cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lý Bí (nhà Đường)
Tuổi trẻ
Sử sách ghi nhận rằng Lý Bí biết đọc, viết từ năm lên 6 và nhanh chóng nổi tiếng trên chốn quan trường bởi tính thông minh và khéo léo của mình trong các vấn đề bác học (bác thiệp kinh sử， tinh cứu dịch tượng, thiện chúc văn, vưu công ư thi, dĩ vương tá tự phụ). Vào một năm nọ, khi Đường Minh Hoàng ra chiếu kén chọn trên khắp cả nước những người thông thạo về Đạo Nho, đạo Lão và đạo Phật, các quan lại đều có thể tiến cử những người mà họ biết lên Hoàng đế. Có đứa bé mới lên 9 tên là Viên Thục (員俶), cháu nội của một học giả nổi tiếng Viên Bán Thiên (員半千), đồng thời là anh em con cô cậu với Lý Bí (mẹ của Viên Thục là chị của Lý Thừa Hưu), đã tự tiến cử mình với nhà vua. Khi nhà vua hỏi Viên Thục có còn biết ai khác cũng có biệt tài giống mình không, Viên Thục đã đề cử Lý Bí. Vì thế Minh Hoàng triệu Lý Bí vào cung diện thánh. Khi Lý Bí đến, nhà vua đang chơi cờ vây với quan đại thần là Yến quốc công Trương Thuyết, và Trương Thuyết đang tìm cách thử tài cậu bé Lý Bí, đã ra một vế đối, vịnh về việc đánh cờ, lấy 4 chữ đầu đề là "Phương", "Viên", "Động", "Tĩnh" và yêu cầu Lý Bí vịnh một bài thơ về chuyện đời để đối lại. Lý Bí sau đó đã hoàn thành xuất sắc thử thách này, khiến nhà vua và Trương Thuyết đều tỏ ra rất thích thú, và Trương Duyệt chúc mừng nhà vua đã tìm ra một đứa bé thần đồng. Nhà vua sau đó ban thưởng hậu hĩnh cho nhà họ Lý và căn dặn phải nuôi dưỡng cậu bé thật tốt. Nhà vua cũng cho Lý Bí giao thiệp với Hoàng tử thứ 3 của mình, là Trung vương Lý Hanh.
Sau này Lý Bí được học rất nhiều các tác phẩm của giới Nho giáo cũng như môn lịch sử, nhưng ông đặc biệt có năng khiếu với kinh Dich. Ông cũng là một nhà thơ tài năng, và ấp ủ hi vọng được cống hiến cho hoàng gia và đất nước. Rất nhiều đại thần cao cấp như Trương Cửu Linh, Vi Hư Tâm, Trương Đình Khuê đều đánh giá cao cậu bé Lý Bí. Đặc biệt là tể tướng Trương Cửu Linh đã coi Lý Bí như bạn bè bất chấp chênh lệch về tuổi tác, và còn thường mời Lý Bí đến nhà đàm đạo. Tuy nhiên Lý Bí không hào hứng mấy với những ganh đua trong chốn quan trường, và thế khi trưởng thành ông thường bỏ nhà đi ngao du đến các nơi như Tung Sơn, Hoa Sơn hay núi Tần Lĩnh, nói là tìm kiếm tiên nhân để học cái thuật trường sinh bất lão. Giữa niên hiệu Thiên Bảo đời Đường Minh Hoàng (742–756), Lý Bí đang ở Tung Sơn, đã gửi về triều bản một tấu chương về các vấn đề hiện tại của đất nước. Đường Minh Hoàng nhớ lại cậu bé mà ông từng gặp nhiều năm trước, và do đó đã triệu Lý Bí về Trường An đã giúp đỡ cho Lý Hanh, lúc này đã được phong làm Đông cung Thái tử. Tuy nhiên, sau này Lý Bí viết những bài thơ châm biếm các gian thần trong triều bấy giờ là Dương Quốc Trung và An Lộc Sơn, nên bị bọn họ tìm cớ hãm hại. Dương Quốc Trung sau khi lên làm tể tướng đã biếm truất Lý Bí đến quận Kỳ Xuân. Sau này triều đình có lệnh ân xá, Lý Bí mới trở về Trường An nhưng bị lột sạch quan chức và trở thành một ẩn sĩ, rồi dời đến sống ở Dĩnh Dương.
