim hoàn, và người vợ thứ hai tên là Mary Govier. Ông đã theo học tại Trường Hoàng gia Mines, Kensington trước khi trở thành một trợ lý của Adam Sedgwick tại Bảo tàng Woodwardian, Cambridge, từ năm 1859. Ông trúng tuyển làm sinh viên tại Sidney Sussex College, Cambridge vào năm 1863.
Ông đã từ chối đề nghị làm ở cả Bảo tàng Anh và Cục khảo sát địa chất Anh để tự làm việc một mình. Thời gian cuối trong sự nghiệp của mình, ông chấp nhận một vị trí giáo sư địa chất tại Đại học Hoàng gia, Cambridge và Bedford College (London) (1876). Sau này ông đã giảng về Địa chất và sinh lý học tại Dulwich College và giáo sư địa chất và Khoáng tại Đại học Hoàng gia London (1896-1905).
Ông đã kết hôn vào năm 1872 với Eleanora Jane, con gái của William Mitchell của Bath. Con gái của họ Maude cưới Arthur Smith Woodward, FRS.
Ông qua đời ở Kensington, London và được chôn cất tại Nghĩa trang Brookwood.
Chú thích
Thể loại:Nhà sinh học Thể loại:Hội viên Hội Hoàng gia Thể loại:Người Luân Đôn
Tetragnatha oreobia
Tetragnatha oreobia là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.
Loài này thuộc chi Tetragnatha. Tetragnatha oreobia được miêu tả năm 1987 bởi Okuma.
Tham khảo
O
Crocidura olivieri cara
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Astragalus hafez-shirazi
Astragalus hafez-shirazi là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Parsa miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
H
Heisteria duckei
Heisteria duckei là một loài thực vật có hoa trong họ Olacaceae. Loài này được Sleumer mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Systatica drakei
Systatica drakei là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Systatica
Crocidura olivieri cinereoaenea
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Crocidura olivieri darfurea
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Crocidura olivieri giffardi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Radoszkowskiana rufiventris
Radoszkowskiana rufiventris là một loài ong trong họ Megachilidae. Loài này được 🇦🇹 miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Tham khảo
rufiventris Thể loại:Động vật được mô tả năm 1838
Galerucella aurata
Galerucella aurata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.
Tham khảo
Thể loại:Galerucella
Crocidura olivieri guineensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Phygadeuon facialis
Phygadeuon facialis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phygadeuon
Vernonia esculenta
Vernonia esculenta là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hemsl. ex Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vernonia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888
Công thúc Tọa
Công thúc Tọa (公叔痤, ？－360 TCN）hay Công tôn Tọa (公孙痤) là tướng quốc nước Ngụy thời chiến quốc có công giúp nước Ngụy trở nên hùng mạnh cũng như đưa nước Ngụy góp mặt trong Thất hùng thời chiến quốc
Thân thế
Công Thúc Tọa vốn nguyên tên là Ngụy Tọa (魏痤) thuộc dòng dõi công tộc nước Ngụy thời chiến quốc, vì là chú của Ngụy Huệ vương nên được ban họ Công Thúc (公叔), ông kết hôn với một công chúa nước Ngụy và cùng với Điền Văn (không phải Mạnh Thường quân) chấp trì chính sự nước Ngụy.
Làm tướng nước Ngụy
Sau cái chết của Ngụy tướng Điền Văn, Ngụy Huệ vương chuẩn phong ông làm Ngụy tướng. Lúc bấy giờ trong triều có viên đại thần Ngô Khởi là quận thủ Hà Tây. Ngô Khởi có công đoạt lấy Hà Tây từ tay người Tần và đánh bại các cuộc phản công của quân Tần nên có uy tín rất cao trong nước; điều này làm Ngụy Toạ lo lắng về ngôi vị tướng quốc của mình. Trong nhà ông có người hầu hiến kế rằng Ngô Khởi là người rất trọng danh dự, có thể trước mặt Ngụy Huệ vương mà nói rằng nước Ngụy này quá nhỏ không đủ cho ông trổ tài. Khi Huệ vương hỏi ông về Ngô Khởi, thì ông hãy tâu với Ngụy vương ban hôn cho Ngô Khởi với một công chúa nước Ngụy, và nói nếu ông ta muốn ở lại nước Ngụy ắt sẽ đồng ý, còn nếu Ngô Khởi không muốn ở lại thì ắt sẽ từ hôn. Tiếp đó hãy giả mời Ngô Khởi và công chúa đến nhà ta là khách rồi tìm cách chọc giận công chúa làm công chúa xúc phạm Ngô Khởi khiến ông ấy từ hôn. Sau đó vì sợ Ngụy Huệ vương trách tội thì Ngô Khởi tự khắc sẽ rời nước Ngụy. Quả thật sau khi từ hôn Ngô Khởi sợ tội phải sang đất Sở.
Lúc cuối đời
Lúc cuối đời trong triều có Vệ Ưởng nhận ông làm thầy, và được ông phong làm Trung thứ tử. Ông biết Vệ Ưởng có tài, muốn tiến cử lên vua Ngụy nhưng chưa có dịp. Đến khi bị bệnh sắp mất, vua Ngụy thân hành đến thăm, hỏi về người có thể nối chức Tướng quốc. Ông liền tiến cử Vệ Ưởng nhưng vua Ngụy không trả lời. Công Thúc Tọa bèn bảo:
Nếu nhà vua không nghe tôi, không dùng Ưởng thì phải giết y đi chớ để cho y ra khỏi biên giới.
Vua Ngụy nhận lời rồi ra về. Sau đó, Ông cho gọi Vệ Ưởng đến, nói việc mình tâu với vua Ngụy cho ông biết và bảo tìm đường mà trốn. Vệ Ưởng không nghe theo, vẫn ở lại nước Ngụy cho rằng vua Ngụy sẽ không nghe lời của Công Thúc Tọa và nếu không cho mình làm tướng thì cũng chẳng giết mình. Quả nhiên sau khi Công Thúc Tọa chết, Ngụy Huệ vương cũng không giết Vệ Ưởng.
