cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calliocloa
Tham khảo
Thể loại:Hadeninae
Scaptesyle tetramita
Scaptesyle tetramita là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scaptesyle
Leucodontopsis
Leucodontopsis là một chi rêu trong họ Leptodontaceae.
Xuân Khánh (định hướng)
Xuân Khánh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Ranunculus muricatus
Ranunculus muricatus là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Sphegina verecunda
Sphegina verecunda là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Collin mô tả khoa học đầu tiên năm 1937. Sphegina verecunda phân bố ở vùng Cổ Bắc giới (Đan Mạch)
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1937 Thể loại:Sphegina
Anthon, Isère
Anthon là một xã trong tỉnh Isère đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển. Thị trấn nằm ở tả ngạn sông Rhône, đối diện với hợp lưu của sông này với sông Ain, khoảng 30 km thượng lưu trung tâm Lyon.
Satyrium neilgherrensis
Satyrium neilgherrensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Fyson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Liên kết ngoài
Thể loại:Satyrium (chi lan) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1932
Calliodes
Calliodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Gomphostemma curtisii
Gomphostemma curtisii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Prain mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Calliodes
Tham khảo
Thể loại:Catocalinae
Gomphostemma curtisii
Liên kết ngoài
Thể loại:Gomphostemma Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Luciola kagiana
Luciola kagiana là một loài bọ cánh cứng trong họ Đom đóm (Lampyridae). Loài này được Matsumura miêu tả khoa học năm 1928.
Tham khảo
Thể loại:Luciola
Asiophrida marmorea
Asiophrida marmorea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wiedemann miêu tả khoa học năm 1819.
Tham khảo
Thể loại:Asiophrida
Papilio arcturus
Papilio arcturus là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Loài Papilio arcturus được mô tả năm 1842 bởi Westwood. Loài bướm Papilio arcturus sinh sống ở Ấn Độ.
Tham khảo
A Thể loại:Côn trùng Pakistan
Anisodes perdecorata
Anisodes perdecorata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
P
Aspidium caruifolium
Aspidium caruifolium là một loài dương xỉ trong họ Tectariaceae. Loài này được Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1888. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aspidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888 Thể loại:Unresolved names
Aspidium caruifolium
Sedum platystylum
Liên kết ngoài
Thể loại:Sedum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Alkyl
Alkyl là các gốc hydrocarbon tương ứng với các alkan. Nhóm nguyên tử còn lại sau khi lấy bớt 1 nguyên tử H từ phân tử alkan, có công thức CnH2n+1, được gọi là nhóm alkyl. Tên của nhóm alkyl không phân nhánh lấy từ tên của alkan tương ứng đổi đuôi an thành đuôi yl
Công thức tổng quát
CnH2n+1 - trong đó n là một số tự nhiên >= 1.
19808 Elainemccall
19808 Elainemccall (2000 SN85) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Alkyl
Cách gọi tên
Bỏ đuôi -an trong tên của alkan và thay bằng -yl
19808 Elainemccall
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2000
Alkyl
Cách gọi tên đồng phân
Chọn mạch dài nhất chứa liên kết tự do. Đánh số thứ tự. Gọi tên Vị trí nhánh + tên nhánh + vị trí liên kết tự do + yl.
Một số hợp chất alkyl
Rượu ethlic: C2H5-OH
Acid acetic: CH3-COOH
Methl amin: CH3-NH2
Tham khảo
Thể loại:Nhóm chức Thể loại:Hydrocarbon Thể loại:Nhóm Alkyl
Lậu mủ
Bệnh lậu mủ (hay lậu) là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục hàng đầu trên thế giới, do vi khuẩn Gram âm Neisseria gonorrhoeae gây ra.
Bệnh lậu có thể lan truyền từ người này qua người khác thông qua đường miệng, bộ phận sinh dục hoặc hậu môn. Nam giới có 20% khả năng mắc bệnh trong 1 lần giao hợp với nữ giới mắc bệnh. Phụ nữ có khoảng 60–80% khả năng mắc bệnh trong 1 lần giao hợp với nam giới mắc bệnh. Tỉ lệ lây bệnh cao hơn đối với quan hệ tình dục đồng giới nam. Người mẹ mắc bệnh trong khi mang thai có thể lây truyền qua con. Bệnh không lây truyền nếu chỉ đơn thuần sử dụng chung phòng tắm hoặc phòng vệ sinh mà không tiếp xúc với bệnh phẩm.
Triệu chứng
nhỏ|phải|180px|Dịch trắng ở [[âm hộ của bệnh nhân lậu]] Viêm niệu đạo do lậu có thời gian ủ bệnh từ 3 đến 5 ngày. Đa số nam giới bị bệnh lậu mủ thường có triệu chứng ra mủ nhiều, màu vàng hoặc vàng xanh, tại niệu đạo, kèm theo đái buốt, đái dắt. Nếu không điều trị kịp thời sẽ dẫn đến lậu mạn tính với các biến chứng thường gặp như viêm mào tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, có thể dẫn tới trạng vô sinh. Biểu hiện bệnh cấp tính ở nữ có những triệu chứng như đái buốt, mủ chảy ra từ trong niệu đạo, cổ tử cung, màu nâu, vàng hoặc xanh, số lượng nhiều, có mùi hôi. Nhưng vì 50-80% trường hợp bệnh lậu ở nữ không có triệu chứng hoặc triệu chứng không rõ ràng, bệnh nhân nữ hay lậu mạn tính viêm vùng chậu, bị các biến chứng như viêm ống dẫn trứng đến vô sinh và mang thai ngoài tử cung. Phụ nữ đang có thai bị lậu không được điều trị có thể bị sẩy thai và gây lậu mắt trẻ sơ sinh.
Chẩn đoán
Khởi bệnh cấp tính, rầm rộ, đái buốt dữ dội kèm theo có nhiều mủ do đó người bệnh thường đi khám ngay. Thời gian ủ bệnh ngắn (khoảng 2-6 ngày). Dịch niệu đạo số lượng nhiều, nhiều mủ vàng đặc hoặc vàng xanh.
Phương pháp xét nghiệm: nhuộm Gram thấy song cầu khuẩn Gram âm nằm trong tế bao bạch cầu đa nhân, lậu mạn tính vi khuẩn nằm cả trong và ngoài tế bào bạch cầu đa nhân.
Ovalentaria
Ovalentaria hay Ovalentariae (từ tiếng La tinh. "ovum" = trứng, noãn; "lentae" = dính, dai) là một đơn vị phân loại đa dạng loài cá (một nhóm phân loại) từ một nhóm cá dạng cá vược (Percomorpha).
Lậu mủ
Điều trị
Phương pháp điều trị thông thường hiện nay là sử dụng thuốc ceftriaxone (Rocephin) do tình trạng vi khuẩn kháng thuốc xảy ra với các loại thuốc khác. Ceftriaxone sử dụng kết hợp với azithromycin hoặc doxycycline. Một số loại khuẩn lậu đã bắt đầu có biểu hiện kháng lại phương pháp điều trị này, khiến cho việc chữa bệnh lậu càng ngày càng khó khăn hơn.
Điều trị lậu không biến chứng
- Ceftriaxone (rocephin) 250 mg tiêm bắp liều duy nhất.
- Spectinomycin (trobicin) 2g liều duy nhất.
- Cefotaxime 1g tiêm bắp liều duy nhất.