Trong loạn An Sử
Năm 755, An Lộc Sơn tạo phản ở vùng Phạm Dương, và đến năm 756 thì tự xưng là Yến Đế, xua quân tấn công vào Trường An. Đường Minh Hoàng hoảng hốt dẫn theo Dương quý phi bỏ chạy vào đất Thục. Thái tử Lý Hanh quyết định đến đóng quân ở Linh Vũ, tập hợp lực lượng nhằm mưu việc khôi phục. Sau đó Lý Hanh lên ngôi thiên tử để thống nhất lòng quân, tức là Đường Túc Tông. Nhớ lại người bạn thuở trước, Túc Tông bèn triệu Lý Bí về giúp đỡ mình. Sử sách ghi nhận rằng vua tôi hay bàn việc quân đến thâu đêm suốt sáng, thậm chí khi mệt mỏi thì ngủ cùng một giường như thời Túc Tông còn ở tiềm để vậy. Túc Tông có ý mời Lý Bí giữ chức Trung thư lệnh (中書令) – đảm nhiệm Trung thư tỉnh (中書省) nắm quyền tể tướng – nhưng Lý Bí chối từ, bảo, "Thần chỉ hãnh diện vì được Bệ hạ coi như bằng hữu, cái đó đã chẳng cao hơn nhiều so với chức Tể tướng kia sao?"
Con trai thứ 3 của Túc Tông là Kiến Ninh vương Lý Đàm, có tài năng cầm quân, nhiều lần lập chiến công, Túc Tông có ý dùng làm Thiên hạ binh mã nguyên soái, chỉ huy tối cao các đạo quan trong nước. Lý Bí can rằng
Túc Tông đáp rằng
Lý Bí đáp
Túc Tông nghe theo, bèn dùng Quảng Bình vương Lý Thục làm Nguyên soái. Về phần Kiến Ninh vương khi biết chuyện này chẳng những không oán giận Lý Bí mà còn cảm ơn ông vì lời can đó đã giúp vương tránh khỏi thế khó xử. Lúc này, mỗi lần quân lính thấy Túc Tông và Lý Bí trước cửa quân, thì bảo nhau rằng
Túc Tông nghe thế có ý không vui, bảo với Lý Bí mặc áo màu tím cho giống quan viên triều đình, Lý Bí miễn cưỡng phải đồng ý. Sau đó, Túc Tông phong cho ông chức Thị mưu quân quốc để phụng sự cho Quảng Bình vương. Từ đó, ông cùng Lý Thục luân phiên túc trực tại sở chỉ huy quân đội, để luôn sẵn sàng điều động binh mã theo báo cáo của các tướng lĩnh; mỗi khi Lý Thục vào gặp Túc Tông thì Lý Bí ở trong quân, và ngựa lại. Túc Tông cũng giao các chìa khóa tẩm cung cho Lý Thục và Lý Bí để mỗi khi các tướng có tin báo khẩn cấp, cần thêm chờ quyết định của Hoàng đế, thì hai người có thể dễ dàng đến cung điện và tấu trình. Mùa thu năm 756, Túc Tông dời đến Bành Nguyên.
Cũng vào thời gian này, cả Lý Bí và Lý Đàm đều có hiềm khích với người thiếp yêu của Túc Tông là Thục phi họ Trương. Bởi vì Túc Tông có ý phong Thục phi lên làm hậu, nhưng Lý Bí can rằng nhà vua không nên làm vậy nếu chưa được sự đồng ý của Thái Thượng hoàng (tức Đường Minh Hoàng, vẫn còn sống và đang trú ở Thành Đô). Rồi sau đó nữa, Thượng hoàng từ Thành Đô gửi cho Trương thục phi 7 miếng trang sức để làm quà, thì Lý Bí nói rằng trong thời điểm khó khăn này, những món quý giá ấy tốt hơn là ban thưởng cho tướng sĩ để khích lệ họ. Túc Tông nghe theo - và Lý Đàm cũng rất tán dương hành động này, khiến Trương phi tức giận và muốn trả thù hai người. Đến mùa đông năm 756, tể tướng Phùng Quản đem quân tái chiếm Trường An thất bại, khiến quân sĩ tử thương rất nhiều, Túc Tông có ý trừng phạt nặng, nhưng sau nghe Lý Bí khuyên ngăn nên thôi.
