cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timoléo̱n
Giải phóng Siracusa
Chiến thắng chóng vánh này khiến thành phố Ardanon và nhiều vùng lân cận chuyển sang liên minh với Timoleon. Dionysios không ngoại lệ: trước đó ông ta đã định đầu hàng Iketas, nhưng sau trận Ardanon liền đổi ý quy thuận Timoleon với điều kiện được đảm bảo tính mạng và được sống yên ổn ở Korinthos. Timoleon liền cho 400 quân đến đánh chiếm pháo đài, bắt 2.000 hàng binh và thu giữ một lượng lớn quân nhu đủ để trang bị cho 70.000 người. Như vậy, chỉ trong vòng 50 ngày, Timoleon đã đánh chiếm lâu đài Siracusa và đày Dionysios đi Korinthos.
Iketas không dễ dàng bỏ cuộc. Ông ta tiếp tục phong tỏa chặt chẽ Ortygia và phái hai thích khách đến Ardanon để ám sát Timoleon, tuy nhiên kế hoạch ám sát bị thất bại ngay trong phút chót khi một người lạ mặt bất thình lình xuất hiện và giết chết một trong hai sát thủ nhằm trả thù cho người cha của anh ta đã bị sát thủ này giết trong quá khứ. Lần thoát hiểm vô cùng may mắn này được diễn giải là thần thánh đã phù hộ cho Timoleon tai qua nạn khỏi và chính Timoleon là người được trời sai xuống giải phóng hòn đảo này. Uy tín của Timoleon, nhờ đó, nhanh chóng tăng cao và nhiều người dân Sicillia lần lượt tình nguyên gia nhập quân đội của Timoleon. Trước tình hình chuyển biến nhanh chóng, Iketas và đồng minh Carthago quyết định ra tay trước. 60.000 quân Carthago cùng một hạm đội quy mô lớn dưới sự chỉ huy của Mago cấp tốc hành quân tới Siracusa. Đạo quân khổng lồ này nhanh chóng đánh chiếm phần lớn thành phố và vây chặt quân đồn trú của Timoleon tại Ortygia. Đối phó lại, Timoleon tổ chức các chuyến tàu tiếp tế từ đại bản doanh ở Katane (nay là thành phố cảng Catania ở miền Đông Sicillia) đến Ortygia, khởi hành nhân những lúc thời tiết xấu để tránh sự tầm nã của hải quân Carthago. Nhằm cắt đứt đường tiếp vận của Timoleon, Iketas cùng Mago mang một đạo binh tinh nhuệ đến công kích Katane, tuy nhiên khi số quân này vừa chớm đến nơi, họ nhận được tin quân đồn trú tại lâu đài vừa mới phản kích chiếm lại khu vực Arcadina. Đây là một vị trí có tầm quan trọng chiến lược trong thành phố, giúp củng cố đáng kể hệ thống phòng thủ tại Ortygia và mở rộng phạm vi hoạt động của quân đồn trú. Thất bại này buộc Iketas và Mago phải bỏ dở cuộc hành quân, vội vã rút về nhằm tìm cách vãn hồi tình hình.
Cùng thời gian này, phía Korinthos gửi thêm 2.000 viện binh đến giúp Timoleon. Số quân này đến Ý thì bị hạm đội Carthago phong tỏa, thêm nữa lại gặp bão nên không đổ bộ lên Sicillia được. Tin vào thời tiết xấu sẽ ngăn cản viện quân, viên tướng chỉ huy hải quân Carathago cho toàn bộ hạm đội quay về Siracusa phao tin viện quân Korinthos bị đánh tan, mong có thể nhờ đó khiến quân đồn trú của Timoleon mất tinh thần và đầu hàng. Tuy nhiên, mưu kế này đã phản tác dụng do thời tiết đột ngột chuyển biến tốt, và số viện quân đã có thể vượt biển đến Sicillia mà không phải chạm trán hạm đội Carthago. Sự "may mắn" này giúp tổng quân số của Timoleon tăng lên 4.000 người, trên cơ sở này ông đã mở một cuộc tấn công lớn nhằm quét sạch quân Iketas và Carthago khỏi Siracusa. Dĩ nhiên con số này không là gì so với 60.000 quân Carthago, nhưng những "may mắn" liên tiếp của Timoleon khiến cho phía Carthago rất lo sợ. Thêm vào đó, binh lính của Iketas, vốn là người Hy Lạp, bắt đầu bất mãn trước việc đầu quân cho người ngoại tộc đánh lại đồng bào của mình, nhất là khi các "điềm báo" cho thấy "thánh thần" đang phù hộ cho Timoleon. Kết quả, Mago cho quân rút về Carthago bất chấp sự can ngăn của Iketas. Mất đi sự ủng hộ của Carthago, quân đội Iketas tan rã nhanh chóng và Timoleon giải phóng được toàn bộ Siracusa mà không chịu tổn thất đáng kể nào. Như vậy là sau 1 năm chinh chiến, Timoleon đã hoàn thành mục tiêu giải phóng Siracusa. Iketas bị đánh bại, buộc phải rút về Lentini với hai bàn tay trắng.
Xây dựng và củng cố chính quyền mới
Timoleon tiếp quản một Siracusa hoang tàn sau một thời gian trải qua chiến tranh liên miên và nằm dưới một nền cai trị hà khắc. Phần lớn dân cư đã bỏ chạy khỏi thành phố để tránh chiến tranh cũng như sự thống trị của các bạo chúa, đến mức chợ búa và quảng trường mọc đầy cỏ dại và ngựa cũng được nuôi ở đấy. Theo Platon, dân số Siracusa vào năm 354 TCN không vượt quá 10.000 người. Đó chính là tình trạng của một thành bang mà Timoleon có nhiệm vụ phải vực dậy và củng cố.
Trước hết, Timoleon thực hiện một bước đi chính trị nhằm xóa bỏ những ngờ vực về một nền chuyên chế mới hậu Dionysios. Ông hạ lệnh cho dỡ bỏ toàn bộ lâu đài Siracusa tại đảo Ortygia - tổng hành dinh của các bạo chúa trước đây. Đồng thời, tất cả các cung điện, đài tưởng niệm, dấu tích liên quan đến những chế độ trước đều bị phá hủy sạch sẽ. Một tòa án được xây dựng trên nền lâu đài cũ bằng vật liệu của những công trình bị phá dỡ. Sau đó, Timoleon cho vời Kephalos và Dionysios, hai luật gia của thành Korinthos đến giúp ông xây dựng luật pháp và điều hành chính thể mới của Siracusa.
Nhằm giải quyết vấn đề dân cư của Siracusa, Timoleon nhờ mẫu quốc Korinthos gửi sứ giả đi mời gọi những người Siracusa lưu vong và những người Hy Lạp khác quay về Siracusa sinh sống. Ban đầu có rất ít người lưu vong theo về, nhưng sau cùng, Timoleon cũng mời gọi được 60.000 nam cư dân gốc Sicillia và Ý (trong đó có 10.000 người Siracusa) cùng một số lớn phụ nữ, trẻ em về Siracusa. Ruộng đất được tái phân bổ lại giữa các cư dân cũ và mới, nhà cửa và các tài sản công thì được bán đấu giá, thu được tổng cộng 1.000 talanton vàng để trang trải chi phí cho chính quyền.
