cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vỉa chứa dầu khí
Mỏ dầu
Bên cạnh đó, các mỏ dầu khí nằm cách xa khu vực dân cư sinh sống, vì thế hình thành khai thác mỏ thường là những nhiệm vụ cực kì phức tạp trong việc tổ chức cung ứng vận chuyển. Điều này có thể vượt qua yêu cầu khai thác đơn thuần, để bao gồm các cơ sở hạ tầng liên kết. Ví dụ, các công nhân, kỹ sư dầu khí yêu cầu đòi hỏi nơi ăn ở để cho phép họ có thể làm việc trên các giàn khoan hay các nơi chứa mỏ dầu khí. Nói cách khác, phòng ở và trang thiết bị cần phải có điện nước. Ở những nói có khí hậu khắc nghiệt, những đường ống vận chuyển dầu khí cần phải được sưởi ấm. Cho nên, khí đốt dư thừa có thể bị rò rỉ ra bên ngoài nếu không có cách nào tận dụng nó - đòi hỏi phải có lò sưởi, ống khói, và đường ống để vận chuyển đến lò sưởi.
Vì thế, các mỏ dầu khí điển hình được coi như những thị trấn nhỏ độc lập nằm giữa khu vực rộng lớn cùng với các thiết bị khoan khai thác hay thiết bị bơm lấy dầu mỏ (pump jacks) mà trong thuật ngữ chuyên ngành dầu khí gọi là "nodding donkeys" bởi vì cánh tay đòn bẩy của thiết bị. Các tập đoàn công ty dầu khí trên thế giới như Hill International, Bechtel, Esso, Weatherford International, Schlumberger Limited, Baker Hughes và Halliburton có riêng cho mình những bộ phận chuyên môn hóa đóng vai trò thực hiện xây dựng quy mô lớn về cơ cấu hạ tầng dầu khí cũng như cung cấp các dịch vụ đặc thù để khai thác mỏ dầu một cách hiệu quả.
Trong thời đại hiện nay, vị trí của các mỏ dầu có trữ lượng dầu quy mô lớn có vai trò thiết yếu cơ bản trong nhiều cuộc xung đột địa chính trị.
Thuật ngữ "mỏ dầu khí" cũng được sử dụng như một cách viết tắt để chỉ toàn bộ ngành dầu khí. Tuy nhiên, chính xác hơn là chia ngành công nghiệp dầu mỏ thành ba lĩnh vực: thượng nguồn (sản xuất thô từ giếng và tách nước từ dầu), giữa nguồn (vận chuyển đường ống và tàu chở dầu thô) và hạ nguồn (tinh chế, tiếp thị các sản phẩm tinh chế và vận chuyển đến kho chứa xăng dầu).
Mỏ khí đốt
phải|nhỏ|230x230px|Vị trí mỏ khí đốt ở [[Iran]] phải|nhỏ|230x230px|Cơ sở Khí Đốt [[Vučkovec, Croatia]] nhỏ|230x230px| Tàu khoan khai thác [[Discoverer Enterprise ở phía đằng xa, tại nơi làm việc trong giai đoạn thăm dò một mỏ dầu mới nằm ngoài khơi. Tàu hỗ trợ Toisa Perseus nằm ở phía trước, minh họa một phần của hậu cần của hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí ngoài khơi. ]] Khí đốt tự nhiên, bắt nguồn từ cùng một địa chất nhiệt nứt quá trình chuyển đổi khí thành dầu. Như một điều tất yếu, dầu khí đốt tự nhiên thường được phát hiện cùng với nhau. Trong khai thác thông thường, lớp lắng đọng chứa một lượng lớn dầu được gọi là mỏ dầu và ngược lại chứa một lượng lớn khí đốt tự nhiên được gọi là mỏ khí đốt.
Nhìn chung, lớp trầm tích hữu cơ bị chôn vùi ở độ sâu từ 1.000m đến 6.000m (ở nhiệt độ khoảng 60 °C đến 150 °C) sinh ra dầu, trong khi đó lớp trầm tích bị chôn vùi độ cao sâu hơn và ở nhiệt độ lớn hơn tạo ra khí đốt tự nhiên. Nguồn càng sâu, khí "càng khô" (nghĩa là tỷ lệ ngưng tụ trong khí càng nhỏ). Bởi vì cả dầu và khí tự nhiên đều nhẹ hơn nước, chúng có xu hướng tăng lên từ nguồn của chúng cho đến khi chúng thấm lên bề mặt hoặc bị giữ lại bởi một cái bẫy địa tầng không thấm. Chúng có thể được trích xuất từ bẫy bằng cách khoan.
Mỏ khí tự nhiên lớn nhất thế giới là mỏ khí Nam Pars/Asalouyeh, được chia sẻ chung giữa Iran và Qatar. Mỏ khí tự nhiên lớn thứ hai và thứ ba lần lượt là mỏ khí Urengoy, và mỏ khí Yamburg, tất cả đều nằm ở Nga.
Cũng giống như dầu và khí tự nhiên thường được tìm thấy dưới các đại dương, ví dụ như các mỏ khí ngoài khơi như Biển Bắc, Trường khí Corrib ngoài khơi Ireland và gần đảo Sable. Công nghệ khai thác và vận chuyển khí đốt tự nhiên ngoài khơi khác biệt so với việc khai thác  trên đất liền. Một số giàn khoan ngoài khơi thường rất lớn, bỏi vì những khó khăn về chi phí và hậu cần khi làm việc trên mặt nước.
Giá xăng dầu tăng vào đầu thế kỷ 21 đã khuyến khích các thợ khoan thăm lại các lĩnh vực mà trước đây không được coi là có hiệu quả kinh tế. Ví dụ, vào năm 2008, Freeport McMoRan đã vượt qua độ sâu khoan hơn 32.000 feet (9754 m) (giếng thử nghiệm sâu nhất trong lịch sử sản xuất khí đốt) tại Blackbeard ở Vịnh Mexico. Giàn khoan của Exxon Mobil đã đạt 30.000 feet vào năm 2006, tuy nhiên không tìm thấy khí đốt.
Sự hình thành
Dầu thô được tìm thấy trong tất cả các bể chứa dầu được hình thành trong vỏ Trái Đất từ phần còn lại của những sinh vật từng tồn tại. Bằng chứng chỉ ra rằng hàng triệu năm dưới tác động của nhiệt và áp suất đã thay đổi phần còn lại của thực vật và động vật cực nhỏ thành dầu và khí tự nhiên.
Thời gian cũng là một cân nhắc quan trọng; Có ý kiến cho rằng Thung lũng sông Ohio có thể đã có nhiều dầu như Trung Đông cùng một lúc, nhưng nó đã trốn thoát do thiếu bẫy. Mặt khác, Biển Bắc đã chịu đựng hàng triệu năm thay đổi mực nước biển dẫn đến thành công hình thành hơn 150 mỏ dầu.
Mặc dù quá trình nói chung là như nhau, các yếu tố môi trường khác nhau dẫn đến việc tạo ra một loạt các vỉa chứa. Vỉa chứa tồn tại bất cứ nơi nào từ bề mặt đất lên đến 30.000 ft (9.000 m) bên dưới bề mặt cùng với đó là một loạt các hình dạng, kích cỡ và độ tuổi khác nhau. Trong những năm gần đây, các vỉa đá magma  đã trở thành một mỏ khai thác dầu quan trọng mới, đặc biệt là trong các thành tạo trachyte và bazan. Hai loại vỉa chứa này khác nhau về hàm lượng dầu và tính chất vật lý cũng như kết nối đứt gãy, kết nối lỗ rỗng và độ xốp của đá.