Trong lúc này, Lý Bí đệ trình lên Túc Tông kế hoạch tiêu diệt quân Yến như sau:
Vua Túc Tông rất hài lòng với kế hoạch này. Nhưng trong lúc này, Trương thục phi đang liên minh với hoạn quân thân tín của Túc Tông là Lý Phụ Quốc, tạo thành thế lực lớn trong cung, có mưu đồ làm những việc sai trái. Kiến Ninh vương có ý muốn giết hai người này dù cho Lý Bí đã hết lời khuyên ngăn. Năm 757, Trương thị là Lý Phụ Quốc ra đòn phủ đầu trước, vu cáo Kiến Ninh vương có ý giết trưởng huynh Quảng Bình vương để chiếm ngôi Thái tử, Túc Tông tin lời và buộc Kiến Ninh vương phải tự sát. Điều này khiến cả Quảng Bình vương và Lý Bí đều lo sợ sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo cả hai người, và Lý Thục đã tính tới việc mướn sát thủ giết Trương thục phi, nhưng Lý Bí ngăn cản lại nên mới không có việc khinh sợ xảy ra. Đường Túc Tông có ý hỏi Lý Bí nên ban thưởng cho các tướng sĩ lập công phá Yến như thế nào, Lý Bí cho rằng sau khi khôi phục đất nước rồi, có thể cắt đất phong vương cho họ đời đời con cháu nối nhau, nhưng dường như Túc Tông và các vị hoàng đế sau này không đồng ý với cách làm như vậy.
Cuối mùa xuân năm 757, quân Đường tấn công Phượng Tường. Viện quân từ hai xứ An Tây, và các nước Tây Vực đều hội quân ở Phường Tường. Lúc này Lý Bí bàn nên theo kế hoạch khi trước, chiếm Phạm Dương để cắt đường về của quân Yến trước, thu phục lưỡng kinh sau. Tuy nhiên Túc Tông không đồng ý, vì ông muốn nhanh chóng chiếm lại Trường An càng sớm càng tốt để còn rước Thái Thượng hoàng về kinh. Lý Bí chỉ ra rằng nếu làm như vậy không tận diệt được gốc rễ phản quân, mà quân hai xứ An Tây, Tây Vực chiếm hai kinh rồi sẽ mệt mỏi, không còn muốn chiến đấu nữa, là cơ hội để quân Yến khôi phục lực lượng gây mầm họa sau này. Tuy nhiên Túc Tông không đổi ý và hậu quả là Loạn An Sử còn kéo dài dai dẳng đến tận năm 763 mới chấm dứt. )
Mùa hạ năm 757, với sự trợ giúp của Hồi Hột, quân Đường dưới quyền của Lý Thục thu hồi Tây Kinh Trường An. Túc Tông gửi thư cho Lý Bí mời ông vào kinh. Khi Lý Bí đến nơi, Túc Tông bàn rằng ông có ý muốn mời Thượng hoàng trở lại ngôi vua, còn bản thân về Đông cung cho trọn đạo thần tử. Lý Bí chỉ ra rằng
Quả nhiên Thượng hoàng phúc đáp rằng muốn ở lại Kiếm Nam, không có ý về đông nữa. Chỉ khi Túc Tông theo lời Lý Bí, làm một tờ biểu khác, không nhắc gì tới việc trả ngôi, Thượng hoàng mới đồng ý về Trường An.
