cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Lịch sử Kinh đô Hoa Lư
Trong thời nhà Ngô, vùng này là nơi cát cứ của Đinh Bộ Lĩnh. Ông ly khai đã đẩy lui thành công cuộc tấn công của chính quyền trung ương Cổ Loa năm 951 do 2 anh em Thiên Sách vương Ngô Xương Ngập và Nam Tấn vương Ngô Xương Văn đích thân chỉ huy. Cho tới khi nhà Ngô mất, đây vẫn là vùng cát cứ của Đinh Bộ Lĩnh.
Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong loạn 12 sứ quân, lên ngôi hoàng đế và đóng đô ở Hoa Lư, nơi đây trở thành trung tâm chính trị của nước Đại Cồ Việt. Từ năm 968 đến năm 1009, có 6 vị vua (Đinh Tiên Hoàng, Đinh Phế Đế, Lê Đại Hành, Lê Trung Tông, Lê Long Đĩnh, Lý Thái Tổ) thuộc 3 triều đại đóng đô tại đây. Thời kỳ này, Hoa Lư là nơi diễn ra nhiều hoạt động ngoại giao giữa các triều đình nước Đại Cồ Việt với triều đình nhà Bắc Tống (Trung Quốc): thời Đinh 2 lần (năm 973, 975), thời Tiền Lê 10 lần (980, 985, 986, 987, 988, 990, 995, 996, 997, 1007).
Qua thời Nam Bắc triều, từ thời Lê trung hưng tới thời Tây Sơn, vùng này thuộc phủ Trường Yên thuộc trấn Thanh Hoa ngoại. Từ cải cách hành chính của vua Minh Mạng nhà Nguyễn năm 1831, vùng này thuộc tỉnh Ninh Bình. Từ ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Ninh Bình hợp nhất với các tỉnh Nam Định và Hà Nam thành tỉnh Hà Nam Ninh rồi lại tái lập ngày 26 tháng 12 năm 1991, vùng cố đô Hoa Lư trở lại thuộc tỉnh Ninh Bình.
Khu di tích Cố đô Hoa Lư
Phạm vi cố đô Hoa Lư gồm không gian hình thành, phát triển lịch sử; không gian cảnh quan, các địa danh, địa điểm, địa giới tự nhiên có quan hệ mật thiết trong quá trình hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư, bao gồm: khu vực Kinh thành, Hoàng thành, khu vực đồn trú, phủ đệ, lăng mộ, đình đền, chùa thuộc địa bàn các huyện: Hoa Lư, Gia Viễn, Nho Quan, Yên Mô, Yên Khánh và thành phố Ninh Bình. Cụ thể như sau:
Kiến trúc đền thờ
nhỏ|250px|Cổng vào đền vua Đinh Tiên Hoàng, tháng 1 năm 2010 Đền Vua Đinh Tiên Hoàng và đền Vua Lê Đại Hành được xây dựng từ thời nhà Lý và xây dựng lại từ thời Hậu Lê theo kiểu nội công ngoại quốc và mô phỏng kiến trúc kinh đô xưa là 2 di tích quan trọng của khu di tích. Trước mặt đền Đinh là núi Mã Yên có hình dáng giống cái yên ngựa, trên núi có lăng mộ vua Đinh. Đền Đinh Tiên Hoàng là một công trình kiến trúc độc đáo trong nghệ thuật chạm khắc gỗ của các nghệ sĩ dân gian Việt Nam ở thế kỷ 17 và là công trình nghệ thuật đặc sắc với nhiều cổ vật quý hiếm được bảo tồn, như gạch xây cung điện có khắc chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" (chữ Nho: 大越国軍城塼), cột kinh Phật khắc chữ Phạn, các bài bia ký… Chính cung đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và 3 hoàng tử: Đinh Liễn, Đinh Đế Toàn và Đinh Hạng Lang. Tòa thiêu hương đền có bài vị thờ 4 vị quan trung thần là Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Trịnh Tú và Lưu Cơ. Trong nhà Khải Thánh có tượng thờ quốc lão Đinh Công Trứ và thái hậu Đàm Thị là phụ mẫu của Đinh Tiên Hoàng.
Đền Vua Lê Đại Hành nằm cách đền vua Đinh Tiên Hoàng 300 mét. Đền vua Lê quy mô nhỏ hơn nên không gian trong đền khá gần gũi và huyền ảo. Nét độc đáo ở đền thờ vua Lê Đại Hành là nghệ thuật chạm gỗ thế kỷ 17 đã đạt đến trình độ điêu luyện, tinh xảo. Tương truyền, bà mẹ mơ thấy hoa sen mà sinh ra Lê Hoàn, trong lúc đi cấy ở cạnh ao sen. Bà đã ủ Lê Hoàn trong khóm trúc và được con hổ chúa rừng xanh ấp ủ. Sau lời cầu xin của bà mẹ con hổ bỏ đi. Vì vậy mà nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian Việt Nam của các nghệ nhân ở đây cũng thống nhất với truyền thuyết về các đề tài ca ngợi Lê Hoàn. Chính cung đền thờ Lê Hoàn, Dương Vân Nga và Lê Long Đĩnh, tòa thiêu hương có bài vị thờ Phạm Cự Lượng, người có công cùng với Dương Vân Nga đưa Lê Hoàn lên ngôi.
Đền thờ Công chúa Phất Kim được xây dựng từ thời nhà Tiền Lê. Đền nằm gần đền thờ Lê Hoàn và chùa Nhất Trụ. Tương truyền vị trí này nằm trên nền nhà của cung Vọng Nguyệt, nơi trước đây bà đã ở. Chiếc giếng bà nhảy xuống tự vẫn đến nay vẫn còn trước của đền. Đền thờ Phất Kim là một ngôi đền cổ suy tôn người phụ nữ thế kỷ X, hiền lành, trung hậu và chịu nhiều sóng gió cuộc đời; giá trị tâm linh của ngôi đền còn thể hiện ở ý nghĩa: dù thời thế có đổi thay, thăng trầm nhưng cội nguồn văn hóa cổ là mãi mãi trường tồn.
Hyphydrus sylvester
Hyphydrus sylvester là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Kiến trúc đền thờ
Đền Vua Lý Thái Tổ là dự án được xây dựng từ nguồn vốn kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội. Sự xuất hiện ngôi đền này ở Hoa Lư khẳng định lại nhận thức của người Việt về vai trò của Hoa Lư đối với Lý Thái Tổ và ngược lại. Đây là ngôi đền đầu tiên thờ riêng Lý Thái Tổ, có phối thờ cùng Lý Thái Tông và hoàng hậu Lê Thị Phất Ngân - những người con của kinh đô Hoa Lư. Ngôi đền này không có kiến trúc theo kiểu nội công ngoại quốc như đền Đinh Lê mà nó mang dáng dấp của một ngôi chùa. Dự án đang triển khai thì phải đình lại do phát hiện các di tích khảo cổ trong lòng đất. nhỏ|250px|Cổng đông vào cố đô Các vị thần trấn giữ ba hướng cửa vào thành ngoài, thành trong và thành nam được Vua Đinh Tiên Hoàng cho xây dựng đền thờ gồm trấn đông, trấn tây và trấn nam.
Kiến trúc đình làng
Ngoài các đền thờ 2 vua Đinh, Lê thuộc sở hữu cộng đồng thì ngay trong kinh thành Hoa Lư, người dân cố đô vẫn lập những ngôi đình riêng của mỗi làng để thờ 2 vị vua này, đó là các di tích thuộc sở hữu của 7 làng cổ thuộc xã Trường Yên.