Về đối ngoại, từ mùa xuân năm 342 TCN, Timoleon cho quân đi khắp Sicillia lật đổ các bạo chúa còn lại trên hòn đảo và đày các bạo chúa này về Korinthos. Đối với Timoleon, việc bắt các bạo chúa về lục địa Hy Lạp cho công luận trông thấy là một vinh quang cho thành phố Korinthos. Ông cũng sai phái 1.000 quân tinh nhuệ đi xâm lấn những vùng đất của người Carthago và cho phép họ làm giàu nhờ các chiến lợi phẩm thu được.
Chiến tranh chống người Carthago
Người Carthago không để yên như vậy. Năm 341 TCN, họ lại mở một cuộc tấn công quy mô lớn vào các thành bang Hy Lạp trên đảo Sicillia. Theo các sử liệu, lần này phía Carthago huy động đến 70.000 quân (trong đó có 2.500 quân tinh nhuệ thuộc Binh đoàn Thần thánh), 200 tàu chiến, 10.000 ngựa chiến và rất nhiều công cụ vây thành, tàu chở quân, chiến xa và các khí cụ khác, đủ dùng để duy trì một cuộc chiến lâu dài. Một đạo quân khổng lồ như vậy cho thấy người Carthago không chỉ muốn báo thù mà còn muốn vĩnh viễn đẩy lui thế lực của người Hy Lạp khỏi Sicillia. Đứng trước tình thế khẩn cấp, Timoleon buộc phải tạm ngưng các cuộc thảo phạt và mộ quân nghênh chiến. Ông chỉ có thể triệu tập một đạo quân nhỏ để chống lại phía Carthago. Trên đường đi, Timoleon buộc phải giải quyết rất nhiều khó khăn do tinh thần dao động và tình trạng đào ngũ của lính đánh thuê trong quân đội. Sau nhiều nỗ lực, vấn đề sĩ khí đã được giải quyết về cơ bản nhưng vẫn có 1.000 lính đánh thuê đã đào ngũ vì kinh sợ trước sức mạnh quân địch và bất mãn trong vấn đề lương bổng. Về phần mình, Timoleon lại cho rằng việc những phần tử phản loạn lộ diện trước trận đánh thực ra là một điều tốt và ông vẫn tiếp tục cuộc hành quân.
Vấn đề sĩ khí lại nổi lên không lâu sau đó, lần này là vì mê tín. Khi quân trinh sát của Timoleon đang thám thính động tĩnh bên doanh trại Carthago, họ nhìn thấy một đoàn la chở đầy mùi tây. Nhiều người cho rằng đây là điều cực kì xấu vì mùi tây vốn dùng để trang trí mồ mả. Timoleon nhanh trí "chữa cháy" bằng cách cải chính rằng, mùi tây được dùng để kết các vòng nguyệt quế dành cho các quán quân trong đại hội thể thao Isthmus tổ chức tại Korinthos. Vị chủ tướng đích thân kết cho mình một vòng nguyệt quế, sau đó các binh sĩ cũng bắt chước làm theo. Ngay lúc đó, hai nhà tiên tri của đoàn quân nhìn thấy hai con chim ưng đang bay lượn trên bầu trời. Điều này được giải thích là một điềm lành, nhờ thế mà sĩ khí cuối cùng cũng được khôi phục.
Hai bên dành quân chong mặt nhau ở con sông Krimissos. Theo kế hoạch của Timoleon, quân Hy Lạp sẽ tấn công khi người Carthago đang vượt sông dang dở, khi ấy chính dòng sông sẽ chia quân Carthago làm hai phần, giúp quân Hy Lạp có thể giải quyết riêng nhóm quân người Carthago chính gốc đi tiên phong, giảm bớt ưu thế quân số của phía Carthago. Còn khối quân đồng minh đang lội nước phía sau sẽ cản đường rút lui của tiền quân Carthago. Kế hoạch của Timoleon đã thành công, một phần là nhờ trận mưa giông lớn khiến quân địch lóa mắt và trượt ngã trong đống bùn, lúc đó các khiên giáp nặng nề của phía Carthago đã quay sang hại chính họ. Plutarchus ghi rằng có tổng cộng có 10.000 quân Carthago tử trận, trong đó bao gồm toàn bộ Binh đoàn Thần thánh tinh nhuệ nhất trong quân đội Carthago. Quân của Timoleon bắt được toàn bộ số chiến lợi phẩm khổng lồ trong doanh trại quân địch cùng rất nhiều tù binh, trong đó có 5.000 người được đưa về Siracusa. Timoleon đã gửi một số bộ áo giáp đẹp nhất về Korinthos làm bằng chứng cho trận thắng này.
Người Carthago lại đem quân tấn công Siracusa một lần nữa. Họ nhận được sự trợ giúp của một số bạo chúa, trong đó có Iketas và Marmekos, người cai trị thành Katane. Phía Carthago và các đồng minh giành được một số chiến thắng ban đầu, nhưng Timoleon đã giành một chiến thắng quan trọng khi đánh bại cuộc tập kích của Iketas, tiêu diệt 1.000 quân và bắt sống ông ta. Iketas cùng vợ con đều bị xử tử để trả thù cho việc ông này đã giết vợ và con trai của Dion. Sau đó, Timoleon tiến đánh Marmekos ở Katane và tiêu diệt 2.000 quân của Marmekos, trong đó có nhiều lính đánh thuê của Carthage. Marmekos chạy trốn đến Messini, nhưng bị Timoleon bắt giữ cùng với người bạo chúa cai trị thành này là Hippo. Cả hai đều bị xử tử. Cuối cùng, Carthage phải chấp nhận ký hòa ước, lấy sông Halycus (Platani) làm ranh giới và không được trợ giúp các bạo chúa ở Sicillia. Các bạo chúa còn lại đều bị Siracusa đánh dẹp.
Cai trị Siracusa
Timoleon soạn thảo hiến pháp mới cho Siracusa, một hiến pháp được cho là dân chủ thời kỳ đó. Tuy nhiên ông vẫn giữ quyền lực tối thượng của chỉ huy quân đội - nhiều sử gia coi ông là một bạo chúa nhưng có chính sách cai trị nhân từ và có ý thức giữ gìn hình thức dân chủ. Thành phố Siracusa bước vào giai đoạn phục hồi và thịnh vượng.
Timoleon sống đến hết đời ở Siracusa. Ông không trở về Hy Lạp để tranh đoạt quyền lực như nhiều thống soái nổi tiếng khác của Hy Lạp. Cuối đời, Timoleon bị mù cả hai mắt và phải nghỉ hưu, tuy nhiên người ta vẫn thỉnh ông đến Đại hội dân chúng để xin ý kiến về các vấn đề nan giải. Sau khi qua đời (336 TCN), Timoleon được tổ chức tang lễ trọng thể, và an táng trong lăng mộ ở quảng trường-chợ của thành phố. Một học viện cũng được đặt tên là Timoleon.
Elze
Elze là một thị xã ở huyện Hildesheim, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 47,71 km². Đô thị này tọa lạc bên sông Leine, cự ly khoảng về phía tây của Hildesheim. Đô thị Elze also bao gồm các làng Esbeck, Mehle, Sehlde, Sorsum, Wittenburg và Wülfingen. nhỏ|trái|St Peter and Paul nhỏ|trái|Tòa thị chính Elze là một trong những khu định cư cổ nhất khu vực, tên gọi có nguồn gốc từ aula caesaris, một toà lâu đài ở Charlemagne được thiết lập năm 800 bởi Saxon sau chiến thắng đối với công tước Widukind trong chiến tranh Sachsen.