Ẩn cử Hành Sơn
Sau khi nhà Đường khôi phục hai kinh rồi, Lý Bí lại xin từ chức trở về núi tu hành. Vua Túc Tông ngạc nhiên hỏi tại sao. Lý Bí cho rằng nếu ở lại thì sẽ phải bị tiểu nhân hãm hại đến chết (trong lời nói của ông ám chỉ đến Trương thục phi, lúc này đã là Hoàng hậu, và Lý Phụ Quốc, hoặc tể tướng Thôi Viên) ). Ông cho rằng kẻ gian sẽ ghét mình vì năm việc: Gặp nhà vua quá sớm, Nhà vua rất tin tưởng mình, Nhà vua đối xử mình quá tốt, Bản thân có nhiều công lao, và tính tình lập dị của bản thân. Ban đầu Túc Tông cho rằng sở dĩ Lý Bí rời đi chẳng qua vì vua không chịu nghe lời đánh Phạm Dương trứoc, nhưng sau này Lý Bí đã cải chính rằng nguyên do đằng sau là bởi cái chết của Kiến Ninh vương Lý Đàm. Nhà vua cho rằng vì Lý Đàm muốn giết anh nên không thể không bị trừng trị. Lý Bí đáp rằng
Lại kể cho nhà vua một câu chuyện khác rằng
Trở về triều đình
Năm 769, Lý Bí xin gia tặng danh hiệu cho Lý Đàm. Đại Tông hỏi
Lý Bí nói
Bèn có chiếu nói Lý Đàm trong lúc gian nan thủ định đại mưu, có công trung hưng, truy phong Thừa Thiên hoàng đế (承天皇帝), đem bài vị thờ chung với Phụng Thiên hoàng đế Lý Tông - con trưởng của Đường Huyền Tông, nghênh quan tài từ Bành Nguyên về triều.
Năm 770, Đường Đại Tông về tể tướng Nguyên Tái giết chết Ngư Triều Ân. Kể từ đó Nguyên Tái trở nên chuyên quyền. Do căm ghét Lý Bí được vua trọng dụng, Nguyên Tái gièm pha rằng Lý Bí là đồng đảng của Triều Ân. Đại Tông lúc đó e ngại thế lực của họ Nguyên, đành phải dời Lý Bí đến trấn Giang Tây phục vụ dưới trước Tiết độ sứ Ngụy Thiếu Du (魏少遊). Đến năm 777, Đại Tông giết Nguyên Tái, và triệu Lý Bí về trào. Tuy nhiên, tể tướng mới là Thường Cổn cũng không ưa gì Lý Bí, nên tìm cách nói với Đại Tông rằng nếu có ý trọng dụng Lý Bí làm tể tướng trong tương lai, thì nên cho ông ta ra ngoài địa phương để học hỏi. Vì thế năm 779, Đại Tông cử ông đến làm Thứ sử Sở châu, đồng thời giữ chức Đoàn luyện sứ hai châu lân cận Lãng, Hạp. . Sau dời làm Thứ sử Hàng châu, trong thời gian ở địa phương có nhiều thành tích.
Cũng năm 779, Đại Tông băng hà. Thái tử Thích lên nối ngôi là vua Đường Đức Tông. Khi trước Đức Tông còn là Quận vương từng theo học với Lý Bí, tuy nhiên trong những năm đầu trị vì ông không được nhà vua trọng dụng. Mãi đến năm 784, phản quân Kinh Nguyên làm loạn, Đức Tông phải bỏ chạy đến Lương châu, rồi vua triệu Lý Bí cùng Thứ sử Mục châu , đến cứu viện cho triều đình. Cuối năm này phản quân bị dẹp yên, Đức Tông trở về Trường An, phong Lý Bí làm Tả Tán kị thường thị (左散騎常侍), chức quan đứng đầu Môn hạ tỉnh. Từ thời điểm này các đại thần và người dân đều rất phấn khích chờ xem Lý Bí sẽ dâng lên nhà vua những mưu sách gì. Đương thời Lý Hoài Quang làm phản ở Hà Trung, và Đức Tông lo sợ biến loạn sẽ còn kéo dài, nhưng Lý Bí an ủi nhà vua rằng Lý Hoài Quang không đủ uy quyền để khiến các tướng sĩ dưới trướng phục tùng, khiến Đức Tông được yên tâm phần nào. Trước đây Hà Bắc tứ trấn (Điền Duyệt, Vương Vũ Tuấn, Chu Thao, Lý Nạp) liên minh chống Đường, Đức Tông đã xá tội cho họ để tập trung lực lượng đánh Chu Thử. Về phần Lý Hoài Quang nguyên là tướng triều đình trở cờ làm phản, Đức Tông cũng có ý xá tội luôn, nhưng Lý Bí ngăn cản đi. Ngược lại thì ông nói giúp cho Hàn Hoành, Tiết độ sứ Trấn Hải, người đang bị Đức Tông nghi ngờ có mưu đồ chống đối. Nghe lời lời khuyên của Lý Bí, Đức Tông gửi một đoàn sứ giả, bao gồm con trai của Hàn Hoành là Hàn Cao (đang làm con tin ở Trường An) đến Trấn Hải để thể hiện sự tin tưởng của nhà vua với Hàn Hoành. Đáp lại, Hàn Hoàn đã gửi về Trường An số lượng lương thực giúp Quan Trung được phục hồi sau nạn đói.