Hyphydrus sylvester
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hyphydrus
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Kiến trúc chùa cổ
Sau khi đã là kinh đô, Hoa Lư dần trở thành trung tâm Phật giáo. Theo các thư tịch và dấu vết còn sót lại, vào thế kỷ 10, tại đây đã có khá nhiều chùa tháp như chùa Bà Ngô, chùa Cổ Am, chùa Duyên Ninh, chùa Am Tiên, chùa Tháp, chùa Bàn Long, chùa động Thiên Tôn, chùa Hoa Sơn (nhà Đinh); chùa Kim Ngân, chùa Nhất Trụ, chùa Đẩu Long (nhà Tiền Lê). Theo chính sử, Vua Đinh Tiên Hoàng là người đầu tiên đặt chức tăng thống phật giáo trong lịch sử mà quốc sư đầu tiên của Việt Nam là Khuông Việt. Điều độc đáo ở đây là có khá nhiều chùa được xây dựng trong các hang núi đá vôi, dựa vào núi đá hoặc tận dụng hẳn núi đá làm chùa mà tiêu biểu là các động chùa: Hoa Sơn, Thiên Tôn, Bích Động, Địch Lộng, Bái Đính, Linh Cốc… nhỏ|250px|Thạch kinh [[chùa Nhất Trụ]] Chùa Nhất Trụ (hay chùa Một Cột) cùng với đình Yên Thành tọa lạc ở gần đền Vua Lê Đại Hành, được Vua Lê Đại Hành xây dựng để mở mang phật giáo. Hiện còn cột kinh Phật trước chùa vẫn giữ nguyên vẹn từ nghìn năm trước, được coi là thạch kinh cổ nhất Việt Nam.
Chùa Bái Đính gồm có một khu chùa cổ và một khu chùa mới với đền thờ đức Thánh Nguyễn, hang động sáng thờ Phật, hang động tối thờ Tiên và đền thờ thần Cao Sơn. Quần thể chùa Bái Đính nằm ở vùng đất hội tụ đầy đủ yếu tố nhân kiệt theo quan niệm dân gian Việt Nam, đó là đất sinh Vua, sinh Thánh, sinh Thần. Chùa Bái Đính được các báo giới tôn vinh là khu chùa lớn nhất Đông Nam Á. Đây là một siêu chùa thuộc khu di tích cố đô Hoa Lư với nhiều kỷ lục được xác lập. Chính vì vậy mà nơi đây sớm trở thành một điểm đến nổi tiếng.
Chùa Bà Ngô được xây từ thời nhà Đinh. Nằm bên phải bờ sông Hoàng Long thuộc khu vực ngoại vi thành Hoa Lư xưa. Tấm bia đá dựng ở chùa, niên đại 1877 có đoạn: "Chùa Bà Ngô trong ấp ta là một danh lam của đô cũ Đại Việt trước. Vốn là một danh thắng nhưng do thế đại chuyển dời, phong quang thay đổi, am ngọc quạnh quẽ dưới ánh dương tà, chùa báu điêu tàn trơ trọi trong ánh trăng đêm". Tương truyền là nơi hoàng hậu mẹ Ngô Nhật Khánh tu hành. Trong chùa có bức đại tự thời Nguyễn ghi 3 chữ Bà Sa tự. Theo từ điển Hán Việt, Sa có nghĩa là nhiều khổ não. Chùa Bà Ngô ở thế kỷ thứ X chính là nơi tiến hành nghi thức sám hối, rửa sạch mọi tội lỗi nghiệp chướng trần gian. Tại đây còn khai quật được ngôi mộ cổ thời Hán – Đường.
Chùa Bàn Long cũng được hình thành từ thời Đinh. Khi chúa Trịnh Sâm đã đến thăm, tay đề ba chữ lớn: "Bàn Long Tự" trên vách cửa động. "Bàn Long" là bệ rồng - bệ đá rồng ngồi. Tấm bia ở vách núi khắc vào thế ký 16 có ghi: "Từ thành cổ Hoa Lư men theo núi đá mà đi về phía nam đến làng Khê Đầu, ở đó có chùa Bàn Long. Đây là danh thắng từ ngàn xưa. Trải các triều Đinh, Lê, Lý, Trần chùa này càng thêm nổi tiếng".
Chùa Kim Ngân là một ngôi chùa cổ nằm ở thôn Chi Phong, thuộc vòng thành trong ở phía tây, xưa là nơi cất giữ vàng bạc từ khi vua Lê Đại Hành cày tịch điền ở ruộng Kim Ngân. Chùa Duyên Ninh xưa là nơi vui chơi của các công chúa, nơi đây Lý Thái Tổ và công chúa Lê Thị Phất Ngân đã thề hẹn ở đó mà sinh ra Lý Thái Tông.
Hoa Sơn động nằm ở Áng Ngũ, xã Ninh Hòa, ở độ cao gần 70 mét. Tương truyền động Hoa Sơn là nơi nuôi Ấu chúa thời vua Đinh. Tên trước của động là chùa Bà Đẻ, sau vua Tự Đức đến thăm đã đặt lại tên động là Hoa Sơn.
Chùa động Am Tiên như một thế giới riêng biệt. Có một tấm bia cổ, từ thời Lý, chữ đã mờ hết đọc không được. Nhưng tấm bia dựng thời vua Đồng Khánh, chữ viết còn rõ ràng, nói về việc tu sửa chùa và động. Đây là nơi vua Đinh Tiên Hoàng nuôi hổ báo để trừng trị những người phạm tội nặng. Đến thời Lý, nhà sư Nguyễn Minh Không đã ở trong hang tụng kinh thuyết pháp, xây bệ thờ Phật ở trong hang, người đời sau mới mở ra cảnh chùa chiền để khách thập phương hành hương đến đó.
Chùa Am thuộc thôn Yên Trung, nằm ở phía tây bắc núi Đìa; chùa Đìa thuộc thôn Yên Thành, nằm ở phía đông nam núi Đìa, xã Trường Yên. Đây là hai chùa cổ thời Đinh xây dựng theo kiểu động chùa, tựa lưng vào núi.
Hệ thống lăng, bia
Nhà bia Lý Thái Tổ là di tích được thành phố Hà Nội xây dựng tại cố đô Hoa Lư. Sau khi dời đô về Thăng Long, nhà Lý vấn kế thừa các thành quả có được từ kinh đô Hoa Lư trước đó. Để tưởng niệm công lao đặt nền móng xây dựng độc lập tự chủ của đất nước và nhớ đến Cố đô Hoa Lư, nhà Lý đã lấy tên một số công trình ở Hoa Lư đặt cho nhiều khu vực ở Thăng Long mà chúng vẫn tồn tại đến tận nay như: Ô Cầu Dền, phố Tràng Tiền, phố Cầu Đông, chùa Một Cột, ngã ba Bồ Đề, cống Trẹm, tháp Báo Thiên...
Lăng vua Đinh và lăng vua Lê đều xây từ năm 1840 và được trùng tu vào năm 1885 nên khá khiêm nhường và cổ kính. Lăng vua Đinh xây bằng đá, được đặt trên đỉnh núi. Trước lăng một tấm bia đá có đề chữ mà qua đó, người đời sau biết được lăng được xây dựng từ năm Minh Mạng thứ 21 và đến năm Hàm Nghi thứ nhất có trùng tu lại. Lăng Vua Lê Đại Hành cũng xây bằng đá nhưng nằm dưới chân Mã Yên Sơn đi về hướng nam. Trước lăng cũng có bia dựng từ đời Minh Mạng. Lăng mộ Đinh Bộ Lĩnh được đặt ở chính giữa núi, nơi võng xuống thấp mà dân gian hình dung là cái yên ngựa. Tương truyền, cách tôn thờ như vậy để đề cao tinh thần thượng võ của vua Đinh dù người đã mất.
