cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nhật thực
Tần suất và thời gian xảy ra
Tại một nơi trên Trái Đất, nhật thực toàn phần là một hiện tượng hiếm gặp. Mặc dù nó xảy ra trên hành tinh trung bình khoảng 18 tháng một lần nhật thực toàn phần,. Người ta tính được hiện tượng này lặp lại tại một nơi bất kỳ trung bình khoảng từ 360 đến 410 năm. Nhật thực toàn phần kéo dài trong vài phút tại từng nơi bất kỳ, bởi vì vùng bóng tối của Mặt Trăng di chuyển về phía tây với tốc độ trên 1700 km/h. Tại một nơi, thời gian quan sát thấy nhật thực toàn phần không bao giờ kéo dài quá 7 phút 31 giây, và thường ngắn hơn 5 phút: trong mỗi thiên niên kỷ thường có ít hơn 10 lần nhật thực toàn phần kéo dài quá 7 phút. Lần gần đây nhất là nhật thực toàn phần ngày 30 tháng 6 năm 1973 với 7 phút 3 giây. Lần này, các nhà thiên văn đã sử dụng một máy bay Concorde bay theo vệt tối của Mặt Trăng và quan sát được nhật thực toàn phần trong thời gian khoảng 72 phút. Lần nhật thực toàn phần tiếp theo có thời gian kéo dài hơn 7 phút sẽ là vào ngày 25 tháng 6 năm 2150. Lần nhật thực toàn phần kéo dài lâu nhất trong giai đoạn 8.000 năm từ 3.000 TCN đến 5.000 sẽ xảy ra vào ngày 16 tháng 7 năm 2186, khi thời gian diễn ra tại một nơi đặc biệt vào khoảng 7 phút 29 giây. Để so sánh, lần nhật thực toàn phần lâu nhất trong thế kỷ XX là 7 phút 8 giây vào ngày 20 tháng 6 năm 1955 và không có lần nhật thực toàn phần nào kéo dài trên 7 phút trong thế kỷ XXI.
Nếu ngày và thời gian của những lần nhật thực đã biết, người ta có thể tiên đoán những lần nhật thực trong tương lai bằng sử dụng chu kỳ nhật thực. Chu kỳ Saros là một trong những chu kỳ nổi tiếng và chính xác nhất mà các nhà thiên văn học cổ đại từng áp dụng (xem ở trên). Chu kỳ Saros bằng 6.585,3 ngày (trên 18 năm), có nghĩa là sau mỗi chu kỳ này một sự kiện thiên thực giống hệt sẽ diễn ra. Nhưng có sự khác biệt về kinh độ địa lý bị dịch chuyển khoảng 120° (do dư 0,3 ngày) và lệch một ít về vĩ độ (do độ nghiêng của mặt phẳng quỹ đạo Mặt Trăng). Chuỗi Saros luôn luôn bắt đầu bằng thiên thực một phần gần một trong hai vùng cực của Trái Đất, sau đó dịch chuyển trên toàn cầu thông qua những lần thiên thực hình khuyên và toàn phần, và kết thúc chuỗi bằng nhật thực một phần tại vùng cực đối đỉnh. Chuỗi Saros kéo dài khoảng từ 1226 đến 1550 năm với 69 đến 87 lần thiên thực, trong đó 40 đến 60 lần là thiên thực trung tâm.
Số lần trong mỗi năm
Một năm có ít nhất hai lần nhật thực và nhiều nhất năm lần nhật thực. Từ khi áp dụng lịch Gregory năm 1582, các năm có 5 lần nhật thực xảy ra đó là 1693, 1758, 1805, 1823, 1870, và 1935. Năm tiếp theo sẽ là 2206.
Nhật thực toàn phần cuối cùng
Nhật thực xảy ra nhờ cấu hình hình học đặc biệt của Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời. Tuy đối với con người ở trên Trái Đất, hiện tượng nhật thực toàn phần là hiếm gặp và ngắn ngủi, nhưng trong hàng trăm triệu năm trước trong quá khứ, Mặt Trăng nằm khá gần Trái Đất để nhiều lần che khuất hoàn toàn Mặt Trời giống như nhật thực toàn phần ngày nay; và trong một tỷ năm tới nó vẫn có thể che lấp Mặt Trời.
phải|nhỏ|Kính dùng để quan sát nhật thực.
Do ảnh hưởng của gia tốc thủy triều, quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất hiện tại mỗi năm dịch ra xa khoảng 3,8 cm. Người ta tính được rằng trong ít hơn 1,4 tỷ năm nữa, khoảng cách từ nó đến Trái Đất sẽ tăng thêm 23.500 km. Trong thời gian này, đường kính góc của Mặt Trăng sẽ giảm dần, trong khi Mặt Trời thì không có sự biến đổi nhiều trong 1,4 tỷ năm nữa và do vậy Mặt Trăng không thể hoàn toàn che khuất được đĩa Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất. Điều này sẽ đúng khi Mặt Trăng ở điểm cận địa và Trái Đất ở điểm viễn nhật. Do vậy, khả năng sẽ không còn hiện tượng nhật thực toàn phần trong 1,4 tỷ năm nữa.
Nhật thực và nguyệt thực
Nhật thực có khả năng quan sát thấy ít hơn nguyệt thực, mặc dù trên thực tế tần suất nhật thực nhiều hơn. Lý do là nguyệt thực có thể quan sát thấy bởi một nửa số người trên Trái Đất nằm trong nửa tối, còn nhật thực chỉ có thể quan sát trong bóng hẹp của Mặt Trăng đổ xuống Trái Đất.
Quan sát
Nhìn trực tiếp vào quang quyển của Mặt Trời, đĩa sáng của Mặt Trời, ngay cả trong vài giây, sẽ làm phá hủy nặng nề võng mạc của mắt do cường độ ánh sáng mạnh và bức xạ vô hình phát ra từ quang quyển. Sự phá hủy này làm giảm thị lực, dẫn đến bị mù. Võng mạc không nhạy với vết đau, và hiệu ứng của nguyên nhân phá hủy võng mạc không cảm thấy được trong vài giờ sau đó, do vậy không có dấu hiệu cảnh báo nào của vết thương võng mạc mà người bị cảm thấy được. thumb|Phương pháp quan sát gián tiếp thông qua tấm bìa đục các lỗ. Ảnh chèn nhỏ bên trái cho thấy hình ảnh nhật thực một phần chụp qua máy ảnh có bộ lọc. Ảnh chính (xem hình lớn hơn) là hình chiếu của nhật thực xuống nền đất. nhỏ|258x258px|Đường chân trời trong pha toàn phần của [[Nhật thực 21 tháng 8, 2017|nhật thực ngày 21 tháng 8 năm 2017 tại Wyoming lúc giữa trưa có màu sắc đỏ giống như Mặt Trời lặn, do ánh sáng ban ngày từ những vùng xung quanh tán xạ tới.]] Trong những điều kiện thông thường, Mặt Trời rất sáng và không thể quan sát trực tiếp. Tuy nhiên, trong thời gian nhật thực, với nhiều phần Mặt Trời bị che khuất, sẽ dễ hơn để quan sát nó với các dụng cụ bảo vệ mắt. Thực tế, nhìn vào Mặt Trời trong thời gian nhật thực cũng nguy hiểm khi nhìn vào nó lúc không có hiện tượng này, ngoại trừ trong một thời gian ngắn của nhật thực toàn phần, khi toàn bộ đĩa Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn bởi Mặt Trăng. Cảnh báo: không được dùng mắt quan sát trực tiếp đĩa Mặt Trời thông qua bất kỳ một thiết bị hỗ trợ quang học nào (ống nhòm, kính thiên văn, hay máy ảnh camera) vì điều này sẽ làm mù mắt trong vài phần giây.