Thể loại:Nhân vật chính trị Chiến Quốc
Heisteria insculpta
Heisteria insculpta là một loài thực vật có hoa trong họ Olacaceae. Loài này được Sleumer mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heisteria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Oreogrammitis tuyamae
Liên kết ngoài
Thể loại:Oreogrammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007 Thể loại:Unresolved names
Kaikondahalli, Bangalore South
Kaikondahalli là một làng thuộc tehsil Bangalore South, huyện Bangalore Urban, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Bangalore Urban
Valdefinjas
Valdefinjas là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 93 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Zamora
Systatica xanthastis
Systatica xanthastis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Systatica
Radoszkowskiana tkalcui
Radoszkowskiana tkalcui là một loài ong trong họ Megachilidae. Loài này được 🇦🇹 miêu tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Tham khảo
tkalcui Thể loại:Động vật được mô tả năm 2001
Galerucella bataviensis
Galerucella bataviensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Hornstedt miêu tả khoa học năm 1788.
Tham khảo
Thể loại:Galerucella
Tridens texanus
Tridens texanus là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (S.Watson) Nash miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Crocidura olivieri hedenborgiana
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Tác nhân gây ung thư
thumb|Biểu tượng nguy hiểm của tác nhân gây ung thư trong [[Hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất]]
Các tác nhân gây ung thư gồm các chất, đồng vị phóng xạ, tia phóng xạ trực tiếp gây ra bệnh ung thư. Chúng có thể tác động tới quá trình di truyền hoặc quá trình trao đổi chất của tế bào trong cơ thể. Nhiều chất phóng xạ được xem là tác nhân gây ung thư, tuy nhiên nguyên nhân là do nó phát xạ ra tia bức xạ độc hại như tia gamma, hạt alpha. Các tác nhân gây ung thư không phát ra tia bức xạ điển hình là amiăng, dioxin, các hợp chất Alcohol có trong rượu, bia và khói thuốc lá. Mặc dù mọi người thường nghĩ các hóa chất tổng hợp là những tác nhân gây ung thư, trong thực tế các hóa chất tự nhiên cũng có thể gây ra căn bệnh này. Các tác nhân gây ung thư không nhất thiết phải gây nguy hiểm lập tức, chúng tác động một cách từ từ, âm ỉ.
Bản chất của bệnh ung thư là các tế bào bình thường bị hư hại và không trải qua quá trình chết tự nhiên nhanh như tốc độ phân bào của chúng. Các tác nhân gây ung thư có thể tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư bằng cách biến đổi quá trình trao đổi chất của tế bào và tác động trực tiếp lên DNA của tế bào, liên quan đến các quá trình sinh học, bao gồm quá trình phân bào không thể điều khiển, ác tính, cuối cùng dẫn đến sự hình thành các khối u. Thông thường, nhiều tổn thương DNA dẫn đến Chết rụng tế bào (cái chết của tế bào), nhưng nếu cái chết tự nhiên của tế bào bị tổn hại, thì tế bào không thể ngăn được bản thân nó trở thành 1 tế bào ung thư.
Có nhiều tác nhân gây ung thư tự nhiên. Aflatoxin B1, được tạo ra từ bào tử của nấm Aspergillus flavus mọc trên các hạt ngũ cốc là một ví dụ, thường gặp đối với các tác nhân gây ung thư từ vi khuẩn trong tự nhiên. Các virus như virus viêm gan B và HPV (virus gây ra bệnh ung thư cổ tử cung) là nguyên nhân gây ung thư ở người. Virus đầu tiên được tìm thấy có khả năng gây ung thư ở động vật đó là virus Rous sarcoma, được phát hiện năm 1910 bởi Peyton Rous. Các sinh vật lây nhiễm khác mà có thể gây ung thư ở người gồm vài loài vi khuẩn(như Helicobacter pylori) và giun sán (như Opisthorchis viverrini và Clonorchis sinensis).
Dioxin và các hợp chất tương đương, benzen, kepone, EDB, và amiăng đều là những chất gây ung thư. Lần lại những năm 1930, khói công nghiệp và khói thuốc lá đã được xem là những nguồn chứa rất nhiều các chất gây ung thư, bao gồmbenzoapyrene, các nitrosamine đặc biệt của thuốc lá như nitrosonoricotine, và các phản ứng aldehyde như formaldehyde-cũng được dùng để ướp xác và chế biến chấtdẻo. Vinyl chloride, trong nhựa PVC cũng là một chất gây ra ung thư do đó các sản phẩm nhựa PVC cũng ẩn chứa các nguy cơ.
Các hoạt chất ung thư (co-carcinogen) là những hóa chất không nhất thiết tự bản thân chúng gây ra bệnh ung thư, nhưng lại thúc đẩy hành vi gây ung thư của các chất gây ra ung thư khác.
Sau khi các tác nhân gây ung thư đi vào cơ thể, cơ thể sẽ cố gắng cô lập chúng thông qua quá trình biến đổi sinh học. Mục đích là để những chất này dễ tan hơn và do đó có thể dễ dàng đào thải ra khỏi cơ thể hơn. Nhưng quá trình này cũng có thể biến những tác nhân gây ung thư ít độc hại thành những chất độc hại hơn.
DNA có tính ái nhân (nucleophilic), do đó các carbon ái điện tử dễ hòa tan là chất gây ung thư, bởi vì DNA tấn công chúng. Ví dụ, vài alken gây độc bởi các enzyme của người thành một epoxide ái điện tử. DNA tấn công epoxide này, và cô lập chúng vĩnh viễn. Cơ chế này cũng giống như cơ chế gây ung thư của benzoapyrene trong khói thuốc lá, các hóa chất gốc thơm (benzen), bào tử nấm và hơi độc lò.
Chú ý: nhìn chung, các chất polymer không phải là các chất gây nên ung thư, hoặc tác nhân gây đột biến, tuy nhiên các monomer (đơn chất tham gia vào quá trình tạo thành polymer) còn sót lại hoặc các chất phụ gia có thể làm hại đến gen người.
Phóng xạ
Ví dụ, Thorotrast, một chất ở thể vẫn trước dây vẫn được dùng để làm môi trường phản xạ trong chẩn đoán dùng x-quang, là một tác nhân gây ung thư tiềm tàng ở người đã được biết đến do nó tồn trữ trong rất nhiều các cơ quan nội tạng và phát ra vĩnh viễn các phân tử alpha.
