cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minh Vũ Tông
Trị vì
Chính Đức đế dần trở nên nổi tiếng vì nhiều hành động trẻ con cũng như lạm dụng quyền lực. Ví dụ, do muốn trải nghiệm kinh doanh, ông từng cho làm một khu chợ trong cung điện, ra lệnh cho các quần thần, hoạn quan, binh lính và đầy tớ ăn mặc và hành động như người bán hàng. Trong khi đó, hoàng đế đóng giả làm khách hàng. Bất kỳ người nào không muốn tham gia, đặc biệt là quan lại (những người coi đây là hành động xúc phạm), sẽ bị trừng phạt hoặc bãi nhiệm.
Xây dựng Báo Phòng
Năm 1507, Minh Vũ Tông cho xây dựng Báo Phòng (豹房) nằm bên ngoài Tây Hoa Môn. Gọi là "phòng" nhưng thực chất Báo Phòng có tới hơn 200 gian nhỏ, xây dựng mất hơn năm năm mới hoàn thành, hao phí ngân khố quốc gia 240.000 lượng. Ban đầu, ông dự định dùng nơi này để nuôi hổ báo nhằm thỏa mãn đam mê săn bắn của mình, nhưng về sau thì biến thành nơi vui chơi hưởng lạc với các phi tần và "thoát khỏi sự ràng buộc bí bách của cung cấm." Tại đây, ông cho tuyển chọn một số lượng lớn phụ nữ xinh đẹp đưa vào ở để ngày đêm thỏa mãn dục vọng.
Hoạn quan lộng quyền
nhỏ|Minh Vũ Tông Chính Đức hoàng đế Chu Hậu Chiếu Cạnh ông có 8 hoạn quan hầu cận, hầu hạ cưỡi ngựa, đánh cầu, đuổi hươu, săn thỏ. Tên đứng đầu là Lưu Cẩn (刘瑾), những người còn lại là Trương Vĩnh, Mã Vĩnh Thành, Cốc Đại Dụng, Ngụy Bân, Khâu Tụ, Cao Phượng, La Tường. Minh Vũ Tông chỉ ham chơi, thấy bọn Lưu Cẩn luôn chiều theo ý mình nên rất quý chuộng. Tám tên hoạn quan đó dựa thế hoàng đế, tha hồ ra ngoài cung làm mọi chuyện phi pháp. Dân đương thời gọi chúng là "Bát hổ". Bọn chúng hầu hạ Minh Vũ Tông ăn chơi đủ thứ, thường xuyên lôi kéo ông vào những trò chơi vô bổ và lối sống phóng túng. Chính vì thế, Vũ Tông chểnh mảng việc triều chính, thường vào thiết triều muộn hoặc không đến. Hoàng đế đặc biệt nghiện rượu, cứ hai ngày mỗi khuya là ông dắt Trương Vĩnh ra ngoài hoàng cung uống rượu quá độ, quậy phá tại lầu quán, trong lúc say rượu thường đi lang thang bên ngoài, nhận nhầm con gái nhà lành là kỹ nữ, rồi tùy tiện xông vào nhà dân giở trò đồi bại. Thủ lĩnh Bát hổ Lưu Cẩn khét tiếng vì đã lợi dụng lòng tin của vị hoàng đế trẻ tuổi để phung phí số lượng lớn vàng bạc và đồ vật có giá trị, lên đến khoảng 36 triệu lạng vàng và bạc. Quyền thế Lưu Cẩn ngày càng mạnh, khiến triều đình ai cũng khiếp sợ.
Những việc làm của Vũ Tông khiến các triều thần vô cùng thất vọng. Đại học sỹ Lưu Kiện và một số đại thần ba bộ Lại, Hộ, Binh khuyên can Vũ Tông trừ bỏ tám con hổ dữ đó. Bọn Lưu Cẩn được tin, liền khóc lóc với Vũ Tông. Minh Vũ Tông không những không nghe lời can gián, mà còn thăng Lưu Cẩn lên chức Tư lễ giám và cho hai tên đồng đảng của Lưu Cẩn làm đề đốc Đông xưởng và Tây xưởng. Nắm quyền lớn trong tay, Lưu Cẩn liền tập hợp các đại thần, bắt quỳ trước Kim Thủy Kiều, công bố ghép tội một loạt đại thần là "gian đảng" và đuổi khỏi triều đình. Tháng 4 năm 1506, Binh bộ Thượng thư Lưu Đại Hạ vì khuyên can nên bị cách chức; một tháng sau Lại bộ thượng thư Mã Văn Thăng cũng bị cách chức, thay vào đó là hoạn quan Tiêu Phương. Đến giữa tháng 10 năm đó, các đại học sỹ Lưu Kiện, Tạ Di, Lý Đông Dương và Hộ bộ Thượng thư Hàn Văn âm mưu trừ bỏ Lưu Cẩn nhưng không thành, cả ba người Lưu, Tạ và Hàn đều bị cách chức, duy chỉ có Lý Đông Dương do có thái độ mềm mỏng nên được giữ lại. Lúc này Lưu Cẩn đã nắm giữ chức Tư lễ giám kiêm Đốc đoàn doanh, quyền lực mỗi lúc một lớn.
Hàng ngày, bọn Lưu Cẩn bày ra đủ trò vui thú cho Vũ Tông, đợi tới khi Vũ Tông mải mê, mới đưa hàng loạt sớ tấu xin Vũ Tông phê duyệt. Minh Vũ Tông bực mình nói: "Ta nuôi các ngươi để làm gì? Có mấy việc vặt thế này bắt ta tự làm hay sao?". Nói xong, quẳng các sớ tấu cho Lưu Cẩn.
Từ đó, bất kì việc lớn nhỏ, Lưu Cẩn đều không trình lên nữa. Hắn chuyên quyền độc đoán, giả truyền ý chỉ hoàng đế cho các đại thần. Bản thân Lưu Cẩn không thông thạo chữ nghĩa, nên đọc không hiểu nội dung các sớ tấu, liền mang về nhà cho đồng đảng xử lý. Các quan thấy vậy, nên mỗi lần muốn tâu việc gì, chỉ đưa bản sao cho Lưu Cẩn, còn bản chính thì đưa ra trước triều đình.
Dân gian đương thời lưu truyền 1 câu nói: "Trong thành Bắc Kinh có hai Hoàng đế, một Hoàng đế ngồi, một Hoàng đế đứng; một Chu Hoàng đế, một Lưu Hoàng đế".
Có tin đồn cho rằng Lưu Cẩn có ý định giết hoàng đế và cho cháu lên thừa kế. Sợ bị những phe đối lập chống lại, Lưu Cẩn phái đặc vụ của Đông xưởng, Tây xưởng đi do thám khắp nơi. Hắn còn đặt thêm 1 "nội hành xưởng" do tự mình quản lý để bắt bớ người vô tội. Số người bị bức hại lên tới mấy ngàn. Tiếng kêu than, oán giận của dân chúng vang dậy kinh thành. Lưu Cẩn lợi dụng quyền thế, hạch sách bóp nặn, đòi đưa hối lộ. Các quan địa phương tới kinh thành triều kiến, sợ Lưu Cẩn gây khó dễ, đều phải đưa lễ vật trước mặt hắn, mỗi lần có tới hai vạn lạng bạc, hoặc phải vay nặng lãi mà trả dần. Tất nhiên, khoản tiền đó, lại bổ xuống đầu nhân dân lao động.
