cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guitar
Lịch sử
Dù thế, cây đàn guitar vẫn âm thầm phát triển. Với cảm hứng nghệ thuật từ cuộc sống bình dân, họa sĩ Michelangelo Merisi da Caravaggio đã sáng lập ra một trường phái nghệ thuật pha trộn giữa tĩnh vật và phồn thực mà tâm điểm của nó là tiếng đàn guitar phóng khoáng và những bước nhảy vui nhộn bên bàn tiệc của những cô nàng hầu gái và những anh chàng nông phu hồn hậu. Có thể nói đây cũng là tiền đề dần hình thành nên dòng nhạc flamenco vô cùng quyến rũ, đặc trưng Tây Ban Nha.
Những tên tuổi như Ferdinando Carulli (1770-1841), Fernando Sor (1778-1839), Mauro Giuliani (1781-1829), Matteo Carcassi (1792-1853) và đặc biệt là Francisco Tárrega (1852-1909) đẵ góp phần đưa tiếng đàn guitar trở lại đời sống âm nhạc hàn lâm. Những bản nhạc kinh điển không chỉ mô phạm mà còn tràn đầy tính biểu cảm và sự tinh tế. Với mong muốn cây guitar có một vị trí trong dàn nhạc giao hưởng, Tárrega đã không ngừng phát triển kỹ thuật chơi nhạc guitar, chuyển soạn các tác phẩm của Frédéric Chopin, Robert Schumann, Johann Sebastian Bach cho guitar. Sau này, tiếp nối con đường của Francisco Tárrega, Andrés Segovia (1893-1987) cùng với cây lục huyền cầm lần lượt chinh phục tất cả các phòng hòa nhạc.
Bên cạnh sự phát triển của dòng nhạc hàn lâm, cây guitar của Torres cũng rẽ nhánh sang dòng âm nhạc bình dân mà đáng kể nhất phải nói đến flamenco. Kết hợp giữa tiếng guitar chau chuốt, nhịp điệu nhanh, những bước nhảy, tiếng vỗ tay hay là dậm gót của các vũ công, flamenco thực sự mang đến cho người thưởng thức sự tươi đẹp của tâm hồn Tây Ban Nha. Biết bao thế hệ nghệ sĩ flamenco đã nói tiếp nhau giữ gìn và mở rộng dòng nhạc này. Tuy nhiên, họ kế nghiệp nhau chủ yếu bằng cách học truyền khẩu nên tên tuổi và âm nhạc của họ cũng chỉ được "truyền khẩu" trong dân gian. Ramón Montoya (1880-1942) là người duy nhất đã đưa được flamenco tới các phòng hòa nhạc. Làm được điều này là do ông đã kết hợp một cách hài hoà sự thuần khiết của flamenco và tính kỹ thuật của guitar cổ điển.
Sang đầu thế kỷ 20, cây guitar sáu dây đã có sự phát triển mạnh mẽ trong mọi tầng lớp xã hội. Cùng với những biến chuyển mới trong đời sống nghệ thuật, kinh tế, xã hội, chính trị, tiếng đàn guitar đã rẽ sang các nhánh mới như nhạc rock, nhạc jazz và trở thành nhạc cụ phổ thông nhất trong đời sống âm nhạc hiện đại.
Cấu tạo
nhỏ|Chiếc đàn guitar thùng.|272px Bộ phận quan trọng nhất của đàn là dây đàn và thùng đàn. Thùng có tác dụng cộng hưởng và khuếch đại âm thanh. Khi ta gảy dây đàn tức là làm cho dây đàn rung động, thùng đàn sẽ cộng hưởng với tần số rung động của dây đàn, làm cho lớp không khí xung quanh mặt thùng đàn dao động với cùng tần số và tai ta nghe được âm thanh. Tùy theo tần số dao động của dây đàn mà tai ta nghe được các âm thanh trầm bổng khác nhau.
Phân loại
nhỏ|272px|Chiếc đàn guitar điện. Theo dòng phát triển của thời gian, cùng với những biến đổi tất yếu của xã hội, tư tưởng, ý thức của con người mà cây đàn guitar cũng có những cải biến đáng kể.
Xét theo dòng nhạc, guitar được phân chia thành 2 dòng chính thống: guitar cổ điển và guitar nhạc nhẹ. Guitar cổ điển thường là đàn gỗ, có 6 dây, đôi khi được thiết kế thành 12 dây. Trong nhạc nhẹ, có nhiều thể loại phong phú hơn nên người ta cũng đồng thời chia guitar thành các dòng như guitar flamenco, jazz hay rock.
Xét về cấu tạo, đàn guitar được chia thành guitar điện, guitar Hawaii, guitar phím lõm, guitar đệm (bass), guitar hai cần, guitar 4 dây, 7 dây, 12 dây. Nhưng thông thường guitar được chia làm 2 nhóm lớn: guitar thùng (acoustic guitar) và guitar điện (electric guitar).
Guitar thùng
Guitar thùng đã thâm nhập vào rất nhiều thể loại âm nhạc khác nhau. Bên cạnh vai trò là những nhà solo tuyệt vời, acoustic cũng đã hòa nhập rất hài hòa với các dụng cụ âm nhạc khác.
Guitar thùng về cơ bản là nhạc cụ không dùng điện, khối lượng nhẹ, thường được làm chủ yếu từ gỗ, dễ mang theo khi di chuyển. Dây đàn được làm chủ yếu từ dây sắt hoặc dây nilon. Trái với Guitar điện, cây đàn guitar thùng không sử dụng một thiết bị tăng âm nào gắn vào cây đàn, trái lại nó sử dụng một miếng gỗ tăng âm gắn vào phía trước thân đàn. Vì vậy, so với các nhạc cụ khác trong một dàn nhạc giao hưởng, âm thanh của cây guitar thùng thường nhỏ hơn và vi vậy khi guitar được chơi chung trong các dàn nhạc, nó thường được gắn thêm các bộ phận cảm ứng từ dùng để khuếch đại âm thanh (gọi là pick-up). Các guitar thùng hiện nay sử dụng rất nhiều loại pick-up khác nhau để các nhạc công có thể dễ dàng điều chỉnh âm lượng của guitar.
Đàn guitar thùng có khả năng trình diễn ở nhiều thể loại nhạc khác nhau từ nhạc cổ điển, nhạc đồng quê, nhạc jazz cho đến flamenco với tính biểu cảm tuyệt vời.
Guitar thùng thường có:
Ta có thể chia guitar thùng ra thành nhiều nhóm lớn: guitar cổ điển và guitar flamenco; guitar dây thép với phần đầu phẳng (còn gọi là guitar dân gian - folk guitar); guitar 12 dây; guitar đầu vòm. Guitar thùng còn bao hàm một số loại guitar không gắn các bộ phận tăng âm và dùng trong một số trường hợp như loại guitar thùng để đánh đệm trong các ban nhạc, chúng có cùng tông với loại guitar điện cùng dùng để đánh đệm.300px|nhỏ|phải|Một nghệ sĩ đang biểu diễn đàn ghi taMột số biến thể của guitar thùng:
Thelypteris munchii
Tham khảo
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1973
Guitar
Cổ điển
Nhạc cụ này được chế tạo từ một bản thiết kế vào khoảng 150 năm trước đây. Nó là loại đàn guitar thùng có 6 dây (thường làm bằng nilon), âm thanh phát ra nghe êm dịu. Nhạc cụ này có thể được dùng trong rất nhiều loại thể loại nhạc khác nhau: từ nhạc Tây Ban Nha, folk, jazz cho tới nhạc độc tấu và hòa tấu và thường được chơi khi nhạc công ngồi tại một vị trí cố định.
