cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mstislav Leopoldovich Rostropovich
Liên kết ngoài
Thể loại:Nghệ sĩ cello Nga Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Liên Xô Thể loại:Người đoạt giải Grammy Thể loại:Nhạc trưởng Nga Thể loại:Kennedy Center Thể loại:Hiệp sĩ Hoàng gia Anh Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Liên bang Nga Thể loại:Người Mỹ gốc Nga Thể loại:Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống Thể loại:Chết vì ung thư đại trực tràng Thể loại:Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy Thể loại:Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS
Rajmahal
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Jharkhand
Quân chủ Liechtenstein
Vương công Liechtenstein (tiếng Đức: Fürst von und zu Liechtenstein), hay Thân vương Liechtenstein, là quân chủ và nguyên thủ quốc gia của Thân vương quốc Liechtenstein, là một trong ba thân vương quốc còn tồn tại duy nhất trên thế giới hiện nay, 2 thân vương quốc còn lại là Monaco và Andorra. Tên của gia tộc và sau đó là tên của Thân vương quốc có chủ quyền đều được đặt theo tên của Lâu đài Liechtenstein ở Hạ Áo mà gia tộc này sở hữu từ năm 1140 đến thế kỷ XIII, và từ năm 1807 cho đến nay, Liechtenstein là chế độ quân chủ duy nhất ở Châu Âu thực hiện chế độ Agnatic primogeniture.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quân chủ Liechtenstein Thể loại:Chính trị Liechtenstein
Castagnole Piemonte
Castagnole Piemonte là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 20 km về phía tây nam của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.944 người và diện tích là 17,3 km².
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Torino Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Piemonte
Chuột chù Hildegarde
Chuột chù Hildegarde, tên khoa học Crocidura hildegardeae, là một loài động vật có vú trong họ Chuột chù, bộ Soricomorpha. Loài này được Thomas mô tả năm 1904. Chúng được tìm thấy ở Burundi, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Kenya, Rwanda và Tanzania.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Động vật được mô tả năm 1904
Chiến hạm Vasa
Chiến hạm Vasa là một chiến hạm có thật trong lịch sử và trường hợp của chiến hạm này được ghi nhận như một case study điển hình của mọi thời đại về việc quản trị dự án và các hệ quả có thể có của nó.
Sự kiện
Ngày 10 tháng 8 năm 1628, Chiến hạm mới nhất của Hải quân Hoàng gia Thụy Điển bắt đầu cuộc hành trình ngắn ngủi của mình. Chiến hạm Vasa mới đi được khoảng 1.300m và sau một gợn gió mạnh lật úp trên hải cảng Stockholm, làm 53 người chết. Chiến hạm này là dự án tốn kém nhất chưa từng thấy của Thụy Điển và đã mất tất cả.
Sau những cố gắng cứu hộ ban đầu, con tàu đã hầu như bị quên lãng cho đến tận khi Anders Franzen định vị được nó vào năm 1956.
Vào năm 1961, 333 năm sau ngày bị đắm, Vasa được trục vớt; chiến hạm được bảo tồn khá tốt bởi vì chỉ cần hàn gắn các trục và bơm sạch bùn và nước ra khỏi là nó đã nổi lên. Chính cảng là nơi ẩn náu, giúp cho con tàu thoát khỏi những cơn bão, và độ mặn thấp của Biển Baltic đã ngăn không cho các loài hà biển gặm nhấm và phá hủy. Ngày nay, chiếc thuyền vĩ đại này được đặt tại Bảo tàng Vasa (www.vasamuseet.se), gần nơi nó bị đắm.
Các nhà nghiên cứu đã phân tích Vasa và điều tra những tư liệu lịch sử liên quan đến việc xây dựng và đóng con tàu này. Nó chìm, tất nhiên, là do nó không chắc chắn. Lý do giải thích cho sự không chắc chắn, và được hạ thủy khi không chắc chắn có rất nhiều và rất khác nhau.
Câu chuyện Vasa
Vào ngày 16 tháng 1 năm 1625, Vua Gustav II Adolf ra lệnh cho Đô đốc Fleming ký hợp đồng với nhà đóng tàu ở Stockholm là Henrik và Arend Hybertsson để thiết kế và giám sát việc xây dựng bốn con tàu. Henrik là chuyên gia đóng tàu và Arend là người quản lý kinh doanh. Họ đã ký hợp đồng thầu phụ với nhà đóng tàu Johan Isbrandsson để đóng những con tàu này theo sự chỉ đạo của họ trong thời gian 4 năm. Hai con tàu lớn với sống tàu cao 135 feet và hai con tàu nhỏ hơn với sống tàu cao 108 feet.
Dựa trên hàng loạt những thay đổi gây lẫn lộn và liên tục do nhà vua yêu cầu trong suốt mùa xuân và mùa hè 1625, Henrik yêu cầu gỗ sồi phải được lấy từ khu rừng của Vua để đóng hai con tàu lớn với sống tàu cao 135 feet và hai con tàu nhỏ hơn với sống tàu cao 108 feet.
Vào ngày 20 tháng 9, Hải quân Thụy Điển bị mất 10 chiếc tàu trong một cơn bão tàn khốc. Sau đó nhà vua yêu cầu 2 chiếc tàu nhỏ phải được đóng trước với thời gian gấp để thay thế hai trong số những con tàu mất tích. Công việc đóng tàu Vasa bắt đầu vào đầu năm 1626 theo kiểu một con tàu truyền thống nhỏ; nó được hoàn thành sau hai năm rưỡi dưới hình thức một con tàu cải tiến sau vô số những yêu cầu thay đổi trong suốt quá trình đóng.
Vào ngày 30 tháng 11 năm 1625, nhà vua thay đổi lệnh của mình, yêu cầu hai chiếc tàu nhỏ hơn phải dài 120 feet để chúng có thể mang nhiều vũ khí hơn: 32 khẩu súng nặng 24 pao trong một khối1 gắn liền với boong truyền thống ("24 pao" ám chỉ sức công phá của khẩu đại bác. Một khẩu 24 pounder nặng khoảng 3.000 pao.)
Henrik nghiên cứu vật liệu và thấy rằng ông ta có đủ gỗ để đóng một con tàu cao 111-feet và một con tàu cao 135-feet. Theo lệnh của nhà vua, dưới sự giám sát của Đô đốc Fleming, Henrik đã lắp sườn cho tàu cao 111 feet bởi vì có thể hoàn thành nhanh hơn là cái to hơn. Tuy nhiên tài liệu cho thấy không rõ là cái sườn tàu này ban đầu để dành cho con tàu cỡ này hay là ban đầu là dành cho con tàu cỡ 108 feet và sau đó được mở rộng cho cái cao 111 feet.
Liên tục thay đổi về kỹ thuật
Sai lầm tiếp theo là không hề có đặc tính kỹ thuật gì cho sườn tàu được thay đổi sau đó. Sau khi con tàu Vasa với sườn tàu cao 111 feet được dựng xong, Vua Gustav biết Đan Mạch đang đóng một con tàu lớn với hai boong chứa súng, nhà vua liền yêu cầu nới rộng Vasa thành con tàu cao 135 feet với hai boong chứa súng (xem Hình 3). Chưa ai ở Thuỵ Điển, kể cả Henrik Hybertsson, lúc bấy giờ đã từng đóng một con tàu với hai boong súng như vậy. Do áp lực về thời gian, những người đóng tàu nghĩ rằng việc nới rộng tàu Cao 111 feet sử dụng những vật liệu đã được lập kế haọch cho đóng con tàu lớn hơn sẽ đắt đỏ hơn nhiều so với việc lắp đặt một cái sườn tàu mới cao 135 feet.
Sự tiến bộ trong kiến trúc tàu chiến từ một boong lên hai boong súng vào đầu thế kỷ 17 đã đánh dấu sự thay đổi trong các sách lược chiến tranh xuất hiện nhiều vào cuối những năm 1600 và 1700. Mục tiêu trở thành tàu có khả năng bắn vào cạnh tàu và làm chìm đối phương. Trước đó, các tàu chiến bắt đầu bằng loạt đạn vào tàu đối phương để chúng có thể đậu và neo tàu. Với mục đích này, những tàu chiến trước đó thường mang rất nhiều quân (khoảng 300).