An Hóa vương chi loạn
Năm 1510, An Hóa vương Chu Chí Phiên lấy danh nghĩa chống Lưu Cẩn, khởi binh mưu phản, sử gọi là An Hóa vương chi loạn (安化王之乱). Minh Vũ Tông cử Dương Nhất Thanh là võ quan tổng quản vùng Ninh Hạ, Diên Tuy đem quân thảo phạt Chu Chí Phiên, đồng thời cử hoạn quan Trương Vĩnh làm giám quân, trấn áp thành công cuộc nổi loạn, bắt được Chu Chí Phiên. Ông ta bị bỏ ngục trong một năm trước khi bị triều đình xử tử.
Diệt trừ Lưu Cẩn
Dương Nhất Thanh sau khi dẹp loạn An Hóa vương (安化王之乱), có ý muốn trừ Lưu Cẩn. Ông dò biết Trương Vĩnh vốn là một hoạn quan trong nhóm "Bát hổ", nhưng từ khi Lưu Cẩn đắc thế, Trương Vĩnh thường xuyên có mâu thuẫn với Lưu Cẩn, liền lôi kéo Trương Vĩnh về phía mình.
Trên đường về kinh, Dương Nhất Thanh ghé sát vào tai Trương Vĩnh, dùng ngón trỏ tay phải viết vào lòng bàn tay trái 1 chữ "Cẩn". Trương Vĩnh nhíu mày nói: "Kẻ đó hàng ngày ở bên mình hoàng thượng, lại nhiều tai mắt, muốn trừ hắn đi rất khó!".
Dương Nhất Thanh nói: "Ngài cũng là thân tín của hoàng thượng. Lần này khải hoàn về kinh, hoàng thượng nhất định sẽ triệu kiến ngài. Nhân dịp đó, ngài tâu rõ nguyên nhân khiến Chu Chí Phiên mưu phản, nhất định hoàng thượng sẽ giết Lưu Cẩn. Đại sự mà thành công thì tên tuổi của ngài sẽ lưu truyền hậu thế".
Trương Vĩnh vốn có hiềm khích với Lưu Cẩn, nay được Dương Nhất Thanh hiến kế, liền quyết tâm thực hiện. Đến Bắc Kinh, Trương Vĩnh ngay trong đêm vào gặp Vũ Tông, tố cáo Lưu Cẩn mưu phản. Minh Vũ Tông liền hạ lệnh cho cấm quân đến bắt Lưu Cẩn. Lưu Cẩn không phòng bị gì, đang ngủ say, bị cấm quân xông vào trói lại, đưa vào nhà lao. Minh Vũ Tông sai cấm quân đến khám xét và tịch thu gia sản của Lưu Cẩn, phát hiện được 24 vạn nén vàng, 5 triệu nén bạc và vô số ngọc ngà châu báu. Ngoài ra, còn khám xét thấy long bào, đai ngọc, khôi giáp, vũ khí. Minh Vũ Tông lúc đó mới giật mình, nổi giận nói rằng: "Tên nô tài này quả nhiên muốn tạo phản", lập tức cho xử tử Lưu Cẩn, dùng lăng trì hành hình. Bên cạnh đó, vua cho đóng cửa cả hai xưởng Đông Tây và giải phóng những đại thần vô tội bị bọn hoạn quan bắt giam.
Lưu Cẩn tuy đã bị giết, nhưng thói sa đọa phóng túng của Vũ Tông đã nghiêm trọng tới mức không thể nào sửa được. Sau khi giết Lưu Cẩn, ông lại sùng bái một võ quan tên là Giang Bân (江彬). Giang Bân rủ rê hoàng đế, nhiều lần rời Bắc Kinh lên tìm thú vui chơi nhiều tháng liền ở Tuyên Phủ (nay là Tuyên Hóa, Hà Bắc), Xương Bình, Mật Vân; có lúc vua đi xa hơn, băng qua Cư Dung quan, ngao du tới Đại Đồng. Nhiều đại thần phản đối những chuyến tuần du của hoàng đế đều bị ông phạt trượng, hoặc giáng chức, bỏ ngục. Trong mỗi chuyến đi như thế, Giang Bân và binh lính đã tìm kiếm rất nhiều con gái đẹp cho hoàng đế bất chấp họ là con nhà quan hay nhà dân, đã kết hôn hay chưa. Vũ Tông cũng để mọi quyền quân sự, chính trị cho Giang Bân giải quyết. Giang Bân vì vậy tha hồ tham nhũng, đòi hối lộ, bài xích người tốt.
Khởi nghĩa nông dân và cải cách thuế
Hoàng đế bỏ bê chính sự, đất đai tập trung cao độ vào tay các địa chủ, khiến thuế má và lao dịch trút lên đầu nhân dân lao động ngày càng nặng nề, nên các cuộc khởi nghĩa liên tiếp nổ ra trong thời Chính Đức. Năm 1508, một cuộc khởi nghĩa nông dân ở Tứ Xuyên bùng nổ và sau đó lan rộng ra 2 tỉnh Thiểm Tây và Quý Châu. Đến năm 1510, vùng phụ cận Bắc Kinh nổ ra cuộc khởi nghĩa do hai anh em Lưu Lục, Lưu Thất lãnh đạo. Cuộc khởi nghĩa kéo dài trong hai năm, nghĩa quân hoạt động trong phạm vi tám tỉnh thuộc Hà Bắc, Sơn Đông, Sơn Tây, 4 lần tiến tới gần Bắc Kinh, giáng 1 đòn nặng nề vào triều đình nhà Minh. Vũ Tông buộc phải cất nhắc sử dụng các đại thần quân chính đã bị chính ông phế truất trước đó để đối phó với hai cuộc khởi nghĩa này. Năm 1511, hầu hết các cuộc khởi nghĩa của nông dân Tứ Xuyên đều đã thất bại và đến tháng 5 năm 1512, quân nông dân Hà Bắc cũng bị triều đình dẹp yên.
Sau khi đàn áp thành công các cuộc khởi nghĩa nông dân, Minh Vũ Tông quyết định tiến hành cải cách, bãi bỏ thuế để xoa dịu mâu thuẫn xã hội. Trong tám năm kế tiếp kể từ năm Chính Đức thứ 8 (1513), những chính sách cải cách thuế ở Giang Nam của triều đình đã giảm bớt gánh nặng cho người dân địa phương ở phía nam sông Dương Tử. Hơn nữa, kể từ cuối thời Hoằng Trị đế, khu vực Giang Nam đã bị truy thu với chính quyền trung ương trong một thập kỷ. Chỉ mất hai năm sau đợt cải cách, tất cả đã được thu đủ.
Trận Ứng Châu và cuộc nổi dậy Chu Thần Hào
Năm 1517, vua Bắc Nguyên ở Mông Cổ là Dayan Khan đem quân quấy rối vùng Dương Cao, Sơn Tây. Minh Vũ Tông tự mình làm tổng chỉ huy và đem quân dẹp loạn, cùng vũ tướng Giang Bân cầm quân, đại thắng. Sử gọi cuộc chiến này là Ứng Châu đại tiệp (应州大捷). Trong một thời gian dài sau trận chiến này, quân Mông Cổ đã không còn xâm phạm vào lãnh thổ nhà Minh.