Không phải tất cả các dạng sóng điện từ đều có thể gây ung thư. Các sóng mang năng lượng thấp trong phổ điện từ bao gồm sóng radio, sóng vi ba, sóng hồng ngoại và ánh sáng nhìn thấy là không thể gây ung thư, vì chúng không đủ năng lượng để phá vỡ các liên kết hóa học. Rõ ràng khả năng gây ung thư của các bức khả phi ion hóa này chưa có kết luận, nhưng những trường hợp ghi nhận được trong các tài liệu về những nhân viên trực radar với thời gian phơi nhiễm lâu dài rõ ràng nguy cơ bị ung thư tăng lên đáng kể. Các tia bức xạ mang năng lượng cao, bao gồm tia cực tím (có trong ánh nắng mặt trời), tia x, và tia gamma, nhìn chung có khả năng gây ung thư, nếu bị nhiễm đủ liều.
Các bức xạ có mức ion hóa thấp cũng có thể gây tổn hại tới DNA tới mức không thể sửa chữa được (dẫn đến các lỗi sao chép và tái tạo cần thiết làm hình thành các khối u hoặc tạo điều kiện cho virus tấn công) dẫn đến sự lão hóa sớm và ung thư.
Các chất hoặc thực phẩm được chiếu các tia electron hoặc điện từ (như sóng vi ba, tia x, hoặc gamma) đều không gây ra ung thư. Ngược lại, các tia nơ trong không có tính điện từ được tạo ra trong các phản ứng nguyên tử có thể tạo ra bức xạ thứ cấp thông qua quá trình phân rả hạt nhân.
Các chất gây ung thư trong đồ ăn nhanh
Nấu nướng ở nhiệt độ cao, như các món thịt nướng hoặc thịt quay, có thể tạo ra một lượng nhỏ nhiều chất có khả năng gây ung thư có thể so sánh ngang với những chất gây ung thư được tìm thấy trong khói thuốc (như benzoapyrene). Việc nấu thức ăn bị cháy (khét) tương tự như việc đốt thuốc, và tạo ra lượng chất gây ung thư tương tự. Có nhiều sản phẩm của sự nhiệt phân gây ung thư, như các hydrocarbon gốc thơm đa nhân, được chuyển hóa bởi các enzim người thành các epoxide, thành phần gắn liền vĩnh cửu với DNA. Các sản phẩm thịt được nấu trước trong lò vi sóng khoảng 2-3 phút trước khi đem lên nướng làm giảm thời gian quay trên vỉ nướng, và loại bỏ các amin vị vòng, giúp giảm thiểu sự hình thành các chất gây ung thư.
Các báo cáo từ cơ quan tiêu chuẩn thực phẩm (FDA) cho biết rằng các acrylamide động vật gây ung thư có trong các sản phẩm chiên rán hoặc các thực phẩm carbohydrate quá nhiệt (Như khoai tây chiên). Những nghiên cứu đang thực hiện tại FDA và các cơ quan tương đương của châu Âu đang xử lý các nguy cơ tiềm ẩn của chúng đối với con người.
Chất gây ung thư trong thuốc lá
Cadmi
Nicotin
Các cơ chế gây ung thư
Các chất gây ung thư có thể được phân loại thành các chất có tác động tới gen người hoặc các chất không tác động tới gen người. Các chất gây ung thư tác động tới gen người (Genotoxin) gây ra các nguy cơ lên bộ gen người không thể phục hồi được hoặc gây đột biến bằng cách liên kết với DNA. Các chất gây thư tác động tới gen người bao gồm các chất hóa học như N-nitroso-N-methylurea (NMU) hoặc các yếu tố phi hóa học như tia cực tím hoặc bức xạ ion hóa. Một số loại virus nhất định cũng có thể gây ung thư bằng cách tác động tới DNA.
Các chất gây ung thư không tác động tới gen người không tác động trực tiếp đến DNA nhưng có thể tác động theo các cách khác để kích thích ung thư phát triển. Chúng bao gồm các nội tiết tố và vài hợp chất hữu cơ.
Bảng phân loại các chất gây ung thư: Cơ quan Quốc tế về Nghiên cứu Ung thư
Tổ chức nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) là một cơ quan liên chính phủ thành lập năm 1965, là một bộ phận của tổ chức sức khỏe thế giới WHO thuộc Liên hợp quốc. Có trụ sở tại Lyon, Pháp. Từ 1971, IARC đã xuất bản một sê ri các tài liệu chuyên khảo về ước lượng các nguy cơ gây ung thư cho con người, những tài liệu này đã có ảnh hưởng lớn tới việc phân loại các nguy cơ có thể gây ung thư.
Globally Harmonized System
Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) (Hệ thống thống nhất toàn cầu các xếp loại và nhãn hiệu hóa chất) là một cố gắng đầu tiên của Liên hợp quốc để thống nhất nhiều hệ thống nhận diện độ nguy hiểm của hóa chất khác nhau đang tồn tại (đến tháng 3/2009) trên toàn cầu. Nó phân loại các tác nhân gây ung thư thành 2 nhóm chính, sau đó được chia nhỏ thành các nhóm con:
Chương trình độc chất học Hoa Kỳ
Chương trình này thuộc văn phòng sức khỏe và dịch vụ chăm sóc con người của Mỹ có trách nhiệm tạo ra một bản báo cáo 2 năm 1 lần về các tác nhân gây ung thư. Vào tháng 6 năm 2011, bản báo cáo gần đây nhất là bản báo cáo lần thứ 12. Nó phân loại các tác nhân gây ung thư thành 2 nhóm:
American Conference of Governmental Industrial Hygienists
Là một tổ chức tư nhân nổi tiếng vì đã cho xuất bản threshold limit values (TLVs) (các giá trị ngưỡng giới hạn) về các phơi nhiễm thuộc bệnh nghề nghiệp và các chuyên khảo về các nguy cơ hóa học tại nơi làm việc. Nó đánh giá khả năng bị ung thư như một phần của đánh giá lớn hơn về các nguy cơ của hóa chất trong các ngành nghề.
- Liên minh châu Âu
- Úc
Procarcinogen
Một procarcinogen là một tiền chất của một tác nhân gây ung thư. Ví dụ, nitrite có trong thực đơn hàng ngày. Bản thân chúng không phải là tác nhân gây ung thư, nhưng chúng lại biến thành nitrosamine khi đi vào cơ thể, chất này lại là chất gây ung thư.