Guitar cổ điển thuộc bộ dây, âm vực rộng khoảng 3 quãng tám, được chế tạo từ nhiều loại gỗ khác nhau, có chiều dài xấp xỉ 1 m. Nhạc cụ này phát triển từ thời Trung cổ. Thời kỳ đầu, nó xuất hiện ở Tây Ban Nha và Ý, giai đoạn ấy nó có hình dáng nhỏ gọn hơn loại Guitar cổ điển ngày nay.
Hiện nay, các loại guitar cổ điển sử dụng trong dàn nhạc giao hưởng Niibori Guitar được phân loại như sau:
Loại 12 dây
Là loại đàn guitar có 12 dây, nhiều gấp đôi số lượng dây của loại guitar thùng chuẩn mực. Nói cách khác, nó là loại guitar có 6 cặp dây dựa theo loại guitar thông thường: cặp dây số 1 là nốt Mi; cặp số 2 là nốt Si; cặp số 3 là nốt Sol; cặp số 4 là nốt Rê; cặp số 5 là nốt La và cặp số 6 là nốt Mi (thấp hơn nốt Mi của cặp dây số 1 đúng 2 quãng tám).
Guitar 12 dây thuộc bộ dây, âm vực khoảng 3 quãng tám, được chế tạo từ gỗ, kim loại và plastic. Đầu thế kỷ 19, người ta đã gắn thêm volume để nhạc cụ này tăng thêm cường độ âm thanh. Trong ban nhạc, nhiệm vụ của guitar 12 dây là đệm hợp âm giữ nhịp. Nó phát ra âm thanh khá "chói tai" như thể có 2 cây guitar cùng được sử dụng một lúc.
Torres
Nhạc cụ này là kẻ tiền nhiệm của loại guitar thùng hiện đại. Nó có những thiết bị tăng âm nằm trong khuôn đúc hình nan quạt ở cạnh dưới của mặt thân đàn. Những thiết bị này giúp âm thanh phát ra lớn hơn.
Guitar Torres thuộc bộ dây, âm vực rộng 3,5 quãng tám, tổng chiều dài 81 cm. Thân đàn bằng gỗ với 6 dây ruột mèo (gut). Trước năm 1852, nghệ nhân Tây Ban Nha Antonio de Torres Jurrado đã chế tạo ra nhạc cụ này, do đó nó được đặt tên là Torres guitar, một loại nhạc cụ đã trở thành chuẩn mực cho loại classical guitar hiện đại. Guitar Torres lớn hơn những loại guitar trước đấy, đặc biệt là ở phần thân đàn. Về sau, người ta đã tái cấu trúc phần bên trong thân đàn để âm thanh vang lớn hơn nữa.
Hawaii
Guitar Hawaii (tiếng Việt: Hạ Uy cầm, đàn Hạ Uy Di) có 6 dây nhưng không có phím. Người chơi dùng một thanh (khối) kim loại (bằng đồng, thép không rỉ...) ở tay trái chặn trên cần đàn để tạo nên các phím. Độ dài ngắn của đoạn dây đàn bị chặn sẽ tạo ra các nốt. Guitar Hawaii chơi rất nhiều bồi âm, có rất nhiều bồi âm vì độ dài dây đàn có thể thay đổi được, và các bồi âm ấy du dương hơn tiếng guitar thông thường.
Tay phải để gẩy có 1 bộ bốn móng (tương tự móng của người chơi đàn tranh) lắp vào 4 ngón: cái, trỏ, giữa, nhẫn.
Dây của guitar Hawaii là dây trơn, không có vỏ bọc cả sáu dây. 6 dây này cũng không được lên theo các nốt mi, la, rê, sol, si, mi như đàn guitar Tây Ban Nha.
Người chơi khi diễn tấu thì đặt đàn trên đùi, Gần giống tư thế của những người chơi đàn tranh hoặc đàn tam thập lục.
Thép pêđan
Đây cũng là một loại với guitar Hawaii. Nhạc cụ này không có thân đàn, nhưng lại có 2 cần đàn (mỗi cần 10 dây) được đóng khung trên một bàn phím. Guitar thép pêđan là loại đàn có nhiều bàn đạp để chỉnh độ cao của các dây. Để tạo ra những nốt riêng lẻ và các hợp âm, người ta khảy dây và dùng một thanh thép hoặc một ống lướt nhẹ dọc theo chiều dài của dây.
Guitar thép pêđan có âm vực rộng 6 quãng tám, thân đàn và chân thẳng đứng bằng gỗ hoặc kim loại. Nhạc cụ này cao 23 cm, dài từ 71 đến 91 cm. Vào khoảng năm 1830, người ta mang loại đàn này từ Mexico đến Hawaii, thế rồi nhạc cụ này phát triển mạnh và trở thành vật đặc trưng của cư dân đảo Hawaii từ thập niên 1940. Joseph Kekuku (nghệ sĩ Hawaii) là người đầu tiên đã dùng một vật gì đó lướt dọc theo chiều dài của dây trong lúc khảy đàn để tạo ra âm thanh "nhão". Sau đó, người ta mới sử dụng một thanh thép hoặc một ống để thay thế dụng cụ này.
Điện đầu vòm
Là loại đàn guitar đầu vòm truyền thống đã được cải tiến vào cuối thập niên 1930. Guitar điện đầu vòm thuộc bộ dây, có âm vực rộng trên 3 quãng tám, thân đàn làm bằng gỗ với 6 dây đàn kim loại. Nhạc cụ này rất thông dụng đối với những nhạc sĩ chơi nhạc Jazz. Trong thập niên 1940, guitar điện đầu vòm được cải tiến khá nhiều, kết hợp thêm một cutaway, những bộ cảm ứng âm thanh và một công tắc chọn độ rung âm thanh (selector switch). Loại đàn này phát ra tiếng êm dịu và ấm. Nếu gắn thêm những thiết bị điện tử khác, người ta có thể chơi những nốt riêng lẻ hay tạo thành giai điệu hoặc độc tấu.
Phím lõm
Lục huyền cầm hay guitar Việt Nam, guitar phím lõm, guitar vọng cổ hoặc guitar cải lương là cây đàn được cải biến từ đàn guitar (guitare espagnole moderne) do các nghệ sĩ cải lương Việt Nam sáng tạo ra. Từ cây đàn guitar 6 dây ban đầu, người ta khoét các phím lõm xuống chừng 1 cm, hình bán nguyệt nhằm tạo ra âm thanh khác biệt, tạo độ ngân rung đặc trưng của ca vọng cổ. Khi dùng chơi nhạc cổ, guitar phím lõm không dùng dây 6. Dây đàn được lên theo âm giai ngũ cung (pentatonic). Guitar phím lõm được chủ yếu chơi trong dàn nhạc của cải lương, đờn ca tài tử Nam Bộ.
Guitar điện
nhỏ|597x597px|Guitar điện Guitar điện, về cấu tạo cơ bản, vẫn giống guitar cổ điển. Gồm 3 phần chính: đầu (machine head), cần (neck) và thân (body). Điểm khác biệt chủ yếu của guitar điện nằm ở phần thân đàn. Guitar điện có thân đàn đặc và phẳng. Vì không có thân đàn rỗng, guitar điện được khuếch âm bằng những bộ phận cảm ứng từ (pick-up) nối với các cuộn cảm ứng quấn quanh các lõi (bobbin) đặt chìm trong thân đàn. Mỗi cây guitar điện có thể có từ 1 đến 3 pick-up. Trên thân đàn còn có 2 núm điều chỉnh âm lượng và âm sắc (tone) và lỗ để cắm dây dẫn (jack) đến ampli. So với đàn gỗ, dây đàn điện có khuynh hướng mỏng và dẻo hơn.
