cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kazimierz IV Jagiellończyk
Quan hệ với Giáo hội Ba Lan
Vào năm 1452, Kazimierz IV làm chủ Oświęcim sau cuộc chiến ngắn ngủi, buộc công tước Jan IV phải đầu hàng vào ngày 19 tháng 3 năm 1454. Năm 1456, nhà vua thu phục công quốc Zator; rồi đến năm 1457 thì sáp nhập hoàn toàn công quốc Oświęcim vào đất Ba Lan.
Quan hệ với Công quốc Lithuania
Với sự lên ngôi của Kazimierz IV, Ba Lan - Lithuania chỉ là một liên minh cá nhân. Năm 1448, 1451 và 1453, các quý tộc Ba Lan đã sang Lithuania thuyết phục quý tộc Lithuania chấp nhận một đạo luật sáp nhập hai nước lại thành một của vua Ba Lan. Tại các Đại hội lãnh chúa, các cuộc hòa đàm giữa quý tộc Ba Lan và quý tộc Lithuania diễn ra quyết liệt, mãi đến khi chiến tranh Ba Lan - Teuton diễn ra thì tạm dừng để chiến đấu chống giặc.
Năm 1448, nhà vua bình thường hóa quan hệ giữa Lithuania và Moscow. Để ngăn ngừa xung đột có thể diễn ra khi nhà vua đang dự định đánh chiếm Wiaźma, Kazimierz IV ủng hộ hoàng tử Masaya lên ngai vàng Moscow dưới sự hậu thuẫn của quân đội Ba Lan. Ý định này nhanh chóng bị giới quý tộc phản đối và Kazimierz IV phải ký hiệp ước hòa bình với đại công Vasili II của Nga - công nhận quyền độc lập trên thực tế của nước Nga. Trong thực tế, Giáo hội Chính thống Moscow đã trở thành một giáo hội tự trị, tương đương với việc đại công Moscow từ chối Liên minh Florentine.
Năm 1449, Mikhailushko nổi loạn để phản đối sự chiếm đóng Lithuania của Ba Lan. Ông ta được hỗ trợ bởi giám mục Cracow Oleśnicki, Tatars và gia đình Olelkowicz. Sau khi đánh bại Michał Bolesław Sigismund, Kazimierz IV quay lại đánh tan quân phản loạn Mikhailushko; buộc Mikhailushko và tên sát nhân Iwan Czartoryski (kẻ giết hại công tước Lithuania tiền nhiệm năm 1444) phải lưu đày, nhưng khi bị đưa đến Moscow thì Mikhailushko bị vua Ba Lan bí mật cho đầu độc chết. Nhà vua Ba Lan sau đó cho đuổi hết những kẻ ủng hộ quân phản loạn ra khỏi đất nước, bổ nhiệm hoàng thân Olelka Włodzimierzowicz làm phó vương ở Kiev. Năm 1471, nhà vua Ba Lan lập phủ Thống đốc Ba Lan tại Kiev.
Sự tập trung quyền lực của vua của Lithuania đòi hỏi phải có hệ thống pháp lý hóa. Kế thừa đạo luật của cha là Wladyslaw II năm 1434 về xét xử người phạm tội ở tòa án, Kazimierz IV ra đạo luật năm 1447 với nguyên tắc "zasadę neminem captivabimus nisi iure victum" (không ai sẽ bị cầm tù mà không có bản án của tòa án). Nhà vua bãi bỏ việc đánh thuế đối với thiếu niên - trừ trường hợp là dân phu xây dựng lâu đài. Ở hệ thống tư pháp Ba Lan, nam giới có nhiều đặc quyền hơn và người nào có số tài sản kha khá thì được tham gia vào hệ thống chính quyền hay tòa án. Đạo luật trên cũng cho phép bắt lại với những tù nhân vượt ngục. Việc cấp đặc quyền năm 1447 đã khởi xướng sự phát triển của giới quý tộc ở Lithuania. Năm 1468, Kazimierz IV ban hành bộ luật mới - gọi là Quy chế của Kazimierz Jagiellończyk (Sudiebnik), gồm 25 chương và chủ yếu nhấn mạnh các hình thức xét xử cho tội trộm cắp.
Xã hội Ba Lan - Lithuania bắt đầu phân hóa mạnh dưới thời Casimir. Tầng lớp đại quý tộc có nhiều đặc quyền là đứng đầu; kế đến là quý tộc vừa (có trang trại và sống ở vùng lân cận); kế nữa là các vương công hoàng tử; tiếp theo là tầng lớp quý tộc trung lưu. Nông dân chiếm đa số trong cơ cấu xã hội Ba Lan - Lithuania và là người lao động chính trên các cánh đồng. Tầng lớp thấp kém nhất là nông dân lĩnh canh (còn gọi là tá điền) mà tiếng Ba Lan gọi là "takymnicy" aka "podymnicy", những người không có đất đai.
Nền kinh tế Lithuania
nhỏ|Đồng Denar của Kazimierz IV khi ông làm [[Danh sách quân chủ Lithuania|Đại vương công Lietuva, với một mặt là Cột trụ Gediminid, mặt còn lại in hình Vytis (Pogonia).]] Trong thời trị vì của Kazimierz IV, nhà vua tăng cường huy động nông dân và quý tộc ra khai hoang những vùng đất bỏ hoang ở Công quốc Lithuania. Ngoài ra, nhà vua cho phép các dòng di cư của dân Żmudzin vào khai hoang vùng đất bị bỏ hoang sau cuộc chiến tranh Litva-Teuton, cho phép dân Masuria vào khai khẩn vùng phía nam Ruthenia. Người ta ước tính rằng vào giữa thế kỷ XV, Lithuania có nửa triệu dân. Sự phát triển của các thành phố kéo theo sự phát triển của nông nghiệp và nhất là thương mại đang phát triển cực thịnh. Cư dân Ba Lan - Lithuania tổ chức xuất khẩu ngũ cốc, lông, da, gỗ, tro, sáp. Các công cụ thủ công là liềm, rìu, dao, vải và rượu vang đã được nhập khẩu vào Lithuania. Thương mại nội bộ tập trung vào việc trao đổi các sản phẩm nông nghiệp. Ở Kaunas, một thương gia hanzeatic, mua sáp về tiêu thụ trong nước, hoạt động rất mạnh thay mặt cho các thương gia Gdańsk. Ở Vilnius, một con đường được thiết lập cho hoạt động thương mại của các thương gia Đức. Như một kết quả của nhu cầu ở Tây Âu về ngũ cốc, một trong những mặt hàng xuất khẩu của Đại công quốc của Lithuania vào thế kỷ XV, đã phát triển nền kinh tế trang trại ở Tây Âu trung cổ.