Các tác nhân gây ung thư phổ biến
Tác nhân gây ung thư theo nghề nghiệp
Đó là các nguy cơ bị ung thư khác nhau tùy theo ngành nghề khác nhau: Khác
· Xăng dầu (chứa các chất thơm)
· Chì và các hợp chất của nó
· Hóa chất chống ung thư Alkyl (ví dụ: mechlorethamine)
· Các chất Alkyl khác (ví dụ dimethyl sulfate)
· Tia cực tím từ mặt trời và đèn UV
· Rượu (thức uống có cồn) (gây bệnh ung thư gan và ung thư mật)
· Các tia ion hóa khác (tia X, tia gamma,...)
Những tác nhân chính gây nên bốn loại ung thư phổ biến nhất thế giới
Bốn loại ung thư phổ biến nhất thế giới gồm: ung thư phổi, ung thư vú, ung thư ruột kết và ung thư dạ dày. bốn loại ung thư này chiếm tới 41% trường hợp bị ung thư và 42% trường hợp chết vì ung thư.
Ung thư phổi
Là loại ung thư phổ biến nhất trên thế giới, vừa ở số ca mắc (1.6 triệu ca mắc, 12.7% trên tổng số các ca mắc bệnh ung thư) và vừa ở số trường hợp tử vong (1.4 triệu người, 18.2% trong tổng số các ca tử vong do bệnh ung thư). Ung thư phổi chủ yếu gây ra bởi khói thuốc lá. Tỉ lệ ước tính tại Mỹ, khói thuốc lá chịu trách nhiệm gây ra ung thư phổi khoảng 90% số ca mắc bệnh. Các yếu tố khác gây ra bệnh ung thư phổi có thể tác động tương hỗ với khói thuốc, vì vậy có thể quy cho khói thuốc lá chịu trách nhiệm vì gây ra bệnh ung thư cho người lên tới 100%. Các yếu tố này là bị phơi nhiễm các tác nhân gây ra ung thư do nghề nghiệp (khoảng 9-15%), randon (10%), ô nhiễm không khí ngoài trời (1-2%). Khói thuốc lá là hỗn hợp của hơn 5300 hóa chất đã nhận dạng được. Chất gây ung thư quan trọng nhất trong khói thuốc lá đã được xác định bởi phương pháp "Margin of Exposure" (Biên độ phơi nhiễm). Sử dụng cách tiếp cận này, những hợp chất gây ung thư chủ yếu xếp theo thứ tự nguy hiểm gồm acrolein, formaldehyde, acrylonitrile, 1,3-butadiene, cadmi, acetaldehyde, ethylene oxide and isoprene. Hầu hết các chất này đều gây tổn hại tới DNA bằng cách tạo thành các liên kết với DNA hoặc làm biến đổi DNA. DNA bị tổn thương gây ra lỗi cho quá trình sửa chữa hoặc sao chép DNA. Những lỗi xảy ra trong quá trình sửa chữa hoặc sao chép DNA có thể gây ra sự đột biến trong các khối u hoặc các gen đột biến sinh ra ung thư.
Ung thư vú
Ung thư vú phổ biến xếp hàng thứ 2 (1,4 triệu ca bị, 10,9%), nhưng tỉ lệ tử vong chỉ xếp hàng thứ 5 (458.000, 6,1%). Nguy cơ ung thư vú liên quan tới nồng độ estrogen (hormone sinh dục nữ) cao liên tục trong máu. Estrogen gây ra ung thư vú bằng 3 quá trình; (1) trao đổi chất của estrogen với genotoxic, các chất gây ung thư bằng đột biến, (2) kích thích của sự sinh trưởng mô, và (3) sự ức chế của các enzym giải độc phasea t II biến đổi ROS dẫn đến tăng nguy cơ oxy hóa DNA, estrogen chính ở người, estradiol, có thể được trao đổi chất với các dẫn xuất quinone tạo thành các liên kết với DNA. Những dẫn xuất này có thể gây ra sự tách khử purin (depurination), tháo gỡ những căn cứ từ sườn phosphodiester của DNA, kéo theo việc sửa lỗi không chính xác hoặc việc tái tạo apurinic site dẫn đến sự biến đổi DNA và thậm chí gây nên ung thư. Cơ chế genotoxic có thể tác động tương hỗ với thụ thể estrogen-trung gian, tế bào lỳ lợm này tăng trưởng nhanh chóng cuối cùng dẫn đến bệnh ung thư vú. Yếu tố di truyền, chế độ ăn uống và các tác nhân môi trường là nguyên nhân làm cho DNA bị tổn thương và sinh ra ung thư vú.
Ung thư ruột kết
Capasa albodecorata
Capasa albodecorata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tác nhân gây ung thư
Các tác nhân gây ung thư phổ biến
Ung thư ruột kết đứng thứ 3 trong số những dạng ung thư phổ biến nhất,1,2 triệu trường hợp phát hiện được (9.4%), 608.000 tử vong (8%). Hút thuốc lá có lẽ chịu trách nhiệm cho khoảng 20% số trường hợp ung thư ruột kết ở Mỹ. Thêm vào đó, thực tế rõ ràng liên quan tới acid ở túi mật là một nhân tối quan trọng trong ung thư ruột kết. Mười hai nghiên cứu (tổng kết tại Bernstein) chỉ ra rằng acid túi mật deoxycholic acid (DCA) và/hoặc lithocholic acid (LCA) có thể gây ra tổn thương cho DNA các loại oxy phản ứng và/hoặc các loại nitơ phản ứng trong tế bào ruột kết của người hoặc động vật. Ngoài ra 14 nghiên cứu cũng chỉ ra rằng DCA và LCA gây ra tổn thương cho DNA trong các tế bào ruột kết. 27 nghiên cứu cũng chỉ ra rằng acid trong túi mật có thể gây ra cái chết được lập trình cho tế bào(apoptosis). Apoptosis tăng có thể gây ra việc sống sót có lựa chọn của các tế bào ngăn cản quá trình apotosis. Các tế bào ruột kết bị giảm khả năng thực hiện apoptosis chịu trách nhiệm gây ra các tổn thương cho DNA có khuynh hướng tụ hợp lại với nhau, và thế là chúng gây ra căn bệnh ung thư ruột kết. Các nghiên cứu dịch tễ học đã khám phá ra rằng việc tập trung chất cặn của acid trong túi mật sẽ tăng trong nhóm người có khả năng mắc bệnh ung thư ruột kết cao. Việc tăng lượng mỡ hoặc chất béo bão hòa trong khẩu phần ăn làm tăng cao lượng DCA và LCA trong phân và làm tăng tiếp xúc giữa biểu mô ruột kết và các acid mật. Khi acid mật DCA đã được thêm vào khẩu phần ăn tiêu chuẩn của những con chuột hoang, di căn ung thư ruột kết đã lên tới 56% ở lũ chuột sau 8-10 tháng. Nói chung, những bằng chứng gía trị chỉ ra rằng DCA và LCA là những yếu tố quan trọng gây ra tổn thương cho DNA dẫn đến ung thư ruột kết.
