cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tái tạo và thu thập dữ liệu 3D
Tái tạo đối tượng
Sau khi dữ liệu được thu thập, dữ liệu thu được (và đôi khi đã được xử lý) từ hình ảnh hoặc cảm biến cần phải được xây dựng lại. Điều này có thể được thực hiện trong cùng một chương trình hoặc trong một số trường hợp, dữ liệu 3D cần được xuất và nhập vào một chương trình khác để tinh chỉnh thêm và/hoặc để thêm dữ liệu bổ sung. Dữ liệu bổ sung như vậy có thể là dữ liệu vị trí gps,... Ngoài ra, sau khi xây dựng lại, dữ liệu có thể được triển khai trực tiếp thành bản đồ địa phương (GIS)  hoặc bản đồ toàn cầu như Google Earth.
Phần mềm
Một số gói phần mềm được sử dụng trong đó dữ liệu thu được (và đôi khi đã được xử lý) từ hình ảnh hoặc cảm biến được nhập. Các gói phần mềm bao gồm (theo thứ tự bảng chữ cái):
Tham khảo
<references group="" responsive="">
Thể loại:Hình ảnh 3D Thể loại:Đồ họa 3D Thể loại:Phần mềm đồ họa 3D Thể loại:Thị giác máy tính Thể loại:Đo lường Thể loại:Bản đồ học Thể loại:Khảo sát Thể loại:Trắc địa
Trung Hy hầu
Trung Hy Hầu (chữ Hán:忠僖侯) là thụy hiệu của một số vị hầu tước trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc.
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu
Elaphoglossum fimbriatum
Elaphoglossum fimbriatum là một loài thực vật có mạch trong họ Lomariopsidaceae. Loài này được (Sodiro) H. Christ mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Liên kết ngoài
Thể loại:Elaphoglossum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Stenaspilatodes
Stenaspilatodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Azelinini
Chiến tranh Việt–Xiêm (1771–1772)
nhỏ|458x458px|Đông Nam Á khoảng năm 1750. Chiến tranh Việt- Xiêm (1771-1772) là cuộc chiến giữa Thái Lan dưới Vương triều Thonburi của vua Taksin và Đàng Trong nước Đại Việt (Việt Nam ngày nay) thời chúa Nguyễn Phúc Thuần cuối thế kỷ 18.
Cuộc chiến này bao gồm nhiều trận lớn nhỏ, phần lớn đã xảy ra ở các tỉnh thuộc miền Nam Việt Nam. Trong hai năm đối đầu này, đôi bên đều bị thiệt hại nặng về người và của, nhất là xứ Hà Tiên, khiến Trịnh Hoài Đức đã phải viết rằng: Khi quân Xiêm qua xâm chiếm, chúng đã phá hết thành lũy Hà Tiên, phá tan nhà cửa, cướp hết của cải, nhân dân đều bỏ trốn chỉ còn lại gò đất hoang mà thôi.
Nguyên nhân
Sau khi Trịnh Quốc Anh lên ngôi vua ở Xiêm La, biết con vua cũ (Phong vương) là Chiêu Thúy còn ở Hà Tiên (Việt Nam), sợ ngày sau sinh ra biến loạn, bèn đến tháng 10 năm Tân Mão (1771) đem binh thuyền sang vây đánh Hà Tiên.
Diễn biến
Tháng 6 năm sau (1772) chúa Nguyễn (Nguyễn Phúc Thuần) sai quan Tổng suất là Nguyễn Cửu Đàm lĩnh chức Điều khiển đem binh thuyền đi đánh quân Tiêm la. Quân của Nguyễn cửu Đàm tiến sang đến Nam Vang, quân Tiêm La bỏ chạy về Hà Tiên, Nặc Non cũng chạy về Cần Bột. Nặc Tôn lại về làm vua Chân Lạp. Vua Tiêm La về đến Hà Tiên sai người đưa thư sang gọi Mạc Thiên Tứ về để giảng hòa. Mạc thiên Tứ không chịu. Vua Tiêm La bèn để Trần Liên ở lại giữ Hà Tiên, rồi bắt con gái Mạc thiên Tứ và Chiêu Thúy đem về nước.
Năm sau Mạc Thiên Tứ thấy việc không xong, bèn sai người sang Tiêm La xin hòa. Vua Tiêm La gọi Trần Liên về và cho người con gái của Mạc Thiên Tứ về Hà Tiên. Còn Chiêu Thúy thì đem giết đi. Từ đó Mạc thiên Tứ lại về giữ đất Hà Tiên. Tác giả Gia Định thành thông chí là Trịnh Hoài Đức kể chi tiết:
Sử liệu liên quan
nhỏ|170px|phải|Thanh gươm gãy của một võ tướng Xiêm, được tìm thấy ở Hà Tiên. Trích ký sự của Alexander Hamilton:
Tham khảo
Thể loại:Quân sự Việt Nam thời Lê trung hưng Thể loại:Vương triều Thonburi Thể loại:Việt Nam năm 1771 Thể loại:Việt Nam năm 1772 Thể loại:Xung đột 1771 Thể loại:Xung đột 1772 Thể loại:Chiến tranh Việt–Xiêm Thể loại:Chúa Nguyễn Thể loại:Quan hệ quân sự Thái Lan-Việt Nam
Ononis adenotricha
Liên kết ngoài
Thể loại:Ononis
Pseudhammus shari
Pseudhammus shari là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pseudhammus
Danh sách hành tinh vi hình: 187001–188000
Tham khảo
Thể loại:Danh sách hành tinh vi hình theo số
Aratinga solstitialis
Aratinga solstitialis là một loài chim trong họ Psittacidae.
Tham khảo
Thể loại:Aratinga Thể loại:Chim Brasil Thể loại:Chim Venezuela Thể loại:Chim Nam Mỹ Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758 Thể loại:Chim lưu vực Amazon Thể loại:Chim Guianas
Syzygium dispansum
Syzygium dispansum là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Ridl.) Craven & Biffin mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Rhabdomastix japonica
Rhabdomastix japonica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Depapepe
Depapepe (デパペペ) (tiếng Hàn Quốc: 데파 페페) là một nhóm nhạc của Nhật Bản. Bộ đôi acoustic guitar bao gồm Miura "Depa" Takuya (sinh ngày 05/04/1983 tại Kobe) và Tokuoka "Pepe" Yoshinari (sinh ngày 15/07/1977 tại Kobe), được thành lập vào năm 2002.
Depapepe đã phát hành ba album indie, nhưng phải đến khi phát hành album chính thức "Let's Go !!!", họ mới thực sự nổi tiếng với con số hơn 100.000 bản được tiêu thụ và nằm trong top 10 Instrumental Artist Debut Chart của Oricon Chart.
Tên gọi của nhóm bắt nguồn từ sự kết hợp giữa hai biệt danh của các thành viên ban nhạc, bằng cách kết hợp một từ Nhật Bản "răng hô" - 'deppa', và tên ban nhạc trước đó của Takuoka, 'DERUPEPE'. Trái ngược với một số lời đồn đại giữa các fan của họ về quan hệ giữa hai thành viên, họ không phải là anh em. Trong năm 2002, bộ đôi này gia nhập Sony Music. Họ cũng đệm một số đoạn guitar cho bộ anime nổi tiếng Honey and Clover và tập hợp thành một album soundtrack có tên "Night & Day".
Liên kết ngoài
Thể loại:Ban nhạc Nhật Bản
Weinmannia ternata
Weinmannia ternata là một loài thực vật có hoa trong họ Cunoniaceae. Loài này được Engl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1870.