Ngoài ra, cần của guitar điện thường có 22-24 có thể lên đến 28 ngăn, khuynh hướng thường nhỏ dần từ đầu đàn đến thân đàn. Guitar điện thuộc bộ dây, âm vực thấp hơn hoặc bằng 4 quãng tám. Nó là sản phẩm tổng hợp từ gỗ, kim loại và plastic. Chiều dài của đàn từ 97 cm đến 102 cm. Ở Mỹ, người ta đã nhiều lần thử nghiệm nhạc cụ này từ thập niên 1920 đến thập niên 1930. Ban đầu, nó là một guitar thùng gắn bộ khuếch âm ở thân đàn. Đến đầu thập niên 1950, Paul Bigsby và sau đó là Leo Fender đã cải tiến thành đàn guitar rắn đặc với hình dạng như ngày nay ta thường thấy.
Guitar điện thường được diễn tấu chủ yếu theo phong cách nhạc nhẹ. Tùy vào từng thể loại, từng dòng nhạc mà guitar điện được chế tạo theo những nét riêng biệt một cách phù hợp nhất. Với người chơi jazz, blues, cây guitar có 3 pick-ups đơn (single-coiled pick-ups) tạo ra âm sắc lạnh và "leng keng" rất được ưa chuộng. Còn với những người chơi nhạc rock, cây guitar có 2 pick-ups kép (humbuckle tone) tạo nên âm sắc trầm ấm, dày dặn co tính kim loai đặc trưng luôn là lựa chọn số 1.
Les Paul
Nhạc cụ này xuất hiện vào năm 1952. Người ta đã lấy tên của Les Paul, một nhạc công guitar cuối thập niên 1940 và đầu thập niên 1950, để đặt tên cho loại đàn này. Những mẫu thiết kế đầu tiên của nhạc cụ này do hãng Gibson sản xuất vào đầu thập niên 1950. Tuy nhiên, trong thời kỳ ấy, nhạc cụ này chưa được phổ biến rộng rãi nên ít người mua, vì thế hãng Gibson tạm ngưng sản xuất vào năm 1960. Đến giữa thập niên 1960, nhờ sự chuyển động mạnh của dòng nhạc pop rock nên nhạc cụ này được phục hồi và trở nên chuẩn mực cho tới ngày nay.
Guitar điện Les Paul thuộc bộ dây, âm vực rộng trên 5 quãng tám, làm từ gỗ và có 6 dây đàn bằng kim loại. Nhạc cụ này dài từ 97 đến 102 cm.
Cộng hưởng
Guitar cộng hưởng (resonator, resophobic hay dobro) là loại đàn guitar thùng có những đĩa nhôm hình nón gắn bên trong thân đàn để khuếch đại âm thanh. Nhạc cụ này phát ra âm thanh đủ lớn để nghe trong những buổi hòa nhạc trực tiếp mà không cần máy khuếch âm (ampli). Guitar cộng hưởng và những loại đàn có gắn thiết bị khuếch âm khác như Dobros và Naitionals xuất hiện lần đầu tiên trong thập niên 1930. Người ta sử dụng các nhạc cụ này trong những ban nhạc khiêu vũ, nhạc Jazz và Blue. Loại đàn này thuộc bộ dây, âm vực rộng 3 quãng tám. Thân đàn làm bằng gỗ, plastic hoặc kim loại. Chiều dài của nhạc cụ này từ 1,02 đến 1,07 m.
Guitar trầm (bass guitar)
thumb|các cây đàn [[guitare|guitar, ukulele và charango|327x327px]] Guitar trầm có nguồn gốc từ cây đàn Đại hồ cầm, chịu trách nhiệm bè trầm, nối kết giữa trống và guitar lại với nhau tạo nên một hoà âm hoàn chỉnh. Dựa trên hình mẫu của cây Guitar điện, người ta bắt đầu tạo ra cây Guitar bass gồm 4 dây (E, A, D, G) bằng kim loại, cần đàn được chia thành các ngăn (từ 22-24 ngăn) với thùng đàn đặc và bộ phận khuếch âm. Đến năm 1967 thì cây Guitar đệm 5 dây và 6 dây cũng ra đời và, cho đến nay, đã có loại Guitar bass 7 dây. Tuy nhiên về cấu tạo thì hầu như không có gì thay đổi nữa. Bass điện cũng sử dụng những đồ nghề giống như Guitar điện.
Bass có âm vực thấp hơn guitar điện. Nhạc cụ này có hai vai trò quan trọng trong dàn nhạc: phát ra những nốt trầm để hỗ trợ giai điệu chính, và cùng với trống, nó giữ nhịp để giúp những nhạc cụ khác chơi đúng nhịp điệu chung của ban nhạc. Guitar bass thuộc bộ dây, âm vực rộng 3 quãng tám. Nhạc cụ này có chiều dài 1,1 m, được chế tạo bằng vật liệu tổng hợp như gỗ, kim loại và plastic.
Guitar bass do Leo Fender thiết kế lần đầu vào năm 1951. Người ta có thể tạo ra những âm thanh khác nhau cho từng nốt trên nhạc cụ này bằng cách sử dụng hệ thống khuếch âm (ampli), fuzz box, hệ thống gây tiếng vọng (echo) và nhiều loại thiết bị nhỏ khác. Ngày nay, cây Guitar bass 4 dây xuất hiện phổ biến ở các dòng nhạc jazz, blues, rock và bán cổ điển.
Bass không phím
Guitar đệm không phím (fretless bass guitar) xuất hiện từ thập niên 1970, được sử dụng rộng rãi như loại đàn đại hồ cầm truyền thống. Nhạc cụ này cho phép bạn lướt nhẹ qua các nốt để thay đổi độ cao thấp của âm thanh. Guitar đệm không ngăn phím phát ra âm thanh phong phú, rất thông dụng với những nhạc công chơi thể loại jazz và rock fusion.
Đây là nhạc cụ thuộc bộ dây, âm vực khoảng 3 quãng tám, được chế tạo từ gỗ, kim loại và plastic. Chiều dài của nó từ 1,1 đến 1,2 m.
Về cơ bản, Guitar đệm Streinberger được thiết kế khác biệt so với bất kỳ loại guitar nào. Thân đàn thường được làm bằng plastic dày, rắn chắn hơn gỗ của loại đàn bass truyền thống. Nó phát ra âm thanh thô cứng, rõ ràng. Thân đàn rỗng và nhỏ, chứa những thiết bị điện tử mà ampli và bộ khuếch âm cho phép tạo ra nhiều loại âm thanh khác nhau.
Guitar đệm Streinberger thuộc bộ dây, âm vực khoảng 3 quãng tám. Để chế tạo nhạc cụ này, người ta sử dụng nhựa aboxit gia cố với carbon và sợi thủy ngân (một loại than chì). Đây là những chất liệu mới nhất mà Ned Steinberger dùng để chế tạo nhạc cụ này vào đầu thập niên 1980. Theo các chuyên gia, loại than chì để làm đàn này đặc gấp 2 lần và cứng hơn 10 lần so với gỗ và lại bền và nhẹ hơn thép.
Hình thành
Đàn guitar xuất hiện ở Việt Nam từ bao giờ là một câu trả lời khó. Giả thuyết hiện nay được nhiều người đồng ý là đàn guitar đã theo chân các cố đạo Tây Ban Nha du nhập vào Việt Nam từ đầu thế kỷ 19. Nhưng phải đến năm 1920 mới bắt đầu xuất hiện những người Việt Nam chơi guitar.