Ovalentaria
Tính đơn ngành của các bộ phận của Ovalentaria đã được tìm thấy trong các công trình nghiên cứu phát sinh chủng loài trước đây, nhưng không một nghiên cứu nào bao gồm tất cả các đơn vị phân loại của nhánh này.
Năm 2009, một nhóm các nhà ngư học của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp (Muséum National d'Histoire Naturelle) tại Paris đã xác định các nhóm có quan hệ gần với thành phần tương tự như Ovalentaria và đề xuất tạo ra một bộ mới, được họ đặt tên là "Stiassnyiformes", để vinh danh người phụ trách Phòng Ngư học của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ (American Museum of Natural History) là Melanie Stiassny, người lần đầu tiên đặt ra vấn đề cho rằng cá đối (Mugilidae) có quan hệ họ hàng gần với cá thia (Pomacentridae) và cá bảy màu (Poeciliidae) vào năm 1993. Tuy nhiên, họ đã không đưa ra miêu tả chính thức đầu tiên và không tính tới nguyên tắc trong việc đặt các bậc phân loại sinh học, chẳng hạn một bộ (như Cyprinodontiformes) không thể thuộc về một bộ khác.
Định nghĩa
Ovalentaria là đơn vị phân loại dựa theo nút (node-based taxon), chứa tổ tiên chung gần nhất của Ambassis urotaenia, Mugil cephalus, Embiotoca lateralis, Pseudochromis fridmani, Gobiesox maeandricus, Gillellus semicinctus, Polycentrus schomburgkii, Pholidichthys leucotaenia, Cichla temensis, Labidesthes sicculus, Gambusia affinis và Oryzias latipes và bao gồm tất cả các hậu duệ của tổ tiên chung này.
Lậu mủ
Điều trị
- Tetraxyclin 500 mg uống 4 viên/ ngày x 7 ngày
Ovalentaria
Đặc trưng
Đặc điểm chung của Ovalentaria là đẻ trứng ở đáy và gắn trứng đẻ ra bằng các sợi dính xung quanh lỗ noãn vào nền nơi sinh sản. Trong 5 đơn vị phân loại của Ovalentaria là Embiotocidae, Zenarchopteridae, Goodeidae, Poeciliidae và một số loài trong Labrisomidae thì việc sinh sản phát triển thành thai sinh (đẻ con). Thai sinh trong các trường hợp này là thứ cấp và đã phát triển độc lập. Ở các nhóm khác, như nhóm đẻ trứng ngoài biển khơi thứ cấp (chẳng hạn họ Exocoetidae (dù vẫn có sợi dính vào chất nền) và một số loài trong họ Belonidae) hay nhóm có các sợi dính nhạy cảm áp suất (như Mugilidae và Embiotocidae) thì đẻ trứng đáy cũng bị mất đi một phần nào. Trong phạm vi Ovalentaria việc chăm sóc cá con mới sinh được quan sát thấy ở nhiều nhóm (như Cichlidae hay Pholidichthys).
Lậu mủ
Điều trị
- Erythromycin 500 mg, uống 4 viên/ ngày x 7 ngày
Ovalentaria
Đặc trưng
Ngoài ra, nhiều loài trong Ovalentaria còn chia sẻ một vài đặc điểm sau, dù chúng không là đặc trưng chẩn đoán có thể sử dụng trong khắp cả nhánh này, nhưng là quan trọng trong phạm vi Ovalentaria.
Hệ thống học
Phát sinh chủng loài nội bộ Percomorphaceae là như sau:
Lậu mủ
Điều trị
- Azithromycin (zithromax) 500 mg, uống 2 viên liều duy nhất
Ovalentaria
Hệ thống học
Ovalentaria có quan hệ họ hàng gần với hai nhánh có quan hệ chị-em trong Percomorphaceae là:
Lậu mủ
Dịch tễ học
[[Tập tin:Gonorrhoea world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|Số năm sống mất đi (điều chỉnh theo mức độ tàn tật) do bệnh lậu gây ra trên 100,000 người (theo WHO-2004).
Ovalentaria
Hệ thống học
Cả ba nhánh này cùng nhau hợp thành nhóm có quan hệ chị-em với Eupercaria, trong đó hiện nay người ta cho rằng bao gồm Lophiiformes, Tetraodontiformes, Perciformes nghĩa mới và một vài bộ khác.
Biểu đồ sau đây thể hiện mối quan hệ giữa các nhánh của Ovalentaria :
Lậu mủ
Dịch tễ học
{{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|<13}} {{legend|#fff200|13-26}} {{legend|#ffdc00|26-39}} {{legend|#ffc600|39-52}} {{legend|#ffb000|52-65}} {{legend|#ff9a00|65-78}}
{{legend|#ff8400|78-91}} {{legend|#ff6e00|91-104}} {{legend|#ff5800|104-117}} {{legend|#ff4200|117-130}} {{legend|#ff2c00|130-143}} {{legend|#cb0000|>143}} ]]
Tổ chức Y tế thế giới WHO ước lượng có khoảng 62 triệu ca mắc bệnh lậu mỗi năm trên toàn thế giới Tại thời điểm năm 2010, mỗi năm có khoảng 900 ca tử vong bệnh lậu gây ra (khoảng 1,100 vào năm 1990).
Năm 2005 ở Anh có khoảng 196 trên 100,000 nam giới trong độ tuổi 20-24 và 133 trong 100,000 nữ giới từ 16-19 tuổi được chẩn đoán mắc bệnh.
Năm 2013, ở Mĩ ước chừng có khoảng hơn 820,000 ca mắc bệnh mới mỗi năm, trong đó chỉ có chưa đến một nửa trong số ca mắc bệnh được báo cáo. Năm 2011 thống kê được 321,849 ca.
Nhờ áp dụng chương trình kiểm soát lậu quốc gia từ giữa thập kỉ 70 tại Hoa Kỳ, tỉ lệ mắc bệnh xuống rõ từ 1975 đến 1997 sau đó tăng nhẹ vào năm 1998 và lại giảm xuống từ năm 1999. Vào năm 2004, tỉ lệ mắc bệnh là 113.5 trên 100,000 người.
Tại Hoa Kỳ, lậu xếp hạng 2 trong số các bệnh lây truyền qua đường tình dục. trong số bệnh nhân, người Mĩ gốc Phi chiếm đến 69% tổng số ca vào năm 2010."
Barraux
Barraux là một xã thuộc tỉnh Isère đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 360 mét trên mực nước biển.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Isère
Xuân Lâm (định hướng)
Xuân Lâm có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Dolichupis virgo
Dolichupis virgo là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Triviidae.
Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 7.3 mm.
Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 33 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 33 m.
Tham khảo
Thể loại:Dolichupis
Sphiximorpha gambiana
Sphiximorpha gambiana là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Saunders mô tả khoa học đầu tiên năm 1845. Sphiximorpha gambiana phân bố ở vùng Châu Phi
Tham khảo
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845 Thể loại:Sphiximorpha
Satyrium oliganthum
Satyrium oliganthum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Liên kết ngoài
Thể loại:Satyrium (chi lan) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Delphinium longipedunculatum
Delphinium longipedunculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được Regel & Schmalh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Thúy tước Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1877
Callipyris
Callipyris là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Asiophrida oblongoguttata
Asiophrida oblongoguttata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1875.