Liên kết ngoài
Thể loại:Weinmannia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1870
Hyposmocoma fuscopurpurea
Hyposmocoma fuscopurpurea là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Haleakala, nơi nó được tim thấy ở độ cao 5,000 feet.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposmocoma Thể loại:Loài đặc hữu của Hawaii
Lasioglossum ragusanum
Lasioglossum ragusanum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Podmolí
Podmolí là một làng thuộc huyện Znojmo, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Ozarba abscondita
Ozarba abscondita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Podmolí
Tham khảo
Thể loại:Huyện Znojmo Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Ozarba abscondita
Liên kết ngoài
Thể loại:Ozarba
Quercus lobbii
Quercus lobbii là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được Ettingsh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1883.
Tham khảo
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883 Thể loại:Thực vật Ấn Độ Thể loại:Thực vật Vân Nam Thể loại:Cây châu Á
Schistidium mitchellii
Liên kết ngoài
Thể loại:Schistidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Brignoliella vulgaris
Brignoliella vulgaris là một loài nhện trong họ Tetrablemmidae.
Loài này thuộc chi Brignoliella. Brignoliella vulgaris được Lehtinen miêu tả năm 1981.
Tham khảo
Thể loại:Brignoliella
Pseudhammus similis
Pseudhammus similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pseudhammus
Elaphoglossum flaccidum
Elaphoglossum flaccidum là một loài thực vật có mạch trong họ Lomariopsidaceae. Loài này được (Fée) T. Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Liên kết ngoài
Thể loại:Elaphoglossum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1862
Ceratinopsis locketi
Ceratinopsis locketi là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Ceratinopsis. Ceratinopsis locketi được Alfred Frank Millidge miêu tả năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Ceratinopsis
Aristida refracta
Aristida refracta là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Griseb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aristida Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1866
Rhabdomastix laeta
Rhabdomastix laeta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Rhabdomastix Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Messier 3
Messier 3 (còn gọi là M3 hay NGC 5272) là một cụm sao cầu trong chòm sao Lạp Khuyển (Canes Venatici). Nó được Charles Messier phát hiện năm 1764, và được William Herschel phân giải thành các ngôi sao năm 1784. Cụm sao này là một trong những cụm sao lớn nhất và sáng nhất, chứa khoảng 500.000 ngôi sao. Nó nằm ở khoảng cách khoảng 33.900 năm ánh sáng tính từ Trái Đất. M3 có cấp sao biểu kiến là 6,2, làm cho nó trở thành nhìn thấy với mắt trần trong các điều kiện tối tăm. Với một kính viễn vọng kích thước trung bình, cụm sao này được xác định đặc điểm đầy đủ. Người ta ước tính nó khoảng 8 tỷ năm tuổi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cụm sao cầu Thể loại:Chòm sao Lạp Khuyển Thể loại:Thiên thể Messier Thể loại:Thiên thể NGC Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1764
969 Leocadia
969 Leocadia là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Sergei Belyavsky Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1921
Trận Falkirk
Trận Falkirk diễn ra vào ngày 22 tháng 7 năm 1298, một trong những trận đánh lớn nhất của cuộc chiến tranh giành độc lập đầu tiên của Scotland. Dưới sự chỉ huy của vua Edward I, quân đội Anh đã đánh bại quân Scotland, được chỉ huy bởi William Wallace. Ngay sau khi trận chiến kết thúc, Wallace đã từ chức Người giám hộ của Scotland.
Bối cảnh
Vua Edward I đang tham chiến chống lại Pháp ở Flanders khi nhận được tin thất bại về quân đội miền Bắc của mình tại trận Cầu Stirling. Sau khi ký thỏa thuận ngừng bắn với Philip Công Bằng, ông quay về Anh vào tháng 3 năm 1298 và ngay lập tức bắt đầu tổ chức quân đội cho cuộc xâm lược Scotland thứ hai. Như là một bước chuẩn bị sơ bộ, ông dời triều đình về York, nơi được để làm kinh đô tạm thời trong sáu năm tới. Tháng tư, hội đồng chiến tranh được triệu tập để hoàn tất các công việc chuẩn bị cuối cùng cho cuộc viễn chinh. Các quý tộc Scotland đều được triệu tập tới tham dự, và khi không thấy sự xuất hiện của họ, họ bị coi là những kẻ phản bội. ngày 25 tháng 6, Edward ra lệnh hội quân ở Roxburgh. Các lực lượng của ông ngoài mức mong đợi: 2.000 kị binh thiết giáp và 12.000 bộ binh được trả lương, ngoài ra còn có một lượng lớn các cung thủ xứ Wales.
Caraimatta blandini
Caraimatta blandini là một loài nhện trong họ Tetrablemmidae.
Trận Falkirk
Bối cảnh
Edward tiên quân vào miền trung Scotland trong khi quân đội của Wallace bí mật theo dõi người Anh, cố ý tránh chiến đấu trực tiếp cho đến khi tình trạng thiếu lương thực, tiền bạc buộc Edward phải rút lui, còn tại thời điểm này người Scotland sẽ quấy rối quân đội của ông. Hạm đội vận tải của Edward đã bị trì hoãn bởi thời tiết xấu, và khi quân đội đến miền trung Scotland thì vừa mệt vừa đói. Bộ binh xứ Wales đã dần mất tinh thần. Trong khi quân đội đóng trại tại Temple Liston, gần Edinburgh, một cuộc bạo động do say rượu đã bị trấn áp bởi kỵ binh tiếng Anh, những người đã giết chết 80 người Welsh. Edward đành phải ra lệnh từ từ rút quân để tránh nhục nhã từ những kẻ thù mà con trai ông đã vô tình tạo nên. Khi rút quân về Edinburgh, ông đã nhận được thông tin tình báo rằng Wallace đưa quân lên các vị trí trong Rừng Callendar, chỉ cách Falkirk có 13 dặm, và đã sẵn sàng để đuổi theo quân Anh đang rút lui. Edward vô cùng vui mừng:''Thiên Chúa muôn năm... chúng không cần phải theo đuổi ta, vì ta sẽ gặp lại chúng ngay ngày hôm nay.''
Caraimatta blandini
Loài này thuộc chi Caraimatta. Caraimatta blandini được Lehtinen miêu tả năm 1981.
Trận Falkirk
Trận chiến
Quân đội Scotland, một lần nữa tạo thành chủ yếu bởi các lính giáo tại Stirling, đã được sắp xếp trong bốn đội lính ưu tú của quân Scotland. Các ngọn giáo dài chĩa ra ở những độ cao khác nhau đã cho những kẻ tấn công không thể chọc thủng hàng ngũ của họ. Các khoảng trống giữa các đội giáo đã được lấp đầy bằng các cung thủ và phía sau có một đội quân nhỏ các kị binh hạng nặng, được gửi đến bởi các quý tộc Scotland.
