cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đan Mạch
Sinh thái
Đan Mạch thuộc về Giới Bắc Cực và có thể được chia làm hai vùng sinh thái: rừng hỗn hợp Đại Tây Dương và rừng hỗn hợp Baltic. Hầu hết tất cả rừng nguyên sinh của Đan Mạch đã bị phá hủy hoặc chia nhỏ, chủ yếu do mục đích nông nghiệp trong thiên niên kỷ trước. Sự phá rừng đã tạo ra những vùng cây thạch nam bị phá hủy lớn và cát trôi có thể gây nhiều thiệt hại. Mặc dù vậy, có vài rừng mọc lại trên quốc gia này và tổng cộng 12,9% diện tích đất bây giờ là rừng. Norway spruce là loại cây phổ biến nhất (2017), đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất cây Giáng sinh.
Hoẵng châu Âu có số lượng ngày càng tăng tại vùng quê, và hươu đỏ có sừng có thể được tìm thấy ở vùng rừng Jutland. Đan Mạch cũng có các loại động vật có vú nhỏ hơn, như là chồn hôi châu Âu, thỏ đồng và nhím gai. Khoảng 400 loài chim cư trú tại Đan Mạch và khoảng 160 loại phối giống tại quốc gia này. Các loài động vật có vú đại dương lớn bao gồm cá heo cảng, các loại động vật chân màng đôi khi có cá voi lớn ghé thăm, bao gồm cá voi xanh và cá voi sát thủ. Cá tuyết, cá trích và cá bơn sao là các loại cá có số lượng dồi dào tại Đan Mạch và la cơ sở của một ngành công nghiệp đánh cá lớn.
Phân chia hành chính
Các vùng được thành lập ngày 01/01/2007 để thay thế 16 hạt trước đây. Cùng lúc này, các đô thị nhỏ hơn được hợp nhất để tạo thành các đơn vị lớn hơn nên giảm xuống từ 270. Hầu hết các đô thị có dân số ít nhất 20.000 dân tạo ra sự bền vững về tài chính và quản lý tốt hơn, mặc dù có một vài ngoại lệ. Đứng đầu các đơn vị hành chính là hạt được bầu cử trực tiếp nhiệm kỳ 4 năm; lần bầu cử gần đây nhất được tổ chức vào ngày 19 tháng 11 năm 2013. Các cấu trúc vùng khác sử dụng các ranh giới đô thị, bao gồm các quận cảnh sát, quận tòa án và quận bầu cử.
Các vùng
Chính thể của các vùng là các hội đồng hạt khu vực gồm 41 người được bầu nhiệm kỳ 4 năm. Đứng đầu hội đồng là regionsrådsformand người được bầu ra từ hội đồng. Hội đồng chịu trách nhiệm về chăm sóc sức khỏe quốc gia, dịch vụ xã hội, và phát triển vùng. Không giống các hạt đã được thay thế, các vùng không được phép thu thuế và dịch vụ y tế được chi trả chủ yếu từ đóng góp chăm sóc sức khỏe quốc gia khoảng 6% (sundhedsbidrag) cộng thêm các quỹ từ chính phủ và đô thị.
Diện tích và dân số của các vùng thay đổi nhiều; ví dụ vùng thủ đô Đan Mạch trải dài vùng đô thị Copenhagen và đảo Bornholm có dân số gấp 3 lần vùng phía bắc Bắc Đan Mạch, trong đó bao gồm các khu vực thưa thớt dân cư của bắc Jutland. Theo hệ thống hạt các vùng đông đúc dân cư như Copenhagen và Frederiksberg được trao quy chế tương tự như các hạt, làm nó trởi thành các đơn vĩ hành chính cấp một. Các đô thị sui generis không được sáp nhập vào các dùng mới theo cải cách năm 2007.
Ngôn ngữ
Ngôn ngữ chính của Đan Mạch là tiếng Đan Mạch, ở vùng Sønderjylland (giáp với Đức) tiếng Đức là ngôn ngữ chính thứ hai, trên đảo Greenland người ta còn nói tiếng Greenland (tiếng Đan Mạch: Grønlandsk), còn ở quần đảo Faroe thì tiếng Faroe cũng là ngôn ngữ chính thức. Phía nam Đan Mạch có khoảng 80.000 dân nói tiếng Đức. Tiếng Đan Mạch thuộc nhánh phía Bắc của nhóm ngôn ngữ German của ngữ hệ Ấn-Âu với rất nhiều từ vay mượn từ ngôn ngữ miền Bắc nước Đức. Ngày nay tiếng Anh là ngoại ngữ quan trọng nhất ở Đan Mạch, đa số học sinh chọn tiếng Anh là sinh ngữ chính. Tuy nhiên tiếng Đức và tiếng Pháp vẫn có một ảnh hưởng đáng kể.
Tôn giáo
nhỏ|trái|Một [[nhà thờ Kitô giáo được xây dựng từ năm 1200 theo kiến trúc tôn giáo điển hình của Đan Mạch.]]
Thời tiền sử cho tới ít năm trước thời Trung cổ, Đan Mạch cũng như các nước vùng Scandinavia có niềm tin vào các vị thần trong Thần thoại Bắc Âu, gọi là Asatroen hay Nordisk mytologi. Các tác phẩm quan trọng nhất về thần thoại Bắc Âu là 2 quyển Edda cổ (ældre Edda) và Edda mới (yngre Edda).
Quyển Edda mới (hay Edda bằng văn xuôi), còn được gọi là Snorra Edda vì được thi sĩ người Iceland là Snorri Sturluson (1179 - 1241) viết khoảng năm 1220, dạy cách làm thơ cổ Bắc Âu (skjaldekvad) và có rất nhiều truyện thần thoại (khoảng 90.000 từ).
Các ngày trong tuần được gọi theo tên các vị thần:
Thời tiền sử
Các phát hiện khảo cổ ở Đan Mạch có niên đại từ năm 130.000–110.000 trước Công nguyên trong thời kỳ gian băng Eem. Con người đã sống ở Đan Mạch từ khoảng năm 12.500 trước Công nguyên và có bằng chứng ngành nông nghiệp đã tồn tại từ khoảng năm 3900 trước Công nguyên. Thời kỳ đồ đồng Nordic (1.800–600 trước Công nguyên) ở Đan Mạch đã được đánh dấu bằng các gò mộ để lại nhiều phát hiện khảo cổ, bao gồm lur và Sun Chariot.
Thời tiền sử ở Đan Mạch cách nay khoảng 15.000 năm, khi sông băng lục địa (inland ice) trôi chệch về phía bắc do một sự thay đổi khí hậu. Những người săn bắt tuần lộc (loại hươu lớn có sừng nhiều nhánh, tên khoa học là Rangifer tarandus) đã sống tại đây, sau đó tới những người sống bằng nghề săn bắt các muông thú khác và những người đánh cá trải qua hàng thiên niên kỷ.
Cách nay khoảng 6.000 năm thì bắt đầu thời đại đồ đá của người săn bắt, dần dần thay thế bằng thời đại đồ đá của nông dân, sau đó là thời đại đồ đồng, rồi thời đại đồ sắt.
Ngay cuối thời đại đồ sắt, tức khoảng thế kỷ thứ VIII, ở đây đã tồn tại một chính quyền trung ương mạnh, bằng chứng là đã có công trình Dannevirke gồm hệ thống bờ lũy cao, dài 14 km ở cách phía nam biên giới Đan Mạch - Đức hiện nay khoảng 40 km, gần bên thành phố viking Hedeby (tiếng Đức là Haithabu), vùng Slien gần Schleswig. Ngoài ra trong thời đại đồ sắt còn một hệ thống kênh đào ngang qua đảo Samsø dài khoảng 500 m, rộng 11 m để tàu thuyền lưu thông, thời đó dùng làm một khâu của căn cứ hải quân bảo vệ thành phố Aarhus, gọi là Kanhavekanalen.