Mặc dù hợp đồng với Hybertssons đã được chỉnh sửa (và đã được bảo quản), chưa ai tìm được những chi tiết kỹ thuật hay những bản vẽ phác thảo của chiến hạm Vasa 111 feet hay 135 feet, và không tài liệu liên quan nào (được lưu trữ tốt) có nhắc tới những bản vẽ này. Có vẻ như không ai dành thời gian chuẩn bị những chi tiết kỹ thuật, dựa trên những áp lực về thời gian và các tình huống khi chiến hạm Vasa được đóng. Thêm vào đó, chúng cũng không được chuẩn bị cho việc đóng con tàu dự kiến ban đầu cao 108 feet,
Bởi vì những kiểu tàu này dã được đóng thường xuyên trong nhiều năm và Hybertsson lại là một nghệ nhân đóng tàu đầy kinh nghiệm, làm việc với những người dđón tàu kinh nghiệm. Henrik Hybertsson có thể đã "nâng cấp" các chiều của con tàu 108 feet nguyên gốc để đáp ứng về yêu cầu về chiều dài và chiều rộng của con tàu 111 feet và sau đó phóng chúng lên thành phiên bản cao 135 feet của Vasa.
Cách ông ta tăng chiều cao của Vasa từ 111 feet lên 135 feet là cứng nhắc với chiều cao hiện tại của nó đã bao gồm ba mối ghép. Ông ta thêm một mối ghép thứ tư để kéo dài sườn tàu nhưng kết quả là sườn tàu mới thì lại mỏng so với chiều dài của nó và bề dày thì lại nông so với con tàu cùng cỡ đó.
Trợ lý của Hybertsson, Hein Jacobsson, sau dó nói rằng Vasa được đóng dày hơn một feet, 5 inches so với con tàu dự định ban đầu để phù hợp với hai boong. Tuy nhiên, sườn tàu dã được đóng và họ chỉ có thể thay đổi theo chiều dày ở phần trên của con tàu. Điều này đã làm tăng trọng tâm của trọng lực và làm tăng tính không bền vững của Vasa. Thuyền buồm thì cực kỳ nhạy với vị trí của trọng tâm của trọng lực; vài centimét cũng có thể gây ra sự thay đổi lớn.
Cũng như vậy, những người chuẩn bị cho cuộc hành trình đầu tiên của con tàu thấy rằng sườn tàu mỏng không đủ cung cấp chỗ cho việc chở hàng với khối lượng cần thiết cho một con tàu cao 135 feet. Độ mỏng của sườn tàu đòi hỏi thêm gỗ làm chắc, làm tăng thêm sự thiếu hụt về diện tích của khoang chở hàng.
Chở nặng vũ khí hơn mức có thể
Số lượng và loại vũ khí được vận chuyển bởi chiến hạm Vasa được nâng cấp đã trải qua rất nhiều lần sửa đổi. Ban đầu, con tàu cao 111 feet định chở 32 khẩu 24-pao. Sau đó, phiên bản cao 135 feet phải chở 36 khẩu 24 pao, 24 khẩu 12-pao, 8 bom mortar 48-pao, và 10 khẩu nhỏ hơn. Sau một loạt những thay đổi tiếp tục, Vasa phải mang 30 khẩu 24-pao ở boong dưới và 30 khẩu 12-pao ở boong trên. CUối cùng, nhà Vua yeê cầu Vasa mang 64 khẩu 24-pao —32 khẩu ở mỗi boong — cộng thêm vài khẩu nhỏ hơn (một vài tài liệu nói rằng số lượng yeê cầu là 60 khẩu 24-pao).
Chỉ mang loại pháo 24 pao có ưu điểm là sẽ có nhiều lực phá huỷ hơn và cho phép chuẩn hoá một loại quân trang, giá súng, thuốc súng và các thiết bị khác. Tuy nhiên, boong trên phải mang trọng lượng tăng thêm của các khẩu 24-pao thay thế các khẩu 12-pao trong diện tích chật hẹp, làm tăng thêm trọng tâm của trọng lực. Cuối cùng, chiến hạm Vasa được hạ thủy với 48 khẩu 24 pao (mỗi boong một nửa), bởi vì lý do thuộc về lỗi của các nhà cung cấp vũ khí làm chậm lại việc vận chuyển thêm vũ khí đúng hạn Đợi thêm vũ khí sẽ làm ảnh hưởng đến yêu cầu
Áp lực thời gian
Nhà vua yêu cầu phải hạ thủy con tàu càng nhanh càng tốt. Một chứng minh nữa về áp lực thời gian là chất lượng đúc các vũ khí này rất thấp. Chúng có thể bị hỏng (nổ) trong trận thủy chiến.
Cái chết của người đóng tàu
Henrik Hybertsson bị ốm nặng vào năm 1626 và chết vào năm 1627, một năm trước khi hoàn thành xong Vasa. Trong suốt năm ngã bệnh ốm, ông đã chia sẻ sự giám sát công việc với Jacobsson và Isbrandsson. Nhưng theo các tài liệu lịch sử, sự quản lý công việc rất kém. Sự phân công trách nhiệm không rõ ràng và thông tin không rõ ràng; bởi vì không hề có những chi tiết kỹ thuật cụ thể, những thời điểm quan trọng, hay bản vẽ, do đó rất khó cho Jacobsson để hiểu và thực hiện kế hoạch không được ghi lại của Hybertsson. Thông tin giữa Hybertsson, Jacobsson, và sbrandsson rất nghèo nàn. Điều này đã làm chậm thêm việc hoàn thành con tàu.
Đô đốc Fleming yêu cầu Jacobsson (trợ lý của Hybertsson) chịu trách nhiệm hoàn thành công việc sau khi Hybertsson chết. Vào lúc đó và trong suốt năm sau, khoảng 400 người chia thành năm nhóm làm việc trong thân tàu, chạm trổ, lắp ráp, vũ khí và khoang hàng - cuối cùng với một chút, nếu có, thông tin hoặc điều phối giữa họ. Đây là lực lượng nhân công lớn nhất tham gia vào một dự án ở Thuỵ ĐIển tính đến thời điểm lúc bấy giờ. Không hề có bằng chứng nào cho thấy Jacobsson chuẩn bị bất cứ kế haọch được lưu trữ nào sau khi chịu trách nhiệm hoàn thành con tàu.
Các sai lầm xung quanh việc dùng buồm
Phương pháp đo các yếu tố của thuyền buồm không được biết tới, do đó các thuyền trưởng phải học cách điều khiển thuyền bằng cách thử nghiệm vừa làm vừa học. Vasa là con tàu lộng lẫy nhất nhnưg chắc chắn không phải là con tàu duy nhất bị chìm trong suốt thế kỷ 17 và 18. TÍnh toán và đo đạc cho thấy từ năm 1961 cho thấy Vasa rất không chắc chắn và chắc chắn bị lật úp khi đuôi tàu nghiêng hơn 10 độ; nó không thể chịu được cơn gió tốc độ 8 hải lý. (9 dặm/giờ) Những tính toán gần đây cho rằng con tàu sẽ bị lật với cơn gió 4 hải lý. Việc gió nhẹ khi bắt đầu cuộc hành trình đầu tiên (và cũng là cuối cùng) được chứng minh bằng sự thật là thủy thủ phải căng buồm bằng tay khi hạ thủy.
Tmarus lanyu
Tmarus lanyu là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Chiến hạm Vasa
Các sai lầm xung quanh việc dùng buồm
Trong suốt quá trình điều tra, một vài nhân chứng nhận xét rằng Vasa "nặng hơn ở phía dưới", nhưng không ai tiếp tục theo đuổi câu hỏi tại sao và thế nào mà Vasa lại nặng ở phái trên. Không ai nhắc tới trọng lượng của boong thứ hai, vũ khí và các thiết bị khác. Vào những ngày đó, hầu hết mọi người (kể cả các chuyên gia) đều cho rằng một chiến hạm càng cao và càng ấn tượng, cùng với càng nhiều vũ khí càng lớn thì càng khó phá huỷ được.