Những người chơi guitar đầu tiên ở Việt Nam chính là các nghệ sĩ cải lương. Với óc sáng tạo của mình, họ đã tạo ra cây guitar cải lương. Đây là dòng guitar rất phổ biến trong nhạc tài tử Nam Bộ trước 1945 với những tên tuổi như Tư Chơi, Ba Kéo, Bây Cây, Chín Hòa, Phùng Há, Năm Phỉ, Văn Vĩ... Guitar phím lõm là guitar du nhập từ nước ngoài được khoét lõm phím đàn và lên dây theo âm giai ngũ cung (pentatonic) "Líu, Xề, Líu Hò, Lìu" để đàn các bài bản cải lương.
Năm 1932, xuất hiện cây đàn guitar đầu tiên do người Việt Nam làm là cây đàn do cụ Xuân Lan, người làng Đào Xá (Hà Nội) chế tác. Thời kỳ này cũng xuất hiện nhiều cửa hiệu làm đàn như Nhạc Sơn, Kim Thanh, Tạ Tấn.
Phát triển
Giữa thập niên 1940, cây guitar đã giành được vị thế quan trọng trong giới mộ điệu của Việt Nam. Với tính chất dễ chơi, dễ học, gọn nhẹ, guitar đã trở thành bạn đường thân thiết của các nhạc sĩ kháng chiến, giới học sinh sinh viên và nhiều người yêu nhạc.
Nhiều tác giả đồng thời là người đệm guitar rất giỏi đã xuất hiện như Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận, Phạm Duy, Văn Ký, Hoàng Vân, Trọng Bằng, Văn Chung, Tô Vũ, Nguyễn Văn Tý...
Trước 1975
Nhạc phẩm và sách giáo khoa có giá trị được biên soạn cho guitar được xuất bản một cách rộng rãi. Các nhạc phẩm của thời kỳ này hầu hết là được chuyển soạn (arrangement) từ các ca khúc Việt Nam hay biến tấu (variation) trên các làn điệu dân ca. Hầu hết các trung tâm nghệ thuật quần chúng, chẳng hạn như nhà văn hoá đều có các lớp dạy đàn guitar. Nguồn tiếp xúc chủ yếu của các nghệ sĩ guitar miền Bắc là thông qua sự viện trợ các băng nhạc nước ngoài của Liên Xô và các nước Đông Âu. Buổi trình diễn guitar độc tấu đầu tiên ra mắt công chúng tại Hà Nội năm 1973 đã được hoan nghênh nhiệt liệt.
Song, do hoàn cảnh chiến tranh, thiếu bài bản và điều kiện tổ chức, thiếu cả sự liên hệ với nền nghệ thuật guitar thế giới, và thiếu cả nghệ sĩ guitar bậc thầy được đào tạo chính quy nên nghệ thuật guitar ở miền Bắc lúc đó phát triển chậm và không đều.
Ở miền Nam, sự phát triển của guitar có phần thuận lợi hơn. Đàn guitar được đưa vào chương trình giảng dạy của trường Quốc gia Âm nhạc Huế và trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn từ 1956. Thêm vào đó, giới mộ điệu ở Sài Gòn được tiếp xúc nhiều hơn với guitar cổ điển thế giới thông qua những buổi trình diễn của các bậc thầy như Siegfried Behrend, Julian Bream, Alice Artzt,... Guitar từ chỗ phổ biến ở phòng trà, dần dần đã đi vào đời sống thường nhật. Có rất nhiều dòng guitar cùng song song tồn tại và hỗ trợ cho nhau rất tốt như guitar cổ điển, guitar flamenco, guitar jazz. Một vài tên tuổi trong thời kỳ này phải kể đến Đỗ Đình Phương, Trương Huệ Mẫn, Võ Tá Hân, Hoàng Bửu, Trần Văn Phú hay Hoàng Liêm, Văn Trổ...
Sau 1975
Đất nước thống nhất, nghệ sĩ guitar ở hai miền có dịp gặp nhau, trao đổi kinh nghiệm, bài bản và kỹ thuật. Từ đó tạo cơ sở cho nền nghệ thuật guitar non trẻ của Việt Nam có dịp phát triển lên một trình độ mới.
Chính từ những cuộc biểu diễn khá đều đặn trong thập niên 1980 tại thính phòng nhỏ của Nhà văn hóa quận Phú Nhuận mà công chúng yêu nhạc cổ điển Sài Gòn đã biết đến một loạt tên tuổi mới của làng guitar như Phạm Quang Huy, Châu Đăng Khoa, Nguyễn Thái Cường, Huỳnh Hữu Đoan, Dương Kim Dũng,... có cả những nghệ sĩ nữ tài năng như Ngô Thị Minh, Nguyễn Thị Phi Loan...
Thập niên 1980 cũng có thể nói là giai đoạn chín mùi về tài năng và đỉnh cao về nghệ thuật của Phùng Tuấn Vũ một trong những nghệ sĩ guitar hàng đầu Việt Nam và là người góp phần đào tạo hàng loạt tên tuổi mới của guitar Việt Nam sau nàỵ. Trong khi đó, ở Hà Nội cũng xuất hiện những tài năng mới đầy triển vọng như Đặng Ngọc Long, Phan Đình Tân, Phạm Văn Phương, Nguyễn Lan Anh... Trong số những cái tên vừa kể, Đặng Ngọc Long, được tu nghiệp ở Đông Đức, Phan Đình Tân - tốt nghiệp tại Nhạc viện Tchaikovsky (Kiev) - là những nghệ sĩ guitar (guitarists) đầu tiên của Việt Nam được theo học tại các quốc gia có nền nghệ thuật guitar phát triển. Năm 1992, sau khi tốt nghiệp xuất sắc (Bằng đỏ) tại Nhạc viện Tchaikovsky (Kiev), Phan Đình Tân được Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa-Thông tin và Đại sứ quán Việt Nam tại Ukraina cho phép tiếp tục học nghiên cứu sinh (1993-1997) và nghiên cứu sinh cao cấp (1997-1999), bảo vệ thành công Tiến sĩ năm 1997 và Tiến sĩ khoa học (Doctor of Science) năm 1999 chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Văn hóa. Phan Đình Tân là tác giả của nhiều công trình và khoảng trên 30 bài báo chuyên đề. Trong đó nhiều công trình được đưa vào giảng dạy và làm tài liệu tham khảo tại các quốc gia sử dụng tiếng Nga (Vấn đề Đông-Tây và văn hóa nghệ thuật Đông Nam Á; Từ điển Guitar; Vấn đề Đông-Tây: Tích phân và hội tụ nghệ thuật...). Sau khi về nước, từ năm 2001-2003, tham gia giảng dạy tại Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh (Đại học KHXHNV), Phan Đình Tân đã tiếp tục nghiên cứu các công trình thuộc lĩnh vực văn hóa học (Từ điển Văn hóa học; Tìm hiểu giá trị các lý thuyết văn hóa học; Địa văn hóa và bức tranh địa văn hóa thế giới; Văn hóa học nghệ thuật...).
Hiện tại
Kể từ sau năm 1990, guitar cổ điển cũng như nghệ thuật guitar nói chung dường như bước vào thoái trào . Giới guitar cổ điển chỉ còn gói gọn trong các nhạc viện. Những nghệ sĩ lớn hầu hết đều chuyển sang chơi nhạc nhẹ hoặc rời ra nước ngoài. Nghề làm đàn guitar, vĩ cầm, mandoline… cũng đang ngày càng tàn lụi, cả Sài Gòn chỉ còn khoảng 10 điểm sản xuất đàn với 2 – 3 nghệ nhân sống chết với nghề. Và hiếm hoi lắm người ta mới tìm được một thương hiệu guitar nghiêm túc tại Sài Gòn nói riêng và Việt Nam nói chung.