Vào thứ ba ngày 22 tháng 7, kỵ binh Anh được chia thành bốn tiểu đoàn, đã nhìn thấy của đối phương khó có thể đánh bại của họ. Cánh trái được chỉ huy bởi bá tước Norfolk, bá tước Hereford và bá tước Lincoln.Hậu quân dưới sự chỉ huy của Antony Bek, Đức Giám mục của Durham, trong khi vua chỉ huy cánh quân trung tâm, vẫn còn đang cách một khoảng cách nhỏ so với quân tiên phong. Khi nhìn thấy đối phương, Norfolk và các đồng minh của ông bắt đầu tấn công ngay lập tức, nhưng gặp phải một đầm lầy nhỏ phía trước các vị trí Scotland, đã phải đi một đường vòng dài về phía tây trước khi có thể tiến tới gần cánh phải quân đội của Wallace. Bek đã cố gắng để giữ vững tiểu đoàn của mình để chờ quân của nhà vua nhưng bị bác bỏ bởi các hiệp sĩ thiếu kiên nhẫn đang muốn lao tới tấn công bên trái quân Scotland ngay lập tức. Một đội ngũ kị binh lao thẳng tới đội hình của Scotland theo một khôi đông đảo và vô tổ chức. Các kị binh của John Comyn, khoảng 30 người đã bỏ chạy ngay lập tức. Các cung thủ Scots được chỉ huy bởi Hiệp sĩ John Stewart Bonkill, em trai của High Steward của Scotland đã nhanh chóng bị tiêu diệt. Nhưng các đội lính giáo vẫn đứng vững, bất chấp các đợt xung phong của kị binh Anh. Các hiệp sĩ Anh bị đẩy lùi và nhiều người đã thiệt mạng. Vua Edward đến kịp lúc để chứng kiến kỵ binh của mình đang bị đánh bại và ông nhanh chóng khôi phục lại kỷ luật. Các hiệp sĩ đã ra lệnh thu hồi binh lính và Edward chuẩn bị sử dụng các chiến thuật mà Bá tước của Warwick đã sử dụng để đánh bại các giáo binh người Welsh tại trận Maes Moydog năm 1295.
Các cung thủ của Edward I nhanh chóng đứng vào vị trí và sử dụng vũ khí cung dài chết người của họ, vượt trội hơn hẳn các đội cung thủ thiếu kinh nghiệm của Scotland. Mưa tên còn được tiếp sức bằng những viên đá lửa từ máy bắn đá của quân đội Anh. Các đội giáo binh trở thành mục tiêu dễ dàng, họ đã không có gì phòng vệ và cũng chẳng có nơi nào để ẩn náu. Không thể rút lui cũng như tấn công, quân Scotland thiệt hại phần lớn lực lượng sau trận mưa tên đầu tiên. Kỵ binh Anh chờ đợi theo lệnh của nhà vua, cho đến khi hàng ngũ quân Scotland đã bị dàn mỏng đủ để cho phép kị binh xung phong và kết thúc cuộc chiến. Đa phần quân Scotland bị giết trên chiến trường, bao gồm cả Macduff, con trai bá tước xứ Fife. Những người sống sót, bao gồm cả Wallace, may mắn chạy thoát, chủ yếu là nhờ vượt qua khu rừng Torwood gần đó.
Ý nghĩa
Đối với Edward, chiến thắng Falkirk là một chiến thắng rất cần thiết. Với thất bại của con trai ông trước Wallace và cuộc chiến tranh tốn kém đang diễn ra ở Pháp, bắt đầu cho thấy vương triều của ông không còn vững bền nữa. Thương vong của các lãnh đạo Scotland không đến mức quá nặng nề, bao gồm hiệp sĩ John de Graham, hiệp sĩ John Stewart của Bonkill, Macduff của Fife và Andrew Moray.
Văn học
Thể loại:Anh Thể loại:Scotland
Syzygium divaricatum
Syzygium divaricatum là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Merr. & L.M.Perry) Craven & Biffin mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Vriesea pallidiflora
Vriesea pallidiflora là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Kitsman
Kitsman (tiếng Ukraina: Кіцмань) là một thành phố của Ukraina. Thành phố này thuộc tỉnh Chernivtsi. Thành phố này có diện tích ? km2, dân số theo điều tra dân số năm 2001 là 7608 người. Thành phố là huyện lỵ huyện cùng tên.
Vriesea pallidiflora
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Brasil pallidiflora
Kitsman
Tham khảo
Thể loại:Công quốc Bukovina Thể loại:Thành phố ở tỉnh Chernivtsi Thể loại:Bukovina
322 Phaeo
322 Phaeo là một tiểu hành tinh cỡ lớn, thuộc kiểu M, ở vành đai chính. Nó được A. Borrelly phát hiện ngày 27.11.1891 ở Marseilles, Pháp, và được đặt theo tên Phaeo, một nữ thần thuộc nhóm Hyades trong thần thoại Hy Lạp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên 322 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu M (Tholen) Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1891
Ceratinopsis machadoi
Ceratinopsis machadoi là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Ceratinopsis. Ceratinopsis machadoi được František Miller miêu tả năm 1970.
Tham khảo
Thể loại:Ceratinopsis
Aratinga maculata
Aratinga maculata là một loài chim trong họ Psittacidae.
Tham khảo
Thể loại:Aratinga Thể loại:Chim Brasil Thể loại:Chim Nam Mỹ Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005 Thể loại:Chim lưu vực Amazon Thể loại:Chim Guianas
Đỗ Ngọc An
Đỗ Ngọc An (sinh năm 1963) là một chính khách Việt Nam. Trong Đảng Cộng sản Việt Nam, ông hiện là Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương.
Ông từng là Phó Bí thư Đảng ủy khối các cơ quan Trung ương nhiệm kỳ 2015 - 2020, Phó Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu khóa XIII nhiệm kỳ 2015–2020, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu khóa XIV nhiệm kỳ 2016–2021.
Lý lịch và học vấn
Đỗ Ngọc An sinh ngày 10 tháng 1 năm 1963, quê quán xã Tảo Dương Văn, huyện Ứng Hòa, Hà Nội.
Trình độ:
Sự nghiệp
Từ 10/1981 - 9/1984: Cán bộ Hợp tác xã Nông nghiệp xã Tảo Dương Văn, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây;
Từ 10/1984 - 10/1988: Học viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật Hà Nội;
Ngày 27 tháng 4 năm 1987, Đỗ Ngọc An gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam, chính thức trở thành đảng viên ngày 27 tháng 4 năm 1988.
Từ 11/1988 - 9/1990: Bí thư đoàn xã, cán bộ Hợp tác xã Nông nghiệp Tảo Văn Dương, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây;
Từ 10/1990 - 12/1991: Cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây;
Từ 1/1992 - 7/1997: Huyện ủy viên, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh đoàn, Bí thư Huyện đoàn Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây;
Từ 9/2001 - 02/2002: Bí thư Tỉnh đoàn kiêm Chủ tịch Liên hiệp thanh niên tỉnh Hà Tây;
Từ 3/2002 - 6/2005: Tỉnh ủy viên, Bí thư Tỉnh đoàn Hà Tây (tháng 4/2004 – 7/2008 Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Tây);
Từ 7/2005 - 7/2008: Bí thư Huyện ủy Thanh Oai, tỉnh Hà Tây;
Từ 8/2008 - 3/2012: Phó Vụ trưởng Vụ địa phương I, Ban Tổ chức Trung ương;
Từ 4/2012 - 2/2014: Vụ trưởng Vụ địa phương I, Ban Tổ chức Trung ương;
Từ 3/2014 - 5/2015: Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lai Châu;
Sáng ngày 18/5/2015, tại kỳ họp thứ 10 (kỳ họp bất thường) của Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu khóa 13 (2011 - 2016), Đỗ Ngọc An đã được bầu giữ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu khóa 13, nhiệm kỳ 2011 – 2016, với 93,5% số phiếu bầu.
Ngày 15/10/2015, Hội nghị lần thứ Nhất, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XIII đã bầu Đỗ Ngọc An tái đắc cử chức vụ Phó Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu nhiệm kỳ 2015 - 2020.