Nhật thực một phần và hình khuyên
Quan sát nhật thực một phần và hình khuyên (và trong quá trình nhật thực toàn phần khi Mặt Trời không hoàn toàn bị che khuất bởi Mặt Trăng) cần những dụng cụ bảo hộ mắt hoặc quan sát theo phương pháp gián tiếp để tránh hỏng mắt. Quan sát đĩa Mặt Trời nên sử dụng kính mắt quan sát nhật thực chuyên dụng để lọc bớt những bức xạ nguy hiểm từ Mặt Trời. Kính râm không an toàn khi dùng để quan sát Mặt Trời. Chỉ nên sử dụng những kính đạt tiêu chuẩn với thiết kế riêng cho quan sát nhật thực trực tiếp. Đặc biệt, với những dụng cụ tự chế như từ ổ đĩa mềm, đĩa CD, phim âm bản...nên tránh sử dụng.
Nhật thực toàn phần
trái|nhỏ|172x172px|Hiệu ứng vòng hạt Baily trong [[Nhật thực 21 tháng 8, 2017|nhật thực toàn phần ngày 21 tháng 8, 2017.]] Trong lúc nhật thực toàn phần, khi phần sáng của đĩa Mặt Trời rất nhỏ, lúc này sẽ hình thành hiệu ứng vòng hạt Baily. Hiệu ứng này xuất hiện bởi ánh sáng Mặt Trời vẫn đến được Trái Đất do địa hình gồ ghề của bề mặt Mặt Trăng. Hiện tượng này còn được biết đến là hiệu ứng nhẫn kim cương, những ánh sáng cuối cùng của Mặt Trời trước lúc nhật thực toàn phần.
Trong lúc nhật thực toàn phần, Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn bởi Mặt Trăng, có thể nhìn trực tiếp hiện tượng này bằng mắt thường một cách an toàn, nhưng không thể tiếp tục quan sát khi giai đoạn nhật thực toàn phần kết thúc. Lúc này hình ảnh Mặt Trời rất mờ thông qua bộ lọc ánh sáng. Và có thể nhìn thấy vành nhật hoa bao quanh đĩa tối, cũng như sắc quyển, tai lửa Mặt Trời, hay thậm chí là vết loe Mặt Trời (solar flare). Cuối pha nhật thực toàn phần, hiệu ứng nhẫn kim cương lại xuất hiện về phía đối diện của đĩa Mặt Trăng.
Chụp ảnh
Thú chụp ảnh nhật thực có thể thực hiện bằng các máy chụp ảnh thông thường. Nhưng để hiện rõ đĩa Mặt Trời/Mặt Trăng thì cần những camera với thấu kính phóng đại tiêu cự lớn (ít nhất 200 mm cho camera 35 mm), và để thu được hình ảnh của đĩa trong hầu hết các khung hình, cần một thấu kính tiêu cự lớn hơn (trên 500 mm). Khi ngắm chỉnh hướng thông qua kính ngắm, cần phải thận trọng để không bị hỏng võng mạc nếu chẳng may nhìn trực tiếp vào Mặt Trời qua ống ngắm.
Lịch sử quan sát
thumb|Tranh vẽ Các nhà thiên văn nghiên cứu nhật thực của [[Antoine Caron năm 1571. Tiêu đề ban đầu của bức tranh này không được biết đến; các tiêu đề thay thế bao gồm "Các nhà thiên văn xem nhật thực" và "Các nhà thiên văn học (hoặc các nhà chiêm tinh học) Nghiên cứu nhật thực". Đến sau này thì người ta đặt tên cho bức tranh này là: Các nhà thiên văn nghiên cứu nhật thực của Antonie Caron]] nhỏ|[[Stonehenge (có từ khoảng 2000 TCN) là một trong những công trình để tiên đoán hiện tượng thiên thực của người cổ đại.]] Các lần nhật thực trong lịch sử là một dữ liệu tham chiếu quý giá cho các nhà sử học, cho phép họ suy ra ngày tương ứng với một sự kiện lịch sử một cách chính xác. Như lần nhật thực 15 tháng 6 năm 763 TCN được người Assyria ghi lại trong văn tự là một dấu mốc quan trọng giúp các nhà lịch sử xác định rõ niên đại lịch sử cận Đông. Cũng có những ghi chép về nhật thực sớm hơn trong lịch sử. Vua Trọng Khang nhà Hạ, cách nay gần 4.000 năm, đã từng xử trảm hai nhà chiêm tinh vì họ đã đoán sai về nhật thực. Có lẽ đề cập về nhật thực sớm nhất được ghi lại nhưng chưa được minh chứng, đó là của nhà khảo cổ Bruce Masse, ông cho rằng nhật thực xảy ra ngày 10 tháng 5 năm 2807 TCN cùng với sự kiện một thiên thạch rơi xuống Ấn Độ Dương gây ra những trận lụt/sóng thần huyền bí trong truyền thuyết mà để cập đến hai sự kiện này xảy ra đồng thời với nhau.
Người cổ đại từng coi hiện tượng thiên thực là điềm gở báo hiệu sắp có sự kiện xấu trong tương lai gần. Nhà lịch sử Hy Lạp cổ đại Herodotus viết rằng Thales của Miletus tiên đoán sẽ có hiện tượng nhật thực xảy ra trong thời gian chiến tranh giữa người Medes và Lydia. Điều này đã khiến cả hai phía hạ vũ khí và thỏa ước hòa bình do sự kiện nhật thực xảy ra. Ngày chính xác xảy ra nhật thực vẫn còn là vấn đề tranh cãi giữa nhiều nhà lịch sử cổ đại và hiện đại. Một trong những khả năng đó là nhật thực ngày 28 tháng 5 năm 585 TCN, có lẽ xảy ra gần sông Halys ở Tiểu Á. Một lần nhật thực mà Herodotus ghi lại được trước khi vua Xerxes rút lui đoàn quân của ông khi chống lại người Hy Lạp, mà có lẽ vào những năm 480 TCN, mà John Russell Hind tính toán rằng có nhật thực hình khuyên xảy ra tại Sardis ngày 17 tháng 2 năm 478 TCN. Người Ba Tư cũng ghi chép lại nhật thực một phần vào ngày 2 tháng 10 năm 480 TCN. Herodotus cũng ghi lại lần nhật thực ở Sparta trong thời gian người Ba Tư xâm lược Hy Lạp lần hai. Ngày xảy ra nhật thực mà ông ghi chép (1 tháng 8 năm 477 TCN) lại không phù hợp chính xác với ngày xâm lược mà đa số các nhà sử học hiện đại chấp nhận.
Ghi chép về nhật thực của Trung Hoa cổ đại bắt đầu có từ 720 TCN. Nhà thiên văn thế kỷ thứ IV TCN Thạch Thân (石申) đã miêu tả cách tiên đoán nhật thực bằng cách sử dụng vị trí tương đối của Mặt Trăng và Mặt Trời. Tư tưởng về ánh sáng từ Mặt Trăng là do bề mặt của nó phản chiếu ánh sáng từ Mặt Trời có từ khoảng thế kỷ thứ VI TCN, mặc dù nhà triết học Vương Sung (王充) đã phản đối lập luận này vào thế kỷ I. Các nhà thiên văn Hy Lạp cổ đại, như Parmenides và Aristotle, cũng nêu ra tư tưởng cho rằng Mặt Trăng phát sáng là do phản xạ ánh sáng Mặt Trời.