Tuy nhiên guitar vẫn luôn có chỗ trong lòng công chúng yêu nhạc. Rất nhiều cuộc thi có quy mô đã được tổ chức. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, mạng Internet, sự giao lưu của những người yêu guitar đã không bị giới hạn trong một vùng cụ thể mà có thể thường xuyên tìm hiểu trao đổi học hỏi với bên ngoài.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhạc cụ dây  Thể loại:Nhạc cụ dân gian Thể loại:Phát minh của Tây Ban Nha
A0620-00
A0620-00 (viết tắt từ 1A 0620-00) là một hệ sao đôi trong chòm sao Kỳ Lân.
A0620-00 bao gồm hai thiên thể. Thiên thể đầu tiên là một sao dãy chính loại K với loại quang phổ K5 V. Không thể nhìn thấy thiên thể thứ hai, nhưng dựa trên khối lượng tính toán của nó là 6,6 lần M☉, nó quá lớn để trở thành một sao neutron và do đó phải là một lỗ đen khối lượng cỡ sao. Ở khoảng cách chỉ khoảng 5500 ly, A0620-00 trở thành một trong những lỗ đen gần nhất được biết đến đối với hệ Mặt Trời, gần hơn so với GRO J1655-40. Hai thiên thể này quay quanh nhau với chu kỳ 7,75 giờ.
A0620-00 đã trải qua hai đợt bùng phát tia X. Lần đầu tiên là vào năm 1917. Lần thứ hai, vào năm 1975, vụ bùng phát được vệ tinh Ariel 5 phát hiện. Trong thời gian đó, A0620-00 là nguồn điểm phát tia X sáng nhất. Bây giờ nó được phân loại là một tân tinh tia X. Bản chất lỗ đen của nó được xác định năm 1986.
nhỏ|Bầu trời xung quanh 1A 0620-00, trong chòm sao Kỳ Lân. Hình ảnh này, được tạo từ dữ liệu Khảo sát Bầu trời Kỹ thuật số Sloan dưới ánh sáng nhìn thấy và hồng ngoại (bộ lọc u, g, i, z) và bao phủ một khu vực bầu trời khoảng 8 phút cung.
Lỗ đen trong A0620-00 kéo vật chất từ ngôi sao loại K vào một đĩa bồi tụ. Đĩa bồi tụ phát ra lượng ánh sáng nhìn thấy và tia X đáng kể. Bởi vì ngôi sao loại K đã bị kéo giãn thành hình elipxoit, nên diện tích bề mặt có thể nhìn thấy và do đó độ sáng biểu kiến sẽ thay đổi theo góc nhìn từ Trái Đất. A0620-00 cũng mang định danh sao biến quang V616 Monocerotis.
Tưởng niệm Stephen Hawking
Vào ngày 15 tháng 6 năm 2018, một tín hiệu được truyền từ ăng ten vô tuyến lớn của Cơ quan Vũ trụ châu Âu tại Trạm Cebreros (cách Madrid 77 km về phía tây), để tưởng nhớ Stephen Hawking, người đã mất vào ngày 14 tháng 3 năm 2018, và các công trình của ông về vật lý lỗ đen. Sóng phát ra sẽ truyền đi được khoảng cách 3457 năm ánh sáng với tốc độ ánh sáng và sẽ đến lỗ đen vào năm 5475; đây sẽ là tương tác đầu tiên của con người với một lỗ đen hiện được biết đến. 1A 0620-00 được chọn cho chương trình phát sóng này vì đây là lỗ đen gần nhất được biết đến với Trái Đất vào thời điểm đó. Tin nhắn mang thông điệp hòa bình và hy vọng, theo lời từ thành viên gia đình Hawking.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chòm sao Kỳ Lân Thể loại:Lỗ đen
Côngtenơ hóa
nhỏ|phải|250px|Hàng nghìn côntenơ tại bãi của cảng Elizabeth, [[New Jersey]] nhỏ|250px|[[Tàu côngtenơ đang xếp hàng ở cầu cảng Copenhagen]] nhỏ|250px|Xe lửa chở côngtenơ ở [[Anh]] Côngtenơ hóa là hệ thống vận chuyển hàng hóa đa phương thức sử dụng các côngtenơ (tiếng Anh: container) theo tiêu chuẩn ISO để có thể sắp xếp trên các tàu côngtenơ, toa xe lửa hay xe tải chuyên dụng. Có ba loại độ dài tiêu chuẩn của côngtenơ là 20 ft (6,1 m), 40 ft (12,2 m) và 45 ft (13,7 m). Sức chứa côngtenơ (của tàu, cảng v.v.) được đo theo TEU (viết tắt của twenty-foot equivalent units trong tiếng Anh, tức "đơn vị tương đương 20 foot"). TEU là đơn vị đo của hàng hóa được côngtenơ hóa tương đương với một côngtenơ tiêu chuẩn 20 ft (dài) × 8 ft (rộng) × 8,5 ft (cao) (khoảng 39 m³ thể tích). Phần lớn các côngtenơ ngày nay là các biến thể của loại 40 ft và do đó là 2 TEU. Các côngtenơ 45 ft cũng được tính là 2 TEU. Hai TEU được quy cho như là 1 FEU, hay forty-foot equivalent unit. Các thuật ngữ này của đo lường được sử dụng như nhau. Các côngtenơ cao ("High cube") có chiều cao 9,5 ft (2,9 m), trong khi các côngtenơ bán cao, được sử dụng để chuyên chở hàng nặng, có chiều cao là 4,25 ft (1,3 m).
Côngtenơ hóa là một yếu tố quan trọng của cuộc cách mạng trong logistics, đã góp phần làm thay đổi diện mạo của ngành vận tải trong thế kỷ 20. Malcolm McLean được cho là người đầu tiên phát minh ra côngtenơ trong những năm 1930 ở New Jersey, nhưng ông chỉ thành lập tập đoàn Sea-Land trong những năm 1950.
McLean giải thích rằng trong khi ngồi ở cầu cảng chờ hàng hóa ông đã chở đến để xếp lên tàu, ông nhận ra rằng thay vì xếp hay dỡ toa chở hàng thì các toa chở hàng này tự chúng (với một vài thay đổi nhỏ) sẽ là côngtenơ được vận chuyển.
Ngày nay, khoảng 90% hàng hóa được đóng trong các côngtenơ và được xếp lên các tàu chuyên chở thành từng cụm. Hơn 200 triệu côngtenơ được chuyên chở hàng năm.
Việc sử dụng rộng rãi của các côngtenơ tiêu chuẩn ISO đã ảnh hưởng tới việc thay đổi trong các tiêu chuẩn vận tải, chủ yếu là việc thay đổi các phần tháo lắp được của xe tải hay các phần trao đổi thành các phần có cùng kích thước và hình dạng (mặc dù không cần thay đổi công suất), và nó đã thay đổi toàn bộ việc sử dụng rộng rãi khắp thế giới của các thùng pallet vận tải cho phù hợp với côngtenơ ISO hay các xe tải thương mại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vận chuyển và phân phối hàng hóa Thể loại:Vận tải Thể loại:Thiết bị vận chuyển *
Duran Duran
Duran Duran là một ban nhạc pop/rock Anh được thành lập ở Birmingham năm 1978. Họ là ban nhạc thành công ở thập niên 1980 và dẫn đầu phong trào "British Invasion" thứ hai trên hệ thống MTV tại Hoa Kỳ. Từ thập niên 1980, họ có 14 đĩa đơn trong top 10 bảng xếp hạng đĩa đơn Anh và 21 đĩa trong Billboard Hot 100, theo Sunday Mercury, họ đã bán được hơn 120 triệu đĩa.