Hệ thống phủ, trấn
nhỏ|250px|phải|Phủ đột (đền Trình) ở [[Tràng An]] Nằm rải rác trong khu dân cư cố đô Hoa Lư có rất nhiều các công trình phủ, trấn cổ kính thờ các quan thời Đinh - Lê và các thái tử, công chúa ở 2 triều đại này. Phủ là nơi trấn giữ, làm việc của quan lại thời Đinh Lê, khi kinh đô Hoa Lư trở thành cố đô thì phủ trở thành nơi thờ phụng.
Bảo vật quốc gia
Cố đô Hoa Lư không chỉ là khu di tích quốc gia đặc biệt quan trọng mà còn lưu giữ 4 bảo vật quốc gia đã được thủ tướng chính phủ công nhận là Cột kinh Phật tại chùa Nhất trụ; Long sàng trước Nghi môn ngoại và trước Bái đường Đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng; Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng và Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành.
Cung điện dưới lòng đất
nhỏ|phải|250px|Một số cổ vật thế kỷ X Tại khu vực đền vua Lê, Các nhà khảo cổ đã khai quật một phần nền cung điện thế kỷ X. Chứng tích nền cung điện nằm sâu dưới mặt đất khoảng 3m đã được khoanh vùng phục vụ khách tham quan. Tại đây còn trưng bày các phế tích khảo cổ thu được tại Hoa Lư phân theo từng giai đoạn lịch sử: Đinh-Lê, Lý và Trần. Sau chương trình điền dã của dự án hợp tác văn hoá Việt Nam - Phần Lan tiến hành khảo sát; vết tích nền móng cung điện thế kỷ X đã được phát hiện bởi đợt khai quật của Viện Khảo cổ học. Trong số hàng trăm hiện vật cổ tìm thấy tại đây, có những viên gạch lát nền có trang trí hình hoa sen tinh xảo, đặc biệt loại lớn có kích thước 0,78m x 0,48m. Có những viên gạch còn hằn dòng chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" (gạch chuyên xây dựng thành nước Đại Việt). Có những ngói ống có phủ riềm, nằm sâu dưới đất ruộng, khai quật lên, còn lành nguyên và cả những chì lưới, vịt... làm bằng đất nung. Kết quả đợt khai quật tại khu vực đền Lê Hoàn năm 1997 đã hé mở phần nào diện mạo của kinh đô Hoa Lư: thành quách kiên cố, nhiều kiến trúc lớn và trang trí cầu kỳ mang đậm phong cách nghệ thuật riêng thời Đinh - Lê đơn giản, khỏe khoắn.
Thực hiện quyết định số 3826/QĐ-BVHTTDL ngày 23 tháng 10 năm 2009, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Ninh Bình tiến hành khai quật khảo cổ học khu vực trung tâm Di tích Cố đô Hoa Lư. Dự án nghiên cứu khảo cổ học khu di tích Cố đô Hoa Lư năm 2009 - 2010 là bước khởi đầu nhằm định hình cho quá trình nghiên cứu lâu dài, phục vụ hiệu quả cho công tác bảo tồn, tôn tạo và quy hoạch tổng thể khu di tích lịch sử, văn hoá Cố đô Hoa Lư trong những năm tiếp theo. Trong đợt khai quật lần này, các nhà khảo cổ tập trung thám sát, khai quật tại khu vực đồng Cây Khế phía Bắc đền vua Lê. Kết quả bước đầu đã làm phát lộ dấu tích của tường gạch xây bằng loại gạch Đại Việt Quốc Quân Thành Chuyên, loại gạch chuyên để xây thành, cùng nhiều loại hình vật liệu xây dựng và trang trí kiến trúc thời Đinh Lê. Bên cạnh việc xác định được các vết tích kiến trúc và kỹ thuật xây dựng đương thời, công tác khảo cổ còn đưa lên khỏi lòng đất nhiều di vật quý giá góp phần nghiên cứu một cách toàn diện về lịch sử, văn hoá…của vùng đất Cố đô Hoa Lư.
Phải đến hơn 10 năm sau kể từ cuộc khai quật của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Viện Khảo cổ học mới tiếp tục công việc khai quật tại khu vực di tích Cố đô Hoa Lư. Căn cứ vào kết quả cuộc khai quật từ trước đến nay, vào tháng 3/2021, nhóm của TS. Nguyễn Ngọc Quý đã quyết định mở thêm các hố khai quật và hố thăm dò xung quanh đền Vua Đinh và đền Vua Lê, từ đó phát hiện các dấu tích kiến trúc nền móng cung điện xuất lộ trên một không gian rộng lớn tính từ khu vực ngòi Chẹm (cổng Bắc di tích) qua khu Đền Đinh, Đền Lê đến cánh đồng Nội Trong với tổng chiều dài gần 700m. Kết quả cho thấy khu vực nội đô của kinh đô Hoa Lư ở thế kỷ X có quy mô và không gian phân bố các công trình kiến trúc rộng hơn nhiều so với những hình dung từ trước. Một thành công đáng kể là nhóm nghiên cứu phân ra được các giai đoạn phát triển của di tích - hai thời kỳ dưới thời nhà Đinh, nối tiếp bởi một giai đoạn dưới thời Tiền Lê.
Thành thiên tạo
Cố đô Hoa Lư là một kiến trúc hài hòa giữa nhân tạo và thiên tạo. Các triều vua đã sử dụng triệt để sự lợi hại của những dãy núi và hệ thống sông hào làm thành quách để xây dựng cung điện. Qua thời gian, thành nhân tạo chỉ còn là những dấu tích, thành thiên tạo là những vách núi vẫn còn tồn tại mãi. nhỏ|phải|250px|Lên núi Mã Yên thăm lăng Vua Đinh nhỏ|250px|phải|Hệ thống sông núi thành Nam của cố đô Hoa Lư Núi Mã Yên: Tên núi Mã Yên vì trông xa núi có hình yên ngựa. Tương truyền khi dựng kinh đô Đinh Bộ Lĩnh đã lấy núi này làm án. Đứng ở trên đỉnh núi có thể nhìn rõ toàn cảnh Cố đô với dãy núi Rù bao quanh đền hai vua, rặng Phi Vân, núi Kiến, núi Cột Cờ và khu dân cư. Người xưa đã án táng Đinh Tiên Hoàng trên đỉnh núi với quan niệm đề cao tinh thần thượng võ của người, dù mất vẫn còn trên yên ngựa, vì vậy để lên thăm lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng phải bước lên 150 bậc đá của núi Mã Yên.
Evippa strandi
Evippa strandi là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Thành thiên tạo
Núi Cột Cờ: Phía đông bắc thành ngoại có núi Cột Cờ là nơi treo quốc kỳ Đại Cồ Việt, tại đây đã khai quật được dấu tích tường thành.
Evippa strandi
Loài này thuộc chi Evippa. Evippa strandi được Roger de Lessert miêu tả năm 1926.
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Thành thiên tạo
Ghềnh Tháp: Phía đông nam có ghềnh tháp là nơi Đinh Tiên Hoàng duyệt thủy quân. Khu vực này còn có hang Tiền, hang muối - nơi cất giữ tài sản quốc gia, động Am Tiên nhốt hổ, báo để xử người có tội
Evippa strandi
Tham khảo
Thể loại:Evippa
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Thành thiên tạo
Sông Hoàng Long: Là con sông gắn với những truyền thuyết về Đinh Bộ Lĩnh thuở nhỏ. Sông nằm ở phía bắc kinh đô Hoa Lư, một nhánh của sông Hoàng Long, nằm uốn lượn trong khu di tích mà người dân địa phương gọi là sông Sào Khê. Tương truyền, bên bến sông này là nơi Lý Công Uẩn hạ chiếu dời đô để xuống thuyền tiến về Thăng Long. Sông Sào Khê hiện nay được nạo vét và là một cửa ngõ đường thủy dẫn vào các khu di tích, thắng cảnh Hoa Lư.