Chiều ngày 29/6/2016, tại kỳ họp thứ nhất, Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu khóa XIV đã bầu Đỗ Ngọc An, tái đắc cử chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu, nhiệm kỳ 2016 – 2021.
Ngày 13 tháng 2 năm 2019, Đỗ Ngọc An được Ban Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 12 điều động, chỉ định thôi tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và chức danh Phó Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu, nhiệm kỳ 2015 - 2020 và giữ chức danh mới là Phó Bí thư Đảng ủy khối các cơ quan Trung ương nhiệm kỳ 2015 - 2020.
Ngày 28 tháng 2 năm 2019, 47 đại biểu dự Kỳ họp HĐND tỉnh Lai Châu khóa XIV (tổng số đại biểu HĐND: 50), đã quyết định miễn nhiệm chức danh Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu đối với Đỗ Ngọc An. Thay thế ông là Trần Tiến Dũng, 44 tuổi, một phó bí thư tỉnh ủy khác, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp (2016-2019).
Ngày 4 tháng 6 năm 2021, Theo Quyết định số 112-QĐNS/TW của Ban Bí thư, ông Đỗ Ngọc An, Phó Bí thư Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương, được điều động, bổ nhiệm giữ chức Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương.
Tham khảo
Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Thể loại:Người họ Đỗ tại Việt Nam Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Sống tại Lai Châu Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2011–2016 Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2016–2021
Hampsonodes grandimacula
Hampsonodes grandimacula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Hyposmocoma fuscotogata
Hyposmocoma fuscotogata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hyposmocoma Thể loại:Loài đặc hữu của Hawaii
Tây Ban Nha chinh phục Guatemala
Cuộc chinh phục Guatemala của Tây Ban Nha là một chuỗi các xung đột dai dẳng trong thời kỳ Tây Ban Nha thuộc địa hóa châu Mỹ ở nơi ngày nay là đất nước Guatemala. Trước cuộc chinh phục của Tây Ban Nha, nhiều vương quốc bản địa, chủ yếu là người Maya, tranh giành vùng đất này. Các conquistador coi người Maya là "những kẻ ngoại đạo", giống người này do đó cần phải được khai sáng, bất kể những thành tựu văn minh rực rỡ của họ. Cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa người Maya và các nhà thám hiểm châu Âu xảy ra vào đầu thế kỷ XVI, khi một con tàu Tây Ban Nha đi từ Panama đến Santo Domingo bị đắm ở bờ đông bán đảo Yucatán năm 1511. Trong các cuộc thám hiểm vào năm 1517 và 1519 kế tiếp, người Tây Ban Nha đổ bộ lên hai phần khác nhau của Yucatán thuộc địa phận Maya. Cuộc chinh phục người Maya của Tây Ban Nha là một quá trình lâu dài; các vương quốc Maya chống cự ngoan cường và phải mất hơn 2 thế kỷ cuộc xâm lược mới hoàn tất. Pedro de Alvarado được cử đến Guatemala từ vùng Mexico mới bị chinh phục vào đầu năm 1524, chỉ huy liên quân gồm các conquistador Tây Ban Nha và các đồng minh bản địa, chủ yếu từ Tlaxcala và Cholula. Các địa danh trên khắp Guatemala hiện nay đều mang tên tiếng Nahuatl vì quân bản địa Mexico còn đóng vai trò là những phiên dịch viên cho người Tây Ban Nha. Người Kaqchikel ban đầu liên minh với người Tây Ban Nha nhưng không lâu sau khởi nghĩa vì yêu cầu cống nạp quá mức, họ không đầu hàng cho đến năm 1530. Các vương quốc Maya ở vùng cao nguyên lần lượt bị khuất phục. Người Itza Maya và các nhóm dân vùng thung lũng ở lưu vực Petén lần đầu gặp gỡ Hernán Cortés vào năm 1525, nhưng vẫn giữ độc lập và thù địch với người Tây Ban Nha cho đến năm 1697.
Chiến thuật và công nghệ của hai phe chênh lệch nhau rất lớn. Người Tây Ban Nha không bắt tù binh, trái ngược với người Maya luôn ưu tiên bắt giữ tù binh và chiến lợi phẩm. Dân bản địa Guatemala không sở hữu các yếu tố công nghệ của Cựu Thế giới như bánh xe, ngựa, sắt, thép và thuốc súng; họ dễ mắc các bệnh từ Cựu thế giới do không có sức đề kháng. Người Maya áp dụng lối đánh xung kích và phục kích thay vì chiến tranh quy mô lớn. Họ sử dụng giáo, mũi tên và kiếm đá vỏ chai trong chiến tranh. Tộc Xinca ở đồng bằng ven biển phía nam tẩm độc lên mũi tên của họ. Người Maya cao nguyên đào hố và đóng cọc để đối phó với kỵ binh Tây Ban Nha.
Bối cảnh
Christopher Columbus khám phá Tân Thế giới nhờ sự bảo hộ của Vương quốc Castilla vào năm 1492. Các nhà thám hiểm tư nhân đã thỏa ước với Vương miện Tây Ban Nha để chinh phục các vùng đất mới rồi sau đó được hưởng quyền cai trị và thu thuế dân bản địa. Trong những thập kỷ đầu sau khi các vùng đất mới được phát hiện, người Tây Ban Nha chiếm đóng vùng Caribê và thành lập thuộc địa ở Cuba. Họ nghe tin đồn về đế quốc Aztec giàu có sâu trong nội địa phía tây và vào năm 1519, Hernán Cortés ra khơi với 11 con tàu để khám phá bờ biển Mexico. Đến tháng 8 năm 1521, thủ đô Tenochtitlan của người Aztec rơi vào tay Tây Ban Nha. Một người lính đến Mexico vào năm 1520 đã mang theo bệnh đậu mùa và khơi mào cho đại dịch kinh hoàng nhất trong lịch sử, lây lan cho toàn bộ cư dân châu Mỹ. Trong vòng 3 năm sau khi Tenochtitlan thất thủ, người Tây Ban Nha đã chinh phục được phần lớn Mexico, đến tận phía nam eo đất Tehuantepec. Lãnh thổ này được đổi tên thành Tân Tây Ban Nha, được cai trị bởi một phó vương do Vương miện Tây Ban Nha bầu ra và trình đệ lên nhà vua thông qua Hội đồng Anh-điêng. Hernán Cortés được nghe kể về những vùng đất trù phú, đông dân cư hơn ở phía nam và cử Pedro de Alvarado đi thám hiểm những vùng đất này.
Chuẩn bị
10.000 chiến binh Nahua từ nhiều thành bang của người Mexica và Tlaxcaltec, được tập hợp bởi cựu quân vương Aztec Cuauhtémoc đồng hành cùng Tây Ban Nha trong cuộc viễn chinh này. Các chiến binh bản địa cung cấp vũ khí cho đoàn thám hiểm. Quân đội của Alvarado rời Tenochtitlan vào đầu mùa khô, tức là khoảng tháng 11 và tháng 12 năm 1523. Lúc rời thành, ông dẫn đầu khoảng 400 binh lính Tây Ban Nha cùng khoảng 200 chiến binh Tlaxcaltec, Cholultec và 100 chiến binh Mexica, hội quân với các đạo tăng viện trên đường. Khi đoàn quân rời Lưu vực Mexico, quân số lúc này có lẽ lên tới 20.000 chiến binh bản địa từ nhiều thành bang mặc dù con số chính xác còn bị tranh cãi. Vào thời điểm đoàn quân vượt eo đất Tehuantepec, trợ quân bản địa bao gồm 800 chiến binh từ Tlaxcala, 400 chiến binh từ Huejotzingo, 1600 chiến binh từ Tepeaca và nhiều hơn nữa từ các vùng lãnh thổ Aztec. Các chiến binh Trung Bộ châu Mỹ được tuyển mộ thêm từ Zapotec và Mixtec, rồi còn được bổ sung thêm từ các đơn vị quân Aztec đồn trú tại Soconusco.