Tmarus lanyu
Loài này thuộc chi Tmarus. Tmarus lanyu được miêu tả năm 2006 bởi Zhang, Zhu & Tso.
Chiến hạm Vasa
Cuộc thử nghiệm độ bền thất bại trước khi hạ thủy
Thuyền trưởng Hannson (thuyền trưởng của con tàu) và một thủy thủ cốt cán tiến hành một thử nghiệm độ bền trước sự chứng kiến của Đô đốc Fleming. Bài kiểm tra độ "lắc" gồm 30 người đàn ông chạy từ bên này sang bên kia của lòng tàu. Sau ba lần thử của những người đàn ông này, cuộc thử nghiệm phải dừng lại vì con tàu lắc kinh khủng đến nỗi nếu không dừng cuộc thử nghiệm lại, con tàu sẽ bị lật. Con tàu không thể vững được bởi vì không có chỗ để thêm hàng phía dưới sàn của giá đỡ. Trong bất cứ trường hợp nào, trọng lượng tăng thêm cũng sẽ làm cho boong dưới gần hoặc thấp hơn mực nước của con tàu. Vasa được dự tính sẽ chở 120 tấn hàng; do vậy nó cần gấp đôi diện tích đó để đứng vững.
Việc Vasa được hạ thủy với những vấn đề về độ bền trên là kết quả của sự chia sẻ thông tin kém. Hơn nữa, sức ép từ Vua Gustav để hạ thủy con tàu càng sớm càng tốt, và lúc đó nhà vua đang ở Ba Lan để tiến hành chiến tranh (và do vậy không thể tham vấn nhà vua được). Và sự thật là không ai đề xuất việc làm cho con tàu vững chãi hơn.
Liệu Đô đốc Fleming và thuyền trưởng Hannson có cố tình che giấu kết quả cuộc thử nghiệm hay không? Nhà vua đã yêu cầu Vasa được hoàn thành trước 25/7 và "nếu không, những người chịu trách nhiệm sẽ bị cắt chức ". Hành trình ngắn ngủi của Vasa vào ngày 10/8 chỉ diễn ra sau đó hai tuần. Người ta cho rằng, sau cuộc thử nghiệm thất bại đó, Đô đốc Fleming than rằng, "Vua mà ở đây thì chết mất".
Đến nay, Chiến hạm Vasa là một bảo tàng thuộc loại lớn nhất ở Thụy Điển.
Chú thích
Thể loại:Lịch sử Thụy Điển Thể loại:Hàng hải Thể loại:Tàu chiến Thể loại:Quản trị Dự án Thể loại:Tàu ba cột buồm Thể loại:Tọa độ không có sẵn trên Wikidata
Eyralpenus inconspicua
Eyralpenus inconspicua là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Zineb Triki
Zineb Triki sinh năm 1980 tại Maroc. Cô theo học tại một trường học ở Pháp, nơi cô tham gia nhà hát và khiêu vũ cổ điển. Cô chuyển đến Paris năm 15 tuổi để học trung học.
Cô có bằng khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Canada và làm việc ngắn gọn với tư cách là một nhà báo. Cô đã thực tập tại trụ sở của Liên Hợp Quốc tại NY năm 2003. Cô có bằng thạc sĩ khoa học chính trị tại Đại học Sorbonne ở Paris, sau đó lấy bằng thạc sĩ khác về sản xuất nghe nhìn ở Paris.
Triki bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của mình một cách nghiêm túc từ năm 2009, với các vai ngắn trong 14h05 và The Misadventures of Franck and Martha. Vai diễn điện ảnh đầu tiên của cô là trong Deux fenêtres năm 2013 và La Marche verte (2016). Chính bộ phim truyền hình The Office đã đưa cô trở nên nổi bật với vai diễn Nadia El Mansour.
Vai diễn của cô là mẹ của Nassim trong bộ phim De toutes mes năm 2017 được mô tả là sáng chói, trong vai diễn ngắn và khó khăn này.
Đóng phim
Triki đã thực hiện trong các bộ phim truyền hình và phim sau:
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Maroc Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Pháp Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Pháp Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1980
Đàn sếu (bài hát)
nhỏ|phải|100px|Đàn sếu trên tem kỷ niệm 50 chiến thắng nhỏ|phải|100px|Đàn sếu Đàn sếu (tiếng Nga: Журавли) – là một bài hát Nga nổi tiếng do nhạc sĩ Yan Abramovich Frenkel phổ thơ của Rasul Gamzatov qua bản dịch tiếng Nga của Naum Grebnyov. Bài hát này viết về những người lính hy sinh trong cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.
Lịch sử của bài hát
Nhà thơ Dagestan Rasul Gamzatov viết bài thơ "Đàn sếu" bằng tiếng Avar. Ý tưởng bài thơ về đàn sếu nảy sinh sau khi nhà thơ thăm công viên hòa bình ở Hiroshima có bức tượng của cô bé Sasaki Sadako, người trước khi chết vì phóng xạ nguyên tử, vẫn hy vọng rằng sẽ được sống nếu cô gấp đủ 1000 con sếu bằng giấy.
Mặt khác, hình tượng đàn sếu trong văn hóa Nga và văn hóa Avar cũng không hề xa lạ với văn hóa Nhật Bản. Rasul Gamzatov hồi tưởng rằng khi ngồi trên máy bay từ Nhật về Liên Xô ông đã nhớ về mẹ, về những người anh của mình và biết bao người thân đã hy sinh trong chiến tranh. "Có phải thế mà tiếng kêu đàn sếu/ Tự bao giờ giống với tiếng Avar" – Rasul viết như thế trong bài thơ "Đàn sếu".
Năm 1968 bài thơ "Đàn sếu" qua bản dịch của Naum Grebnyov in ở tạp chí "Thế giới mới" và được ca sĩ Mark Bernes để ý. Sau đó Mark Bernes đã nhờ nhạc sĩ Yan Frenkel viết nhạc cho bài hát này. Hai tháng sau bài hát mới được viết xong, được thu âm và trở thành một bài hát nổi tiếng qua sự thể hiện của Mark Bernes.
Bài hát này sau được nhiều ca sĩ khác thể hiện thành công.
Sau khi bài hát "Đàn sếu" ra đời, rất nhiều nơi ở Liên Xô người ta dựng những đài tưởng niệm mà trung tâm là bức ảnh đàn sếu đang bay. "Đàn sếu" từ bài hát đã trở thành hình tượng về những người đã sinh trong cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát Liên Xô Thể loại:Bài hát Nga Thể loại:Bài hát năm 1969
Değirmencik, Kırklareli
Değirmencik là một xã thuộc huyện Kırklareli, tỉnh Kırklareli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 528 người.
Fatima Zahra Bennacer
Fatima Zahra Bennacer (arabic: فطةةزة), sinh ngày 30 tháng 10 năm 1981, là một nữ diễn viên Maroc. Cô bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật của mình vào năm 2004 và chơi trong nhiều sản phẩm. Cô trở nên nổi tiếng nhờ vai diễn trong phim truyền hình "Một giờ trong địa ngục" với vai Sophia, và vai cô là cô gái nổi loạn trong serie truyền hình Ramadan Akba Lik.
Tham khảo
Thể loại:Nữ diễn viên Maroc Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1981
Leszek Balcerowicz
nhỏ|Leszek Balcerowicz nhỏ|phải|200px|Leszek Balcerowicz Leszek Henryk Balcerowicz (phát âm: Tập tin:Ltspkr.png ['lεʃεk balʦε'rɔviʧ] ), sinh ngày 19.1.1947 ở Lipno, là một kinh tế gia Ba Lan, cựu chủ tịch Ngân hàng quốc gia Ba Lan.
Ông nổi tiếng về việc thi hành chương trình biến đổi kinh tế Ba Lan, thường được gọi là liệu pháp gây sốc kinh tế trong thập niên 1990.
Tiểu sử
Balcerowicz tốt nghiệp hạng ưu Phân khoa Ngoại thương của trường Kế hoạch và Thống kê trung ương Ba Lan ở Warsaw năm 1970 (nay là Trường Kinh tế Warsaw). Năm 1974 Balcerowicz đậu bằng MBA (Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh) trường Đại học St. John ở thành phố New York, và năm 1975 đậu bằng tiến sĩ ở Trường Kinh tế Warsaw.
