cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mundialito 1980
Địa điểm
Estadio Centenario tháng 04/2011|250px|right Tất cả bảy trận đấu của giải đều được tổ chức trên Estadio Centenario, đây là một sân vận động lớn với sức chứa 60.235 chỗ ngồi ở phía Nam thành phố cảng Montevideo, thủ đô của Uruguay. Trong tiếng Tây Ban Nha: Estadio Centenario có nghĩa là Sân vận động Thế kỷ (Estadio là Sân vận động; Centenario là Thế kỷ). Sân Centenario được khởi công xây dựng từ tháng 7 năm 1929 với mục đích ban đầu là để phục vụ cho FIFA World Cup 1930 và cũng từ đó nó trở thành sân nhà của Đội tuyển bóng đá quốc gia Uruguay. Đây là một sân vận động huyền thoại đã chứng kiến rất nhiều vinh quang của đội tuyển Uruguay, chỉ 12 ngày sau khi mở cửa (từ 18 đến 30 tháng 7 năm 1930), sân vận động này đã là nơi chứng kiến đội tuyển Uruguay là đội tuyển bóng đá nam đầu tiên giành chức vô địch thế giới khi đánh bại Argentina với tỉ số 4 – 2 trong trận chung kết World Cup 1930 và sau đó là thêm 3 lần chứng kiến đội tuyển Uruguay giành chức vô địch South American Championship (từ năm 1975 là Copa América như hiện nay) vào các năm 1942, 1956, 1967.
thumb|1000px|center|Ảnh chụp panorama sân Centenario nhìn từ khán đài Olímpica (khán đài Thế vận hội).
Thể thức thi đấu
1. Trong trận đấu 2 đội gặp nhau ở vòng bảng, đội nào giành chiến thắng thì được xếp trên. 2. Nếu 2 đội hòa nhau thì đội nào có hiệu số bàn thắng – bại cao hơn thì được xếp trên. 3. Đội nào có số bàn thắng ghi được nhiều hơn thì được xếp trên. 4. Nếu vẫn bằng nhau, Ban Tổ chức sẽ tiến hành rút thăm may mắn mà không tổ chức một trận đá lại.
Chung kết
Sau 6 trận ở vòng đấu bảng thì Uruguay và Brasil là 2 đại diện cuối cùng tham dự trận chung kết. Sau 90 phút trên sân Centenario, Uruguay đã đánh bại đội tuyển Brasil với bàn thắng ấn định tỉ số 2 – 1 ở phút thứ 80 của Waldemar Victorino. Một tỉ số giống với trận đấu được coi là chung kết của FIFA World Cup 1950 giữa 2 đội trên sân Maracanã. Huấn luyện viên của đội tuyển Uruguay thời điểm này là ông Roque Máspoli cũng chính là thủ môn bắt chính của đội tuyển Uruguay trong trận đấu ở kỳ World Cup 30 năm về trước.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải đấu bóng đá quốc tế Thể loại:Giải bóng đá (cấp đội tuyển quốc gia) Thể loại:Giải đấu bóng đá ngoài FIFA
M.Guddekoppa, Hosanagara
M.Guddekoppa là một làng thuộc tehsil Hosanagara, huyện Shimoga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Shimoga (huyện)
Dichocrocis revidata
Dichocrocis revidata là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dichocrocis
Xã Rose, Quận Ogemaw, Michigan
Xã Rose (Rose Township) là một xã thuộc quận Ogemaw, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.368 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Michigan Thể loại:Quận Ogemaw, Michigan
Dischidia calva
Dischidia calva là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Kerr mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Fraxinus ornus
Fraxinus ornus (tên tiếng Anh manna ash or South European flowering ash) là một loài thực vật thuộc chi Fraxinus bản địa nam châu Âu và tây nam châu Á, từ Tây Ban Nha và Italia về phía bắc đến Áo, Ba Lan và Cộng hòa Séc, về phía đông qua Balkans, Thổ Nhĩ Kỳ, và tây Syria đến Liban và Armenia.
Chú thích
Thể loại:Fraxinus Thể loại:Thực vật Albania Thể loại:Thực vật Armenia Thể loại:Thực vật Azerbaijan Thể loại:Thực vật Pháp Thể loại:Thực vật Gruzia Thể loại:Thực vật Hy Lạp Thể loại:Thực vật Ý Thể loại:Thực vật Liban Thể loại:Thực vật Bồ Đào Nha Thể loại:Thực vật România Thể loại:Thực vật Tây Ban Nha Thể loại:Thực vật Syria Thể loại:Thực vật Thổ Nhĩ Kỳ Thể loại:Thực vật Ukraina Thể loại:Thực vật Tây Á Thể loại:Thực vật Địa Trung Hải Thể loại:Thực vật vườn châu Á Thể loại:Thực vật vườn châu Âu Thể loại:Cây trang trí Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753 Thể loại:Thực vật Bulgaria Thể loại:Thực vật Corse Thể loại:Thực vật Hungary Thể loại:Thực vật Sardegna Thể loại:Thực vật Sicilia Thể loại:Thực vật Thụy Sĩ
Cylindrophis opisthorhodus
Cylindrophis opisthorhodus là một loài rắn trong họ Cylindrophiidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Exocentrus toekanensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Exocentrus
Phil Chard
Phil Chard (sinh ngày 16 tháng 10 năm 1960) là một cựu cầu thủ bóng đá người Anh và là cựu huấn luyện viên của Northampton Town.
Sự nghiệp
Chard chỉ thi đấu dưới 400 trận trong sự nghiệp gồm hơn 250 trận cho Northampton Town sau 2 mùa ở East Midlands. Sau đó ông đến dẫn dắt "The Cobblers".
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1960 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Corby Thể loại:Cầu thủ bóng đá Anh Thể loại:Huấn luyện viên bóng đá Anh Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Peterborough United F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Northampton Town F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Wolverhampton Wanderers F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá English Football League Thể loại:Huấn luyện viên Northampton Town F.C.
Ammothella rugulosa
Ammothella rugulosa là một loài nhện biển trong họ Ammotheidae. Loài này thuộc chi Ammothella. Ammothella rugulosa được miêu tả khoa học năm 1900 bởi Verrill.
Tham khảo
Thể loại:Ammothella
Begonia squarrosa
Begonia squarrosa là một loài thực vật có hoa trong họ Thu hải đường. Loài này được Liebm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1852
Drepanulatrix pulveraria
Drepanulatrix pulveraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Drepanulatrix
Ngọc Linh (ca sĩ)
Trần Ngọc Linh ( sinh ngày 24 tháng 12 năm 1979), cô từng được biết đến với vai trò là một ca sĩ và người dẫn chương trình. Làm quen với âm nhạc từ khi còn rất nhỏ, cô đã sớm được nhận vào sinh hoạt tại Đội ca của Nhà Văn hóa Thiếu nhi thành phố Hồ Chí Minh, thời kỳ này cô được công chúng yêu thích với những bài hát với chủ đề về thiếu nhi. Ở độ tuổi trung học, cô tham gia rất nhiều phong trào ca hát học đường và đoạt nhiều giải thưởng, đáng kể nhất là Huy chương vàng Tiếng hát học sinh - sinh viên năm 1989-1993. Bên cạnh đó, cô cùng với Diễm Quyên là đôi song ca từng rất được mến mộ vào đầu những năm 2000. Năm 2004, cô từ bỏ sự nghiệp âm nhạc để chuyển sang kinh doanh và dẫn chương trình.