Tham khảo
Thể loại:Asiophrida
Hoa hậu Quốc tế 2019
Hoa hậu Quốc tế 2019 là cuộc thi Hoa hậu Quốc tế lần thứ 59 được tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản vào ngày 12 tháng 11 năm 2019. Hoa hậu Quốc tế 2018 Mariem Velazco đến từ Venezuela đã trao lại vương miện cho người kế nhiệm, cô Sireethorn Leearamwat đến từ  Thái Lan
Thông tin cuộc thi
thumb|right|upright=1.25|Tòa Thị chính Tokyo Dom, địa điểm chính thức diễn ra cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2019. Ngày 11 tháng 4 năm 2019, trang chủ chính thức của cuộc thi trên Instagram và Facebook thông báo rằng cuộc thi năm 2019 sẽ được tổ chức tại Tòa thị chính Tokyo, Bunkyo, Tokyo, Nhật Bản trong năm thứ tư liên tiếp vào thứ ba ngày 12 tháng 11. Các thí sinh sẽ bắt đầu tham dự từ ngày 25 tháng 10.
Xếp hạng
nhỏ|277x277px|Các quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia Hoa hậu Quốc tế 2019 và kết quả
Thí sinh tham gia
Cuộc thi có tổng cộng 83 thí sinh tham gia
Chú thích
<references group="designations" /><references group="replacements" />
Tham khảo
Thể loại:Hoa hậu Quốc tế
Lathrolestes clypeatus
Lathrolestes clypeatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lathrolestes
Bơi tại Thế vận hội Mùa hè 2008
Giải bơi tại Thế vận hội Mùa hè 2008 diễn ra từ ngày 9 đến ngày 21 tháng 8 năm 2008 tại Trung tâm Thể thao dưới nước Quốc gia Bắc Kinh.
Luciola kervillei
Luciola kervillei là một loài bọ cánh cứng trong họ Đom đóm (Lampyridae). Loài này được E. Olivier miêu tả khoa học năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Luciola
Tragacantha keratensis
Tragacantha keratensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Bunge) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Aeschynomene virginica
Aeschynomene virginica là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (L.) Britton & al. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Rút dại Thể loại:Thực vật Đông Hoa Kỳ Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Phân cấp hành chính Cộng hòa Dân chủ Đức
Phân cấp hành chính của Cộng hòa Dân chủ Đức bao gồm hai hình thức khác nhau. Chế độ Cộng hòa ban đầu truy trì cách phân cấp truyền thống trước đó của nước Đức là bang Länder, nhưng đến năm 1952, chúng đã bị thay thế bằng các Bezirke (có thể dịch thành tỉnh). Ngay trước khi tái thống nhất nước Đức vào năm 1990, các Länder trước đây đã được phục hồi, song chúng chỉ được tái tổ chức trên thực tế sau khi nước CHDC Đức không còn tồn tại.
Bối cảnh
thumb|150px|CHDC Đức, màu đỏ, ban đầu phân chia thành Länder. Sau thất bại trong Chiến tranh thế giới thứ hai vào năm 1945, Đức bị Hoa Kỳ, Anh Quốc, Pháp và Liên Xô chiếm đóng. Cả bốn thế lực, trong khu vực chiếm đóng của mình, đã tái tổ chức đời sống chính trị bằng cách phục hồi các bang, là các bộ phận cấu thành của nước Đức, mặc dù ranh giới của các thực thể này đã được điều chỉnh và các thực thể mới đã được tạo ra để hình hành các lãnh thổ dính liền với nhau, ngăn chặn tình trạng vụn vặt và phù hợp với ranh giới của vùng chiếm đóng. Bang Phổ (Preußen) có lãnh thổ trải rộng trên cả bốn vùng chiếm đóng và bao gồm hai phần ba nước Đức, đã giải thể vào năm 1947.
Berlin có tình trạng đặc biệt, bốn cường quốc chia nhau bốn khu vực của thành phố. Một chính phủ Đức thống nhất đã tồn tại ở thành phố cho đến khi nó bị đổ vỡ vào năm 1948. Sau năm 1949, cả Tây Berlin và Đông Berlin (chính thức chỉ được gọi là Berlin) được hợp nhất tương ứng vào Cộng hòa Liên bang Đức và Cộng hòa Dân chủ Đức, mặc dù chúng không phải là phần lãnh thổ hợp pháp của hai quốc gia này.
Länder tại Đông Đức
Tại khu vực Liên Xô chiếm đóng, năm Länder được thành lập tương ứng với các bang và tỉnh trước đó. Tuy nhiên, tất cả lãnh thổ ở phía đông của đường Oder-Neisse được chuyển cho Ba Lan. Năm bang này gồm:
Phân thành Bezirke
thumb|150px|Bezirke của Cộng hòa Dân chủ Đức, 1952-1990 Xu hướng tập trung hóa tại Đông Đức nhanh chóng tăng tốc, đặc biệt là khi Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức (SED), tức đảng nắm quyền, đã thông qua nguyên tắc Cộng sản tập trung dân chủ vào năm 1950. Năm 1952, SED tuyên bố thiết lập "chủ nghĩa xã hội trong một phương pháp kế hoạch". Bây giờ, Länder được coi là không còn phủ hợp với yêu cầu của thời kỳ mới. Ngày 23 tháng 7 năm 1952, một đạo luật kết hợp các quận/huyện (Kreise) thành các tỉnh (Bezirke), và sau đó, ngày 25 tháng 7 năm 1952, chính phủ đã chuyển giao nhiệm vụ hành chính cho các tỉnh mới.
Với luật này, Länder đã thực hiện giải thể, mặc dù chúng về mặt chính thức vẫn tồn tại và không có bất kỳ chức năgn chính trị hay hành chính nào. Länderkammer cũng vẫn tồn tại và các thành viên đã được bầu tiếp vào năm 1954 bằng các buổi họp kết hợp các Bezirkstage (hội đồng quận/huyện) tại mỗi Land và năm 1958 trực tiếp bởi các Bezirkstage. Tuy nhiên, ngày 8 tháng 12 năm 1958, Länderkammer chính thức bị giải thể và không có phản đối nào được trình lên.
14 tỉnh mới được tạo nên và không liên quan đến ranh giới của các bang trước đó, chúng được đặt tên theo thủ phủ của mình, từ bắc xuống nam: Rostock, Neubrandenburg, Schwerin, Potsdam, Frankfurt (Oder), Magdeburg, Cottbus, Halle, Leipzig, Erfurt, Dresden, Karl-Marx-Stadt (trước năm 1953 là Chemnitz), Gera và Suhl.
Do tình trạng đặc biệt, Đông Berlin ban đầu không được tính là một Bezirk nhưng nó đã được tuyên bố là "thành phố thủ đô của Cộng hòa Dân chủ Đức" (mặc dù về pháp lý, nó không hoàn toàn là một lãnh thổ của CHDC Đức). Năm 1961, sau khi xây dựng Bức tường Berlin, Đông Berlin được chính quyền Đông Đức công nhận là Bezirk Berlin.
Phục hồi Länder
thumb|Länder phục hồi năm 1990 với rnah giới màu đỏ. Ranh giới màu xám là ranh giới năm 1952. Ngay lập tức trước khi tái thống nhất nước Đức vào ngày 3 tháng 10 năm 1990, các Länder đã được tuyên bố phục hồi. Về lý thuyết, Länder sau đó gia nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức.