Lithuania đã không có đồng tiền của riêng mình kể từ thời Witold. Cư dân Lithuania chủ yếu dùng đồng tiền Czech. Sự phát triển của thương mại đòi hỏi một sự thay đổi đối với nền kinh tế hàng hóa và tiền bạc. Năm 1490, nhà vua ban hành đồng bạc Lithuania, đánh baị sự thao túng của tiền Iceland và đồng tiền La Mã (denarii)
Sáp nhập Phổ vào Ba Lan
nhỏ|Văn bản của Liên hiệp Phổ năm 1454 yêu cầu sát nhập Phổ vào Lãnh địa Vương quốc Ba Lan. Sau thất bại của trận Grunwald năm 1410 và các hiệp ước hòa bình bất lợi với Ba Lan (1411, 1435) và Lithuania (1422), đã làm nội bộ chính quyền Kazimierz IV khủng hoảng. Năm 1440, Liên hiệp Phổ được thành lập, một tổ chức chống Teutons kết hợp giới quý tộc và chính quyền Phổ, đã yêu cầu người cai trị Ba Lan nắm quyền. Vào tháng 12 năm 1453, Hoàng đế Friedrich III của Thánh chế La Mã ra sắc lệnh đòi giải tán Liên hiệp Phổ. Quân dân Liên hiệp Phổ lập tức chống lại (2/1454), nhưng bị đế quốc La Mã thần thánh đàn áp. Những người sống sót của cuộc nổi dậy đã đến Ba Lan nhờ can thiệp và đề nghị nhập Phổ vào đất Ba Lan. Sau hai tuần đàm phán, vào ngày 6 tháng 3 năm 1454, các đại biểu của Liên hiệp Phổ ra văn bản tuyên bố sáp nhập lãnh địa Phổ vào Ba Lan.
Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, những dân quân Pomerania lái cuộc tấn công của Hiệp sĩ Teuton sang hướng khác - né công quốc Phổ, ngoại trừ Malbork và một vài thành trì nhỏ. Mặc cho Hiệp sĩ Teuton tiến quân, các quý tộc Ba Lan từ chối tham gia cuộc chiến nếu vua không cho người già đăng lính và không cho họ nhiều đặc quyền. Quốc vương đã buộc phải ban hành cái gọi là Các đạo luật Cerekwice-Nieszawy, quy định nhà vua sẽ không ra quyết định quan trong nếu không có sự đồng ý của Hội đồng lãnh chúa. Ngoài ra, nhà vua đã cam kết bổ nhiệm thẩm phán, tiên tri và nhà văn gồm toàn quý tộc. Các chức sắc cao hơn đã bị tước đoạt chức vụ staroste. Những đặc quyền này làm suy yếu quyền lực hoàng gia cho giới quý tộc, nhưng quốc vương đã nâng cao vai trò của các hội đồng lãnh chúa và kích hoạt tham gia chính trị các quý tộc. Các quyền lực chính trị của vua cũng đã giảm. Ba ngày sau khi được vua trả lại các đặc quyền, các quý tộc Ba Lan và Phổ đã huy động lính đánh thuê tham gia, kết quả là có 18 nghìn quân tham gia. Trong lực lượng tham gia, kỵ binh chiếm ưu thế. Nhà vua cử những quý tộc giỏi làm tướng chỉ huy, gồm: Poznań-Łukasz Górka, Kalisz-Stanisław Ostroróg, Brest-Nikolai Sharlejski, và các castellan Spierski-Dziersław từ Rytwiany
Chiến tranh Ba Lan - Teutons
Mở đầu cuộc chiến tranh, quân đội của giáo đoàn Hiệp sĩ Teuton thắng thế và đánh bại quân Ba Lan tại trận Chojnice (tháng 9 năm 1454) và lấy lại phần lớn pháo đài bị mất vào tay đối phương. Đang kẹt tiền và không đủ kinh phí để huy động quân đội, Kazimierz IV hứng chịu các chỉ trích và bị Giáo hoàng nguyền rủa ông vì vi phạm các thỏa thuận của Hiệp ước Brest năm 1435.
Vào năm 1457, người Ba Lan đã lấy Malbork, nhưng Ba Lan gặp khó khăn vì chiến phí vây thành và cấp cho lính đánh thuê quá lớn - Nhà vua phải trả lương cho lính đánh thuê đến 190.000 florins. Cuối cùng, nhờ nỗ lực tài chính của Liên hiệp Phổ, một đội quân đánh thuê nhanh chóng được thành lập với người lãnh đạo là Piotr Dunin. Tại trận đánh Świecin năm 1462, lính đánh thuê Ba Lan dưới thời Dunin đánh bại hoàn toàn đối phương, xác định số phận của cuộc chiến. Năm 1463, các tàu chiến của Gdańsk và Elbląg đánh bại các tàu Teutons trong trận Vistula Lagoon. Vào năm 1466, Chojnice, cứ điểm đề kháng Teutonic cuối cùng, đã thất bại và dòng Teutons yêu cầu đàm phán hòa bình nhỏ|[[Hòa ước Toruń (1466)|Hòa ước Toruń thứ nhì (1466) giữa Kazimierz IV của Ba Lan và Đại thống lĩnh Teuton Ludwig von Erlichshausen.]] Tháng 10/1466, đàm phán giữa hai bên bắt đầu tại Toruń. Ngày 19 tháng 10, 1466, thống lĩnh Teutons là Ludwig von Erlichshausen ký với vua Ba Lan hiệp ước hòa bình Thorn. Trong hiệp ước, Ba Lan chiếm được Pomorze Gdańskie, Malbork, Elbląg, các vùng đất Chełmno và Michałów, công quốc Phổ. Teutons giữ lại phần còn lại của Phổ để cai trị. Các thống lĩnh Teutons có nghĩa vụ phải tỏ lòng tôn kính với vị vua Ba Lan trong tối đa sáu tháng sau cuộc bầu cử. Sau 158 năm, Ba Lan đã lấy lại được uy thế trên biển và kiểm soát Vistula.
Tranh giành quyền kế vị ngai vàng quốc vương Czech với Matyas Corvin
Đến nửa cuối thế kỷ XV, với sự vươn lên của cường quốc La Mã thần thánh, Ottoman và đại công quốc Moscow thì vương quốc Ba Lan thấy cần phải củng cố quyền lực của nhà vua mạnh hơn. Người láng giềng Hungaria thấy được thế nước đang lên của Sultan Mehmed II của Đế quốc Ottoman, trong khi vương quốc Czech lại do dự về sự lựa chọn một đồng minh tin cậy. Chính quyền Ba Lan hết sức lợi dụng tình hình phức tạp này để giành lấy ngôi vua Czech - Hungaria cho con trai của vua Kazimierz là hoàng tử Casimir. nhỏ|Chân dung Vladislav Jagellonský, vua xứ Bohemia giai đoạn 1471–1516. Vào những năm 60 của thế kỷ XV, chính quyền Ba Lan bắt đầu có những hoạt động để chiếm ngôi vua cho hoàng tử Casimir. Nhà vua hiện tại của Bohemia là Jerzy của Podebrady biết được âm mưu này nên đã báo cáo lại với Giáo hoàng Phaolô II và tăng cường những hoạt động phá hoại chính quyền Ba Lan - Lithuania. Đại hội (curia) Công giáo đã họp và kêu gọi tín đồ tấn công chống lại nhà vụa dị giáo Bohemia. Để tránh xung đột diễn ra, Kazimierz IV tiến hành hòa giải người Công giáo và người Hussites (Bohemia) và giành được sự ủng hộ của họ trong những nỗ lực ngoại giao của ông. Ít lâu sau, quý tộc Czech quay sang ủng hộ Mátyás Corvin hiện đang trị vì ở Hungaria làm ứng viên cho ngai vàng vương quốc Czech bỏ trống. Corvin đồng ý và kế vị làm vua Bohemia từ năm 1469. Lo sợ có chiến tranh với Ba Lan, Kazimierz IV cho con trai là hoàng tử Kazimierz làm chủ hôn giữa em gái Jadwiga với tân vương Bohemia nhưng hoàng tử Ba Lan chưa quyết định ngay. Vào thời điểm đó, Corvin chiếm Moravia, sau đó là Silesia và Lusatia, và được tuyên bố là vua của người Công giáo Czech (Séc) ngày 3 tháng 5 năm 1469. Trước tình hình này, Kazimierz IV bắt tìm cách gây áp lực với cưu vương Bohemia Jerzy của Podebrady