Kinh đô Hoa Lư được bao bọc bởi nhiều ngọn núi, các triều vua đã dựa theo địa hình tự nhiên cho đắp 10 đoạn tường thành nối các núi đá, dựng nên thành Hoa Lư với diện tích hơn 300 ha. Toàn bộ công trình chủ yếu được các vua Đinh, Lê dựa vào thiên nhiên hiểm trở làm chỗ dựa, mang nặng tính chất quân sự, không câu nệ vào hình dáng, kích thước. Phía Nam thành Hoa Lư là thành Tràng An (còn được gọi là thành Nam) là khu vực phòng thủ hậu cứ của kinh đô. Thành Hoa Lư có hai vòng: thành Đông và thành Tây, có đường thông với nhau. Thành Đông có vai trò quan trọng hơn. Các nhà khảo cổ đào một số đoạn tường thành phát hiện ở những khu vực này có móng thành bằng cành cây với nhiều cọc đóng xuống sâu. Phía trong của tường thành xây bằng gạch, dày đến 0,45 m, cao từ 8-10 mét. Chân tường kè đá tảng, gạch bó và đóng cọc gỗ. Loại gạch phổ biến có kích thước 30 x 16 x 4 cm, trên gạch thường có in các dòng chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" và "Giang Tây quân". Phía ngoài tường gạch là tường đất đắp rất dày.
Thành Đông hay thành ngoài rộng khoảng 140 ha, thuộc địa phận hai thôn Yên Thượng và Yên Thành xã Trường Yên, có 5 đoạn tường thành nối các dãy núi tạo nên vòng thành khép kín. Đây là cung điện chính mà khu vực đền Đinh, đền Lê nằm ở trung tâm.
Thành Tây hay thành trong có diện tích tương đương thành ngoài, thuộc thôn Chi Phong cũng có 5 đoạn tường thành nối liền các dãy núi.
Giữa hai tòa thành này, việc qua lại thực hiện được bằng một lối đi, một ngách núi, gọi là Quèn Vòng, tuy thấy có vẻ hiểm trở nhưng thật ra rất là thuận tiện. Cả hai thành đều lợi dụng được nhánh sông Sào Khê chảy dọc thành, vừa là hào nước tự nhiên, vừa là đường thủy, phục vụ việc di chuyển ra vào thành. Trong hai tòa thành có bố trí các khu triều đình, quan lại và quân lính. Hiện nay thành thiên tạo vẫn còn, thành nhân tạo và cung điện chỉ còn là những dấu tích đang được khai quật.
Thành Nam nằm ở phía Nam kinh thành Hoa Lư, có núi cao bao bọc xung quanh, bảo vệ mặt sau thành. Địa thế thành Nam rất vững chắc, đoạn sông Trường chảy qua thành Nam có một hệ thống khe ngòi chằng chịt từ các ngách núi đổ ra. Thành Nam có nhiều giá trị về mặt quân sự, là nơi dự trữ, thủ hiểm từ đây có thể nhanh chóng rút ra ngoài bằng đường thủy. Đây là hệ thống hang động Tràng An hiện tại. Khu thành hào, hang động Tràng An xưa được sử dụng như là hệ thống phòng thủ mặt sau của kinh thành Hoa Lư. Tại đây cũng khai quật được các dấu tích của người tiền sử. Vào thời Trần, tại hang bói ở đây là cứ địa chống quân Nguyên Mông. Đây là tuyến điểm di tích lịch sử thu hút nhiều nhà khảo cổ, nghiên cứu lịch sử đến làm việc. Tại đây đã tìm được nhiều cổ vật từ thời Đinh, Tiền Lê và thời Trần. Tràng An là một khu danh thắng nổi tiếng đã được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới với giá trị nổi bật về cảnh quan thiên nhiên, đa dạng sinh thái và kiến tạo địa chất, là địa danh được Việt Nam đầu tư để trở thành một khu du lịch tầm cỡ quốc tế. Tràng An gắn liền với những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất cố đô Hoa Lư.
Người Việt muốn khẳng định kinh đô Hoa Lư cũng bề thế như kinh đô Tràng An của phương Bắc qua câu đối:
Năm 1010, Vua Lý Thái Tổ sửa Hoa Lư thành phủ Tràng An, Đại La thành Thăng Long. Khu vực Tràng An hiện còn các đền, phủ thờ các vị quan trung thần thời Đinh và thần Quý Minh trấn thành Nam.
Việc Đinh Tiên Hoàng chọn Hoa Lư mà không chọn Cổ Loa của nhà Ngô hay Đại La thời Bắc thuộc được Lê Văn Siêu xem là quyết định khôn ngoan. Với hoàn cảnh đương thời, sau nhiều năm loạn lạc, Hoa Lư là địa điểm chiến lược, khống chế được cả khu vực sơn cước từ Thanh Hóa đổ ra, sông Đà đổ xuống, thêm địa thế vừa hùng vừa hiểm có thể cầm cự với Trung Hoa, nếu có cuộc xâm lăng của phía này tới. Nhà địa chất, đồng thời là nguyên Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trần Đức Lương cũng cho rằng: tính hiểm yếu của Hoa Lư không chỉ nhờ phần thành lũy, nền điện mà chính bởi hệ thống các thung lũng núi sâu hơn bên trong có thể liên thông với nhau bởi các khe ngách mà ngày nay do nước biển dâng cao đã biến thành những lạch nước ngầm.
Đô thị cổ Hoa Lư
nhỏ|phải|250px|Phong cảnh phố Cầu Đông, núi Chợ ở Hoa Lư Hoa Lư là đô thị đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Năm 970, đồng tiền Việt Nam đầu tiên đã được Vua Đinh Tiên Hoàng cho phát hành, đánh dấu sự ra đời của nền kinh tế, tài chính của chế độ phong kiến trung ương tập quyền. Đại Việt Sử ký toàn thư cho biết năm Thái Bình thứ 7 (976) tại đây thuyền buôn nước ngoài tới dâng sản vật, kết mối giao thương với Đại Cồ Việt. Khu di tích Hoa Lư hiện tại có nhiều địa danh gắn liền với lịch sử hình thành đô thị Hoa Lư cũng như Thăng Long sau này là phố chợ, núi chợ, tường Dền, thành Dền, cầu Dền, cầu Đông, tường Đông, cửa Đông và phủ Chợ.
Sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long, Hoa Lư vẫn mang dáng dấp của một đô thị cổ kính được quan tâm, tìm hiểu. Những ngôi nhà cổ ở đây mang nét đặc trưng của châu thổ Bắc Bộ, được hình thành từ những tục quán sinh hoạt văn hóa lâu đời. Các nhà nghiên cứu còn so sánh Hoa Lư với đô thị Tràng An, đô thị cổ nhất của Trung Hoa qua vế đối "Hoa Lư đô thị Hán Tràng An". Với núi cao, hào sâu, Đô thị Hoa Lư vừa là quân thành lợi hại, hiểm hóc vừa hùng tráng, hữu tình của một thắng cảnh.