Bẫy dầu khí
Một cái bẫy được hình thành khi các lực nổi thúc đẩy sự di chuyển lên của hydrocarbon thông qua một loại đá thấm có thể vượt qua lực mao dẫn của môi trường bịt kín. Thời điểm hình thành bẫy liên quan đến quá trình sản xuất và dịch chuyển của dầu là điều rất quan trọng để đảm bảo được vỉa chứa có thể hình thành.
Các nhà địa chất dầu khí phân loại các  bẫy thành ba loại phân biệt dựa trên đặc điểm cấu trúc địa chất của chúng: bẫy cấu trúc, bẫy địa tầng và bẫy thủy động (ít phổ biến hơn nhiều). Các cơ chế bẫy đối với nhiều vỉa chứa dầu khí có một số đặc điểm kết cấu riêng biệt từ nhiều loại khác nhau và có thể được gọi là bẫy kết hợp. Bẫy có thể là bẫy cấu trúc (trong các tầng bị biến dạng như nếp gấp và đứt gãy) hoặc bẫy địa tầng (trong các khu vực nơi các loại đá thay đổi, chẳng hạn như sự không phù hợp, độ chụm và đá ngầm). Bẫy là một thành phần thiết yếu của một hệ thống dầu khí.
Các bẫy cấu trúc
Bẫy cấu trúc được hình thành dựa trên kết quả của sự thay đổi lớp dưới bề mặt Trái Đất do các quá trình như uốn nếp và đứt gãy, dẫn đến sự hình thành của các dạng vòm, nếp lồi, và nếp uốn.
Các loại bẫy dễ dàng được phác họa và có ý nghĩa thực tiễn về sau hơn so với các kết cấu địa tầng của chúng, phần lớn trữ lượng xăng dầu toàn cầu được tìm thấy trong các bẫy kết cấu.
Các bẫy địa tầng
Địa tầng bẫy được hình thành như là một kết quả của bên và dọc biến trong dày, kết cấu xốp, hoặc thành của các hồ chứa nước đá. Ví dụ về các loại bẫy này là một chỉnh hợp bẫy, một ống kính bẫy và một reef bẫy.
Bẫy thủy động lực
Bẫy thủy động lực thường rất ít phổ biến cũng như phát hiện trong hoạt động khái thác thăm dò. Chúng được gây ra bởi sự khác biệt về áp lực nước, có liên quan đến dòng nước, tạo ra độ nghiêng của tiếp xúc hydrocarbon và nước.
Đá chắn
Đá chắn là lớp đá nằm ở bên trên vỉa giúp giữ các hydrocarbon không thoát ra bên ngoài.
Sản xuất
Để có thể xác định được thể tích của các vỉa chứa dầu, dùng thiết bị khoan khai thác vào lớp vỏ trái Đất là điều hết sức cần thiết. Mặc dù bề mặt dầu thấm tồn tại ở một vài nơi trê thế giới, như khu La Brea tar pits ở California và nhiều ở Đát.
Cơ chế vận chuyển
Một vỉa chứa thuần có thể chịu áp lực đủ lớn để đẩy các hydrocarbon lên trên bề mặt. Khi chất lỏng được hình thành, áp lực thông thường sẽ giảm xuống và sự hình thành từ từ dừng lại. Vỉa chứa có thể đáp ứng bằng việc rút chất lỏng theo xu hướng duy trì áp suất. Sử dụng phương pháp vận chuyển nhân tạo có thể là điều cần thiết.
Vòng loại giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2010
Vòng loại Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2010, với sự tham dự của 4 đội tuyển yếu nhất khu vực Đông Nam Á sẽ được diễn ra tại Viêng Chăn, Lào từ 16–24 tháng 10 năm 2010 để chọn ra hai đội sẽ được giành quyền vào vòng chung kết của sự kiện này cùng với 6 đội tuyển khác được vào thẳng. Các trận được thi đấu theo thể thức vòng tròn một lượt tính điểm, lấy hai đội nhất và nhì bảng của vòng loại tham dự vòng chung kết. Vòng loại gồm có 4 đội tuyển tham dự, bao gồm:
Đội Brunei đã bị FIFA cấm thi đấu do những can thiệp chính trị từ chính quyền ở trong nước vào việc điều hành Liên đoàn bóng đá Brunei.
Chi tiết
Giờ thi đấu tính theo giờ địa phương (UTC+7)
Liên kết ngoài
ASEAN-Fußballmeisterschaft 2010
Tây Bắc Bộ
nhỏ|phải|250px| Các tiểu vùng địa lý tự nhiên của miền Bắc Việt Nam nhỏ|Tây Bắc Bộ (đỏ) trong Việt Nam
Vùng Tây Bắc hay Tây Bắc Bộ là vùng miền núi phía tây của miền Bắc Việt Nam, có chung đường biên giới với Lào và Trung Quốc. Vùng này là một trong 3 tiểu vùng địa lý tự nhiên của Bắc Bộ Việt Nam (2 tiểu vùng kia là Vùng Đông Bắc và Đồng bằng sông Hồng). Vùng có diện tích 50.576 Km2
Không gian địa lý
Không gian địa lý của vùng Tây Bắc hiện còn chưa được nhất trí. Một số ý kiến cho rằng đây là vùng phía nam (hữu ngạn) sông Hồng. Một số ý kiến lại cho rằng đây là vùng phía nam của dãy núi Hoàng Liên Sơn. Nhà địa lý học Lê Bá Thảo cho rằng vùng Tây Bắc được giới hạn ở phía đông bởi dãy núi Hoàng Liên Sơn và ở phía tây là dòng sông Mã.
Đặc điểm địa hình
Địa hình Tây Bắc núi cao và chia cắt sâu, có nhiều khối núi và dãy núi cao chạy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam. Dãy Hoàng Liên Sơn dài tới 180 km, rộng 30 km, với một số đỉnh núi cao trên từ 2800 đến 3000 m. Dãy núi Sông Mã dài 500 km, có những đỉnh cao trên 1800 m. Giữa hai dãy núi này là vùng đồi núi thấp lưu vực sông Đà (còn gọi là địa máng sông Đà). Ngoài sông Đà là sông lớn, vùng Tây Bắc chỉ có sông nhỏ và suối gồm cả thượng lưu sông Mã. Trong địa máng sông Đà còn có một dãy cao nguyên đá vôi chạy suốt từ Phong Thổ đến Thanh Hóa, và có thể chia nhỏ thành các cao nguyên Tà Phình, Mộc Châu, Nà Sản. Cũng có các lòng chảo như Điện Biên, Nghĩa Lộ, Mường Thanh.
Nguy cơ động đất
Vì là địa máng, vùng vỏ rất động của trái đất, nên Tây Bắc là vùng có nguy cơ động đất cao nhất Việt Nam.
Điều kiện khí hậu
nhỏ|phải|250px| Các vùng miền VN
Mặc dù nền khí hậu chung không có sự khác biệt lớn giữa các khu vực, nhưng sự biểu hiện của nó không giống nhau theo chiều nằm ngang và theo chiều thẳng đứng. Dãy núi cao Hoàng Liên Sơn chạy dài liền một khối theo hướng Tây Bắc - Đông Nam đóng vai trò của một bức trường thành ngăn không cho gió mùa đông (hướng đông bắc - tây nam) vượt qua để vào lãnh thổ Tây Bắc mà không bị suy yếu nhiều, trái với vùng Đông bắc có hệ thống các vòng cung mở rộng theo hình quạt làm cho các đợt sóng lạnh có thể theo đó mà xuống đến tận đồng bằng sông Hồng và xa hơn nữa về phía nam. Vì vậy, trừ khi do ảnh hưởng của độ cao, nền khí hậụ Tây Bắc nói chung ấm hơn Đông Bắc, chênh lệch có thể đến 2-3 OC. Ở miền núi, hướng phơi của sườn đóng một vai trò quan trọng trong chế độ nhiệt – ẩm, sườn đón gió (sườn đông) tiếp nhận những lượng mưa lớn trong khi sườn tây tạo điều kiện cho gió "phơn" (hay quen được gọi là "gió lào") được hình thành khi thổi xuống các thung lũng, rõ nhất là ở Tây Bắc. Nhìn chung, trong điều kiện của trung du và miền núi, việc nghiên cứu khí hậu là rất quan trọng vì sự biến dạng của khí hậu xảy ra trên từng khu vực nhỏ. Những biến cố khí hậu ở miền núi mang tính chất cực đoan, nhất là trong điều kiện lớp phủ rừng bị suy giảm, và lớp phủ thổ nhưỡng bị thoái hoá. Mưa lớn và tập trung gây ra lũ nhưng kết hợp với một số điều kiện thì xuất hiện lũ quét; hạn vào mùa khô thường xảy ra nhưng có khi hạn hán kéo dài ngoài sức chịu đựng của cây cối.