Năm 1469, Jerzy trình lên quốc hội Séc (Czech) quyết định chọn Władysław Jagiellon làm người thừa kế ngai vàng. Quý tộc Séc đồng ý với Jerzy (George) nhưng ra điều kiện là người đề cử (tức Władysław Jagiellon) phải cưới con gái của Jerzy, Ludmilla. Kazimierz IV tiếp tục trì hoãn một thời gian trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, chờ đợi cái chết của Jerzy. Vào tháng 10 năm 1469 tại đại hội ở Piotrków, Henryk VI Reuss von Plauen sau khi được bầu làm thống lĩnh mới của Hiệp sĩ Teuton đã phải thần phục ngay vua Ba Lan Kazimierz IV. Sau cái chết của nhà vua Séc (Jerzy của Podebrady) vào ngày 22 tháng 3 năm 1471, một vài quý tộc Ba Lan nhà Jagiellon, Matyas Corvin, Albrecht xứ Saxon ra ứng cử, cuối cùng vào ngày 27 tháng 5 năm 1471 tại Kutna Hora, Sejm họp và quyết định bầu Władysław Jagiellon làm vua Czech mới. ngày 21 tháng 8 năm 1471, Władysław đã được trao vương miện của Cộng hòa Séc bởi các giám mục Ba Lan tại nhà thờ St. Wita ở Prague (tức Praha ngày nay)
Vào đầu những năm 70, vua Ba Lan Kazimierz IV đã thực hiện một nỗ lực không thành công để đưa con trai ông, Casimir, lên ngai vàng Hungary. Điều này gây ra cuộc xung đột lâu dài giữa Kazimierz IV với Matyas Corvin. Chính quyền Ba Lan được sự ủng hộ của một số quý tộc Hungaria, đã quyết định tới việc lật đổ Matyas Corvin để đưa hoàng tử Kazimierz trẻ lên ngôi. Ở Hungaria, giới quý tộc chia rẽ nghiêm trọng: một phe thì thân Ba Lan, ủng hộ đưa hoàng tử Kazimierz trẻ lên ngôi. Phe đối lập vẫn giữ quyết định đưa Corvin lên ngoi, bất chấp mối đe dọa từ Sultan Mehmed II của Ottoman. Trong nửa đầu tháng 9 năm 1471, 16 lãnh chúa Hungary đã giao vương miện cho hoàng tử Kazimierz trẻ. Trong tình huống này, vào ngày 2 tháng 10 năm 1471, cuộc chiến tranh Ba Lan-Hungary nổ ra. Hoàng tử thiếu niên 13 tuổi Kazimierz dẫn đầu các binh lính đánh thuê người Đức sang đánh Hungaria. Cuộc tấn công nhanh chóng bị thất bại, nhiều binh sĩ bỏ trốn vì không có lương. Kết quả là, vào tháng 1 năm 1472 Kazimierz đã trở lại Ba Lan. Cho đến năm 1474, không có hoạt động quân sự nào diễn ra ở Ba Lan và Hungaria. Vua Ba Lan không trông cậy được gì ở Moldova, vì vùng này đã bị Corvin chiếm mất. Ngày 21 tháng 2 năm 1474, hiệp ước hòa bình giữa Ba Lan và Hungary đã được ký kết trong Stara Wieś Spiska.
Sự thất bại của chính trị Hungary khiến vua Ba Lan ủng hộ con trai là vua Séc Władysław Jagiellon đem quân tấn công quân của Corvin để chiếm lại Silesia, Lusatia và Moravia. 20.000 quân Ba Lan dưới sự chỉ huy của Jan Rytwiński đã vượt biên giới vào ngày 26 tháng 9 năm 1474 và đi theo con đường xuyên qua Kluczbork, Opole, Krapkowice, Brzeg. Được sự ủng hộ của người Séc và người Silesians vốn trung thành với Władysław, quân Ba Lan đánh bại quân của Corvin tại trận Swanowice. Nhưng tại cứ điểm mạnh của Corvin là Wroclaw, quân Ba Lan đánh mãi vẫn không hạ được. Thấy Corvin đang có lực lượng mạnh do sự hỗ trợ từ các hoàng thân xứ Silesia và Wrocław, hiệp sĩ của công tước Świdnica-Jawor, Opava và Nysa (bao gồm các lâu đài Książ, Bolków, Wleń, Grodno, Niesytno), Ba Lan quyết định ngừng bắn. Vào ngày 15 tháng 11 năm 1474 tại Muchobór Wielki, một đại hội của ba vị vua Ba Lan - Hungaria - Séc đã diễn ra, và vào ngày 8 tháng 12, một hiệp đình ngừng bắn đã được ký kết, có hiệu lực cho đến ngày 25 tháng 5 năm 1477
Tranh chấp với Giám mục thành Warmian
Khi đang hòa bình với Hungaria, Kazimierz IV cũng tìm cách củng cố quan hệ thân thiện với Liên hiệp Phổ. Được sự khuyến khích của viên giám mục Mikołaj Tungen của Warmian vốn theo phe Giáo hoàng La Mã, Giáo hoàng Phaolô II tìm cách thúc đẩy Kazimierz IV chiến tranh chống lại người Hussite. Khi biết ý định của mình bị thất bại, Giáo hoàng quyết định đổi Tungen qua làm trợ lý cho giám mục Kamień Pomorski - do quý tộc Andrzej Oporowski bảo trợ. Tungen đã không chấp nhận sự mất chức giám mục thành Warmian, nên ông ta yêu cầu vua Hungaria Mátyás Corvin hỗ trợ. Vua Hungaria dùng tiền bạc và quyền lực để mua chuộc những người chống Giáo hoàng. Về phần mình, Giáo hoàng La Mã vì bị vua Hungaria mua chuộc và gây sức ép, sợ bị đe dọa bởi Ottoman và không muốn mất một đồng minh ở Korwin nên chấp nhận lại đề nghị của vua Hungaria, đưa Mikołaj Tungen trở lại làm giám mục Warmian.
Năm 1476, Giáo hoàng cử giáo sĩ Baltazar de Priscia đến Ba Lan, dọa sẽ phế truất nhà vua Kazimierz IV nếu ông phá vỡ thỏa thuận với vua Hungaria Corvin. Đồng thời, ông yêu cầu Kazimierz IV từ bỏ yêu sách của mình đối với Moldova và ngai vàng Hungary. Những yêu sách trên nhanh chóng được vua Ba Lan chấp nhận. Tháng 5/1477, khi biết thỏa thuận ngừng bắn đã hết hạn, viên giám mục Nuncio, lúc đó ở Wroclaw, đã khiêu khích bằng cách tạo ra lời nguyền để buộc vua Ba Lan phải tham chiến cùng với Séc để chống Giáo hoàng La Mã kế nhiệm là Giáo hoàng Xíttô IV. Chung ý định với giám mục Wroclaw, vua Corvin của Hungaria gây chiến tranh chống Giáo hoàng, lịch sử gọi là "Popia war" (chiến tranh Giáo hoàng) nhằm giải quyết vụ giám mục Tungen vì lý do gì mà bị phế khỏi chức giám mục thành Warmian. Tuy nhiên, sự khiêu khích gây chiến của giám mục Wroclaw thất bại, vì vua Ba Lan quyết định hòa hoãn với vua Corvin của Hungaria. Tình hình của Hungary xấu đi trong thời gian đó, khi họ bị đe dọa với sự mất trợ cấp của Venetian do các cuộc đàm phán của Venice với Ottoman. Năm 1477 - 1479, đàm phán giữa ba vua Ba Lan - Séc - Hungaria diễn ra, kết quả là họ cùng nhau ký hiệp ước tháng 11/1478, đưa Tungen trở lại làm giám mục Warmian (Ba Lan). Vào tháng 1 năm 1479, hiệp ước hòa bình giữa Venice với Sultan Ottoman Mehmed II được ký kết, khiến Corvin bỏ rơi đồng minh của mình là Warmia và Phổ. Vào ngày 9 tháng 10 năm 1479, vị thầy vĩ đại Martin Truchsess von Wetzhausen ở Nowy Korczyn tỏ lòng kính trọng vua Ba Lan.