Guatemala thời kỳ tiền chinh phục
thumb|right|350px|Lược đồ Cao nguyên Guatemala ngay trước cuộc chinh phục của Tây Ban Nha|alt=Vùng cao nguyên Guatemala giáp với đồng bằng Thái Bình Dương về phía nam, với đường bờ biển dọc phía tây nam. Vương quốc Kaqchikel có trái tim ở Iximche, nằm giữa Hồ Atitlán phía tây và thành phố Guatemala hiện đại phía đông. Vương quốc Tzʼutujil tọa lạc ở bờ nam hồ, trải dài tới vùng trũng Thái Bình Dương. Tộc Pipil an cư xa hơn về phía đông dọc theo đồng bằng Thái Bình Dương và tộc Pocomam sinh sống ở cao nguyên phía đông thành phố Guatemala hiện đại. Vương quốc Kʼicheʼ vươn lên phía bắc và phía tây hồ với các khu định cư chính là Xelaju, Totonicapan, Qʼumarkaj, Pismachiʼ và Jakawitz. Vương quốc Mam bao gồm cao nguyên phía tây giáp với Thành phố Mexico hiện đại. Vào đầu thế kỷ 16, nhiều chính thể bản địa khác nhau tranh giành vùng đất hiện là Guatemala. Những vương quốc phải kể đến ở đây đó là Kʼicheʼ, Kaqchikel, Tzʼutujil, Chajoma, Mam, Poqomam và Pipil. Tất cả các sắc tộc này đều thuộc nhóm dân tộc Maya ngoại trừ người Pipil, thuộc nhóm dân tộc Nahua nói thứ tiếng thuộc cùng ngữ hệ với người Aztec; họ thành lập một số thành bang nhỏ dọc đồng bằng ven biển Thái Bình Dương miền nam Guatemala và El Salvador. Người Pipil đóng đô tại Itzcuintepec. Người Xinca cũng là một dân tộc khác không thuộc nhóm Maya chiếm cứ vùng ven biển phía đông nam Thái Bình Dương. Người Maya chưa bao giờ thống nhất được về mặt lãnh thổ. Khi người Tây Ban Nha đến đây, nền văn minh Maya đã hàng nghìn năm tuổi.
Trước thềm cuộc chinh phục, một số vương quốc Maya hùng mạnh chi phối vùng cao nguyên Guatemala. Trong những thế kỷ trước sự xuất hiện của người Tây Ban Nha, người Kʼicheʼ đã tạo dựng được một đế chế nhỏ, bao gồm phần lớn vùng phía tây Cao nguyên Guatemala và đồng bằng ven biển Thái Bình Dương lân cận. Tuy nhiên, vào cuối thế kỷ 15, người Kaqchikel nổi dậy chống lại các đồng minh Kʼicheʼ cũ và lập một vương quốc riêng phía đông nam, lấy Iximche làm thủ đô. Vương quốc Kaqchikel đang trong quá trình tiêu diệt vương quốc Kʼicheʼ khi người Tây Ban Nha tới đây. Các dân tộc cao nguyên khác bao gồm người Tzʼutujil cát cứ vùng Hồ Atitlan, người Mam trú ngụ ở phía tây cao nguyên và người Poqomam định cư ở phía đông cao nguyên.
Vương quốc Itza là chính thể hùng mạnh nhất vùng trũng Petén phía bắc Guatemala, thủ đô của họ là thành Nojpetén nằm trên một hòn đảo giữa Hồ Petén Itzá. Kình địch chính của họ là vương quốc Kowoj. Người Kowoj định cư về phía đông của Itza, xung quanh các hồ như: Hồ Salpetén, Hồ Macanché, Hồ Yaxhá và Hồ Sacnab. Còn nhiều nhóm bản địa khác vùng này, nhưng ta có ít thông tin về phạm vi lãnh thổ và cấu trúc chính trị của họ; số đó bao gồm người Chinamita, người Kejache, người Icaiche, người Lakandon Chʼol, người Mopan, người Manche Chʼol và người Yalain. Người Kejache chiếm đóng khu vực phía bắc của hồ trên tuyến đường đến Campeche, còn người Mopan và Chinamita cát cứ phía đông nam Petén. Lãnh thổ Manche nằm về phía tây nam của Mopan. Lãnh thổ Yalain nằm ngay phần phía đông của Hồ Petén Itzá.
Sử liệu
Các sử liệu mô tả cuộc chinh phục Guatemala từ phía Tây Ban Nha bao gồm hai trong bốn lá thư được viết bởi conquistador Pedro de Alvarado gửi cho Hernán Cortés tại Tenochtitlan vào năm 1524, mô tả chiến dịch tại Cao nguyên Guatemala. Hai bức còn lại đã thất lạc. Gonzalo de Alvarado y Chávez là anh em họ của Pedro de Alvarado; ông tham gia chiến dịch đầu tiên tại Guatemala và vào năm 1525, ông trở thành thủ lĩnh trị an của Santiago de los Caballeros de Guatemala, thủ phủ mới thành lập của Tây Ban Nha. Ghi chép của Gonzalo nhiều phần khớp với của Pedro de Alvarado. Em trai của Pedro de Alvarado, Jorge đã viết một bức thư cho nhà vua Tây Ban Nha giải thích rằng chiến dịch của ông vào năm 1527–1529 mới là sự kiện củng cố thuộc địa nơi đây. Bernal Díaz del Castillo ghi chép rất nhiều về cuộc chinh phục Mexico và các vùng lân cận trong tác phẩm Historia verdadera de la conquista de la Nueva España của ông (Lịch sử thật sự cuộc chinh phục Tân Tây Ban Nha), phần lớn đồng thuận với ghi chép của anh em Alvarado. Tuy vậy, cuốn sách này được hoàn thiện vào khoảng năm 1568, tầm 40 năm sau các chiến dịch mà nó mô tả. Hernán Cortés có thuật lại chuyến thám hiểm của ông tới Honduras với lá thư thứ năm trong Cartas de Relación, kể chi tiết về chuyến thám hiểm băng qua vùng Petén ngày nay. Thầy Dòng Anh Em Giảng Thuyết Bartolomé de las Casas soạn cuốn Brevísima Relación de la Destrucción de las Indias (Ghi chép ngắn về cuộc tiêu diệt người Anh-điêng) cực kỳ quan trọng, tóm lược cuộc chinh phục châu Mỹ và các biến cố ở Guatemala. Nó được xuất bản lần đầu tại Sevilla năm 1552.
Đồng minh bản địa Tlaxcala sát cánh cùng người Tây Ban Nha trong cuộc xâm lược Guatemala cũng để lại rất nhiều ghi chép; bao gồm một bức thư gửi cho nhà vua Tây Ban Nha nhằm phản đối tình cảnh ngược đãi dân bản địa sau khi chiến dịch kết thúc. Một vài ghi chép theo phong cách tượng hình cách điệu bản địa còn được lưu truyền; đó là các bản thảo Lienzo de Quauhquechollan (Quauhquechollan Sử lược), có lẽ được vẽ ở Ciudad Vieja vào những năm 1530, và Lienzo de Tlaxcala (Tlaxcala Sử Lược) được vẽ ở Tlaxcala.