Một trong những giả thuyết về chính xác ngày thứ sáu Tuần Thánh, ngày mà chúa Giê-su bị đóng thánh giá, chính là một ngày xảy ra nhật thực. Giả thuyết này chưa được công nhận rộng rãi, và thứ sáu Tuần Thánh được ghi lại với lễ Vượt Qua mà xảy ra vào lúc trăng tròn. Ở Tây bán cầu, có một vài tư liệu tin cậy ghi lại nhật thực trước năm 800, cho đến khi có sự ra đời của các đài quan sát Ả Rập và tu viện thời trung cổ. Quan sát đầu tiên về nhật hoa được ghi lại ở Constantinople năm 968.
Người cổ đại cũng đã xây dựng một số công trình làm nơi tế thần cũng như sử dụng để quan sát và tiên đoán hiện tượng thiên thực. Stonehenge là một công trình bao gồm các tảng đá lớn xếp thành những vòng tròn đồng tâm, mà nhiều nhà khảo cổ cho rằng một trong những công dụng của nó là sử dụng để tiên đoán nhật thực.
Quan sát nhật thực bằng kính thiên văn đầu tiên có lẽ là vào năm 1706 tại Pháp. Chín năm sau, nhà thiên văn người Anh Edmund Halley đã quan sát nhật thực ngày 3 tháng 5 năm 1715. Cho đến giữa thế kỷ XIX, những hiểu biết khoa học về Mặt Trời đã tiến triển thêm nhờ quan sát vành nhật hoa trong thời gian nhật thực toàn phần. Vành nhật hoa được phát hiện đầu tiên trong lần nhật thực xảy ra ngày 8 tháng 7 năm 1842, và bức ảnh đầu tiên về nhật thực toàn phần chụp ngày 28 tháng 7 năm 1851.
Những quan sát khác
thumb|Tiến trình nhật thực ngày 1 tháng 8 năm 2008 tại [[Novosibirsk, Nga. Thời gian địa phương là UTC+7. Khoảng thời gian chụp các bức ảnh cách nhau 3 phút.]]
Nhật thực toàn phần là một cơ hội hiếm có để quan sát thấy vành nhật hoa (lớp bên ngoài của khí quyển Mặt Trời). Thông thường không thể quan sát thấy nó do quang quyển sáng hơn nhiều vành nhật hoa. Tùy theo Mặt Trời vào ở giai đoạn hoạt động của nó, chu kỳ Mặt Trời, mà vành nhật hoa có thể nhỏ và đối xứng hoặc lớn nhưng mờ. Các nhà khoa học đã không biết đến điều này nếu không quan sát thông qua nhật thực toàn phần và rất khó để tiên đoán tính chất của vành nhật hoa.
Có một hiệu ứng liên quan đến quá trình xảy ra nhật thực đó là những dải tối, tương tự như những dải tối ở đáy hồ bơi. Chúng chỉ xuất hiện trước và sau nhật thực toàn phần, khi hình ảnh lưỡi liềm Mặt Trời chiếu xuống khí quyển và coi như một nguồn sáng không đồng đều theo mọi hướng.
Phát hiện heli có trên Mặt Trời
phải|nhỏ|Quang phổ heli với vạch vàng đặc trưng.
Trong lần quan sát nhật thực toàn phần xảy ra ngày 18 tháng 8 năm 1868 tại Guntur, Ấn Độ, nhà thiên văn học người Pháp Pierre Janssen lần đầu tiên thu được chứng cứ về vạch phổ của nguyên tử heli, vạch sáng màu vàng trong quang phổ từ sắc quyển của Mặt Trời. Ban đầu ông cho rằng vạch này là của natri. Ngày 20 tháng 10 trong cùng năm, nhà thiên văn học người Anh Norman Lockyer cũng quan sát thấy vạch màu vàng trong quang phổ Mặt Trời và ông ký hiệu nó là vạch D3 trong vạch phổ Fraunhofer, bởi vì nó nằm gần vạch D1 và D2 của natri. Ông kết luận rằng vạch này là của một nguyên tố mới xuất hiện trên Mặt Trời và chưa tìm thấy ở Trái Đất. Lockyer cùng nhà hóa học người Anh Edward Frankland đặt tên cho nguyên tố mới theo tiếng Hy Lạp cho Mặt Trời là ἥλιος (helios).
Năm 1882, nhà vật lý Ý|Italia Luigi Palmieri lần đầu tiên phát hiện ra heli có trên Trái Đất, thông qua vạch phổ D3, khi ông thực hiện phân tích dung nham từ núi lửa Vesuvius.
Ngày 26 tháng 3 năm 1895, nhà hóa học Scottland Sir William Ramsay cô tách được heli từ khoáng vật cleveite (một loại khoáng uraninit chứa ít hơn 10% nguyên tố đất hiếm) bằng axít. Mục đích của Ramsay là tìm kiếm argon nhưng sau khi tách được nitơ và oxy từ khí thoát ra từ acid sulfuric, ông nhận thấy vạch màu vàng trong quang phổ phù hợp với vạch D3 quan sát trong quang phổ Mặt Trời.
Quan sát năm 1919
[[Tập tin:1919 eclipse negative.jpg|thumb|upright|Ảnh nhật thực toàn phần năm 1919, bấm xem hình lớn sẽ thấy các đoạn vạch chỉ ra vị trí bị lệch của các ngôi sao do ánh sáng bị lệch khi đi gần trường hấp dẫn của Mặt Trời. Bản màu ảnh âm
(như trên; bản màu nhạt) tính của nhật thực năm 1919 được lấy từ báo cáo của Sir Arthur Eddington trong chuyến thám hiểm để xác minh dự đoán của Einstein về sự bẻ cong của ánh sáng xung quanh mặt trời. Đối với phiên bản dương bản
(bản màu đậm hơn), hãy xem Hình ảnh: 1919 eclipse positive.jpg. Chú thích gốc: Trong Tấm 1 được tái tạo nửa tông màu của một trong những âm bản được chụp bằng ống kính 4 inch tại Sobral. Điều này cho thấy vị trí của các ngôi sao, và càng nhiều càng tốt trong việc tái tạo loại này, đặc điểm của hình ảnh, vì không có chỉnh sửa. Một số bản in ảnh đã được thực hiện và các đơn xin việc này từ các nhà thiên văn học, những người muốn tự đảm bảo về chất lượng của các bức ảnh, sẽ được xem xét càng nhiều càng tốt.]]
Tháng 11 năm 1915, Albert Einstein hoàn tất công trình thuyết tương đối rộng khi ông tìm ra được phương trình trường hấp dẫn. Trong bài báo của mình, ông đưa ra ba hệ quả đầu tiên của thuyết tương đối rộng, bao gồm sự tiến động của điểm cận nhật Sao Thủy-mà giá trị tìm được khớp với các quan sát trước đó của Urbain Le Verrier, dịch chuyển đỏ do hấp dẫn, và ánh sáng bị lệch bởi trường hấp dẫn. Einstein tính ra kết quả ánh sáng bị lệch khoảng 1,73" gấp đôi giá trị mà ông từng tiên đoán vào năm 1907.