Hiện tại, cô đang giữ vị trí điều hành nhân sự cho nhãn hiệu thời trang Giordano Việt Nam.
Tiểu sử
Ngọc Linh sinh ngày 24 tháng 12 năm 1979 tại Thành phố Hồ Chí Minh, lên 3 tuổi cô đã bắt đầu làm quen với âm nhạc và sau đó được nhận vào tại Đội ca của Nhà Văn hóa Thiếu nhi thành phố, đây là nơi tìm kiếm và bồi dưỡng tài năng âm nhạc dành cho lứa tuổi thiếu niên - nhi đồng khá nổi tiếng, cùng sinh hoạt tại đây còn có các ca sĩ và nhạc sĩ thành danh sau này như: Đức Trí, Quỳnh Hoa, Diễm Quyên, Tam ca áo trắng,... Cô nhanh chóng khẳng định được tài năng ca hát với những ca khúc như: "Em đi chơi thuyền", "Những lá thuyền ước mơ", "Ngày đầu tiên đi học", "Mùa xuân yêu thương"... Tất cả đã đưa cô trở thành một trong những gương mặt sao nhí được yêu thích nhất vào thời điểm bấy giờ. Năm 1993, khi Bến Thành Audio - Video thực hiện cuốn băng VHS ca nhạc thiếu nhi "Cả nhà thương nhau", Ngọc Linh được chọn làm vai diễn minh hoạ cho ca khúc "Ngày đầu tiên đi học".
Năm 1993, Ngọc Linh cùng với 4 bạn trẻ khác của Việt Nam vượt qua vòng tuyển chọn để tham gia show diễn của ca sĩ Michael Jackson tại Thái Lan. Điều kiện của cuộc tuyển chọn là phải biết hát, múa, biết chơi ít nhất một nhạc cụ, và phải biết nói tiếng Anh. Tham gia chương trình còn có 20 thiếu nhi khác đến từ các quốc gia khác như Myanmar, Malaysia, Indonesia, Thái Lan và Philippines. Cuối cùng, Việt Nam có 2 thiếu nhi được chọn, nhưng vì show diễn thứ 2 bị bãi bỏ nên cô là bạn trẻ duy nhất của Việt Nam được hát chung với ca sĩ Michael Jackson trong ca khúc "Heal the World". Cô cũng là ca sĩ trong nước duy nhất được hát chung với Michael Jackson.
Trong thời kỳ còn là sinh viên Khoa Quản trị Kinh doanh - Trường Đại học Mở - Bán công Thành phố Hồ Chí Minh, Ngọc Linh tham gia rất nhiều phong trào âm nhạc dành cho sinh viên, và đoạt được khá nhiều giải thưởng, tiêu biểu là Huy chương vàng Tiếng hát học sinh - sinh viên năm 1989-1993, Huy chương bạc Hội diễn liên hoan dân ca các tỉnh phía Nam năm 1995, Giải ba Tiếng hát sinh - viên học sinh toàn quốc năm 1996.
Năm 2004, cô chính thức chia tay sân khấu ca nhạc, để trở thành MC cho chương trình "Vui cùng Hugo" của Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV), một trò chơi truyền hình tương tác dành cho thiếu nhi rất được yêu thích vào thời điểm bấy giờ. Ngoài ra, cô còn tham gia dẫn một số chương trình khác cũng của HTV như "Ngày chủ nhật của em" và "Giai điệu tình yêu". Một thời gian sau, cô thành lập công ty riêng mang tên Ngọc Linh, một công ty chuyên tổ chức biểu diễn, quay phim, thời trang, và bao gồm cả trung tâm ca múa nhạc thiếu nhi mang tên Cánh diều mơ ước. Năm 2006, sau khi kết hôn và có con, cô đã thôi nắm giữ vị trí giám đốc công ty Ngọc Linh. Hiện tại, cô đang đảm nhiệm công việc điều hành nhân sự cho nhãn hiệu thời trang Giordano tại Việt Nam.
Tháng 1 năm 2013, sau 10 năm từ giã âm nhạc, Ngọc Linh và Diễm Quyên bất ngờ ra mắt một video clip ca nhạc mang tên "Tình thơ", đây là bản song ca được chú ý nhiều nhất từ trước đây và cũng là cuối cùng của hai người trước khi tan rã. Nhạc phẩm sau đó được trình chiếu trên một kênh truyền hình dành cho giới trẻ, clip nhận được nhiều khen ngợi và bình luận tích cực, đồng thời nhanh chóng lan truyền trên các mạng xã hội. Tuy nhiên cả hai đều khẳng định sẽ không tiếp tục quay trở lại lĩnh vực ca hát.
Nhưng cho đến tối ngày 8 tháng 3 năm 2017, Ngọc Linh gây bất ngờ khi cô tái xuất sau 14 năm trong chương trình Mặt nạ ngôi sao. Năm 2019, cô là người góp giọng cùng nam rapper Đen Vâu trong ca khúc Mười năm (Lộn xộn 3); đồng thời vào tháng 10 cùng năm, Ngọc Linh thể hiện ca khúc chính mang tên Bỏ lại nơi thương nhớ cho bộ phim kinh dị Bắc kim thang.
Đời sống riêng
Sau khi giải nghệ, năm 2006 cô lập gia đình với Thanh Tùng, giám đốc một công ty chuyên phân phối các sản phẩm thời trang như Belano, Samuel&Kelvin, Bossini. Trước đây, Ngọc Linh từng có mối tình khá xôn xao dư luận với nhạc sĩ Nguyễn Hà, người hỗ trợ cô rất nhiều trong album đầu tay Lựa chọn một vì sao. Hiện cô đã có con gái.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1979 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam Thể loại:Người Thành phố Hồ Chí Minh
Caesalpinia yucatanensis
Caesalpinia yucatanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Greenm. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Vang
Calanthe halconensis
Calanthe halconensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kiều lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Ngoại giao Việt Nam thời Hồng Bàng
Ngoại giao Việt Nam thời Hồng Bàng phản ánh quan hệ đối ngoại của các vua trị vì Việt Nam thời Hồng Bàng với các vương triều Trung Quốc, chư hầu đương thời. Do thời kỳ này có nhiều sự việc mang tính truyền thuyết, hoạt động ngoại giao nếu như có thì chủ yếu được biết đến qua các ghi chép trong thư tịch của Trung Quốc và được chính sử Việt Nam dẫn lại.