Timoléo̱n
Chú thích
Thể loại:Mất năm 337 TCN Thể loại:Bạo chúa Sicilia Thể loại:Mất thập niên 330 TCN Thể loại:Năm 337 TCN Thể loại:Năm 411 TCN Thể loại:Tướng Hy Lạp cổ đại
Elze
Kết nghĩa
<BR>
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của bang Niedersachsen Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Hildesheim
Centaurea spinosa
Centaurea spinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Liên kết ngoài
Thể loại:Centaurea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Lioptilodes zapalaicus
Lioptilodes zapalaicus là một loài bướm đêm thuộc chi Lioptilodes, có ở Argentina và Peru. Loài bướm này bay vào tháng 10, tháng 12, tháng 1 và tháng 4, và có sải cánh khoảng 18-21 milimét.
Tham khảo
Thể loại:Lioptilodes
Benito Floro
Benito Floro (sinh ngày 2 tháng 6 năm 1952) là một cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Tây Ban Nha. Ông từng dẫn dắt Đội tuyển bóng đá quốc gia Canada từ 2013-2016.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1952 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha Thể loại:Huấn luyện viên bóng đá Real Madrid Thể loại:Huấn luyện viên bóng đá Tây Ban Nha
Racines, Aube
Liên kết ngoài
Racines
Leptodontium luteum
Leptodontium luteum là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Taylor) Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Sobek
Sobek (còn được gọi là Sebek, Sochet, Sobk, và Sobki), tiếng Hy Lạp là Suchos (Σοῦχος) từ tiếng Latin Suchus, là một vị thần mình người đầu cá sấu trong tôn giáo Ai Cập cổ đại. Ông còn nhiều tên gọi như "Người yêu quý kẻ trộm", "Răng nhọn". Ông còn liên kết sức mạnh với các thần Atum, Ra và Horus.
Leptodontium luteum
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptodontium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Sobek
Chính vì sự hung hãn, tàn bạo của loài cá sấu mà Sobek được xem là vị thần bảo trợ cho quân đội và các Pharaoh.
Thần thoại
Sobek là con trai của nữ thần Neith và là anh em với ác thần Apep và thần mặt trời Ra, cả được sinh ra từ vùng nước nguyên sơ ở thời kỳ hỗn mang. Một số tài liệu ghi ông là con trai của thần Seth. Không giống như người anh em của mình, tuy mang dáng vẻ của một con vật hung dữ nhưng thần Sobek vẫn có nhiều tính tốt. Sobek đã giúp Isis nuôi nấng Horus khi bà đi tìm xác của chồng là Osiris. Sobek còn cùng với Isis hồi sinh cho Osiris vốn bị giết hại bởi người em Set, cha của ông. Theo lệnh của thần Ra, ông đã cứu sống 4 người con trai của thần Horus khỏi vùng nước nguyên sơ của thần Nun.
Vốn là cá sấu nên đôi khi Sobek rất thích ăn thịt sống. Tương truyền, khi Set vứt các mảnh xác của Osiris trên khắp Ai Cập, ông đã vô tình ăn đi phần xác cuối cùng của Osiris. Vì thế, các thần khác trừng phạt bằng cách làm cho cái lưỡi của Sobek nhỏ đi. Đó là lý do tại sao cá sấu ngày nay có cái lưỡi vô cùng nhỏ, gần như là vô dụng.
Thờ cúng
Toàn bộ khu vực thành phố cổ Faiyum (tây nam Cairo) đều tôn thờ thần Sobek. Có một ngôi đền vào Triều đại thứ 12 ở Medinet Madi dành cho Sobek và Renenutet - vợ Sobek, nữ thần mùa màng và kho lúa. Đền được xây dựng bởi Amenemhet III và Amenemhet IV. Những con cá sấu được nuôi trong một hồ thiêng, được cho ăn thịt sống và bánh ngọt và được đeo trang sức quý giá.
Yeniköy, Karlıova
Yeniköy là một xã thuộc huyện Karlıova, tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 170 người.
Sobek
Thờ cúng
Tại Kom Ombo, có một ngôi đền kép dành riêng cho Sobek và Horus. Phía bên trái thờ Horus và bên phải thờ Sobek. Ngôi đền được xây dựng trong thời kỳ Ptolemaic. Tại đây, Sobek được thờ với Hathor (vốn là vợ của Horus) và con trai Khonsu (vốn là con của Amun và Mut). Sobek còn có vợ là nữ thần Meskhenet và là cha của Khnum.
Tham khảo
Thể loại:Nam thần Ai Cập Thể loại:Thần sông
Hygrotus lutescens
Hygrotus lutescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1852.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Hygrotus
Arctosa lutetiana
Arctosa lutetiana là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Arctosa. De spin được Eugène Simon miêu tả năm 1876.
Tham khảo
Thể loại:Arctosa
Bathiorhamnus louvelii
Bathiorhamnus louvelii là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được (H.Perrier) Capuron mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bathiorhamnus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1966
Pithecellobium macrandrium
Pithecellobium macrandrium là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Donn.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Me keo
Temoporfin
Temoporfin (INN) là một chất nhạy quang (dựa trên chlorin) được sử dụng trong liệu pháp quang động để điều trị ung thư biểu mô tế bào vảy ở đầu và cổ. Nó được bán trên thị trường Liên minh châu Âu dưới tên thương hiệu Foscan. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã từ chối phê duyệt Foscan vào năm 2000. EU đã phê duyệt việc sử dụng vào tháng 6 năm 2001.
Nó được quang hóa ở bước sóng 652 nm tức là bằng ánh sáng đỏ.
Bệnh nhân có thể vẫn còn nhạy cảm trong vài tuần sau khi điều trị.
Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu
Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu, viết tắt GGN theo tên tiếng Anh Global Geoparks Network, là một mạng lưới hỗ trợ của UNESCO phục vụ quản lý trong Ủy ban Khoa học Trái Đất và Sinh thái (UNESCO Division of Ecological and Earth Sciences).
GGN tìm cách nâng cao và bảo tồn các di sản địa chất của hành tinh, cũng như khuyến khích các nghiên cứu bền vững và phát triển bởi các cộng đồng liên quan.
GGN thành lập năm 1998
Cao nguyên đá Đồng Văn của Việt Nam đã được Hội đồng tư vấn GGN chính thức công nhận ngày 3 tháng 10 năm 2010. nhỏ|261x261px|[[Cao nguyên đá Đồng Văn: Đèo Mã Pí Lèng, Hà Giang, Việt Nam]]
Hoạt động
Tính đến tháng 9 năm 2015, GGN đã công nhận 120 công viên địa chất tại 33 quốc gia.
Các công viên ở các quốc gia
Australia: Kanawinka (2008).
Áo: Eisenwurzen (2004).
Brasil: Araripe (2006).
Canada: Stonehammer (2010)
Antonov A-1
Antonov A-1 và các thiết kế liên quan là họ tàu lượn huấn luyện một chỗ, được sản xuất tại Liên Xô vào thập niên 1930 và 1940. Tất cả đều được bắt nguồn từ mẫu Standard-2 (Стандарт-2) (được thiết kế bởi Oleg Konstantinovich Antonov năm 1930 ), sau đó nó chuyển sang Standard-1.
Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu
Các công viên ở các quốc gia
Trung Quốc: Đan Hà Sơn (2004), Hoàng Sơn (2004), Lư Sơn (2004), Thạch Lâm (2004), Tung Sơn (2004), Ngũ Đại Liên Trì (2004), Vân Đài Sơn (2004), Trương Gia Giới (2004), Khắc Thập Khắc Đằng (2005), Thái Ninh (2005), Hưng Văn (2005), Nhạn Đãng Sơn (2005), Phòng Sơn (2006), Phục Ngưu Sơn (2006), Hồ Kính Bạc (2006), Lôi Quỳnh (2006), Thái Sơn (2006), Vương Ốc Sơn-Đại Mi Sơn (2006), Long Hổ Sơn (2008), Tự Cống (2008), A Lạp Thiện (2009), Tần Lĩnh (2009), Lạc Nghiệp-Phượng Sơn (2010), Ninh Đức (2010).
Antonov A-1
Biến thể
Trong mỗi trường hợp, "s" nghĩa là serii (серии – "series")
Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu
Các công viên ở các quốc gia
Croatia: Papuk Geopark (2007).
Antonov A-1
Tính năng kỹ chiến thuật (A-1)
right|300px
Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu
Các công viên ở các quốc gia
Cộng hoà Séc: Bohemian Paradise (2005).
Antonov A-1
Tham khảo
A-01 Thể loại:Tàu lượn Liên Xô 1930–1939 Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930 Thể loại:Tàu lượn Thể loại:Máy bay dân sự Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay cánh trên
Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu
Các công viên ở các quốc gia
Phần Lan: Rokua (2010)
Pháp: Haute Provence (2004), Luberon (2005).
Đức: Bergstrasse-Odenwald (2004), Terra Vita (2004), Vulkaneifel (2004), Harz Braunschweiger (2005), Swabian (2005)
Hi Lạp: Lesvos (2004), Psiloritis (2004), Chelmos-Vouraikos, Vikos-Aoos (2010).
Iran: Queshm Island (2006).
Ireland: Copper Coast (2004).
Ireland-Bắc Ireland: Marble Arch Caves & Cuilcagh Mt. Park
Ý: Madonie (2004), Parco del Beigua (2005), Geological and Mining Park of Sardinia (2007), Adamello-Brenta (2008), Rocca di Cerere (2008), Cilento and Vallo di Diano (2010), Tuscan Mining Park (2010).
Nhật Bản: Itoigawa (2009), Lake Toya·Usu Volcano (2009), Unzen Volcanic Area (2009), San'in Kaigan (2010).
Malaysia: Langkawi Geopark (2007).
Na Uy: Gea-Norvegica (2006), Magma.
Bồ Đào Nha: Naturtejo (2006), Arouca (2009).
România: Hateg Country (2005).
Tây Ban Nha: Maestrazgo (2004), Capo de Gata (2006), Sobrabe (2006), Subeticas (2006), Basque Coast Geopark (2010). Vương quốc Anh: North Pennines (2004), Fforest Fawr (2005), North West Highlands (2005), Lochaber Geopark (2007), English Riviera (2007), Shetland (2009), Geo Mon (2009).
Việt Nam: cao nguyên đá Đồng Văn (2010), công viên Non nước Cao Bằng (2018), Công viên địa chất Đắk Nông (2020)
Mạng lưới Công viên địa chất Việt Nam
Việt Nam có 3 địa danh là cao nguyên đá Đồng Văn được công nhận là công viên địa chất toàn cầu vào năm 2010; Công viên Địa chất Non Nước Cao Bằng được công nhận năm 2018 và Công viên Địa chất Đắk Nông được công nhận năm 2020.
Theo TS. Trần Tân Văn, Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản thì viện này đã cùng một số đối tác trong và ngoài nước triển khai trên khoảng 25 khu vực và đã xác định được 15 khu vực có thể xây dựng thành CVĐC Quốc gia. Trong đó khoảng 1/3 đến ½ khu vực hoàn toàn có khả năng trở thành Công viên địa chất Toàn cầu như: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Quần đảo Cát Bà (Hải Phòng), Vườn quốc gia Ba Vì (Hà Nội), Vườn quốc gia Cúc Phương - Cố đô Hoa Lư - Tràng An (Ninh Bình), Vườn quốc gia Hoàng Liên - Sapa (Lào Cai), Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và vùng đệm (Quảng Bình)...
Năm 2014, Đề án "Bảo tồn di sản địa chất, phát triển và quản lý mạng lưới công viên địa chất ở Việt Nam" được thực hiện từ năm 2014 - 2020 tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có di sản địa chất gồm: Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Hòa Bình, Yên Bái, Phú Thọ, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Bà Rịa – Vũng Tàu, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng, Đồng Nai, Vĩnh Long, Cà Mau, Kiên Giang. Phấn đấu đến năm 2020 công nhận 5 - 7 công viên địa chất quốc gia; 2 - 3 công viên địa chất toàn cầu. Năm 2030 công nhận khoảng 25 - 30 công viên địa chất quốc gia hoặc toàn cầu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tổ chức phi chính phủ Thể loại:Tổ chức phi lợi nhuận Thể loại:Tổ chức khoa học quốc tế Thể loại:Khoa học Thể loại:Địa chất học Thể loại:Khoa học Trái Đất Thể loại:Trái Đất Thể loại:UNESCO Thể loại:Công viên địa chất
Hẻm núi sông Columbia
nhỏ|Hẻm núi Sông Columbia gần [[Crown Point, Oregon, được nhìn từ Điểm ngắm cảnh Diễn đàn Phụ nữ Portland (Mũi Chanticleer) lên thượng nguồn vào trong hẻm núi. Ngang mặt xa xa là Vista House (Nhà ngắm cảnh)]] Hẻm núi Sông Columbia là một thung lũng sâu của Sông Columbia trong vùng Tây Bắc Thái Bình Dương của Hoa Kỳ. Sâu đến 4.000 ft (1.300 m), hẻm núi này chạy dài trên 80 dặm (130 km) khi con sông uốn lượn về phía tây băng qua Dãy núi Cascade hình thành ranh giới giữa tiểu bang Washington bên phía bắc và tiểu bang Oregon bên phía nam. Khu vực trồng nho của Mỹ thuộc Hẻm núi Sông Columbia nằm trong cả hai tiểu bang.
Hẻm núi ngày nay được chính phủ liên bang bảo vệ như một Khu vực ngắm cảnh Quốc gia và là nơi đến viếng thăm vui chơi được ưa chuộng.
Miêu tả và lịch sử
nhỏ|Nhìn từ Crown Point, Oregon Qua nhiều niên đại, Sông Columbia đã xoáy mòn đá núi lửa của Dãy núi Cascade thành một vết đứt sâu, gần như sâu bằng mặt biển. Sự xoáy mòn cuối cùng xảy ra trong Các trận lụt Missoula trong Thời kỳ băng hà khoảng 13.000 năm trước đây. Sự kiện địa chất mới đây nhất là Vụ lở núi Bonneville trong thập niên 1700, một sự kiện được nhắc đến trong các câu truyện cổ tích địa phương của người bản thổ Mỹ như truyện "Chiếc cầu của các vị thần" (Bridge of the Gods).
Hẻm núi này đã giúp con người sinh sống tại đây trên 13.000 năm. Bằng chứng tồn tại của người Folsom và Marmes là những người đã băng qua Cầu đất liền Bering từ châu Á đã được tìm thấy trong những lần khai quật khảo cổ. Các cuộc khai quật gần Thác Celilo cách The Dalles vài dặm về phía đông đã chứng minh rằng con người đã chiếm khu vực đánh cá hồi lý tưởng này khoảng 10.000 năm.