Capasa albodecorata
Tham khảo
Thể loại:Capasa
Tác nhân gây ung thư
Các tác nhân gây ung thư phổ biến
'''Ung thư dạ dày:
Ung thư dạ dày là loại ung thư phổ biến nhất thứ tư [ 990.000 trường hợp phát hiện được (7,8%), 738.000 trường hợp tử vong (9,7%) ]. Nhiễm trùng Helicobacter pylori là tác nhân chính gây ra bệnh ung thư dạ dày. Viêm dạ dày mãn tính do H. pylori gây ra thường kéo dài nếu không được điều trị kịp thời. Nhiễm trùng tế bào biểu mô dạ dày với H. pylori gây tăng lượng vi khuẩn phản ứng oxi (ROS). ROS gây ra tổn thương oxy hóa DNA gồm các thay đổi lớn cơ bản 8 - hydroxydeoxyguanosine (8-OHdG). 8-OHdG là hậu quả do ROS tăng vì viêm dạ dày mãn tính. Cơ sở DNA bị thay đổi có thể gây ra lỗi trong quá trình sao chép DNA, nguyên nhân gây đột biến và có tiềm năng gây ra ung thư. Như vậy ROS do H. pylori gây ra dường như là chất gây ung thư chính trong ung thư dạ dày vì gây tổn thương oxy hóa DNA dẫn đến đột biến gây ung thư.
(2) Hemangiosarcoma: là một dạng phát triển nhanh chóng, có khả năng xâm lấn cao,
hầu như chỉ xảy ra ở chó và hiếm khi ở mèo. Nó là một dạng sarcoma phát sinh từ lớp niêm mạc
Một nguyên nhân gây tử vong thường xuyên là sự đứt gãy của khối u này, khiến bệnh nhân bị mất máu quá nhanh
Thuật ngữ angiosarcoma, khi được sử dụng mà không sửa đổi, thường đề dùng để chỉ hemangiosarcoma.
Tuy nhiên, glomangiosarcoma (8710/3) và lymphangiosarcoma (9170/3) là những điều kiện riêng biệt. Hemangiosarcomas
thường liên quan với việc tiếp xúc với hóa chất độc hại thorium dioxide (Thorotrast), vinyl chloride, và asen.
Hemangiosarcoma trên da của một chú chó
Hemangiosarcoma trong lách của một chú chó
(3) quinone: một lớp các hợp chất thơm màu vàng bao gồm nhiều hợp chất sinh học quan trọng như coenzyme hoặc chất nhận hoặc vitamin; được sử dụng làm thuốc nhuộm;
(4) thụ thể Estrogen:  là một nhóm các protein được tìm thấy bên trong các tế bào. Chúng là nhưng thụ thể được kích hoạt bởi nội tiết tố estrogen (17β-estradiol). 2 lớp thụ thể của estrogen là: ER, và GPER.
(5) apoptosis:  một dạng chết của tế bào, trong đó các tế bào sử dụng cơ chế tế bào chuyên biệt để giết chính nó; cơ chế tự sát của tế bào cho phép động vật đa bào kiểm soát số lượng tế bào và loại bỏ các tế bào có thể đe dọa sự sống còn của động vật đó;
Tetragnatha orizaba
Tetragnatha orizaba là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.
Loài này thuộc chi Tetragnatha. Tetragnatha orizaba được miêu tả năm 1898 bởi Banks.
Tham khảo
O
Limnius letourneuxi
Limnius letourneuxi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1894.
Catalanotoxotus pauliani
Catalanotoxotus pauliani là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catalanotoxotus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Misanteca caryophyllata
Misanteca caryophyllata là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Ducke) Lundell miêu tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Misanteca Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Crocidura olivieri manni
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Phygadeuon forticornis
Phygadeuon forticornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phygadeuon
Crocidura olivieri martiensseni
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Jaegeria bellidiflora
Jaegeria bellidiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Moc. & Sessé ex DC.) A.M.Torres & Beaman mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jaegeria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Geçitveren, Mazgirt
Geçitveren là một xã thuộc huyện Mazgirt, tỉnh Tunceli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 106 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Tunceli
Syzeuxis heteromeces
Syzeuxis heteromeces là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syzeuxis
Galerucella birmanica
Galerucella birmanica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Galerucella
Crocidura olivieri nyansae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Chelostoma campanularum
Chelostoma campanularum là một loài ong trong họ Megachilidae. Loài này được 🇦🇹 miêu tả khoa học đầu tiên năm 1802.
Tham khảo
campanularum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1802
USS Ericsson
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ cùng một tàu hải quân từng được đặt cái tên USS Ericsson hay tương tự, theo tên John Ericsson (1803-1899), nhà phát minh đã thiết kế chiếc tàu monitor đầu tiên cũng như ngư lôi và tàu phóng lôi:
Thể loại:Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ
Oreogrammitis uapensis
Oreogrammitis uapensis là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Parris mô tả khoa học đầu tiên năm 2007. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Astragalus hajastanus
Astragalus hajastanus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Grossh. miêu tả khoa học đầu tiên.
Oreogrammitis uapensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Oreogrammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007 Thể loại:Unresolved names
Heisteria latifolia
Heisteria latifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Olacaceae. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Trikeraia hookeri
Trikeraia hookeri là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Stapf) Bor miêu tả khoa học đầu tiên năm 1954 publ. 1955.
Crocidura olivieri occidentalis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Trikeraia hookeri
Liên kết ngoài
Thể loại:Trikeraia Thể loại:Thực vật được miêu tả năm 1954 publ. 1955
Limnius muelleri
Limnius muelleri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1847.