Quan sát ánh sáng đi lệch thực hiện đầu tiên bằng cách khảo sát sự thay đổi vị trí của các ngôi sao khi chúng ở gần Mặt Trời trên thiên cầu. Do ánh sáng Mặt Trời quá sáng sẽ làm mờ hình ảnh các sao, vì vậy để có thể quan sát được chúng phải tận dụng cơ hội những lần nhật thực toàn phần. Năm 1919, tuy mới kết thúc chiến tranh thế giới thứ nhất, nhà thiên văn học người Anh Sir Arthur Eddington và cộng sự đã đến đảo Príncipe thưộc châu Phi để chụp lại hình ảnh các ngôi sao - thời điểm này các ngôi sao thuộc chòm sao Kim Ngưu-trong lúc nhật thực toàn phần diễn ra ngày 29 tháng 5. Trong khi đó một đoàn thám hiểm khác cũng đến Sobral, Ceará ở Brasil để thực hiện quan sát và chụp ảnh. Bằng cách so sánh vị trí biểu kiến của những ngôi sao, với khi có và không có Mặt Trời lúc chụp ảnh, Arthur Eddington thông báo quả thực ánh sáng bị lệch theo như tiên đoán của Einstein. Kết quả được xem là một trong những tin tức giật gân và xuất hiện trên hầu hết các tờ báo lớn hồi đó. Thực nghiệm đã làm Einstein và lý thuyết tương đối tổng quát của ông trở lên nổi tiếng. Khi người trợ lý của ông hỏi rằng, nếu như kết quả quan sát nhật thực của Eddington và Dyson năm 1919 là sai so với tiên đoán lý thuyết thì ông sẽ nghĩ sao, Einstein đáp lại rằng: "Lúc đó tôi cảm thấy tiếc cho Chúa. Lý thuyết là đúng đắn hoàn toàn."
Tuy nhiên độ chính xác ban đầu là khá thô. Một số người đã cho rằng độ lệch đo được là do sai số hệ thống và do vậy kết quả của Eddington là quá lỏng lẻo, mặc dù những phân tích hiện đại về bảng dữ liệu của ông cho thấy phân tích của Eddington là chính xác. Việc kiểm chứng độ lệch ánh sáng đã được lặp lại nhiều lần trong những lần nhật thực toàn phần tiếp theo, như của đội các nhà thiên văn từ Đài quan sát Lick thực hiện năm 1922 cho kết quả khớp với kết quả năm 1919, hoặc các nhà thiên văn ở Đài quan sát Yerkes quan trắc năm 1953 và một đội các nhà khoa học thuộc Đại học Texas quan sát nhật thực toàn phần năm 1973 đều cho kết quả như tiên đoán của thuyết tương đối tổng quát.
Dị thường hấp dẫn
Có một lịch sử dài trong quan sát hiệu ứng ảnh hưởng của hấp dẫn liên quan đến nhật thực, đặc biệt trong thời gian xảy ra nhật thực toàn phần. Năm 1954 và vào năm 1959, Maurice Allais thông báo quan sát thấy sự dịch chuyển kỳ lạ và không giải thích được trong suốt quá trình nhật thực toàn phần. Hiệu ứng này ngày nay được gọi là hiệu ứng Allais. Tương tự, Erwin Saxl và Mildred Allen năm 1970 quan sát thấy sự thay đổi bất thường trong chuyển động của con lắc xoắn, và người ta gọi là hiệu ứng Saxl.
Một quan sát công bố trong lần nhật thực 1997 của Wang và cộng sự gợi ra khả năng về hiệu ứng lá chắn hấp dẫn, và dấy lên một cuộc tranh luận về vấn đề này. Sau đó vào năm 2002, Yang và Wang cho đăng dữ liệu phân tích cho thấy vấn đề của họ vẫn chưa giải thích được.
Thiên thực và sự đi ngang qua
Về nguyên lý, sự kiện xuất hiện đồng thời nhật thực và hiện tượng một hành tinh đi ngang qua đĩa Mặt Trời là có thể. Nhưng sự trùng hợp này là rất hiếm bởi vì chúng xảy ra trong thời gian ngắn. Sự kiện nhật thực và Sao Thủy đi ngang qua đĩa Mặt Trời xảy ra đồng thời sẽ xuất hiện vào ngày 5 tháng 7 năm 6757, và nhật thực đi kèm với sự đi ngang qua của Sao Kim sẽ xảy ra vào ngày 5 tháng 4 năm 15232.
Thường gặp hơn, đó là sự kiện giao hội của một hành tinh (đặc biệt không chỉ Sao Thủy và Sao Kim) tại thời điểm nhật thực toàn phần, khi đó hành tinh sẽ nhìn thấy ở gần Mặt Trời trong thời gian nhật thực toàn phần, và khi kết thúc nhật thực nó sẽ bị lu mờ bởi ánh sáng chói lòa của Mặt Trời. Đã có thời người ta đề xuất có hành tinh ở phía trong quỹ đạo Sao Thủy gọi là hành tinh Vulcan; nhưng nếu nó tồn tại thì các nhà thiên văn sẽ quan sát thấy nó trong những lần nhật thực toàn phần hoặc sự kiện nó đi qua đĩa Mặt Trời, và hiện tại hành tinh này là không tồn tại.
Chụp từ vệ tinh nhân tạo
thumb|Bóng tối Mặt Trăng trên [[Thổ Nhĩ Kỳ và Síp, chụp từ ISS trong thời gian nhật thực toàn phần 29 tháng 3 năm 2006.]]
Idaea ochreata
Idaea ochreata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Nhật thực
Chụp từ vệ tinh nhân tạo
Các vệ tinh nhân tạo cũng vượt qua đĩa Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất nhưng không đủ lớn để gây ra hiện tượng che khuất. Ví dụ, tại độ cao của Trạm Vũ trụ Quốc tế một vật thể cần có đường kính ít nhất 3,35 km mới có thể che khuất hoàn toàn đĩa Mặt Trời. Những lần các vệ tinh nhân tạo đi ngang qua đĩa là khó quan sát, bởi vì chúng rất nhỏ và tác động của ánh sáng Mặt Trời. Thông thường, các vệ tinh vượt qua đĩa Mặt Trời chỉ trong vài giây.
Cũng có những bức ảnh quan sát về thiên thực từ tàu không gian hay vệ tinh nhân tạo quay trên quỹ đạo quanh Trái Đất. Phi hành đoàn Gemini 12 đã chụp ảnh nhật thực toàn phần từ không gian năm 1966. Pha nhật thực một phần trong lần nhật thực toàn phần ngày 11 tháng 8 năm 1999 cũng được các nhà du hành vũ trụ trên trạm Mir chụp lại.
Những lần nhật thực gần đây và sắp tới
Thiên thực chỉ xảy ra trong thời điểm Mặt Trời ở gần điểm nút lên hoặc điểm nút xuống của Mặt Trăng khi nhìn từ Trái Đất. Mỗi lần thiên thực cách nhau bằng 1, 5 hay 6 tháng giao hội, và khoảng thời gian Mặt Trời di chuyển từ điểm nút này đến điểm nút kia là khoảng 173,3 ngày. Chu kỳ này hơi nhỏ hơn nửa năm Công lịch bởi vì các điểm nút của Mặt Trăng cũng tiến động. Như lập luận ở trên, 223 tháng giao hội gần bằng 239 tháng điểm cận địa và 242 tháng giao điểm thăng, hiện tượng thiên thực sẽ có cùng tính chất hình học sau 223 tháng giao hội (khoảng 6.585,3 ngày). Hay các nhà thiên văn gọi đây là chu kỳ Saros (18 năm 11,3 ngày). Bởi vì 223 tháng giao hội không vừa bằng 239 tháng điểm cận địa hay 242 tháng giao điểm thăng, chu kỳ Saros không lặp vĩnh viễn hay không phải xảy ra tại cùng một nơi sau 1 chu kỳ này. Mỗi chu kỳ bắt đầu bằng nhật thực với bóng Mặt Trăng phủ lên vùng gần cực bắc hoặc cực nam Trái Đất, và những lần nhật thực sau bóng của Mặt Trăng sẽ tiến dần về phía cực kia cho đến khi bóng tối Mặt Trăng không còn phủ lên Trái Đất và kết thúc 1 chu kỳ Saros. Chu kỳ Saros được đánh số; và hiện tại là các chu kỳ 117 đến 156.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thuật ngữ thiên văn học  Thể loại:Bài viết thiên văn chọn lọc Thể loại:Quỹ đạo Mặt Trăng Thể loại:Thiên thực
Elymus barbicallus
Liên kết ngoài
Thể loại:Elymus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Juan C. Bonilla
Juan C. Bonilla là một đô thị thuộc bang Puebla, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 14814 người.