Từ tháng 9 năm 1989 tới tháng 8 năm 1991 và cũng từ ngày 31.10.1997 tới ngày 8.6.2000 ông ta giữ chức Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ba Lan. Giữa năm 1995 và năm 2000 ông làm chủ tịch Liên minh Tự do, rồi là đảng viên đảng trung dung (centrist party). Ngày 22.12.2000 ông ta trở thành chủ tịch Ngân hàng quốc gia Ba Lan.
Ngày 11.11.2005, tổng thống Ba Lan Aleksander Kwaśniewski đã trao tặng cho Balcerowicz Huân chương Đại bàng trắng - huân chương cao quý nhất của Ba Lan - để thưởng cho công lao đóng góp của ông ta vào việc biến đổi kinh tế Ba Lan.
Balcerowicz là thành viên trong "Ủy ban Trao quyền hợp pháp cho người nghèo" (Commission on Legal Empowerment of the Poor), một cơ quan sáng kiến độc lập thuộc Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và là sáng kiến toàn cầu đầu tiên nhằm tập trung riêng vào mối liên hệ giữa việc loại trừ (exclusion), sự nghèo khó và luật pháp. Ông ta cũng là thành viên của ban cố vấn tài chính thế lực có căn cứ ở Washington, Nhóm 13, và là thành viên trong Viện Peterson, tăng duy nổi tiếng ở Washington, D.C.
Ngày 11.6.2008 Balcerowicz được bổ nhiệm làm chủ tịch viện Bruegel, một tăng duy của châu Âu.
Kế hoạch Balcerowicz
Kế hoạch Balcerowicz là một loạt cải cách, tìm cách chấm dứt tình trạng siêu lạm phát và cân bằng ngân sách quốc gia. Giá của phần lớn các hàng hóa tiêu dùng được thả nổi và hạn chế việc tăng lương hàng năm cho công nhân viên chức trong khu vực nhà nước. Đơn vị tiền Ba Lan, đồng Złoty được làm cho có thể hoán đổi trong phạm vi biên giới quốc gia. Điều đó dẫn tới kết quả là một sự tăng giá đáng kể, buộc các công ty, xí nghiệp của nhà nước phải trở nên đủ khả năng cạnh tranh, chung qui là một cú sốc thực sự cho nền kinh tế Ba Lan.
Các cải cách này gây ra nhiều tranh cãi và biến Balcerowicz thành một mục tiêu cho các chỉ trích gay gắt. Mặt khác, nhiều kinh tế gia đồng ý là nếu không có liệu pháp gây sốc này, cái hy sinh lợi ích ngắn hạn cho sự tăng trưởng dài hạn, thì Ba Lan sẽ trở nên một nước nghèo hơn. Tỷ dụ, mức tăng trưởng hàng năm của Ba Lan giữa năm 1989 và năm 2000 là một trong các mức cao nhất của mọi nền kinh tế hậu-Cộng sản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà kinh tế học Ba Lan Thể loại:Sinh năm 1947 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Chính trị gia Ba Lan
Hồ Michigan
thumb|right|Bản đồ [[Ngũ Đại Hồ (Hồ Michigan có màu xanh đậm hơn)]]
Hồ Michigan là một trong 5 Hồ Lớn của Bắc Mỹ, và là hồ duy nhất trong 5 hồ nằm hoàn toàn bên trong Hoa Kỳ. Nó tiếp giáp với, từ tây qua đông, các tiểu bang sau: Wisconsin, Illinois, Indiana, và Michigan. Từ "Michigan" có ban đầu được sử dụng để nó đến bản thân hồ, và người ta tin rằng nó có gốc từ một từ In điêng Ojibwa mishigami, có nghĩa là "đại hồ."
Địa lý
nhỏ|trái|200px|Hồ Michigan và các Đại Hồ khác Hồ Michigan (44° N, 87° W) là hồ duy nhất trong Ngũ Đại Hồ nằm hoàn toàn trong nước Mỹ; các hồ kia nằm giữa Mỹ và Canada. Hồ này có diện tích 22.400 dặm vuông (58.016 km²), là hồ nước ngọt lớn nhất Hoa Kỳ, hồ lớn nhất nằm hoàn toàn trong một quốc gia (theo diện tích bề mặt; Hồ Baikal ở Nga, thì lớn nhất về lượng nước), và là hồ lớn thứ 5 thế giới. Hồ dài 307 dặm (494 km) và rộng 118 dặm (190 km) với một đường bờ nước dài 1.640 dặm (2.633 km). Độ sâu trung bình của hồ là 279 foot (85 m), còn nơi sâu nhất là 923 foot (281 m). Nó chứa một lượng nước 1.180 dặm khối (4.918 km khối). Bề mặt của nó bình quân 577 foot (176 m) trên mực nước biển, giống như Hồ Huron, mà nó được nối đến thông qua Eo Mackinac.
Các thành phố lớn
12 triệu dân số xung quanh bờ Hồ Michigan. Nhiều thành phố nhỏ ở Bắc Michigan tập trung vào nghề du lịch nhờ tận dụng vẻ đẹp và các cơ hội giải trí mà hồ này mang lại. Các thành phố có dân số theo thời vụ lớn đến từ Chicago, Milwaukee, Detroit, và các thành phố sâu bên trong ở Nam Michigan. Mũi phía nam của hồ được công nghiệp hóa cao độ. Các thành phố ở bờ Hồ Michigan có dân số hơn 30000 gồm:
Ngọn hải đăng
Thể loại:Hồ Michigan Thể loại:Hồ ở Illinois Thể loại:Hồ ở Michigan Thể loại:Hồ ở Wisconsin Thể loại:Ngũ Đại Hồ
Chiết Giang
Chiết Giang  (浙江) là một tỉnh ven biển phía đông của Trung Quốc. Tên gọi Chiết Giang lấy theo tên cũ của con sông Tiền Đường chảy qua Hàng Châu - tỉnh lị Chiết Giang. Tên gọi tắt của tỉnh này là Chiết. Năm 2018, Chiết Giang là tỉnh đông thứ mười về số dân, đứng thứ tư về kinh tế Trung Quốc với 57,3 triệu dân, tương đương với Cộng hòa Nam Phi và GDP là 5,62 nghìn tỷ NDT (849 tỷ USD), tương đương với Hà Lan, quốc gia đang xếp hạng 17 thế giới.
Lịch sử
Từ khoảng 50.000 năm trước, vào thời đại đồ đá cũ, một giống người nguyên thủy gọi là người Kiến Đức (建德人) đã sinh sống tại Chiết Giang. Đến thời đại đồ đá mới, tại Chiết Giang trước sau đã xuất hiện văn hóa Thượng Sơn, văn hóa Tiểu Hoàng Sơn, văn hóa Khóa Hồ Kiều, văn hóa Hà Mỗ Độ (河姆渡), văn hóa Mã Gia Banh (马家浜) và văn hóa Lương Chử (良渚). Trong đó, văn hóa Lương Chử ước tính cách nay khoảng 5.000 năm, thể hiện mức độ phát triển văn hóa rất cao tại Trung Quốc trong thời đại đồ đá mới.
Đến thời đại đồ đồng, lưu vực Thái Hồ và sông Tiền Đường tiến vào thời kỳ văn hóa Mã Kiều (马桥), người dân sống ở đó được gọi là "Việt". Khi tiến hành khảo cổ tại khu vực Thái Hồ và sông Tiền Đường và đồng bằng Ninh-Thiệu, người ta đã phát hiện được một số lượng lớn các di chỉ của văn hóa Mã Kiều, nền văn hóa này phát triển độc lập và ít chịu ảnh hưởng từ Trung Nguyên.
Bắt đầu từ thời Xuân Thu, nước Việt nổi lên ở phía bắc Chiết Giang, định đô ở Cối Kê (nay thuộc Thiệu Hưng). Đến đời Việt vương Câu Tiễn, nước Việt đã đạt đến thời kỳ cực thịnh và năm 473 TCN đã có thể đã đánh bại nước Ngô ở phía bắc, một trong những tiểu quốc mạnh thời bấy giờ. Năm 333 TCN, đến lượt nước Việt bị nước Sở ở phía tây đánh bại. Năm 221 TCN, đến lượt nước Tần chinh phục được tất cả các tiểu quốc ở Trung Hoa và thành lập một đế quốc Trung Hoa thống nhất.