Trung cổ
nhỏ|trái|Tàu Ladby, con tàu lớn nhất của [[người Viking được tìm thấy ngoài khơi Đan Mạch.]] nhỏ|phải|200px|Cối xay gió Dybboel Thời tiền sử kết thúc vào Thời đại Viking, khi những người Viking Đan Mạch bắt đầu đi buôn bán và cướp bóc ở phần lớn châu Âu.
Nhờ có 2 tấm bia đá khắc chữ rune ở Jelling (nam bán đảo Jylland, tấm nhỏ do Gorm già dựng khoảng năm 955, tấm lớn do Harald răng xanh dựng khoảng năm 965) mà ta biết vị vua đầu tiên của bán đảo Jylland là Gorm già Gorm den Gamle và là cha của Harald Blauzahn (Harald răng xanh), người sau này đã thống nhất Đan Mạch vào năm 980. Hai tấm bia kể trên được coi là "Giấy khai sinh của Đan Mạch".
Cho tới tận thế kỷ XI người Đan Mạch vẫn còn được coi là người Viking, dân tộc đã từng làm chủ nhiều thuộc địa và thâu tóm việc buôn bán khắp châu Âu. Người Viking cũng như thường xuyên cướp phá và gây chiến. Họ bắt đầu đòi cái gọi là Danegæld (món nợ người Đan Mạch) theo đó thì các vua Anh phải nộp thuế cho vua Đan Mạch, để không bị cướp bóc, vì họ có một hạm đội rất mạnh.
Cận đại
Phong trào dân tộc và những người dân chủ ở Đan Mạch bắt đầu tạo được nhiều ảnh hưởng từ thập niên 1830. Sau cuộc cách mạng châu Âu 1848, nhà nước quân chủ lập hiến Đan Mạch được thành lập: hiến pháp đầu tiên được soạn thảo.
Sau khi thất bại trong cuộc Chiến tranh Phổ-Đan Mạch năm 1864, Đan Mạch buộc phải cắt vùng Schleswig-Holstein cho nước Phổ. Kể từ sau thất bại này Đan Mạch giữ một thái độ nhất quyết trung lập trong đối ngoại của quốc gia cho đến sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Thế kỷ XX đến nay
nhỏ|phải|Một nhóm các binh sĩ Đan Mạch vào buổi sáng khi cuộc xâm lược của [[Đức vào Đan Mạch bắt đầu, ngày 9 tháng 4 năm 1940.]] Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất biên giới Đan Mạch - Đức được tái xác lập, lần này là lui về phía nam. Năm 1920 nó được xác định chính thức và tồn tại cho đến ngày nay: bắc Schleswig trở về với Đan Mạch. Việc thường xuyên thay đổi đường biên giới dẫn tới sự tồn tại của hai bộ phận dân cư thiểu số ở hai phía: người Đức ở nam Đan Mạch và người Đan Mạch ở miền bắc nước Đức.
Từ ngày 9 tháng 4 năm 1940 cho đến khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai Đan Mạch nằm dưới sự chiếm đóng của quân đội Đức. Cuộc nổi dậy của nhân dân Đan Mạch chống lại sự thảm sát người Do Thái đã trở nên tiêu biểu. Tháng 10 năm 1943 những người Do Thái ở Đan Mạch đã được nhân dân Đan Mạch cứu thoát.
Sau chiến tranh, Đan Mạch trở thành thành viên của khối NATO. Năm 1973 vương quốc này là quốc gia Bắc Âu đầu tiên trở thành thành viên của Cộng đồng châu Âu, nay là Liên minh châu Âu, sau cuộc trưng cầu dân ý.
Sau cuộc trưng cầu ý dân năm 1992, người Đan Mạch phản đối việc phê chuẩn hiệp ước Maastricht (Hiệp ước ngày 7 tháng 2 năm 1992, thành lập Liên minh châu Âu của 12 quốc gia thành viên của Cộng đồng Kinh tế châu Âu), nhưng lại chấp nhận vào năm 1993. Trong cuộc trưng cầu ý dân năm 2000, Đan Mạch đã từ chối lưu hành đồng euro, nước này vẫn sử dụng đồng krone Đan Mạch, tiền riêng của nước mình.
Chính trị
Luật căn bản - cũng gọi là luật hiến pháp - của Vương quốc Đan Mạch (Danmarks Riges Grundlov) được vua Frederik VII ký ban hành ngày 5 tháng 6 năm 1849. Luật này chuyển quốc gia Đan Mạch từ một vương quốc do một người cai trị (enevælde) sang một quốc gia theo chính thể quân chủ lập hiến với chế độ tam quyền phân lập. Quyền lập pháp ở trong tay quốc hội (Folketinget), quyền hành pháp do chính phủ đảm nhiệm và quyền tư pháp độc lập.
Người đứng đầu quốc gia (chỉ đóng vai trò tượng trưng) là vua hoặc nữ hoàng. Hiện nay đứng đầu vương quốc là Nữ hoàng Margrethe II.
Luật căn bản này đã trải qua 3 đợt tu chính: lần thứ nhất vào năm 1866, lần thứ hai vào năm 1915 (cho phép các phụ nữ được quyền ứng và bầu cử) và lần thứ ba vào năm 1953.
Chế độ quân chủ lập hiến
Đan Mạch theo thể chế quân chủ lập hiến và hệ thống chính trị đa đảng, đứng đầu Nhà nước là Nữ hoàng. Nữ hoàng chỉ mang tính lễ nghi, không còn quyền lực chính trị. Quyền lực chính trị thuộc về cơ quan hành pháp (Chính phủ), đứng đầu là Thủ tướng.
Quyền lập pháp
Kể từ năm 1953, Quốc hội Đan Mạch bỏ việc phân chia Quốc hội thành Thượng viện và Hạ viện (do hai viện nay có quyền hạn như nhau nên rất khó để phân biệt) và theo chế độ một viện (unicameral) với 179 nghị sĩ (trong đó 2 ghế dành riêng cho đảo Greenland và 2 ghế dành cho quần đảo Faroe), được bầu trực tiếp với nhiệm kỳ 4 năm.
Đặc điểm nổi bật của hệ thống chính trị ở Đan Mạch là nền dân chủ liên hiệp (collaborative democracy). Từ năm 1909, không có một đảng nào giành đa số tuyệt đối trong bầu cử; phần lớn là chính phủ thiểu số của một đảng hoặc chính phủ liên minh 2-3 đảng. Kể từ thập kỷ 1980, trong quốc hội luôn có đại diện của ít nhất là 7 đảng.
Quốc hội Đan Mạch (Folketinget) nắm quyền lập pháp, gồm 179 đại biểu và được bầu 4 năm một lần. Trong số 179 đại biểu quốc hội có hai đại diện của đảo Greenland và hai đại diện của quần đảo Faroe. Hiện nay - sau cuộc bầu cử trước thời hạn, ngày 23 tháng 11 năm 2007 - có tất cả tám đảng phái đại diện trong quốc hội và số đại biểu được chia như sau:
Các đảng khác không đạt được tỷ lệ 2% phiếu bầu của tổng số cử tri thì bị loại.
Quyền hành pháp
Đứng đầu là Thủ tướng, do Nữ hoàng Đan Mạch chỉ định (thường là lãnh đạo đảng chiếm đa số hoặc lãnh đạo của liên minh cầm quyền). Thủ tướng có quyền thành lập nội các và trình lên Nữ hoàng để xem xét chấp thuận.
Chính phủ hiện nay là chính phủ của Thủ tướng Helle Thorning-Schmidt.
Chính phủ nắm quyền hành pháp, hiện nay nội các do phe đa số nắm giữ, gồm đảng Tả chủ trương tự do kinh tế, đảng Dân tộc Đan Mạch, Đảng Dân tộc Bảo thủ và Đảng Tân Liên Minh, do chủ tịch đảng Tả là Anders Fogh Rasmussen giữ chức thủ tướng ( statsminister).