Phố cổ Hoa Lư hiện nay được phục dựng tại khu vực hồ Kỳ Lân, phường Tân Thành, thành phố Ninh Bình. Phố cổ Hoa Lư tái hiện lại nét văn hóa, lịch sử nước Đại Việt từ thế kỷ thứ X. Làng nghề truyền thống các vùng miền cũng được tái hiện giới thiệu tại phố cổ như: thêu ren Văn Lâm, làng đá mỹ nghệ Ninh Vân, làng mộc mỹ nghệ, làng nghề gốm Bồ Bát, tranh Bồ Đề (Ninh Bình); làng nghề đúc đồng, sơn mài Ý Yên, làng chạm bạc, làng tranh Đông Hồ.
Đàn Kính Thiên
Đàn Kính Thiên Tràng An là công trình kiến trúc văn hóa được phục dựng trong quần thể di sản thế giới Tràng An để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của kinh đô Hoa Lư xưa. Đàn Kính Thiên còn được gọi là Đàn Tế Trời vì là nơi thờ Ngọc Hoàng Thượng đế cùng các vị thần trên thiên đình là Nam Tào, Bắc Đẩu, Phạm Thiên, Đế Thích và là nơi xưa kia các Hoàng đế đóng đô ở Hoa Lư tổ chức các nghi lễ tế cáo trời đất, cầu quốc thái dân an. Khu di tích Đàn Kính Thiên hiện nay nằm ở phía tây cố đô Hoa Lư, gần chùa Bái Đính, khu du lịch thung Ui và cách thành phố Ninh Bình 20 km.
Phục dựng, tu bổ di tích
Tỉnh Ninh Bình cũng phối hợp với Viện khảo cổ học Việt Nam khai quật di tích khảo cổ học đã phát lộ khu vực tường thành của cố đô xưa với nhiều hiện vật có giá trị lịch sử hàng nghìn năm tuổi như gạch ngói, đồ gốm, vật dụng của thời đại Đinh – Lê tạo điều kiện tiền để để phục dựng cung điện Hoa Lư. Khu vực cổng thành đã xây dựng cây cầu mới ốp đá, nạo vét sông Sào Khê dài hơn 3 km là nơi mô phòng hành trình dời đô về Thăng Long.
Villanova di Camposampiero
Villanova di Camposampiero là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, nằm cách khoảng 30 km về phía tây của Venezia và cách khoảng 11 km về phía đông bắc của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.127 người và diện tích 12,2 km².
Macey, Aube
Macey là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Villanova di Camposampiero
Villanova di Camposampiero giáp các đô thị: Borgoricco, Campodarsego, Pianiga, Santa Maria di Sala, Vigonza.
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Phục dựng, tu bổ di tích
Quyết định số 628/QĐ-TTG ngày 13/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Bảo quản, tu bổ, tôn tạo và mở rộng phạm vi một số di tích có liên quan đến Nhà nước Đại Cồ Việt nhằm phát huy giá trị lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư. Mục tiêu đầu tư là tôn tạo, nâng cấp một số di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư hướng đến kỷ niệm 1050 năm thành lập nhà nước Đại Cồ Việt. Cụ thể, tu bổ, tôn tạo 6 di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư gồm: Khu lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng; khu lăng mộ vua Lê Đại Hành; Bia Cửa Đông; đình Yên Thành; đình Yên Trạch và Phủ Đông Vương. Đồng thời, tu bổ tôn tạo 6 di tích cấp quốc gia gồm: Khu tưởng niệm và lăng mộ Thái tế Định Quốc Công Nguyễn Bặc, đình Mỹ Hạ, đình Ngô Khê Hạ, đền Thung Lau, đền Tam Thánh - chùa Yên Lữ, đền thờ Tướng quân Đinh Điền và chùa Tháp; tu bổ, tôn tạo, chống xuống cấp Đình Trai; xây dựng Khu nhà làm việc của Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Hoa Lư. Tổng mức đầu tư dự kiến 143.907 triệu đồng.
Macey, Aube
Liên kết ngoài
Macey
Villanova di Camposampiero
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Padova
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Phục dựng, tu bổ di tích
Năm 2018, Ninh Bình đã khánh thành công trình kiến trúc Đàn Kính Thiên Tràng An và phục dựng Lễ tế Thiên thời Đinh Tiên Hoàng Đế. Đàn Kính Thiên Tràng An nằm trong khu vực hành cung Hoa Lư xưa, là nơi vua Đinh lập đàn tế Trời khi đăng quang Hoàng đế.
Di sản văn hóa thế giới
Cố đô Hoa Lư hiện tại là một bộ phận của quần thể di sản thế giới Tràng An, là di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên ở Việt Nam khi đáp ứng cả hai yếu tố nổi bật toàn cầu về văn hóa và thiên nhiên.
Cùng với việc phát hiện và khai quật hệ thống hang động Tràng An, khu di tích này tiếp tục được thủ tướng chính phủ Việt Nam ký quyết định bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị lịch sử để xứng tầm là di sản thế giới trong tương lai. Ngày 17 tháng 10 năm 2008, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Ninh Bình, Hội Di sản Văn hoá Việt Nam đã tổ chức hội thảo khoa học về "Giá trị di sản văn hoá Cố đô Hoa Lư và khu du lịch Tràng An" nhằm tiến tới đề nghị Unesco công nhận cố đô Hoa Lư là di sản văn hóa thế giới và khu sinh thái Tràng An là di sản thiên nhiên thế giới. Theo các ý kiến tại hội thảo này, trong tương lai cố đô Hoa Lư có thể trở thành di sản văn hóa thế giới hoặc di sản thiên nhiên thế giới hoặc đạt cả hai tiêu chí của di sản văn hóa - thiên nhiên thế giới để trở thành một di sản hỗn hợp.
Ngày 23 tháng 6 năm 2014, UNESCO đã vinh danh quần thể danh thắng Tràng An là di sản thế giới hỗn hợp trong đó có cố đô Hoa Lư, các di tích chùa Bái Đính, hang động Tràng An và Tam Cốc - Bích Động.
Lễ hội cố đô Hoa Lư
Lễ hội cố đô Hoa Lư gồm nhiều lễ hội truyền thống được mở để tôn vinh các anh hùng dân tộc đã xây dựng kinh đô Hoa Lư, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt thế kỷ 10 mà tiêu biểu là hai vị vua Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành. Trong các Lễ hội cố đô Hoa Lư thì lễ hội Hoa Lư là lễ hội tiêu biểu nhất, đã được xếp hạng là di sản văn hóa cấp quốc gia và đang được đề nghị nâng tầm tổ chức lễ hội theo nghi thức cấp nhà nước.
Lễ hội Hoa Lư diễn ra tại quảng trường trung tâm khu di tích cố đô Hoa Lư và các di tích xung quanh nhưng phạm vi ảnh hưởng lớn không chỉ trong tỉnh Ninh Bình mà còn lan tỏa tới hệ thống các di tích thời Đinh- Tiền Lê khác ở Việt Nam. Đây là một lễ hội cổ truyền hướng về cội nguồn dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Lễ hội có lịch sử từ khi kinh đô Hoa Lư trở thành cố đô. Lễ hội còn có tên là lễ hội cờ lau vì có màn diễn tái hiện cảnh Đinh Bộ Lĩnh với trò chơi "Cờ lau tập trận" hay lễ hội Trường Yên vì không gian diễn xướng của lễ hội xưa diễn ra rộng khắp phủ Trường Yên, tức Ninh Bình ngày nay.