Cùng với Spandau Ballet, ban nhạc thường được xem là một phần quan trọng của kỷ nguyên New Romantic vào thời điểm mới xuất hiện, cho dù sau đó đã hủy bỏ hình tượng này. Ban nhạc cộng tác cùng nhiều nhà thiết kế thời trang để xây dựng hình ảnh nhạy bén và tao nhã. Ban nhạc từng giành hai giải Brit (trong đó có giải "Cống hiến âm nhạc nổi bật" vào năm 2004), 2 giải Grammy và giải Video âm nhạc của MTV "Thành tựu trọn đời". Họ còn giành được một ngôi sao tại Đại lộ danh vọng Hollywood.
Các video âm nhạc gây tranh cãi của nhóm trở nên thịnh hành vào đầu thập niên 1980 trên hệ thống kênh video âm nhạc MTV, với các nội dung khỏa thân và gợi ý về tình dục. Duran Duran là một trong số các ban nhạc đầu tiên có video âm nhạc được ghi hình bởi các đạo diễn chuyên nghiệp với máy quay phim 35mm. Vào năm 1984, ban nhạc là những nhà tiên phong đầu tiên trong công nghệ video tại các đêm diễn trực tiếp tại sân vận động, khi sử dụng màn hình video trên sân khấu để phục vụ cho các khán giả phía sau.
Lưu diễn
(danh sách rút gọn)
Đọc thêm
Thể loại:Duran Duran Thể loại:Người đoạt giải BRIT Thể loại:Ban nhạc rock Anh Thể loại:Người đoạt giải Grammy Thể loại:Nghệ sĩ của Hollywood Records Thể loại:Người đoạt giải Ivor Novello Thể loại:Nghệ sĩ của Capitol Records Thể loại:Nghệ sĩ của Epic Records Thể loại:Nghệ sĩ của Warner Bros. Records Thể loại:Nghệ sĩ của Parlophone
Molophilus bickeli
Molophilus bickeli là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Molophilus Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia
Nhà thờ San Miguel (Jerez de la Frontera)
Nhà thờ San Miguel (Tiếng Tây Ban Nha: Iglesia de San Miguel) là một nhà thờ ở Jerez de la Frontera, Tây Ban Nha. Nhà thờ được công nhận là Bien de Interés Cultural năm 1931.
Planodes stratus
Planodes stratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Planodes (Cerambycidae)
Theridion convexellum
Theridion convexellum là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Theridion. Theridion convexellum được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1942.
Tham khảo
Thể loại:Theridion
English Football League play-offs 2023
English Football League play-offs mùa giải 2022-23 (đựoc gọi là Sky Bet Play-Offs vì lý do tài trợ) sẽ được tổ chức vào tháng 5 năm 2023 với tất cả các trận chung kết được tổ chức tại Sân vận động Wembley ở Wembley.
Bối cảnh
Các trận play-offs của English Football League đã được tổ chức hàng năm kể từ năm 1987. Chúng diễn ra cho mỗi hạng đấu sau khi kết thúc mùa giải thông thường và được tranh tài bởi bốn câu lạc bộ xếp dưới vị trí thăng hạng thẳng lên hạng đấu trên. Lịch thi đấu được xác định theo vị trí cuối cùng của giải đấu – ở Championship và League One, là hạng 3 đấu 6 và 4 đấu 5, trong khi ở League Two là hạng 4 đấu 7 và 5 đấu 6.
Bán kết Championship
Bảng xếp hạng đã được xác định sau lựot trận cuối cùng vào ngày 8 tháng 5 năm 2023. Bước vào ngày thi đấu cuối cùng, Luton Town và Middlesbrough đã xác định được vị trí của mình trong trận play-off, lần lượt đứng thứ 3 và 4. Coventry City kết thúc lượt trận cuối ở vị trí thứ 5 với trận hòa trước Middlesbrough là đủ để đảm bảo cả hai đội sẽ đối đầu nhau ở bán kết. Millwall trước vòng đấu cuối đang ở vị trí thứ 6, nhưng Sunderland, West Bromwich Albion và Blackburn Rovers đều tiếp tục bám đuổi vị trí cuối cùng của lượt trận play-offs khi trận đấu bắt đầu. West Bromwich Albion bỏ lỡ vị trí thứ 6 sau trận thua Swansea City. Millwall rơi xuống vị trí thứ 8 khi họ để thua câu lạc bộ đang tràn trề hy vọng Blackburn Rovers, cũng đứng thứ 7 về hiệu số bàn thắng bại. Chiến thắng của Sunderland trước Preston North End đồng nghĩa với việc họ chính thức giành được vị trí thứ 6 và đối đầu với Luton Town ở bán kết, có thể giúp họ có cơ hội thăng hạng qua vòng play-off mùa thứ hai liên tiếp sau khi giành quyền tham dự play-off 2022 League One mùa trước.
Lựot đi
Lượt về
Luton Town thắng với tổng tỉ số 3-2
Bán kết League One
Bảng xếp hạng được xác nhận sau ngày thi đấu cuối cùng vào ngày 7 tháng 5 năm 2023. Bước vào ngày thi đấu cuối cùng, Sheffield Wednesday và Barnsley đã chắc suất tham dự vòng play-off, lần lượt đứng thứ 3 và 4. Bolton Wanderers cũng đã đảm bảo suất tham dự vòng play-off và giành chiến thắng trước Bristol Rovers để đứng thứ 5, đảm bảo họ sẽ đối đầu với Barnsley ở bán kết. Derby County đứng thứ 6 với chỉ một chiến thắng mới có thể đảm bảo một suất đá play-off với bất kỳ kết quả nào khác đều mở ra cánh cửa vào vị trí thứ 6 cho Peterborough United, đội cần phải giành chiến thắng. Peterborough United đánh bại Barnsley, trong khi Derby County thua Sheffield Wednesday. Điều này có nghĩa là Peterborough United đứng thứ 6 và sẽ đối đầu với Sheffield Wednesday ở bán kết, trong khi Derby County đứng thứ 7.
Lượt đi
Lượt về
''Tổng tỉ số là 5-5. Sheffield Wednesday thắng trên loạt sút luân lưu 5-3''
Barnsley thắng với tổng tỉ số 2-1
Chung kết League One
Đội chiến thắng trong trận đấu này sẽ cùng với Plymouth Argyle và Ipswich Town thăng hạng lên EFL Championship và sẽ thi đấu trong mùa giải EFL Championship 2023–24.
Bán kết League Two
Lượt về
Carlisle United chiến thắng với tổng tỉ số 3-2.
Chung kết League Two
Đội chiến thắng trong trận đấu này sẽ được thăng hạng lên EFL League One và sẽ chơi ở mùa giải 2023–24 EFL League One cùng với Leyton Orient, Stevenage và Northampton Town đã thăng hạng.
Fissidens subxiphioides
Fissidens subxiphioides là một loài Rêu trong họ Fissidentaceae. Loài này được Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Liên kết ngoài
Thể loại:Fissidens Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Hapalotremus scintillans
Hapalotremus scintillans là một loài nhện trong họ Theraphosidae.
Loài này thuộc chi Hapalotremus. Hapalotremus scintillans được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1929.
Tham khảo
Thể loại:Hapalotremus
Hanamizuki
Hoa Thủy Mộc hay Hanamizuki(Tiếng Nhật: ハナミズキ；花水木) là một bộ phim Nhật Bản, xuất bản năm 2010.
Diễn viên
1. Ikuta Toma: vai Kouhei
2. Aragaki Yui:  vai Sae
3. Mukai Osamu:  vai kẻ thứ ba
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2010 Thể loại:Phim Nhật Bản Thể loại:Phim quay tại Nova Scotia Thể loại:Phim lãng mạn thập niên 2010 Thể loại:Phim do Doi Nobuhiro đạo diễn
Ceylalictus muiri
Ceylalictus muiri là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1909.