Ngoài vẻ đẹp tự nhiên, hẻm núi này cũng cung cấp một hành lang giao thông cực kỳ quan trọng. Người bản thổ đã có thể du hành qua Hẻm núi để trao đổi mua bán tại Thác Celilo, cả trên sông và trên Đèo Lolo bên phía bắc của Núi Hood; người Mỹ theo sau các con đường tương tự khi đến định cư trong vùng này và sau đó thành lập đường tàu thủy chạy bằng hơi nước và đường xe lửa qua hẻm núi. Xa lộ Sông Columbia được xây vào đầu thế kỷ 20 là xa lộ trải nhựa chính đầu tiên trong vùng Tây Bắc Thái Bình Dương và vẫn còn nổi tiếng vì phong cảnh đẹp của nó.
Hẻm núi cũng là nơi tập trung rất nhiều thác nước trong Tây Bắc Thái Bình Dương với con số là trên 77 thác nước chỉ tính riêng phía bên tiểu bang Oregon. Nhiều thác nằm dọc theo Xa lộ Sông Columbia bao gồm Thác Multnomah nổi tiếng cao 620 ft (188 m) thường được cho là thác nước chảy quanh năm và cao hạng nhì tại Hoa Kỳ.
Tháng 11 năm 1986, Quốc hội Hoa Kỳ đã công nhận vẻ đẹp độc đáo của hẻm núi bằng việc biến nó thành Khu vực Ngắm cảnh Quốc gia đầu tiên của Hoa Kỳ (U.S. National Scenic Area).
Liên kết ngoài
Thể loại:Dãy núi Cascade Thể loại:Khu vực Ngắm cảnh Quốc gia Thể loại:Vùng của Oregon Thể loại:Vùng của Washington (tiểu bang)
Nam Lào
Nam Lào hay thường gọi là Hạ Lào, là bốn tỉnh phía Nam của nước Lào gồm Attapeu, Saravane, Sekong, Champasack. Hạ Lào có dân số khoảng 1,11 triệu người vào năm 2004, chiếm khoảng 18,3% tổng dân số của Lào. So với miền Trung Lào, kinh tế ở đây kém phát triển hơn. Hiện chính phủ Lào đang có các kế hoạch phát triển kinh tế khu vực này dựa trên Hành lang kinh tế Đông - Tây nối khu vực này với Thái Lan ở phía Tây và miền nam Việt Nam ở phía Đông. Ba trong số bốn tỉnh Nam Lào là Attapeu, Saravane, Sekong tham gia Tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia.
Hạ Lào nằm trên Cao nguyên Bolaven có thổ nhưỡng và khí hậu thích hợp với ngành trồng cà phê (cả arabica và robusta), cao su, thuốc lào. Về sông ngòi khúc trung lưu của sông Mê Kông chiếm địa vị chính. Một phụ lưu lớn là sông Sekong chảy từ rặng Trường Sơn qua Lào rồi vượt biên giới vào Campuchia.
Lịch sử
Thời đế chế Khmer đang ở giai đoạn hoàng kim, Nam Lào thuộc lãnh địa của Khmer. Sau khi nhà nước Lan Xang, nhà nước đầu tiên của dân tộc Lào được thành lập vào thế kỷ 14, người Lào dần đẩy lùi thế lực của người Khmer và chiếm lấy Nam Lào.
Trong Chiến tranh Việt Nam Hạ Lào được xem là khu vực từ đèo Mụ Già (khoảng vĩ tuyến 15 bắc) xuống phía nam giáp với Cao Miên. Hạ Lào là nơi lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam dùng làm hành lang chuyển vận chiến cụ, nhu yếu phẩm và quân binh dọc đường mòn Hồ Chí Minh để xâm nhập Việt Nam Cộng hòa cùng hỗ trợ cho phe cộng sản Pathet Lào. Trong số hàng triệu tấn bom rải trong cuộc chiến, hai phần ba được thả xuống Hạ Lào.
Xem thêm
Category: Regions of Southeast Asia
Ghi chú
Thể loại:Địa lý Lào Thể loại:Sơ khai địa lý Lào Thể loại: Vùng của Đông Nam Á Vùng của Đông Nam Á
Philip J. Klass
Philip Julian Klass (ngày 8 tháng 11 năm 1919 – ngày 9 tháng 8 năm 2005) là một nhà báo và nhà nghiên cứu UFO người Mỹ, nổi tiếng với những nhận định hoài nghi về UFO. Trong các cộng đồng UFO học và hoài nghi, Klass truyền cảm hứng cho việc thẩm định phân cực. Ông được gọi là "Sherlock Holmes của ngành UFO học". Klass đã thể hiện "lòng nhiệt thành của quân thập tự chinh đối với những gì có vẻ là 'đúng đắn', bất kể điều đó có mang lại sự hoan nghênh phổ biến hay không", một đặc điểm mà ông tuyên bố rằng cha mình đã truyền lại cho ông. Klass nói, "Tôi đã phát hiện ra rằng khoảng 97, 98% những người cho biết họ nhìn thấy UFO là những người trung thực, thông minh về cơ bản đã nhìn thấy thứ gì đó — thường là vào ban đêm, trong bóng tối — điều đó khá lạ lùng, mà họ không thể giải thích nổi." Phần còn lại, ông nói, đều là lừa gạt.
Đời tư
Klass sinh ngày 8 tháng 11 năm 1919 tại Des Moines, Iowa, cha là Raymond Klass và mẹ là Anne Traxler, và lớn lên ở Cedar Rapids, Iowa. Cha của ông là một luật sư được khắp nước Mỹ công nhận là chuyên gia về luật sơ suất trên ô tô. Khi còn là một Hướng đạo sinh, ông được hưởng một chuyến đi trong một chiếc autogyro (một chiếc trực thăng đời đầu) tại Hội chợ Bang Iowa, và cô em gái Rosanne Klass, cũng kể lại rằng ông đã dành rất nhiều thời gian để chế tạo đài phát thanh pha lê. Ông tốt nghiệp trường Đại học Tiểu bang Iowa vào năm 1941 với bằng Cử nhân Khoa học về kỹ thuật điện.
Klass chuyển từ miền Trung Tây đến Washington, D.C., làm việc cho tờ Aviation Week. Giữa việc duy trì trách nhiệm báo chí của mình và theo kịp các tuyên bố từ cộng đồng UFO, Klass đã dành phần lớn cuộc đời trưởng thành của mình như một người cô độc và tham công tiếc việc. Ông kết hôn ở tuổi 60. Vợ ông, Nadya, kém ông sáu tuổi và làm việc cho Đài Tiếng nói Hoa Kỳ ở Bulgaria. Họ không có con riêng, nhưng Nadya có một cậu con trai cùng mình trốn thoát khỏi nước Cộng sản Bulgaria năm 1973.
Sự nghiệp
Trong mười năm, Klass làm việc cho General Electric với tư cách là một kỹ sư về điện tử hàng không. Không hài lòng với công việc của mình, vào năm 1952, ông chuyển đến Washington, DC, và gia nhập tờ Aviation Week, về sau trở thành Aviation Week & Space Technology. Ông là biên tập viên cao cấp của tờ Aviation Week & Space Technology trong suốt ba mươi bốn năm.
Luôn nỗ lực dẫn đầu, Klass đã xuất bản "Exclusive Report on Counter Measures" trong các ấn bản của tờ Aviation Week số ra ngày 18 và 25 tháng 11 năm 1957. Báo cáo này đã được chuyển đến FBI vì "tiết lộ trái phép thông tin được phân loại 'Tuyệt Mật'". Một cuộc điều tra về vụ tiết lộ đã bị hủy bỏ khi Không quân Mỹ nói với FBI rằng thông tin tiết lộ không thể được giải mật cho mục đích truy tố.