Về mặt hành chính, vùng Tây Bắc hiện nay gồm 6 tỉnh với diện tích trên 50.576 km2 (tỷ lệ 15,3% so với tổng diện tích cả nước) với 4.229.543 người (tỉ lệ 4,3% so với tổng dân số cả nước)'', bình quân khoảng 84 người/km2.
Các tỉnh thuộc vùng Tây Bắc
Một số phần của Phú Thọ và 2 tỉnh Lào Cai, Yên Bái nằm ở hữu ngạn sông Hồng, do dòng sông chảy qua giữa địa phận các tỉnh này, song phạm vi hành chính của vùng Tây Bắc không bao gồm Phú Thọ, đôi khi 2 tỉnh Lào Cai, Yên Bái cũng được xếp vào Đông Bắc Bộ. Tuy nhiên, hiện nay trụ sở của Ban chỉ đạo Tây Bắc nằm ở thành phố Yên Bái, tỉnh lỵ của tỉnh Yên Bái.
Các sắc tộc và Văn hóa (Dân cư)
nhỏ|phải|220px| Dãy núi [[Dãy Hoàng Liên Sơn|Hoàng Liên Sơn nhìn từ Sa Pa ]] nhỏ|phải|220px| [[Ruộng bậc thang Mù Cang Chải ở xã Cao Phạ bên đèo Khau Phạ ]]
Cá mọc lông
300px|nhỏ|phải|Mẫu vật cá mọc lông Cá mọc lông hay cá hồi lông lá (tiếng Anh: furry trout hay Fur-bearing trout) là một sinh vật kỳ dị dạng cá nhưng có mọc lông được tìm thấy ở Bắc Mỹ và Băng Đảo. Loài cá mọc lông như động vật khiến các nhà khoa học vẫn chưa chưa thể tìm ra nguyên nhân chính xác. Loài Mirapinna esau là loài cá có thật được xem là có ngoại hình tương tự. Hiện vẫn chưa rõ nguyên nhân chính xác khiến một số loài cá mọc lông như động vật nhưng rõ ràng hình ảnh của các loài cá lạ vẫn khiến mọi người thấy tò mò.
Tây Bắc Bộ
Các sắc tộc và Văn hóa (Dân cư)
Về cơ bản, vùng Tây Bắc là không gian văn hóa của dân tộc Thái, nổi tiếng với điệu múa xòe tiêu biểu là điệu múa xòe hoa rất nổi tiếng được nhiều người biết đến. Mường là dân tộc có dân số lớn nhất vùng. Ngoài ra, còn khoảng 20 dân tộc khác như H'Mông, Dao, Tày, Kinh, Nùng,... Ai đã từng qua Tây Bắc không thể quên được hình ảnh những cô gái Thái với những bộ váy áo thật rực rỡ đặc trưng cho Tây Bắc. tây bắc là vùng có sự phân bố dân cư theo độ cao rất rõ rệt: vùng rẻo cao(đỉnh núi) là nơi cư trú của các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Mông - Dao, Tạng Miến,với phương thức lao động sản xuất chủ yếu là phát nương làm rẫy, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên; vùng rẻo giữa(sườn núi) là nơi cư trú của các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khmer, phương thức lao động sản xuất chính là trồng lúa cạn, chăn nuôi gia súc và một số nghề thủ công; còn ở vùng thung lũng, chân núi là nơi sinh sống của các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Việt - Mường, Thái - Kadai,điều kiện tự nhiên thuận lợi hơn để phát triển nông nghiệp và các ngành nghề khác. sự khác biệt về điều kiện sinh sống và phương thức lao động sản xuất cũng gây ra sự khác biệt văn hóa rất lớn! mặc dù văn hóa chủ thể và đặc trưng là văn hóa dân tộc Mường.
Cá mọc lông
Ghi nhận
Một người Mỹ đã câu được một con cá mình đầy lông lá sống ở hồ Michigan vùng Wisconsin ở Mỹ. Con cá kì lạ này trừ phần đầu ra thì toàn bộ cơ thể đều mọc lông trắng như thỏ. Thực tế, đây không phải là lần đầu tiên có ghi chép về sự xuất hiện của loài cá đầy lông này. Vào thế kỉ 17, một người dân di cư từ Scotland sang Mỹ đã từng viết trong thư: Miền đất mới này có rất nhiều con cá mọc lông trên thân”. Sau đó, nội dung bức thư này được nhiều người biết đến và họ đã đặt tên cho loài cá lông lá này là Fur Bearing Trout. Họ cho rằng nếu thực sự cá có lông thì đó không hẳn là một điều tốt.
Tipula acudorsata
Tipula acudorsata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Cá mọc lông
Lý giải
Đã có giả thuyết cho rằng Bắc Mỹ là khu vực rất lạnh, đặc biệt khu vực hồ và sông tại đây nước thường có băng giá dẫn đến việc cá hồi phát triển thêm bộ lông dầy để giữ cho nhiệt độ cơ thể được ổn định. Một số khác thì cho rằng do chính phủ cho rắc một số hóa chất để phục hồi lượng tảo và rêu trong các hồ nước dẫn đến việc cá hồi bị mọc lông trên cơ thể. Đã có rất nhiều các nhà động vật học trên khắp thế giới tiến hành nghiên cứu về các loài cá có lông qua nhiều thập kỷ.
Tây Bắc Bộ
Lịch sử
nhỏ|giữa|605x605px| Hưng Hóa với vị trí các địa danh châu huyện thuộc các phủ Quy Hóa, An Tây, Điện Biên, Gia Hưng của xứ Hưng Hóa tiếp giáp Trung Quốc, và Lào gồm (Văn Bàn, Thủy Vĩ, Chiêu Tấn, Quảng Lăng, Hợp Phì, Tuy Phụ, Hoàng Nham, Lễ Tuyền, Tung Lăng, Khiêm, Lai, Luân, Thuận, Tuần Giáo, Ninh Biên, Quỳnh Nhai, Sơn La, Mai Sơn, Yên, Phù Hoa, Mộc, Đà Bắc, [[Sop Bao|Mã Nam, Mai, Thanh Xuyên, Yên Lập, Văn Chấn và Trấn Yên). ]]
Tipula acudorsata
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Cá mọc lông
Lý giải
Trên lý thuyết, cá hồi không thể mọc lông nhưng trong thực tế, nếu thực sự cá có lông thì đó không hẳn là một điều tốt. Bởi phần lông đó không giúp chúng ấm áp hơn trong môi trường giá lạnh mà còn làm giảm tốc độ bơi của chúng, khiến chúng phải lãng phí một lượng năng lượng lớn.Nhiều nhà khoa học cho rằng, một số loài vi khuẩn và nấm mốc phát triển trong cơ thể loài cá hồi và phát triển ra ngoài giống như lông mao trên cơ thể. Sau khi các loại nấm và vi khuẩn phát triển khắp cơ thể cá hồi, chúng nhiễm độc nặng và chết, sau đó dạt vào bờ và khiến nhiều người cho rằng chúng có lông.