Năm 1519, Ninh vương Chu Thần Hào (稱宸濠) nổi loạn ở Nam Xương, Giang Tây, sử gọi là Ninh vương chi loạn (寧王之亂) hay Thần Hào chi loạn (宸濠之乱). Minh Vũ Tông đã tự phong cho mình là Uy Vũ Đại tướng quân, đích thân đem quân đi chinh phạt Thần Hào. Khi vừa đến nơi, ông nhận được tin Tuần phủ Nam Cám Vương Dương Minh đã dẹp yên cuộc nổi loạn và bắt sống được Chu Thần Hào. Nhận thấy sự thất vọng của Vũ Tông vì không được tự mình bắt được Thần Hào, đám Giang Bân đề xuất thả hắn ra và hoàng đế tự đem quân đuổi theo bắt lại để tỏ rõ uy thế của mình. Sau khi Ninh vương được áp giải đến, Vũ Tông định giết ngay nhưng Vương Dương Minh và các triều thần khuyên can, nên ông phải tạm thời bắt hắn ta làm tù binh. Vào tháng 1 năm 1521, Vũ Tông quyết định bức tử Chu Thần Hào tại Thông Châu, một sự kiện đã được một sứ giả của Bồ Đào Nha ghi lại ngay trên lãnh thổ Trung Quốc.
Sau khi đàn áp cuộc khởi nghĩa của Chu Thần Hào, Minh Vũ Tông lại nhân đó đi tuần du ở vùng Giang Nam. Ông mải mê săn bắn, tiệc tùng, thưởng ngoạn, không còn màng đến chính sự.
Quan hệ với Phật giáo và Hồi giáo
Một sắc lệnh cấm giết lợn đã dẫn đến suy đoán rằng Vũ Tông đã ứng dụng luật đạo Hồi do ông ta sử dụng các hoạn quan Hồi giáo, những người đã được vua ủy thác việc sản xuất đồ sứ với các chữ khắc Ba Tư và Ả Rập bằng màu trắng và xanh;      một giả thuyết khác có thể là do cung hoàng đạo của hoàng đế là một con lợn. Tuy nhiên trên thực tế ông vẫn ăn thịt lợn. Không rõ ai thực sự đứng sau sắc lệnh cấm giết mổ lợn.
Vũ Tông ưa thích phụ nữ Hồi giáo nước ngoài, có nhiều mối quan hệ tốt với họ. Nhiều vũ công người Hồi giáo cũng được đưa đến cung điện để phục vụ ông. Ngoài ra, hoàng đế cũng thích phụ nữ Duy Ngô Nhĩ. Theo các sử gia, một người phụ nữ Duy Ngô Nhĩ đã lọt vào danh sách các phi tần yêu thích nhất của hoàng đế. Người này có họ Mã, được học bắn cung, cưỡi ngựa, hát, cũng như có thể nói nhiều thứ tiếng.
Ngoài ra Vũ Tông còn sùng bái Phật giáo, thông hiểu kinh Phật bằng tiếng Phạn, thường xuyên tụng kinh gõ mõ trong cung, tự xưng là Đại Khánh Pháp Vương Tây Thiên Giác Đạo Viên Minh Tự Tại Đại Định Huệ Phật.
Liên minh Trung-Mã Lai chống lại Bồ Đào Nha
Vương quốc Malacca của Mã Lai là một quốc gia chư hầu và là đồng minh của nhà Minh. Khi Bồ Đào Nha chinh phục Malacca vào năm 1511 và có hành động tàn ác chống lại Vương quốc Mã Lai, triều đình nhà Minh đã đáp trả bằng vũ lực bạo lực chống lại Bồ Đào Nha.
Nhà Minh đã bỏ tù và xử tử nhiều sứ giả Bồ Đào Nha sau khi tra tấn họ tại Quảng Châu. Malacca đã thông báo cho Trung Quốc về hành động xâm lược Malacca của thực dân Bồ Đào Nha, mà nhà Minh đã đáp trả bằng sự thù địch với người Bồ Đào Nha. Malacca nói với Trung Quốc về sự lừa dối mà người Bồ Đào Nha đã sử dụng, ngụy trang các kế hoạch chinh phục lãnh thổ như các hoạt động buôn bán đơn thuần và kể về tất cả sự tàn bạo của thực dân Bồ Đào Nha.
Do Quốc vương Malacca khiếu nại về cuộc xâm lược của Bồ Đào Nha với Chính Đức đế, người Bồ Đào Nha đã được chào đón bằng sự thù địch từ phía nhà Minh khi họ vừa đến Trung Quốc. Quốc vương Malacca, có trụ sở tại Bintan sau khi chạy trốn khỏi Malacca, đã gửi một thông điệp tới nhà Minh để lên án về thổ phỉ Bồ Đào Nha và những hoạt động bạo lực ở Trung Quốc, khiến triều Minh phải xử tử 23 người Bồ Đào Nha và tra tấn những người còn lại trong tù. Sau khi người Bồ Đào Nha thiết lập các đồn để buôn bán ở Trung Quốc và thực hiện các hoạt động cướp biển và đột kích ở Trung Quốc, nhà Minh đã đáp trả bằng việc tiêu diệt hoàn toàn người Bồ Đào Nha ở Ninh Ba và Tuyền Châu. Pires, một đặc phái viên thương mại Bồ Đào Nha, nằm trong số những người đã chết trong ngục tối ở Trung Quốc.
Nhà Minh đã đánh bại một hạm đội Bồ Đào Nha vào cuối năm 1521 trong trận hải chiến Đồn Môn chỉ vài tháng sau khi Chính Đức qua đời, giết chết và bắt giữ rất nhiều người Bồ Đào Nha đến nỗi người Bồ Đào Nha phải từ bỏ đàn em của họ và rút lui chỉ với ba tàu, chỉ trốn thoát trở lại Malacca nhờ một cơn gió mạnh làm chìm các tàu chiến của quân đội nhà Minh khi Trung Quốc phát động một cuộc tấn công cuối cùng.
Nhà Minh đã bắt giữ con tin là một sứ giả Bồ Đào Nha và sử dụng như một con bài mặc cả để yêu cầu người Bồ Đào Nha khôi phục vị vua Malacca (vua) bị phế truất trước đó trở lại ngai vàng. Ngoài ra triều đình đã tiến hành xử tử một số người Bồ Đào Nha bằng cách đánh đập và bóp cổ họ, và tra tấn những người còn lại. Các tù nhân Bồ Đào Nha khác bị đưa vào xích sắt và bị giam trong tù. Nhà Minh đã tịch thu toàn bộ tài sản và hàng hóa của thực dân Bồ Đào Nha trong quyền sở hữu của sứ giả Pires.
Qua đời
thumb|Khang lăng trong [[Thập Tam Lăng nhìn từ trên cao, nơi chôn cất của Minh Vũ Tông, hình chụp vào đầu tháng 1 năm 2020.]] Tháng 9 năm 1520, trên đường trở về kinh, Vũ Tông đi qua Thanh Giang Phố muốn bắt chước ngư dân đánh cá mua vui, do vui chơi quá đà nên sơ ý bị ngã xuống nước, may mắn được mọi người xung quanh kịp thời vớt lên. Tuy không bị chết đuối nhưng do sức khỏe yếu nên khi về kinh, ông đã đổ bệnh nặng.
Đến tháng 2 năm sau, Minh Vũ Tông dù chưa khỏe vẫn đích thân chủ trì lễ tế rằm tháng Giêng. Trong lúc hành lễ bái thiên địa, ông bất ngờ thổ huyết và đột quỵ, khiến đại lễ phải dừng lại. Chỉ hai tháng sau, hoàng đế rơi vào trạng thái mê man. Biết mình khó qua khỏi, ông nói với thái giám của Tư lễ giám: "Bệnh của trẫm không thể cứu chữa được nữa. Hãy truyền ý của trẫm tới Hoàng thái hậu, việc thiên hạ quan trọng, phải cùng các đại thần xử lý. Những việc trước đây đều là sai lầm của trẫm."