Lần thứ nhất
Theo "Khâm định Việt sử Thông giám cương mục", Tiền biên (前編), quyển 1 thì trong "Cương mục tiền biên" (綱目前編) của Kim Lý Tường (金履祥) có ghi rằng năm Mậu Thân (戊申) Đường Nghiêu (唐堯) năm thứ 5, Việt Thường thị đến chầu dâng rùa. Đối chiếu với "Tư trị thông giám tiền biên" (資治通鑑前編) của Kim Lý Tường, Đào Đường thị Đế Nghiêu (陶唐氏帝堯) không thấy có việc này. "Sử ký" (史記) của Tư Mã Thiên (司馬遷), quyển 1, Ngũ đế bản kỷ đệ nhất (五帝本紀第一) cũng không hề nhắc tới sự kiện nào như vậy.
Lần thứ hai
"Hậu Hán thư" (後漢書), quyển 86, Nam Man Tây Nam Di liệt truyện đệ thất thập lục (南蠻西南夷列傳第七十六) có đoạn nói rằng Chu Công nhiếp chính năm thứ 6 sứ giả nước Việt Thường ở phía nam Giao Chỉ (交阯) dâng chim trĩ trắng (白雉 bạch trĩ) cho Chu Công. Chuyện này được Việt sử lược (越史略), "Đại Việt sử ký toàn thư" và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" dẫn lại, kể vắn tắt.
"Việt sử lược", quyển thượng (卷上), Quốc sơ duyên cách (國初沿革) thuật gọn trong một câu :
"Đại Việt sử ký toàn thư", Ngoại kỷ (外紀), quyển 1, Hồng Bàng thị kỷ, Hùng vương ghi cụ thể hơn :
"Khâm định Việt sử thông giám cương mục", Tiền biên, quyển 1 ghi cụ thể nhất về sự kiện này: :
"Hậu Hán thư" viết là "Việt Thường dĩ tam tượng trùng dịch nhi hiến bạch trĩ" 越裳以三象重譯而獻白雉, không nói hai bên phải qua ba lần phiên dịch mới hiểu được nhau. "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" viết là "Việt Thường thị trùng tam dịch nhi cầu hiến bạch trĩ" 越裳氏重三譯而來獻白雉 làm thay đổi ý văn của Hậu Hán thư. Trong "Hậu Hán thư" không có chi tiết Chu Công cho năm cỗ bình xa đưa sứ giả Việt Thường về nước. Theo "Hậu Hán thư" sau khi triều Chu suy yếu, nước Việt Thường đã dần dần đoạn tuyệt việc qua lại.
Lần thứ ba
Lần thứ 3 diễn ra thời Đông Chu, chỉ có "Việt sử lược", quyển thượng, Quốc sơ duyên cách ghi chép. Sự việc này diễn ra thế kỷ 5 TCN, vào cuối thời đại Hùng vương (nguyên văn trong Việt sử lược là "Đối vương" 碓王) của nước Văn Lang. Việt vương Câu Tiễn từng cho sứ sang dụ Hùng vương nhưng bị Hùng vương cự tuyệt.
Các sử gia hiện đại coi đây là lần đụng độ đầu tiên giữa Việt Nam với chủ nghĩa bành trướng Đại Hán phương Bắc.
Sự kiện ngoại giao trong các bộ sử
Như vậy theo ghi chép của sử sách, thời Hồng Bàng có 3 lần Việt Nam và Trung Quốc có hoạt động ngoại giao với nhau. Việt Thường thị ("Việt sử lược", "Đại Việt sử ký toàn thư" và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" cho là nằm ở Việt Nam) sai sứ sang Trung Quốc giao hảo 2 lần và cả hai lần đều kết thúc tốt đẹp. Một lần nước Việt vương Câu Tiễn cho sứ sang dụ nhưng bị cự tuyệt.
Điều đáng chú ý là trước sự việc sang sứ Chu Thành vương, "Đại Việt sử ký toàn thư" đã chép chuyện bé trai hương Phù Đổng (扶董), bộ Vũ Ninh (武寧) giúp vua đánh giặc vào đời Hùng Vương thứ sáu. Truyền thuyết dân gian kể "giặc xâm lược" là giặc Ân (殷), và "Lĩnh Nam chích quái", quyển 1, Đổng thiên vương truyện (董天王傳) cũng ghi quân xâm lược là giặc Ân, còn "Đại Việt sử ký toàn thư" không ghi rõ "giặc" đó là giặc nào. Chu Thành Vương là vị vua thứ hai nhà Chu, trước thời Thành Vương là Chu Vũ Vương cai trị trong thời gian ngắn và trước Vũ Vương chính là triều đại nhà Ân.
Chú thích
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Hồng Bàng Thể loại:Ngoại giao Việt Nam Thể loại:Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc
Rutina Wesley
Rutina Wesley (sinh ngày 1 tháng 2 năm 1979) là một nữ diễn viên người Mỹ. . Cô được biết đến nhiều nhất với vai Tara Thornton trong loạt phim truyền hình True Blood (Thuần Huyết) của HBO và vai Nova Bordelon trong loạt phim truyền hình Queen Sugar của OWN.
Sự nghiệp
Rutina Wesley có một vai nhỏ trong phim điện ảnh Hitch năm 2005, nhưng cuối cùng đã bị cắt bỏ. Tuy nhiên, năm 2007, cô xuất hiện lần đầu trên màn ảnh rộng trong vai chính bộ phim How She Move của đạo diễn người Anh Ian Iqbal Rashid. Wesley đã thử vai Tara Thornton trong loạt phim True Blood năm 2007 của HBO và cô được tác giả Alan Ball chọn vì "cô là người đầu tiên cho thấy mặt dễ bị tổn thương của nhân vật Tara".
Tháng 1 năm 2015, Rutian Wesley vào vai Reba McClane trong phim truyền hình Hannibal. Wesley cũng đóng vai Liza Warner trong mùa thứ tư của phim truyền hình Arrow.
Năm 2016, Wesley được chọn làm nhân vật chính trong loạt phim truyền hình Queen Sugar do Ava DuVernay và Oprah Winfrey sản xuất.
Đời tư
Năm 2005, Rutina Wesley kết hôn với người bạn học cũ Jacob Fishel, một nam diễn viên. Ngày 16 tháng 8 năm 2013, Wesley đệ đơn xin ly hôn chồng với lý do có những khác biệt không thể hòa giải.
Tháng 11 năm 2017, Wesley tuyên bố đính hôn với Shonda, một nữ đầu bếp người New Orleans.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1979 Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ gốc Phi Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên LGBT Thể loại:Nhân vật giải trí LGBT Hoa Kỳ Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Diễn viên song tính
M.Hatna, Mandya
M.Hatna là một làng thuộc tehsil Mandya, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Ontherus zikani
Ontherus zikani là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Ontherus
Exocentrus tonkineus
Exocentrus tonkineus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
HTV Thể Thao
HTV Thể thao là Kênh Thể thao tổng hợp của Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, được phát sóng trên nhiều hạ tầng truyền dẫn khác nhau: Phát quảng bá miễn phí trên truyền hình số mặt đất DVB-T2 do Công ty TNHH Truyền hình Kỹ thuật số Miền Nam phát sóng, trên internet; phát trên các hệ thống truyền hình trả tiền như HTVC, VTVCab, VTC, MyTV, Mobifone, Truyền hình An Viên, Truyền hình FPT, Truyền hình Viettel. Trên hạ tầng truyền hình cáp của HTVC và truyền hình internet của HTV, kênh được phát với định dạng hình ảnh độ nét cao.