Kazimierz coi trọng quan hệ với Hiệp sĩ Teuton hơn là liên minh với Đế quốc Mông Cổ, là kết quả của cái gọi là Sự bế tắc của Utrian, đã chấm dứt sự thống trị của Mông Cổ đối với Ruthenia, điều này đột nhiên dẫn đến sự đe dọa của Đại vương công Lietuva từ phương Đông
Chiến tranh Ba Lan - Ottoman
nhỏ|Ștefan III xứ Moldavia, Vương công xứ Moldavia giai đoạn 1457 – 1504. Năm 1475, Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng Kaffa, thuộc địa Genova ở Crimea. Năm 1484, Sultan Bayezid II cắt đứt quan hệ thương mại ở Biển Đen với Ba Lan, đồng thời đánh chiếm các cảng Kilia và Białogród ở Moldova. Việc mở rộng của người Thổ Nhĩ Kỳ đã ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế của những người hàng xóm Ba Lan phía Nam, vương quốc Moldova. Trước tình hình này, vua Ștefan III của Moldavia yêu cầu các hỗ trợ quân sự của Kazimierz Jagiello. Để đổi lấy sự hỗ trợ quân sự của Ba cho vấn đề Thổ Nhĩ Kỳ, tại Kołomyja (15/9/1485) thì Stefan III tỏ lòng kính trọng vua Ba Lan - điều này gây mâu thuẫn giữa Ba Lan với Thổ Nhĩ Kỳ (Ottoman). Về sau, quốc vương Ba Lan cố tình trì hoãn hỗ trợ quân sự cho Moldavia để dành sự chú ý vào khan Crimea, bởi vì một năm sau đó, Stefan III công nhận chủ quyền của Ottoman.
Cuộc viễn chinh không thành công của Hoàng tử Jan Olbracht vào mùa đông năm 1486 đã đưa Moldova đến gần Khan Crimea với sự trung gian của Moscow. Để có được viện trợ cho cuộc viễn chinh sắp tới, Jan Olbracht tuyên bố không liên quan gì đến anh cả Wladyslaw đang chống lại người Thổ ở Hungary. Tuyên bố này nhanh chóng nhận được sự ủng hộ của em trai Alexander Jagiellon, bởi vì Alexander tin rằng việc tái lập Moldovan-Tatar sẽ là mối đe dọa nguy hiểm vì Ba Lan sẽ mất đi Podole. Cuối cùng, chỉ có lực lượng Ba Lan và Lithuania trong số 20.000 người tham gia vào cuộc chiến tranh. Olbracht đánh bại họ vào ngày 8 tháng 9 năm 1487 trong trận Kopystrzyń ở Podolia. Vào ngày 25 tháng 1 năm 1491, Mikołaj của Chodcza và Semen Jurewicz Holszański đánh bại họ trong trận chiến Zasław.
Vào ngày 23 tháng 3 năm 1489, một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai năm đã được ký kết với Sultan Bajazyd II, người đã đảm bảo với các đối tượng của nhà vua tự do thương mại ở nước mình.
Quan hệ Ba Lan - Crimea
Quan hệ giữa Ba Lan với Khan Crimea đang có sự chuyển biến xấu. Mặc dù hiệp ước hòa bình được ký kết, nhưng khan Mengli I Giray liên kết với Khan Horde liên tục dẫn quân Tatars qua cướp bóc vùng Ruthenia và Podolia, đốt phá nhiều làng mạc và bắt hàng ngàn người dân làm nô lệ. Năm 1482, quân Tatars tàn phá thành phố Kiev. Năm 1486, Kazimierz IV cử con trai là Jan I Olbracht đem quân đánh Crimea. Quân Ba Lan mặc dù đại thắng ở trận Kopystrzyń, nhưng kết cục thì bị thất bại thảm hại vào năm 1487. Nhận thấy nguy cơ đe dọa của công quốc Moscow của Ivan III vào đất Ba Lan ngày càng lớn, Khan Crimea và Moldova đang liên minh với nhau, quốc vương Kazimierz IV đã tiến hành cuộc chiến tranh chống quân Tatars để phá vỡ khối liên minh này.
Tranh giành quyền kế vị ngai vàng quốc vương Hungaria giữa Ba Lan và họ Habsburg
Năm 1490, Mátyás Corvin qua đời. Quốc vương Ba Lan và Hoàng đế họ Habsburgs bắt đầu cuộc tranh cãi rằng ai sẽ là người kế vị làm vua Hungaria tiếp theo. Trong khi Kazimierz IV đang vận động ngoại giao để ủng hộ con trai thứ là Jan Olbracht lên ngôi, thì người con cả đang làm vua Bohemia là Wladislaw II lại nhận được sự ủng hộ của đại quý tộc Bohemia, đứng đầu là Jan Zapolyi)về sau là vua Ba Lan) và Stefan Batory (cha của Stefan Batory trong tương lai). Hai anh em họ Jagiellon là Wladislaw II và Jan Olbracht mở cuộc chiến tranh để tranh ngôi vua. Không đánh bại được nhau, hai anh em ký hiệp ước ở Košice. Trong hiệp ước, Jan tuyên bố từ bỏ ngôi vua Hungaria để sang làm Công tước xứ Silesia. Jan Olbracht ngay sau đó đã không tiếp quản quyền lực ở Silesia vì ông đã phá vỡ hiệp ước Košice. Sau khi đăng quang với tư cách là vua của Hungary, Władysław đã thỏa thuận với Hoàng đế Habsburgs là Friedrich III của Thánh chế La Mã, người sau khi ông qua đời sẽ tiếp quản vương quốc Hungaria sau nhỏ|Lằng mộ Kazimierz IV tại Nhà thờ Chính tòa Wawel.
Văn hóa Ba Lan thời vua Casimir
Triều đại của vua Kazimierz đã thành công cho sự phát triển của văn hóa và nghệ thuật ở Vương quốc Ba Lan. Chính quyền cho xây dựng cung điện và các biệt thự hoàng gia ở các thành phố lớn. Nền giáo dục chủ yếu được triển khai ở các tu viện, các quý tộc và vương hầu giàu có thì được cho đi du học
Văn hóa Ba Lan phát triển mạnh với các đại diện như Jan Dlugosz (thầy dạy của hoàng tử), nhà văn chính trị John Ostroróg, nhà văn và nhà ngoại giao Philip Callimachus, nhà nhân văn Gregory của Sanok, nhà triết học và nhà thiên văn học Wojciech của Brudzewo, nhà thần học và triết học Jacob của Paradyż, tổng giám mục Gniezno Maciej DRZEWICKI. Toán học và thiên văn học phát triển mạnh mẽ nhờ vào các nhân vật vĩ đại như Martin King of Żurawica, John của Glogau và Marcin Bylica \, và lớn hơn hết là nhờ chủ Nicolaus Copernicus Wojciech từ Brudzewo
Gia đình và kế vị ngai vàng
nhỏ|Kazimierz IV của Ba Lan cùng với vợ của mình là Elizabeth nhà Habsburgs. Họa phẩm hiện đang được trưng bày ở [[Bảo tàng quốc gia Thụy Điển.]] Kazimierz IV cưới hoàng hậu Elizabeth của Habsburgs, có các người con sau:
Tham khảo
Thể loại:Quốc vương Ba Lan Thể loại:Đại vương công Lietuva Thể loại:Người từ Kraków Thể loại:Vua theo đạo Công giáo Rôma
Anisostena nunenmacheri
Anisostena nunenmacheri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1907.