Tể tướng nhà Đường
Cuối năm 787, vua Đức Tông triệu hồi Lý Bí về Trường An và phong làm Trung thư thị lang (中書侍郎), tương đương với Phó Thủ tướng, gia thêm Đồng trung thư môn hạ bình chương sự (同中書門下平章事). Do chức Trung thư lệnh bỏ trống nên Lý Bí chính là thủ tướng trên thực tế của nhà Đường khi đó. Ngoài ra ông được được giữ chức học sĩ viện Tập hiền để lo việc quốc sử, ban thêm tước Nghiệp huyện hầu. Ngay sau khi bổ nhiệm Lý Bí làm tể tướng (cùng với Lý Thịnh, Mã Toại và Lưu Hồn) vua Đức Tông yêu cầu Lý Bí tuyên thệ là sẽ không ghi hận hay trả thù những người từng làm hại ông trong quá khứ, và Lý Bí nhấn mạnh rằng ông không coi ai là kẻ thù cả; còn những đứa ghen ghét với ông là Lý Phụ Quốc và Nguyên Tái thì đã chết hết rồi. Đồng thời ông cũng yêu cầu nhà vua ghi nhớ công lao của Lý Thịnh, Mã Toại trong việc phục hưng nhà Đường, và không tin theo những lời gièm pha hãm hại bọn họ. Nhà vua đồng ý
Lý Bí ngay lập tức trình bày với Đức Tông về việc cắt giảm số quan viên mà tể tướng trước đó là Trương Diên Thưởng thực hiện, chỉ ra rằng những cấp bậc bị tinh giảm khiến nhà nước không còn đủ người đảm nhiệm hết mọi vấn đề. Ông cũng từ chối nỗ lực của nhà vua trong việc phân chia công việc giữa các tể tướng, vì ông cho rằng các tể tướng đều phải giám sát hết mọi vấn đề. Vua Đức Tông đồng ý với tất cả đề xuất của ông.
Trong khi đó, Trương Diên Thưởng, người có hiềm khích với Lý Thúc Minh (李叔明), Tiết độ xứ Đông Xuyên, phát hiện ra rằng con trai của Thúc Minh là Lý Thăng, đang là một viên quan trẻ cấp thấp, có qua lại với dì của Đức Tông - đồng thời là mẹ đẻ của Thái tử phi Tiêu thị - là Công chúa Cáo quốc. Ông ta tấu việc lên Đức Tông, ám chỉ rằng Lý Thăng có quan hệ mờ ám với Công chúa Cáo quốc. Khi nhà vua đem việc này hỏi Lý Bí, thì ông đã sớm đoán biết rằng chính họ Trương là người cáo mật, và đề nghị không điều tra, vì những chuyện thế này sẽ làm tổn hại đến danh dự của Thái tử Lý Tụng. Đổi lại, Đức Tông dời Lý Thăng đến làm việc ở Đông cung để không còn qua lại với công chúa nữa.