Tham khảo
Thể loại:Limnius
Rudgea obtusa
Liên kết ngoài
Thể loại:Rudgea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Valdescorriel
Valdescorriel là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 197 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Zamora
Crocidura olivieri odorata
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Giò thủ
Giò thủ (tiếng Anh là head cheese hay brawn) là món ăn làm từ thịt nấu đông phần đầu lợn hoặc bò. Giò thủ xuất hiện ở nhiều quốc gia với cách chế biến khác nhau. Gia vị làm giò thủ bao gồm hành tây, hồ tiêu, muối ăn, giấm, vân vân. Giò thủ được dùng khi đông lạnh hoặc đông ở nhiệt độ phòng.
Tên gọi
Món ăn này có tên là head cheese ở Bắc Mỹ,  brawn ở Anh     và Australia, mặc dù tên potted heid phổ biến ở Scotland.
Áo
Ở Áo, giò thủ có tên là Presswurst, hoặc Schwartamaga trong hầu hết các vùng phía tây.
Bulgaria
Ở Bulgaria, món пача (pacha) được làm đầu lợn (chủ yếu là tai), chân và lưỡi. Nước dùng được thêm tỏi trước khi nấu.
Cộng hòa Síp
Ở Síp, món này làm từ thịt heo với tên gọi là "Zalatina," một từ kế thừa từ tiếng Anh. Món này thường thêm nước chanh.
Hàn Quốc
Món ăn tương tự có tên pyeonyuk (편육) được làm từ việc nén chặt thịt, thường là đầu lợn. Món ăn này thường dùng cho các buổi tiệc (janchi - 잔치).
Mexico
Món ăn này ở Mexico có tên là Queso de puerco và thường được thêm gia vị như tỏi, tiêu đen và giấm.
Slovenia
Ở Slovenia, món này có tên là tlačenka (nghĩa là nén) hay có tên khác là žolca.
Việt Nam
Giò thủ là món ăn truyền thống với thành phần chính là thịt thủ (phần thịt ở đầu con lợn), xào chín cùng một số nguyên liệu khác rồi gói và nén chặt. Bắt nguồn từ miền Bắc Việt Nam và hiện nay đã phổ biến khắp nước, nhưng những dạng thức chế biến ít nhiều tương đồng như món ăn này cũng tồn tại tại rất nhiều nền ẩm thực khác trên thế giới. Giò thường được các gia đình làm trong dịp lễ Tết cổ truyền, và được bán tại các cửa hàng giò chả nem chạo ở hầu hết các chợ trong toàn quốc.
Chú thích
Thể loại:Ẩm thực Đức Thể loại:Ẩm thực Việt Nam Thể loại:Món mặn Thể loại:Ẩm thực Ba Lan Thể loại:Ẩm thực Chile Thể loại:Ẩm thực Cộng hòa Séc Thể loại:Ẩm thực Hungary Thể loại:Ẩm thực Phần Lan Thể loại:Ẩm thực România Thể loại:Ẩm thực Scotland Thể loại:Ẩm thực Slovakia Thể loại:Ẩm thực Bulgaria Thể loại:Ẩm thực Latvia Thể loại:Ẩm thực Litva Thể loại:Ẩm thực Croatia Thể loại:Nội tạng
Tiếng Bố Y
Tiếng Bố Y (tên tự gọi: Haausqyaix,, tiếng Bố Y hay tiếng Giáy) là ngôn ngữ của dân tộc Bố Y, được sử dụng chủ yếu tại các huyện Ninh Nam, Quan Lĩnh, Trấn Ninh, châu tự trị Bố Y-Miêu Kiềm Nam, Kiềm Tây Nam và Miêu-Đồng Kiềm Đông Nam (tỉnh Quý Châu) và trong tỉnh Vân Nam, Trung Quốc và ở các tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang ở Việt Nam. Tiếng Bố Y là thành viên của nhóm Tai Bắc trong ngữ chi Thái, ngữ hệ Thái-Kađai, ngôn ngữ có hơn 2,5 triệu người nói như tiếng mẹ đẻ và cũng được sử dụng bởi ở một số vùng của Việt Nam. Có những người bản ngữ sống ở Pháp hoặc Hoa Kỳ, đã di cư từ Trung Quốc hoặc Việt Nam. Khoảng 98% người bản ngữ ở Trung Quốc.
Đặc điểm của tiếng Bố Y tương tự như các ngôn ngữ khác trong nhóm. Tính đơn âm tiết, trật tự từ và các tiểu tố là các hình thức chính của ngữ pháp. Thủy âm của tiếng Bố Y rất giống với các ngôn ngữ Tai Bắc khác, với sự đơn giản hóa và sáp nhập tương đối nhanh. Câu cú của tiếng Bố Y có thể được thể hiện để chứa nhiều cấp độ cụm từ khác nhau.
Chữ viết Bố Y hiện nay được phát triển sau khi từ bỏ Chính sách Liên minh chữ viết Bố Y-Tráng vào năm 1981, và được thiết kế từ năm 1981 đến năm 1985. Nó tập trung và đại diện về mặt âm vị học và lấy phương ngữ Vọng Mô làm nền tảng.
Trung Quốc
Theo một cuộc khảo sát năm 1950 do chính phủ Trung Quốc thực hiện, tiếng Bố Y được nói ở Quý Châu đại khái có thể chia thành ba nhóm phương ngữ (Snyder 2008). Lưu ý rằng Kiềm (黔) là một tên gọi cổ xưa tiếng Trung Quốc cho Quý Châu.
Wu, Snyder, & Liang (2007) là những người khảo sát Tiếng Bố Y toàn diện nhất cho đến nay.
Phương ngữ Tráng Quế Biên của Văn Sơn, Vân Nam có liên quan chặt chẽ với các phương ngữ của Quý Châu. Nhiều ngôn ngữ khác ngoài Trung Quốc với các tên "Yei", "Yay", "Yoy", cũng có liên quan.
Việt Nam
Người Pu Nả ở huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu tự gọi mình là Vần Nả (với vần có nghĩa là 'người'), và số lượng khoảng 5.000 cá nhân (Lò 2012: 11-20). Họ cũng được gọi là Quý Châu (Quý Châu), Sa Quý Châu, Cùi Chu, Pu Y, hoặc Pâu Thìn. Người Pu Nả sống ở những ngôi làng sau của huyện Tam Đường (Lò 2012: 18):
Tiếng Yay được mô tả bởi William J. Gedney trên thực tế là phương ngữ Giáy của Mường Hum, huyện Bát Xát, Lào Cai (Edmondson & Gregerson 2001). Ngoài ra còn có các ngôn ngữ Tai Bắc liên quan khác được sử dụng ở Việt Nam, như Bố Y, Nhắng và Quý Châu (có thể liên quan chặt chẽ với Thái Mạn của Lào). Người Bố Y ban đầu đến từ Vọng Mô ở tây nam Quý Châu. Một số nhóm nhỏ người Bố Y tự gọi mình là Pu Nả hoặc Pu Thìn, nghĩa là 'người ruộng'.