Lužná, Rakovník
Lužná là một làng thuộc huyện Rakovník, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Ceylalictus muiri
Tham khảo
Thể loại:Ceylalictus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1909
Agrostis reuteri
Agrostis reuteri là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
Thể loại:Agrostis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Pupillaea
Pupillaea là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fissurellidae.
Tham khảo
Thể loại:Fissurellideini
Ficus flagellaris
Ficus flagellaris là một loài thực vật có hoa trong họ Moraceae. Loài này được Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Liên kết ngoài
F Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Telford, Pennsylvania
Telford là một thị trấn thuộc quận Bucks, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 2207 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận Bucks, Pennsylvania
Coironalia
Coironalia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Artemisia mollis
Artemisia mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được J.Gay ex DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Ngải Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Schoutedenapus myoptilus
Schoutedenapus myoptilus là một loài chim trong họ Apodidae.
Tham khảo
Thể loại:Schoutedenapus Thể loại:Chim Đông Phi Thể loại:Động vật được mô tả năm 1888
Toygaören, Araç
Toygaören là một xã thuộc huyện Araç, tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 98 người.
Vùng
Trong địa lý, các vùng là các khu vực rộng được phân chia bởi các đặc tính vật lý (Địa lý tự nhiên), các đặc tính tác động của con người (Địa lý nhân văn), và các tương tác con người và môi trường (Địa lý tích hợp). Các vùng địa lý hay phân vùng được mô tả chủ yếu theo các định nghĩa tương đối, và đôi khi là các ranh giới tạm thời, trừ trong địa lý nhân văn, nơi các khu vực tài phán như biên giới quốc gia được định nghĩa rõ ràng theo luật.
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa lý học Thể loại:Địa lý vùng
Tuymazy
Tuymazy (tiếng Nga: Туймазы) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Cộng hòa Bashkortostan. Thành phố có dân số 66.687 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 236 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số qua các thời kỳ:
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Nga Thể loại:Bashkortostan Thể loại:Tuymazy
Flickingeria puncticulosa
Flickingeria puncticulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (J.J.Sm.) J.J.Wood mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Liên kết ngoài
Thể loại:Flickingeria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Hòn Mun
Hòn Mun là một trong những hòn đảo thơ mộng nhất trong hệ thống đảo của Nha Trang. Hòn Mun cách cảng Cầu Đá 10 km (khoảng 45 phút đi tàu). Không chỉ hấp dẫn bởi cát trắng, biển xanh, những tổ yến hoang sơ trên cheo leo vách đá… nơi đây còn nổi tiếng là một trong những "thủy cung" "giàu và đẹp" nhất của biển Đông Nam Á. Nơi đây còn nổi tiếng có nhiều dịch vụ biển và khám phá biển bằng tàu đáy kính và dịch vụ lặn biển.
Tên gọi
Được gọi là Hòn Mun vì phía Đông Nam của đảo có những mỏm đá nhô cao, vách dựng hiểm trở tạo thành hang động, đặc biệt đá ở đây đen tuyền như gỗ mun, rất hiếm thấy ở những nơi khác.
Miêu tả
Tổng diện tích của toàn bộ khu bảo tồn là 160 km², trong đó 122 km² là diện tích mặt biển, 38 km² là tổng diện tích của các hòn đảo. Hòn Mun với rạn san hô và hệ sinh vật biển đa dạng, phong phú là khu bảo tồn biển đầu tiên và duy nhất của Việt Nam hiện nay, đã được Quỹ Động vật hoang dã thế giới (WWF) đánh giá là khu vực đa dạng sinh học biển bậc nhất ở Việt Nam, đặc biệt rất phong phú về san hô, hiện tại đã phát hiện được khoảng 350 loài.
Hệ sinh thái động, thực vật biển ở đây vô cùng phong phú. Theo thống kê trên thế giới có khoảng 2.000 loài san hô và sinh vật biển thì ở Hòn Mun đã có tới 1.500 loài.
Ở Hòn Mun, san hô nằm ở độ sâu 10m, cùng với rất nhiều loại cá đủ mà sắc và chủng loại. Với độ sâu dưới 18 m, thì không còn cảnh đẹp của san hô, nhưng có rất nhiều hang động. Có những hang sâu 10–15 m, phải dùng đèn để quan sát những sinh vật biển chuyên sống trong bóng tối như tôm, mực, tôm hùm, cá đuối…
Dịch vụ
Dịch vụ biển tại Hòn Mun khá phong phú bao gồm: Bar nổi trên biển, lặn biển khám phá san hô, thuyền đáy kính, v..v...
Là hình thức có dụng cụ lặn biển chuyên nghiệp hỗ trợ để có thể tham quan san hô hệ động thực vật dưới biển khơi. Khách du lịch được một lặn cấp tốc trên tàu và được học các ký hiệu bằng ngón tay để có thể bơi lặn dưới nước. Mỗi một du khách được một hướng dẫn kèm theo khi lặn dưới biển. Đồ nghề lặn khá phức tạp, gồm bộ quần áo lặn, kính mắt, chân vịt và cả chiếc bình hơi 13 ký cùng dây nịt bằng chì để cho đủ sức nặng chìm xuống nước. Những du khách có bằng chứng nhận hoặc từng lặn biển sẽ được đưa đến nơi có nhiều hang động, để khách len vào tham quan. Lần lặn thứ hai, sau khi nghỉ trưa là đến biển Hòn Mun. Khách sẽ chứng kiến các loại san hô, thủy tức và cả những khu vực có những con cá chình lớn, hướng dẫn viên phải đem mồi theo cho chình ăn như là nuôi chúng để khách xem. Có cả những con chình nhỏ để cho khách có thể chạm tay vào đùa một chút...
Bar nổi là một trong những điểm thu hút khách du lịch nhất ở đảo Hòn Mun. Bằng những phao nổi lềnh bềnh trên biển, khách tham quan có thể thưởng thức thức uống khá thú vị.
Tàu đáy kính không riêng chỉ Hòn Mun mà tại Hòn Một cũng có dịch vụ này. Bằng hình thức này, khách có thể tham quan san hô và hệ động thực vật dưới nước thuận tiên nhất.
Tính dục nữ ở người
Tính dục nữ của con người bao gồm một loạt các hành vi và quá trình, trong đó có: xu hướng tính dục và hành vi tình dục của nữ, các khía cạnh sinh lý, tâm lý, xã hội, văn hóa, chính trị và tâm linh hoặc tôn giáo của hoạt động tình dục. Các khía cạnh khác nhau của tính dục nữ - một phần của tính dục loài người - cũng đã được nói đến trong các nguyên tắc đạo đức, luân lý và thần học. Trong hầu hết các thời đại và văn hóa lịch sử, nghệ thuật, bao gồm cả nghệ thuật văn học và nghệ thuật thị giác, cũng như văn hóa đại chúng, thể hiện một khối lượng lớn quan điểm của một xã hội nhất định về tính dục loài người, bao gồm cả những khía cạnh tiềm ẩn (bí mật) và rõ ràng (công khai) và những biểu hiện của tính dục và hành vi của người nữ.
Trong phần lớn các xã hội và thẩm quyền pháp lý, có những giới hạn pháp lý về những hành vi tình dục nào được cho phép. Tính dục ở các nền văn hóa và khu vực trên thế giới thường khác nhau, liên tục thay đổi xuyên suốt lịch sử, và điều này cũng áp dụng cho tính dục nữ. Các khía cạnh của tính dục nữ bao gồm các vấn đề liên quan đến giới tính sinh học, nhận định chủ quan về cơ thể, lòng tự trọng, tính cách, xu hướng tính dục, giá trị và thái độ, vai trò giới, các mối quan hệ, các lựa chọn hoạt động và giao tiếp.