Klass có viết một số bài báo đầu tiên về hệ thống dẫn đường quán tính, dẫn đường tên lửa hồng ngoại và vi điện tử. Cuốn sách Secret Sentries in Space (1971) của ông là một trong những cuốn sách đầu tiên về công nghệ vệ tinh gián điệp.
Năm 1973 Klass được bổ nhiệm là thành viên của Viện Kỹ sư Điện và Điện tử. Ông còn là thành viên của Hiệp hội Vì sự Tiến bộ Khoa học Hoa Kỳ, Hiệp hội Nhà văn Hàng không/Vũ trụ nay đã không còn tồn tại, Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia và Câu lạc bộ Hàng không Quốc gia. Tiểu hành tinh 7277 (1983 RM2) được đặt tên là "Klass" theo tên ông. Ông đã nhận được Giải thưởng Lauren D. Lyman vào năm 1989 từ Hiệp hội Nhà văn Hàng không/Vũ trụ cho những thành tựu xuất sắc trong suốt sự nghiệp, và Giải thưởng Xuất sắc của Thập kỷ Boeing cho thành tựu trọn đời vào năm 1998 từ Hội Hàng không Hoàng gia.
Nghỉ hưu vào năm 1986 trong vai trò biên tập viên cao cấp về điện tử hàng không của tờ Aviation Week & Space Technology, ông tiếp tục đóng góp cho tạp chí này trong vài năm nữa.
Nghiên cứu UFO
Sự tham gia của Klass trong lĩnh vực UFO có thể được bắt nguồn từ việc ông đọc bài báo về Sự kiện tại Exeter (1966) của nhà báo John G. Fuller, về một loạt các vụ nhìn thấy UFO trong và xung quanh Exeter, New Hampshire. Lưu ý rằng nhiều sự cố UFO của Exeter diễn ra gần các đường dây điện công suất lớn, Klass nghi ngờ rằng các báo cáo về UFO được giải thích tốt nhất là một loại tia chớp plasma hoặc sét hòn chưa từng biết trước đây có thể được tạo ra từ đường dây điện hoặc máy biến áp của chúng. Klass nghĩ rằng plasma có thể phù hợp với nhiều báo cáo UFO về các ánh sáng chuyển động thất thường; plasma tích điện cao có thể giải thích thêm về những tác động được báo cáo của UFO đối với hệ thống điện của máy bay và ô tô. Klass đã viết lên lý thuyết của mình trong một bài đánh giá về cuốn sách của Fuller được xuất bản trên tạp chí Aviation Week. Tiếp theo là một đánh giá đầy hoài nghi khác về công việc của Ủy ban Điều tra Quốc gia về Hiện tượng Không trung (NICAP). Những bài báo này đã thu hút sự chú ý to lớn của Klass trong cộng đồng UFO, và như Howard Blum nói, "... như thể chỉ qua một đêm, ông ấy đã được cả bạn bè và kẻ thù tôn xưng là 'kẻ lật tẩy UFO hàng đầu của đất nước'".
Klass ban đầu đã áp dụng lý thuyết sét hòn của mình một cách thận trọng và có chọn lọc trong một loạt bài báo trên tạp chí. Ông và nhà vật lý James E. McDonald đã trao đổi thư thân mật về chủ đề này, và McDonald đồng ý rằng một số UFO có thể là một loại sét hòn. Tuy nhiên, trong cuốn sách đầu tiên của mình về chủ đề này, Klass đã lập luận rằng plasma có thể giải thích hầu hết hoặc tất cả UFO, thậm chí cả những trường hợp bị nghi là do người ngoài hành tinh bắt cóc.
Giả thuyết về plasma của Klass không được những người ở hai bên trong cuộc tranh luận về UFO đón nhận, những người lưu ý rằng Klass đang sử dụng một hiện tượng chưa được xác minh—plasma mang tính giả thuyết của ông— để giải thích một hiện tượng chưa được xác minh khác—UFO. Cả hai tham gia vào một cuộc tranh luận gay gắt kéo dài hàng tháng trời, san bằng nhiều lời buộc tội và tố cáo khác nhau. Cuối cùng, Klass đã viết thư cho cấp trên của McDonald tại Hải quân Mỹ (McDonald đã chính thức rời khỏi Hải quân về hưu, nhưng thường làm việc với Văn phòng Nghiên cứu Hải quân), đặt câu hỏi làm thế nào McDonald có thể dành nhiều thời gian cho nghiên cứu UFO mà vẫn đáp ứng các yêu cầu về tài trợ nghiên cứu khí quyển của mình. Điều này không dẫn đến việc McDonald mất tiền tài trợ ONR nhưng đã thu hút một số lời chỉ trích về Klass từ các thành viên của cộng đồng UFO.
Sự chỉ trích cũng được bày tỏ bởi một nhóm chuyên gia về plasma đa nghi hơn do Ủy ban Condon tập hợp, tất cả đều bác bỏ lý thuyết plasma của Klass là phi khoa học. Kể từ thời điểm đó, các lý thuyết gợi lên các hiện tượng tương tự với các phương thức phát sinh rất khác nhau đã được các nhà bình luận như Michael Persinger, Terence Meaden, Albert Budden, và Paul Devereux đề xuất. Năm 1999, báo cáo của Dự án Condign thuộc MoD đề xuất rằng "Hiện tượng Không trung Không xác định" (UAPs) có thể so sánh với các plasmas ban đầu do Klass chủ trương (nhưng đã được sửa đổi bởi Devereux và Randles) có thể đại diện cho một lời giải thích khả thi cho một số sự kiện UFO. Do đó, trong khi khái niệm ban đầu của ông bị mất uy tín, nó đã được những người khác điều chỉnh lại, và về mặt này, Klass được coi là người tiên phong trong cách tiếp cận này.
Vào cuối những năm 1960, Klass lặng lẽ từ bỏ lý thuyết plasma của mình và sau đó lập luận rằng tất cả những lần nhìn thấy UFO có thể được giải thích là xác định sai các hiện tượng bình thường (như mây, sao, sao chổi hoặc máy bay) và/hoặc là trò lừa bịp. Jerome Clark cho rằng Klass lập luận ủng hộ trò lừa bịp hơn hầu hết những người hoài nghi UFO khác, nhưng Klass hiếm khi có bằng chứng ủng hộ những lời tố cáo của mình; lập trường này được lặp lại bởi Don Ecker, người khẳng định rằng trong một cuộc tranh luận năm 1992, Klass đã đưa ra cáo buộc vô căn cứ về tội "buôn lậu ma túy" chống lại phi công người Úc Frederick Valentich, đã biến mất vào năm 1978 sau khi tuyên bố rằng một UFO lạ đang bay gần máy bay của anh ta.
Klass là thành viên sáng lập của Ủy ban Điều tra Khoa học về Tuyên bố Điều Huyền bí (CSICOP, nay là Ủy ban Điều tra Hoài nghi (CSI)) và phục vụ trong hội đồng điều hành và tiểu ban UFO. Ông đã thực hiện một số báo cáo tập trung vào sự hoài nghi về UFO và những lần nhìn thấy UFO. Ông đã xuất bản tờ Skeptics UFO Newsletter hai tháng một lần trong vài năm và viết một số cuốn sách về chủ đề này.