Năm 1521, ngày 20 tháng 4, Vũ Tông chết trong Báo Phòng, hưởng dương 30 tuổi. Do vua không có con nối dõi, lại không chỉ định ai kế vị nên các đại thần, đứng đầu là Dương Đình Hòa, đã căn cứ theo Hoàng Minh tổ huấn để đưa con trai của Hưng vương Chu Hữu Nguyên, theo vai vế là em họ ông, là Chu Hậu Thông (朱厚熜), khi ấy 14 tuổi lên kế vị. Quần thần tôn Chu Hậu Thông đăng cơ, tức Minh Thế Tông, niên hiệu là Gia Tĩnh. Gia Tĩnh dâng miếu hiệu cho ông là Vũ Tông (武宗), thụy hiệu là Thừa Thiên Đạt Đạo Anh Túc Duệ Triết Chiêu Đức Hiển Công Hoằng Văn Tư Hiếu Nghị Hoàng đế (承天达道英肃睿哲昭德显功弘文思孝毅皇帝), an táng ở Khang lăng (康陵).
Nhận định
Minh Vũ Tông là một trong những vị quân chủ gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử Trung Quốc. Theo Minh thực lục và nhiều sử liệu Trung Quốc khác, ông được xem là một hôn quân ngang ngược, háo sắc, ăn chơi trụy lạc, tính khí thất thường, dung túng cho hoạn quan lộng quyền. Tuy vậy, ngày càng có nhiều sử gia đã ủng hộ một quan điểm trái ngược khi cho rằng Vũ Tông thực chất cũng là một nhà cai trị sáng suốt với ý chí mạnh mẽ, quyết đoán, mưu lược.
Thứ nhất, chính vua đã xử lý dứt khoát với những phần tử nổi loạn như Lưu Cẩn, Chu Thần Hào, Chu Chí Phiên và mối đe dọa từ Mông Cổ, thúc đẩy quan hệ giao thương với nước ngoài, đã có nhiều chính sách đối ngoại khéo léo với đế quốc Bồ Đào Nha cũng như giải quyết những cuộc khủng hoảng do thiên tai, bệnh dịch và thuế má một cách khoan hòa. Mặc dù những thành tựu dưới thời Chính Đức cũng đã hưởng lợi không ít từ sự đóng góp của các bá quan văn võ rất tài năng của ông, nhưng chúng cũng phản ánh rằng Minh Vũ Tông là một vị vua có năng lực trị nước.
Thứ hai, tuy làm nhiều chuyện hoang đường quái dị, Vũ Tông được ghi nhận bởi nhiều tài liệu lịch sử là một nhà cai trị khá hiệu quả, mặc dù đam mê lối sống xa xỉ và từ chối tham dự hầu hết các buổi chầu, ông lại cho thấy mình có năng lực trong các quyết định và quản lý của mình. Ngay cả khi dành phần lớn thời giờ cho những thú vui cá nhân, Chính Đức vẫn sắp xếp thời gian lên triều nghe chính sự, phê duyệt tấu chương, quyết định các chính sách lớn của đế quốc. Thậm chí, khi không thiết triều, vua cũng thông qua Tư lễ giám truyền đạt mệnh lệnh của mình cho nội các thi hành, cũng như yêu cầu chuyển hết tấu chương đến cho ông xử lý. Dưới thời Chính Đức, tuy triều đình thiếu sự nề nếp và khuôn mẫu nhưng nền kinh tế đất nước vẫn tiếp tục phát triển, và cuộc sống người dân nói chung là thịnh vượng.
Theo tường thuật của một số sử gia, mặc dù đạt nhiều thành tựu trong thời gian tại vị, Vũ Tông đã nhiều lần bỏ bê công việc của mình, bắt đầu một xu hướng nguy hiểm sẽ ảnh hưởng đến các hoàng đế nhà Minh về sau. Việc từ bỏ các công việc chính thức như điều hành chính sự để theo đuổi sự hài lòng cá nhân sẽ dần dẫn đến sự trỗi dậy và thâu tóm quyền hành của các hoạn quan và cuối cùng hủy hoại vương triều nhà Minh. Học giả nhà Minh Đàm Thiên nhận xét rằng: "Hoàng đế thông minh và vui tươi... Ông cũng không làm hại các quan chức tranh luận hay can gián với ông. Ông rất thích sự hỗ trợ của thượng thư các bộ và các công việc hiệu quả của những Đại học sỹ. Ông làm việc cho đến khi nửa đêm để ban hành sắc lệnh trừng phạt những tên tội phạm như Lưu Cẩn".thumb|250px|Bức thư pháp của Chính Đức đế viết 4 chữ 天下奇觀 (Thiên hạ kỳ quan) ở tháp Thích Ca trong chùa Phật Cung, thuộc huyện [[Ứng, Sóc Châu|Ứng, tỉnh Sơn Tây.]] Một số nhà sử học hiện đại đã xem thời kỳ nắm quyền của Chính Đức đế là sự khởi đầu của một hình thức trị nước mới của các hoàng đế và tranh luận rằng hành động của ông cùng với những người kế vị như Minh Thần Tông sau này là một phản ứng trực tiếp đối với sự bế tắc quan liêu, ảnh hưởng đến triều đại nhà Minh trong giai đoạn nửa sau. Các hoàng đế trong giai đoạn này rất hạn chế trong những quyết định chính sách của mình và không thể thực hiện bất kỳ cải cách hiệu quả lâu dài nào khi đang có sở thích cá nhân rõ ràng, trong khi họ lại phải liên tục đối mặt với những áp lực khác nhau và được cho là chịu trách nhiệm chính cho tất cả những rắc rối mà quốc gia phải đối mặt. Kết quả là, các đại thần ngày càng thất vọng và vỡ mộng về các chính sách đổi mới của mình, và liên tục phản đối thái độ tiêu cực của hoàng đế dưới các hình thức khác nhau, về cơ bản giống như một cuộc đình công. Do đó, giai đoạn nửa sau của nhà Minh đã xảy ra những trường hợp như Minh Vũ Tông nhiều lần lẻn ra khỏi kinh thành để tìm thú vui trong khi các hoàng đế khác như Minh Thế Tông và Minh Thần Tông thì lánh vào cung riêng và không xuất hiện thường xuyên trong các buổi chầu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hoàng đế nhà Minh Thể loại:Sinh năm 1491 Thể loại:Mất năm 1521
Neobuxbaumia mezcalaensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Neobuxbaumia
Saâcy-sur-Marne
Dân số
Người dân ở Saâcy-sur-Marne được gọi là Saâcyats.
Achrestus trilineatus
Achrestus trilineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.
Tham khảo
Thể loại:Achrestus
Chorizopes shimenensis
Chorizopes shimenensis là một loài nhện trong họ Araneidae.
Tham khảo
Thể loại:Chorizopes
Castulo discrepans
Castulo discrepans là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Castulo
Porrog
Tham khảo
Thể loại:Hạt Somogy Thể loại:Thị trấn của Hungary
Lithacodia xemiloca
Lithacodia xemiloca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lithacodia
Heterolocha phaeocelis
Heterolocha phaeocelis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterolocha
Chikbannigol, Yelbarga
Chikbannigol là một làng thuộc tehsil Yelbarga, huyện Koppal, bang Karnataka, Ấn Độ.
Vương quốc Ireland
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Vương quốc Liên hiệp Anh  Thể loại:Chấm dứt năm 1801 Thể loại:Cựu vương quốc Thể loại:Lịch sử Bắc Ireland Thể loại:Lịch sử Đảo Anh Thể loại:Đảo quốc
Trifolium microdon
Trifolium microdon là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Hook. & Arn. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
M
Chikbannigol, Yelbarga
Tham khảo
Thể loại:Koppal (huyện)
Mitrella tosatoi
Mitrella tosatoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.