Tổng quan
Hoạt động tình dục có thể bao gồm các yếu tố kích thích tình dục khác nhau (kích thích sinh lý hoặc kích thích tâm lý), bao gồm mơ tưởng tình dục và các tư thế quan hệ tình dục khác nhau, hoặc sử dụng đồ chơi tình dục. Màn dạo đầu có thể diễn ra trước một số hoạt động tình dục, thường dẫn đến hưng phấn tình dục ở đối tác. Người ta cũng thường cảm thấy thỏa mãn tình dục khi được hôn, được chạm vào một cách gợi dục hay khi được ôm.
Cực khoái
Cực khoái, hay cao trào tình dục, là sự giải phóng đột ngột của hưng phấn tình dục tích lũy trong suốt chu kỳ đáp ứng tình dục, dẫn đến sự co cơ theo nhịp trong vùng khung chậu đặc trưng bởi khoái cảm tình dục. Phụ nữ thường khó đạt cực khoái khi giao hợp qua đường âm đạo. Mayo Clinic tuyên bố rằng: "Cực khoái khác nhau về cường độ và phụ nữ khác nhau về tần suất cực khoái và lượng kích thích cần thiết để kích hoạt cực khoái." Ngoài ra, một số phụ nữ có thể cần nhiều hơn một loại kích thích tình dục để đạt được cực khoái. Sự kích thích âm vật trong giao hợp bình thường xảy ra khi dương vật đẩy mạnh làm di chuyển mui che âm vật.
Cực khoái ở phụ nữ thường được chia thành hai loại: cực khoái âm vật và âm đạo (hay điểm G). 70-80% phụ nữ cần kích thích âm vật trực tiếp để đạt cực khoái,   mặc dù kích thích âm vật gián tiếp cũng có thể là đủ. Cực khoái âm vật dễ dàng đạt được hơn bởi vì toàn bộ bề mặt của âm vật có hơn 8.000 đầu dây thần kinh cảm giác, có nhiều (hoặc nhiều hơn trong một số trường hợp) số đầu dây thần kinh như trong dương vật người hoặc quy đầu dương vật. Vì âm vật là đối ứng với dương vật, nó có khả năng nhận được kích thích tình dục tương đương nhau.
Mặc dù khó đạt được cực khoái bằng cách kích thích âm đạo hơn, khu vực điểm G có thể tạo ra cực khoái nếu được kích thích đúng cách. Sự tồn tại của điểm G, và sự tồn tại như một cấu trúc riêng biệt, vẫn còn bị tranh luận, vì các báo cáo về vị trí của điểm G không nhất quán ở mỗi phụ nữ, có thể là không tồn tại ở một số phụ nữ, và nó được giả định là một phần mở rộng của âm vật, nên đó là lý do cực khoái có ở âm đạo.
Phụ nữ có thể đạt được nhiều cực khoái do thực tế là họ thường không cần có thời gian hồi phục như nam giới sau lần cực khoái đầu tiên. Mặc dù có báo cáo rằng phụ nữ không trải qua giai đoạn hồi phục và do đó có thể trải qua cực khoái liên tiếp, hoặc đa cực khoái, ngay sau lần cực khoái đầu tiên, một số nguồn nói rằng cả nam giới và phụ nữ đều trải qua giai đoạn hồi phục vì, do sự quá mẫn cảm của âm vật hoặc sự thỏa mãn tình dục, phụ nữ cũng có thể trải qua một giai đoạn sau khi đạt cực khoái mà khi đó kích thích tình dục tiếp theo không tạo ra hưng phấn.
Núm vú có thể nhạy cảm khi được chạm vào và kích thích núm vú có thể kích thích hưng phấn tình dục. Rất ít phụ nữ cho biết họ đã đạt cực khoái do kích thích núm vú. Trước nghiên cứu cộng hưởng từ chức năng (fMRI) của Komisaruk và cộng sự về kích thích núm vú vào năm 2011, các báo cáo về việc phụ nữ đạt được cực khoái khi kích thích núm vú chỉ dựa trên bằng chứng giai thoại. Nghiên cứu của Komisaruk là nghiên cứu đầu tiên liên kết bộ phận sinh dục nữ vào phần cảm giác của não; nó chỉ ra rằng cảm giác từ núm vú truyền đến phần não giống như cảm giác từ âm đạo, âm vật và cổ tử cung, và những cực khoái này được báo cáo là cực khoái sinh dục do kích thích núm vú và có thể được liên kết trực tiếp với vỏ não cảm giác sinh dục ("vùng sinh dục của não").
Hấp dẫn tình dục
Trung bình, phụ nữ có xu hướng bị hấp dẫn nhiều hơn bởi nam giới với vòng eo tương đối hẹp, thân hình chữ V và vai rộng. Phụ nữ cũng có xu hướng bị hấp dẫn bởi nam giới cao hơn họ, và có mức độ cân xứng cao trên khuôn mặt, cũng như sự lưỡng hình trên khuôn mặt tương đối nam tính. Phụ nữ, bất kể xu hướng tình dục nào, thường có xu hướng ít quan tâm đến sự hấp dẫn thể chất của đối tác hơn nam giới.
Sự kiểm soát tính dục người nữ
Trong lịch sử, nhiều nền văn hóa đã coi tính dục nữ thấp kém hơn tính dục nam và là thứ cần được kiểm soát bằng cách hạn chế hành vi của phụ nữ. Những thông lệ văn hóa truyền thống, chẳng hạn như bắt buộc phải cư xử đúng mực và có trinh tiết, thường áp đặt những hạn chế này chủ yếu lên phụ nữ thay vì có những hạn chế tương tự đối với nam giới.
Một số hủ tục văn hóa gây tranh cãi, chẳng hạn phẫu thuật cắt âm vật (FGM), được mô tả nỗ lực nhằm vô hiệu hóa hoàn toàn tình dục của phụ nữ. FGM, mặc dù là trái pháp luật, vẫn đang được thực hiện ở một số khu vực của châu Phi và khu vực Trung Đông, cũng như ở một số cộng đồng nhập cư tại các nước phương Tây. Quy trình này thường được thực hiện lên những bé gái trước khi các bé được 15 tuổi.
Các phương pháp được sử dụng để kiểm soát tính dục và hành vi tình dục của phụ nữ bao gồm cả những hình phạt đe dọa đến tính mạng - ví dụ như việc tử hình vì danh dự. Lý do cho hành động giết người này có thể bao gồm: từ chối bước vào cuộc hôn nhân sắp đặt, đang ở trong một mối quan hệ mà người thân của họ không chấp thuận, quan hệ tình dục ngoài hôn nhân, nạn nhân của hiếp dâm hoặc ăn mặc không theo tiêu chuẩn phù hợp.
Khóa trinh tiết là một công cụ khác được sử dụng trong lịch sử để kiểm soát hành vi tình dục của phụ nữ. Đây là một phụ kiện quần áo được thiết kế để ngăn chặn hành vi quan hệ tình dục. Những chiếc khóa trinh tiết được phụ nữ đeo để bảo vệ sự trong trắng của họ, và để ngăn chặn cả việc thủ dâm hay tiếp cận tình dục với nam giới mà không có sự cho phép của nam giới.
Trước khi Bắc Mỹ bị xâm lược bởi châu Âu, thái độ của người Mỹ bản địa về tình dục nữ khá là cởi mở, đặc biệt là đối với phụ nữ trẻ, chưa kết hôn. Tuy nhiên, khi người châu Âu tiến hành xâm lược, những quan điểm cứng rắn hơn đã được thực thi. Những quan điểm này đặc biệt cấm đoán phụ nữ, chủ yếu ở các vùng thuộc địa của Thanh giáo.