Quyền tư pháp
Quyền tư pháp hoàn toàn độc lập, do hệ thống các tòa án nắm giữ, đứng đầu là tòa án tối cao (højesteret), 2 tòa án quốc gia (landsret) miền đông và miền tây (tương đương tòa thượng thẩm) cùng các tòa án sơ thẩm cấp thành phố (byret) v.v.
Các đảng phái chính trị
- Đảng Tự do, thành lập năm 1870, do Thủ tướng Lars Løkke Rasmussen đứng đầu.
- Đảng Bảo thủ, do Bộ trưởng Tư pháp Lars Barfoed đứng đầu.
- Đảng Dân chủ xã hội, thành lập năm 1871, do bà Helle Thorning-Schmidt đứng đầu.
- Đảng Nhân dân Đan Mạch, thành lập năm 1995, do bà Pia Merete Kjærsgaard đứng đầu.
- Đảng Nhân dân Xã hội chủ nghĩa, thành lập năm 1916, do ông Villy Søvndal đứng đầu.
- Đảng Tự do xã hội, thành lập năm 1905, do bà Margrethe Vestager đứng đầu.
- Đảng Liên minh xanh – đỏ cánh tả, thành lập năm 1989, lãnh đạo tập thể.
- Đảng Liên minh Tự do cánh hữu, thành lập năm 2007, do ông Anders Samuelsen đứng đầu.
Các khu vực hành chính
nhỏ|phải|Thủ đô [[Copenhagen của Đan Mạch.]] nhỏ|trái|Một thị trấn truyền thống của Đan Mạch. Trước đây Đan Mạch chia ra thành 13 amt (tương đương tỉnh hạt) và 270 kommune (tương đương thị trấn hay xã nông thôn). Theo cuộc cải cách cơ cấu hành chính 2007 ( strukturreformen 2007) thì kể từ 1 tháng 1 năm 2007, bãi bỏ các amt, thay vào đó là 5 vùng:
Số 270 kommune cũng được nhập chung lại còn 98 kommune.
Quan hệ ngoại giao
Năm 2003, Đan Mạch được bầu làm thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2004-2006.
Đan Mạch luôn theo đuổi chính sách đối ngoại rộng mở, tích cực và gắn bó với Tây Âu và Mỹ; ủng hộ việc xây dựng một châu Âu thống nhất, vững về kinh tế, mạnh về chính trị, an ninh và quốc phòng. Đan Mạch có cùng quan điểm với Anh, Ý trong việc thông qua Hiến pháp EU mới; tăng cường quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Đan Mạch có quan hệ ngoại giao với trên 100 nước, là thành viên của hầu hết các tổ chức chính trị, kinh tế, tài chính quốc tế và khu vực, tham gia Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) năm 1959, Hội đồng Bắc Âu và Quỹ Dự án Bắc Âu (NOPEF)(1952), gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) (1949), nhưng không cho phép NATO thiết lập căn cứ hạt nhân NATO trên lãnh thổ Đan Mạch trong thời bình. Ngoài ra, Đan Mạch là thành viên tích cực của Liên Hợp Quốc (UN), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Mạng lưới giao thông
nhỏ|phải|[[Cầu Oresund nối từ đảo Zealand (Đan Mạch) sang vùng Nam Thụy Điển (Øresundsbroen). ]] nhỏ|trái|Chiếc cầu nối [[đảo Fyn sang đảo Zealand]]
Đan Mạch có mạng lưới giao thông đường bộ tổng cộng khoảng 71.600 km, trong đó 880 km là xa lộ. Có 35 cầu các loại, có chiều dài từ 200 m trở lên. Vào mùa hè năm 1998, đã khánh thành cầu nối từ đảo Fyn sang đảo Zealand, Cầu Storebælt (Storebæltsbroen), là một trong các cầu dài nhất châu Âu, với một phần đường hầm dưới lòng biển (tunnel) dành cho xe lửa. Đan Mạch cũng xây dựng chung với Thụy Điển Cầu Oresund nối từ đảo Zealand (Đan Mạch) sang vùng Nam Thụy Điển (Øresundsbroen).
Ngoài ra còn các tàu phà (ferry) nối liền giao thông giữa đất liền với các đảo hoặc giữa các đảo với nhau.
Mạng lưới đường sắt Đan Mạch có tổng chiều dài 2.875 km (năm 2000), trong đó có 508 km đường sắt do công ty tư nhân khai thác, số còn lại do Công ty đường sắt quốc gia Đan Mạch ( Danske Statsbaner) quản lý. Từ ngày 19 tháng 10 năm 2002, Đan Mạch có thêm một số đường tàu điện ngầm (Metro) tại thủ đô Copenhagen.
Đan Mạch có bốn sân bay quốc tế là: sân bay Copenhagen, sân bay Billund, sân bay Aalborg và sân bay Aarhus.
Kinh tế
nhỏ|Các Tua-bin gió ngoài khơi gần [[Copenhagen, cung cấp một lượng lớn năng lượng bằng sức gió cho nước này.]]
Đan Mạch có một nền kinh tế thị trường hiện đại và một nền công nghiệp chuyên môn hóa, năng động, đủ khả năng cạnh tranh với các nước khác.
Ngoài các xí nghiệp trung bình và nhỏ, Đan Mạch cũng có các công ty đa quốc gia như A.P. Møller-Mærsk (hãng vận tải hàng hải quốc tế), Lego (sản xuất đồ chơi trẻ em), Carlsberg (hãng bia), Vestas (sản xuất quạt gió), các hãng dược phẩm Lundbeck và Novo Nordisk.
Do thị trường nội địa nhỏ bé, kinh tế Đan Mạch chủ yếu dựa vào việc buôn bán với nước ngoài. Khoảng 70% là buôn bán với các nước trong Liên minh châu Âu, trong đó khoảng 17% là với Đức, đối tác lớn nhất.
Đan Mạch xuất cảng các dịch vụ, các máy móc công nghiệp, các dụng cụ chuyên ngành, sản phẩm hóa chất, thuốc chữa bệnh, hàng dệt may, v.v.
Nguồn dầu khí khai thác từ Bắc Hải được tiêu dùng trong nước, số thặng dư cũng được xuất cảng, mang lại một lợi tức đáng kể.
Đan Mạch không có thủy điện, cũng không sử dụng năng lượng hạt nhân, nhưng sử dụng nhiệt điện và năng lượng sức gió từ các cánh quạt lớn. Nguồn năng lượng này đáp ứng được 10% nhu cầu trong nước. Số năng lượng thiếu hụt được nhập từ Thụy Điển.
Thặng dư tài chính quốc gia năm 2005 là 4,9% BNP, năm 2006 là 4,2% BNP. Cán cân thanh toán các năm gần đây là thặng dư và Nhà nước hầu như không có nợ nước ngoài.
Tỷ lệ thất nghiệp tháng 10 năm 2007 là 3% tức 81.700 người.
Năm 1999, là năm bùng nổ của ngành du lịch Đan Mạch với việc đón trên 2 triệu lượt khách quốc tế tới thăm, trong số đó có trên một triệu người Đức. Doanh thu từ du lịch ước đạt khoảng 3,31 tỉ USD.
Do nghèo tài nguyên và thiếu nguyên liệu buộc người Đan Mạch phải học cách sử dụng nguyên liệu một cách tiết kiệm và hiệu quả nhất như ứng dụng năng lượng gió và các năng lượng tái tạo. Bên cạnh đó, Đan Mạch cũng phụ thuộc lớn vào các hoạt động ngoại thương, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu lương thực và năng lượng. Năm 2010, kim ngạch xuất khẩu của Đan Mạch chiếm 31,8% GDP (tương đương 99,37 tỷ USD) và kim ngạch nhập khẩu đạt 29,1% GDP cả nước (tương đương 90,83 tỷ USD). Nền kinh tế Đan Mạch trong năm 2010 tuy chưa thực sự phục hồi sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 nhưng cũng đã có dấu hiệu tăng trưởng trở lại với mức tăng GDP 1% trong năm 2010 (so với mức suy thoái -5,2% vào năm 2009), tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ còn 4,2% trong năm 2010, tuy nhiên tỷ lệ lạm phát tăng ở mức 2,6%.