Giai đoạn khởi đầu
Năm 2003, Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh lên sóng kênh HTV8. Đây là kênh truyền hình phát sóng các giải đấu thể thao trong nước và quốc tế, thay thế cho kênh HTV2 vào thời điểm đó.
giữa|nhỏ|200x200px|Logo HTV8 25/09/2003 - 15/10/2008
Năm 2008, Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh chính thức chuyển giao kênh HTV8 cho Trung tâm Truyền hình cáp - Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh. HTVC đã đổi tên kênh HTV8 thành HTVC Thể thao phát sóng duy nhất trên hệ thống truyền hình cáp HTVC.
Trước đó, HTVC Thể thao cũng từng hợp tác với hãng truyền thông E-Sports TV để phát triển nội dung chương trình, hứa hẹn sẽ là kênh truyền hình chuyên biệt về thể thao điện tử đầu tiên tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong thời gian phát sóng, kênh E-Sports TV đã phải hứng chịu sự chỉ trích mạnh mẽ từ phía truyền thông do đã phát sóng những chương trình có nội dung mang tính chất gây nghiện trò chơi điện tử trực tuyến, ảnh hưởng xấu đến lối sống của giới trẻ. Điều này đã dẫn tới việc E-Sport TV bị rút giấy phép phát sóng; đồng thời, HTVC cũng quyết định ngừng hợp tác với hãng truyền thông này.
Ngay sau khi dừng phát sóng, việc HTV2 đã được cấp phép trở lại là kênh giải trí tổng hợp đã dẫn tới việc chuyển đổi toàn bộ nội dung thể thao của HTV2 sang kênh HTVC Thể thao, dưới sự quản lý của Trung tâm Truyền hình cáp HTVC.
Giai đoạn phát triển
Vào lúc 06h00 ngày 19/05/2013, Trung tâm Truyền hình cáp HTVC đã bàn giao kênh HTVC Thể thao cho Ban Thể dục - Thể thao, Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh trực tiếp quản lý và sản xuất các chương trình thể thao do HTV tổ chức. HTV đã đổi tên kênh HTVC Thể thao thành HTV Thể thao. Đồng thời, Ban Thể dục - Thể thao của HTV cũng đã biên tập lại toàn bộ nội dung và cải thiện chất lượng các chương trình thể thao để phục vụ khán giả.
Cùng với đó, kênh HTV Thể thao chính thức thay đổi bộ nhận diện mới từ 19/05/2013 với slogan: Kênh thể thao của bạn.
Từ ngày 21/06/2014 đến ngày 30/10/2016, các chương trình chuyên biệt về E-Sports chính thức trở lại trên HTV Thể thao sau khi HTV phối hợp cùng với Vietnam E-Sports TV phát sóng các chương trình E-Sports của đơn vị này trong vòng 2 năm.
Chú thích
Thể loại:Kênh truyền hình Việt Nam Thể loại:Kênh địa phương Thể loại:Kênh thể thao Thể loại:Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh
Dichocrocis rigidalis
Dichocrocis rigidalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dichocrocis
Ammothella schmitti
Ammothella schmitti là một loài nhện biển trong họ Ammotheidae. Loài này thuộc chi Ammothella. Ammothella schmitti được miêu tả khoa học năm 1970 bởi Child.
Tham khảo
Thể loại:Ammothella
Calanthe hancockii
Calanthe hancockii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rolfe mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kiều lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1896
Allenrolfea
Allenrolfea là chi thực vật có hoa trong họ Amaranthaceae.
Dryopteris atrospinosa
Dryopteris atrospinosa là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được C.Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1933. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Begonia staudtii
Begonia staudtii là một loài thực vật có hoa trong họ Thu hải đường. Loài này được Gilg mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Dryopteris atrospinosa
Liên kết ngoài
Dryopteris atrospinosa
Atractocarpus oblongus
Atractocarpus oblongus là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được S.Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Liên kết ngoài
Thể loại:Atractocarpus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1921
Dischidia chinensis
Dischidia chinensis là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Champ. ex Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1853.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1853
1. deild karla 1983
Mùa giải 1983 của 1. deild karla là mùa giải thứ 29 của bóng đá hạng hai ở Iceland.
Tham khảo
Thể loại:Mùa giải 1. deild karla Iceland Iceland 2
Xã Rose Lake, Michigan
Xã Rose Lake (Rose Lake Township) là một xã thuộc quận Osceola, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.373 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Michigan
Chris Bauer
Thời thơ ấu
Bauer sinh ra ở Los Angeles, California và là người gốc Ireland và Đức. Ông đã học trung học tại Miramonte High School ở Orinda, California và chơi trong đội bóng bầu dục Miramonte trong năm cuối của mình, năm 1984, năm đội giành chức vô địch nhà nước. Sau đó, ông theo học tại Đại học San Diego, Học viện Nghệ thuật Sân khấu Mỹ và tốt nghiệp trường Kịch nghệ Yale.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1966 Thể loại:Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Mỹ Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Mỹ Thể loại:Người Mỹ gốc Đức Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nam diễn viên Los Angeles
Bob Charles (cầu thủ bóng đá)
Bob Charles (26 tháng 12 năm 1941 – 7 tháng 3 năm 2014) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí thủ môn.
Sự nghiệp
Bob Charles sinh ngày 26 tháng 12 năm 1941 tại Bursledon. Ông thi đấu cho Southampton, Weymouth và Hastings United.
Ông qua đời ngày 7 tháng 3 năm 2014, hưởng thọ 72 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1941 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Anh Thể loại:Cầu thủ bóng đá Weymouth F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Hastings United F.C. (1948) Thể loại:Cầu thủ bóng đá English Football League Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Năm 2014 Thể loại:Cầu thủ bóng đá Southampton F.C.
Eupithecia rosalia
Eupithecia rosalia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Động vật đặc hữu Chile Thể loại:Bướm đêm Nam Mỹ
Exocentrus transversifrons
Exocentrus transversifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Exocentrus
Ammothella setacea
Tham khảo
Thể loại:Ammothella
Calanthe hattorii
Calanthe hattorii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kiều lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906
Dichocrocis rubritinctalis
Dichocrocis rubritinctalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dichocrocis
Onthobium asperatum
Onthobium asperatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Onthobium
M.Honnenahalli, Channarayapatna
M.Honnenahalli là một làng thuộc tehsil Channarayapatna, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Jean-Baptiste Lully
nhỏ
Jean-Baptiste Lully (tiếng Ý: Giovanni Battista Lulli; sinh năm 1632 tại Florence, mất năm 1687 tại Paris là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ đàn violin, nhạc trưởng người Pháp gốc Ý và là một trong những gương mặt quan trọng của thời kỳ Baroque. Ông cũng nổi tiếng về việc sử dụng cây gậy (baton) để chỉ huy dàn nhạc thay vì sử dụng cuộn giấy hay tay không như các nhạc trưởng khác cùng thời kỳ.