Các lễ hội khác thuộc Quần thể di tích cố đô Hoa Lư gồm:
Hành trình thăm viếng của du khách
nhỏ|phải|250px|Du khách thăm các núi non, hang động của cố đô Hoa Lư Cố đô Hoa Lư là một điểm du lịch được quản lý bởi Ban quản lý quần thể di sản thế giới Tràng An mà trực tiếp điều hành là Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Hoa Lư. Bến xe của khu di tích nằm cách thành phố Ninh Bình 11 km. Hành trình tham quan thông thường của du khách gồm 3 chặng như sau:
Ngoài ra với thời gian dài hơn và các nghiên cứu chuyên đề, du khách còn thăm viếng và tìm hiểu tất cả các di tích khác nằm rải rác trong khu di tích và các di tích gắn với quê hương nhà Đinh như động Thiên Tôn, động Hoa Lư và đền thờ Đinh Bộ Lĩnh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu du lịch Việt Nam Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Tiền Lê Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Đinh Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Lý Hoa Lư Thể loại:Di tích Cố đô Hoa Lư Thể loại:Văn hóa Ninh Bình Thể loại:Di tích tại Ninh Bình Thể loại:Quần thể danh thắng Tràng An Thể loại:Cung điện tại Việt Nam
Hypopyra vespertilio
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1787 Thể loại:Hypopyra
Muscicapa epulata
Muscicapa epulata là một loài chim trong họ Muscicapidae.
Tham khảo
Thể loại:Muscicapa
Myriocoleopsis
Myriocoleopsis là một chi rêu tản thuộc họ Lejeuneaceae.
Danh sách loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
Tham khảo
Thể loại:Lejeuneaceae
Gouvelândia
Gouvelândia là một đô thị thuộc bang Goiás, Brasil. Đô thị này có diện tích 830,77 km², dân số năm 2007 là 3915 người, mật độ 4,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Goiás
Mathias Jensen
Mathias Jensen (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Đan Mạch thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Brentford tại  và đội tuyển quốc gia Đan Mạch.
Danh hiệu
Brentford
Cá nhân
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1996 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Đan Mạch Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Macromitrium proliferum
Liên kết ngoài
Thể loại:Macromitrium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Lycaste powellii
Lycaste powellii là một loài terrestrial lan đặc hữu to Panama.
Tham khảo
powellii
Platysepalum inopinatum
Platysepalum inopinatum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Harms miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Platysepalum
Evippa turkmenica
Loài này thuộc chi Evippa. Evippa turkmenica được Sternbergs miêu tả năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Evippa
Eucera chinensis
Eucera chinensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.
Hyphydrus tristiculus
Hyphydrus tristiculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1951.
Eucera chinensis
Tham khảo
Thể loại:Eucera Thể loại:Động vật được mô tả năm 1854
Hyphydrus tristiculus
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hyphydrus
Muscicapa sethsmithi
Muscicapa sethsmithi là một loài chim trong họ Muscicapidae.
Tham khảo
Thể loại:Muscicapa
Phlogophora roseobrunnea
Phlogophora roseobrunnea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phlogophora
Colletia ulicina
Colletia ulicina là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được Gillies & Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Liên kết ngoài
Thể loại:Colletia (Rhamnaceae) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830
Naujan
phải|nhỏ|Bản đồ Oriental Mindoro với vị trí của Naujan
Naujan là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Oriental Mindoro, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 83.892 người trong 16,923 hộ.
Barangay
Naujan được chia thành 70 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Oriental Mindoro
Liparis indirae
Liparis indirae là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Manilal & C.S.Kumar mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
I Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Amerila albivitrea
Amerila albivitrea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Amerila
4137 Crabtree
4137 Crabtree (1970 WC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 11 năm 1970 bởi Luboš Kohoutek ở Bergedorf.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Luboš Kohoutek Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1970 Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên
Chaetanthera cochlearifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Chaetanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Villafranca Padovana
Villafranca Padovana giáp các đô thị: Campodoro, Limena, Mestrino, Padova, Piazzola sul Brenta, Rubano.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Padova
Eucera chrysobotryae
Eucera chrysobotryae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1908.
Tham khảo
Thể loại:Eucera Thể loại:Động vật được mô tả năm 1908
Tịnh xá Trung Tâm
nhỏ|280px|Tịnh xá Trung tâm Tịnh xá Trung tâm tọa lạc ở số 21 đường Nguyễn Trung Trực, phường 5, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh. Tịnh xá thuộc Hệ phái Tăng-già Khất Sĩ Việt Nam do tổ sư Minh Đăng Quang sáng lập. Tịnh xá được xây dựng trong khoảng 10 năm, bắt đầu từ tháng 4 năm 1965, trên một khu đất rộng 5.490m² do bà Diệu Kiến phát tâm cúng dường Hòa thượng Thích Giác Toàn và Hòa thượng Thích Giác Phúc đã tổ chức trùng tu, mở rộng tịnh xá vào năm 1980.Sân trước chùa có bảo tượng Bồ Tát Quán Thế Âm đứng trên đài sen cao 13,5m. 18 năm sau, vào ngày 20 tháng 7 năm Mậu Dần (10-9-1998), bảo tháp mới được khởi công xây dựng do Hòa thượng Thích Giác Phúc chứng minh, Hòa thượng Thích Giác Toàn chủ trì. Bảo tháp do kiến trúc sư Trần Tuấn Anh (pháp danh Chúc Lạc) thiết kế họa đồ kiến trúc, Thượng tọa Thích Giác Tuệ quản lý thi công, Đạo hữu Minh Thạnh và nhóm thợ thực hiện công trình.
Tham khảo
Thể loại:Chùa tại Thành phố Hồ Chí Minh
Myriocoleopsis fluviatilis
Myriocoleopsis fluviatilis là một loài rêu tản thuộc họ Lejeuneaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Bathiganahalli, Hosakote
Bathiganahalli là một làng thuộc tehsil Hosakote, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Myriocoleopsis fluviatilis
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Brasil F Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Bathiganahalli, Hosakote
Tham khảo
Thể loại:Bangalore Rural
Oxystegus lignicola
Oxystegus lignicola là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Herzog) Hilp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.
Liên kết ngoài
Thể loại:Oxystegus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1933
Luyères
Luyères là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp. Ses habitants sont les Luyons.
Liên kết ngoài
Luyeres
Short Sunderland
Short S.25 Sunderland là một loại tàu bay tuần tra ném bom của Anh, được phát triển cho Không quân Hoàng gia (RAF) bởi hãng Short Brothers.
Guapó
Guapó là một đô thị thuộc bang Goiás, Brasil. Đô thị này có diện tích 517,005 km², dân số năm 2007 là 14951 người, mật độ 28,92 người/km².
Short Sunderland
Tính năng kỹ chiến thuật (Sunderland III)
phải|300px|An orthographically projected diagram of the Sunderland I/II
Guapó
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Goiás
Short Sunderland
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay Short Brothers Thể loại:Máy bay tuần tra Anh 1930–1939 Thể loại:Máy bay quân sự Anh thập niên 1930 Thể loại:Máy bay vận tải quân sự Anh 1930–1939 Thể loại:Thủy phi cơ Thể loại:Tàu bay Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay tuần tra Thể loại:Máy bay ném bom Thể loại:Máy bay vận tải Thể loại:Máy bay bốn động cơ Thể loại:Máy bay cánh quạt Thể loại:Máy bay cánh trên
Uramustine
Uramustine (INN) hoặc uracil mù tạt là một loại thuốc hóa trị thuộc nhóm các tác nhân kiềm hóa. Nó được sử dụng trong bạch huyết khối u ác tính như ung thư hạch không Hodgkin. Nó hoạt động bằng cách làm hỏng DNA, chủ yếu trong các tế bào ung thư, tốt nhất là chiếm uracil do nhu cầu tạo axit nucleic trong chu kỳ phân chia tế bào nhanh chóng của chúng. Các tổn thương DNA dẫn đến apoptosis của các tế bào bị ảnh hưởng. Ức chế tủy xương và buồn nôn là tác dụng phụ chính.