Lasioglossum raleighense
Lasioglossum raleighense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1932.
Tây Ban Nha chinh phục Guatemala
Sử liệu
Các tường thuật từ phía các vương quốc Maya cao nguyên bị đánh bại được chép lại trong một số sử liệu bản địa, ví dụ cuốn Biên niên sử Kaqchikels, bao gồm Biên niên sử Xajil mô tả lịch sử người Kaqchikel từ thuở khởi thủy đến cuộc chinh phục năm 1619. Một lá thư viết năm 1571 từ giới quý tộc của người Tzʼutujil Maya vùng Santiago Atitlán bị đánh bại gửi cho vua Tây Ban Nha đã lên án sự lạm dụng dân bản địa nơi đây.
Lasioglossum raleighense
Tham khảo
Thể loại:Lasioglossum Thể loại:Động vật được mô tả năm 1932
Tây Ban Nha chinh phục Guatemala
Sử liệu
Nhà sử học người Guatemala gốc Tây Ban Nha Francisco Antonio de Fuentes y Guzmán biên soạn cuốn La Recordación Florida, còn gọi là Historia de Guatemala (Lịch sử Guatemala), tới nay vẫn được coi là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của lịch sử Guatemala. Đây là lần đầu tiên một cuốn sách được viết bởi người Criollo. Điều tra thực địa hầu như đồng ý với các ước tính về dân số bản địa và quy mô quân đội trong cuốn sách này.
Cao nguyên Guatemala
thumb|right|350px|Lược đồ đường tiến quân của Tây Ban Nha cùng với địa điểm các trận đánh lớn trong cuộc chinh phục Guatemala|alt=Pedro de Alvarado entered Guatemala from the west along the southern Pacific plain in 1524, before swinging northwards and fighting a number of battles to enter the highlands. He then executed a broad loop around the north side of the highland Lake Atitlán, fighting further battles along the way, before descending southwards once more into the Pacific lowlands. Two more battles were fought as his forces headed east into what is now El Salvador. In 1525 Hernán Cortés entered northern Guatemala from the north, crossed to Lake Petén Itzá and continued roughly southeast to Lake Izabal before turning east to the Gulf of Honduras.
Cuộc chinh phục cao nguyên rất khó khăn bởi có nhiều vương quốc định cư vùng này thay vì một chính thể duy nhất như tại Trung Bộ châu Mỹ. Sau khi thủ đô Tenochtitlan của Đế quốc Aztec rơi vào tay Tây Ban Nha năm 1521, Kaqchikel Maya của Iximche và Kʼicheʼ Maya của Qʼumarkaj phái sứ thần tới Hernán Cortés tuyên bố trung thành với nhà cai trị mới của Mexico. Năm 1522, Cortés cử các đồng minh Mexico đi trinh sát vùng Soconusco tại Chiapas, nơi họ gặp các phái đoàn mới từ Iximche và Qʼumarkaj tại Tuxpán; cả hai vương quốc Maya đều quy thuận vua Tây Ban Nha. Nhưng các đồng minh của Cortés ở Soconusco đã sớm bẩm báo cho ông rằng người Kʼicheʼ và Kaqchikel không thực sự trung thành. Cortés phái Pedro de Alvarado với 180 kỵ binh, 300 bộ binh, lính bắn nỏ, lính mang súng hỏa mai, 4 khẩu pháo, một lượng lớn đạn dược và thuốc súng, cùng hàng ngàn chiến binh Mexico đồng minh từ Tlaxcala, Cholula và các thành bang khác ở miền trung Mexico hành quân tới Soconusco vào năm 1523. Pedro de Alvarado là kẻ chủ mưu vụ thảm sát quý tộc Aztec tại Tenochtitlan và theo lời kể của Bartolomé de las Casas, ông ta còn tiếp tục phạm những tội ác tày trời tại Guatemala. Nhiều vương quốc như Tzʼutujil và Kʼicheʼ vùng Quetzaltenango quy phục người Tây Ban Nha sau khi cuộc chinh phục hoàn tất và cung cấp binh lực cho Tây Ban Nha để tiếp tục các chiến dịch thọc sâu hơn vào nội địa. Tuy nhiên, vẫn có nhiều nơi không chịu ách đô hộ mà liên tục khởi nghĩa.
Khuất phục người Kʼicheʼ
Đạo quân của Pedro de Alvarado tiến dọc bờ Thái Bình Dương không bị cản trở cho đến khi tới được sông Samalá phía tây Guatemala, thuộc vương quốc Kʼicheʼ. Quân Kʼicheʼ thất bại trong nỗ lực ngăn Tây Ban Nha vượt sông. Các conquistador cướp bóc các ngôi làng Kicheʼ để gieo rắc nỗi sợ. Vào ngày 8 tháng 2 năm 1524, quân của Alvarado giao chiến tại Xetulul (được gọi là Zapotitlán bởi các đồng minh Mexico - San Francisco Zapotitlán hiện đại). Mặc dù chịu nhiều thương vong từ cung thủ Kʼicheʼ, liên quân Tây Ban Nha vẫn xông vào được thị trấn và dựng trại ở khu chợ. Alvarado quay lại và đi ngược dòng vào dãy núi Sierra Madre nhằm tiến thẳng tới trung tâm của vương quốc Kʼicheʼ, băng qua đường đèo vào thung lũng Quetzaltenango màu mỡ. Vào ngày 12 tháng 2 năm 1524, các đồng minh Mexico của Alvarado bị phục kích nhưng đội kỵ binh Tây Ban Nha theo sau đã kịp thời đánh tan quân Kʼicheʼ và bẻ gãy hoàn toàn ý chí quân địch. Kỵ binh phân tán quân Kʼicheʼ để lực lượng bộ binh có thể tiến vào thành phố Xelaju (Quetzaltenango hiện đại) đã bị bỏ hoang. Các sử gia thời nay hầu hết đồng ý rằng hoàng tử Kʼicheʼ tên Tecun Uman đã hi sinh trong một trận chiến gần Olintepeque, các sử liệu Tây Ban Nha cho rằng có ít nhất một hoặc tận hai trong số các lãnh chúa Qʼumarkaj bị giết trong trận chiến tại Quetzaltenango. Cái chết của Tecun Uman được cho là xảy ra trong trận El Pinar, còn chuyện dân gian địa phương cho rằng ông chết ở Llanos de Urbina (Đồng cỏ Urbina), lúc tiếp cận Quetzaltenango gần ngôi làng Cantel hiện nay. Trong lá thư thứ ba của Pedro de Alvarado cho Hernán Cortés, ông có mô tả cái chết của một trong bốn lãnh chúa Qʼumarkaj khi tiếp cận Quetzaltenango. Bức thư được viết ngày 11 tháng 4 năm 1524 và tại Qumarkaj. Gần một tuần sau, vào ngày 18 tháng 2 năm 1524, một đội quân Kʼicheʼ nghênh chiến với Tây Ban Nha tại thung lũng Quetzaltenango và bị đánh bại hoàn toàn; nhiều quý tộc Kʼicheʼ tử trận. Người Kʼicheʼ chết nhiều đến nỗi mà Olintepeque được đặt tên là Xequiquel trong tiếng Nahualt nghĩa là "tắm máu". Đầu thế kỷ XVII, cháu trai của vua Kʼicheʼ đã báo cáo với corregidor (quan chức thực dân cao nhất lúc bấy giờ) rằng đạo quân Kʼicheʼ tiến ra từ Qʼumarkaj để đối đầu với quân xâm lược có 30.000 chiến binh, một con số được coi là đáng tin cậy bởi các học giả hiện đại. Trận chiến này làm cạn kiệt quân đội Kʼicheʼ, buộc họ phải cầu hòa và ngỏ ý mời Pedro de Alvarado tiến vào thành Qʼumarkaj (được gọi là Tecpan Utatlan trong tiếng Nahuatl của các đồng minh Mexico). Alvarado vẫn còn có hoài nghi về ý định của người Kʼicheʼ nhưng đã chấp nhận lời mời của họ, tiến vào Qʼumarkaj.