Dưới thời Nhà Tần và thời Nhà Hán, Chiết Giang thuộc quyền kiểm soát của đế quốc Trung Hoa, tuy nhiên vùng này vẫn là biên ải và vùng Nam Chiết Giang chỉ thuộc quyền kiểm soát trên danh nghĩa do các tộc Bách Việt vẫn cư ngụ ở đây với các tổ chức xã hội và chính trị của riêng họ, đó chính là nước Đông Âu. Năm 138 TCN, Đông Âu và nước Mân Việt phát sinh tranh giành, Mân Việt vương đã xuất binh bao vây Đông Âu thành (thuộc Ôn Châu ngày nay), chỉ đến khi Nhà Hán cử quân tiếp viện cho Đông Âu thì quân Mân Việt mới thoái lui. Sau đó, dưới áp lực từ Mân Việt, quốc vương Đông Âu đã phải dẫn trên 4 vạn quân tiến về phía bắc đến khu vực Thư Thành thuộc An Huy ngày nay. Những cư dân Đông Âu còn ở lại đất cũ đã di cư ra các đảo trên biển Hoa Đông để tránh chiến loạn. Cuối đời Nhà Hán, Chiết Giang là địa bàn hoạt động của các tướng Nghiêm Bạch Hổ (嚴白虎) và Vương Lãng (王朗). Hai người này đã thua trước hai anh em Tôn Sách (孙策) và Tôn Quyền (孫權) - những người cuối cùng đã lập nên nước Ngô, một trong ba nước thời Tam Quốc.
Từ thế kỷ IV, Trung Quốc bắt đầu bị các tộc du mục phương Bắc đánh chiếm - những tộc người đã chiếm được toàn bộ vùng Hoa Bắc và thiết lập Ngũ Hồ thập lục quốc (thực tế có nhiều nước hơn) và Bắc triều Ngụy. Do đó, những đợt lớn dân di cư từ phía bắc đã đổ về miền Nam, điều này đã tăng tốc quá trình Hán hóa vùng Nam Trung Quốc, trong đó có Chiết Giang.
Nhà Tùy tái thống nhất Trung Quốc và xây dựng con kênh lớn Đại Vận Hà nối Hàng Châu với bình nguyên Hoa Bắc, mang lại cho Chiết Giang một đường kết nối quan trọng với các trung tâm của văn minh Trung Hoa. Thời Nhà Đường là thời hoàng kim của Trung Hoa. Khi đó, Chiết Giang là một phần của Giang Nam Đông đạo (江南東道) và bắt đầu phát triển thịnh vượng. Về sau, khi Nhà Đường sụp đổ, đa phần lãnh thổ của nước Ngô Việt thời Ngũ Đại Thập Quốc là tại Chiết Giang.
Bắc Tống tái thống nhất Trung Quốc vào khoảng năm 960. Trong thời Nhà Tống, sự giàu có thịnh vượng của miền Nam Trung Quốc bắt đầu vượt miền Bắc Trung Quốc. Sau khi miền Bắc bị người Nữ Chân xâm chiếm vào năm 1127, Chiết Giang tiến vào thời cực thịnh: Hàng Châu trở thành kinh đô của Nam Tống. Nổi tiếng vì vẻ đẹp và sự giàu có, thành phố này có thể đã là thành phố lớn nhất thế giới vào thời đó. Kể từ đó đến nay, trong văn hóa Trung Hoa, cùng với vùng Nam Giang Tô lân cận, vùng Bắc Chiết Giang đã đồng nghĩa với sự xa hoa và giàu có. Chiến thắng của quân Mông Cổ và việc thành lập Nhà Nguyên năm 1279 đã kết thúc vai trò quan trọng về chính trị của Hàng Châu, tuy nhiên, thành phố này vẫn tiếp tục phát triển thịnh vượng; Marco Polo đã đến thăm Hàng Châu, ông gọi thành phố này là "Kinsay" và gọi đây là "thành phố sang trọng và đẹp đẽ nhất" trên thế giới.
nhỏ|trái|240px|Đồ sứ ba chân thời [[Nhà Minh phát hiện tại tỉnh Chiết Giang. Hiện được trưng bày tại viện Smithsonian ở Washington, D.C.]]
Thời Minh
Nhà Minh, triều đại đánh đuổi được người Mông Cổ vào năm 1368, là triều đại đầu tiên thiết lập đơn vị hành chính cho riêng Chiết Giang, Chiết Giang thừa tuyên bố chánh sứ ti (浙江承宣布政使司), và kể từ đó ranh giới của tỉnh hầu như không thay đổi. Thời Nhà Minh, Chiết Giang có 11 phủ và 75 huyện. Thời Minh, Chiết Giang là một vùng quan trọng về thuế, đương thời Gia Hưng và Hồ Châu là những vùng sản xuất tơ sống chủ yếu. Tuy nhiên, do Trương Sĩ Thành (张士诚) và Phương Quốc Trân (方国珍) đối kháng với triều đình, Chu Nguyên Chương đã thực hiện chính sách hải cấm, tiến hành phong tỏa các khu vực duyên hải của Chiết Giang, do vậy nền thương mại nói chung và ngoại thương nói riêng của tỉnh có khuynh hướng suy giảm. Theo chính sách "Hải cấm", cư dân duyên hải bị buộc phải di chuyển vào sâu trong nội địa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của họ. Năm Hồng Vũ thứ 19 (1386), hơn 30.000 cư dân tại 46 đảo Chu Sơn bị bách phải chuyển vào nội địa, năm sau, huyện đảo duy nhất khi ấy là Xương Quốc huyện (tức Chu Sơn ngày nay) bị phế bỏ. Đến những năm Gia Tĩnh, Trung Quốc chịu ảnh hưởng của hải tặc Uy khấu, nặng nề nhất là Phúc Kiến và Chiết Giang.
Thời Thanh
nhỏ|270px|phải|Quân Anh chiếm thành Định Hải ở [[quần đảo Chu Sơn năm 1841]] Sau khi người Mãn Châu nhập quan, lập nên Nhà Thanh, triều đình mới đã đổi Chiết Giang thừa tuyên bố chánh sứ ti thành Chiết Giang tỉnh, về quân sự do tổng đốc Mân Chiết quản lý. Do Chiết Giang tích cực phản kháng quân Thanh, triều đình Mãn Thanh đã có các chính sách thẩm tra dã man đối với văn nhân Giang Nam, như Văn tự ngục (文字獄), Minh sử án (明史案). Năm Đạo Quang thứ 20 (1840), quân Anh pháo kích thành Định Hải, Chiến tranh Nha phiến chính thức bùng phát. Sau khi thành bị bao vây, tổng binh Định Hải trấn Cát Vân Phi (葛云飞), tổng binh Thọ Xuân trấn Vương Tích Bằng (王锡朋), tổng binh Xử Châu trấn Trịnh Quốc Hồng (郑国鸿) đã suất quân để kháng cự song đã thiệt mạng trong trận chiến. Căn cứ theo Điều ước Nam Kinh ký kết sau chiến tranh, Ninh Ba trở thành một 5 cảng thông thương với ngoại quốc đầu tiên.
Năm 1861, quân Thái Bình Thiên Quốc tiến từ Giang Tây đến Chiết Giang, do là nơi xuất thân của nhiều quan viên và thân sĩ Trung Quốc, Giang Chiết là vùng cư dân chịu ảnh hưởng mạnh của Nho giáo nên các dân đoàn địa phương đã liên tục cùng quân Thái Bình tác chiến, vì thế có đến trên một nửa cư dân Chiết Giang đã thiệt mạng trong cuộc chiến này. Đặc biệt, ở các khu vực phía tây như tại ba huyện Vũ Khang, Hiếu Phong và An Cát thuộc hai phủ Hồ Châu, Hàng Châu, tổn thất nhân khẩu là trên 96%. Cuộc chiến khốc liệt này đã khiến một số lượng lớn nhân sĩ Giang Chiết đến tị nạn tại Thượng Hải (tô giới ngoại quốc), đóng một vai trò quyết định cho sự phát triển của Thượng Hải. Sau chiến tranh, Tương quân nhập Chiết Giang để đánh Thái Bình Thiên Quốc trước kia khuếch trương thế lực và sau năm 1861, nhiều tuần phủ Chiết Giang do Tương quân độc quyền nắm giữ. Tuy nhiên, sau án Cát Tất thị, lực lượng Tương quân đã suy yếu rất nhiều. Trong các sự kiện Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn và Bát quốc liên quân xâm lược, tỉnh Chiết Giang tham gia Đông Nam hỗ bảo, tránh được chiến tranh xâm lược.