Tây Bắc Bộ
Lịch sử
Năm 1014, tướng nước Đại Lý là Đoàn Kính Chí đem quân vào chiếm đóng châu Vị Long và châu Đô Kim (nay thuộc Tuyên Quang), vua Lý Thái Tổ sai con là Dực Thánh Vương đi đánh dẹp, quân Đại Lý đại bại, nhân cơ hội đó nhà Lý sáp nhập luôn khu vực ngày nay là Hà Giang vào Đại Cồ Việt. Năm 1159, nhân khi nước Đại Lý suy yếu, vua Lý Anh Tông và Tô Hiến Thành đã tiến hành thu phục vùng đất của các tù trưởng dân tộc thiểu số người Thái (châu Văn Bàn, châu Thủy Vĩ) ở bắc Yên Bái, nam Lào Cai vào lãnh thổ Đại Việt.
Năm 1329, thượng hoàng Trần Minh Tông đi đánh mán Ngưu Hống, thổ tù Mường Mỗi, tại Mang Việt đạo Đà Giang thu nạp đất châu Yên (Mang Việt), Phù Hoa, Mường Mỗi (châu Thuận) là các vùng đất nay là các huyện Yên Châu, Phù Yên, Thuận Châu, Tuần Giáo, Sơn La, Mai Sơn tỉnh Sơn La.
Theo Minh sử, năm 1405, Đèo Cát Hãn dâng sớ lên triều đình nhà Minh tố cáo nhà Hồ đánh chiếm 7 trại Mãnh Man thuộc châu Ninh Viễn dưới quyền Đèo Cát Hãn, vốn thuộc phủ Lâm An của tỉnh Vân Nam, giết con rể của ông, bắt con gái của ông để khống chế. Trong các nguyên do mà nhà Minh viện ra khi sang đánh nhà Hồ có lý do này. Nhà Hồ lúc đó yếu thế phải trả lại Đèo Cát Hãn các trại này. Châu Ninh Viễn đến thời Lê sơ gọi là Mường Lễ.
Cá mọc lông
Tham khảo
Thể loại:Cá Thể loại:Sinh vật kỳ dị Thể loại:Văn hóa dân gian Mỹ
Tây Bắc Bộ
Lịch sử
Đến năm 1431, Lê Lợi thu phụ Đèo Cát Hãn, có thêm châu Phục Lễ (Mường Lễ), vùng thượng lưu sông Đà do Đèo Cát Hãn cai quản, từng là châu Ninh Viễn của Vân Nam, nhập về. Mường Lễ sau đổi Thành Phục Lễ phủ An Tây gồmː đất Mường Lễ (châu Lai), Tuy Phụ (Mường Tè), Hoàng Nham (Mường Toong, Mường Nhé), Chiêu Tấn (Phong Thổ), Lễ Tuyền (Mường Boum), Hợp Phì (Xiềng My, nay là Giả Mễ huyện Kim Bình, Vân Nam), Khiêm Châu (Mường Tinh), Quảng Lăng (Mường La, nay là Mường Lạp huyện Kim Bình, Vân Nam), Tung Lăng (Phù Phang), Luân Châu (Mường Báng), Quỳnh Nhai (Mường Chăn).
Năm 1467 Lê Thánh Tông thu nạp vùng sách Câu Lộng (Mã Giang) từ Ai Lao (nay là khoảng huyện Sông Mã tỉnh Sơn La).
Năm 1478, vua Lê Thánh Tông, sau khi thu phục tiểu vương quốc Bồn Man đã sáp nhập vùng phía tây Sơn La (thượng lưu sông Mã, nay là khoảng các huyện Sốp Cộp, Sông Mã tỉnh Sơn La), các huyện phía tây Thanh Hóa, Nghệ An và tỉnh Hủa Phăn của Lào ngày nay vào đất Đại Việt. Đến thời Lê Thánh Tông, cơ bản vùng Tây Bắc Việt Nam đã hình thành và thuộc vào lãnh thổ Đại Việt. Và từ đây cho đến cuối thế kỷ 19, toàn bộ vùng Tây Bắc Việt Nam đều tương đương với cương vực của một địa danh duy nhất mang tên Hưng Hóa, ban đầu là thừa tuyên Hưng Hóa, rồi đến xứ Hưng Hóa, sau đó là trấn Hưng Hóa và cuối cùng là tỉnh Hưng Hóa.
Cũng cuối nhà Lê trung hưng, triều Lê Hiển Tông niên hiệu Cảnh Hưng 36 (1776), châu Mộc chia tách thành 3 châu làː châu Đà Bắc, châu Mộc (nay là huyện Mộc Châu và Vân Hồ), châu Mã Nam. Sau đó khoảng những năm 1780 đến đầu thời nhà Tây Sơn, Thổ tù các châu này vốn là anh em họ Xa, bất hòa. Thổ tù châu Mã Nam về theo châu Xiềng Khô của Vương quốc Luang Phrabang (Lào Lung). Từ đó vùng lãnh thổ của trấn Hưng Hóa Đại Việt nằm bên bờ nam sông Mã là châu Mã Nam (nay là khoảng huyện Sop Bao) tiếp giáp phía nam tỉnh Sơn La ngày nay trở thành lãnh thổ Lào, mà không còn thuộc Tây bắc Việt Nam nữa.
Sang thời nhà Nguyễn vùng Tây Bắc Việt Nam là vùng lãnh thổ thuộc trấn Hưng Hóa (1802-1831) sau là tỉnh Hưng Hóa (1831-1884). Tuy nhiên, thời này vùng Tây Bắc Việt Nam không bao gồm các vùng lãnh thổ Hưng Hóa mất sang nhà Thanh Trung Quốc (7 châuː Tung Lăng, Quảng Lăng, Tuy Phụ, Hoàng Nham, Lễ Tuyền, Hợp Phì, Khiêm) và châu Mã Nam mất về Lào).
Tháng Tư năm 1884 quân Pháp dưới sự chỉ huy của Thiếu tướng Brière de l'Isle mở cuộc hành chinh đánh lấy thành Hưng Hóa. Quân nhà Nguyễn cùng quân Cờ Đen thấy không giữ được nên nổi lửa đốt thành rồi bỏ ngỏ đồn lũy, rút lên mạn ngược (khu vực sau là các tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái). Chiếm được Hưng Hóa, người Pháp cho phân định lại địa giới, cắt thêm những tỉnh mới cùng tiểu quân khu để dễ dàng cai trị: tháng 5 năm 1886 thành lập tỉnh Chợ Bờ (tức tỉnh Mường, sau đổi thành tỉnh Hòa Bình); ngày 7 tháng 1, 1899 thành lập đạo quân binh IV bao gồm Tiểu quân khu Yên Bái và Tiểu quân khu Lào Cai, Tiểu quân khu Vạn Bú... Lào Cai là đạo lỵ (về sau đổi thành các tỉnh dân sự như: tỉnh Yên Bái (1895), tỉnh Vạn Bú (1895, sau đổi thành tỉnh Sơn La), tỉnh Lào Cai (tháng 7 năm 1907) và tỉnh Lai Châu (tháng 6 năm 1909)...
Sau khi cắt đi 16 châu, 4 phủ và hai huyện Trấn Yên, Văn Chấn để thành lập đạo quan binh IV với các tiểu quân khu, khu quân sự... Tỉnh Hưng Hoá chỉ còn lại huyện Tam Nông và huỵện Thanh Thủy. Toàn quyền Đông Dương đã điều chỉnh một số huyện của tỉnh Sơn Tây sang, cộng với 2 huyện còn lại để thành lập tỉnh Hưng Hoá mới.