Do ranh giới của các khu vực đô thị không thể thay đổi hoàn toàn, và cũng cân nhắc đến tính thiết thực, lãnh thổ của các Länder phục hồi có phần khác biệt so với ranh giới trước 1952.
Sachsen, Sachsen-Anhalt ban đầu giữ lại các quận/huyện như các thực thể hành chính (Regierungsbezirke). Sachsen-Anhalt bãi bỏ chúng vào năm 2003, trong khi Sachsen chuyển đổi chúng vào năm 2008.
Liên kết ngoài
Đức, Cộng hòa Dân chủ
1995 DW2
__ĐỔI_HƯỚNG_NHẤT_ĐỊNH__
Lepyrodon
Lepyrodon là một chi rêu trong họ Lepyrodontaceae.
Ardisia borneensis
Ardisia borneensis là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Scheff. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Aspidium catacolobum
Aspidium catacolobum là một loài dương xỉ trong họ Tectariaceae. Loài này được Kze., Ettingsh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1865. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aspidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1865 Thể loại:Unresolved names
Aspidium catacolobum
Scaptesyle thestias
Scaptesyle thestias là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scaptesyle
Papilio aristeus
Papilio aristeus là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Loài Papilio aristeus được mô tả năm 1781 bởi Cramer. Loài bướm Papilio aristeus sinh sống ở.
Tham khảo
A
Xuân Long (định hướng)
Xuân Long có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Lịch sự
Lịch sự (hay còn gọi phép lịch sự, tiếng Anh: politeness) là cách cư xử hay phép xã giao tốt trong xã hội loài người. Mục đích của phép lịch sự là làm thỏa mãn và hài lòng các bên.
Định nghĩa từ
Từ tiếng Anh sát nghĩa nhất với từ lịch sự trong tiếng Việt là politeness. Theo Hoàng Phê vài nhà nghiên cứu, lịch sự mang nghĩa là "có cách cư xử lịch thiệp và biết tuân theo lề lối chuẩn mực xã hội trong giao tiếp". Theo quan điểm truyền thống Việt Nam thì lịch sự còn bao gồm khái niệm lễ, một từ Hán Việt có gốc là chữ li nghĩa là "lễ nghi".
Phân loại
Hai nhà nhân chủng học Penelope Brown và Stephen Levinson xác định có hai loại lịch sự dựa trên khái niệm của Erving Goffman theo biểu cảm khuôn mặt:
Theo vài nghiên cứu thì phụ nữ có vẻ dùng nhiều cử chỉ lịch sự hơn đàn ông, mặc dù sự khác biệt chính xác đó là không rõ ràng. Đa số nghiên cứu hiện tại cho thấy sự khác biệt giới tính ở cách sử dụng phép lịch sự thì rất phức tạp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phép xã giao Thể loại:Ngôn ngữ học xã hội
Asiophrida philippinensis
Asiophrida philippinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen miêu tả khoa học năm 1934.
Sphiximorpha hopei
Sphiximorpha hopei là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Saunders mô tả khoa học đầu tiên năm 1845. Sphiximorpha hopei phân bố ở vùng Châu Phi
Satyrium orbiculare
Satyrium orbiculare là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rolfe miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Satyrium (chi lan) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Xuân Minh (định hướng)
Xuân Minh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Psychotria connata
Psychotria connata là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Wall. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824
Hieracium ciuriwkae
Hieracium ciuriwkae là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schljakov mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Erato edentula
Erato edentula là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Triviidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Erato (Triviidae)
Lathrolestes constrictus
Lathrolestes constrictus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Xuân Mỹ (định hướng)
Xuân Mỹ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Lathrolestes constrictus
Liên kết ngoài
Thể loại:Lathrolestes
Beaurepaire, Isère
Beaurepaire là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 258 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Isère
(10370) 1995 DW2
__ĐỔI_HƯỚNG_NHẤT_ĐỊNH__
Sedum pluricaule
Sedum pluricaule là một loài thực vật có hoa trong họ Crassulaceae. Loài này được Kudo miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sedum
Anisodes perpunctulata
Anisodes perpunctulata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
P P
19809 Nancyowen
19809 Nancyowen (2000 SC86) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2000
Callistege
Tham khảo
Thể loại:Euclidiini
Aspidium caucaense
Aspidium caucaense là một loài dương xỉ trong họ Tectariaceae. Loài này được Christ mô tả khoa học đầu tiên năm 1906. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Ranunculus muscigenus
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Aspidium caucaense
Liên kết ngoài
Thể loại:Aspidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906 Thể loại:Unresolved names
Aspidium caucaense
Lưu Sở Ngọc
Lưu Sở Ngọc (chữ Hán: 劉楚玉; ? - 2 tháng 1, 466), còn được biết đến qua phong hiệu Sơn Âm công chúa (山陰公主), là một công chúa của triều đại Lưu Tống, con gái của Lưu Tống Hiếu Vũ Đế Lưu Tuấn và là chị ruột của Phế đế Lưu Tử Nghiệp.
Bà là một công chúa nổi tiếng xinh đẹp nhất trong các con gái của Hiếu Vũ Đế, trong lịch sử cùng đương thời nổi tiếng dâm loạn do được em trai Lưu Tử Nghiệp cung phụng bằng cách dâng hơn 30 sủng nam, hưởng thụ thú vui dục vọng. Bằng tác động lên Hoàng đế, từ đó Lưu Sở Ngọc cũng ảnh hưởng rất nhiều đến triều chính Lưu Tống lúc bấy giờ. Về sau, bà bị ép tự sát trong vụ chính biến cung đình phế truất Lưu Tử Nghiệp.
Tiểu sử
Lưu Sở Ngọc không rõ sinh vào năm nào, ước đoán bà được sinh ra khoảng niên hiệu Nguyên Gia thứ 23 (446), là đứa con đầu tiên của Tống Hiếu Vũ Đế cùng người vợ cả Văn Mục Hoàng hậu Vương Hiến Nguyên. Từ nhỏ Lưu thị có nhan sắc xinh đẹp lạ thường, rất được Vua cha sủng ái. Khoảng 19 tuổi, Lưu Sở Ngọc thụ phong tước hiệu Công chúa ở huyện Sơn Âm, hạ giá lấy Hà Tập (何戢), là con trai của Tư không Hà Yển (何偃).
Sau khi em trai cùng mẹ là Lưu Tử Nghiệp lên ngôi, Lưu Sở Ngọc vì là chị của Hoàng đế nên từ tước hiệu Công chúa ở huyện liền được cải phong thành Trưởng công chúa ở quận, với tước vị Hội Kê Trưởng công chúa (會稽長公主), đất để ăn lộc là Thang mộc ấp lên đến 2.000 hộ, Vệ sĩ 20 người. Bà ngày ngày ra vào cung, ăn chung với Lưu Tử Nghiệp, ngủ chung giường, thậm chí kiệu liễn vốn chỉ mình Hoàng đế dùng mà Lưu Sở Ngọc vẫn được đặt cách ngồi chung. Công chúa khi ấy nổi tiếng tư sắc yêu mị, dâm đãng vô sỉ, bà đã từng hướng Lưu Tử Nghiệp nói: 「''“Thần thiếp cùng Bệ hạ tuy nói nam nữ có khác, nhưng cũng xuất từ cùng một cha. Nhưng mà Lục cung của Bệ hạ có cả thượng vạn người, Thần thiếp lại chỉ có một vị Phò mã, thật sự quá không công bằng”''」. Thế là, Lưu Tử Nghiệp vốn rất sủng ái chị mình liền chuẩn bị 30 nam nhân ban cho bà. Bên cạnh đó, không ít tin đồn cho rằng chính Công chúa cùng em trai có quan hệ loạn luân do sự thân thiết bất thường của hai người.