Thời Trung Hoa Dân Quốc
Sau Cách mạng Tân Hợi, Tân quân Hàng Châu vào tháng 11 năm 1911 đã phát động khởi nghĩa, hình thành việc người Chiết Giang đứng đầu Chiết Giang đô đốc phủ, tuyên cáo Chiết Giang độc lập. Ngày 12 tháng 4 năm 1916, tỉnh Chiết Giang tham gia chiến tranh phản Viên hộ Quốc. Đến tháng 1 năm 1917, chính phủ Bắc Dương bổ nhiệm Dương Thiện Đức (杨善德) đưa quân đến Hàng Châu nhậm chức Chiết Giang đốc quân, Tề Diệu Sơn (齐耀珊) nhậm chức tỉnh trưởng, kết thúc thời đại người Chiết Giang cai trị Chiết Giang.
Sau khi Dương Thiện Đức nhậm chức Chiết Giang đốc quân, tỉnh Chiết Giang chính thức gia nhập vào phạm vi ảnh hưởng của thế lực Hoàn hệ quân phiệt. Sau khi Dương Thiện Đức chết, Lô Vĩnh Tường tiếp nhiệm chức Chiết Giang đốc quân. Nhưng lúc đó, do tỉnh Giang Tô thuộc quyền thống trị của Trực Lệ quân phiệt, hai bên cùng quản lý khu vực Thượng Hải song về sau đã bùng phát chiến tranh Giang-Chiết. Sau nhiều tháng, chiến tranh kết thúc với thắng lợi thuộc về Trực hệ. Tôn Truyền Phương của Trực hệ nhậm chức đốc quân, nắm quyền cho đến cuối tháng 2 năm 1927, khi quân Bắc phạt chiếm lĩnh toàn cõi Chiết Giang. ngày 27 tháng 7, chính quyền tỉnh Chiết Giang chính thức được thành lập. nhỏ|phải|270px|Các hòn đảo ở Đông Nam Chiết Giang do Trung Hoa Dân Quốc kiểm soát từ 1949-1955
Trong Chiến tranh Trung-Nhật, Chiết Giang là một trong những chiến trường chính thuộc chiến khu 3. Gia Hưng, Ngô Hưng, Trường Hưng ở phía bắc Chiết Giang là chiến trường chủ yếu trước hội chiến Tùng Hỗ. Cuối năm đó, Trung Hoa Dân Quốc thất thủ toàn diện tại khu vực đồng bằng ở phía bắc Hàng Châu, chính phủ Quốc dân đã thực hiện chính sách tiêu thổ tại Chiết Giang, hình thành vùng ngăn cách sông nước giữa quân Trung-Nhật qua sông Tiền Đường. Sau đó, Chiết Giang thất thủ, quân Nhật lập nên chế độ bù nhìn chính phủ Duy Tân Trung Hoa Dân Quốc, đến năm 1940, Chiết Giang thuộc "vùng quản lý" của chính quyền Uông Tinh Vệ bù nhìn. Sau khi Nhật Bản đầu hàng, quân Trung Hoa Dân Quốc quản lý Chiết Giang.
Tháng 4 năm 1949, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã tiến vào Chiết Giang giao chiến với quân Trung Hoa Dân Quốc. Đến tháng 5, Ôn Châu, Hàng Châu, Ninh Ba cùng tất cả vùng đại lục của Chiết Giang đều về tay lực lượng cộng sản. Chính phủ Quốc dân tỉnh Chiết Giang di dời đến quần đảo Chu Sơn, tiếp tục quản lý các đảo duyên hải của Chiết Giang. Tháng 5 năm 1950, chính quyền Quốc dân tỉnh Chiết Giang cùng quân Trung Hoa Dân Quốc, tổng cộng 125.000 người và tổng cộng khoảng 20.000 dân chúng bản địa đã triệt thoái đến Đài Loan. Chính phủ Quốc dân tỉnh Chiết Giang trên thực tế chấm dứt tồn tại. Sau đó, Giải phóng quân tiếp quản các đảo của quần đảo Chu Sơn.
Sau khi từ bỏ Chu Sơn, chính phủ Quốc dân vẫn khống chế quần đảo Đại Trần (大陈列岛) hay quần đảo Thai Châu (台州列岛) ở đông nam Chiết Giang, như đảo Nhất Giang Sơn (一江山岛). Ngày 20 tháng 1 năm 1955, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc công chiếm đảo Nhất Giang Sơn. Chính phủ Quốc dân thấy tình hình đã trở nên vô vọng, với sự hộ tống của Đệ Thất Hạm đội Hoa Kỳ, toàn bộ quân lính và cư dân trên đảo Đại Trần đã triệt thoái đến Đài Loan, sau đó đến lượt quần đảo Nam Kỉ (南麂列岛) cũng phải tiến hành di tản. Từ đó, toàn bộ tỉnh Chiết Giang đã về tay Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Thời Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Vùng Nam Chiết Giang nhiều đồi núi và không thích hợp cho nông nghiệp, vốn đã là vùng nghèo và kém phát triển. Tuy nhiên, các cải cách kinh tế của Đặng Tiểu Bình đã đem lại thay đổi đặc biệt cho khu vực này. Nhờ làm việc cần cù, có đầu óc kinh doanh, giá lao động thấp, và một tầm nhìn tới thị trường thế giới, vùng Nam Chiết Giang, đặc biệt là các thành phố như Ôn Châu (溫州) và Nghĩa Ô (义乌), đã trở thành một trung tâm xuất khẩu chính yếu. Cùng với sự giàu có từ xưa của vùng Bắc Chiết Giang, điều này đã làm cho Chiết Giang nhảy vọt vượt qua một số tỉnh khác và trở thành một trong những tỉnh giàu nhất của Trung Quốc.
Địa lý
nhỏ|phải|240px|[[Mạc Can Sơn (莫干山) tại Đức Thanh, Hồ Châu, bắc bộ Chiết Giang.]] nhỏ|phải|240px|Đoạn phim về hiện tượng thủy triều nổi tiếng trên sông [[Tiền Đường]] 240px|nhỏ|phải|[[Tam Giang Khẩu (Ninh Ba)|Tam Giang Khẩu tại Ninh Ba, nơi sông Phụng Hóa (奉化江) hợp với sông Diêu (姚江) tạo nên sông Dũng]] Chiết Giang là tỉnh duyên hải đông nam Trung Quốc, ở phía nam của đồng bằng châu thổ Trường Giang, phía bắc liền kề với Thượng Hải và tỉnh Giang Tô, phía tây giáp với tỉnh An Huy và tỉnh Giang Tây, phía nam giáp với tỉnh Phúc Kiến, phía đông giáp với biển Hoa Đông. Đại bộ phận đường bờ biển của Chiết Giang khúc khuỷu, có nhiều vịnh biển và đảo. Diện tích đất liền của Chiết Giang chiếm 1,02% diện tích toàn quốc, là một trong các tỉnh có diện tích nhỏ nhất Trung Quốc. Địa hình của Chiết Giang phức tạp, có thuyết nói là "thất sơn nhất thủy lưỡng phần điền", trong thực tế đồi núi chiếm 70,4% tổng diện tích của Giang Tây, đồng bằng và bồn địa chiếm 23,2%. Đỉnh Hoàng Mao Tiêm (黄茅尖, 1929 m) tại Long Tuyền, Lệ Thủy là đỉnh cao nhất tại tỉnh Chiết Giang. Lưu vực sông lớn nhất chảy trên địa bàn tỉnh là sông Tiền Đường, song dòng chảy lại nhiều uốn khúc, nên còn gọi là Chi Giang [sông hình chữ chi (之)], ngoài ra sông Tiền Đường cũng được gọi là Chiết Giang và là nguồn gốc của tên tỉnh. Tỉnh lị Hàng Châu chỉ cách Thương Hải hơn 130 km đường cao tốc. Các phương tiện truyền thông thường ám chỉ thủy triều ở sông Tiền Đường giống người Chiết Giang có "tinh thần chiến đấu cùng với tất cả sức mạnh" (拼搏精神, bính bác tinh thần).