Trong tình hình người dân nghèo còn trốn tiền thuế của triều đình, Lý Bí đề nghị ban hành một lệnh xá thuế chung nếu người dân chấp nhận những gì họ nợ và trả một phần nhỏ số tiền đó. Nhà vua đồng ý, và người ta nói rằng lệnh ân xá đã giúp thu hồi phần lớn tiêu hao trong quốc khố. Ông cũng yêu cầu các sứ giả từ các nước ngoài đã ở lại Trường An kể từ sau cuộc nổi loạn của An Lộc Sơn vẫn tiếp tục nhận được tiền trợ cấp từ triều đình - và rằng họ nên quyết định nên trở về nước hay ở lại làm quan cho nhà Đường. Tất cả các sứ giả quyết định ở lại; phần lớn họ trở thành sĩ quan và binh lính quân đội, củng cố quân đoàn bảo vệ triều đình mà tiền trả lương lại tiết kiệm hơn lúc trước.
Đầu thời nhà Đường từng thực hiện chế độ phủ binh, tức là tuyển mộ binh lính đến vùng biên cương, cung cấp đất đai và lương thực cho họ, vào thời chiến thì họ ra trận, thời bình thì tự cày cấy ở chính vùng đất ấy. Đời Đường Minh Hoàng do quốc lực dồi dào, tứ phương vô sự nên chế độ này bị bãi bỏ. Đến đây vì tình hình chiến tranh với Thổ Phiên diễn ra hằng năm khiến triều đình không đủ tiền trả lương cho quân sĩ, nên Lý Bí lại đề xuất áp dụng trở lại. Sau sắc lệnh này, có đến khoảng 50 - 60% binh lính ở chiến trường phía tây đã quyết định ở lại đây định cư. Cuối năm 787, Lưu Tư bị bãi chức, và Lý Bí trở thành tể tướng duy nhất (vì chức danh của Mã Toại và Lý Thịnh chỉ là vinh hàm, bọn họ đều là quan võ.)
Trong lúc này, một rắc rối trong triều đình xảy ra từ vị trí của công chúa Cáo quốc. Bà ta vẫn tiếp tục quan hệ tình cảm với Lý Thăng và các quan viên trẻ khác, cuối cùng bị giới quý tộc cùng nhau tố cáo. Trong cơn giận dữ, Đường Đức Tông cho giam cầm công chúa, và nghi ngờ Thái tử Lý Tụng có đồng lõa trong vụ này. Thái tử bị buộc phải li dị với Thái tử phi, song ông không đồng ý, khiến Đức Tông càng giận dữ hơn và tính tới chuyện phế Thái tử để đưa người con nuôi là Thư vương Lý Nghị (李誼) lên thay. Lý Bí ra sức cầu xin cho Thái tử, đến nỗi suýt nữa là bị vạ lây. Cuối cùng Đức Tông nhớ tới chuyện của Lý Đàm trước kia mới tha tội cho Thái tử. Về sau Cáo quốc qua đời, Đức Tông nhân khi Lý Tụng bị bệnh mà bỏ độc giết chết Tiêu phi.
Lúc này Lý Bí đưa đề xuất liên minh với Hồi Hột, Nam Chiếu và Đại Thực để cùng chống Thổ Phiên. Bản thân Đường Đức Tông thời còn là Thái tử (năm 762) bị người Hồi Hột làm nhục, nên không muốn liên minh với họ. Lý Bí lập luận rằng chuyện đó xảy ra dưới thời Tiên hãn của Hồi Hột là Đăng Lý, không liên quan gì tới Đốn Mạc hạ Khả hãn hiện tại, và những lợi ích có thể có khi liên minh với người Hồi, và nhất là bức thư xưng thần của Khả hãn với thiên tử nhà Đường. Đức Tông vui mừng, bèn đem con gái là công chúa Hàm An gả cho Khả hãn Hồi Hột. Trong khi đó, Lý Bí xin tìm người cùng mình đảm nhiệm tướng vị, song Đức Tông từ chối với lý do không tìm ra được ai tài năng như ông cả.