Tính đến năm 2016, GDP của Đan Mạch đạt 302.571 USD, lớn thứ 39 trên thế giới và lớn thứ 16 châu Âu.
Tiền tệ
Đơn vị tiền của Đan Mạch là đồng krone Đan Mạch (ký hiệu quốc tế DKK). Ngày 28.9.2000, trong một cuộc trưng cầu ý dân (46,8% thuận, 53,2% chống), Đan Mạch đã từ chối không gia nhập đồng tiền chung của Liên minh châu Âu. Cùng với Anh, Đan Mạch đã ký với các nước trong Liên minh một điều khoản gọi là opting-out (sự chọn lựa không tham gia) cho phép Đan Mạch không gia nhập đồng tiền chung của Liên minh là đồng euro.
Tuy nhiên trên thực tế, đồng krone gắn bó chặt chẽ với đồng euro qua hệ thống Cơ chế tỷ suất hối đoái châu Âu II (European Exchange Rate Mechanism II), một phần của Hệ thống tiền tệ châu Âu (European Monetary System). Tỷ giá giữa đồng euro và đồng krone bao giờ cũng xấp xỉ: 1 euro = 7,45 krone.
Văn hoá
Những di sản văn hoá thế giới ở Đan Mạch bao gồm các đồi mộ cổ (gravhøj,kæmpehøj, tiếng Anh: tumulus), những bia đá Jelling (khắc chữ Rune) và nhà thờ vùng Jelling, cũng như nhà thờ chính tòa Roskilde và lâu đài Kronborg ở thành phố Helsingør.
Khoa học
Nhiều người Đan Mạch được giải Nobel:
Văn học
Nhà văn lớn đầu tiên của Đan Mạch là Saxo Grammaticus (khoảng 1160 - sau 1208), người viết tác phẩm Gesta danorum (Các kỳ công của người Đan Mạch) bằng tiếng Latin.
Nhà văn nổi tiếng thế giới của Đan Mạch là Ludvig Holberg(1684 - 1574, gốc Na Uy), tác giả của 31 hài kịch, 4 tập thơ, 4 tiểu luận, 8 tiểu thuyết lịch sử và một tiểu thuyết trào phúng. Về khuynh hướng lãng mạn có Johannes Ewald (1743 - 1781) và Jens Baggesen (1764 - 1826). Georg Brandes (1842 - 1927) là nhà phê bình văn học nổi tiếng. Ngoài ra còn các nhà văn nổi tiếng khác như Gustav Wied (1858 - 1914), Martin A. Nexø (1869 - 1954), Tom Kristensen (1893 - 1974).
Những nhà văn Đan Mạch có nhiều đóng góp cho văn học thế giới có thể kể đến Hans Christian Andersen (1805 - 1875) - tác giả của nhiều câu truyện cổ tích nổi tiếng, nhà văn nữ Karen Blixen (1885 - 1962), cũng như nhà văn từng đoạt giải thưởng Nobel năm 1944 Johannes Vilhelm Jensen (1873 -1950), tiểu thuyết Kongens Fald của ông vừa được một số tờ báo chọn là tác phẩm thế kỷ của Đan Mạch.
Hai nhà văn Karl Gjellerup (1857 -1919) và Henrik Pontoppidan(1857 - 1943) cùng chia nhau giải Nobel năm 1917.
Nhà văn tiêu biểu cho trường phái ấn tượng của Đan Mạch là Herman Bang (1857 - 1912). Các tác phẩm nổi tiếng của ông là Ved Vejen (Bên đường, 1886) được Max von Sydow chuyển thể thành phim năm 1988, dưới tên Katinka, Stuk (1887) và Tine (1889), được Knud Leif Thomsen đưa lên màn ảnh năm 1964, Mikael (1904) cũng được Mauritz Stiller đưa lên màn ảnh năm 1916, sau đó Carl Theodor Dreyer cũng lại làm một bản phim mới (1924).
Mặc dù được biết đến nhiều hơn trong vai trò một nhà triết học, Søren Kierkegaard (1813 - 55) cũng là một tên tuổi lớn của nền văn học Đan Mạch.
Kiến trúc
thumb|upright|[[Nhà thờ Grundtvig, Copenhagen]] Kiến trúc Đan Mạch có nguồn gốc từ thời đại Viking nhưng bắt đầu được biết đến từ thời Trung cổ khi bắt đầu là nhà thờ và nhà thờ lớn phong cách kiến trúc Roman, sau đó là phong cách kiến trúc Gothic xuất hiện trên khắp cả nước. Được tạo cảm hứng từ các lâu đài Pháp và với sự hỗ trợ của các nhà thiết kế người Đan Mạch, kiến trúc thời Phục Hưng phát triển với nhiều cung điện hoàng gia tráng lệ. Kiến trúc Tân cổ điển đến với Đan Mạch từ Pháp và vào thế kỷ XIX từ từ hòa vào với phong cách Roman Quốc gia khi các nhà thiết kế người Đan Mạch tự nghĩ ra. Tuy nhiên mãi đến thế kỷ XX các kiến trúc sư Đan Mạch mới bước đến tầm cỡ thế giới với thuyết chức năng rất thành công của họ. Vì vậy có nhiều nhà thiết kết tầm cỡ thế giới hơn như là Johann Otto von Spreckelsen người thiết kế Grande Arche ở Paris. Về mặt quốc tế, có lẽ kiến trúc sư được ca tụng nhiều nhất là người thiết kế ra Nhà hát Opera Sydney, Jørn Utzon, nhưng tại Đan Mạch, người đó là kiến trúc sư Arne Jacobsen người mà có lẽ tự hào nhất về phát triển 'phong cách hiện đại kiểu Đan Mạch', như là những chiếc ghế Thiên nga và Trứng nổi tiếng thế giới. Một làn sóng kiến trúc sư Đan Mạch trẻ đang giành được danh tiếng quốc tế, như Bjarke Ingels với các công trình như Danish National Pavilion ở Expo 2010 Thượng Hải Trung Quốc.
Thiết kế
thumb|upright|Thiên Nga và Trứng của [[Arne Jacobsen]]
Thiết kế kiểu Đan Mạch là thuật ngữ thường được sử dụng để diễn tả phong cách thiết kế và kiến trúc chức năng, thứ được phát triển vào giữa thế kỷ XX, bắt nguồn từ Đan Mạch. Thiết kế kiểu Đan Mạch theo điển hình được áp dụng cho thiết kế công nghiệp và đồ dùng gia đình, chúng dành nhiều giải thưởng quốc tế.
Nhà máy Sứ Đan Mạch ("Royal Copenhagen"), bao gồm Bing & Grøndahl, nổi tiếng với chất lượng của các sản phẩm gốm sứ và các sản phẩm xuất khẩu toàn thế giới. Thiết kế kiểu Đan Mạch cũng là một thương hiệu nổi tiếng, thường gắn liền với các nhà thiết kế và kiến trúc sư như Børge Mogensen (1914–1972), Finn Juhl (1912–1989), Hans Wegner (1914–2007), Arne Jacobsen (1902–1971), Poul Kjærholm (1929–1980), Poul Henningsen (1894–1967) và Verner Panton (1926–1998). Georg Jensen (1866–1935) nổi tiếng về thiết kế đồ đồng hiện đại.
Các nhà thiết kế khác bao gồm Kristian Solmer Vedel (1923–2003) trong lĩnh vực thiết kế công nghiệp, Jens Harald Quistgaard (1919–2008) cho các đồ dùng trong bếp và Ole Wanscher (1903–1985) người có phương pháp thiết kế đồ dùng gia đình cổ điển.