Tham khảo
Thể loại:Anisostena
Henry Stuart, Công tước xứ Albany
Henry Stewart (hay Henry Stuart), tước hiệu Công tước xứ Albany (7 tháng 12 năm 1545 - 10 tháng 2 năm 1567), thường được gọi là Huân tước Darnley trước 1565, là phu quân của Nữ vương Mary xứ Scotland từ năm 1565 cho đến khi bị giết tại Kirk o' Field năm 1567. Nhiều câu chuyện đương đại mô tả cuộc đời và cái chết của ông gọi ông là Lord Darnley, danh hiệu của ông với tư cách người thừa kế của lãnh địa bá tước Lennox, và cách gọi này gắn liền với ông cho đến ngày hôm nay.
Ông là con thứ hai, nhưng là người con lớn nhất còn sống của Matthew Stewart, Bá tước thứ 4 xứ Lennox, và vợ của ông, phu nhân Margaret Douglas. Ông bà ngoại Darnley của ông là Archibald Douglas, Bá tước Angus đời thứ sáu, và Margaret Tudor, con gái của Henry VII của Anh, từng là vợ vua James IV của Scotland, mẫu thân vua James V. Nhiều người tin rằng Henry Stewart chào đời ngày 7 tháng 12, nhưng điều này còn đang gây tranh cãi. Ông là em họ và cũng là người chồng thứ hai của Nữ vương Mary I của Scotland, và là cha của James VI của Scotland, người đã kế vị Elizabeth I của Anh với vương hiệu James I.
Cuộc sống ban đầu
thumb|left|200px|Cậu bé Henry Stuart, về sau là Vương tế Scotland Darnley chào đời vào năm 1545, tại Đền Newsam, Leeds, thuộc West Riding of Yorkshire, Anh quốc. Thông qua cha mẹ mình, ông tuyên bố chủ quyền bối với cả ngai vàng của Scotland và Anh, bởi vì ông là hậu duệ hoàng gia của cả James II của Scotland và Henry VII của Anh.
Cha của Darnley, Bá tước Matthew xứ Lennox, đã bị kết tội phản quốc tại Scotland bởi vai trò của ông trong cuộc chiến tranh Rough Wooing, nơi mà ông đứng về phía người Anh và chống lại thái hậu Mary của Guise và Nhiếp chính Arran, và quốc tịch Scotland của ông bị bãi bỏ năm 1545. Lennox sống lưu vong ở Anh 22 năm, và trở về Scotland năm 1564. Mẫu thân của Darnley, Margaret Douglas đã rời khỏi Scotland năm 1528.
Lord Darnley từ nhỏ được giáo dục tốt và ý thức được về hoàn cảnh hiện tại cũng như những cơ hội đến với ngai vàng của mình. Ông thông thạo tiếng Latinh và khi lớn lên đã học tiếng Gaelic, Anh và Pháp. Ông có năng khiếu về ca hát, khiêu vũ và chơi đàn. Gia sư của ông bao gồm học giả người Scotland, John Elder, người đã từng ủng hộ việc thiết lập liên minh cá nhân Anglo-Scotland bằng cuộc hôn nhân giữa Mary I của Scotland với Hoàng tử Edward nước Anh, và ông từng nêu ý kiến của mình với Henry VIII bằng  Lời khuyên của một Redshank  năm 1543.. Một trong những bạn học của ông, Arthur Lallart, bị thẩm vấn tại London sau chuyến thăm tới Scotland năm 1562.
Darnley khỏe mạnh và giỏi thể thao, một tay cưỡi ngựa cừ khôi với kiến thức với vũ khí và niềm đam mê săn bắn. Darnley đã viết một bức thư cho Mary I của Anh từ Đền Newsam vào tháng 3 năm 1554 đề cập đến một vở kịch hay bản đồ mà ông tạo ra, mang tên Utopia Nova. Ông mong muốn, "mỗi sợi tóc trên đầu tôi sẽ được dùng cho một wourthy souldiour".
Khủng hoảng Lennox
"Khủng hoảng Lennox" là một vấn đề chính trị nan giải ở Anh bắt nguồn từ tham vọng của nhà Lennox: Matthew Stewart, Bá tước thứ tư của Lennox, đứng hàng thứ ba trong danh sách kế vị ngai vàng ở Anh, và vợ ông Margaret Douglas là cháu gái của vua Henry VII. Gia tộc Lennox theo Giáo hội Công giáo Roma và là hi vọng của các thế lực công giáo ở cả hai nước, nếu họ có thể đoạt được ngai vàng.
Khi Henry II của Pháp chết vào tháng 7, 1559, anh trai của Lennox, Sieur d'Aubigny, được thăng chức trong triều Pháp trong cương vị là bà con thân tín của hoàng hậu mới, đồng thời là nữ hoàng Mary. Aubigny sắp xếp cho Darnley đến triều đình Pháp để chức mừng Mary và François II của Pháp trong lễ lên ngôi của họ và tìm cách khôi phục lãnh địa Lennox. Mary không đồng ý trả lại đất của Lennox thuộc Scotland, nhưng bà đã tặng 1.000 curon cho Darnley và mời ông đến dự lễ đăng quang của bà. Kế hoạch của Lennox là khẩn cầu trực tiếp với Nữ hoàng Scotland thông qua của ông, qua mặt cả Elizabeth và Nhà Giuse. Sứ mệnh của người đại lý cho Lennox, Nesbit, có vẻ như quá liều lĩnh; không chỉ là Lennox sẵn sàng bàn giao Darnley và em trai của ông là Charles làm con tin để mong khôi phục địa vị, nhưng ông đã trình ra gia phả của Darnley, cho thấy quyền của mình để thừa kế của ông tại cả Anh và Scotland cũng như của nhà Hamilton và Douglas. Aubigny về sau bị buộc tội giúp đỡ Mary mưu đoạt ngai vàng của nước Anh và gợi ý rằng ngay cả cháu trai của ông cũng có tư cách kế vị cao hơn so với Elizabeth.
Lennox sắp đặt Nesbit trông coi Mary, Darnley và thầy của Darnley, John Elder. Năm 1559, Nicholas Throckmorton, đại sứ của Anh quốc tại Paris, cảnh báo Nữ hoàng Elizabeth rằng Elder là "nguy hiểm đối với nước Anh như những gì ông biết."