Vào những năm 1970, Klass đã dành nhiều lời khen ngợi cho cuốn The UFO Handbook của nhà thiên văn học và nhà điều tra UFO Allan Hendry, nhưng Hendry đã phản đối mạnh mẽ modus operandi (phương thức hoạt động) của Klass, mà Hendry cho rằng bao gồm việc trấn áp và bóp méo bằng chứng, lập luận phi khoa học, các cuộc công kích cá nhân, chiến dịch bôi nhọ, mồi khoa học và chuyển đổi chiến thuật, và dường như từ chối đánh giá bằng chứng mâu thuẫn với định kiến của ông. Nhà vật lý hạt nhân và nhà nghiên cứu UFO Stanton T. Friedman cũng thường xuyên va chạm Klass.
Phương thức hoạt động của Klass khi đối đầu với những đối thủ như Friedman là đặc biệt. Ông dường như hiểu rõ về vị thế của mình trong cả sự nghiệp và sở thích và sức mạnh mà vị thế đó mang lại cho ông. Khi biết Friedman có kế hoạch chuyển đến Canada vào năm 1980, Klass đã viết một bức thư cho A.G. McNamara với Viện Vật lý Thiên văn Herzberg tại Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia ở Ottawa. Trong nhiều thập kỷ, NRC đã không sẵn lòng nhận các báo cáo về UFO do Cảnh sát Kỵ binh Hoàng gia Canada thu thập. NRC đã không nghiên cứu các báo cáo mà họ nhận được; họ chỉ đơn thuần phân loại chúng là "thiên thạch" hoặc "không phải thiên thạch" và nộp chúng. Mục đích của lá thư của Klass là để mang lại "tin xấu" - rằng Stanton Friedman đang chuyển đến Canada. Klass cảnh báo rằng Friedman sẽ bắt đầu cáo buộc họ về việc che đậy UFO. Sau đó, ông tiếp tục bôi nhọ sự chuyên nghiệp của Friedman, đồng thời tự nhận là bạn của Friedman khi thảo luận về các chủ đề khác ngoài UFO. Mười ngày sau, một bản ghi nhớ đã được gửi đến ban quản lý NRC có nội dung, "Tôi không biết chúng tôi có thể làm gì để chuẩn bị cho việc đến Canada của người đàn ông Friedman này, nhưng nếu ông ấy hành động như Klass dự đoán, chúng tôi không đủ khả năng để công khai mà ông ấy sẽ tạo ra cho chúng tôi." Quyết định được đưa ra nhanh chóng là chuyển tất cả các báo cáo về UFO cũ hơn một năm cho Cơ quan Lưu trữ Công cộng Canada. Bức thư đơn của Klass dường như đã thúc đẩy một cuộc di dời hồ sơ lớn ở Canada và sau đó làm cho nghiên cứu của Friedman dễ dàng hơn so với những gì có thể xảy ra.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1919 Thể loại:Mất năm 2005 Thể loại:Nhà hoài nghi Mỹ Thể loại:Nhà văn UFO Mỹ Thể loại:Nhà UFO học Thể loại:Nhà hoài nghi UFO Thể loại:Nhà văn Des Moines, Iowa Thể loại:Nhân viên General Electric Thể loại:Người Đảo Merritt, Florida Thể loại:Tử vong vì ung thư ở Florida Thể loại:Kỹ sư Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Biên tập viên tạp chí Mỹ Thể loại:Nhà văn phi hư cấu Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Hội viên IEEE Thể loại:Hội viên Committee for Skeptical Inquiry
Nam Sơn (họa sĩ)
Nam Sơn hay còn gọi là Nguyễn Nam Sơn, tên thật Nguyễn Vạn Thọ (1890-1973), quê gốc ở Vĩnh Yên, sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, là một trong những họa sĩ Việt Nam đầu tiên của nền hội họa đương đại. Ông đã cùng họa sĩ Victor Tardieu người Pháp đồng sáng lập trường Mỹ thuật Đông Dương và trực tiếp giảng dạy với tư cách giáo sư chuyên ngành bậc 2, phụ trách môn Đồ họa và Trang trí. Ông là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất được giao quản lý trường với cương vị, trọng trách là một quyền Hiệu trưởng, đó là thời kỳ từ tháng 3 năm 1945 đến cuối năm 1945; tức là giai đoạn sau khi Nhật đảo chính Pháp. Trong thời gian đó, các giáo sư người Pháp hầu hết bị bắt giam hoặc buộc phải về nước; cuối năm 1945, chính quyền Việt Minh đã cho đóng cửa trường để sau đó mở lại tại chiến khu Việt Bắc với tên Trường trung học Mỹ thuật do họa sĩ Tô Ngọc Vân làm hiệu trưởng.
Thân thế và sự nghiệp
Nam Sơn tên thật là Nguyễn Vạn Thọ (15/2/1890—26/1/1973, tức 23 tháng 12 năm Nhâm Tý). Quê: huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc (xưa là huyện Yên Lãng, tỉnh Vĩnh Yên).
Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, trong một gia đình dòng dõi gia thế, ông là con trai duy nhất của nhà nho Nguyễn Văn Khang (1871-1894), thư ký phủ Thống sứ Bắc kỳ; mẹ là bà Nguyễn Thị Lân (1870-1951) người đã được vua Bảo Đại ngự ban kim khánh khắc 4 chữ "Tiết hạnh khả phong" công đức tảo tần nuôi con (chồng mất khi con mới 4 tuổi). Ông được cha mẹ đặt tên là Nguyễn Vạn Thọ với hy vọng một sự "vạn an thế đức..." nhưng khi vào đời được thầy là nhà nho Phạm Như Bình tặng cho tên hiệu là Nam Sơn hàm ý một sự vững vàng và trường thọ (Thọ tỉ Nam Sơn).
Thuở nhỏ ông được người thân là các nhà nho Phạm Như Bình, Nguyễn Sĩ Đức dạy chữ, dạy vẽ và dẫn đi thăm các đình, đền, chùa với sự giảng dạy cặn kẽ về văn hoá và đạo lý, do đó sớm có lòng say mê nghệ thuật dân tộc. Ông lại chịu khó tự mày mò tìm sách và tranh của Trung Quốc, của Nhật Bản để tìm hiểu hội họa phương Đông nên đến khi có dịp được tiếp xúc với hội họa phương Tây thì nhờ có nền văn hoá vững chắc đó mà đã tiếp thu được những cái hay để hoàn chỉnh một nền mỹ thuật mới cho dân tộc. Năm 10 tuổi ông bắt đầu học chữ Quốc ngữ tại trường tiểu học Hàng Vôi (Amiral Courbet, nay là trường Nguyễn Du –Hà Nội). Sau khi tốt nghiệp tại trường Bưởi (trường Bảo hộ, lycée du Protectorat) ông vào làm việc tại Sở Tài chính Đông Dương trong thời gian này ông thường vẽ tranh minh hoạ sách giáo khoa và báo chí.
Vào khoảng 1920, 1921, Nam Sơn tham gia trang trí cho Hội quán Sinh viên An nam (Foyer des Étudiants annamites), được thành lập bởi Paul Monet. Ấn tượng với Nam Sơn, Paul Monet đã nhờ Chủ tịch Danh dự của Hội quán là Louis Marty giới thiệu Nam Sơn với Victor Tardieu, hoạ sĩ người Pháp đang hoạt động tại Hà Nội lúc bấy giờ, để theo giúp đỡ và học việc. Những ngày đầu, Victor Tardieu chỉ hướng dẫn Nam Sơn trong vòng một giờ vào mỗi chiều chủ nhật hàng tuần. Khi Tardieu được giao thực hiện tranh tường Trường Đại học Đông Dương, Nam Sơn đã tình nguyện làm người mẫu. Victor Tardieu đã dành riêng cho Nam Sơn một góc trong xưởng họa để chỉ dẫn phương pháp sơn dầu.