Về mặt hóa học, nó là một dẫn xuất của mù tạt nitơ và uracil.
Tham khảo
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi Thể loại:Bài viết chứa mã định danh DrugBank đã thay đổi
Pinamalayan
Các đơn vị hành chính
Pinamalayan có 37 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Oriental Mindoro
Raja Gosnell
Raja Raymond Gosnell (sinh ngày 9 tháng 12 năm 1958) là một nhà làm phim và biên tập viên người Mỹ, nổi tiếng với đạo diễn phim hài và phim gia đình như Home Alone 3, Never Been Kissed, Big Momma's House, Scooby-Doo, Beverly Hills Chihuahua, The Smurfs, và gần đây nhất là Show Dogs, mỗi bộ phim đều nhận được những đánh giá trái chiều hoặc tiêu cực từ các nhà phê bình.
Thường bị nhầm là người gốc Ấn Độ, Gosnell được đặt theo tên của người bạn của cha mình Raja Mohideen. Ông cũng được biết đến với sự cộng tác giữa đạo diễn và biên tập viên với Chris Columbus, người mà ông đã chỉnh sửa Home Alone, Home Alone 2: Lost in New York, and Mrs. Doubtfire.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Đạo diễn điện ảnh Mỹ Thể loại:Nhà biên tập điện ảnh Mỹ Thể loại:Sinh năm 1958
4138 Kalchas
4138 Kalchas (1973 SM) là một Trojan của Sao Mộc được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.
Liên kết ngoài
Thể loại:Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten Thể loại:Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld Thể loại:Được phát hiện bởi Tom Gehrels Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1973
Nguyễn Hữu Hanh
Nguyễn Hữu Hanh (sinh 1923) là một chuyên gia kinh tế, tài chánh đã giữ nhiều chức vụ quan trọng trong cả thời Đệ Nhất và Đệ Nhị Việt Nam Cộng hòa cũng như trên trường quốc tế. Ông từng giữ chức Thống đốc ngân hàng Quốc gia Việt Nam và Tổng trưởng Kinh tế và Tài chính.
Cuộc đời và sự nghiệp
Ông sinh ngày 10 tháng 11 năm 1923 tại Huế, trong ngôi nhà của gia đình bên ngoại. Là con đầu lòng trong một gia đình mà cha là giáo viên dạy học, lớn lên tại Quảng Trị, từ nhỏ, ông thường theo cha đi săn hay đi câu cá, lội bộ, leo núi, băng rừng, ngủ ngoài trời. Ngoài ra ông còn chơi Tennis, và sau này còn có thú săn bắn
Năm 1935, cha ông chuyển vào làm việc tại Quảng Nam, giữ chức chánh thanh tra học đường, ông đi học ở Vĩnh Điện, cách nhà 6 cây số, đi bộ bằng chân đất, vì nhà nghèo không đủ tiền để mua giầy. Ở đây ông có cơ hội gặp mặt ông Ngô Đình Diệm, lúc đó đã thôi làm quan hiện đang ở với anh là Ngô Đình Khôi, lúc đó là Tổng đốc tỉnh Quảng Nam. Cha ông hay dẫn ông tới thăm họ mỗi chủ nhật vì cùng chia sẻ thú vui chung là nuôi chim, và chơi phong lan.
Sau khi xong bậc tiểu học, ông được cha gởi ra Huế để theo học trung học đệ nhất cấp ở trường Khải Định. Sau khi tốt nghiệp tú tài 2 vào năm 1944, ông ra Hà Nội học đại học, ngành Luật và Y khoa, nhưng chỉ được vài tháng cho đến khi Nhật đảo chính Pháp vào ngày 9 tháng 3 năm 1945. Sau đó ông theo Việt Minh chống Pháp, rồi bị bắt. Nhờ Thủ hiến Trung phần Trần Văn Lý, can thiệp với viên chỉ huy quân sự Pháp, ông được thả ra, rồi được ông Lý cho học bổng sang Pháp du học.
Sự nghiệp
=== Công vụ === Năm 1954 ông trở về Việt Nam làm việc cho Viện Phát hành Quốc gia Việt, Miên, Lào (tiếng Pháp: Institut d'Emission des Etats Associes du Laos, du Cambodge et du Viêt Nam). Vài tháng sau ông, do sự giới thiệu của Chủ tịch Hội đồng Quản trị Victor Cusin và Tổng giám đốc Ngân hàng Đông Dương René Frappart, ông được Ngô Đình Diệm mời về làm cố vấn tài chánh và kinh tế cho tới năm 1962.
Đầu năm 1955 ông được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Ngân hàng Quốc gia Việt Nam. Theo thoả thuận với Pháp, Ngân hàng Trung ương ba nước Đông Dương, Việt Nam-Lào-Cao Miên, được tách ra làm 3 Ngân hàng Quốc gia Trung ương và chịu trách nhiệm tất cả các hoạt động chuyên môn. Trong khi đó Thống đốc Dương Tấn Tài lo việc quản trị hành chánh của ngân hàng. Địa vị Thống đốc sau trao cho Vũ Quốc Thúc, thạc sĩ luật khoa, giáo sư môn dân luật.
Theo lời yêu cầu của Ngô Đình Diệm, Nguyễn Hữu Hanh đứng ra lập Ngân hàng Việt Nam Thương tín (khai trương tháng 1 năm 1956) và giữ chức Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng Quản trị của ngân hàng này.
Từ năm 1955 đến 1958 ông là Thống đốc Ngân hàng Quốc gia Việt Nam.
Tư doanh
Tháng 9 năm 1961, ông từ chức chức vụ cố vấn cho chính phủ và đứng ra thành lập Công ty Khuếch trương Kỹ nghệ SOFIDIV (Société Financière Pour Le Development de L’Industrie au Vietnam) với sự hùn vốn của một số ngân hàng, trong đó Ngân hàng Việt Nam Thương tín có cổ phần lớn nhất.
Kinh tài quốc tế
Cuối năm 1964 Nguyễn Hữu Hanh được tuyển làm Chánh sự vụ ở Công ty Tài chánh Quốc tế IFC thuộc Ngân hàng Thế giới (World Bank) và sang Washington, D.C. nhận nhiệm sở vào tháng 2 năm 1965 nhưng đến cuối năm đó thì ông về Sài Gòn theo lời mời của Thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ với cương vị Thống đốc Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, làm việc với Tổng ủy Kinh tế gồm bốn bộ: Tài chánh, Kinh tế, Thương mại, và Kỹ nghệ.
Năm 1968 ông trở về lại với Ngân hàng Thế giới đảm nhận chức vụ Chánh sự vụ Bắc Phi và các nước nói tiếng Pháp, cùng là Quản trị viên dự khuyết Hội đồng quản trị Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF (1968-1975), phụ trách các nước Đài Loan, Nam Hàn, Việt Nam. Khi làm nhiệm vụ Quản trị viên dự khuyết trong Hội đồng quản trị IMF ông đảm nhiệm vai trò liên lạc giữa IMF, World Bank và chính phủ Việt Nam Cộng hòa; ngoài ra làm Cố vấn Kinh tế Tài chánh không chính thức cho chính phủ Việt Nam, Cố vấn Sở Ngân hàng Trung ương-Quỹ Tiền tệ Quốc tế (1975-1981).