Đương triều có Thượng thư bộ Lại tên Chử Uyên (褚淵) nổi tiếng là một mỹ nam tử. Lưu Sở Ngọc nhìn trúng dung mạo của chàng ta, liền cầu tình Lưu Tử Nghiệp hầu hạ bà 10 ngày. Lưu Tử Nghiệp không ngần ngại đáp ứng, hạ chỉ nói Chử Uyên đến Tây Thượng các (西上閣) ở 10 ngày, ban đêm Lưu Sở Ngọc liền lẻn đến để vui thú với mỹ nam tử. Khi công chúa tính câu dẫn, thì Chử Uyên lại né tránh, cứ đứng như vậy đến sáng mà không dao động. Công chúa buồn bực hỏi:「"Ngươi dung mạo anh tuấn như vậy, vì sao không có ham muốn như bọn nam nhân khác?"」. Chử Uyên khẳng khái trả lời:「"Thần tuy không có gì hơn người, nhưng cũng không vì thế muốn làm đầu têu làm loạn"」. Hết 10 ngày, Lưu Sở Ngọc đành miễn cưỡng thả Chử Uyên ra.
Kết cuộc
Cảnh Hòa nguyên niên (465), ngày 29 tháng 11, Lưu Tử Nghiệp mơ thấy cung nữ bị mình giết hại quay lại ám, nên cảm thấy sợ hãi. Do đó, Lưu Tử Nghiệp cùng chị Lưu Sở Ngọc đi đến Trúc Lâm đường (竹林堂) giải quỷ. Lưu Úc cử Thọ Tịch Chi làm ra vụ ám sát, lấy lý do Lưu Tử Nghiệp đại nghịch bất đạo. Lưu Úc lên ngôi, trở thành Tống Minh Đế.
Hôm sau, Lưu Úc mượn danh nghĩa của Thái hậu Lộ Huệ Nam, ra chiếu chỉ: Dự Chương vương Lưu Tử Thượng tính cách không hảo, bội hành thiên lý; Hội Kê Trưởng công chúa Lưu Sở Ngọc túng dục dâm loạn, tư tàng nam sủng, không hề tuân theo nhân luân chi đạo. Hiện tại, ban cho hai người tự sát tại tư trạch.
Công chúa Lưu Sở Ngọc dâm loạn phóng túng, lũng đoạn triều chính cuối cùng thì gặp kết cục bi thảm. Đương thời không rõ công chúa bao nhiêu tuổi, nhưng cứ theo Phò mã Hà Tập tuổi chưa quá 20, thì Lưu Sở Ngọc cũng xấp xỉ như vậy.
Thời Nam Tề, con gái thứ của Hà Tập là Hà Tịnh Anh trở thành Hoàng hậu của Tiêu Chiêu Nghiệp, mẹ đẻ Hà Tịnh Anh là Tống thị được truy tặng làm Quảng Xương Hương quân (廣昌鄉君), còn đích mẫu Lưu Sở Ngọc được tặng làm [Cao Xương Huyền Đô Hương quân; 高昌縣都鄉君].
Luciola kinabalua
Luciola kinabalua là một loài bọ cánh cứng trong họ Đom đóm (Lampyridae). Loài này được Ballantyne & Lambkin miêu tả khoa học năm 2001.
Tham khảo
Thể loại:Luciola
Chileobryon
Chileobryon là một chi rêu trong họ Leskeaceae.
Lưu Sở Ngọc
Tham khảo
Thể loại:Mất năm 466 Thể loại:Công chúa Lưu Tống Thể loại:Mỹ nhân Trung Hoa Thể loại:Sinh năm 446
Satyrium outeniquense
Liên kết ngoài
Thể loại:Satyrium (chi lan) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1897
Giang mai
Giang mai (syphilis) là một bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc qua tiếp xúc. Nó do xoắn khuẩn Treponema pallidum (xoắn khuẩn giang mai) gây ra. Đường lây truyền của bệnh giang mai phần lớn là qua đường tình dục, mặc dù có những ca bệnh giang mai lây qua tiếp xúc hoặc sử dụng chung đồ dùng với người bệnh, hoặc do bẩm sinh (lây truyền từ mẹ sang con trong tử cung hoặc khi sinh).
Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh giang mai rất nhiều, do đó trước khi phương pháp xét nghiệm huyết thanh học ra đời thì việc chẩn đoán chính xác bệnh giang mai rất khó khăn bởi vì nó thường bị nhầm lẫn với các bệnh khác, đặc biệt là trong giai đoạn 3.
Giang mai trước kia là bệnh không chữa được nên người ta rất khiếp sợ nó, nhưng ngày nay có thể điều trị được bằng thuốc kháng sinh như penicillin. Nếu không chữa trị, bệnh giang mai có thể gây biến chứng cho tim, động mạch chủ, não, mắt, và xương, trong một số trường hợp có thể gây tử vong.
Chẩn đoán
Bệnh giang mai phát triển theo bốn giai đoạn chính: giai đoạn 1, giai đoạn 2, giai đoạn ủ bệnh và giai đoạn 3.
Giai đoạn 1
nhỏ|Vết loét hạ cam trên ngón tay. Khác với các [[bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, bệnh giang mai không chỉ giới hạn ở những bộ phận sinh dục, mà còn có thể lây truyền qua các tiếp xúc gần khác]] Đây là giai đoạn rất quan trọng để phát hiện và điều trị kịp thời. Khoảng 3-90 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn bệnh (trung bình 21 ngày), sẽ xuất hiện tổn thương da ở các điểm tiếp xúc. Vết loét xuất hiện ở những nơi tiếp xúc với xoắn khuẩn giang mai, thường là ở bộ phận sinh dục như: môi lớn, môi bé, âm đạo, cổ tử cung, quy đầu, dương vật hoặc trực tràng. Tổn thương này, được gọi là săng giang mai, là một dạng viêm loét, có đặc điểm nông, hình tròn hay bầu dục kích thước 0.3 đến 3 cm, bờ nhẵn, màu đỏ, không ngứa, không đau, không có mủ; đáy vết loét thâm nhiễm cứng và kèm theo nổi hạch hai bên vùng bẹn, cứng và cũng không đau. Các triệu chứng trên có thể tự biến đi sau 3 đến 6 tuần lễ kể cả không điều trị nên nhiều người tưởng lầm là khỏi bệnh nhưng thực sự là vi khuẩn lúc đó đã vào máu, bệnh vẫn tiếp tục phát triển với những biểu hiện khác.