Năm 1887, Pháp ký kết với nhà Thanh công ước Pháp-Thanh hoạch định biên giới, quy định cắt toàn bộ khu vực lãnh thổ châu Chiêu Tấn phủ An Tây tỉnh Hưng Hóa nhà Nguyễn (tức là khu vực các huyện Sìn Hồ, Phong Thổ, Tam Đường, Nậm Nhùn tỉnh Lai Châu, huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai) về cho nhà Thanh. Khu vực này cùng với khu vực 6 châu phủ An Tây Đại Việt đã mất vào thời nhà Lê là Mường Tè (Tuy Phụ), Mường Nhé (Hoàng Nham), Mường Chà (Khiêm Châu), Hợp Phì, Lễ Tuyền, Tung Lăng, Mường La (Quảng Lăng) vốn là đất thế tập tự trị của dòng họ Đèo người Thái trắng. Châu Chiêu Tấn, đương thời do Đèo Văn Trị cần vương kháng Pháp cai quản, bị Pháp chuyển cho nhà Thanh.
Ngày 8 tháng 9 năm 1891, ba huyện Sơn Vi, Thanh Ba, Phù Ninh thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây nhập vào tỉnh Hưng Hoá.
Ngày 9 tháng 12 năm 1892 huyện Cẩm Khê thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây nằm trong địa bàn tiểu quân khu Yên Bái nhập về tỉnh Hưng Hoá.
Ngày 5 tháng 6 năm 1893, huyện Hạ Hòa thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây nằm trong địa bàn tiểu quân khu Yên Bái được nhập vào tỉnh Hưng Hoá.
Năm 1895, cùng với sự đầu hàng của Đèo Văn Trị và sự suy yếu của nhà Thanh, Pháp đã ký kết với nhà Thanh công ước hoạch định biên giới sửa đổi, quy định lấy lại phần đất tỉnh Hưng Hóa cũ đã mất cho nhà Thanh trong công ước năm 1887, và lấy thêm các phần đất nay là các huyện Mường Tè tỉnh Lai Châu, Mường Nhé, Mường Chà tỉnh Điện Biên về cho xứ Bắc Kỳ thuộc Pháp. Phần đất các huyện Mường Tè, Mường Nhé, Mường Chà này là một phần (3/6 châu) của 6 châu (Tuy Phụ, Hoàng Nham, Khiêm Châu, Tung Lăng, Lê Tuyền, Hợp Phì) đã mất cho nhà Thanh Trung Quốc từ thời nhà Lê trung hưng, đến suốt thời nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn độc lập chưa lấy lại được. Các phần đất này sau nhập vào tỉnh Lai Châu thời Pháp thuộc. Tuy nhiên, đổi lại Pháp cắt cho Trung Quốc phần còn lại sau công ước 1887 của vùng đất Tụ Long Hà Giang, nơi có nhiều mỏ khoáng sản quý.
Ngày 17 tháng 7 năm 1895, hai châu Thanh Sơn và Yên Lập thuộc khu quân sự Đồn Vàng chuyển về tỉnh Hưng Hoá.
Ngày 24 tháng 8 năm 1895 hai huyện Hùng Quan và Ngọc Quan của phủ Đoan Hùng thuộc tiểu quân khu Tuyên Quang; đạo quan binh 3 Yên Bái nhập vào tỉnh Hưng Hoá.
Như vậy tỉnh Hưng Hóa mới gồm 2 phủ 10 huyện và 2 châu. Trong đó 2 huyện Tam Nông, Thanh Thủy và 2 châu Thanh Sơn, Yên Lập vốn là đất cũ của tỉnh Hưng Hoá; phủ Đoan Hùng với 2 huyện Hùng Quan và Ngọc Quan, phủ Lâm Thao và 6 huyện: Sơn Vi, Thanh Ba, Phù Ninh, Cẩm Khê, Hạ Hòa, Hạc Trì là những phủ, huyện mới từ tỉnh Sơn Tây chuyển sang. Tỉnh lỵ tỉnh Hưng Hoá đặt tại thị xã Hưng Hóa (thành lập ngày 1 tháng 5 năm 1895, vốn là thành Hưng Hóa), đóng tại xã Trúc Khê, huyện Tam Nông (nay là thị trấn Hưng Hóa, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ).
Ngày 5 tháng 5 năm 1903 tỉnh Hưng Hóa mới (phần còn lại) được đổi tên thành tỉnh Phú Thọ.
Tại vùng Tây Bắc thời Pháp thuộc đã lập ra xứ Thái tự trị. Năm 1955, Khu tự trị Thái-Mèo được thành lập, gồm 3 tỉnh Lai Châu, Sơn La và Nghĩa Lộ, và đến năm 1962 gọi là Khu tự trị Tây Bắc. Khu tự trị này giải thể năm 1975.
Quân sự
nhỏ|giữa|605x605px| Phân chia tỉnh Hưng Hóa và biên giới Bắc Kỳ-Trung Quốc (tỉnh Hưng Hóa cũ với tỉnh Vân Nam) trong bản đồ Bắc Kỳ năm 1890
Vùng Tây Bắc có vị trí chiến lược trong an ninh-quốc phòng. Hiện nay, vùng Tây Bắc do Quân khu 2, Quân khu 3 bảo vệ.
Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nơi đây đã diễn ra nhiều trận đánh và chiến dịch quân sự ác liệt mà đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ. Ngoài ra còn có trận Nà Sản cũng trong thời kì Chiến tranh Đông Dương
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa lý Việt Nam
Acrocercops bifrenis
Acrocercops bifrenis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Maharashtra và Karnataka, Ấn Độ.
Ấu trùng ăn Calycopteris floribunda. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Bubullimë
Bubullimë là một xã trong quận Lushnjë thuộc hạt Fier, Albania. Dân số năm 2005 là 6450 người.
Euastacus setosus
Euastacus setosus là một loài tôm nước ngọt trong họ Parastacidae. Chúng là loài đặc hữu của Australia.
Tham khảo
Thể loại:Euastacus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1956
Suphisellus flavolineatus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Suphisellus
Xylophanes rufescens
Xylophanes rufescens là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở French Guyana, Venezuela, tây bắc Brasil và miền đông Peru. Con trưởng thành có thể bay quanh năm.
Ấu trùng có thể ăn các loài Rubiaceae và Malvaceae.
Tham khảo
Thể loại:Xylophanes
Chésopelloz
Chésopelloz là một đô thị trong huyện Sarine thuộc bang Fribourg ở Thụy Sĩ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của bang Fribourg
Máy in Game Boy
nhỏ|Máy in Game Boy Máy in Game Boy, còn gọi là Pocket Printer (ポケットプリンタ) ở Nhật Bản, là một phụ kiện máy in nhiệt do Nintendo phát hành năm 1998, và đã ngừng sản xuất vào đầu năm 2003. Máy in Game Boy tương thích với tất cả các hệ máy Game Boy ngoại trừ Game Boy Micro và được thiết kế để sử dụng cùng với Máy ảnh Game Boy. Máy cũng có thể in hình ảnh từ các trò chơi Game Boy và Game Boy Color thế hệ sau (liệt kê bên dưới). Máy chạy bằng sáu pin AA và sử dụng một cuộn giấy in nhiệt khổ rộng 3.8 cm có lớp keo dính. Máy có màu trắng, đỏ, vàng và xanh. Tại Nhật Bản, máy phát hành thêm phiên bản Pokémon màu vàng, có nút nguồn theo phong cách Poké Ball.