Hoạt động tư nhân và trở về Việt Nam
Năm 1981 ông nghỉ hưu sớm và thành lập công ty riêng về dầu hỏa nhưng không thành công. Sau đó ông hợp tác với 2 người bạn Mỹ thành lập công ty tư vấn xây dựng cho Hoa Kỳ tại Morroco. Nhưng một thời gian thì ông cũng giải thể công ty.
Trong thời gian này ông cũng quay về Việt Nam nhiều lần. Năm 2004 Nguyễn Hữu Hanh quyết định về sống hẳn ở quê hương. Ông chọn thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa làm nơi sinh sống đến cuồi đời. Con cái ông thì vẫn ở Mỹ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Quảng Trị Thể loại:Bộ trưởng Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Nhà nghiên cứu kinh tế Việt Nam
Hyphydrus trophis
Hyphydrus trophis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hyphydrus
Anh Quân
Anh Quân (tên đầy đủ là Trương Anh Quân, sinh ngày 3 tháng 10 năm 1971) là nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc đã nhận 2 đề cử và giành được 1 giải Cống hiến. Anh là con trai của nhạc sĩ Trương Ngọc Ninh và nghệ sĩ - phát thanh viên Đài tiếng nói Việt Nam Thu Hiền. Năm 1993, anh cùng Huy Tuấn lập nên ban nhạc Anh Em tại Đức. Năm 1998, Anh Quân lập gia đình với ca sĩ Mỹ Linh, cùng ban nhạc Anh Em đưa tên tuổi của Mỹ Linh trở thành một trong những diva của làng nhạc nhẹ Việt Nam. Hiện nay, ngoài sáng tác, Anh Quân cũng trở thành một nhà sản xuất âm nhạc thành công.
Tuổi thơ
Anh Quân sinh ra tại Hà Nội, là con của một gia đình nổi tiếng với cha là nhạc sĩ Trương Ngọc Ninh và mẹ là nghệ sĩ Thu Hiền. Họ có một căn hộ nhỏ tại khu tập thể Đài Tiếng nói Việt Nam ở Ngã Tư Vọng. Anh Quân có một người em gái là ca sĩ - người dẫn chương trình Văn nghệ Chủ nhật Hương Ly.
Cha là nhạc sĩ, Anh Quân dễ dàng có được niềm niềm đam mê với âm nhạc. Năng khiếu của Anh Quân sớm được nhạc sĩ Trương Ngọc Ninh phát hiện, bồi đắp và nuôi dưỡng. Năm 7 tuổi, Anh Quân được học violon tại Nhạc viện Hà Nội dưới sự dìu dắt của nghệ sĩ Tạ Bôn, và tới năm 14 tuổi, anh được chọn đi du học tại Liên Xô.
Sự nghiệp
Ngay từ khi chưa biết nốt nhạc nào, Anh Quân đã có thể đệm trống một cách dõng dạc cho những bản nhạc của bố, với sự nhạy cảm tiết tấu rất rõ ràng. Sau 4 năm sơ cấp khoa violon ở Nhạc viện Hà Nội, anh được các chuyên gia Liên Xô sang trường tuyển thẳng vào Nhạc viện Tchaikovsky. Ngay trong những năm là sinh viên dưới mái trường âm nhạc cổ điển hàng đầu châu Âu này, tình yêu với nhạc nhẹ đã âm thầm nhen nhóm, ngoài giờ học ở trường, Anh Quân cùng bạn bè chơi nhạc và hát ở các nhà hàng, quán bar. Năm 1990, Liên Xô tan rã. Theo bạn bè, từ Nga, anh tìm đường sang Ba Lan, rồi sang Đức, kiếm sống bằng nhiều nghề để được tiếp tục chơi nhạc.
Anh Quân tốt nghiệp violon ở Nhạc viện, nhưng sau đó "vì yêu nhạc nhẹ quá", nên anh quyết định chuyển sang chơi guitar.
Anh Quân và Huy Tuấn gặp nhau từ Nhạc viện Hà Nội rồi cùng nhau sang Nga. 2 người bạn từ thuở nhỏ với cùng niềm đam mê đã lập nên ban nhạc Anh Em tại Đức vào năm 1993. Họ từng thực hiện một album có tên là Thiên đường. Huy Tuấn nói về tình bạn với Anh Quân: "Tôi nói với Quân: "Tao với mày đi đâu cũng có nhau, cái gì cũng nghĩ chung, làm chung, cùng nghe một thứ nhạc, cùng thích chơi một thứ nhạc. Tao đi đâu cũng thấy… mày bên cạnh. Tao qua Nga mày cũng qua Nga. Tao qua Ba Lan mày cũng qua Ba Lan. Qua Đức mày cũng qua Đức. Tao ngoái lại lúc nào cũng nhìn thấy mày. Như thế quá bằng "Anh Em" còn gì! Còn hơn cả anh em!" Kể cũng lạ, không biết sao chúng tôi cứ bám rịt lấy nhau như thế, trong khi hồi đấy cãi nhau là chính, toàn về nhạc nhẽo (chỉ khi về nước, lấy vợ rồi mới… đỡ cãi nhau). May mà hồi đấy chưa có mốt "gay" chứ không thì đã bị coi là một "cặp đôi hoàn hảo" rồi!". Anh Quân nói: ""Anh Em" vì thế quả đúng là cái tên phản ánh rất đúng mối quan hệ giữa tôi và Tuấn vì có lẽ, ngay cả đến anh em trong nhà cũng không thể thân nhau đến thế."
Năm 1997, ban nhạc Anh Em trở về Việt Nam và cộng tác với Mỹ Linh. Năm 2000, họ thực hiện thành công album Tóc ngắn tạo tiếng vang lớn trong dư luận và góp phần đưa Mỹ Linh trở thành "diva gần gũi với công chúng". Kể từ đó, họ trở thành ê-kíp chính của cô, góp phần tạo nên phong cách của "Tóc ngắn".
Năm 2004, Anh Quân bắt đầu thử sức với việc sản xuất qua việc cộng tác với ca sĩ của Sao Mai điểm hẹn Phương Anh. Tuy nhiên, cả Huy Tuấn lẫn Anh Quân không thể đưa Phương Anh ra "ánh sáng", dù cô đã có một số thành công nhất định. Với Phương Anh, cô đành chấp nhận một vị trí khiêm tốn trong số những ca sĩ tiềm năng. Còn với Anh Quân, trong vị trí một "ông bầu", một nhà sản xuất, đó có thể xem là một dự án không thành. Năm 2005, nhạc sĩ Dương Thụ "mang tới" cho Anh Quân một giọng hát triển vọng từ phương Nam. đó là ca sĩ Nguyên Thảo. Gần như ngay lập tức họ cùng bắt tay vào dự án mang tên Suối & cỏ. Năm 2006, album Suối & cỏ trình làng và trở thành hiện tượng: album này lọt vào bảng đề cử Album của năm giải Cống hiến, còn giọng hát chưa từng xuất hiện trên sân khấu lớn Nguyên Thảo đã được ngầm xem như người kế vị của các diva. Thế nhưng, cũng với album này, phong cách hát của Nguyên Thảo bị so sánh quá giống với Mỹ Linh.
Ngoài Mỹ Linh, ban nhạc Anh Em của Anh Quân vẫn luôn tiếp tục cộng tác với nhiều ca sĩ như Tuấn Ngọc, Thanh Lam, Hồng Nhung, Quang Dũng, Hà Anh Tuấn, Đức Tuấn, Văn Mai Hương, Tùng Dương, Nguyên Lê, Đinh Mạnh Ninh, Tô Minh Đức, Mỹ Tâm.... . Các chương trình cộng tác của ban nhạc Anh Em luôn được công chúng và giới chuyên môn đánh giá cao.