Một ngày sau trận Olintepeque, quân đội Tây Ban Nha đến Tzakahá, nơi chiêu hàng ngay lập tức. Ở đó, các tuyên úy Tây Ban Nha là Juan Godinez và Juan Díaz đã dựng một đền Công giáo La Mã dưới một mái nhà tạm bợ; địa điểm này sau này đã được chọn để xây dựng nhà thờ đầu tiên ở Guatemala tôn vinh Concepción La Conquistadora. Tzakahá được đổi tên thành San Luis Salcajá. Thánh lễ Phục sinh đầu tiên tại Guatemala được tổ chức tại nhà thờ mới với giới quý tộc bản địa được rửa tội.
Baccharis kurtziana
Baccharis kurtziana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Ariza mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Liên kết ngoài
Thể loại:Baccharis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1971
Tây Ban Nha chinh phục Guatemala
San Marcos: Tỉnh Tecusitlán và Lacandón
Với sự đầu hàng của vương quốc Kʼicheʼ, nhiều dân tộc phi Kʼicheʼ dưới sự thống trị của Kʼicheʼ cũng quy thuận theo Tây Ban Nha. Những nhóm này bao gồm các cư dân Mam của khu vực hiện thuộc San Marcos. Quetzaltenango và San Marcos được điều hành bởi Juan de León y Cardona, thực hiện chính sách reducciones tập trung dân cư bản địa và đặt nền tảng cho các thị trấn Tây Ban Nha. Các thị trấn San Marcos và San Pedro Sacatepéquez được thành lập ngay sau cuộc chinh phục miền tây Guatemala. Năm 1533, Pedro de Alvarado cử Juan de León y Cardona đi khám phá và chinh phục khu vực xung quanh các ngọn núi lửa Tacaná, Tajumulco, Lacandón và San Antonio; trong thời kỳ thuộc địa, khu vực này được gọi là Tỉnh Tecusitlán và Lacandón. De León cùng 50 người Tây Ban Nha và đồng minh hành quân đến thành phố Maya được gọi là Quezalli trong tiếng Nahuatl; nó còn một tên khác là Sacatepequez. De León đổi tên thành phố thành San Pedro Sacatepéquez để vinh danh người anh em Pedro de Angulo. Người Tây Ban Nha thành lập một ngôi làng gần đó tại Candacuchex vào tháng 4 năm đó, đổi tên thành San Marcos.
Liên minh với Kaqchikel
Vào ngày 14 tháng 4 năm 1524, ngay sau khi đánh bại người Kʼicheʼ, người Tây Ban Nha được mời vào Iximche và được các lãnh chúa Belehe Qat và Cahi Imox đón nhận. Các chúa Kaqchikel cung cấp quân lực cho các conquistador để đánh dẹp tàn quân Kʼicheʼ và nhờ người Tây Ban Nha chinh phục vương quốc Tzʼutuhil láng giềng. Người Tây Ban Nha chỉ nán lại Iximche một thời gian ngắn rồi tiến tới Atitlán, Escuintla và Cuscatlán. Người Tây Ban Nha quay lại Iximche vào ngày 23 tháng 7 năm 1524 và vào ngày 27 tháng 7, (1 Q'at trong lịch Kaqchikel) Pedro de Alvarado tuyên bố Iximche là thủ đô đầu tiên của Guatemala, với tên gọi Santiago de los Caballeros de Guatemala ("Thánh James của Hiệp sĩ Guatemala "). Iximche được người Tây Ban Nha gọi là Guatemala, bắt nguồn từ Quauhtemalla trong tiếng Nahuatl có nghĩa là "vùng đất có rừng". Họ không dùng tên gốc tiếng Kaqchikel (một ngôn ngữ trong ngữ hệ Maya) để chỉ thành phố mà thay thế nó bằng cái tên tiếng Nahuatl của các đồng minh Mexico. Tên của đất nước Guatemala ngày nay cũng chính là bắt nguồn từ đây. Khi Pedro de Alvarado mang quân đến Iximche, ông ủy quyền cho Juan de León y Cardona tiếp quản vương quốc Kʼicheʼ. Mặc dù de León y Cardona được giao quyền thống trị vùng phía tây thuộc địa mới, ông vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong các cuộc chinh phục kế tiếp, bao gồm cuộc tấn công vào thủ đô Poqomam sau này.
Chinh phục Tzʼutujil
thumb|left|Vương quốc Tzʼutujil có kinh đô nằm bên bờ Hồ Atitlán.|alt=View across hills to a broad lake bathed in a light mist. The mountainous lake shore curves from the left foreground backwards and to the right, with several volcanoes rising from the far shore, framed by a clear blue sky above. Kaqchikel dường như đã liên minh với Tây Ban Nha để đánh bại kẻ thù của họ, Tzʼutujil, có thủ đô là Tecpan Atitlan. Pedro de Alvarado phái hai sứ giả Kaqchikel đến Tecpan Atitlan nhưng cả hai đều bị giết. Khi hay tin này, các conquistador quyết định tiến đánh Tzʼutujil cùng với các đồng minh Kaqchikel. Pedro de Alvarado rời Iximche chỉ 5 ngày sau khi ở đó, với 60 kỵ binh, 150 bộ binh Tây Ban Nha và một số lượng chiến binh Kaqchikel không rõ. Liên quân đến được bờ hồ sau một ngày hành quân vất vả. Không thấy sự phản kháng nào, Alvarado cưỡi ngựa đi dọc theo bờ hồ với 30 kỵ binh tiền quân. Đối diện một hòn đảo đông dân, người Tây Ban Nha cuối cùng cũng chạm mặt các chiến binh Tzʼutujil thù địch, họ đánh vỡ và truy đuổi quân Tzʼutujil đến một đường đắp hẹp. Chúng quá hẹp cho những con ngựa do đó nhóm của Alvarado phải xuống ngựa và chạy qua đảo trước khi quân Tzʼutujil có thể phá hủy những cây cầu. Hậu quân Alvarado sớm bắt kịp và xông vào hòn đảo thành công. Người Tzʼutujil sống sót nhảy xuống hồ và bơi đến nơi an toàn trên một hòn đảo khác. Người Tây Ban Nha không thể truy đuổi những kẻ sống sót vì 300 chiếc xuồng do Kaqchikel tiếp viện vẫn chưa đến. Trận chiến này diễn ra vào ngày 18 tháng 4.