Cuộc đời và sự nghiệp
Jean-Baptiste Lully vốn sinh ra ở nước Ý - nơi nền âm nhạc thời Baroque rất phát triển - nhưng được đưa sang Pháp từ nhỏ để phục vụ trong hoàng cung. Ông đã bắt đầu học nhạc ở đây và sau đó được tuyển vào dàn nhạc của hoàng cung năm 1652. Lully cũng đồng thời trở thành diễn viên kịch câm, vũ công, kiêm nhà soạn nhạc cho những vở ballet trong cung đình. Năm 1662, ông được phong danh hiệu nhà soạn nhạc của triều đình. Trong năm 1663, ông hợp tác với nhà viết kịch nổi tiếng Molière để chuyển thể các vở hài kịch của Moliére thành các vở ballet hài. Lully bắt đầu lãnh đạo Viện Hàn lâm Âm nhạc hoàng gia (nhà hát opera) năm 1672 khiến ông chuyển sang viết các vở opera cũng như trở thành nhạc trưởng và đạo diễn.
Cái chết
Năm 1687, vua Louis XIV bị đau răng. Các bác sĩ chữa trị cho Louis XIV đã vụng về làm hỏng một mảnh hàm răng trên của nhà vua. Họ hàn vết thương lại bằng thanh sắt nóng đỏ. Mọi người đều nghĩ rằng nhà vua sẽ chết nhưng vết thương lại tiến triển tốt. Để chúc mừng Louis XIV may mắn bình phục, Lully đã soạn bản Te Deum và lên kế hoạch trình diễn với 300 nhạc công triều đình. Vào ngày 8 tháng 1 năm 1687, tai nạn xảy ra khi ông đang trình diễn. Như thường lệ, ông sử đụng cây gậy gỗ dài 1.5m để gõ nhịp thật mạnh xuống sàn nhà nhằm tạo ra cảm giác uy lực cho bản nhạc. Ông đã vô tình gõ cây gậy vào đúng bàn chân của mình. Các bác sĩ đã quyết định cắt bỏ bàn chân của ông nhưng ông từ chối vì ông cho rằng nó sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp của ông là một vũ công. Vết thương bị nhiễm trùng và dần hoại tử. Ông qua đời không lâu sau đó vào ngày 22 tháng 3 năm 1687 với biết bao sự thương tiếc và cảm thông.
Phong cách sáng tác
Lully là người đặt nền móng cho nghệ thuật opera Pháp, và là người cho ra đời loại bi kịch trữ tình với một kiểu nhạc mở màn (tiếng Anh gọi là overtureư) mới, dựa trên
đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nghệ thuật ballet. Sáng tác của Jean-Baptiste Lully ảnh hưởng lâu bền trong sự phát triển của nghệ thuật opera-ballet Pháp và thế giới.
Tác phẩm
Lully đã sáng tác 15 vở bi kịch trữ tình, tiêu biểu có:
30 vở opera hài, 11 vở ballet hài, vở opera-ballet Psyché (1678), nhạc nền cho kịch của Pierre Corneille, Molière, những tiểu phẩm khí nhạc, aria và ca khúc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1632 Thể loại:Mất năm 1687 Thể loại:Nhà soạn nhạc Pháp Thể loại:Nhà soạn nhạc Ý Thể loại:Người Pháp gốc Ý Thể loại:Nhà soạn nhạc opera Ý Thể loại:Người Firenze Thể loại:Người song tính nam Thể loại:Nhạc sĩ song tính Thể loại:Nhà soạn nhạc LGBT Thể loại:Nhà soạn nhạc thời Baroque
Begonia stellata
Begonia stellata là một loài thực vật có hoa trong họ Thu hải đường. Loài này được Sosef mô tả khoa học đầu tiên năm 1991 publ. 1992.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Allmania
Allmania là chi thực vật có hoa trong họ Amaranthaceae.
Salvia albicaulis
Salvia albicaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Drepanulatrix quadraria
Drepanulatrix quadraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Drepanulatrix
Exocentrus tricolor
Exocentrus tricolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Exocentrus
Dischidia cleistantha
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
USS Earl V. Johnson (DE-702)
USS Earl V. Johnson (DE-702) là một tàu hộ tống khu trục lớp Buckley được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Tên nó được đặt theo Trung úy Hải quân Earl Vincent Johnson (1913-1942), phi công thuộc Liên đội Tuần tiễu VS-5 phục vụ cùng tàu sân bay USS Yorktown (CV-5), đã tử trận trong trận chiến biển Coralvào ngày 8 tháng 5, 1942, và đã được truy tặng Huân chương Chữ thập Hải quân. Nó đã phục vụ cho đến khi chiến tranh kết thúc, xuất biên chế năm 1946 và bị tháo dỡ năm 1968. Earl V. Johnson được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo
Những chiếc thuộc lớp tàu hộ tống khu trục Buckley có chiều dài chung 306 ft, mạn tàu rộng 37 ft và độ sâu mớn nước khi đầy tải là 11 ft. Chúng có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn 1400 LT; và lên đến 1740 LT khi đầy tải. Hệ thống động lực bao gồm hai turbine hơi nước General Electric công suất 13500 hp, dẫn động hai máy phát điện công suất 9200 kW để vận hành hai trục chân vịt; công suất 12000 hp cho phép đạt được tốc độ tối đa 23 kn, và có dự trữ hành trình 6000 nmi khi di chuyển ở vận tốc đường trường 12 kn.
Vũ khí trang bị bao gồm ba pháo 3 in/50 cal trên tháp pháo nòng đơn có thể đối hạm hoặc phòng không, một khẩu đội 1,1 inch/75 caliber bốn nòng và tám pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Vũ khí chống ngầm bao gồm một dàn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog Mk. 10 (có 24 nòng và mang theo 144 quả đạn); hai đường ray Mk. 9 và tám máy phóng K3 Mk. 6 để thả mìn sâu. Khác biệt đáng kể so với lớp Evarts dẫn trước là chúng có thêm ba ống phóng ngư lôi Mark 15 21 in. Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 186 sĩ quan và thủy thủ.
Earl V. Johnson được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Defoe Shipbuilding Company tại Bay City, Michigan vào ngày 7 tháng 9, 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 24 tháng 11, 1943; được đỡ đầu bởi bà Selma E. Johnson, mẹ Trung úy Johnson, và nhập biên chế vào ngày 18 tháng 3, 1944 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân Jules James Jordy.
Lịch sử hoạt động
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại khu vực Bermuda và sửa chữa sau chạy thử máy, từ ngày 23 tháng 5 đến ngày 19 tháng 11, 1944, Earl V. Johnson đã hoàn tất ba chuyến hộ tống vận tải khứ hồi vượt Đại Tây Dương, vận chuyển binh lính và tiếp liệu từ Norfolk, Virginia sang các cảng Casablanca và Bizerte tại Bắc Phi. Sau khi thực hành huấn luyện ngoài khơi Boston, Massachusetts, nó khởi hành từ New York để đi sang khu vực Mặt trận Thái Bình Dương. Sau các chặng dừng tại Norfolk, kênh đào Panama và Bora Bora thuộc quần đảo Society, nó đi đến căn cứ tại đảo Manus thuộc quần đảo Admiralty vào ngày 22 tháng 1, 1945.