Giấy in nhiệt Game Boy
Phát hành cùng lúc với Máy in Game Boy năm 1998, các cuộn giấy in nhiệt do Nintendo sản xuất có các biến thể màu trắng, kem, xanh lam, vàng và đỏ, tất cả đều tích hợp lớp nền dính. Chúng có chiều rộng 38mm và đường kính 30mm, với trục giữa bằng bìa cứng màu đỏ có đường kính 12mm. Một cuộn cơ bản có chiều dài 390–400 cm. Sau khi bật nguồn máy in, một kẹp ở phía sau của hộp nạp mực màu xám mờ sẽ bị tụt xuống để có thể nhấc lên. Lắp ngược cuộn giấy nhiệt vào máy, phần đầu hướng xuống dưới và kéo giấy ra ngoài một khe mỏng. Sau đó, nhấn giữ nút 'FEED' màu hạt dẻ, thao tác này sẽ kích hoạt động cơ hút và kéo giấy qua khe thoát bên trên logo máy in. Khe này có sẵn một lưỡi cắt, các bản in thành phẩm sẽ được xé theo kiểu zig-zag. Việc cố tình kéo giấy đối diện với hướng nạp giấy sẽ làm cho bánh răng bên trong cơ cấu nạp bị hỏng.
Khi ảnh in ra từ Máy ảnh Game Boy, nó sẽ cách lề trên và dưới khoảng 5mm và có chiều cao 23mm. Nghĩa là tổng chiều cao bức ảnh luôn là 33mm. Mặc dù quảng cáo ghi trên hộp là mỗi cuộn in được 180 hình, nhưng trên thực tế một cuộn chỉ có thể in từ 118 đến 121 hình.
Giấy có bán chính thức trên Nintendo e-Shop (dưới dạng bộ ba cuộn màu xanh lam, kem và trắng) cho đến năm 2007, nhưng hiện rất khó tìm giấy in nhiệt chính hãng ghi thương hiệu Game Boy. Ngay cả những cuộn giấy chính hãng mới tinh còn nguyên niêm phong, chưa mở ra, cũng sẽ bị cũng hư hại nhanh sau khi mở ra (nếu chúng được bảo quản đúng cách và niêm phong của chúng không bị hỏng). Tuy nhiên, hầu hết đều bị hư hại trong quá trình bảo quản do phản ứng hóa học giữa giấy in nhiệt và lớp keo dính. Do tính chất độc quyền của lớp keo dán, giấy in nhiệt thay thế có thể dính vào các bề mặt sau khi in (các nhãn hiệu như 'MAXStick') rất đắt tiền.
Thay vào đó, các cuộn giấy nhiệt có thể thay bằng giấy khổ 38mm x 4m, có hoặc không có lõi trục, mà không ảnh hưởng đến máy in. Các cuộn giấy đó cũng tương thích với một số máy in cầm tay, chẳng hạn như Canon TP-8, Texas Instruments 5000–2008, Sharp 8180 và Casio FX-802. Ngoài ra, các cuộn khổ rộng hơn (chẳng hạn như 57mm x 30mm x 12,7mm) có thể cắt đi thành khổ 38mm và hoạt động mà không gặp vấn đề gì.
Tuy nhiên, xin lưu ý rằng do những hạn chế vốn có của giấy nhiệt, ảnh in trên giấy nhiệt sẽ bị phai màu theo thời gian (điều này phụ thuộc nhiều vào loại giấy nhiệt được sử dụng, ngắn nhất là vài tháng hoặc vài năm) cho đến khi tờ giấy gần như trắng. Giấy ở trạng thái này vẫn có thể tái sử dụng, miễn là chiều dài của dải giấy đủ dài để có thể gắn vào máy.
Giao thức máy in Game Boy
Giao tiếp giữa Game Boy và Máy in Game Boy thông qua một liên kết nối tiếp đơn giản. Đồng hồ nối tiếp (do Game Boy cung cấp cho máy in), đầu ra dữ liệu nối tiếp (từ Game Boy đến máy in) cũng như đầu vào dữ liệu nối tiếp (từ máy in đến Game Boy). Game Boy gửi một gói tín hiệu đến máy in, máy in sẽ phản hồi lại bằng một xác nhận cũng như mã trạng thái.
Định dạng gói
Giao tiếp thông qua Game Boy sẽ gửi đến máy in một cấu trúc gói đơn giản như bảng dưới đây. Nói chung, giữa "sync_word" đầu tiên cho đến khi tổng kiểm tra là Game Boy giao tiếp với máy in. Hai byte cuối cùng của gói tin là để máy in xác nhận và hiển thị mã trạng thái hiện tại của nó.
Khởi tạo (0x01)
Gói này được gửi mà không có tải dữ liệu. Nó báo hiệu cho máy in để xóa cài đặt và chuẩn bị cho lần tải dữ liệu đầu tiên.
Dữ liệu (0x04)
Gói dữ liệu dùng để truyền dữ liệu hình ảnh vào bộ đệm dữ liệu của máy in. Kích thước điển hình của tải trọng dữ liệu là 640 byte vì nó có thể lưu trữ hai hàng có thể in được của 20 ô Game Boy tiêu chuẩn (2 bit màu trong lưới 8x8 pixel), trong đó ô Game Boy chiếm 16 byte.
Sử dụng đến nay
Mad Catz và XChanger đã bán một bộ kit cho phép người dùng kết nối Game Boy với PC và in ảnh bằng máy in của PC. Những nhà sưu tập đồ chơi ngoài nước Anh cũng có thể tự làm cáp để tải ảnh lên máy tính. Cần có trình giả lập Máy in Game Boy để Game Boy giao tiếp với PC sau khi liên kết qua cáp. Giấy của Máy in Game Boy cũng đã ngừng sản xuất và các cuộn giấy chính hãng loại có thể in ra hình ảnh đáng tin cậy đang trở nên khó tìm hơn. Giấy cảm nhiệt thông thường, chẳng hạn như loại được sử dụng cho thiết bị bán hàng máy POS, có thể được cắt theo chiều rộng thích hợp và sử dụng tốt với Máy in Game Boy.
Hệ thống sẽ in thông báo hiển thị "Xin chào" nếu bật trong khi giữ nút nguồn cấp dữ liệu. Theo sách hướng dẫn, điều này dùng để kiểm tra xem máy in có hoạt động bình thường hay không. Thay vì sử dụng sáu pin AA (mỗi pin 1,5 vôn) cho máy in, có thể sử dụng một pin 9V duy nhất nếu được nối dây đúng cách, vì máy in yêu cầu 9V DC.
Tham khảo
Thể loại:Máy in Thể loại:Phụ kiện Game Boy Thể loại:Sản phẩm giới thiệu năm 1998
Tipula adungensis
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Megachile silverlocki
Megachile silverlocki là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Meade-Waldo mô tả khoa học năm 1913.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Roquefort, Lot-et-Garonne
Roquefort là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.
Alberti (định hướng)
Alberti là họ của một gia đình nổi tiếng tại Firenze, tương đương với họ Medici và Albizzi.
Thể loại:Họ người Ý
120-PM-43
nhỏ|phải|300px|Súng cối 120 mm 120-PM-43 120-PM-43 hay còn có tên gọi là M-43 là một loại súng cối do Liên Xô nghiên cứu và sản xuất năm 1943 dựa trên súng cối M-1938 120 mm. Đứng đầu đội nghiên cứu là nhà thiết kế A. A. Kotov. Tên gọi của khối Tây Âu (NATO) sau này khi chiến tranh Lạnh nổ ra đối với loại súng này là M-1943 hay gọi tắt là M-43. Sau này 120-PM-43 được thay thế bằng súng cối 2B11 Sani cũng có cỡ nòng 120 mm, sản xuất năm 1981.
Súng khá thành công, được sử dụng từ năm 1943 đến năm 1981, thường được biên chế theo cấp trung đoàn. Súng được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nội chiến Trung Quốc, Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Việt Nam cùng nhiều cuộc chiến khác về sau. Hiện nay nó vẫn được nhiều quân đội trên thế giới sử dụng như Quân đội Nga, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân đội Nhân dân Triều Tiên... Súng còn đặc biệt ở chỗ là 120-PM-43 có một vấu an toàn, tránh trường hợp các pháo thủ không bị hy sinh uổng phí do nạp đạn kép dẫn tới đạn nổ trong nòng súng. Sau này, các súng cối của Liên Xô đều có vấu an toàn dựa trên M-43.