Phygadeuon geniculatus
Phygadeuon geniculatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Catapausa albaria
Catapausa albaria là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tetragnatha oubatchensis
Tetragnatha oubatchensis là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.
Phygadeuon geniculatus
Liên kết ngoài
Thể loại:Phygadeuon
Tetragnatha oubatchensis
Loài này thuộc chi Tetragnatha. Tetragnatha oubatchensis được miêu tả năm 1924 bởi Berland.
Tham khảo
O
Tiếng Bố Y
Chữ viết
Chữ Bố Y cổ đại
Capasa ancylotoxa
Capasa ancylotoxa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Capasa
Tiếng Bố Y
Chữ viết
Chữ viết cổ Bố Y được tạo ra bằng cách mượn các yếu tố từ chữ Hán hoặc bằng cách bắt chước các hình thức của nó, và tương tự như Sawndip.
Catapausa albaria
Liên kết ngoài
Thể loại:Catapausa
Crocidura olivieri spurelli
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Tiếng Bố Y
Chữ viết
Chữ viết Bố Y hiện tại
Năm 1981, một hội nghị lịch sử Bố Y sửa đổi chữ viết được phát triển vào năm 1956 với nỗ lực làm cho nó trở nên thực tế hơn và đại diện về mặt ngữ âm đại diện của huyện Vọng Mô. Nó cũng đã được chính phủ Trung Quốc chấp thuận và được thông qua trên cơ sở thử nghiệm vào năm 1982. Phản hồi phần lớn là tích cực, và chữ việt đã chính thức được đưa vào sử dụng vào tháng 3 năm 1985 và tiếp tục được sử dụng cho đến nay.
So sánh chữ Bố Y La Mã cũ và chữ hiện tại Kí tự đánh dấu thanh điệu
Liên kết ngoài
Thể loại:Ngữ chi Thái Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc Thể loại:Người Bố Y Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thảm sát Przyszowice
Thảm sát Przyszowice (phát âm: Prít-xô-vích) là cuộc thảm sát gần 60 dân làng Przyszowice tại Ba Lan gây ra bởi Hồng quân Liên Xô trong những ngày cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai. Viện Tưởng niệm Quốc gia Ba Lan đã tiến hành nghiên cứu về sự kiện này và tuyên bố rằng cuộc thảm sát là một tội ác chống nhân loại.
Diễn biến
Trong cuộc tấn công phòng tuyến Vistula-Oder đầu năm 1945, quân đội Xô Viết phá được vòng vây trên sông Vistula để tiến vào lãnh thổ Ba Lan đang bị quân Đức chiếm đóng. Vào cuối tháng giêng, lực lượng Wehrmacht bị phân tán bắt đầu rút lui vào phòng tuyến sông Oder, vốn là biên giới Đức-Ba Lan từ trước chiến tranh. Tuy nhiên, một số đơn vị Đức vẫn giữ nguyên vị trí, chờ lệnh chuẩn bị phản công.
Trong vòng hai ngày liên tiếp sau đó, một cuộc thảm sát dân làng bắt đầu nổ ra. Lính Xô-Viết phóng hỏa vài chục căn nhà và bắn vào người dân đang cố gắng tìm cách dập lửa. Nạn nhân phần lớn là nam giới người Ba Lan nhưng cũng có phụ nữ và trẻ em bị giết hại. Trong số các nạn nhân có 4 tù nhân tại trại tập trung Auschwitz vừa mới trốn thoát được ngày hôm trước. Ngoài vụ bắn giết, lình Xô-Viết còn tham gia hôi của các căn nhà và hãm hiếp một số phụ nữ.
Nguyên nhân gây ra cuộc thảm sát vẫn chưa được làm rõ. Một số tác giả cho rằng lình Xô-Viết muốn tìm kiếm sự trả thù cho thiệt hại nặng của họ trong các cuộc đụng độ với quân Đức vào các ngày trước. Chỉ riêng trong trận đánh gần làng Przyszowice, quân Liên Xô mất gần 101 người và bị hư hao 40 xe tăng. Cũng có thể quân Xô-Viết tin rằng mình đã ở trên đất Đức chứ không phải vẫn còn ở lãnh thổ Ba Lan, vì làng Pryszowice nằm ngay sát biên giới, nên đã gây ra cuộc thảm sát tại đây.
Sau cuộc giết chóc, các nạn nhân được chôn trong các nấm mồ tập thể trong một nghĩa trang địa phương. Trong những năm Đảng Cộng sản nắm quyền ở Ba Lan, chi tiết về sự kiện này bị kiểm duyệt và chìm vào quên lãng. Chỉ đến năm 2005, vào dịp kỷ niệm 60 năm vụ thảm sát, một bia tưởng niệm mới được dựng lên. Cũng vào thời gian này, Viện Tưởng niệm Quốc gia Ba Lan mở một cuộc điều tra về sự kiện này, cũng như về các cuộc thảm sát tương tự diễn ra trong vùng. Nhiều tại liệu được cung cấp bởi Bộ Quốc phòng Nga được xem xét nhưng vẫn chưa rõ đơn vị Hồng quân nào đã gây ra cuộc thảm sát. Người ta ước tính được có khoảng 1000 thường dân Ba Lan bị sát hại bởi Hồng quân vào cuối chiến tranh chỉ riêng trong vùng Silesia.
Chú thích
Thể loại:Thảm sát Thể loại:Chiến tranh thế giới thứ hai tại Ba Lan Thể loại:Thảm sát ở Ba Lan
Oreogrammitis universa
Oreogrammitis universa là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Parris mô tả khoa học đầu tiên năm 2007. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oreogrammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007 Thể loại:Unresolved names
Misanteca caudata
Misanteca caudata là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Lundell) Lundell miêu tả khoa học đầu tiên năm 1946.