Giai đoạn 2
phải|thumb|Triệu chứng của bệnh giang mai giai đoạn thứ phát xuất hiện trên lòng bàn tay, cũng có khi ở lòng bàn chân. nhỏ|Giang mai giai đoạn 2 ở bệnh nhân 52 tuổi mắc bệnh [[AIDS; các vết loét và sẩn xuất hiện trên khuôn mặt, ngực, cánh tay]] nhỏ|Giang mai giai đoạn 2 ở bệnh nhân 23 tuổi với các nốt phỏng nước trên lưng. Giai đoạn 2 xảy ra từ 4 đến 10 tuần sau giai đoạn 1. Giai đoạn này có rất nhiều biểu hiện khác nhau, ví dụ như: nốt ban đối xứng, màu hồng như hoa đào (đào ban) không ngứa trên toàn thân hoặc tứ chi bao gồm cả lòng bàn tay, bàn chân, hình ảnh đào ban màu đỏ hồng hoặc hồng tím như cánh hoa đào, ấn vào thì mất, không nổi cao trên mặt da, không bong vảy và tự mất đi. Thường khu trú hai bên mạng sườn, ngực, bụng, chi trên. Đào ban xuất hiện dần trong vòng 1 đến 2 tuần, tồn tại không thay đổi trong vòng 1 -3 tuần sau đó nhạt màu dần rồi mất đi.
Hoặc bệnh có thể làm xuất hiện các mảng sẩn, nốt phỏng nước, vết loét ở da và niêm mạc. Mảng sẩn, sẩn các loại, có nhiều kích thước khác nhau, như bằng hạt đỗ, đinh gim, hoặc sẩn hình liken, ranh giới rõ ràng màu đỏ như quả dâu, không liên kết với nhau, thường hay bong vảy và có viền da ở xung quanh sẩn, nếu các sẩn có liên kết với nhau sẽ tạo thành các mảng, hay sẩn mảng, các sản ở kẽ da do bị cọ xát nhiều có thể bị trợt ra, chảy nước, trong nước này có chứa rất nhiều xoắn khuẩn nên rất dễ lây khi tiếp xúc với những bệnh nhân này. Sẩn mủ ít gặp hơn đào ban và các loại sẩn trên, chủ yếu ở những người nghiện rượu, trông giống như viêm da mủ nông và sâu. Tại các khu vực ẩm ướt của cơ thể (thường là âm hộ hoặc bìu), phát ban trở nên bằng phẳng, rộng, màu trắng, hoặc các thương tổn giống như mụn cóc. Các triệu chứng khác thường gặp ở giai đoạn này bao gồm sốt, đau họng, mệt mỏi, sụt cân, đau đầu, nổi hạch. Một số trường hợp hiếm gặp có thể kèm theo viêm gan, thận, viêm khớp, viêm màng xương, viêm dây thần kinh thị giác, viêm màng bồ đào, và viêm giác mạc kẽ. Các triệu chứng này thường tự biến mất sau 3-6 tuần.
Giai đoạn tiềm ẩn
Giang mai tiềm ẩn được xác định khi có bằng chứng huyết thanh của bệnh nhưng không có dấu hiệu hoặc triệu chứng của bệnh. Giai đoạn này chia làm hai loại: thời gian tiềm ẩn dưới 1 năm sau giai đoạn 2 (sớm) và thời gian tiềm ẩn kéo dài hơn 1 năm sau giai đoạn 2 (muộn). Giang mai tiềm ẩn sớm có thể tái phát các triệu chứng bệnh, giang mai tiềm ẩn muộn không có triệu chứng và không lây bằng giang mai tiềm ẩn sớm.
Giai đoạn 3
image|nhỏ|Mô phỏng đầu của một bệnh nhân mắc bệnh giang mai giai đoạn 3 Giang mai giai đoạn 3 có thể xảy ra khoảng 3-15 năm sau những triệu chứng của giai đoạn 1 và được chia thành ba hình thức khác nhau: giang mai thần kinh (6,5%), giang mai tim mạch (10%) và củ giang mai (15%). Những người bị bệnh giang mai giai đoạn này không lây bệnh.
Điều trị
nhỏ|[[Áp phích tuyên truyền điều trị giang mai trong thời kỳ đầu (Hoa Kỳ)]] Tuy là bệnh nguy hiểm nhưng bệnh giang mai nếu được điều trị bằng những loại thuốc đặc trị thì tỷ lệ khỏi bệnh là khá cao, miễn là phải được phát hiện sớm và điều trị đúng chỉ dẫn của thầy thuốc.
Giai đoạn đầu
Lựa chọn đầu tiên cho việc điều trị các bệnh giang mai không biến chứng là một liều duy nhất penicillin G tiêm bắp. Doxycycline và tetracycline cũng là sự lựa chọn thay thế, tuy nhiên không thể sử dụng ở phụ nữ mang thai. Ceftriaxone có thể có hiệu quả tương tự như điều trị bằng penicillin.
Giai đoạn biến chứng
Do penicillin G ít xâm nhập vào hệ thống thần kinh trung ương cho nên đối với những bệnh nhân giang mai thần kinh nên được tiêm penicillin liều cao vào tĩnh mạch tối thiểu là 10 ngày. Nếu bị dị ứng với penicilline thì có thể được sử dụng cetriaxone thay thế. Điều trị tại thời điểm này sẽ hạn chế sự tiến triển hơn nữa của bệnh, nhưng không thể cải thiện các thiệt hại do bệnh đã gây ra.
Phản ứng Jarisch-Herxheimer
Một trong những tác dụng phụ của điều trị là phản ứng Jarisch-Herxheimer. Phản ứng phụ thường bắt đầu trong vòng một giờ sau khi tiêm thuốc và kéo dài trong 24 giờ với các triệu chứng sốt, đau cơ, nhức đầu, và nhịp tim nhanh.
Vắc xin
Tính đến năm 2018, chưa có loại vắc xin nào có hiệu quả phòng chống căn bệnh này. Một số vắc-xin dựa trên protein treponemal đã làm giảm sự phát triển tổn thương ở các thí nghiệm với động vật, nhưng nghiên cứu vẫn đang tiếp tục.
Quan hệ tình dục
Sử dụng bao cao su làm giảm khả năng lây truyền khi quan hệ tình dục, nhưng nó không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ lây bệnh. Theo Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Bệnh (CDC) tại các tiểu bang Hoa Kỳ, "sử dụng đúng cách và phù hợp bao cao su latex có thể làm giảm nguy cơ lây bệnh giang mai chỉ khi vùng da bị nhiễm bệnh hoặc bộ phận phơi nhiễm tiềm ẩn được bảo vệ". Tuy nhiên, những vùng có giang mai nằm bên ngoài khu vực được bao phủ bởi bao cao su latex vẫn có thể cho phép lây truyền bệnh, vì vậy cần thận trọng ngay cả khi sử dụng bao cao su
Kiêng tiếp xúc tình dục với người bị bệnh có hiệu quả cao trong việc giảm lây truyền bệnh giang mai. CDC tuyên bố rằng "Cách chắc chắn nhất để tránh lây truyền các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm cả bệnh giang mai, là kiêng quan hệ tình dục hoặc quan hệ chung thủy một vợ một chồng lâu dài với bạn đời đã được xét nghiệm và được biết chắc là không bị nhiễm bệnh".
Giang mai bẩm sinh
Bệnh giang mai bẩm sinh vẫn còn phổ biến ở các nước đang phát triển, do nhiều phụ nữ không được khám thai hoặc không được khám sàng lọc giang mai. Nó vẫn thỉnh thoảng xảy ra ở các nước phát triển, nếu những người có nhiều khả năng mắc bệnh giang mai ít được chăm sóc trong thời kỳ mang thai. Một số biện pháp nhằm tăng cường khả năng tiếp cận xét nghiệm có vẻ hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh giang mai bẩm sinh ở các nước có thu nhập thấp đến trung bình. Xét nghiệm tại nơi chăm sóc để phát hiện bệnh giang mai có vẻ là đáng tin cậy mặc dù cần có thêm nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của nó và cải thiện kết quả ở bà mẹ và trẻ sơ sinh.