Bảo tàng Nghệ thuật và Thiết kế Đan Mạch tại Copenhagen trưng bày các thiết kể tốt nhất của Đan Mạch.
Điện ảnh
Trong thời kì phim câm Đan Mạch là nhà sản xuất phim lớn của thế giới sau Mỹ, Đức và Pháp. Dẫu cho địa vị này bị phá vỡ cùng với sự ra đời của phim có âm thanh, nhưng những tác phẩm điện ảnh của Đan Mạch vẫn giành được sự chú ý trên thế giới. Thập niên 1990 đánh dấu sự trở lại của Đan Mạch trên phim trường quốc tế cùng với phong trào tuyên ngôn Dogma 95.
Những đạo diễn nổi tiếng của Đan Mạch:
Phim nước ngoài ở Đan Mạch thường không được lồng tiếng mà chỉ được làm thêm phụ đề, ngoại trừ một số phim thiếu nhi.
Ẩm thực
thumb|left|Smørrebrød – một loại bánh kẹp mở của Đan Mạch được xếp một cách tinh tế. Ẩm thực truyền thống của Đan Mạch giống như các quốc gia Bắc Âu khác và Bắc Đức, chủ yếu bao gồm thịt, cá và khoai tây. Các món Đan Mạch thường theo mùa, bắc nguồn từ ngành nông nghiệp trong quá khứ, vị trí địa lý của nó, và khí hậu có mùa đông dài và lạnh.
Bánh kẹp mở, được biết đến là smørrebrød, dạng cơ bản của nó thường được dùng làm bữa trưa, nó có thể được xem là đặc sản quốc gia khi được chế biến và trang trí với nhiều nguyên liệu. Món nóng theo truyền thống bao gồm thịt xay, như là frikadeller (thịt lợn hoặc bê viên) và hakkebøf (bánh thịt viên), hoặc những món thịt hoặc cá lớn hơn như là flæskesteg (lợn quay) và kogt torsk (cá tuyết trần) với sốt mù tạt. Đan Mạch nổi tiếng với bia Carlsberg, Tuborg, akvavit và bitters.
Kể từ khoảng năm 1970, các đầu bếp và nhà hàng tại toàn bộ Đan Mạch đã giới thiệu cách nấu thượng hạng, có ảnh hưởng lớn từ ẩm thực Pháp. Các đầu bếp Đan Mạch gần đây đã phát triển một loại ẩm thực mới và một loạt các món thượng hạng từ các sản phẩm chất lượng cao tại địa phương được biết đến là ẩm thực Đan Mạch mới. Cũng là kết quả của những phát triển này, hiện nay Đan Mạch có một số lượng đáng kể các nhà hàng danh tiếng thế giới mà một số trong đó đã được trao tặng sao Michelin. Những nhà hàng này bao gồm nhà hàng Geranium và Noma ở Copenhagen.
Thể thao
Các môn thể thao phổ biến nhất ở Đan Mạch là bóng đá, đua thuyền các loại và bóng ném. Năm 1992 đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch đã giành chức Giải vô địch bóng đá châu Âu 1992. Đội tuyển bóng ném nữ cũng giành huy chương vàng trong các kì Thế vận hội 1996, 2000 và 2004. Đội tuyển bóng ném nam cũng giành 1 huy chương vàng trong giải vô địch bóng ném châu Âu tại Na Uy (tháng 1/2008) và 2 huy chương đồng trong giải vô địch bóng ném châu Âu tại Thụy Sĩ năm 2006 và giải vô địch bóng ném thế giới tại Đức năm 2007. Hiện nay (10.4.2008) đội tuyển bóng ném nam Đan Mạch đứng đầu trong bảng xếp hạng các đội bóng ném nam châu Âu với 416 điểm hơn đội Pháp thứ nhì 8 điểm. Trong môn cầu lông (badminton) các vận động viên của Đan Mạch cũng là những nhà vô địch thế giới.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Đan Mạch Thể loại:Quốc gia thành viên NATO Thể loại:Vùng cấp hai Liên minh châu Âu Thể loại:Quốc gia châu Âu Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu Thể loại:Quốc gia Scandinavia Thể loại:Quốc gia thành viên Ủy hội châu Âu Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh Địa Trung Hải  Thể loại:Quốc gia Kitô giáo
Wilfred Gordon Bigelow
Wilfred Gordon "Bill" Bigelow (18.6.1913 – 27.3.2005) là một bác sĩ giải phẫu tim người Canada, nổi tiếng về việc phát triển máy điều hòa nhịp tim nhân tạo (artificial pacemaker) và sử dụng việc hạ nhiệt trong giải phẫu tim.
Cuộc đời và Sự nghiệp
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai ông là đại úy trong đoàn Quân y Quân đội Hoàng gia Canada, đảm nhiệm việc giải phẫu thương bệnh binh ngoài mặt trận. Sau chiến tranh ông sang học 1 năm ở Trường Y học Johns Hopkins (ở Baltimore, Maryland, Hoa Kỳ) rồi được bổ nhiệm làm việc ở Toronto General Hospital năm 1947, và ở Phân ban giải phẫu Đại học Toronto năm 1948.
Trong thập niên 1950, Bigelow triển khai việc hạ nhiệt (hypothermia) tức làm giảm thân nhiệt của bệnh nhân trước khi giải phẫu, nhằm giảm lượng oxy cần thiết, khiến cho việc giải phẫu tim an toàn hơn.
Tác phẩm
Ông đã viết 2 quyển Cold Hearts và Mysterious Heparin.
Giải thưởng và Vinh dự
Giải quốc tế Quỹ Gairdner năm 1959
Năm 1981 ông được thưởng Huân chương Canada hạng Officer.
Năm 1997 ông được đưa vào Canadian Medical Hall of Fame (nơi vinh danh các nhà Y học có đóng góp lớn).
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1913 Thể loại:Mất năm 2005 Thể loại:Nhà giải phẫu Canda Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Toronto
Đảo chính Sudan, 2019
Vào tối ngày 11 tháng 4 năm 2019, tổng thống Sudan Omar al-Bashir đã bị Lực lượng vũ trang Sudan đảo chính giữa các cuộc biểu tình tại Sudan 2018-19. Quân đội Sudan đã giải tán nội các và Cơ quan lập pháp quốc gia, và tuyên bố tình trạng khẩn cấp kéo dài 3 tháng, sau đó là giai đoạn chuyển tiếp 2 năm. Ahmed Awad Ibn Auf, người vừa là bộ trưởng quốc phòng của Sudan vừa là phó tổng thống tuyên bố là nguyên thủ quốc gia trên thực tế, tuyên bố tạm đình chỉ hiến pháp. Ông cũng cho biết rằng không phận của Sudan sẽ bị đóng trong vòng 24 giờ và các cửa khẩu cũng bị đóng cho tới khi có thông báo mới, và áp dụng lệnh giới nghiêm từ 10 giờ tối đến 4 giờ sáng, ra lệnh giải tán các cuộc biểu tình đang diễn ra. Truyền thông nhà nước đưa tin rằng tất cả các tù nhân chính trị, bao gồm các nhà lãnh đạo phản kháng chống Bashir, đã được phóng thích khỏi nhà tù. Đảng Quốc đại của al-Bashir trả lời bằng cách tuyên bố rằng họ sẽ tổ chức một cuộc biểu tình ủng hộ tổng thống bị lật đổ. Các binh sĩ cũng đột kích các văn phòng của Phong trào Hồi giáo, cánh tư tưởng chính của Quốc hội, tại Khartoum.
Bắt giữ
Một số quan chức đã bị bắt giữ: Thủ tướng Mohamed Taher Ayala, Ahmed Haroun (người đứng đầu Đảng Quốc hội cầm quyền), thành viên của Quốc hội Awad Al-Jaz, cựu bộ trưởng quốc phòng, Abdel Rahim Mohammed Hussein, và các cựu tổng thống Bakri Hassan Saleh và Ali Othman Taha.