Kurzgesagt
Kurzgesagt – In a Nutshell (trước kia là Kurzgesagt ; tiếng Đức có nghĩa là 'tóm lại'; tiếng Anh: "in a nutshell") là một studio hoạt hình có trụ sở tại München sản xuất các video hoạt hình giáo dục, được thành lập bởi Philipp Dettmer vào năm 2013. Kênh YouTube của studio tập trung vào việc sản xuất các nội dung hoạt hình tối giản giáo dục, sử dụng phong cách thiết kế phẳng và 3D, và thảo luận về các chủ đề khoa học, công nghệ, chính trị, triết học và tâm lý học.
Được thuyết minh bởi Steve Taylor, mỗi video trên kênh thường có độ dài từ 4 đến 16 phút. Nhiều video cũng có sẵn trên các kênh dành riêng cho ngôn ngữ khác, chẳng hạn như bằng tiếng Đức thông qua kênh Dinge Erklärt – Kurzgesagt và bằng tiếng Tây Ban Nha thông qua En Pocas Palabras - Kurzgesagt. Một số video khác của studio cũng có sẵn bằng tiếng Pháp, tiếng Hindi, tiếng Ả Rập, tiếng Bồ Đào Nha Brasil, tiếng Nhật và tiếng Hàn Quốc.
Tính đến tháng 6 năm 2023, với hơn 20 triệu người đăng ký và hơn 180 video, kênh gốc tiếng Anh của studio là kênh được đăng ký nhiều thứ 207 trên thế giới.
Lịch sử
Kênh YouTube Kurzgesagt được tạo ra vào ngày 9 tháng 7 năm 2013, ngay sau khi người sáng lập, Philipp Dettmer, tốt nghiệp Đại học Khoa học Ứng dụng München. Video đầu tiên, giải thích sự tiến hóa, được xuất bản hai ngày sau đó với giọng nói của Steve Taylor. Trong sáu năm, kênh đã phát triển từ một dự án đam mê được thực hiện trong thời gian rảnh rỗi của một vài người bạn đến một xưởng thiết kế với hơn bốn mươi nhân viên.
Vào năm 2015, Kurzgesagt đã được Quỹ Bill & Melinda Gates giao làm một video về việc chấm dứt bệnh tật.
Ngoài các khoản tài trợ từ các patron, Kurzgesagt, ít nhất là chi nhánh ở Đức, chủ yếu được hỗ trợ tài chính bởi dịch vụ Funk của ARD và ZDF kể từ tháng 9 năm 2017. Chi nhánh ở Đức của Kurzgesagt tuyên bố rời Funk vào tháng 1 năm 2023.
Kurzgesagt đã nhận được một số giải thưởng. Năm 2019, Kurzgesagt trở thành kênh tiếng Đức đầu tiên vượt mốc 10 triệu người đăng ký trên YouTube. Vào tháng 12 năm 2020, YouTuber Marques Brownlee đã vinh danh Kurzgesagt với giải thưởng "Streamys Creator Honor" trong Lễ trao giải Streamy lần thứ 10.
Immune: A journey into the mysterious system that keeps you alive
Vào tháng 11 năm 2021, Kurzgesagt thông báo phát hành cuốn sách đầu tiên, Immune: A journey into the mysterious system that keeps you alive, được viết bởi người sáng lập kênh Phillip Dettmer.
Tranh cãi
Trong khi một số nhà bình luận ca ngợi các video của Kurzgesagt về độ tin cậy và khả năng kiểm tra thực tế, một số nội dung trước đó của studio đã bị chỉ trích. Vào năm 2016, Hiệp hội Thư viện Nghệ thuật Bắc Mỹ đã chỉ trích studio đôi khi thiếu các nguồn đáng tin cậy và sự tư vấn chuyên nghiệp.
Vào năm 2019, Kurzgesagt đã phát hành một video nói rằng mặc dù hiện tại họ đã được các chuyên gia kiểm tra tính xác thực của tất cả các lập luận của mình, nhưng trước đây studio không phải lúc nào cũng làm như vậy. Studio cũng nói thêm rằng họ đang xóa hai trong số các video không đáp ứng các tiêu chuẩn hiện tại của studio, bao gồm cả video có tiêu đề "Addiction" ("Nghiện"). Là sự hợp tác giữa Kurzgesagt và nhà báo Johann Hari, "Addiction" đã trở thành một trong những chương trình phổ biến nhất trên kênh của họ vào thời điểm đó, mặc dù cũng là một trong những chương trình bị chỉ trích nhiều nhất. Video bị chỉ trích là đã tóm tắt sai kết luận của các thí nghiệm gây tranh cãi ở Rat Park.
Liên kết ngoài
Thể loại:Kênh YouTube ra mắt năm 2013
Giải Eli Lilly về Hóa Sinh
Giải Eli Lilly về Hóa Sinh (tiếng Anh: Eli Lilly Award in Biological Chemistry) là một giải thưởng khoa học của Hội Hóa học Hoa Kỳ dành cho những nhà khoa học trẻ dưới 38 tuổi, có công trình nghiên cứu xuất sắc trong lãnh vực Hóa sinh học.
Giải này được thành lập năm 1935, được trao hàng năm và do Công ty dược phẩm Eli Lilly and Company bảo trợ tài chính.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải thưởng hóa học Thể loại:Giải thưởng sinh học Thể loại:Hóa sinh học Thể loại:Giải thưởng Mỹ Thể loại:Thành lập 1935
Syzeuxis magnidica
Syzeuxis magnidica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Syzeuxis
Galerucella bruneiensis
Galerucella bruneiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1964.
Tham khảo
Thể loại:Galerucella
Crocidura olivieri sururae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Crocidura olivieri toritensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Kailasapura, Piriyapatna
Kailasapura là một làng thuộc tehsil Piriyapatna, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Mysore
Trikeraia oreophila
Trikeraia oreophila là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Cope miêu tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Crocidura orientalis orientalis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Thú
Trikeraia oreophila
Liên kết ngoài
Thể loại:Trikeraia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Jaegeria glabra
Jaegeria glabra là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (S.Watson) B.L.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
Thể loại:Jaegeria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Chelostoma distinctum
Tham khảo
distinctum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1929
Heisteria macrophylla
Liên kết ngoài
Thể loại:Heisteria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1856
Phygadeuon gracilentus
Phygadeuon gracilentus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Tetragnatha palikea
Tetragnatha palikea là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.