Sàng lọc
Trung tâm kiểm soát dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến cáo rằng những người đàn ông có quan hệ tình dục đồng tính luyến ái nên được kiểm tra ít nhất hàng năm. USPSTF cũng khuyến nghị sàng lọc những người có nguy cơ cao.
Bệnh giang mai là một bệnh phải khai báo ở nhiều quốc gia, bao gồm Canada, và Liên minh châu Âu, và Mỹ. Điều này có nghĩa là các cơ sở y tế chăm sóc sức khỏe được yêu cầu thông báo danh tính người mắc bệnh cho cơ quan y tế công cộng, sau đó lý tưởng nhất là cơ quan này sẽ thông báo cho các đối tác tình dục của người đó. Bác sĩ cũng có thể khuyến khích bệnh nhân bảo bạn tình đi khám. Một số chiến lược đã được tạo ra để cải thiện việc theo dõi kiểm tra STI, bao gồm email và tin nhắn văn bản nhắc nhở về các cuộc hẹn khám bệnh.
Dịch tễ học
nhỏ|Chuẩn hóa theo độ tuổi tử vong do bệnh giang mai trên 100.000 người vào năm 2004. {{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|<35}} {{legend|#fff200|35-70}} {{legend|#ffdc00|70-105}} {{legend|#ffc600|105-140}} {{legend|#ffb000|140-175}} {{legend|#ff9a00|175-210}} {{legend|#ff8400|210-245}} {{legend|#ff6e00|245-280}} {{legend|#ff5800|280-315}} {{legend|#ff4200|315-350}} {{legend|#ff2c00|350-500}} {{legend|#cb0000|>500}} nhỏ|Báo cáo các ca nhiễm giang mai ở Hoa Kỳ giai đoạn 1941–2009 12 triệu người nhiễm giang mai vào năm 1999 với hơn 90% trường hợp ở các nước đang phát triển. Nó ảnh hưởng từ 700.000 và 1.600.000 thai phụ mỗi năm dẫn đến sẩy thai tự nhiên, thai chết lưu, và giang mai bẩm sinh. Trong vùng Sahara ở châu Phi, giang mai góp phần làm tử vong khoảng 20% trẻ sơ sinh.
Tại Hoa Kỳ, nhân viên y tế báo cáo khoảng 32.000 người mắc bệnh giang mai trong năm 2002, phần lớn ở tuổi 20–39. Cao nhất ở nữ tuổi 20–24 và nam tuổi 35–39. Năm 2001 có 492 trẻ sơ sinh bị cha mẹ truyền bệnh giang mai, năm 2002 số này tụt xuống một chút – 412.
Nguồn gốc
Nguồn gốc của bệnh giang mai không được xác định chính xác. Có ba lý thuyết đã được đề xuất. Các sử gia và nhà nhân loại học cho rằng giang mai đã xuất hiện ở những người dân bản địa của châu Mỹ trước khi người châu Âu đến vùng đất này. Tuy nhiên, vấn đề các chủng giang mai đã xuất hiện hàng thiên niên kỷ trên toàn thế giới hay là bệnh chỉ có ở châu Mỹ trong thời kỳ tiền Columbus vẫn được đem ra tranh luận. Crosby viết, "Không phải là không thể nào mà các sinh vật xoắn khuẩn đến từ châu Mỹ vào những năm 1490... và phát triển thành cả hai dạng giang mai, hoa liễu và không hoa liễu, và bệnh ghẻ cóc." Tuy nhiên, Crosby xem xét có nhiều khả năng có một loài vi khuẩn cổ rất dễ lây đã di chuyển cùng với tổ tiên của con người trên toàn cầu qua eo biển Bering hàng nghìn năm trước mà không chết. Ông đưa ra giả thuyết rằng "các điều kiện sinh thái khác nhau cho ra các loại xoắn khuẩn khác nhau và theo thời gian những vi khuẩn có mối quan hệ chặt chẽ nhưng lại gây ra các bệnh khác nhau."
Thời cận đại
Nguồn gốc của bệnh giang mai đang bị tranh cãi. Bệnh giang mai đã có mặt ở châu Mỹ trước khi người châu Âu tới đây, và nó có thể đã được mang từ châu Mỹ sang châu Âu bởi các thủy thủ đoàn trở về từ chuyến đi của Christopher Columbus đến châu Mỹ, hoặc nó có thể đã tồn tại ở châu Âu từ trước đó nhưng không được công nhận cho đến khi Columbus trở về không lâu. Đây lần lượt là các giả thuyết "Colombian" và "tiền Colombia". Giả thuyết Colombia được hỗ trợ tốt hơn bằng những bằng chứng và những phát hiện từ phân tích gien phát sinh loài gợi ý rằng trên thực tế, đó là một căn bệnh phát sinh từ châu Mỹ.
Các ghi chép đầu tiên về sự bùng phát bệnh giang mai ở châu Âu xảy ra vào năm 1494 hoặc 1495 tại Naples, Ý, trong cuộc xâm lược của Pháp (Chiến tranh Ý 1494–98). Vì nó được cho là do quân đội Pháp lây lan, nên ban đầu nó được người dân Naples gọi là "căn bệnh của người Pháp". Năm 1530, cái tên "syphilis" - "bệnh giang mai" (tên một nhân vật) lần đầu tiên được bác sĩ và nhà thơ người Ý Girolamo Fracastoro sử dụng làm tiêu đề cho bài thơ tiếng Latinh của ông mô tả sự tàn phá của căn bệnh này ở Ý. Nó còn được gọi là "Great Pox".
Từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19, bệnh giang mai là một trong những gánh nặng sức khỏe cộng đồng lớn nhất về tỷ lệ hiện mắc, các triệu chứng và khuyết tật mặc dù các hồ sơ về tỷ lệ mắc thực sự của nó thường không được lưu giữ vì tình trạng ghê sợ các bệnh lây truyền qua đường tình dục trong những thế kỷ đó. Theo một nghiên cứu năm 2020, hơn 20% cá nhân trong độ tuổi 15–34 vào cuối thế kỷ 18 ở London đã từng được điều trị bệnh giang mai. Vào thời điểm đó, tác nhân gây bệnh vẫn chưa được biết nhưng ai cũng biết rằng nó lây lan qua đường tình dục và cũng thường từ mẹ sang con. Mối liên hệ của nó với tình dục, đặc biệt là ngoại tình và mại dâm, khiến nó trở thành đối tượng của sự sợ hãi và ghê tởm và là một điều cấm kỵ. Mức độ bệnh tật và tử vong của nó trong những thế kỷ đó phản ánh rằng thời đó y khoa không có sự hiểu biết đầy đủ về cơ chế bệnh sinh của nó và không có phương pháp điều trị thực sự hiệu quả. Sự nguy hiểm của nó không phải do bệnh trở nặng hoặc tử vong sớm trong quá trình của bệnh, mà là do tác động khủng khiếp của nó nhiều thập kỷ sau khi nhiễm bệnh, khi nó tiến triển thành bệnh giang mai thần kinh với các nốt sần ở lưng. Thời đó, các hợp chất và phân lập từ thủy ngân thường được sử dụng trong các phương pháp điều trị, thường gây hậu quả còn nặng hơn chính căn bệnh.