Mihkel Ainsalu
Sự nghiệp quốc tế
Ainsalu ra mắt cho Estonia ngày 23 tháng 11 năm 2017, trong trận thắng 1–0 trên sân khách trước Vanuatu trong trận giao hữu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Vận động viên Tartu Thể loại:Cầu thủ bóng đá Estonia Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Esiliiga Thể loại:Cầu thủ bóng đá Meistriliiga Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nõmme Kalju FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Flora Tallinn Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Estonia Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Estonia Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Estonia
Campoletis varians
Campoletis varians là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campoletis
Tytthonyx coriaceipennis
Tytthonyx coriaceipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1998.
Tham khảo
Thể loại:Tytthonyx
Poa sinoglauca
Liên kết ngoài
Thể loại:Poa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1943
Cumia bednalli
Miêu tả
The shell size is 20 mm
Phân bố
Loài này phân bố dọc theo miền nam Queensland, Australia.
Tham khảo
Thể loại:Cumia
Neritimorpha
thumb|Các vỏ của ốc nước ngọt [[Theodoxus danubialis]] thumb|Các vỏ của ốc sên trên cạn [[Helicina rostrata]]
Neritimorpha là một nhóm phân loại, một nhánh không phân hạng của ốc sên, động vật thân mềm chân bụng. Nhóm này bao gồm ốc sên trên cạn, ốc biển, một số loài ốc nước sâu và cả ốc nước ngọt. Nhánh này từng được biết đến với cái tên siêu bộ Neritopsina.
Nhánh Neritimorpha, dựa trên phân tích phát sinh loài tối ưu, được coi là đơn ngành.
Phân loại năm 1997
Theo phân loại học của Động vật chân bụng (Ponder & Lindberg, 1997) Neritopsina là một siêu bộ chân bụng trong phân lớp Orthogastropoda. Siêu họ Palaeotrochoidea nằm trong Neritopsina nhưng vị trí bộ của nó vẫn chưa được xác định.
Phân loại năm 2005
Phân loại Động vật chân bụng (Bouchet & Rocroi, 2005) đã phân loại Neritimorpha như một nhánh thân mềm chân bụng. Nó là một trong 6 nhánh cao nhất trong lớp Gastropoda. Nó chứa các nhánh Cyrtoneritimorpha, Cycloneritimorpha, cũng như Neritimorpha Paleozoi có vị trí không chắc chắn.
Các nhánh (và đơn vị phân loại vị trí không chắc chắn) ở Neritimorpha bao gồm:
Bốn siêu họ còn tồn tại được công nhận: Helicinoidea, Hydrocenoidea, Neritoidea và Neritopsoidea.
Chú thích
Thể loại:Lớp Chân bụng
Soricinae
Tham khảo
Thể loại:Họ Chuột chù
Viminaria
Thể loại:Họ Đậu Thể loại:Chi đậu đơn loài
Jeshm Afet Hanimefendi
Jeshm Afet Hanim (1830 - 11 tháng 11 năm 1907) (tiếng Ả Rập: جشم آفت هانم; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Çeşm İfet Hanım), là một thứ phi của Phó vương Ai Cập Isma'il Pasha. Bà là mẹ nuôi của vương hậu Melek Tourhan, vợ sau của Hussein Kamel của Ai Cập.
Tiểu sử
Jesh Afet Hanimefendi được sinh ra tại Circassia vào khoảng năm 1830. Bà bị bắt đi trong một cuộc tấn công và bị bán làm nô lệ. Bà nhập hậu cung của Isma'il Pasha với thân phận là một tỳ thiếp. Tuy nhiên, Ismai'l Pasha đã giải thoát cho bà và tổ chức hôn lễ một cách hợp pháp vào năm 1863, cùng năm ông lên ngôi, và bà được trao danh hiệu là Đệ tam Vương phi, và là vợ thứ ba của Ismai'l. Cuốn sách viết về giáo huấn phụ nữ của Al-Tahtawi có tựa đề là "al-Murshid al-Amin lil Banat wa al-Banin" (tạm dịch: "Hướng dẫn chân thành cho các cô gái và chàng trai"), và đã được phó vương Ismail đặt mua sau khi Jeshm Afet Hanim sử dụng tiền của chính mình để thành lập trường công lập đầu tiên dành cho nữ sinh tại al-Suyufiya vào năm 1873, làm tiếng tăm của bà nổi thêm.
Phả tộc hoàng gia ghi lại rằng, Jeshm Afet không có bất kỳ người con nào với Ismail. Điều này có thể giải thích cho việc quan tâm của bà dành cho việc giáo dục các thiếu nữ. Hasan Tourhan Pasha, thuyền trưởng của Hải quân Ottoman đã thỉnh cầu thứ phi nhận nuôi người con gái Melek Tourhan của mình. Melek được Jeshm Afet nhận nuôi, vào những năm 1870. Jesh Afet có mối quan hệ với nhà thơ Aisha Taymur, được hình thành bởi sự quan tâm của họ đối với nền giáo dục và thơ ca.
Thứ phi Jeshm Afet Hanimefendi qua đời vào ngày 11 tháng 11 năm 1907, thọ khoảng 77 tuổi, được chôn cất tại lăng Khedival, nhà thờ Hồi giáo Al-Rifa'i, Cairo, Ai Cập.
Tham khảo
Thể loại:Vương hậu Ai Cập
Megasema rubrescens
Megasema rubrescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Megasema
Cardiophorus hoploderus
Cardiophorus hoploderus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.
Tham khảo
Thể loại:Cardiophorus
Dubautia grayana
Liên kết ngoài
Thể loại:Dubautia
Dubautia grayana
Josh Dun
Joshua William "Josh" Dun (sinh ngày 18 tháng 6 năm 1988) là một nhạc sĩ người Mỹ. Anh được biết đến là tay trống của bộ đôi ban nhạc Twenty One Pilots.
Khởi đầu
Dun sinh tại Columbus, Ohio, và lớn lên với hai người em gái, Ashley và Abigail, và một người em trai, Jordan. Anh tự học chơi trống khi còn nhỏ. Anh kể lại rằng để học đánh trống, anh tới một cửa hàng nhạc cụ, ngồi trước bộ trống điện tử, mở nhạc trên chiếc máy nghe nhạc CD của anh và đeo tai nghe vào, sau đó anh đeo tai nghe của bộ trống trùm ra ngoài tai nghe của chiếc máy nghe nhạc và cố gắng đồng bộ giữa hai nhịp trống tốt nhất có thể. Theo Dun, anh không thực sự được nghe nhạc lúc còn nhỏ nhưng vẫn lén tới cửa hàng nhạc một lần một tuần và hỏi những người ở đó. "Tôi thích giấu những đĩa album như Dookie của Green Day ở dưới giường," Dun nói. "Đôi lúc họ tìm thấy chúng và rất giận dữ. Họ sẽ tìm những ban nhạc Kitô giáo khác, như Relient K, và bắt tôi nghe." Dun làm việc tại Guitar Center trong ba năm, cũng làm việc với tay trống cũ của Twenty One Pilots là Chris Salih.