Nhà sử học Sarah Macauley chú thích, "Sau Nữ hoàng Scotland, Darnley là người có tư cách tranh giành quyền thừa kế tại Anh với Elizabeth. Ông cũng là sự lựa chọn của nhiều kẻ thù của Elizabeth mong muốn ngôi vua là nam, vì ông sinh ra tại Anh và theo Công giáo. Paget đưa ra giả thiết vào tháng 3 năm 1560 nói rằng những người Công giáo sẽ đưa Darnley lên ngôi trong trường hợp Nữ hoàng băng hà 'cũng được xét đến. "
Sarah Macauley lưu ý ba kết quả của quyết định cuối cùng của phiên xét xử Lennox:.<Blockquote> "Vị thế được nâng cao của họ tại triều đình, khi nó bắt đầu vào năm 1563, là một sự phức tạp hữu ích trong vấn đề kế vị, nó thể hiện một tuyên bố công khai rằng thực lực của Quốc hội (các yêu cầu kế vị của Catherine Grey trong các cuộc khủng hoảng liên tiếp) không thể quyết chính sách riêng của Nữ hoàng. Thứ hai, ưu các Lennoxes có thể là như biểu hiện cho thấy sự nhân nhượng đối với người Công giáo ở Anh, người, giống như các đại sứ Tây Ban Nha, có thể thấy trước Elizabeth đặt tên Darnley làm người kế nhiệm mình... đầu cơ như vậy cũng sẽ đánh lạc hướng chúng từ người tranh ngôi đáng gờm hơn là Nữ hoàng Scots... Thứ ba, và quan trọng nhất là vị thế của nhà Lennox là một trở ngại giữa Nữ hoàng Scots với ngai vàng Anh. Như vậy là duy nhất thừa kế Darnley của 'Anh' đưa vào sử dụng cuối cùng... Việc phóng thích tiếp theo Darnley về Scotland và sự khôi phục địa vị của cha ông tại triều đình Scotland là một phần của chính sách này: thảm họa chính trị từ hôn nhân Darnley như chưa được lường trước. " .</Blockquote> Tháng 9 năm 1564, Scotland Quốc hội khôi phục quyền và các chức danh Matthew Stewart như Bá tước Lennox.
Thành hôn với Nữ hoàng Scotland
thumb|300px|right|Lord Darnley và Mary, Nữ hoàng Scots (họa phẩm ra đời năm [[1565, hiện nay trưng bày ở Hardwick Hall) ]] Ngày 3 tháng 2 năm 1565 Darnley rời khỏi London và vào ngày 12 ông có mặt ở Edinburgh. Ngày 17 tháng 2, ông ra mắt Mary tại Lâu đài Wemyss, Fife. James Melville xứ Halhill tường thuật rằng "Nữ hoàng bệ hạ tỏ ra ân cần với ông ta, và nói rằng ông ta người đàn ông cường tráng và cân đối nhất mà Người từng gặp." Sau một chuyến thăm phụ thân tại Dunkeld, Darnley trở về với Mary và triều đình tại Holyrood ngày 24 tháng 2. Ngày hôm sau ông nghe John Knox thuyết giảng, và ông khiêu vũ cùng Mary vào buổi tối. Kể từ đó, ông trở thành người được Mary sủng tín nhất.
Darnley là em họ thứ nhất của vợ ông thông quah Margaret Tudor, điều này khiến cả Mary và Darnley nằm trong những vị trí đầu tiên trong danh sách kế vị ngai vàng Anh. Darnley cũng là hậu duệ của một hoàng nữ của vua James II của Scotland và cũng nằm trong danh sách kế vị ở Scotland.
Như một sự chuẩn bị cho cuộc hôn nhân, Darnley đã được phong làm Huân tước của Ardmanoch và Bá tước của Ross tại Lâu đài Stirling vào ngày 15 tháng 5, 1565. Một đoàn tùy tùng gồm 15 người đàn ông đã được phong làm hiệp sĩ, trong đó có anh cùng cha khác mẹ của Mary, Sir Robert Stewart của Strathdon. Robert Drummond của Carnock, và James Stewart của Doune Castle Ở Anh, một hội đồng được lập ra để thảo luận về những nguy hiểm đến từ cuộc hôn nhân dự định sẽ diễn rta vào ngày 4 tháng 6 năm 1565. Một trong các quyết định của họ là để hòa giải với Lady Catherine Grey, một đối thủ của Mary I của Scotland cùng tranh giành ngai vàng Anh. Mary gửi John Hay, Commendator của Balmerino, đến đàm phán với Elizabeth; Elizabeth yêu cầu giao trả Darnley, và đã cho John Hay những bằng chứng rõ ràng cho thấy sự không vừa lòng của bà.
Ngày 29 tháng 7 năm 1565, cuộc hôn nhân diễn ra theo nghi thức Công giáo tại nhà nguyện riêng của Nữ hoàng tại Holyrood, nhưng Darnley (có tôn giáo tín ngưỡng không cố định - ông được nuôi dạy như một người Công giáo, nhưng sau đó đã bị ảnh hưởng bởi đạo Tin lành ) – từ chối để đi cùng với Mary đến lễ met sau lễ cưới chính.
Sự ghẻ lạnh
Không lâu sau khi Mary thành hôn Darnley, bà nhận thấy được sự phù phiếm, kiêu ngạo và không đáng tin của ông, có thể ảnh hưởng đến an ninh của đất nước. Giới quý tộc không có cảm tình tốt với Henry và ông lại có những hành động mang tính bạo lực, hậu quả của việc uống nhiều rượu. Mary từ chối công nhận Darnley là vua qua hôn nhân, thứ mà ông cần để bước lên ngôi báu nếu nữ hoàng chết mà không có con. Tháng 5 năm 1565, chưa đầy một tháng sau khi kết hôn, William Cecil nghe tin rằng Darnley đã hành động xấc xược khi đẩy Lennox khỏi triều đình Scotland. Mary sớm mang thai.
Thư ký riêng của Nữ hoàng, David Rizzio bị đâm 56 nhát vào ngày 9 tháng 3 năm 1566 bởi Lord Darnley và những người bạn của ông ngay trước mặt Nữ hoàng-vốn đang mang thai tháng thứ 7-trong phòng ăn của bà. Theo nhà ngoại giao người Anh Thomas Randolph và Bá tước Bedford, việc giết chết Rizzio (người được đồn đại là cha thực sự của đứa con trong bụng Mary) là một phần trong kế hoạch Darnley nhằm buộc Mary phải phong cho mình là Đồng cai trị. Darnley cũng bàn với các đồng minh, yêu cầu họ tiến cử mình là Đồng cai trị trước Nghị viện Scotland để đổi họ sự khôi phục các lãnh địa và chức danh của họ.
Khi đại sứ Tây Ban Nha ở Paris nghe được tin này, tin đồn rộ lên rằng Henry đã "giết vợ mình, thừa nhận những người dị giáo xứ, và chiếm giữ toàn bộ vương quốc." Tuy nhiên, vào ngày 20 tháng 3, Darnley tuyên bố phủ nhận mọi sự liên can hay đồng lõa trong vụ giết Rizzio.
Mary không còn tin tưởng chồng và Darnley bị thất sủng. Ngày 27 tháng 3, Bá tước Morton và Huân tước Ruthven (đều có mặt trong vụ giết Rizzio và đã bỏ trốn sang nước Anh), đã viết thư cho Cecil nói rằng Darnley đã khởi xướng các âm mưu giết người và thu dùng họ, vì "heich cãi nhau" và "hận thù chết người" của Rizzio.