Tham khảo
Thể loại:Sudan 2019 Thể loại:Chính trị Sudan Thể loại:Chính phủ lâm thời Thể loại:Khởi nghĩa ở châu Phi Thể loại:Xung đột năm 2019
Mirlande Manigat
Mirlande Manigat (sinh ra Mirlande Hyppolite tại Miragoâne, vào ngày 3 tháng 11 năm 1940) là một chính trị gia và ứng cử viên Haiti trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2010. Bà là góa phụ của cựu tổng thống Leslie Manigat và từng là cựu Đệ nhất phu nhân Haiti năm 1988.
Bầu cử tổng thống năm 2010
Nền tảng của bà cho nhiệm kỳ tổng thống bao gồm tập trung vào giáo dục giới trẻ Haiti, và nâng cao các điều kiện hiến pháp lâu dài và hạn chế về quốc tịch kép. Bà đặc biệt thúc đẩy các vị trí chính phủ mở cho các thành viên của cộng đồng người Haiti. Manigat cũng nhắm đến một quốc gia Haiti độc lập hơn, ít phụ thuộc hơn và chịu sự chi phối của chính phủ và tổ chức phi chính phủ nước ngoài.
Giống như ứng cử viên tổng thống năm 2010 Michel Martelly, Manigat ban đầu kêu gọi ngày 28 tháng 11 năm 2010 bỏ phiếu bầu tổng thống vì những cáo buộc gian lận rộng rãi trong vòng đầu tiên, nhưng đã quay lại sau khi các báo cáo xuất hiện rằng bà đã bỏ phiếu tốt.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1940 Thể loại:Nhân vật còn sống
Irvin Reyna
Irvin Josué Reyna Zavala (sinh ngày 7 tháng 6 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Honduras, hiện tại thi đấu cho C.D. Honduras Progreso ở Honduran Liga Nacional.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Reyna khởi đầu sự nghiệp tại Club Deportivo Olimpia nhưng gia nhập C.D. Necaxa cho mùa giải Apertura 2010.
Sau đó anh trở lại Olimpia cho mùa giải Clausura 2012.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người Atlántida Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Honduras Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Honduras Thể loại:Cầu thủ bóng đá Club Deportivo Olimpia Thể loại:Cầu thủ bóng đá C.D. Necaxa Thể loại:Cầu thủ bóng đá F.C. Motagua Thể loại:Cầu thủ bóng đá C.D. Honduras Progreso Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liga Nacional de Fútbol de Honduras
Priopus apicalis
Priopus apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.
Tham khảo
Thể loại:Priopus
Trichofeltia circumdata
Trichofeltia circumdata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichofeltia
Paramordellaria
Paramordellaria là một chi bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1968 bởi Ermisch.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Mordellini
Holoplatys complanata
Holoplatys complanata là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Holoplatys. Holoplatys complanata được Ludwig Carl Christian Koch miêu tả năm 1879.
Tham khảo
Thể loại:Holoplatys
Beşyol, Sarıkamış
Beşyol là một xã thuộc huyện Sarıkamış, tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 940 người.
Cyphostemma stipulaceum
Cyphostemma stipulaceum là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được (Baker) Desc. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyphostemma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967
Paramordellistena
Thể loại:Mordellidae Thể loại:Chi bọ cánh cứng đơn loài
11376 Taizomuta
11376 Taizomuta (1998 SY5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 9 năm 1998 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1998
Gynura zeylanica
Gynura zeylanica là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Trim. mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
One Piece: Nejimaki-jima no bōken
One Piece: Chuyến phiêu lưu trên Đảo máy đồng hồ (ONE PIECE ねじまき島の冒険) là phim chủ đề thứ hai trong loạt phim điện ảnh One Piece dựa trên manga One Piece của tác giả Shimizu Junji. Phim được công chiếu tại các rạp của Nhật Bản vào ngày 3 tháng 3 năm 2001.
Gynura zeylanica
Tham khảo
Thể loại:Gynura Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1895
Fernando de Jesus Ribeiro
Fernando de Jesus Ribeiro, thường được biết với tên Fernando là một thủ môn bóng đá người Brasil, hiện tại thi đấu cho Gostaresh Foolad ở Persian Gulf Pro League.
Gynura zeylanica
Tham khảo
Gynura zeylanica
Fernando de Jesus Ribeiro
Esteghlal Khuzestan
Jesus ký hợp đồng với câu lạc bộ tại Persian Gulf Pro League Esteghlal Khuzestan trong kỳ chuyển nhượng mùa hè năm 2015. Anh gây ấn tượng ở nửa đầu mùa giải 2015–16, khi giữ sạch lưới nhiều trận nhất trong 15 trận đầu tiên của mùa giải. Ngày 13 tháng 5 năm 2016, với sự giúp đỡ bằng nhiều pha cản phá từ Fernando, Esteghlal Khuzestan giành chiến thắng trong vòng đấu cuối trước Zob Ahan và vô địch Persian Gulf Pro League lần đầu tiên trong lịch sử.
One Piece: Nejimaki-jima no bōken
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2001 Thể loại:Phim Nhật Bản Thể loại:Phim One Piece Thể loại:Phim do Shimizu Junji đạo diễn
Allophylus natalensis
Allophylus natalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được (Sond.) De Winter mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Ngoại mộc Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Padenia triseparata
Padenia triseparata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Fernando de Jesus Ribeiro
Gostaresh Foolad
Jesus gia nhập Gostaresh Foolad của Tabrizi vào mùa hè năm 2016 sau khi đoạt danh hiệu thủ môn xuất sắc nhất mùa giải ở Persian Gulf Pro League. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Fernando_de_Jesus_Ribeiro_goalkeeper.jpg
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1984 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Cầu thủ bóng đá Duque de Caxias Futebol Clube Thể loại:Cầu thủ bóng đá Macaé Esporte Futebol Clube Thể loại:Cầu thủ bóng đá Esteghlal Khuzestan Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gostaresh Foulad F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil ở nước ngoài
Trichosteleum leptorrhynchum
Trichosteleum leptorrhynchum là một loài rêu trong họ Sematophyllaceae. Loài này được (A. Jaeger) Renauld mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Trichosteleum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Pardodes woodlarkensis
Pardodes woodlarkensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pardodes
Trichopteridium gracile
Trichopteridium gracile là một loài côn trùng trong họ Incertae Sedis (Trichoptera) thuộc bộ Trichoptera. Loài này được Geinitz miêu tả năm 1880.
Tham khảo
Thể loại:Incertae Sedis (Trichoptera)
Paraphungia
Thể loại:Mordellidae Thể loại:Chi bọ cánh cứng đơn loài
Racosperma acuarium
Racosperma acuarium là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (W. Fitzg.) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Anagabriela Espinoza
Anagabriela Espinoza Marroquín (sinh ngày 18 tháng 4 năm 1988) là một hoa hậu của Mexico, người đoạt danh hiệu Hoa hậu Quốc tế 2009.
Hoa hậu Quốc tế 2009
Năm 2009, cô tiếp tục đại diện cho Mexico tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2009 diễn ra ở Thành Đô, Tứ Xuyên, Trung Quốc. Cô đã giành luôn chiến thắng đem về vương miện thứ hai cho đất nước mình.
Tham khảo
Thể loại:Hoa hậu México
Xã Ladore, Quận Neosho, Kansas
Xã Ladore (Ladore Township) là một xã thuộc quận Neosho, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 371 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Neosho, Kansas
Foveosculum superior
Foveosculum superior là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Foveosculum
Vương Cơ
Vương Cơ (chữ Hán: 王基, 190 – 261) là tướng lãnh nhà Tào Ngụy thời Tam quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông có công trấn áp 2 cuộc nổi dậy ở Dương Châu của Quán Khâu Kiệm và Gia Cát Đản.