Tham khảo
Thể loại:Mitrella (Columbellidae) Thể loại:Động vật được mô tả năm 2006
Alcea heldreichii
Alcea heldreichii là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Boiss.) Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Liên kết ngoài
Thể loại:Alcea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1867
Xã Franklin, Quận Clarke, Iowa
Xã Franklin (Franklin Township) là một xã thuộc quận Clarke, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 148 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Clarke, Iowa
Koyunuşağı, Keban
Koyunuşağı là một xã thuộc huyện Keban, tỉnh Elâzığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 54 người.
Muzimes iranicus
Tham khảo
Thể loại:Muzimes
Schefflera rhododendrifolia
Schefflera rhododendrifolia là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được (Griff.) Frodin miêu tả khoa học đầu tiên năm 2003 publ. 2004.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2004
Chorizopes stoliczkae
Loài này thuộc chi Chorizopes. Chorizopes stoliczkae được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1885.
Tham khảo
Thể loại:Chorizopes
Fallopia baldschuanica
Liên kết ngoài
Thể loại:Fallopia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1971 Thể loại:Thực vật Trung Quốc Thể loại:Thực vật xâm hại
Syllitus brimblecombei
Syllitus brimblecombei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Syllitus
Machaerina gunnii
Machaerina gunnii là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (Hook.f.) J.Kern mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Liên kết ngoài
Thể loại:Machaerina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Neobuxbaumia multiareolata
Liên kết ngoài
Thể loại:Neobuxbaumia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972
Roscoea brandisii
Roscoea brandisii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp Roscoea purpurea var. brandisii theo mẫu vật và mô tả trước đó của nhà thực vật học George King (1840-1909). Năm 1904, Karl Moritz Schumann nâng cấp nó thành loài độc lập và cung cấp mô tả chi tiết bằng tiếng Latinh.
Chú thích
B Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1890 Thể loại:Thực vật Ấn Độ Thể loại:Thực vật Bangladesh
Láng Thượng
Láng Thượng là một phường thuộc quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Phường Láng Thượng có diện tích 1,23 km², dân số năm 1999 là 19.967 người, mật độ dân số đạt 16.233 người/km².
Di tích
nhỏ|263x263px|Pháo Đài Láng năm 1946 Trên địa bàn phường có di tích Pháo Đài Láng, là nơi bắn những loạt đạn pháo đầu tiên, phát hiệu lệnh cho Hà Nội mở đầu cuộc Toàn quốc kháng chiến theo mệnh lệnh của Bộ Tổng chỉ huy, đồng thời được nhà nước công nhận là di tích quốc gia vào năm 1993.
Ngoài ra trên địa bàn phường còn có chùa Láng, một ngôi chùa cổ thời nhà Lí có từ thế kỉ 12.
Achrestus venustus
Achrestus venustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
Thể loại:Achrestus
Protexarnis confusa
Protexarnis confusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Protexarnis
Adelaide International 2 2022 - Đơn nữ
Madison Keys là nhà vô địch, đánh bại Alison Riske trong trận chung kết, 6–1, 6–2.
Hạt giống
• # 🇧🇾 Aryna Sabalenka (Vòng 1)
• # 🇺🇦 Elina Svitolina (Vòng 1)
• # 🇺🇸 Coco Gauff (Bán kết)
• # 🇷🇺 Veronika Kudermetova (Rút lui)
• # 🇨🇿 Markéta Vondroušová (Vòng 2)
• # Jil Teichmann (Vòng 1)
• # 🇷🇴 Sorana Cîrstea (Vòng 1)
• # 🇧🇪 Alison Van Uytvanck (Vòng loại cuối cùng)
• # Ana Konjuh (Vào vòng đấu chính)
• # 🇷🇺 Anastasia Potapova (Vượt qua vòng loại)
• # 🇬🇧 Heather Watson (Vượt qua vòng loại)
• # 🇸🇪 Rebecca Peterson (Vượt qua vòng loại)
• # 🇺🇸 Lauren Davis (Vượt qua vòng loại)
• # 🇨🇿 Marie Bouzková (Rút lui)
• # 🇲🇪 Danka Kovinić (Vòng loại cuối cùng, Thua cuộc may mắn)
• # 🇸🇰 Kristína Kučová (Vòng loại cuối cùng)
• # 🇺🇦 Dayana Yastremska (Vượt qua vòng loại)
• # Kaja Juvan (Vòng 1, bỏ cuộc)
• # 🇨🇳 Wang Qiang (Vòng 1)
Vượt qua vòng loại
• # 🇦🇺 Storm Sanders
• # 🇷🇺 Anastasia Potapova
• # 🇬🇧 Heather Watson
• # 🇺🇸 Lauren Davis
Liên kết ngoài
Adelaide International 2 Thể loại:Adelaide International Thể loại:Quần vợt Úc năm 2022
Marampudi Joji
Marampudi Joji (1942–2010) là một Giám mục người Ấn Độ của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hyderabad trong vòng 10 năm từ năm 2000 đến năm 2010. Trước khi giữ vị trí Tổng giám mục, ông còn kiêm nhiệm các vị trí khác như Giám mục chính tòa Giáo phận Vijayawada (1996–2000) và Giám mục chính tòa Giáo phận Khammam (1991–1996).
Tiểu sử
Tổng giám mục Marampudi Joji sinh ngày 7 tháng 10 năm 1942, tại Bhimavaram, thuộc Ấn Độ. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định từ phía Giáo luật, ngày 14 tháng 12 năm 1971, Phó tế Joji, 29 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục.
Sau hơn 20 năm thi hành các tác vụ dựa trên quyền hạn của một người linh mục, ngày 21 tháng 12 năm 1991, tin tức từ Tòa Thánh loan báo tin Giáo hoàng đã xác nhận việc bổ nhiệm linh mục Marampudi Joji, 49 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo Hoàn vũ, với vị trí được bổ nhiệm là Giám mục chính tòa Giáo phận Vijayawada. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 19 tháng 3 năm 1992, với phần nghi thức truyền chức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho tân giám mục là Tổng giám mục Giorgio Zur, Quyền Sứ thần Tòa Thánh tại Ấn Độ. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Tổng giám mục Saminini Arulappa, Tổng giám mục Tổng giáo phận Hyderabad và Giám mục Joseph S. Thumma, Giám mục chính tòa Giáo phận Vijayawada.
Bốn năm tại Vijayawada của Giám mục Marampudi Joji nhanh chóng chấm dứt bởi quyết định của Tòa Thánh, quyết định thuyên chuyển Giám mục này đến nhiệm sở mới, cụ thể là đến Giáo phận Vijayawada đảm nhận chức vị như cũ là Giám mục chính tòa. Quyết định trên được phía Tòa Thánh loan báo và xác nhận vào ngày 8 tháng 11 năm 1996.
Tuy vậy, nhiệm sở của giám mục này vẫn chưa ổn đính, khi sau đó chỉ 4 năm, Tòa Thánh lại quyết định thuyên chuyển nhiệm sở đối với Giám mục này, cụ thể chuyển đến Tổng giáo phận Hyderabad, thăng Tổng giám mục, đảm nhận vị trí Giám mục chính tòa Hyderabad. Quyết định loan đi vào ngày 29 tháng 1 năm 2000 từ các cơ quan truyền thông Tòa Thánh.
Sau mười năm tại Hyderabad, Tổng giám mục Marampudi Joji đột ngột qua đời ngày 27 tháng 8 năm 2010, ở tuổi 68.