Sự chào đời của Vương tử James
Con trai của Mary và Darnley, James, chào đời ngày 19 tháng 6 năm 1566 tại Lâu đài Edinburgh. Ông được rửa tội với tên Charles James vào tháng 17 tháng 12 năm 1566 theo nghi thức Công giáo tại Lâu đài Stirling. Cha mẹ đỡ đầu của James gồm Charles IX của Pháp, Elizabeth I của Anh và Emmanuel Philibert, Công tước Savoy. Mary từ chối để cho Đức Tổng Giám mục của St Andrews, người mà cô gọi là "một linh mục có thẹo", nhổ vào miệng của trẻ, như sau đó đã đổi ý.
Sau sự ra đời của James khiến cho vấn đề kế vị suôn sẻ hơn; vào cuối năm 1566 và đầu năm 1567, Darnley và Mary đã gần gũi với nhau hơn và đã hòa giải, bà thường thấy đến thăm phòng của chồng. Darnley, tuy nhiên, bị nhiều người xa lánh nhưng vẫn có được nhiều người ủng hộ mình bởi vì hành vi thất thường của ông. Ông vẫn nhấn mạnh mong muốn được làm Đồng cai trị, đó vẫn còn là một nỗi thất vọng lớn trong hôn nhân của họ.
Cái chết
thumb|300px|right|Toàn cảnh [[Kirk o' Field, năm 1567 sau vụ giết Henry Stuart, Lord Darnley, được vẽ cho William Cecil không lâu sau vụ giết người.]] Darnley bị sát hại tám tháng sau khi James chào đời. Ngày 9 tháng 2 năm 1567, thi thể của ông và người hầu của ông đã được phát hiện tại Kirk o'Field, ở Edinburgh, nơi họ đang trú ngụ.
Trong vài tuần trước khi chết, Darnley đang dần hồi phục từ căn bệnh đậu mùa (hoặc, như nhiều người suy đoán, là bệnh giang mai). Ông được miêu tả là có những vết biến dạng trên khuôn mặt và thân thế. Ông ở với gia đình tại Glasgow, cho đến khi Mary đưa ông đến chữa trị tại Kirk o' Field, ngôi nhà hai tầng trong một nhà thờ tứ giáng, cách quãng đường đi bộ ngắn từ Holyrood – với mục đích là đưa ông vào triều một lần nữa. Darnley ở lại Kirk o' Field trong khi Mary đến dự lễ cưới của Bastian Pagez, một trong những người hầu thân cận của bà, tại Holyrood. Khoảng 2 giờ tối ngày 10 tháng 2, 1567, trong khi Mary đi vắng, hai vụ nổ xảy ra phá tan Kirk o' Field. Nguyên nhân của hai vụ nổ về sau được cho là do hai thùng thuốc súng ở căn phòng nhỏ gần chỗ ngủ của Darnley. Thi thể của Darnley và người hầu William Taylor, được tìm thấy bên ngoài, được bọc bởi một chiếc áo choàng, một con dao găm, một cái ghế và một chiếc áo khác. Darnley chỉ mặc độc một chiếc áo ngủ, chúng tỏ là ông đã trốn đi vội vàng từ giường ngủ của mình. Sau khi kiểm tra kỹ hơn, người ta xác nhận không có dấu hiệu của sự tổn thương từ vụ nổ, do đó, vụ nổ đã không được coi là nguyên nhân làm Darnley chết. Kết luận là hai người đã bị giết bằng cách làm cho nghẹt thở, sự kiện này đã xảy ra sau vụ nổ. (Tuy nhiên, y học hiện đại công nhận rằng chấn thương bên trong có thể giết chết nạn nhân vụ nổ mà không có dấu hiệu của chấn thương bên ngoài.)
Sự kiện tiếp theo
Sự nghi ngờ nhanh chóng bị đổ dồn vào Bá tước Bothwell và những người ủng hộ của ông, đặc biệt là Archibald Douglas, Cha xứ Douglas, chủ nhân của đôi giày đã được tìm thấy tại hiện trường, và cả chính Nữ hoàng. Bothwell từ lâu đã bị nghi là có ý định chiếm ngai vàng, và mối quan hệ gần gũi của ông với nữ hoàng đã dẫn đến tin đồn họ đã ngoại tình với nhau. Đây được xem như là một động lực cho Bothwell sát hại Darnley, với sự giúp đỡ từ một số các quý tộc và dường như bởi chính hoàng gia. Mary đã được xem là chấp thuận kế hoạch loại bỏ Darnley, mặc dù ý định ban đầu của bà đã ly hôn, nhưng không ai coi đó là thích hợp.
Chẳng bao lâu sau cái chết của Darnley, Bothwell và Mary rời Edinburgh cùng với nhau. Có hai cách nhìn thường thấy về sự kiện này: có thể, Bothwell bắt cóc Nữ hoàng, đưa bà đến Lâu đài Dunbar, và cưỡng hiếp bà. Trong khi luồng ý kiến thứ hai cho rằng, Nữ hoàng đã cùng Bothwell lập kế hoạch dàn cảnh bắt cóc, và câu chuyện về cưỡng hiếp được ngụy tạo ra để danh dự và uy tín của nữ hoàng không bị hủy hoại khi bà kết hôn với một người đàn ông bị nghi ngờ là đã giết chồng mình. Mary sau đó bị sảy thai cặp song sinh con của Bothwell.
Sự nghi ngờ rằng Nữ hoàng đã cấu kết với kẻ chủ mưu trong cái chết của chồng hay bà đã không có hành động để ngăn chặn cái chết của ông là những nhân tố quan trọng dẫn đến việc Mary mất lòng dân và mất vương miện ở Scotland. Lá thư Casket, bị cáo buộc đã được viết bởi Mary, dường như thể hiện thái độ ủng hộ với sự giết chóc. Bức thư đã được phát hiện thấy bởi James Douglas, Bá tước thứ 4 Morton ở Edinburgh trong một chiếc hộp bằng bạc được khắc một chữ F (được cho là chỉ Francis II), cùng với một số tài liệu khác, bao gồm giấy chứng nhận kết hôn Mary-Bothwell. Trước khi Morton bị hành quyết vào năm 1581, ông thừa nhận có tham dự vào âm mưu giết Darnley, và rằng Bothwell và Archibald Douglas là "chủ mưu chính" trong vụ giết hoàng phu.
Lính đánh thuê của Bothwell, William Blackadder của Clan Blackadder, là được cho là người không tham gia vào vụ giết người, nhưng ban đầu đã bị đối xử như nghi phạm. Mặc dù đã được chứng minh là không có dính líu trong âm mưu giết người, ông ta lại bị cáo buộc bởi những âm mưu trong triều đình và bị kết án tại phiên tòa nhằm mục đích chính trị, sau đó ông ta bị hành quyết bằng cách treo cổ, kéo lê và phanh thây, các chi bị đóng đinh rồi đem mỗi bộ phận đi thị chúng trước cổng các thành phố ở Scotland.
Không lâu sau đó, cả Mary và Bothwell bị buộc tội giết Henry. Họ đã được đưa ra điều tra riêng biệt ở Anh. Bothwell đã được chứng minh là không có tội. Cuộc điều tra đối với Nữ hoàng diễn ra khá lâu, kết thúc mà không tìm được kết luận chính thức. Mary đã bị giam lỏng ở Anh cho đến khi bị cáo buộc có dính líu trong âm mưu Babington nhằm lật đổ Elizabeth, sau đó bà đã bị kết tội phản quốc và bị chém đầu.