Khởi nghiệp
Cơ tự Bá Dư, là người huyện Khúc Thành, quận Đông Lai. Cơ sớm mồ côi cha, được chú là Vương Ông nuôi nấng. Vương Ông chăm sóc Cơ rất chu đáo, mà Cơ đối với chú cũng rất hiếu thảo. Lên 17 tuổi, Cơ được triệu làm Lại ở quận, nhưng ông không hài lòng, nên bỏ việc, sang quận Lang Da du học.
Thời Tào Ngụy Văn Đế, Cơ được xét Hiếu liêm, trừ làm Lang trung. Khi ấy Thanh Châu thứ sử Vương Lăng dâng biểu xin lấy Cơ làm Biệt giá, sau đó triều đình triệu ông làm Bí thư lang, Lăng lại xin cho Cơ quay về. Ít lâu sau, Tư đồ Vương Lãng vời Cơ, Lăng không đồng ý, khiến Lãng đàn hặc Lăng, mà Lăng vẫn không đổi ý. Về sau Cơ được Đại tướng quân Tư Mã Ý vời; còn chưa đến đã được cất nhắc làm Trung thư thị lang.
Tào Ngụy Minh Đế sửa sang cung điện, khiến nhân dân vất vả, Cơ dâng sớ can ngăn. Tán kỵ thường thị Vương Túc (con trai của Vương Lãng, sui gia của Tư Mã Ý) trước tác lý giải kinh truyện và bàn luận lễ nghi triều đình, hòng sửa đổi học thuyết của Trịnh Huyền, nhưng Cơ kiên trì bảo vệ học thuyết của Huyền, luôn phản đối Túc.
Sự nghiệp
Cơ được thăng làm An Bình thái thú, gặp việc phải rời chức. Sau đó Cơ được Đại tướng quân Tào Sảng mời làm Tòng sự trung lang, rồi được ra làm An Phong thái thú. Quận liền kề Đông Ngô, Cơ cai trị thanh liêm và nghiêm khắc, vừa có oai vừa có ơn, ngoài ra còn phòng bị chặt chẽ, khiến địch không dám xâm phạm. Nước Ngô từng tập trung quân đội về Kiến Nghiệp, đánh tiếng muốn tấn công Dương Châu. Thứ sử Gia Cát Đản hỏi Cơ đối sách, ông cho rằng Tôn Quyền đã già, nước Ngô có nhiều nội hoạn, không thể ra quân. Quả nhiên như vậy. Bấy giờ Tào Sảng chuyên quyền, tình hình chánh trị hủ bại, Cơ viết “Thì yếu luận” để chê bai. Sau đó Cơ xưng bệnh xin về, rồi rời nhà để làm Hà Nam doãn, chưa nhận chức thì Sảng bị Tư Mã Ý lật đổ (249). Cơ từng là quan thuộc của Sảng, theo lệ chịu bãi chức.
Năm ấy Cơ được làm Thượng thư, rồi ra làm Kinh Châu thứ sử, gia hiệu Dương liệt tướng quân. Năm sau, Cơ theo Chinh nam tướng quân Vương Sưởng đánh Ngô. Cơ chịu trách nhiệm tấn công Di Lăng, tướng giữ thành là Bộ Hiệp đóng cửa cố thủ. Cơ ra vẻ đánh thành, kỳ thật chia binh chiếm kho lương Hùng Phụ, lấy hơn 30 vạn hộc lúa, bắt An bắc tướng quân Đàm Chánh của Ngô, thu hàng mấy ngàn người. Vì thế Cơ an trí dân chúng về hàng ở huyện Di Lăng. Nhờ công Cơ được ban tước Quan nội hầu, bèn dâng biểu đề nghị Vương Sưởng dời trị sở đến giang Hạ, nhằm uy hiếp Hạ kHẩu, khiến quân Ngô khong dám vượt sông. Cơ ở Kinh Châu làm rõ chế độ, chỉnh đốn quân đội và nông nghiệp, sửa sang trường học, được người miền nam ca ngợi. Bấy giờ triều đình bàn việc đánh Ngô, giáng chiếu hỏi Cơ phương án. Cơ cho rằng muốn đánh thì phải chuẩn bị lương thực, vật tư thật chu đáo, vì thế việc này bị đình chỉ.
Tư Mã Sư nắm quyền (252), Cơ gởi thư tiến cử hiền tài, nhằm tỏ ý ủng hộ ông ta. Tào Mao lên ngôi (254), Cơ được tiến phong tước Thường Nhạc đình hầu. Quán Khâu Kiệm, Văn Khâm nổi dậy (255), triều đình lấy Cơ làm Hành giám quân, Giả tiết, thống lĩnh quân đội Hứa Xương, hội họp với Tư Mã Sư ở Hứa Xương. Sư hỏi Cơ đánh giá thế nào về bọn Kiệm, ông cho rằng quan dân Hoài Nam không muốn làm loạn, mà họ bị bọn Kiệm bức hiếp mới tham gia, một khi đại quân kéo đến thì phản quân sẽ nhanh chóng vỡ lỡ, bọn Kiệm chẳng sớm thì muộn phải đền tội. Sư khen hay, rồi lệnh cho Cơ đem quân đi trước.
Dự án Condign
Dự án Condign (Thích đáng) (không nhầm lẫn với Ủy ban Condon) là một nghiên cứu UFO bí mật được thực hiện bởi Ban Tình báo Quốc phòng của Chính phủ Anh (DIS) trong khoảng thời gian từ năm 1997 đến 2000.
Vương Cơ
Sự nghiệp
Có ý kiến cho rằng Kiệm, Khâm mạnh tợn, không thể địch nổi, nên Sư lệnh cho Cơ dừng lại. Cơ cho rằng phản quân không tiến là vì nội bộ nảy sinh vấn đề, nếu quan quân cũng cố thủ không tiến sẽ khiến cho quan dân thất vọng, phản quân có cơ hội mở rộng địa bàn, hơn nữa quân Ngô còn thừa cơ xâm phạm chiếm lấy vùng Hoài Nam, uy hiếp các nơi Tiếu, Bái, Nhữ, Dự. Cơ đề nghị tiến đến Nam Đốn, vì nơi này có kho lương, sẽ giúp cho quan quân giành được lợi thế. Cơ xin mãi, mới được cho phép tiến quân đến Ân Thủy. Đến nơi, Cơ lại xin đi Nam Đốn, Tư Mã Sư muốn đợi quân đội các lộ tập hợp, nên không đồng ý. Cơ cho rằng tướng ở ngoài có thể không nhận mệnh lệnh, liền đi chiếm Nam Đốn. Bọn Kiệm cũng muốn lấy Nam Đốn, từ Hạng Thành đi hơn 10 dặm thì nghe tin Cơ đã đến, bèn quay về. Kiệm sai Văn Khâm tập kích Đặng Ngải ở Nhạc Gia, Cơ thấy phản quân đã chia ra, bèn đem binh áp sát Hạng Thành, khiến quân đội của Kiệm thất bại. Khâm cũng bị đánh bại, Cơ được thăng làm Trấn nam tướng quân, Đô đốc Dự Châu chư quân sự, lĩnh Dự Châu thứ sử, tiến phong An Nhạc hương hầu. Cơ dâng sớ xin chia 200 hộ, ban cho em họ Vương Kiều tước Quan nội hầu, để báo ơn nuôi nấng của chú. Triều đình giáng chiếu đặc cách đồng ý.
Dự án Condign
Các kết quả của Dự án Condign đã được tổng hợp thành một tài liệu dài 400 trang có tiêu đề Hiện tượng Không trung Không xác định ở Vùng Phòng không Vương quốc Anh đã thu hút khoảng 10.000 vụ chứng kiến và báo cáo được thu thập bởi DI55, một bộ phận của Tổng cục Tình báo Khoa học và Kỹ thuật (DSTI) nằm trong Ban Tình báo Quốc phòng (DIS). Tài liệu này được phát hành vào phạm vi công cộng vào ngày 15 tháng 5 năm 2006 theo lời đề nghị Đạo luật Tự do Thông tin tháng 9 năm 2005 của nhà nghiên cứu UFO là Tiến sĩ David Clarke, giảng viên tại Đại học Sheffield Hallam, và Gary Anthony, cựu cố vấn thiên văn học của Hiệp hội Nghiên cứu UFO Anh. Danh tính của tác giả những bản báo cáo này không được công khai.