House of Heroes
Tháng 3 năm 2010, Dun gia nhập House of Heroes qua lời mời của tay trống Colin Rigsby, khi anh quyết định nghỉ để giành nhiều thời gian hơn với gia đình.
Dun tham gia các buổi lưu diễn trực tiếp của House of Heroes cho đến tháng 10, khi Rigsby sau đó quay trở lại.
Twenty One Pilots
thumbnail|Dun biểu diễn với Twenty One Pilots tại [[Munich, Đức năm 2016]] Năm 2011, Dun tới một buổi diễn của Twenty One Pilots theo lời mời của tay trống lúc đó là Chris Salih, sau khi nghe CD demo gốc của ban nhạc. Anh cảm thấy ấn tượng với màn biểu diễn của bộ ba. Sau đó anh gặp với giọng ca chính của ban nhạc, Tyler Joseph, sau buổi diễn, và một vài ngày sau đó bắt đầu dành thời gian cho nhau và xây dựng tình bạn.
Cuối năm đó, Nick Thomas và Salih lần lượt rời ban nhạc do công việc bận rộn, và Dun nghỉ việc tại Guitar Center để chơi trong một buổi diễn với Joseph. Họ chơi được một bài hát trước khi cảnh sát tới hủy bỏ buổi diễn. Sau hôm đó, Dun chính thức thành tay trống toàn thời gian của ban nhạc. Bộ đôi sau đó phát hành album phòng thu thứ hai của ban nhạc, Regional at Best, vào ngày 8 tháng 7 năm 2011, và ký hợp đồng với hãng thu con của Atlantic Records, Fueled by Ramen vào tháng 4 năm 2012.
Album thứ ba của Twenty One Pilots, Vessel, được phát hành ngày 8 tháng 1 năm 2013.
Album thứ tư của ban nhạc, Blurryface, phát hành ngày 17 tháng 5 năm 2015, sớm hơn dự kiến hai ngày.
Đời sống cá nhân
Về âm nhạc, anh nói, "Nhưng tôi đã luôn muốn được chơi trống và giờ tôi đã có thể làm điều đó gần như hằng đêm. Đó là điều tôi yêu nhất, mọi người gặp gỡ nhau trong một căn phòng và để âm nhạc đoàn kết tất cả – tôi biết nó nghe thật kịch tính, nhưng nó là một trải nghiệm thật sự thú vị và là điều mà tôi sẽ chưa bao giờ phải mệt mỏi trong một thời gian."
Dun là một tín hữu Kitô giáo, và từng hẹn hò với diễn viên và ca sĩ Debby Ryan từ tháng 5 năm 2013 tới tháng 9 năm 2014. Tới tháng 1 năm 2016 thì anh vẫn đang độc thân.
Dun có một hình xăm của một cái cây trên cánh tay phải của anh đại diện cho đức tín của anh. Tuy nhiên, anh thích nói về ý nghĩa đầy đủ của nó trực tiếp cho từng người và không muốn nó lan truyền trên internet.
Cả Dun và Joseph cũng có một hình xăm chữ "X" trên người biểu tượng cho cống hiến của họ với những người hâm mộ tại quê nhà Columbus, Ohio. Họ xăm nó ngay trên sân khấu trong một buổi diễn tại quê nhà đầu năm 2013. Hình xăm ấy của Dun nằm ở sau tai phải của anh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1988 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nghệ sĩ trống người Mỹ Thể loại:Thành viên của Twenty One Pilots Thể loại:Nghệ sĩ của Fueled by Ramen Thể loại:Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Asota paphos
Asota paphos là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở đông bắc Himalaya tới Sundaland.
Sải cánh dài 55–59 mm.
Chú thích
Thể loại:Asota
(20494) 1999 PM1
(20494) 1999 PM1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 3 tháng 8 năm 1999.
Chân Thánh nữ vương
Chân Thánh nữ vương (mất 897, trị vì 887–897), tên húy là Kim Mạn (金曼, 김만) hay Kim Viên (金垣, 김원), là người trị vì thứ 51 của vương quốc Tân La. Bà cũng là vị nữ vương thứ 3 và cuối cùng của đất nước (hai nữ vương khác là: Thiện Đức nữ vương và Chân Đức nữ vương).
Giai đoạn bà trị vì chứng kiến sự kết thúc của thời đại Tân La Thống nhất và bắt đầu thời đại Hậu Tam Quốc.
Chân Thánh nữ vương là con gái của Tân La Cảnh Văn Vương. Là em của Tân La Hiến Khang Vương và Tân La Định Khang Vương, bà lên ngôi vào năm 887 sau khi cả hai anh trai lần lượt qua đời mà không có con cái.
Cùng năm 887, học giả Thôi Trí Viễn từng dâng lên Chân Thánh nữ vương Thời vụ sách chứa mười một điều khuyên nhủ kẻ cai trị Tân La cần thi hành những biện pháp chính trị nhân từ để cứu vãn quốc gia nguy vong. Tuy nhiên, những đề xuất cải cách của Thôi Trí Viễn đều bị Chân Thánh nữ vương làm ngơ. Buồn bã, Thôi Trí Viễn sáng tác rất nhiều bài thơ biểu đạt sự bất mãn đối với hiện thực, phê phán tệ nạn xã hội và châm biếm thói đạo đức giả của những kẻ thuộc tầng lớp thống trị. Kết quả là Thôi Trí Viễn bị Chân Thánh nữ vương trách cứ và bị Chân Thánh nữ vương giáng xuống làm quan địa phương, giữ chức Thái thú quận Đại Sơn.
Chân Thánh được thuật trong Tam quốc sử ký (Samguk Sagi) rằng có hành vi đạo đức đồi bại và dâm đãng, từng hối lộ để đưa các chàng trai dễ thương vào cung và có hành vi dâm ô với họ. Bà cũng gây ầm ĩ bằng chuyện tình với một viên quan cấp cao là (giác can) Kim Ngụy Hoằng (Kim Wihong).
Tuy vậy, cũng nên lưu ý rằng Tam quốc sử ký được những học giả theo Nho giáo viết ra, và những người này có cái nhìn tiêu cực với việc phụ nữ nắm quyền, tương tự như thái độ với nữ hoàng Võ Tắc Thiên của Trung Quốc.
Dưới thời trị vì của Chân Thánh nữ vương, trật tự xã hội bị sụp đổ. Chân Thánh nữ vương là một người bất lực trong việc cai trị và triều đình Tân La phần lớn nằm dưới sự can thiệp của các thành viên vương thất Tân La và nạn hối lộ tràn lan cũng diễn ra tại triều đình. Sưu thuế không còn có thể thu và hệ thống quân dịch bắt buộc cũng sụp đổ. Triều đình tham nhũng tiếp tục vắt kiệt những người nông dân và kết quả làn nạn đói xảy ra rộng khắp tàn phá đất nước Tân La. Nhiều trong số các cuộc nổi dậy này ban đầu bùng phát từ quyết định sử dụng vũ lực để thu thuế của nông dân vào năm 889 của triều đình Tân La. Vào thời điểm này, hầu hết quyền lực trên bán đảo nằm trong tay các quý tộc địa phương, được gọi là hào tộc (호족, 豪族, hojok), những người thiếu lòng trung thành mạnh mẽ với chính quyền trung ương, đã nổi lên là những người cai trị thực tế của các châu, trong khi triều đình Tân La tập trung vào việc đàn áp các cuộc nổi dậy và các vấn đề quyền lực nội bộ. Triều đình Tân La đã cố gắng thực hiện một kế hoạch đánh thuế mạnh để đối phó với các cuộc nổi dậy.