Tham khảo
Thể loại:Giám mục Công giáo Ấn Độ Thể loại:Sinh năm 1942 Thể loại:Mất năm 2010
Agriotypus lui
Agriotypus lui là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Paranatama
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Pernambuco
Agriotypus lui
Liên kết ngoài
Thể loại:Agriotypus
Bokmål
Bokmål (văn ngữ trong tiếng Na Uy) là một trong hai ngôn ngữ viết chính thức của Na Uy. Ngôn ngữ còn lại là Nynorsk. Bokmål được sử dụng bởi 80-90% dân số Na Uy. Đây là ngôn ngữ chuẩn thường được dạy cho học sinh nước ngoài học tiếng Na Uy.
Tham khảo
* Thể loại:Ngôn ngữ tiêu chuẩn Thể loại:Chi ngôn ngữ German phía Bắc Thể loại:Ngôn ngữ viết bằng chữ Latinh
Lindera tessellatella
Lindera tessellatella là một loài bướm đêm thuộc họ Tineidae. Nó là một loài phân bố rộng, đầu tiên được mô tả từ Nam Phi, nhưng đã được ghi nhận từ Africa, châu Âu, Bắc Mỹ, Úc, New Zealand, Fiji và Hawaii.
Sải cánh dài 20–30 mm. Cánh trước màu nâu xám. Ấu trùng ăn mảnh vụn thực phẩm, động vật chân đốt chết.
Achrestus vincenti
Achrestus vincenti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Chassain miêu tả khoa học năm 2008.
Tham khảo
Thể loại:Achrestus
Justicia rusbyi
Justicia rusbyi là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Lindau) V.A.W.Graham mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích
Thể loại:Justicia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Dấu trường âm
Dấu trường âm hay macron là một ký hiệu trong một số ngôn ngữ dùng chữ cái Latinh để ấn định cách phát âm. Hình dạng dấu trường âm là một gạch ngang (¯) đặt phía trên mẫu tự, thường là một nguyên âm thí dụ như Ā, ē, ī, ū.
Danh từ macron theo từ nguyên có gốc từ tiếng Hy Lạp. Nguyên thủy dấu trường âm được dùng trong thi ca Hy Lạp và La Mã để biết cách nhấn âm tiết nặng nhẹ. Ngày nay dấu này thường dùng để ghi trường độ của một nguyên âm như trong trường hợp Romaji tiếng Nhật viết Tōkyō để ghi nhận là âm "ô" phải kéo dài hơi.
Ngoài ra dấu trường âm theo IPA còn được dùng để ghi thanh ngang.
Thể loại:Ngôn ngữ học Thể loại:Bảng chữ cái Hy Lạp
Kurşunkaya, Keban
Kurşunkaya là một xã thuộc huyện Keban, tỉnh Elâzığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 22 người.
Chorizopes tikaderi
Chorizopes tikaderi là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Chorizopes. Chorizopes tikaderi được miêu tả năm 1974 bởi Sadana & Kaur.
Tham khảo
Thể loại:Chorizopes
Porrogszentkirály
Porrogszentkirály là một thị trấn thuộc hạt Somogy, Hungary. Thị trấn này có diện tích 13,65 km², dân số năm 2010 là 322 người, mật độ 24 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Somogy Thể loại:Thị trấn của Hungary
Chikbeedinhalu, Yelbarga
Chikbeedinhalu là một làng thuộc tehsil Yelbarga, huyện Koppal, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Koppal (huyện)
Mitrella tenebrosa
Mitrella tenebrosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.
Tham khảo
Thể loại:Mitrella (Columbellidae) Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005
Chusquea cumingii
Chusquea cumingii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chusquea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1835
Fallopia bohemica
Fallopia bohemica là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được (Chrtek & Chrtková) J.P.Bailey mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
Thể loại:Fallopia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Urapteroides astheniata
Urapteroides astheniata là một loài bướm đêm thuộc họ Uraniidae. Nó được tìm thấy ở Đông Nam Á, từ Ấn Độ đến Fiji, bao gồm New Guinea và phía bắc nhiệt đới của Úc.
Sải cánh dài khoảng 60 mm.
Ấu trùng ăn Endospermum.
Liên kết ngoài
Thể loại:Urapteroides
Hoàng Hỉ
Hoàng Hỉ (Hangul: 황희, 1363 – 1452) là một nhà chính trị thời Cao Ly và nhà Lý, người giữ chức vụ tể tuớng của nhà Lý từ 1431 đến 1449.
Tiểu sử
Hoàng Hì là một quan chức Cao Ly. Ông đã trở thành quan chức nhà Lý vào năm 1394. Hoàng Hì đã bị trục xuất khỏi Seoul bởi vì chủ trương Yangnyeong, đại hoàng tử của Triều Tiên Thái Tông, bất chấp hành vi xấu của mình vào năm 1418. Sau lễ sắc phong của Triều Tiên Thế Tông, Hoàng Hì đã được tái bổ nhiệm. Hoàng Hì được bổ nhiệm làm tể tướng vào năm 1431 và phục vụ đến năm 1449. Ông đã về hưu sau 18 năm làm việc.
Xem thêm
Thể loại:Sinh năm 1363 Thể loại:Mất năm 1452
Schefflera rhynchocarpa
Schefflera rhynchocarpa là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được Merr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Hải lưu Bắc Thái Bình Dương
nhỏ|300px|Hải lưu Bắc Thái Bình Dương
Hải lưu Bắc Thái Bình Dương là một hải lưu nước ấm chảy chậm, chuyển động từ tây sang đông trong khoảng vĩ độ từ khoảng 40 tới 50° vĩ bắc trong Thái Bình Dương. Hải lưu này tạo thành phần phía nam của Hoàn lưu cận vùng cực Bắc Thái Bình Dương.
Hải lưu Bắc Thái Bình Dương được tạo thành từ sự hợp lưu của hải lưu Kuroshio, một hải lưu chảy về phía bắc tại vùng ngoài khơi duyên hải phía đông nam Nhật Bản, và hải lưu Oyashio, một hải lưu nước lạnh cận Bắc cực chảy về phía nam tới sát đông nam Nhật Bản và luân chuyển ngược chiều kim đồng hồ dọc theo phía tây của Bắc Thái Bình Dương.
Tại miền đông của Bắc Thái Bình Dương thì hải lưu này tách ra thành hải lưu California chảy về phía nam và hải lưu Alaska chảy về phía bắc.
Tham khảo
Bắc Thái Bình Dương
Vanessa Veracruz
200px|phải|thumb|Vanessa Veracruz tại [[AVN Adult Entertainment Expo 2013.]] Vanessa Veracruz (sinh ngày 6 tháng 12 năm 1987 tại San Fernando Valley, California ) là một nữ diễn viên và đạo diễn phim khiêu dâm người Mỹ. Cô chỉ đóng trong các cảnh solo và đồng tính nữ, nhưng tự nhận mình là người song tính luyến ái.
Sự nghiệp
300px|phải|thumb|Vanessa Veracruz vào năm 2014. Veracruz gia nhập ngành công nghiệp khiêu dâm vào năm 2011 để trang trải cho việc học ngành y tá. Vào tháng 4 năm 2012, cô đóng một vai trong phim Dani Daniels' Fantasy Girls do Dani Daniels đạo diễn. Năm 2014, Veracruz đạo diễn phim đầu tay Living on Fantasy Lane. Trong tháng 10 năm 2015, cô phát hành trang web riêng của cô. Đầu năm 2016, Veracruz đã được trao giải thưởng XBIZ - Girl/Girl Performer of the Year. Vào tháng 6 năm 2016, cô đóng cặp cùng Penny Pax trong bộ phim Lesbian Triangles 34. Vào tháng 7 năm 2016, đóng trong bộ phim Lesbian PsychDramas 22, trong đó cô đóng vai chính, và một vai khác trong tập trước đó, Lesbian PyschoDramas 21 – Messed Up!.