Earl V. Johnson được phân công vai trò tuần tra tại khu vực Philippines, cũng như hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa New Guinea và vịnh Leyte cho đến ngày 17 tháng 4. Sau đó nó hỗ trợ cho cuộc tấn công chiếm đóng Okinawa tại quần đảo Ryukyu cùng các cuộc không kích lên chính quốc Nhật Bản, khi hộ tống các tàu bè vận chuyển lực lượng và tiếp liệu đến các căn cứ tiền phương tại Kossol Roads và Ulithi. Nó khởi hành từ Leyte vào ngày 25 tháng 7 cùng một đoàn tàu đổ bộ Landing Ship, Tank (LST) để hướng sang Okinawa, và trong chặng quay trở về vào ngày 4 tháng 8, nó dò được tín hiệu sonar của một tàu ngầm đối phương. Sau cuộc đối đầu kéo dài ba tiếng đồng hồ, Earl V. Johnson bị hư hại, nhưng các đợt tấn công của nó đưa đến kết quả một vụ nổ ngầm lớn dưới biển. Tuy nhiên tài liệu của Hải quân Đế quốc Nhật Bản thu được sau chiến tranh cho thấy tàu ngầm I-53 đối phương đã sống sót được qua vụ tấn công.
Cylindrophis yamdena
Cylindrophis yamdena là một loài rắn trong họ Cylindrophiidae. Loài này được Smith & Sidik miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
USS Earl V. Johnson (DE-702)
Phần thưởng
Earl V. Johnson được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Dryopteris atroviridis
Dryopteris atroviridis là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1914. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
USS Earl V. Johnson (DE-702)
Liên kết ngoài
Thể loại:Lớp tàu hộ tống khu trục Buckley Thể loại:Khinh hạm và tàu hộ tống khu trục của Hải quân Hoa Kỳ Thể loại:Tàu hộ tống khu trục trong Thế Chiến II Thể loại:Tàu thủy năm 1943
Cylindrophis yamdena
Tham khảo
Thể loại:Cylindrophis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1998
Dryopteris atroviridis
Liên kết ngoài
Thể loại:Dryopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914 Thể loại:Unresolved names
Dryopteris atroviridis
Ammothella setosa
Ammothella setosa là một loài nhện biển trong họ Ammotheidae. Loài này thuộc chi Ammothella. Ammothella setosa được miêu tả khoa học năm 1942 bởi Hilton.
Tham khảo
Thể loại:Ammothella
Dichocrocis semperi
Dichocrocis semperi là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dichocrocis
Begonia stenocardia
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1946
Allmaniopsis
Allmaniopsis là chi thực vật có hoa trong họ Amaranthaceae.
Cajanus acutifolius
Cajanus acutifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (F.Muell.) Maesen miêu tả khoa học đầu tiên.
Onthobium boucheti
Onthobium boucheti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Cajanus acutifolius
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đậu triều
M.Hosahalli, Mandya
M.Hosahalli là một làng thuộc tehsil Mandya, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Calanthe hennisii
Calanthe vestita là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Loher mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kiều lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Calanthe hennisii
Cylindrophis ruffus
Loài rắn này được tìm thấy ở Myanmar và miền nam Trung Quốc (Phúc Kiến, Hồng Kông và đảo Hải Nam), phía nam tới Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, bán đảo Mã Lai và Đông Ấn đến Indonesia (quần đảo Riau, Sumatra, Bangka, Borneo, Java, Sulawesi, Buton và quần đảo Sula. Khu vực điển hình được ghi lại là "Surinami" (tức Surinam, có thể là do nhầm lẫn).
Tham khảo
Thể loại:Cylindrophis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1768 Thể loại:Động vật Hồng Kông Thể loại:Động vật bò sát Brunei Thể loại:Động vật bò sát Campuchia Thể loại:Động vật bò sát Trung Quốc Thể loại:Động vật bò sát Indonesia Thể loại:Động vật bò sát Lào Thể loại:Động vật bò sát Malaysia Thể loại:Động vật bò sát Myanmar Thể loại:Động vật bò sát Thái Lan Thể loại:Động vật bò sát Việt Nam
Exocentrus trifasciatus
Exocentrus trifasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Exocentrus
Trigger (xưởng phim)
Trigger Inc. (株式会社トリガー), còn được gọi là Studio Trigger, là một xưởng phim hoạt hình Nhật Bản có trụ sở đặt tại Suginami, Tokyo. Công ty được thành lập vào tháng 8 năm 2011 bởi các nhân viên cũ từ Gainax. Trigger hiện là một công ty con thuộc Ultra Super Pictures.
Lịch sử
Studio Trigger được thành lập vào ngày 22 tháng 8 năm 2011 bởi Imaishi Hiroyuki và Ōtsuka Masahiko không lâu sau khi cả hai rời Gainax. Năm 2013, Trigger sản xuất bộ phim ngắn đầu tiên, Little Witch Academia. Cùng năm đó, Trigger mở một chiến dịch gọi vốn cộng đồng trên Kickstarter để sản xuất tập thứ hai của Little Witch Academia. Chiến dịch thành công khi thu về 150,000 USD chỉ trong vòng năm tiếng và đạt tổng 625,518 USD tại thời điểm kết thúc. Kill la Kill, bộ anime truyền hình gốc đầu tiên của xưởng phim, cũng được ra mắt trong thời gian này.
Tại thời điểm thành lập, Trigger gia nhập công ty liên doanh Ultra Super Pictures cùng với các studio Sanzigen và Ordet.
Vào năm 2018, Trigger mở một tài khoản Patreon với mục tiêu gọi vốn cho các dự án hoạt hình và hàng hiệu trong tương lai.
Vụ phun trào núi Vesuvius năm 79
Núi Vesuvius, một núi lửa dạng tầng tọa lạc tại Ý, phun trào vào khoảng chiều ngày 24/08 năm 79 sau Công nguyên thuộc một trong những vụ phun trào núi lửa tồi tệ nhất trong lịch sử châu Âu, được Pliny Trẻ, một quản đốc và nhà thơ người La Mã chứng kiến ​​và ghi chép lại.
Trigger (xưởng phim)
Liên kết ngoài
Thể loại:Ultra Super Pictures Thể loại:Xưởng phim hoạt hình ở Tokyo Thể loại:Xưởng phim hoạt hình Nhật Bản
Vụ phun trào núi Vesuvius năm 79
Núi Vesuvius phun ra một đám mây chứa đầy mạt vụn núi lửa và khí núi lửa siêu nóng đến độ cao 33 km, bắn ra dung nham, đá bọt dạng bột và tro nóng với khối lượng 1,5 triệu tấn mỗi giây, giải phóng năng lượng nhiệt gấp 100.000 lần các vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki.