Trong số các lãnh đạo nổi dậy và quý tộc địa phương, Cơ Huyên (Gi Hwon) ở tây nam và Lương Cát (Yang Gil) ở tây bắc là có được sức mạnh lớn nhất, họ đã nổi dậy và thành lập nên các vương quốc của riêng họ.
Một hoàng thân Tân La đã từng xuất gia làm nhà sư là Cung Duệ cũng gia nhập vào lực lượng của Cơ Huyên để chống lại triều đình Tân La vào năm 891 song sớm ra đi sau đó do Cơ Huyên không đủ tin tưởng Cung Duệ. Cung Duệ lại gia nhập quân khởi nghĩa của Lương Cát vào năm 892, và trở thành tướng lãnh đạo của các đội quân nổi dậy sau khi đánh bại quân Tân La tại địa phương và các nhóm nổi dậy khác.
Cùng năm 892 Chân Huyên chiếm được các thành của Tân La ở Wansanju (Hoàn Sơn Châu) và Mujinju (hangul:무진주, hanja:武珍州, "Võ Trân Châu"), giành được quyền kiểm soát các lãnh thổ trước đây của Bách Tế và giành được sự ủng hộ của người dân trong vùng, những người vốn thù địch với triều đình Tân La. Sau đó, Chân Huyên đã dẫn quân đi chinh phục vùng tây nam Tân La.
Chân Huyên (Gyeon Hwon) cho quân tiến đánh thành Daeyaseong (nay là huyện Hapcheon) ở tây nam kinh đô Kim Thành của Tân La (đời Chân Thánh nữ vương), giết chết tướng giữ thành là Kim Đĩnh Triết (김정철, 金挺喆) nhưng không chiếm được thành, phải rút lui.
Vua Đại Vĩ Hài của vương quốc Bột Hải đã cử vương tử Đại Phong Duệ (Dae Bong-ye, khi đó đã hơn 15 tuổi) cùng đoàn sứ giả người Bột Hải sang nhà Đường (đời vua Đường Chiêu Tông) tiến cống cùng năm 895, ngẫu nhiên lại trùng hợp lúc sứ giả nước Tân La (đời vua Chân Thánh nữ vương) cũng đến Trường An nhà Đường, điều này phát sinh sự kiện tranh tịch giữa Bột Hải và Tân La. Học giả Tân La là Thôi Trí Viễn ghi rằng Đại Phong Duệ và đoàn sứ giả người Bột Hải ở Trường An nhà Đường đã tự xưng Bột Hải là "Mạt Hạt", "Túc Mạt Tiểu Phiên", đồng thời nhận nước Tân La là thượng quốc. Bởi lẽ khi đó giới quý tộc gốc Cao Câu Ly trong triều đình Bột Hải đã bị người Mạt Hạt lấn át quyền hành và dân số người Mạt Hạt trong lãnh thổ vương quốc Bột Hải này cũng đã chiếm tỷ lệ cao hơn người gốc Cao Câu Ly. Một số sứ thần Bột Hải cũng đã mang họ Mạt Hạt.
Lúc đó tại Tân La đang có 2 cuộc khởi nghĩa lớn của thủ lĩnh Chân Huyên và tướng Cung Duệ dưới quyền thủ lĩnh Lương Cát cầm đầu. Các cuộc khởi nghĩa này bùng phát khắp nơi với số lượng quân đông và mạnh, đánh phá các nơi, giết bọn quan lại Tân La và bọn giặc cướp địa phương khác. Trong năm 895, Cung Duệ đem quân đánh vùng Tây Bắc của nước Tân La, là nơi tọa lạc của vùng Songdo - nơi quý tộc địa phương là cha con Vương Long (Wang Ryung 왕륭, 王隆) và Vương Kiến (Wang Geon 왕건, 王建) đang sinh sống. Cha con Vương Long và Vương Kiến thấy quân khởi nghĩa kéo đến, ngay lập tức họ quy hàng. Vương Kiến đến gặp và xin nguyện ở dưới trướng của Cung Duệ. Cung Duệ đã chiếm được nhiều đất đai và lập căn cứ tại Myeongju (명주, 溟州, Minh Châu), tức Gangneung ngày nay cùng năm 895 với sự ủng hộ của các lãnh đạo bản địa. Hầu hết quý tộc địa phương ở Myeongju và Paeseo cũng đã gia nhập lực lượng của Cung Duệ, khiến cho Cung Duệ thậm chí còn mạnh hơn so với thủ lĩnh Lương Cát. Từ khi gia nhập nghĩa quân, Vương Kiến tỏ ra là một tỳ tướng có tài và năng lực, được Cung Duệ tin tưởng và coi như người em trai của mình.
Cảm giác Tân La đã quá mục nát không cách nào vãn hồi, Thái thú quận Đại Sơn của Tân La là Thôi Trí Viễn quyết định từ quan, lui về núi Già Sơn quy ẩn ở tuổi 41 vào năm 897 (đời vua Chân Thánh nữ vương).
Cùng năm 897 tướng Cung Duệ dưới quyền thủ lĩnh Lương Cát đã dẫn quân đánh bại thủ lĩnh Lương Cát và giết Lương Cát, cướp quyền lãnh đạo nghĩa quân.
Vào tháng thứ 6 âm lịch năm 897, Chân Thánh nữ vương thoái vị, và qua đời trong cùng năm 897. Bà được chôn tại phía bắc Sư Tử tự (Sajasa) ở Gyeongju. Thái tử Kim Nghiêu (金嶢, 김요) lên kế vị, tức là vua Tân La Hiếu Cung Vương.
Những đứa trẻ trong sương
Những đứa trẻ trong sương (tiếng Anh: Children of the Mist) là một bộ phim tài liệu Việt Nam của đạo diễn Hà Lệ Diễm, nội dung xoay quanh tập tục “bắt vợ” của cộng đồng người dân tộc H’Mông. Phim theo chân một cô bé 12 tuổi người H’Mông sống tại Sapa (tỉnh Lào Cai) tên Di, cùng em trải qua những ngày tháng tuổi thơ vô tư, hồn nhiên, đến khoảnh khắc em trở thành thiếu nữ. Bộ phim phản ánh sự va chạm, xung đột giữa những giá trị văn hóa truyền thống với hiện đại, những thách thức mà các bé gái người dân tộc thiểu số phải đối mặt trong xã hội khi đối diện với tục kéo vợ của người dân tộc mình.
Nội dung
Phim kể câu chuyện của cô bé Má Thị Di, người Mông, 14 tuổi. Một ngày mùa xuân, Di được cậu bé Vang trạc tuổi chọn làm vợ. Di cố gắng chống lại sự sắp đặt theo truyền thống. Mẹ của em mâu thuẫn giữa việc tôn trọng tục lệ hay bảo vệ hạnh phúc của con. Trong khi bà nội và bố cho Di quyền tự quyết định.