Ngày hôm sau, người Tây Ban Nha tiến vào Tecpan Atitlan nhưng không thấy một bóng người. Pedro de Alvarado dựng trại ở trung tâm thành phố và phái trinh sát đi tìm kẻ thù. Họ bắt được một số dân địa phương và cử họ đi lan tin tới các lãnh chúa Tzʼutujil, ra lệnh cho họ quy thuận nhà vua Tây Ban Nha. Các lãnh tụ Tzʼutujil đầu hàng Pedro de Alvarado và thề trung thành với Tây Ban Nha, Alvarado hoàn thành chiến dịch và quay trở về Iximche. Ba ngày sau khi Pedro de Alvarado trở về Iximche, các lãnh chúa Tzʼutujil ra mặt để cam kết lòng trung thành của họ và dâng cống phẩm cho những người chinh phục. Một thời gian ngắn sau đó, một số lãnh chúa đến từ vùng đất thấp Thái Bình Dương tới đây để thề trung thành với nhà vua Tây Ban Nha, mặc dù Alvarado không nêu tên họ trong các lá thư của ông; họ đã xác nhận các báo cáo của Kaqchikel rằng xa hơn về phía đồng bằng Thái Bình Dương, có một vương quốc tên là Izcuintepeque trong tiếng Nahuatl, hay Panatacat trong tiếng Kaqchikel, nơi cư dân rất hiếu chiến và thù địch với các nước láng giềng.
Người Kaqchikel khởi nghĩa
Pedro de Alvarado bắt đầu đòi vàng từ dân Kaqchikel, làm rạn nứt tình đoàn kết giữa hai dân tộc. Ông yêu cầu các vị chúa của họ cống nạp 1000 lá vàng, mỗi lá trị giá 15 peso.
Linh mục Kaqchikel tiên tri rằng các vị thần Kaqchikel sẽ tiêu diệt người Tây Ban Nha, khuyên họ từ bỏ thành phố và chạy lên rừng núi vào ngày 28 tháng 8 năm 1524 (7 Ahmak trong lịch Kaqchikel). Mười ngày sau, Tây Ban Nha tuyên chiến với Kaqchikel. Hai năm sau, vào ngày 9 tháng 2 năm 1526, một nhóm 16 quân đào ngũ Tây Ban Nha đốt cháy cung điện Ahpo Xahil, cướp phá các đền thờ và bắt cóc một linh mục, hành động mà Kaqchikel lên án Pedro de Alvarado. Conquistador Bernal Díaz del Castillo có kể lại vào năm 1526 rằng ông đã trở lại Iximche và qua đêm tại "thành phố cổ Guatemala" cùng với Luis Marín và các thành viên khác trong chuyến thám hiểm của Hernán Cortés đến Honduras. Ông kể lại rằng những ngôi nhà của thành phố vẫn còn nguyên vẹn; ghi chép này là những mô tả cuối cùng về thành phố trong tình trạng còn tốt.
Người Kaqchikel tiếp tục kháng chiến chống Tây Ban Nha trong nhiều năm, nhưng vào ngày 9 tháng 5 năm 1530, kiệt sức vì chiến tranh dẫn đến cái chết của nhiều chiến binh giỏi và mùa màng đã bị tàn phá, hai vị chúa của hai gia tộc quyền quý nhất trở về từ vùng rừng. Một ngày sau, nhiều quý tộc và gia đình của họ cùng nhân dân ra mặt đầu hàng tại Ciudad Vieja. Các cư dân cũ của Iximche bị người Tây Ban Nha phân tán; một số được chuyển đến Tecpán, phần còn lại đến Sololá và các thị trấn khác quanh hồ Atitlán.
Vây hãm Zaculeu
thumb|right|Thành Zaculeu rơi vào tay Gonzalo de Alvarado y Contreras sau cuộc vây hãm kéo dài vài tháng.|alt=A cluster of squat white step pyramids, the tallest of them topped by a shrine with three doorways. In the background is a low mountain ridge. Phần đông dân Mam sống quanh Xinabahul (cũng có khi viết là Chinabjul), nay là thành phố Huehuetenango. Các thành lũy Zaculeu là nơi ẩn náu an toàn trong cuộc chinh phục. Ngôi thành này bị vây hãm bởi Gonzalo de Alvarado y Contreras, em trai của conquistador Pedro de Alvarado, năm 1525, với 40 kỵ binh Tây Ban Nha và 80 bộ binh Tây Ban Nha, cùng khoảng 2.000 đồng minh Mexico và Kʼicheʼ. Gonzalo de Alvarado rời trại Tây Ban Nha tại Tecpán Guatemala vào tháng 7 năm 1525 và hành quân đến thị trấn Totonicapán, nơi ông dùng làm căn cứ tiếp tế. Từ Totonicapán, đoàn thám hiểm bắc tiến đến Momostenango, bị trì hoãn bởi những cơn mưa lớn. Momostenango nhanh chóng thất thủ sau một trận chiến kéo dài 4 tiếng. Ngày hôm sau, Gonzalo de Alvarado hành quân lên Huehuetenango và đụng độ với một đội quân Mam gồm 5.000 chiến binh từ Malacatán gần đó (Malacatancito hiện đại). Quân đội Mam tiến qua đồng bằng trong đội hình chiến đấu, bị đón đánh bởi đội kỵ binh Tây Ban Nha khiến họ rơi vào thế hỗn loạn. Bộ binh sau đó quét sạch tàn quân Mam. Gonzalo de Alvarado đâm cây thương qua người vị tướng Mam là Canil Acab, khiến quân Mam vỡ trận, nhiều kẻ sống sót chạy trốn lên đồi. Alvarado tiến vào thành Malacatán chỉ còn người bệnh và người già bị bỏ lại. Người Mam trên đồi chiêu hàng và được Alvarado chấp nhận. Quân đội Tây Ban Nha nghỉ ngơi vài ngày, rồi tiến tới Huehuetenango đã bị bỏ hoang. Vua Mam là Kaybʼil Bʼalam đã biết về bước tiến của người Tây Ban Nha liền rút về thành Zaculeu. Alvarado gửi thông điệp tới Zaculeu, liệt kê các điều khoản đầu hàng với vua Mam nhưng bị khước từ.
Chinh phục Poqomam
Năm 1525, Pedro de Alvarado phái một đại đội nhỏ đi chinh phục Mixco Viejo (Chinautla Viejo), thủ đô của người Poqomam. Người Tây Ban Nha hành quân qua ải hẹp phía tây nhưng bị đẩy lui với tổn thất nặng nề. Alvarado phát động cuộc tấn công thứ hai với 200 đồng minh Tlaxcala nhưng tiếp tục thất bại. Poqomam may mắn nhận được tiếp viện, có lẽ từ Chinautla, và hai đội quân đụng độ trên vùng đất mở bên ngoài thành phố. Trận chiến hỗn loạn và kéo dài hết buổi sáng nhưng kỵ binh Tây Ban Nha lại một lần nữa tỏ sự lợi hại, buộc quân tiếp viện Poqomam phải rút lui. Các tướng lĩnh đạo quân tiếp viện chiêu hàng Tây Ban Nha 3 ngày sau khi họ rút lui và tiết lộ lối hang động bí mật dẫn ra một con sông gần đó.
Nắm được thông tin này, Alvarado cho 40 binh lính bịt lối ra và tiến hành một cuộc tấn công dọc khe núi từ phía tây, theo một hàng duy nhất do đường hẹp, với lính bắn nỏ xen kẽ với lính mang súng hỏa mai, mỗi người lính đều có một người đồng hành cầm khiên che chắn mũi tên và đá. Chiến thuật này cho phép người Tây Ban Nha vượt ải và xông vào thành phố. Các chiến binh Poqomam hoảng loạn và bắt đầu rút lui vô tổ chức. Những kẻ tìm cách chạy xuống thung lũng lân cận bị kỵ binh Tây Ban Nha phục kích ở lối ra hang, số khác bị bắt và giải về thành phố. Cuộc bao vây kéo dài hơn một tháng và vì sức mạnh phòng thủ đáng gờm của thành phố, Alvarado hạ lệnh thiêu rụi nó và phân tán cư dân thành phố đến ngôi làng Mixco thuộc địa mới.