Vương Cơ
Sự nghiệp
Gia Cát Đản nổi dậy (257), Cơ được giữ bản chức mà làm Hành Trấn đông tướng quân, Đô đốc Dương, Dự chư quân sự. Bấy giờ Đại tướng quân Tư Mã Chiêu đóng quân ở Hạng Thành, cho rằng quân đội của Đản tinh nhuệ, đòi Cơ kìm quân cố thủ; Cơ nhiều lần xin tiến đánh. Đến khi tướng Đông Ngô là Chu Dị đến An Thành để cứu viện Đản, Chiêu lại lệnh cho Cơ đưa các cánh quân chuyển sang giữ Bắc Sơn. Cơ không cho là đúng, bèn dâng sớ trình bày rằng đôi bên đang đối lũy, không nên di chuyển gây biến động quân tâm, được Chiêu đồng ý. Chiêu tiến đến Khâu Đầu, chia các cánh quân vây thành Thọ Xuân, Cơ chỉ huy 26 cánh quân vây 2 mặt đông – nam. Chiêu đưa Quân lại vào trong quân đội của Cơ, răn đe họ không được tự ý tấn công. Thành Thọ Xuân hết lương, liên quân Gia Cát Đản – Đông Ngô đêm ngày tấn công lũy của quân Ngụy, Cơ liền chống trả, đánh bại họ. Quân Ngụy chiếm được Thọ Xuân, Chiêu gởi thư khen ngợi Cơ tính toán chuẩn xác, lại không bị lay chuyển mặc dù khác biệt với quan điểm của mọi người. Chiêu muốn thừa thắng đưa quân vào Ngô đón gia quyến của các tướng Ngô đã hàng là bọn Đường Tư, Cơ can ngăn, Chiêu bèn thôi. Xét vùng Hoài Nam mới dẹp, triều đình chuyển Cơ làm Chinh đông tướng quân, Đô đốc Dương Châu chư quân sự, tiến phong Đông Vũ hầu. Cơ dâng sớ cố nhường, quy công cho thuộc hạ, nhờ vậy bọn trưởng sử, tư mã 7 người được phong tước hầu.
Dự án Condign
Hiện tượng UFO
Báo cáo kết luận rằng UFO có sự hiện diện có thể quan sát được là "không thể chối cãi", nhưng cũng không có bằng chứng nào cho thấy chúng tỏ ra ""thù địch hoặc dưới bất kỳ hình thức kiểm soát nào". Theo tác giả bản báo cáo này, phần lớn các trường hợp nhìn thấy UFO được phân tích có thể giải thích bằng cách nhận dạng sai các vật thể thông thường như máy bay và bóng bay, trong khi các báo cáo không thể giải thích được còn lại rất có thể là kết quả của một hiện tượng khí tượng siêu thường không được khoa học hiện đại hiểu rõ.  Hiện tượng này được đề cập trong báo cáo là "Sự Hình thành Plasma Nổi," gần giống với sét hòn, và được đưa ra giả thuyết để tạo ra một trường năng lượng không giải thích được dẫn đến sự xuất hiện của Tam giác đen bằng khúc xạ ánh sáng. Các trường điện từ được tạo ra bởi hiện tượng plasma cũng được nêu giả thuyết để giải thích các báo cáo về các cuộc gặp gỡ ở cự ly gần là do sự thay đổi nhận thức hoặc ảo giác ở những người bị ảnh hưởng. Báo cáo của Condign cho thấy nghiên cứu sâu hơn về "các ứng dụng quân sự mới lạ" của hiện tượng plasma này được bảo đảm và "những gợi ý này đã được chỉ dẫn tường tận cho các nhà quản lý công nghệ MoD thích hợp." Báo cáo cũng lưu ý rằng các nhà khoa học ở Liên Xô cũ đã xác định mối liên hệ chặt chẽ giữa 'Hiện tượng UFO' và công nghệ Plasma," và đang "theo đuổi các kỹ thuật liên quan cho các mục đích quân sự tiềm năng."
Vương Cơ
Cuối đời
Năm ấy, mẹ của Cơ mất, triều đình giáng chiếu giữ kín việc tang, dời mộ cha của Cơ về hợp táng ở Lạc Dương, truy tặng ông ta làm Bắc Hải thái thú. Năm Cam Lộ thứ 4 (259), Cơ được chuyển làm Chinh nam tướng quân, Đô đốc Kinh Châu chư quân sự. Tào Hoán lên ngôi (260), Cơ được tăng thực ấp 1000 hộ, kể cả trước đây là 5700 hộ. Hai con trai của Cơ lần lượt được phong tước Đình hầu, Quan nội hầu.
Dự án Condign
Tiếp xúc cự ly gần
Báo cáo mô tả những người tin rằng họ đã có những cuộc tiếp xúc cự ly gần như bị thuyết phục về những gì họ nói rằng họ đã thấy/có trải nghiệm, nhưng cũng không thể hiện bằng chứng rằng những cuộc gặp gỡ đó là có thật. Nó quy cho một số trường hợp đối với "sự gần gũi của các lĩnh vực liên quan đến plasma" mà điều đó nói lên rằng có thể gây ra "ảnh hưởng xấu đến một phương tiện hoặc người".
Vương Cơ
Cuối đời
Năm Cảnh Nguyên thứ 2 (261), Tương Dương thái thú Hồ Liệt thông báo thủ lĩnh 18 lực lượng nổi dậy ở Đông Ngô là bọn Đặng Do, Lý Quang xin về hàng, sai tướng là bọn Trương Ngô, Đặng Sanh đến làm con tin. Tư Mã Chiêu muốn nhân dịp này gây chấn động vùng Giang Nam, sai Hồ Liệt dọn sông Thư, mở đường cho Cơ đem quân từ Nghi Thành xâm nhập nước Ngô để đón bọn Do. Cơ ngờ bọn Do trá hàng, cho người chạy trạm dịch gởi thư trình bày nghi vấn với Chiêu, còn chỉ ra những khó khăn khi đưa quân vào sâu nước Ngô. Do vậy Chiêu bãi bỏ việc điều binh, mà bọn Do cũng không về hàng.
Dự án Condign
Phản ứng
Theo Clarke, việc phát hành các tài liệu không làm sáng tỏ thêm về UFO hay hiện tượng UFO, nhưng đã cho thấy DIS từng tiến hành một cuộc điều tra lớn hơn về chủ đề này so với trước đây.
Vương Cơ
Cuối đời
Năm ấy Cơ mất, hưởng thọ 72 tuổi; được truy tặng chức Tư không, thụy là Cảnh hầu.
Dự án Condign
Liên kết ngoài
Thể loại:Phản ứng của chính phủ với UFO Thể loại:Khởi đầu năm 1997 ở Anh Thể loại:Chấm dứt năm 2000 ở Anh Thể loại:Bộ Quốc phòng (Vương quốc Liên hiệp Anh) Thể loại:Hiện tượng quan sát thấy UFO ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Vương Cơ
Hậu sự
Con trai là Vương Huy được kế tự, mất sớm. Trong niên hiệu Hàm Hi (265 – 266), Tư Mã Chiêu sửa đổi Ngũ đẳng tước, xét công lao của Cơ, cho cháu nội của ông là Vương Dị được nhận tước Đông Vũ hầu, cắt một số thực ấp trong Đông Vũ hầu quốc để phong 1 con trai của ông làm Quan nội hầu. Nhà Tấn thay ngôi nhà Ngụy, triều đình giáng chiếu khen ngợi công lao và đức độ của Cơ, ban cho gia đình 2 nô tỳ.