Phiên bản biến thể của nó là Súng Cối Kiểu 55 của Trung Quốc sản xuất năm 1955.
Liên kết ngoài
Thể loại:Súng cối Liên Xô Thể loại:Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Megachile silvestris
Megachile silvestris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1951.
Tipula aestiva
Tipula aestiva là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Barbouriidae
Barbouriidae là một họ tôm, bao gồm ba chi:
Tipula aestiva
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Barbouriidae
Chú thích
Thể loại:Alpheoidea
Buçimas
Buçimas là một xã trong quận Pogradec thuộc hạt Korçë, Albania. Dân số năm 2005 là 13350 người.
Tham khảo
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Korçë
Xylophanes rhodotus
Xylophanes rhodotus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Peru và Bolivia. Nó giống giữa Xylophanes eumedon và Xylophanes titana. Con trưởng thành bay vào tháng 6.
Ấu trùng có thể ăn các loài Rubiaceae và Malvaceae.
Leone Battista Alberti
nhỏ|phải|200px|Tượng Leon Battista Alberti tại nhà trưng bày [[Uffizi, Firenze]] nhỏ|phải|200px|Bìa tác phẩm De re aedificatoria Leone Battista Alberti (thường được viết là Leon Battista Alberti trong tiếng Ý; 14 tháng 2 năm 1404 tại Genova – 25 tháng 4 năm 1472 tại Roma) là con trai của một gia đình quý tộc tại Firenze bị trục xuất khỏi quê hương từ năm 1358. Alberti được coi là một trong những người tạo dựng nên thời kì Phục hưng nói chung và kiến trúc Phục hưng nói riêng. Ông được coi là con người toàn diện nhất của thời kì tiền Phục Hưng (The Universal Man of the Early Renaissance).
Tiểu sử
Battista Alberti thuộc con cháu của dòng họ Catenaia, là lãnh chúa phong kiến tại vùng Valdarno. Một trong số họ sau đó chuyển đến sinh sống tại Firenze, được bổ nhiệm làm thẩm phán (il Giudice) vào năm 1203. Sau đó, họ đổi tên và họ Alberti hình thành khoảng cuối thế kỉ 14. Dòng họ này đã nhanh chóng trở nên giàu có và có quyền lực bậc nhất tại thành Firenze. Trong số đó có thể kể tên như Niccolaio degli Alberti, cụ nội của Leone Battista Alberti, được xưng tụng như "người giàu có nhất trong vòng 200 năm" ở Firenze hoặc Bendetto Accolti Alberti, ông nội của Leone Battista Alberti, từng giữ các chức vụ quan trọng của thành Firenze như đại sứ khâm mệnh toàn quyền của công quốc Firenze tại Volterra, Bologne và Roma. Tuy nhiên, cùng với sự thăng tiến về quyền lực, dòng họ Alberti cũng tự tạo ra cho mình những kẻ thù không khoan nhượng. Một trong số đó là Maso degli Albizzi, thủ lĩnh một cánh đối lập tại Firenze. Năm 1379, dưới sự ủy nhiệm của Salvestro de' Medici, Bendetto Alberti, đã tuyên án tử hình Piero degli Albizzi, chú của Maso degli Albizzi, vì âm mưu lật đổ chính quyền. Từ năm 1382, ảnh hưởng về quyền lực chính trị của Maso không ngừng tăng lên và ông ta theo đuổi một kế hoạch báo thù. Năm 1387, dựa vào việc Benedetto Accolti Alberti đơn phương xin từ nhiệm, dưới ảnh hưởng của Maso, chính quyền đã ra lệnh cấm Benedetto tham dự vào các hoạt động chính trị cũng như bị lưu đày khỏi thành Firenze. Trong các năm tiếp theo 1393, 1399, 1401, lần lượt các thành viên của dòng họ Alberti kết tội có âm mưu lật đổ nền cộng hòa, ủng hộ những phái cách mạng Ciompi, bị tịch thu tài sản và trục xuất khỏi thành Fizenre. Cuộc sống lưu đày của dòng họ Alberti bắt đầu từ đây.
Bị phân tán vì lệnh lưu đày, nhưng gia tộc Alberti vẫn biết cách bảo vệ tài sản của mình. Tại hầu hết các thành phố lớn của miền bắc nước Ý và thậm chí ở bên ngoài Ý, họ vẫn sở hữu những lượng tài sản lớn mà sắc lệnh tịch không không thể thực hiện được. Trong số đó có Lorenzo Alberti, con trai thứ của Benedetoo, cùng em trai của mình làm chủ hệ thống nhà băng cũng như cơ sở thương mại khác ở Bologne và Venezia, có chi nhánh ở nhiều nước châu Âu khác, thậm chí London. Năm 1428, lệnh ân xá cho gia tộc Alberti được công bố, tuy nhiên chỉ đến khi công tước Cosimo de Médici lên cầm quyền, gia tộc Alberti mới được hưởng đầy đủ các quyền lợi về mặt chính trị.
Cậu bé Battista Alberti là con trai thứ của Lorenzo Alberti và một góa phụ thành Bolgone, sinh ra tại Gênes năm 1404, cho đến năm 4 tuổi cùng gia đình chuyển đến sinh sông tại thành Venezia. Từ năm 1414 đến 1419, Alberti theo học tại một trường học nổi tiếng của học phái Cicero, trường trung học Gasparino Barzizza. Tại đây, ông chịu ảnh hưởng nhiều các tư tưởng của Cicero, cũng như dần hình thành khuynh hướng nhân bản có ảnh hưởng lớn đến giai đoạn Phục hưng sau này. Cùng khóa với Alberti tại đây có Francesco Babaro, Francesco Filelfo, Panormita và Vittorino da Feltre, những người sau này trở trở thành những nhà tư tưởng và học thuật hàng đầu của thời kì Phục hưng Ý.
Tuy nhiên vào năm 1421, gia đình Alberti đã gặp nhiều khó khăn về mặt tài chính khi Lorenzo Alberti qua đời ngay khí Alberti đang học năm thứ nhất. Chỉ vài tháng sau, người chú ruột của ông cũng qua đời. Tranh chấp tài sản đã nổ ra, và hai anh em Carlo Alberti và Battista Alberti bị tước quyền thừa kế vì họ là con ngoài giá thú của Lorenzo Alberti. Bị sốc về mặt tinh thần, khánh kiêt về vật chất, Alberti tiếp tục theo đuổi sự nghiệp học hành của mình tại Đại học Bologne. Ông tin tưởng vào quan điểm của Stoic rằng những hoàn cảnh khốn cùng không thể khuất phục được tinh thần của con người. Theo ông, "Chỉ có kẻ điên mới tin tưởng rằng sức mạnh của số phận có thể vượt qua được sức mạnh con người. Gông xiềng của số mệnh chỉ áp đặt lên những kẻ chấp nhận nó" (Bàn về gia đình - I primi tre libri della famiglia). Ông rèn luyện mình, làm quen với cuộc sống khổ hạnh để theo đuổi việc học hành. Sự kiên trì nhẫn nại đã mang lại cho ông danh tiếng. Những quan điểm của ông về cuộc sống và số mệnh con người trong thời gian này đã góp phần quan trọng trong việc hình thành tư tưởng nhân bản (humanitas). Ông hoàn thành luận án tiến sĩ luật học của mình tại Đại học Bologne vào năm 1428. Vào thời gian này, ông cũng cho ra đời các tác phẩm như Amator (khoảng năm 1429), Ecatonfilea (khoảng năm 1429) và Deiphira (viết khoảng năm 1429-1434), đề cập đến tình yêu, tình bạn, đạo đức của con người.