Vi khuẩn gây bệnh, Treponema pallidum, được xác định lần đầu tiên bởi Fritz Schaudinn và Erich Hoffmann, vào năm 1905. Phương pháp điều trị hiệu quả đầu tiên đối với bệnh giang mai là arsphenamine, được phát hiện bởi Sahachiro Hata vào năm 1909, trong một cuộc khảo sát hàng trăm hợp chất arsenic hữu cơ mới được tổng hợp do Paul Ehrlich dẫn đầu. Nó được sản xuất và bán trên thị trường từ năm 1910 với tên thương mại là Salvarsan bởi Hoechst AG. Đây là hợp chất organoarsenic đầu tiên sử dụng trong trị liệu hóa học hiện đại.
Trong suốt thế kỷ 20, khi cả vi sinh vật học và dược học đã phát triển vượt bậc, bệnh giang mai, giống như nhiều bệnh truyền nhiễm khác, trở thành một gánh nặng có thể kiểm soát được hơn là một bí ẩn đáng sợ, ít nhất là ở các nước phát triển với những người có đủ khả năng chi trả để được chẩn đoán kịp thời và điều trị. Penicillin được phát hiện vào năm 1928, và hiệu quả của việc điều trị bằng penicillin đã được xác nhận trong các thử nghiệm vào năm 1943, tại thời điểm đó nó trở thành phương pháp điều trị chính.
Nhiều nhân vật lịch sử nổi tiếng, bao gồm Franz Schubert, Arthur Schopenhauer, Édouard Manet, Charles Baudelaire, và Guy de Maupassant được tin là đã mắc bệnh này. Friedrich Nietzsche từ lâu được cho là đã phát điên do bệnh giang mai giai đoạn ba, nhưng chẩn đoán đó gần đây đã bị nghi ngờ.
Trong nghệ thuật và văn học
Các mô tả sớm nhất được biết đến của một người mắc bệnh giang mai là "Syphilitic Man" của Albrecht Dürer, một bản khắc gỗ cho là mô tả một Landsknecht, một lính đánh thuê người Bắc Âu Huyền thoại về femme fatale hay "phụ nữ đầu độc" của thế kỷ 19 được cho là một phần bắt nguồn từ sự tàn phá của bệnh giang mai, với những ví dụ kinh điển trong văn học bao gồm "La Belle Dame sans Merci" của John Keats.
Nghệ sĩ Stradanus đã làm một bản in có tên "Chuẩn bị và sử dụng Guayaco để điều trị bệnh giang mai", mô tả cảnh một người đàn ông giàu có được điều trị bệnh giang mai bằng loại cây nhiệt đới guaiacum vào khoảng năm 1590.
Thí nghiệm Tuskegee và Guatemala
"Nghiên cứu Tuskegee về bệnh giang mai không được điều trị ở nam giới da đen" là một nghiên cứu lâm sàng khét tiếng, phi đạo đức và phân biệt chủng tộc được thực hiện từ năm 1932 đến năm 1972 bởi Dịch vụ Y tế Công cộng Hoa Kỳ. Trong khi mục đích của nghiên cứu này là quan sát sự tiến triển tự nhiên của bệnh giang mai không được điều trị; những người đàn ông Mỹ gốc Phi trong cuộc thí nghiệm bị chính phủ Hoa Kỳ nói dối là họ đang được điều trị miễn phí chứng "máu xấu".
Dịch vụ Y tế Công cộng Hoa Kỳ bắt đầu thực hiện nghiên cứu này vào năm 1932 với sự hợp tác của Đại học Tuskegee, một trường cao đẳng dành cho người da đen ở Alabama. Các nhà nghiên cứu đã thu nhận 600 người Mỹ gốc Phi nghèo từ hạt Macon, bang Alabama vào nghiên cứu. Trong số những người đàn ông này, 399 người đã mắc bệnh giang mai trước khi nghiên cứu bắt đầu, và 201 không mắc bệnh. Chăm sóc y tế, bữa ăn nóng và bảo hiểm mai táng miễn phí đã được trao cho những người tham gia. Những người đàn ông được cho biết rằng nghiên cứu sẽ kéo dài sáu tháng, nhưng cuối cùng nó vẫn tiếp tục trong 40 năm. Không ai trong số những người đàn ông bị nhiễm bệnh được thông báo rằng họ mắc bệnh và không ai được điều trị bằng penicillin ngay cả sau khi thuốc kháng sinh đã được chứng minh là có thể điều trị thành công bệnh giang mai. Theo Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh, những người đàn ông được cho biết họ đang được điều trị vì "máu xấu" - một thuật ngữ để chỉ thiếu máu hoặc bệnh giang mai - là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở nam giới người Mỹ gốc Phi.
Nghiên cứu kéo dài 40 năm đã trở thành một ví dụ điển hình về sự kém y đức vì các nhà nghiên cứu đã cố tình từ chối điều trị người bệnh bằng penicillin và vì các đối tượng đã hiểu sai về mục đích của nghiên cứu. Tiết lộ vào năm 1972 về những thất bại của nghiên cứu này bởi một người tố giác, Peter Buxtun, đã dẫn đến những thay đổi lớn trong luật pháp và quy định của Hoa Kỳ về việc bảo vệ những người tham gia nghiên cứu lâm sàng. Giờ đây, các nghiên cứu yêu cầu sự đồng ý dựa trên việc hiểu rõ nghiên cứu, thông tin chẩn đoán và báo cáo chính xác kết quả xét nghiệm.
Các thí nghiệm tương tự đã được thực hiện ở Guatemala từ năm 1946 đến năm 1948. Nó được thực hiện dưới thời chính quyền của Tổng thống Mỹ Harry S. Truman và Tổng thống Guatemala Juan José Arévalo với sự hợp tác của một số bộ và quan chức y tế Guatemala. Các bác sĩ đã lây nhiễm bệnh cho binh lính, gái mại dâm, tù nhân và bệnh nhân tâm thần mắc bệnh giang mai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác mà không có sự đồng ý của đối tượng và điều trị hầu hết các đối tượng bằng thuốc kháng sinh. Thí nghiệm khiến ít nhất 83 người chết. Vào tháng 10 năm 2010, Mỹ đã chính thức xin lỗi Guatemala vì những vi phạm đạo đức đã diễn ra. Ngoại trưởng Hillary Clinton và Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Kathleen Sebelius tuyên bố "Mặc dù những sự kiện này đã xảy ra hơn 64 năm trước, nhưng chúng tôi rất phẫn nộ vì nghiên cứu đáng trách như vậy có thể đã xảy ra dưới chiêu bài y tế công cộng. Chúng tôi vô cùng lấy làm tiếc vì điều đó đã xảy ra, và chúng tôi xin lỗi tất cả những cá nhân đã bị ảnh hưởng bởi các hoạt động nghiên cứu ghê tởm như vậy." Các thí nghiệm được dẫn dắt bởi bác sĩ John Charles Cutler, người cũng tham gia vào giai đoạn cuối của thí nghiệm bệnh giang mai Tuskegee
Tên gọi
Lần đầu tiên nó được người Pháp gọi là "grande verole" hay "bệnh đậu lớn", để phân biệt nó với bệnh đậu mùa bởi vì trong giai đoạn đầu của bệnh, các ban nước lớn phát ra tương tự như bệnh đậu mùa. Các tên lịch sử khác bao gồm "button scurvy", sibbens, frenga và dichuchwa, trong số những tên khác.