Một số khu định cư của người La Mã đã bị xóa sổ và chôn vùi bên dưới những lớp mạt núi lửa và đá tro ngưng tụ, nổi tiếng nhất là Pompeii và Herculaneum. Sau khi các cuộc khai quật khảo cổ tiết lộ nhiều về cuộc sống của những cư dân cổ đại La Mã, khu vực này đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch, và hiện là Di sản thế giới của UNESCO và là một phần của Công viên Quốc gia Vesuvius.
Các vụ tiền trấn
nhỏ|trái|[[:ru:Последний день Помпеи|Ngày cuối cùng của Pompeii - sáng tác bởi Karl Bryullov, tại bảo tàng Nga, Sankt-Peterburg]] 17 năm trước vụ phun trào Vesuvius, một trận động đất ở Pompeii vào ngày 5 tháng 2 năm 62 CN đã tàn phá các khu dân cư quanh vùng vịnh Naples. Nhiều thiệt hại từ trận động đất đó vẫn chưa được tu sửa cho tới năm 79. Sử gia Seneca Trẻ có ghi chép cái chết của 600 con cừu bởi "không khí nhiễm độc" ở vùng lân cận Pompeii. Nhà nghiên cứu núi lửa Haraldur Sigurðsson so sánh hiện tượng này với những cái chết tương tự của cừu tại Iceland do khí carbon dioxide núi lửa gây ra và suy đoán rằng trận động đất năm 62 có liên quan đến các hoạt động trong lòng núi lửa Vesuvius.
Một trận động đất nhỏ hơn xảy ra vào năm 64 đã được sử gia Suetonius ghi chép lại trong tiểu sử về Hoàng đế Nero, và cũng được Tacitus ghi chép lại trong cuốn Biên Niên Sử bởi lẽ ​​nó diễn ra đúng dịp Nero lần đầu tiên biểu diễn tại một nhà hát công cộng ở Napoli. Suetonius chép rằng hoàng đế biểu diễn cho đến cuối buổi mà chẳng hề biết một cơn động đất đã xảy ra, nhưng Tacitus lại chép rằng nhà hát sụp đổ ngay sau khi người bên trong được sơ tán.
Dân địa phương đã quen với những cơn động đất nhỏ trong khu vực. Nhà văn Pliny Trẻ viết rằng những sự kiện đó "không đáng báo động vì chúng thường xuyên xảy ra ở Campania". Nhiều cơn rung trấn xảy ra trong khoảng 4 ngày trước khi ngọn núi phun trào và trở nên thường xuyên hơn, nhưng không ai để ý hoặc quan tâm đến những lời cảnh báo này.
Nghiên cứu địa tầng
Đầu tiên, vụ phun trào kiểu Plinia, bao gồm một cột mảnh vụn núi lửa và khí nóng phun lên khoảng 15 km đến 30 km vào tầng bình lưu, kéo dài mười tám đến hai mươi giờ và tạo ra một đống đá và tro tàn di chuyển về phía nam của ngọn núi lửa, lớp tro tích tụ sâu đến 2,8 m tại Pompeii.
Vụ phun trào chủ yếu là do dung nham mạch nước (phreatomagmatic), trong đó năng lượng chính hỗ trợ các cột núi lửa nổ bắt nguồn từ hơi thoát ra từ nước biển thấm qua các đứt gãy nằm sâu trong khu vực, tiếp xúc với magma nóng.
Thời gian các vụ nổ
Trong một bài báo xuất bản năm 2002, Sigurðsson và Casey đã kết luận rằng một vụ nổ đầu tiên đã tạo ra một đám mây cột tro và đá bọt trút xuống Pompeii ở phía đông nam nhưng không xuất hiện trên Herculaneum, nơi ngược chiều gió. Sau đó, đám mây sụp đổ khi khí núi lửa dày đặc lại và mất khả năng hỗ trợ các thành phần rắn của chúng.
Các tác giả cho rằng vụ mưa tro đầu tiên xảy ra vào sáng sớm, vụ nổ với tiếng động nhỏ không nhìn thấy từ Misenum, khiến Rectina gửi tin nhắn của mình trong chuyến đi vài giờ quanh Vịnh Napoli, sau đó có thể qua được, đưa ra câu trả lời đến nghịch lý về cách người đưa tin có thể xuất hiện một cách kỳ diệu tại biệt thự của Pliny ngay sau một vụ phun trào phía xa ngăn cản ông ta.
Hai Pliny
Ghi chép tận mắt duy nhất còn sót lại về vụ phun trào bao gồm hai bức thư được viết 25 năm sau của Pliny Trẻ (lúc núi lửa phun trào ông mới 17 tuổi ) gửi cho sử gia Tacitus: Lá thư thứ nhất thuật lại những trải nghiệm của người chú Pliny Già, còn lá thư thứ hai chép lại những quan sát của ông ở bờ đối diện núi lửa. Tại Misenum, Pliny Già trông thấy vụ phun trào bên kia Vịnh Napoli (cách đó khoảng 29 km), bèn tập hợp một đội thuyền đi giải cứu một người bạn đang mắc kẹt bên kia. Pliny Trẻ không đi theo mà ở lại.
Pliny Trẻ
Pliny Trẻ nhìn thấy một đám mây cực kỳ dày đặc đang nổi lên nhanh chóng trên ngọn núi: "hình dáng mà tôi không thể cung cấp cho các bạn một mô tả chính xác hơn bằng cách so sánh nó như một cây thông, vì nó bắn lên rất cao dưới dạng một thân cây rất lớn, rồi xòe ra ở đỉnh như cành cây. [...] đôi khi sáng lên rồi lại tối đi và lốm đốm, tùy vào mức độ thấm đẫm của đá và tro."
Nhận tin khẩn di tản vùng bờ biển, Pliny Già ra lệnh cho các hoạt động cứu hộ và thân chinh giong buồm sang bên kia. Pliny Trẻ bình tĩnh và tiếp tục sinh hoạt hằng ngày, học bài và tắm rửa, nhưng đêm đó, một cơn chấn động đánh thức ông và mẹ ông khiến họ phải chạy ra sân sau. Một trận động đất lúc bình minh khiến dân chúng hoảng loạn chạy khỏi ngôi làng. Rồi tới trận động đất lần ba thì "biển dường như tự cuốn mình lại và bị đẩy ra khỏi bờ", ám chỉ một cơn sóng thần sắp đến. Tuy nhiên, không có bằng chứng về thiệt hại do cơn sóng thần gây ra.
Ánh sáng buổi sớm bị che khuất bởi một đám mây đen le lói tia sáng, điều mà được Pliny ví như tia sét nhưng rộng hơn. Đám mây che khuất Mũi Misenum và đảo Capraia bên kia vịnh. Lo sợ cho sự sống còn của mình, dân chúng bắt đầu gọi nhau và di tản dọc theo con đường để tránh khỏi bờ biển. Mẹ của Pliny yêu cầu ông từ bỏ bà để cứu mạng chính mình, vì bà đã quá đỗi già yếu. Pliny không bỏ mặc mẹ và cố gắng dắt bà đi nhanh nhất có thể. Một cơn mưa tro bắt đầu đổ xuống. Pliny thấy rằng cần phải liên tục rũ tro để tránh bị chôn vùi. Sau đó cùng ngày, tro bụi ngừng rơi và mặt trời rọi chiếu tia sáng yếu ớt qua đám mây, khuyến khích Pliny Trẻ và mẹ ông trở về nhà và chờ đợi tin tức của Pliny Già. Bức thư miêu tả đống tro như một lớp tuyết. Rõ ràng là thiệt hại từ động đất và sóng thần tại địa điểm này không quá nghiêm trọng, bởi những ngôi nhà vẫn có thế ở được.