Tham khảo
Henry Stuart, Lord Darnley Thể loại:Hoàng phu Albany, Henry Stuart, Công tước thứ 1 Thể loại:Công tước xứ Albany Thể loại:Bá tước Ross Thể loại:Người Leeds Thể loại:Nạn nhân giết người ở Scotland Thể loại:Sinh năm 1545 Thể loại:Mất năm 1567 Thể loại:Người bị ám sát Thể loại:An táng tại Tu viện Holyrood Thể loại:Triều đình Mary, Nữ hoàng Scots Thể loại:Phối ngẫu Vương thất Scotland Thể loại:Vương tộc Stuart
Trần Quang Khải (định hướng)
Trần Quang Khải có thể là:
Imeria africana
Imeria africana là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Imeria
Pseudocoremia christiani
Pseudocoremia christiani là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudocoremia
Yaginumaella lobata
Yaginumaella lobata là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Yaginumaella. Yaginumaella lobata được Peng, Tso & Li miêu tả năm 2002.
Tham khảo
Thể loại:Yaginumaella Thể loại:Động vật được mô tả năm 2002
Uglich
Huyện Uglich (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Yaroslavl, Nga. Huyện có diện tích 28 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 37500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Uglich.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Yaroslavl Thể loại:Huyện của Nga
Thelypteris fadenii
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1972 Thể loại:Unresolved names
Thelypteris fadenii
Chancelade
Chancelade (Chancelada trong tiếng occitan) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 16,23 km2, dân số năm 1999 là 3865 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 88 m trên mực nước biển.
Liên kết ngoài
Chancelade
Anisodes aguzata
Anisodes aguzata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
A
Eremostachys codonocalyx
Eremostachys codonocalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Pazij & Vved. mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eremostachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1961
Eremostachys codonocalyx
Consolida orientalis
Consolida orientalis là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được (J.Gay) Schrödinger mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Liên kết ngoài
Thể loại:Consolida Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1909
Matteria
Matteria là một chi rêu trong họ Orthotrichaceae.
Rosularia persica
Liên kết ngoài
Thể loại:Rosularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Cheilosia scutellata
Cheilosia scutellata là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Fallén mô tả khoa học đầu tiên năm 1817. Cheilosia scutellata phân bố ở vùng Cổ Bắc giới
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1817 Thể loại:Cheilosia
Pterostylis riparia
Pterostylis riparia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được D.L.Jones mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Liên kết ngoài
R Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Stevia parvifolia
Stevia parvifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hassl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cúc ngọt Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Sassia ponderi
Sassia ponderi là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.
South Dakota
South Dakota (tiếng địa phương: ) là một trong năm mươi tiểu bang của nước Mỹ, nằm ở trung bắc Mỹ, phía bắc giáp North Dakota, nam giáp Nebraska, tây giáp Wyoming, đông giáp Missouri. South Dakota còn có một tên gọi khác là "tiểu bang Đỉnh Rushmore". Thủ phủ của South Dakota là thành phố Pierre.
Sassia ponderi
Tham khảo
Thể loại:Sassia (Cymatiidae) Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
South Dakota
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu bang Hoa Kỳ Thể loại:Trung Tây Hoa Kỳ
Imeria albitarsis
Imeria albitarsis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Imeria
Tự lực
Tự lực (zh. 自力, ja. jiriki) có nghĩa là tự sức mình đạt giác ngộ, chẳng hạn bằng phương pháp toạ thiền (ja. zazen). Đối nghĩa với tự lực là tha lực (zh. 他力, ja. tariki), nghĩa là lực từ bên ngoài. Tha lực hay được dùng để chỉ quan niệm dựa vào một vị Phật, thí dụ Phật A-di-đà để sinh vào Tây phương Tịnh độ. Ngược lại, Thiền tông thường được xem là phương pháp dựa vào tự lực để giải thoát.
Tuy nhiên – như Thiền tông vẫn nhấn mạnh –, mỗi người đều mang sẵn Phật tính trong chính mình. Vì vậy nên sự phân biệt giữa tự lực và tha lực chỉ nói đến cách tu và thật ra cũng không cần thiết. Hành giả theo phép tu tha lực cũng phải tự lực, tinh tiến để mở được cánh cửa của tâm thức, đến với tha lực nọ. Ngược lại, tự lực chẳng qua là biểu hiện cụ thể của tha lực đó.
Tham khảo
Thể loại:Tịnh độ tông Thể loại:Thiền tông Thể loại:Triết lý Phật giáo
Pseudocoremia cineracia
Pseudocoremia cineracia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudocoremia
Yucca carnerosana
Yucca carnerosana là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được (Trel.) McKelvey miêu tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Anisostena perspicua
Anisostena perspicua là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1883.
Tham khảo
Thể loại:Anisostena
Hút mật bụng vàng
Hút mật Gould hay Hút mật bụng vàng (danh pháp hai phần: Aethopyga gouldiae) là một loài chim thuộc Họ Hút mật. Hút mật bụng vàng phân bố ở Bangladesh, Bhutan, Trung Quốc, Hồng Kông, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Thái Lan, và Việt Nam. Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng núi ẩm ôn đới và cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.
Tham khảo
trái|nhỏ|200px|Hút mật Gould
G Thể loại:Chim Ấn Độ Thể loại:Chim Bhutan Thể loại:Chim Bangladesh
18171 Romaneskue
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2000
Thelypteris falcatipinnula
Thelypteris falcatipinnula là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được C.F.Reed mô tả khoa học đầu tiên năm 1968. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968 Thể loại:Unresolved names
Thelypteris falcatipinnula
Muelleriella
Muelleriella là một chi rêu trong họ Orthotrichaceae.
Spiesia szovitzii
Spiesia szovitzii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Boiss. & Buhse) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
Thể loại:Spiesia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Thần kinh ngực trong
Thần kinh ngực trong (tiếng Anh: medial pectoral nerve) phát sinh từ bó trong (hoặc trực tiếp từ ngành trước của thân dưới) của đám rối thần kinh cánh tay, nhận các sợi C8 và N1.
Thần kinh đi phía sau 1/3 đầu của động mạch nách, đi cong về phía trước, giữa động mạch nách và tĩnh mạch, và hợp nhất với một sợi của thần kinh ngực ngoài ở phía trước động mạch nách.
Sau đó, thần kinh đi vào mặt sâu của cơ ngực bé, cho một số nhánh chi phối cơ bắp.
Hai hoặc ba nhánh xuyên qua cơ và kết thúc ở đầu ức của cơ ngực lớn. Thần kinh ngực trong xuyên qua cả cơ ngực bé và đầu ức của cơ ngực lớn. Thần kinh ngực ngoài chỉ xuyên qua đầu xương đòn của cơ ngực lớn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thần kinh chi trên
Adesmia punctata
Liên kết ngoài
Thể loại:Adesmia (Fabaceae)
Pterostylis robusta
Pterostylis robusta là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được R.S.Rogers miêu tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Le Change
Le Change (tiếng Occitan là Lo Chamge) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 16,22 km2, dân số năm 1999 là 541 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 106 m trên mực nước biển.
Pydnaodes distincta
Pydnaodes distincta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Le Change
Liên kết ngoài
Change, Le
Pydnaodes distincta
Liên kết ngoài
Thể loại:Pydnaodes
Rosularia pilosa
Rosularia pilosa là một loài thực vật có hoa trong họ Crassulaceae. Loài này được (Fischer ex M. Bieberstein) Borissova miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rosularia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939
Cheilosia stupida?
Cheilosia stupida? là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Becker mô tả khoa học đầu tiên năm 1894. Cheilosia stupida? phân bố ở vùng Cổ Bắc giới
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1894 Thể loại:Cheilosia