Tardieu và Nam Sơn đã bàn luận và lên ý tưởng xây dựng một trường nghệ thuật để dạy các kỹ thuật nghệ thuật Phương Tây. Nghị định ngày 27 tháng 10 năm 1924 của Toàn quyền Martial Merlin chấp thuận đề xuất của Tardieu, thành lập Trường Mỹ thuật Đông Dương tại Hà Nội, ấn định ngày khai giảng vào 1 tháng 10 năm 1925.
Nam Sơn được bổ nhiệm là "công sự Victor Tardieu", có trách nhiệm giúp đỡ Tardieu trong việc mua dụng cụ và tìm giáo sư cho trường. Cả Nam Sơn và Tardieu sau được điều động về Pháp để tìm giảng viên. Đầu năm 1925, ông đến Paris, được Victor Tardieu đón về cư ngụ ở tư gia, số 3 đường Chaptal thuộc quận 9. Buổi sáng Nam Sơn học tại trường Mỹ thuật Quốc gia trong xưởng họa của Jean-Pierre Laurens, buổi chiều tại trường Nghệ thuật Trang trí Quốc gia trong xưởng họa của Félix Aubert, buổi tối học nắn hình cùng giáo sư Séguin và Maire. Chủ nhật, ông đọc tài liệu ở thư phòng của Victor Tardieu và thăm viếng các Bảo tàng và danh lam thắng cảnh.
Tháng 9 năm 1925, Victor Tardieu hoãn trở lại Việt Nam vì bệnh, Nam Sơn trở về trước để kịp khai trường. Cùng đi với ông là Joseph Inguimberty. Nam Sơn và Inguimberty đã chuẩn bị buổi tuyển sinh được tổ chức cùng một lúc tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn, Phnom Pênh và Vientiane, với sự tham dự của 270 thí sinh.
Nam Sơn sau đó trực tiếp giảng dạy với tư cách giáo sư chuyên ngành bậc 2, phụ trách môn Đồ họa và Trang trí. Ông đã giảng dạy từ khoá đầu đến khoá cuối, tất cả 18 khoá, tham gia đào tạo hơn 150 họa sĩ, nhà điêu khắc; học trò của ông có rất nhiều người thành đạt, một số người ngay sau khi tốt nghiệp đã có những tác phẩm làm thế giới hội họa phương Tây phải thán phục.
Năm 1946, ông được Bộ Quốc gia Giáo dục Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà mời vào Hội đồng cố vấn học viện Đông phương bác cổ.
Năm 1957, Khi Hội Mỹ thuật Việt Nam thành lập, ông được bầu vào Ban Chấp hành và giữ chức vụ này trong suốt thời gian 16 năm, cho đến khi qua đời (26/1/1973)
Năm 1998 tại triển lãm "Mùa xuân Việt Nam" ở Paris do Bộ Văn hoá - Thông tin Việt Nam và Toà thị chính Paris tổ chức để giới thiệu về sự nghiệp mỹ thuật mới Việt Nam, 3 tác phẩm của ông đã được tuyển chọn. Tiếp đó, cuốn "Voyager Magazine" xuất bản tại Paris năm 1998 giới thiệu cuộc triển lãm này đã tuyển in bức Chân dung người nông dân (1940) của ông với lời bình ghi ngay trên tác phẩm: "Chỉ cho tới ngày nay, sau bao nhiêu năm bị lãng quên, các họa sĩ Việt Nam đã buộc người ta phải kính trọng". cũng trong năm 1998, tức là 25 năm sau khi Nam Sơn qua đời, Hội Mỹ thuật Việt Nam đã truy tặng ông Huy chương "Vì sự nghiệp Mỹ thuật".
Tác phẩm
Các tác phẩm của ông phần lớn theo khuynh hướng cổ điển châu Âu nhưng ảnh hưởng nhiều bởi hội họa Trung Quốc, Nhật Bản. Ngoài tranh sơn dầu, lụa, thuốc nước, mực nho... cuối đời ông dùng chì son (sanguine) là chủ yếu. Trong đời, ông đã sáng tác trên 400 tác phẩm hội họa theo nhiều thể loại, trong đó có một số có giá trị rất cao, đáng chú ý như:
Vai trò sáng lập trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương
Về vai trò của người đồng sáng lập trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương của họa sĩ Nam Sơn đã bị quên lãng, thậm chí còn bị phủ nhận trong một thời gian rất dài. Mãi cho đến thời gian gần đây (2008) người ta mới biết đến rộng rãi và công nhận.
Cuốn "Paris - Hà Nội - Sài Gòn: cuộc phiêu lưu của hội họa hiện đại Việt Nam" do Các nhà bảo tàng Paris xuất bản năm 1998 xác nhận: "''Qua những cuộc trao đổi giữa họ (Victor Tardieu và Nam Sơn), nảy ra ý kiến thành lập một trường Mỹ thuật ở Hà Nội, Nam Sơn thuyết phục Victor Tardieu tiến hành những vận động cần thiết để có thể khai giảng và điều hành nhà trường... Chính thức được thành lập do một Nghị định của Toàn quyền Merlin, trường này (Mỹ thuật Đông Dương) nói cho đúng hơn là kết quả tình bạn kỳ lạ giữa hai người (Victor Tardieu và Nam Sơn)". Vị trí và vai trò của Nam Sơn được Toàn quyền Đông Dương xác nhận rất rõ ràng trong cuốn "Các trường Mỹ thuật Đông Dương" xuất bản ở Hà Nội năm 1937: "Ông Nam Sơn - giáo sư chuyên ngành bậc 2, là một trong hai người sáng lập Trường Mỹ thuật Đông Dương, dạy hình hoạ và trang trí".''
Tưởng nhớ
Ngôi nhà ông ở khi còn sống do chính ông thiết kế mẫu hiện tại vẫn được giữ gìn nguyên vẹn tại số 68 Nguyễn Du - Hà Nội, nơi đây còn lưu giữ nhiều tác phẩm của Ông. Hàng năm, vào ngày giỗ của ông, các Họa sĩ lão làng hội họa Việt Nam vẫn thường đến đây để thắp hương tưởng nhớ.
Hiện nay, tên của ông được đặt tên cho một tuyến phố ở Hà Nội, nằm trong khu đô thị bán đảo Linh Đàm, phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai.
Hypoprora tyra
Hypoprora tyra là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Amata thoracica
Amata thoracica là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
T Thể loại:Bướm đêm Châu Á
4033 Yatsugatake
4033 Yatsugatake (1986 FA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 3 năm 1986 bởi Masaru Inoue và Osamu Muramatsu ở Kobuchizawa.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1986
John Gunther Dean
thumb|John_Gunther_Dean John Gunther Dean (sinh ngày 24 tháng 2 năm 1926 - mất ngày 3 tháng 6 năm 2019) là một nhà ngoại giao xuất sắc của Hoa Kỳ. Từ năm 1974-1988, ông là Đại sứ Hoa Kỳ ở năm quốc gia khác nhau trong suốt bốn đời tổng thống Mỹ.