Đời tư
Vanessa Veracruz từng làm quản lý một trung tâm xe cứu thương trong một thời gian dài trước khi bắt đầu tham gia đóng phim khiêu dâm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Diễn viên phim khiêu dâm Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên khiêu dâm Thể loại:Đạo diễn phim khiêu dâm
Trần Văn Dư
Trần Văn Dư (chữ Hán: 陳文璵; 1839-1885), húy Tự Dư, thụy Hoán Nhược ; là quan nhà Nguyễn và là thủ lĩnh Nghĩa hội Quảng Nam trong phong trào Cần Vương tại Việt Nam.
Xuất thân
Ông sinh ngày Rằm tháng Mười một năm Kỷ Hợi (tức 31 tháng 12 năm 1839), tại làng An Mỹ Tây, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình (nay là xã Tam An, huyện Phú Ninh), tỉnh Quảng Nam. Xuất thân trong một gia đình nhà Nho, năm 19 tuổi (1858), Trần Văn Dư đỗ tú tài. Năm 1868, ông đỗ Cử nhân ân khoa.
Làm quan triều Nguyễn
Sau khi đỗ Cử nhân, ông được cử làm Sơ khảo trường thi Bình Định. Tháng 7 (âm lịch) năm 1873, triều đình bổ ông chức Hàn lâm viện điển tịch, lãnh Biên tu, sung vào Hành tẩu cơ mật viện.
Năm Ất Hợi (1875) ông đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ, cùng khoa với Hoàng giáp Phạm Như Xương, người cùng tỉnh.
Đỗ đại khoa, tháng 11 âm lịch năm đó, ông được bổ chức Hàn lâm viện tu soạn. Tháng 5 (tháng nhuần tính theo âm lịch) năm 1876, ông được cử làm Tri phủ Ninh Giang. Tháng 2 (âm lịch) năm 1879, điều động ông làm Tri phủ Quảng Oai (nay thuộc huyện Ba Vì, Hà Nội). Ở đây, ông bí mật liên lạc với các sĩ phu yêu nước, hợp tác với lực lượng của Hoàng Kế Viêm cùng mưu việc đánh Pháp.
Tháng 10 (âm lịch) năm 1880, ông được triệu về Huế làm Hàn lâm viện Thị độc, sung chức Giảng tập tại Dục Đức đường. Đến tháng Chạp năm đó, lại sung ông làm Tán Thiện Chánh Mông đường (tức lo việc dạy học cho Dục Đức và Đồng Khánh khi hai ông này chưa lên ngôi).
Tháng 4 (âm lịch) năm 1883, cử ông làm Án sát sứ tỉnh Hà Tĩnh. Đến tháng 11 (âm lịch) năm đó, đổi ông làm Hồng lô Tự khanh Biện lý bộ Lại, sung chức Tham biện Thương bạc sự vụ.
Cuối năm 1884, cử ông giữ chức Sơn phòng sứ Quảng Nam.
Tháng 5 năm Ất Dậu (tức tháng 7 năm 1885), cuộc phản công của phe chủ chiến ở Kinh thành Huế thất bại, Phụ chính Tôn Thất Thuyết phải phò vua Hàm Nghi chạy ra Quảng Trị, xuống dụ Cần vương (13 tháng 7 năm 1885).
Hưởng ứng dụ Cần Vương
Sau khi vua Hàm Nghi xuất bôn, triều Nguyễn nhận thấy việc cử Trần Văn Dư làm Sơn phòng sứ Quảng Nam là điều bất lợi cho "xu thế hợp tác" của họ, nên cử Phó bảng Nguyễn Đình Tựu (nguyên Tế tửu Quốc tử giám ở Huế) ra giữ chức ấy, đồng thời đưa Trần Văn Dư lên làm Bố chánh tỉnh này, nhưng ông từ chối.
Hưởng ứng dụ Cần Vương, Trần Văn Dư cùng với Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến, Tiểu La Nguyễn Thành...thành lập Nghĩa hội Quảng Nam do ông làm Thủ hội. Tháng 7 năm Ất Dậu (tức tháng 8 năm 1885), ông thay mặt Nghĩa hội ra Bản Cáo thị kêu gọi toàn dân trong tỉnh đứng lên chống Pháp. Ngày 4 tháng 9 năm đó, ông cùng Nguyễn Duy Hiệu, Tiểu La Nguyễn Thành, Phan Bá Phiến, Nguyễn Hanh...chia quân ra làm nhiều cánh rồi cùng tiến đánh thành tỉnh La Qua (còn gọi là La Thành, tức thành tỉnh Quảng Nam), buộc Bố chánh Bùi Tiến Tiên, Tuần phủ Nguyễn Ngoạn, Án sát Hà Thúc Quán phải dẫn quân rút chạy.
Liên quân tiếp tục truy kích, đến tháng 10 năm 1885, thì các căn cứ của Nghĩa hội ở Đại Lộc, Quế Sơn, Tam Kỳ, Dương Yên, An Lâm, Đại Đồng... lần lượt bị vây đánh và thất thủ.
Trước tình thế nguy ngập đó, bộ chỉ huy Nghĩa hội bàn nhau chọn kế "giải binh quy điền" để bảo toàn lực lượng. Tháng 12 năm 1885, Trần Văn Dư giao quyền Thủ hội cho Nguyễn Duy Hiệu để ra Huế gặp vua Đồng Khánh (từng là học trò của ông), nhằm tìm ra một giải pháp.
Dọc đường, ông bị quyền Tuần phủ sứ Quảng Nam Châu Đình Kế bắt giữ và báo với quân Pháp. Bất khuất, ông mắng chửi Tuần phủ Kế. Căm tức, viên quan này đã mượn tay quân Pháp để giết chết ông tại góc thành La Qua (tức thành tỉnh Quảng Nam) ngày 13 tháng 12 năm 1885. Khi ấy, ông mới 46 tuổi.
Ghi công
Hiện nay, phần mộ Trần Văn Dư đã được cải táng về thôn An Thọ, xã Tam An, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam và đã được công nhận là Di tích Văn hóa-Lịch sử cấp tỉnh.
Tên ông đã được dùng để đặt con một con đường ở quận Tân Bình (Thành phố Hồ Chí Minh), một con đường ở quận Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng), một con đường trong thành phố Tam Kỳ (Quảng Nam), và tên một trường phổ thông trung học ở Phú Ninh (Quảng Nam).
Chung kết Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011
Trận chung kết Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011 là trận thi đấu bóng đá diễn ra vào ngày 17 tháng 7 năm 2011 trên sân Commerzbank-Arena ở thành phố Frankfurt am Main, Đức, nhằm xác định đội vô địch Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011. Đây là cuộc đấu giữa hai đội tuyển và. Nhật Bản giành chiến thắng với tỉ số 3-1 trong loạt loạt luân lưu 11 m sau khi hòa 2–2 trong thời gian hiệp phụ, qua đó trở thành đội tuyển châu Á đầu tiên giành chức vô địch World Cup của FIFA.
Bối cảnh
Trận đấu là cuộc đối đầu giữa, một thế lực bóng đá nữ kể từ kỳ World Cup đầu tiên, và , đội lần đầu vào tới trận chung kết của giải. Đây là lần đầu tiên sau 12 năm Hoa Kỳ mới lọt vào một trận chung kết Cúp thế giới, đồng thời hy vọng trở thành đội đầu tiên có được ba danh hiệu vô địch bóng đá nữ thế giới, sau hai lần vào năm 1991 và 1999. Nhật cũng mong đợi được trở thành đội thứ tư vô địch thế giới sau Hoa Kỳ, và.