Pliny Già
Chú của Pliny Trẻ, Pliny Già, là chỉ huy của hạm đội La Mã tại Misenum, nên quyết định điều tra hiện tượng này cận cảnh bằng một chiếc thuyền nhẹ. Lúc con thuyền chuẩn bị rời cảng, ông nhận được thông điệp của người bạn Rectina (vợ của Bassus ) sống ở bờ biển dưới chân núi lửa, giải thích rằng nhóm của bà chỉ có thể thoát bằng đường biển và yêu cầu viện trợ. Pliny lập tức ra lệnh cho các tàu thuyền sang đó hỗ trợ di tản nhân dân. Ông tiếp tục lên con thuyền nhẹ của mình để giải cứu nhóm người của Rectina.
Ông băng qua vịnh và gặp phải những cơn mưa tro, đá bọt dày đặc ở vùng nước nông phía bên kia. Khi người lái thuyền khuyên rằng là nên quay lại, ông tuyên bố "Fortes fortuna iuvat" (vận may ủng hộ kẻ dũng cảm) và ra lệnh cho thuyền trưởng thẳng tiến tới Stabiae (cách Pompeii khoảng 4,5 km), nơi Tổng đốc La Mã Pomponiaus ở. Pomponiaus chất tài sản lên thuyền và đang chuẩn bị rời đi, nhưng trớ trêu thay cơn gió giúp đưa thuyền của Pliny đến, lại ngăn không cho bất cứ thuyền nào rời đi.
Pliny Già và nhóm của ông nhìn thấy ngọn lửa bùng lên ở nhiều phần của ngọn núi, điều mà Pliny và những người bạn của ông cho rằng là những ngôi làng đang cháy. Trong khi trú đêm ở đó, cả nhóm buộc phải ra ngoài do đống tro có thể sẽ chặn hết các lối ra. Họ đánh thức Pliny, người đang nằm nghỉ và ngáy lớn. Họ đồng ý di chuyển ra cánh đồng với những chiếc gối buộc vào đầu để bảo vệ mình khỏi các mảnh vụn rơi. Họ ra đến bãi biển nhưng gió vẫn không đổi chiều. Pliny ngồi xuống chỗ cánh buồm đã được trải sẵn cho ông và không thể gượng dậy ngay cả với sự hỗ trợ từ bạn bè, họ đành rời đi và cuối cùng trốn thoát bằng đường bộ. Rất có thể, ông đã suy sụp và tử vong, đó là lời giải thích phổ biến nhất về lý do tại sao bạn bè của ông lại bỏ rơi ông, mặc dù Suetonius đưa ra một lời giải thích khác cho rằng Pliny đã bảo một nô lệ kết liễu mạng sống của mình để tránh khỏi cơn bỏng rát của lửa. Làm thế nào mà người nô lệ thoát khỏi nơi đó để kể lại câu chuyện vẫn còn là một bí ẩn. Các lá thư của Pliny Trẻ không đề cập đến bất kì một nô lệ nào.
Trong lá thư đầu tiên gửi cho Tacitus, Pliny Trẻ cho rằng cái chết của người chú mình là do phản ứng của lá phổi yếu của ông với một đám mây khí độc, lưu huỳnh bao trùm cả nhóm. Tuy nhiên, Stabiae cách lỗ hơi núi lửa tận 16 km (gần nơi hiện nay là thị trấn Castellammare di Stabia) và những người bạn đồng hành của ông dường như không bị ảnh hưởng bởi khói bụi, và do đó nhiều khả năng Pliny đã chết vì nguyên nhân khác, chẳng hạn như đột quỵ, đau tim hoặc hen suyễn. Thi thể của ông được tìm thấy không có vết thương vào ngày hôm sau, sau khi đám khói đã tan đi.
Thương vong
Ngoài Pliny Già, thương vong đáng chú ý khác của vụ phun trào được biết đến bằng tên là công chúa Do Thái Drusilla và con trai bà là Agrippa, đứa con được sinh ra sau cuộc hôn nhân của bà với công tố viên Antonius Felix. Người ta cho rằng nhà thơ Caesius Bassus đã chết trong vụ phun trào.
Đến năm 2003, khoảng 1.044 khuôn cơ thể được tạo ra từ vết in hằn của các thi thể bị chôn dưới các mỏ tro đã được thu hồi bên trong và xung quanh Pompeii, với xương cốt rải rác của 100 người khác. Phần còn lại của khoảng 332 thi thể đã được tìm thấy tại Herculaneum (300 trong các hầm vòm được phát hiện vào năm 1980). Bao nhiêu phần trăm những con số này là của tổng số người chết hoặc tỷ lệ phần trăm của người chết trong tổng số người có nguy cơ vẫn chưa được biết rõ.
38% trong số 1.044 đã được tìm thấy trong các mỏ tro rơi, phần lớn bên trong các tòa nhà. Những người này được cho là hầu hết thiệt mạng do sập mái, với số lượng nạn nhân nhỏ hơn được tìm thấy bên ngoài các tòa nhà có thể đã chết bởi những phiến đá rơi xuống hoặc bởi những tảng đá lớn hơn bị núi lửa bắn ra. Điều này khác với kinh nghiệm hiện đại, vì trong hơn 400 năm qua, chỉ có khoảng 4% nạn nhân thiệt mạng do tro bụi rơi xuống trong các vụ phun trào nổ. 62% còn lại được tìm thấy tại Pompeii nằm trong các đá mạt tro dung nham cứng và do đó có lẽ đã bị giết bởi chúng. Ban đầu người ta tin rằng do tình trạng của các thi thể được tìm thấy tại Pompeii và đường viền quần áo trên cơ thể, họ không chắc rằng nhiệt độ cao là một nguyên nhân quan trọng. Nhưng vào năm 2010, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong đợt mạt tro thứ tư - lần mạt tro đầu tiên tới được Pompeii - nhiệt độ đạt tới 300 °C (572 °F). Nhà nghiên cứu núi lửa Giuseppe Mastrolorenzo, người đứng đầu nghiên cứu, lưu ý: "(Nó) đủ để giết hàng trăm người trong một tích tắc của giây". Về việc tại sao các cơ thể bị khựng lại giữa hành động, "Các tư thế méo mó không phải là tác động của một cơn đau dài, mà là do co thắt tử thi, hệ quả của các cú sốc nhiệt lên xác chết."
Tham khảo
Thể loại:Địa lý Campania Thể loại:Núi lửa tại Ý Thể loại:Kiến tạo mảng Thể loại:Núi lửa còn hoạt động Thể loại:Năm 79 Thể loại:Động đất thế kỷ 1 Thể loại:Thiên tai thế kỷ 1