Đồng bằng tại Chiết Giang đa phần nằm ở hạ du các con sông lớn. Ở bắc bộ Chiết Giang là đồng bằng Hàng-Gia-Hồ, là một bộ phận của đồng bằng châu thổ Trường Giang với địa thế rất thấp, bằng phẳng, mạng lưới sông ngòi dày đặc, có kênh Đại Vận Hà đi qua. Ngoài ra, tại vùng ven biển và ven sông trên địa bàn tỉnh có không ít các đồng bằng và bồn địa nhỏ, chủ yếu là có hình dạng dài và hẹp. Đồng bằng Ninh-Thiệu nằm ở duyên hải phía đông Chiết Giang, do phù sa của các sông Tiền Đường, sông Phổ Dương (浦陽江), sông Tào Nga (曹娥江) và sông Dũng (甬江) bồi đắp nên. Ở hạ du sông Linh (灵江) là đồng bằng Ôn-Hoàng, nằm trên địa phận các khu thị của Thai Châu. Ở phía hạ du sông Âu (瓯江) và sông Phi Vân (飞云江) là đồng bằng Ôn-Thụy, thuộc địa phận các khu thị của Ôn Châu. Ở tả ngạn hạ du sông Ngao (鳌江) thuộc huyện Bình Dương là đồng bằng Tiểu Nam, ở phía hữu ngạn thuộc huyện Thương Nam là đồng bằng Giang Nam. Các vùng đồng bằng này đều có đất đai phì nhiêu, sông sâu, sản lượng ngũ cốc dồi dào. Bồn địa Kim-Cù trải dài dọc theo sông Cù (衢江), sông Lan (兰江), sông Tân An (新安江), sông Kim Hoa (金华江) trên địa phận Kim Hoa và Cù Châu, là bồn địa lớn nhất tỉnh Chiết Giang. Ngoài ra, tại Chiết Giang, còn có bồn địa Chư-Kỵ, bồn địa Tân-Thặng, bồn địa Thiên-Thai và bồn địa Cổ Tùng.
Sông hồ
Trong nhiều năm, bình quân tổng lượng tài nguyên nước của tỉnh là 93,7 tỷ m³, xét trên một đơn vị diện tích thì xếp thứ 4 toàn quốc, song do tỉnh có mật độ dân số cao, bình quân tài nguyên nước chỉ là 2.008 m³/người, thấp hơn mức bình quân chung của cả nước, thấp nhất là bình quân tài nguyên nước trên người tại quần đảo Chu Sơn, với chỉ 600 m³/người.
Hệ thống các sông tại tỉnh Chiết Giang có đặc điểm đại bộ phận là các sông ngắn, có lưu vực hẹp. diện tích sông và hồ chiếm 6,4% tổng diện tích của tỉnh. Do Chiết Giang có địa thế cao ở tây nam và thấp ở đông bắc, đa số các sông bắt nguồn từ tây bộ hoặc trung bộ, chảy theo hướng đông hoặc đông bắc rồi đổ vào biển Hoa Đông.
Sông dài nhất và có diện tích lưu vực lớn nhất tại Chiết Giang là sông Tiền Đường; dòng đầu nguồn chính là Tân An, bắt nguồn từ khu vực Huy Châu của tỉnh An Huy; dòng đầu nguồn phía nam là sông Lan, bắt nguồn từ huyện Khai Hóa. Hai dòng đầu nguồn này đến trấn Mai Thành của Kiến Đức thì hợp dòng rồi đổ vào vịnh Hàng Châu. Hệ thống chi lưu của sông Tiền Đường còn có sông Kim Hoa, sông Phân Thủy, sông Phổ Dương, sông Tào Nga. Hiện tượng thủy triều trên sông Tiền Đường là một cảnh quan trứ danh, cả thiên hạ biết đến. Ở bắc bộ Chiết Giang, sông Điều (苕溪) đổ nước vào Thái Hồ, là một bộ phận của lưu vực Trường Giang. Với 5 sông lớn đổ trực tiếp ra biển Hoa Đông là sông Âu, sông Linh, sông Dũng, sông Phi Vân và sông Ngao, chúng được gọi là "Chiết Giang thất đại thủy hệ". Sông Tào Nga trước đây được xem là một lưu vực sông độc lập đổ thẳng ra biển song hiện nay được xem là một chi lưu lớn cuối cùng của sông Tiền Đường, do đó đôi khi người ta đưa sông Tào Nga vào thất đại thủy hệ, trở thành Chiết Giang bát đại thủy hệ.
Thái Hồ nằm trên ranh giới giữa hai tỉnh Chiết Giang và Giang Tô, khu Ngô Hưng và huyện Trường Hưng của Hồ Châu nằm ở bờ nam của Thái Hồ. Ngoài Tây Hồ, trên địa phận Chiết Giang còn có Tây Hồ, hồ Đông Tiền (东钱湖) cùng trên 30 hồ có dung tích trên 1 triệu m³. Hồ Đông Tiền là hồ tự nhiên lớn nhất tại Ninh Ba, diện tích bề mặt là 19,89 km². Các hồ nổi tiếng là Tây Hồ của Hàng Châu, Nam Hồ tại Gia Hưng, Đông Hồ tại Thiệu Hưng. Hồ nhân tạo lớn nhất Chiết Giang là hồ Thiên Đảo (千岛湖), tức hồ chứa sông Tân An, diện tích mặt hồ là 573 km².
Biển đảo
nhỏ|phải|200px|Vị trí vịnh Hàng Châu và [[cầu vịnh Hàng Châu.]] Bờ biển đại lục Chiết Giang khúc khuỷu, nước sâu, tổng chiều dài đường bờ biển (bao gồm cả bờ biển các hải đảo) là 6.646 km, đứng đầu cả mước. Vùng bờ biển Chiết Giang có nhiều vịnh lớn nhỏ, vùng biển của tỉnh là một bộ phận của biển Hoa Đông, trong đó diện tích vùng nước nội thủy là 30.900 km², diện tích lãnh hải là 11.500 km², bao gồm cả vùng tiếp giáp lãnh hải. Trung Quốc tuyên bố vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của tỉnh Chiết Giang rộng hơn 260.000 km². Vịnh Hàng Châu là vịnh biển lớn nhất tỉnh Chiết Giang. Đường bờ biển đại lục của Chiết Giang bắt đầu từ Bình Hồ ở phía bắc đến huyện Thương Nam ở phía nam. Tổng chiều dài các đoạn bờ biển có thể xây dựng chỗ đậu cho tàu trên 10.000 tấn là 253 km, chiếm 1/3 của cả nước, còn các đoạn bờ biển có thể xây dựng chỗ đậu cho tàu trên 100.000 tấn là 105,8 km. . Diện tích bãi triều ven biển 2.886 km².
Chiết Giang là tỉnh có nhiều đảo, đứng hàng đầu trong cả nước. Theo kết quả của cuộc điều tra tổng hợp tài nguyên hải đảo Trung Quốc tiến hành từ 1988-1995, tỉnh Chiết Giang có 3.061 hòn đảo với tổng diện tích đất liền là 500 km², trong đó có 2.886 đảo không có cư dân, tức chiếm khoảng hơn 40% số đảo của cả nước. Đảo Chu Sơn với diện tích 503 km² thuộc quần đảo Chu Sơn là hòn đảo lớn nhất tỉnh Chiết Giang, là hòn đảo lớn thứ 4 tại Đại Trung Hoa (sau Đài Loan, Hải Nam và đảo Sùng Minh thuộc Thượng Hải). Đảo cực bắc của Chiết Giang là đảo Hoa Điểu (花鸟山), đảo cực nam là đảo Thất Tinh (七星岛). Ngày 3 tháng 12 năm 12007, tỉnh Chiết Giang đã tổ chức hội nghị liên tịch về quản lý các hải đảo không có cư dân lần thứ nhất, đẩy nhanh việc quản lý hiệu quả với các hòn đảo này. Trong một thời gian dài, đã liên tục diễn ra các hoạt động khai hoang lấn biển tại Chiết Giang, thậm chí còn nối liền các vùng đất. Trong thế kỷ XXI, đã có một số công trình cải tạo đất được thi công, chẳng hạn như xây dựng cảng Dương Sơn, đường cao tốc Ninh Ba-Chu Sơn.