Đây là cuộc đối đầu thứ ba của cả hai đội tại các kỳ World Cup. Hoa Kỳ thắng Nhật Bản 3–0 tại vòng bảng năm 1991, và thắng tiếp 4–0 tại tứ kết 1995. Trong thực tế tất cả các lần đối đầu, Hoa Kỳ cũng chưa bao giờ thua người Nhật, khi thắng 22 và hòa 3 trận. Trước khi giải đấu khởi tranh, Hoa Kỳ là đội tuyển số một trên FIFA Women's World Rankings, trong khi Nhật Bản xếp thứ tư.
Nhật Bản là đội tuyển châu Á thứ hai lọt tới trận chung kết bóng đá nữ thế giới. Trước đó từng chơi trận chung kết với Hoa Kỳ vào năm 1999. Đây cũng là lần thứ hai trận đấu cuối cùng không có sự hiện diện của các đại diện châu Âu.
Đây là lần đầu tiên một đội vô địch World Cup có một trận thua ở vòng bảng.
Đường tới chung kết
thumb|right|Trận gặp tại vòng bảng của Nhật Bản trên sân [[WWK Arena|Impuls Arena]]
Mặc dù là đội bóng số một trên bảng xếp hạng của FIFA nhưng Mỹ lại là đội cuối cùng giành vé tới World Cup 2011. Sau khi về thứ ba ở Cúp vàng nữ CONCACAF 2010, giải đấu vòng loại World Cup khu vực CONCACAF, Hoa Kỳ vượt qua trong trận play-off liên lục địa. Trong khi đó Nhật Bản vào vòng chung kết nhờ vị trí thứ ba Cúp bóng đá nữ châu Á 2010.
Hoa Kỳ vượt qua vòng bảng ở vị trí thứ nhì sau, đội duy nhất đánh bại họ ở bảng đấu. Người Mỹ tiếp tục vượt qua trong trận tứ kết sau loạt luân lưu. Trong trận này Abby Wambach của Hoa Kỳ ghi bàn san bằng tỉ số ở phút 122 của hiệp phụ, bàn thắng muộn nhất được ghi trong lịch sử World Cup nữ, giúp Hoa Kỳ gỡ hòa 2–2 và đưa trận đấu vào loạt luân lưu. Đội sau đó tiếp tục thắng 3–1 để giành quyền chơi trận chung kết.
Nhật Bản cũng chỉ lọt vào tứ kết nhờ vị trí thứ hai bảng B sau, đội duy nhất vượt qua Nhật tại giải. Nhật Bản sau đó gây bất ngờ lớn khi đánh bại đương kim vô địch và đồng thời là chủ nhà, đội tuyển Đức với tỉ số 1–0 trong thời gianh hiệp phụ. Họ sau đó vượt qua Thụy Điển 3–1 để gặp Hoa Kỳ ở trận đấu quyết định.
Trận đấu
thumb|right|Hoa Kỳ và Nhật Bản trong trận chung kết
Liên kết ngoài
2011 Thể loại:Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011 Thể loại:Thể thao tại Frankfurt Thể loại:Trận đấu của đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Hoa Kỳ Thể loại:Trận đấu của đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Hải lưu California
Hải lưu California là một hải lưu trong Thái Bình Dương, chuyển động về phía nam dọc theo vùng biển miền duyên hải phía tây Bắc Mỹ, bắt đầu từ ngoài khơi phía nam British Columbia và kết thúc tại ngoài khơi phía nam Baja California. Nó là một kiểu hải lưu được biết đến như là hải lưu ranh giới phía đông và là một phần của hoàn lưu Bắc Thái Bình Dương, một dòng chảy xoáy lớn chiếm lĩnh phần bồn địa phía bắc của Thái Bình Dương. Chuyển động của vùng nước phía bắc về phía nam làm cho vùng duyên hải này lạnh hơn so với vùng duyên hải cùng khoảng vĩ độ ở phía đông của Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, sự nâng lên mạnh mẽ của nước lạnh hơn tại vùng cận kề bề mặt cũng xảy ra, do gió tây bắc thịnh hành gây ra thông qua hiệu ứng Ekman. Gió đưa nước bề mặt về bên phải của luồng gió (nghĩa là vùng xa bờ trong trường hợp này), làm cho nước từ phía dưới phải nâng lên để thay thế và chiếm lĩnh khoảng trống để lại. Sự nâng lên này tiếp tục làm lạnh luồng nước vốn đã lạnh của hải lưu California. Đó chính là cơ chế tạo ra sương mù đặc trưng của vùng duyên hải California.
Nước lạnh hơn này chứa nhiều dưỡng chất do khi bị nâng lên nó cũng mang tới bề mặt các trầm tích giàu dưỡng chất, hỗ trợ cho các quần thể lớn các động vật biển như cá voi, chim biển và góp phần phát triển nghề cá. Hải lưu hẹp hơn và yếu hơn, chảy ngược chiều là hải lưu Davidson, nó đôi khi đưa một lượng nước ấm hơn về phía bắc trong các tháng mùa đông. Trong thời kỳ xuất hiện hiện tượng El Niño thì hải lưu California bị phá vỡ, dẫn tới sự suy giảm của thực vật phù du, tạo ra hiệu ứng dây chuyền trong chuỗi thức ăn, chẳng hạn suy giảm trong sản lượng cá đánh bắt được, tỷ lệ tử vong cao hơn của động vật và chim biển cũng như gia tăng tần suất thất bại trong sinh sản của chúng. Năm 2005, sự phá vỡ hải lưu California nhưng không gắn liền với hiện tượng El Niño cũng đã gây ra sự suy giảm quần thể nhuyễn thể trong hải lưu này, dẫn tới các tác động tương tự
Ghi chú
California
Vũ Thu Phương
Vũ Thu Phương (tên đầy đủ: Vũ Thị Thu Phương, sinh 8 tháng 10 năm 1985 tại Nam Định) là một siêu mẫu, doanh nhân, nhà thiết kế thời trang và diễn viên điện ảnh người Việt Nam. Cô hiện là đại diện của hãng phim The Weinstein Company của Mỹ tại Việt Nam. .
Tiểu sử
Năm 1997, gia đình Thu Phương chuyển từ Nam Định vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống. Cô có một người cháu là Vũ Thảo My - quán quân Giọng hát Việt 2013. Năm lớp 11, Thu Phương tình cờ được một người bên công ty quảng cáo mời casting quảng cáo. Thu Phương được trúng tuyển và công ty quảng cáo mời cô làm việc. Năm lớp 12, Thu Phương sinh hoạt lớp người mẫu bên Nhà văn hóa Lao động. Lại đúng dịp Nhà đài cần tuyển 9 người mẫu cho chương trình Thời trang và cuộc sống. Thu Phương cùng 8 người khác đã được chọn.
Năm 2008, trên mạng xuất hiện thông tin tình cảm của cô với ca sĩ Tuấn Hưng. Cuối năm 2011, cô kết hôn với một doanh nhân người Việt lai Campuchia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ người mẫu Việt Nam Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam Thể loại:Người Nam Định Thể loại:Nữ giới Việt Nam thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên Việt Nam
Castulo doubledayi
Castulo doubledayi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Castulo Thể loại:Động vật được mô tả năm 1857
Xã Franklin, Quận Decatur, Iowa
Xã Franklin (Franklin Township) là một xã thuộc quận Decatur, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 360 người.
Litholomia napaea
Litholomia napaea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Litholomia
Critoniopsis bogotana
Critoniopsis bogotana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Cuatrec.) H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.