Các tác phẩm nổi tiếng
Alberti là tác giả của nhiều tác phẩm nổi tiếng về triết học, khoa học, văn học, luật học, ngôn ngữ học và nghệ thuật như De Familia (Bàn về gia đình), De pictura (Bàn về Nghệ thuật hội họa), De scupltura (Bàn về Nghệ thuật điêu khắc) và De re aedificatoria (Mười cuốn sách về nghệ thuật xây dựng)... được viết bằng tiếng Latinh. Ông là người phát minh là luật phối cảnh được sử dụng rộng rãi trong nghệ thuật và kiến trúc.
Tác phẩm De re aedificatoria được xem như nền tảng cơ bản của lý thuyết kiến trúc thời kì Phục hưng. Đó là cuốn sách thứ hai trong lịch sử kiến trúc châu Âu viết về lý thuyết kiến trúc, sau cuốn De architectura (Mười cuốn sách về kiến trúc) của Vitruvius.
Tham khảo
Thể loại:Trường phái Vitruvius Thể loại:Lý thuyết kiến trúc Thể loại:Kiến trúc sư Ý Thể loại:Kiến trúc sư Phục Hưng Thể loại:Mất năm 1472 Thể loại:Nhà thơ Ý Thể loại:Nhà triết học Ý Thể loại:Nhà điêu khắc Ý Thể loại:Sinh năm 1404 Thể loại:Kiến trúc sư thời Phục Hưng Thể loại:Họa sĩ Phục hưng
Euastacus urospinosus
Euastacus urospinosus là một loài tôm nước ngọt trong họ Parastacidae. Chúng là loài đặc hữu của Australia.
Tham khảo
Thể loại:Euastacus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1956
Suphisellus flavopictus
Suphisellus flavopictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Romestaing
Romestaing  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 153 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lot-et-Garonne
Acrocercops bisinuata
Acrocercops bisinuata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka và Ấn Độ. Ấu trùng ăn Eugenia malaccensis.
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
Suphisellus gibbulus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Suphisellus
Josef Bouška
Josef Bouška (sinh ngày 25 tháng 8 năm 1945) là một cầu thủ bóng đá người Slovakia. Anh thi đấu ở giải đấu nam tại Thế vận hội Mùa hè năm 1968.
Tham khảo
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Tiệp Khắc Thể loại:Cầu thủ bóng đá Tiệp Khắc Thể loại:Cầu thủ bóng đá Slovakia Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1945
Rives, Lot-et-Garonne
Rives là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lot-et-Garonne
Euastacus yigara
Euastacus yigara là một loài tôm nước ngọt trong họ Parastacidae. Chúng là loài đặc hữu của Australia.
Tham khảo
Thể loại:Euastacus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1993
VL Myrsky
VL Myrsky (Cơn bão) là một loại máy bay tiêm kích trong Chiến tranh thế giới II của Phần Lan, nó được thiết kế bởi Nhà máy sản xuất máy bay nhà nước (Valtion lentokonetehdas) cho Không quân Phần Lan. Các phiên bản của loại máy bay này gồm Myrsky I, Myrsky II, và Myrsky III.
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay VL Thể loại:Máy bay tiêm kích Phần Lan 1940–1949 Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay tiêm kích Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Tipula aldrichiana
Tipula aldrichiana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Xylophanes rhodina
Xylophanes rhodina là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Panama và Costa Rica. Con trưởng thành có thể bay quanh năm.
Ấu trùng có thể ăn Psychotria panamensis, Psychotria nervosa và Pavonia guanacastensis.
Tham khảo
Thể loại:Xylophanes
Wiersdorf
Wiersdorf là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Wiersdorf có diện tích 4,06 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 224 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của bang Rheinland-Pfalz Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm
Crangonoidea
Crangonoidea là một siêu họ của tôm có chứa hai họ Crangonidae và Glyphocrangonidae.
Chú thích
Thể loại:Caridea
Megachile similis
Megachile similis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.
Tham khảo
S Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879
Tipula alyxis
Tipula alyxis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
La Réunion, Lot-et-Garonne
La Réunion là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Reunion
Suphisellus globosus
Suphisellus globosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Hòa Thành, Đông Hòa
Địa lý
Xã Hòa Thành nằm ở phía tây bắc thị xã Đông Hòa, có vị trí địa lý:
Xã Hòa Thành có diện tích 15,96 km², dân số năm 1999 là 15.346 người, mật độ dân số đạt 962 người/km².
Hành chính
Xã Hòa Thành được chia thành 6 thôn: Lộc Đông, Phú Lễ, Phước Bình Bắc, Phước Bình Nam, Phước Lộc 1, Phước Lộc 2
Lịch sử
Trước đây, Hòa Thành là một xã thuộc huyện Tuy Hòa.
Ngày 16 tháng 5 năm 2005, huyện Tuy Hòa chia tách thành hai huyện Đông Hòa và Tây Hòa. Xã Hòa Thành thuộc huyện Đông Hòa.
Ngày 1 tháng 6 năm 2020, thành lập thị xã Đông Hòa trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Đông Hòa. Xã Hòa Thành thuộc thị xã Đông Hòa như hiện nay.
Amélie (soundtrack)
Amélie là album nhạc nền cho bộ phim Amélie năm 2001 của Pháp.
Đạo diễn Jean-Pierre Jeunet đã tình cờ nghe được những bản nhạc với đàn accordion và piano là chủ đạo của Yann Tiersen khi đang lái xe đi cùng trợ lý sản xuất, người đã cho một CD mà ông chưa từng nghe trước đây vào máy chơi nhạc của xe ô tô. Cảm thấy tất ấn tượng, ông ngay lập tức mua toàn bộ danh mục đĩa nhạc của Tiersen và cuối cùng ủy thác cho nhạc sĩ này sáng tác các bản nhạc cho bộ phim. Các bản nhạc soundtrack trong bộ phim bao gồm cả các tác phẩm của Tiersen từ ba album đầu tay, cũng như các bản nhạc mới, các biến thể trong số đó có thể được tìm thấy trong album thứ tư của anh, L'Absente, mà anh đang viết cùng lúc.
Bên cạnh đàn accordion và piano, âm nhạc còn có các phần được chơi với harpsichord, banjo, guitar bass, đàn tăng rung (vibraphone) và thậm chí là tiếng bánh xe đạp ở cuối bản "La Dispute" (bản nhạc được chơi ở phần tựa đề mở đầu trong bộ phim).
Trước khi phát hiện ra Tiersen, Jeunet muốn nhà soạn nhạc Michael Nyman sáng tác âm nhạc cho bộ phim.
Bản "Les Jours tristes" được đồng sáng tác với Neil Hannon của The Divine Comedy. Ca khúc này sau đó đã được phổ lời tiếng Anh, và được The Divine Comedy phát hành dưới dạng b-side cho đĩa đơn "Perfect Lovesong" trong album Regeneration. Phiên bản tiếng Anh cũng xuất hiện trong album L'Absente.
Giải thưởng và đề cử
Danh sách này được thực hiện với thông tin từ IMDb.
Bảng xếp hạng
"Comptine d'un autre été: L'après-midi"
Chứng nhận và doanh số
!scope="row"|Worldwide
Tái biểu diễn
Nghệ sĩ piano, nhà soạn nhạc Dmytro Morykit đã biên soạn lại và chơi một phiên bản cover của "Comptine d'un autre été: L'après-midi".
Tham khảo
Thể loại:Nhạc phim năm 2001
Acrocercops brachyglypta
Acrocercops brachyglypta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Java, Indonesia, cũng như Samoa và quần đảo Solomon. Nó được miêu tả bởi E. Meyrick năm 1931.
Tham khảo
Thể loại:Acrocercops
A Sử Na Xã Nhĩ
A Sử Na Xã Nhĩ (tiếng Turkic: Ashna Sheer, chữ Hán: 阿史那社尔, ? – 655), quý tộc Đột Quyết, phò mã, tướng lãnh đầu đời Đường, có công bình định Quy Tư.