Khí hậu
Chiết Giang nằm ở vùng chuyển tiếp khí hậu giữa đại lục Âu-Á và vùng Tây Bắc Thái Bình Dương, có khí hậu cận nhiệt đới gió mùa điển hình, bốn mùa rõ rệt. Mùa xuân từ tháng 3 đến tháng 5, mưa nhiều và khí hậu cũng biến đổi lớn; mùa hè từ tháng 6 đến tháng 9, mưa kéo dài và nhiệt độ rất nóng, ẩm; mùa thu có khí hậu ấm áp và khô; mùa đông không kéo dài song nhiệt độ lạnh (nam bộ Ôn Châu có mùa đông ấm). Nhiệt độ trung bình năm là 15 °C-18 °C, nhiệt độ trung bình tháng 1 (tháng lạnh nhất) là 2 °C-8 °C và có thể xuống thấp đến -2,2 °C đến -17,4 °C, nhiệt độ trung bình tháng 7 (tháng nóng nhất) là 27 °C-30 °C và có thể lên cao đến 33 °C-43 °C.
Do chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Á, nên hướng gió và lượng mưa có sự thay đổi đáng kể giữa mùa hè và mùa đông. Lượng giáng thủy hàng năm là 980–2000 mm, số giờ nắng trung bình năm là 1.710-2.100 giờ. Vào đầu mùa hè có lượng mưa lớn, thường gọi là "Mai vũ quý tiết" (梅雨季节, mùa mưa gió mùa Đông Á), song tỉnh thường chịu ảnh hưởng của các cơn bão nhiệt đới từ Thái Bình Dương vào cuối hè. Vào mùa hè, gió đông nam chiếm ưu thế, các vùng núi phía đông núi Quát Thương (括苍山), núi Nhạn Đãng (雁荡山) và núi Tứ Minh (四明山) có lượng mưa lớn, vùng hải đảo và khu vực trung bộ Chiết Giang có lượng mưa thấp hơn tương đối, nhiệt độ ở vùng bồn địa Kim-Cù tại trung bộ của tỉnh rất cao, các vùng xung quanh thấp hơn rõ rệt. Vào mùa đông, hướng gió lại chuyển thành hướng tây bắc, nhiệt độ cao dần từ bắc xuống nam.
Khoáng sản
nhỏ|phải|Vị trí các mỏ dầu khí (chấm đỏ) trên biển Hoa Đông nằm gần vùng biển tranh chấp Chiết Giang là một tỉnh nhỏ về tài nguyên khoáng sản, chủ yếu là khoáng sản phi kim. Chiết Giang đứng đầu cả nước về trữ lượng than antraxit, anulit, pirofilit, đá tro núi lửa dùng để làm xi măng; đứng thứ hai cả nước về trữ lượng fluorit. Anulit tại huyện Thương Nam có trữ lượng rất phong phú, trữ lượng Kali alum (phèn chua) tại khu khai khoáng Phàn Sơn ở phía nam Thương Nam có trữ lượng chiếm tới 80% của cả nước, chiếm 60% trữ lượng toàn thế giới, được gọi là "thủ đô phèn thế giới". Chiết Giang có trữ lượng đá vôi rất phong phú, đá vôi là nguyên liệu chủ yếu để sản xuất xi măng, sản lượng xi măng của Chiết Giang chiếm 10% sản lượng toàn quốc. Tấn Văn tại Chiết Giang là khu vực sản xuất zeolit trọng yếu của Trung Quốc. Chiết Giang thiếu các tài nguyên than đá và sắt; than đá chủ yếu được khai thác ở mỏ than Trường Quảng ở tây bắc của huyện Trường Hưng, tức nơi giáp với tỉnh An Huy; ở huyện Thiệu Hưng có mỏ sắt Li Chử (漓渚), song sản lượng không lớn. Chiết Giang là tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản hải dương, thềm lục địa tại biển Hoa Đông có triển vọng phát triển lĩnh vực khai thác dầu mỏ và khí thiên nhiên; hiện đã xây dựng các dàn khoan tại mỏ dầu khí Xuân Hiểu (春晓油气田), Bình Hồ (平湖油气田), Thiên Ngoại Thiên (天外天油气田), tuy nhiên việc phát triển ngành dầu khí lại chịu ảnh hưởng từ việc tranh chấp vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa với Nhật Bản.
Sinh vật
Chiết Giang có nhiều loài động vật hoang dã, trong đó có 123 loài động vật được đưa vào damh mục động vật hoang dã cần được bảo hộ trọng điểm quốc gia. Cá sấu Trung Quốc (Alligator sinensis) là loài động vật bảo hộ cấp 1 quốc gia, khu bảo hộ tự nhiên cá sấu Trung Quốc tại trấn Tứ An của huyện Trường Hưng là khu bảo hộ lớn thứ hai của loài này tại Trung Quốc. Hồ Hạ Chử (下渚湖) của huyện Đức Thanh là nơi sinh sống của loài Cò quăm có mào (Nipponia nippon).
Chiết Giang cũng có tài nguyên thực vật phong phú, còn được gọi là "kho báu thực vật Đông Nam". Tỷ lệ che phủ rừng đạt 60,5%, đứng thứ hai sau tỉnh Phúc Kiến (63,1%). Tại Chiết Giang, có 51 loài quý hiếm và nguy cấp được liệt vào danh sách bảo hộ trọng điểm quốc gia, chiếm 12,2% trong tổng số 419 loài trên cả nước. Duyên mộc Phổ Đà (Carpinus putoensis) là loài có nguy cơ tuyệt chủng được bảo hộ cấp 1 quốc gia, hiện chỉ còn các cây duyên mộc Phổ Đà tự nhiên tại Phổ Đà sơn (普陀山).
Nhân khẩu
Theo tổng điều tra nhân khẩu toàn quốc vào ngày 31 tháng 12 năm 2012, tỉnh Chiết Giang có khoảng 54,77 triệu nhân khẩu thường trú, chiếm 4,37% và đứng thứ 10 toàn quốc. Năm 2007, số nhân khẩu của Chiết Giang vượt qua con số 50 triệu. Theo số liệu từ cuộc tổng điều tra nhân khẩu năm 2010, tỉnh Chiết Giang có 54,43 triệu người.
Spodoptera suffusa
Spodoptera suffusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chiết Giang
Nhân khẩu
Trên phương diện tăng trưởng tự nhiên, theo điều tra năm 2000, tỷ lệ sinh và tỷ lệ tăng trưởng tự nhiên của Chiết Giang lần lượt là 10,30 ‰ và 4,17 ‰, chỉ cao hơn Thượng Hải và Bắc Kinh và thấp hơn so với các đơn vị hành chính cấp tỉnh khác. Việc tỷ lệ sinh thấp từng khiến Chiết Giang ra khỏi danh sách 10 đơn vị hành chính cấp tỉnh đông dân nhất trong cuộc điều tra năm 1990, khi đó nó đã bị Quảng Tây vượt lên, song Chiết Giang đã lấy lại vị thế trong cuộc tổng điều tra năm 2000 do tiêu chuẩn thống kê chuyển thành nhân khẩu thường trú thay vì tỷ lệ tăng tự nhiên. Tỷ lệ sinh và tỷ lệ tăng trưởng tự nhiên của Chiết Giang lần lượt là 10,12 ‰ và 4,60 ‰ năm 2012.
Spodoptera suffusa
Liên kết ngoài
Thể loại:Spodoptera
Halugonahalli, Kunigal
Halugonahalli là một làng thuộc tehsil Kunigal, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Tumkur (huyện)