Sản xuất
Đạo diễn Hà Lệ Diễm ban đầu có ý tưởng làm một bộ phim tài liệu về nạn buôn bán phụ nữ trẻ em qua biên giới nhưng không thành. Sau đó, nhờ tham gia chuyến đi kéo dài 1 tháng của Viện nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) lên Sapa để tìm hiểu và sáng tác về cuộc sống của các cộng đồng người dân tộc thiểu số cô được ở nhờ nhà của bố Di (nhân vật chính của Những Đứa Trẻ Trong Sương) tại đây cô có cơ hội tham gia vào các lớp học dành cho trẻ em Mông ở làng của Di, cùng sống, cùng chơi với Di và các bạn khác. "Tôi lấy máy quay ra và quay cô bé cùng các bạn, tụi trẻ con thích lắm. Rồi nhìn Di và bọn trẻ con chơi đùa, tôi chợt nhớ lại ngày xưa mình cũng chơi vui như thế, cũng có một thế giới riêng của mình. Các bạn tôi lấy chồng cũng rất sớm, cảm giác khi chẳng còn ai chơi với mình rất buồn. Tôi nghĩ Di và các bạn cô bé rồi cũng sẽ có một lúc nào đó cảm thấy vậy. Thế nên tôi muốn làm một bộ phim lưu giữ lại kỷ niệm tuổi thơ, và khi nào tuổi thơ ấy sẽ biến mất. Tôi không nhớ ngày xưa mình đã lớn lên khi nào, và khi nào tuổi thơ mình đã khép lại, chỉ tự nhiên thấy một ngày kia mình đã lớn. Tôi muốn dùng máy quay ghi lại tất cả những gì mong manh mà mình không thể nhìn thấy được, thế nên đã nảy ra ý tưởng theo chân Di đến khi Di lớn." Đạo diễn nói.
Công chiếu
Phim đã tham gia nhiều liên hoan phim lớn nhỏ như IDFA (Hà Lan), Liên hoan phim quốc tế về giáo dục (Festival du film d'éducation, Pháp), Liên hoan phim quốc tế Cork (Ireland)... cũng như được chiếu tại nhiều rạp ở Pháp, Mỹ (New York, California). Đồng thời có mặt trong Shortlist 15 Phim tài liệu xuất sắc tại giải Oscar lần thứ 95. Đây cũng là kỷ lục đầu tiên mà phim Việt Nam làm được.
Tại Việt Nam phim được chiếu trong Liên hoan phim quốc tế Hà Nội năm 2022 với số lượng người xem vượt dự kiến, khiến khán giả phải ngồi tràn ra lối đi.
Đánh giá
Ban tổ chức Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam đánh giá về bộ phim: "Những nhà làm phim tài liệu đôi khi thiết lập các mối quan hệ mật thiết với nhân vật gây nên trở ngại cho vai trò đạo diễn của họ. Nhưng nhà làm phim đầu tay này đã tạo được sự cân bằng, tách tình cảm của mình ra khỏi câu chuyện xúc động của cô gái H’Mông bị kẹt ở độ tuổi trẻ thơ và trưởng thành, giữa truyền thống và hiện đại, ở vùng quê Việt Nam xa xôi. Vì cách xử lý nhạy cảm, hợp lẽ, minh bạch của mình, Hà Diễm Lệ nhận được giải thưởng "Đạo diễn xuất sắc nhất" như thành quả cho bộ phim của mình".
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim tài liệu
Le Mesnil-Guillaume
Le Mesnil-Guillaume là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.
Austromegalomus brunneus
Austromegalomus brunneus là một loài côn trùng trong họ Hemerobiidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Esben-Petersen miêu tả năm 1935.
Tham khảo
Thể loại:Austromegalomus
Codonocephalum
Codonocephalum là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Codonocephalum gồm các loài:
Liên kết ngoài
Codonocephalum
Idaea ocnera
Idaea ocnera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
O
Campoletis viennensis
Campoletis viennensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campoletis
Elymus barystachyus
Elymus barystachyus là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được L.B.Cai mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Elymus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Carlo Casap
Carlo Casap (sinh ngày 29 tháng 12 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá người România thi đấu ở vị trí tiền vệ cho FC Viitorul Constanța.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1998 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá România Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Viitorul Constanța Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga I
Potentilla jaegeri
Potentilla jaegeri là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được (Munz & I.M. Johnst.) L.C. Wheeler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Gavarnie
Gavarnie là một xã trong vùng hành chính Occitanie, thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées, quận Argelès-Gazost, tổng Luz-Saint-Sauveur. Tọa độ địa lý của xã là 42° 43' vĩ độ bắc, 00° 00' kinh độ đông. Gavarnie có điểm thấp nhất là 1200 mét và điểm cao nhất là 3298 mét. Xã có diện tích 82,54 km², dân số vào thời điểm 1999 là 164 người; mật độ dân số là 1 người/km².
Potentilla jaegeri
Liên kết ngoài
Thể loại:Potentilla Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Gavarnie
Tham khảo
Thể loại:Xã của Hautes-Pyrénées Thể loại:Di sản thế giới tại Pháp
Susuzşahap, Akseki
Susuzşahap là một xã thuộc huyện Akseki, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 80 người.
Faizabad
Faizabad là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Faizabad thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý
Faizabad có vị trí Nó có độ cao trung bình là 97 mét (318 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Faizabad có dân số 144.924 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Faizabad có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Faizabad, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh
Macromitrium marginatum
Macromitrium marginatum là một loài rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Dixon mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Tytthonyx filamentarius
Tytthonyx filamentarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Tytthonyx
Xyris fibrosa
Xyris fibrosa là một loài thực vật hạt kín trong họ Hoàng đầu. Loài này được Kral & Wand. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xyris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Billbergia macrolepis
Billbergia macrolepis là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Liên kết ngoài
Thể loại:Billbergia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936 Thể loại:Thực vật Costa Rica Thể loại:Thực vật Ecuador Thể loại:Thực vật Venezuela Thể loại:Thực vật Panama Thể loại:Thực vật Nam Mỹ
Tân Ân, Cần Đước
Tân Ân là một xã thuộc huyện Cần Đước, tỉnh Long An, Việt Nam.
Địa lý
Xã Tân Ân nằm ở trung tâm huyện Cần Đước, có vị trí địa lý: Tân Ân có con sông chính là Sông Bến Trễ kéo dài từ Cống Bến Trễ ra Thị Trấn Cần Đước, đập Cầu Chùa. Ngoài ra còn có rạch Ông Xà từ xóm Nhà Máy (thuộc ấp 3) đi qua ấp 2 ra Sông Bến Trễ.
Xã có diện tích 9,85 km², dân số năm 1999 là 7.196 người, mật độ dân số đạt 731 người/km².
Hành chính
Xã Tân Ân được chia thành 7 ấp: 2A, 2B, 3 (ấp 1 xóm Giồng được nhập vào ấp 3 vào năm 2020), 4, 5, 6, 7.
Lịch sử
Ngày 27 tháng 4 năm 2015, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 505/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Cần Đước mở rộng (gồm thị trấn Cần Đước và một phần các xã Tân Lân, Phước Đông, Tân Ân, Phước Tuy) là đô thị loại IV.
Nguyên soái Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Nguyên soái Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (chữ Hán: 中華人民共和國元帥, Zhōnghuā Rénmín Gònghéguó Yuánshuài) là cấp bậc quân sự cao nhất trong lịch sử quân sự của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Được thành lập năm 1955, cấp bậc này lần đầu tiên và duy nhất cho đến thời điểm hiện tại được phong cho 10 quân nhân cao cấp của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là Chu Đức, Bành Đức Hoài, Lâm Bưu, Lưu Bá Thừa, Hạ Long, Trần Nghị, La Vinh Hoàn, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn và Diệp Kiếm Anh. Vì vậy, 10 quân nhân này còn được mệnh danh là Khai quốc Nguyên soái hoặc Thập đại Nguyên soái tại Trung Quốc.
Lược sử
Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, vấn đề chính quy hóa Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc được đặt ra, bao gồm cả chế độ quân hàm. Tuy nhiên, không lâu sau, Chiến tranh Triều Tiên nổ ra, đề án chế độ quân hàm tạm đình chỉ.