Năm 789, Lý Bí bệnh nguy, và khi đó Đức Tông mới bổ nhiệm thêm các tể tướng là Đâu Tham và Đổng Tấn. Không lâu sau Lý Bí qua đời, hưởng thọ 68 tuổi, truy tặng là Thái tử Thái phó. Lưu bút để lại có 20 quyển văn tập. Có 5 người con trai.
Đánh giá
Các sử gia nhìn nhận về Lý Bí theo nhiều hướng khác nhau. Các nhà biên soạn Cựu Đường thư không đánh giá cao lắm về ông, cho rằng ông không có nhiều đóng góp trong thời gian làm tể tướng, và việc ông quá sùng bái Đạo giáo, dù họ cũng nhận định ông là người thông minh, có nhiều mưu kế hay. Chủ biên Đường thư, sử gia thời Hậu Tấn Lưu Hú nhận xét rằng:
"Lý Bí hiểu biết sâu rộng và có trí thông minh, biết cách tiến lui trong chốn quan trường. Tuy nhiên khi nhận tướng vị, thường dành thời gian nói về quỷ thần hơn là quốc gia đại sự. Thế mới biết ông ta phù phiếm và vô tri như thế nào. Kinh Lễ chép rằng: "Kẻ làm nhiễu loạn chốn triều đình bằng những thuật ma quỷ thì đáng phải chịu búa rìu." Ông ta không sợ điều này hay sao?"
Chủ biên Tân Đường thư, sử gia thời Bắc Tống Âu Dương Tu, dành nhiều lời khen hơn cho Lý Bí, nhưng vẫn chỉ trích ông, và cho rằng sở dĩ ông được làm tể tướng vì vua Đức Tông những năm về sau trở nên mê tín mà thôi:
"Hành vi của Lý Bí là rất thất thường. Ông ta cho những lời khuyên đúng đắn và trung thành, nhưng hành tung của ông ta là phù phiếm; ông ta đủ thông minh để tự bảo vệ mình; và những đóng góp của ông ta dưới nhiệm kỳ tể tướng cũng rất là đáng kể. Tôi cho rằng lúc Túc Tông dựng lại triều đình ở vùng rừng núi, thì ngay cả những người chỉ đưa ra lời khuyên đúng đắn là sẽ được giao phó quyền lực ngay. Vào thời điểm đó, Lý Bí đưa ra nhiều đề nghị và đã được chấp nhận, đồng thời ông cũng phò tá Đại Tông thu hồi lưỡng kinh. Tuy nhiên ông ta lại từ chối làm quan trong lúc đó. Có lẽ sự thật là hai vua cũng không muốn cho ông ta làm thừa tướng đâu. Mà những năm cuối triều Đức Tông, vì nhà vua trở nên tin vào việc ma quỷ nên Lý Bí có cơ hội nắm quyền chăng."
Sử gia Tư Mã Quang cũng thuộc thời nhà Tống, viết trong Tư trị thông giám :
Trong văn hóa đại chúng
Lý Bí là một trong những nhân vật chính trong drama năm 2019 của điện ảnh Trung Quốc Trường An 12 canh giờ. Trong series này, ông được mô tả là thủ lĩnh của đội quân giữ gìn trật tự và khoác trên người bộ y phục đạo sĩ. Ông còn là thân tín của Thái tử và có quan hệ thân thiết với nhiều thành viên trong hoàng thất Lý Đường.
Tham khảo và chú thích
Thể loại:Sinh năm 722 Thể loại:Mất năm 789 Thể loại:Tể tướng Trung Quốc Thể loại:Nhà thơ Trung Quốc Thể loại:Nhà sử học Trung Quốc Thể loại:Ẩn sĩ Thể loại:Người Thiểm Tây Thể loại:Sinh năm 722 Thể loại:Chính khách từ Tây An Thể loại:Nhà thơ Trung Quốc thời Đường
Hậu Long
nhỏ|Vị trí tại Miêu Lật
Hậu Long (, Pe̍h-ōe-jī: Āu-lâng-tìn) là một trấn của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trấn nằm ở ven biển và có địa hình đồng bằng, đây cũng là nơi trồng dưa hấu nổi tiếng tại Đài Loan. Trấn có diện tích 75,8072 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 39.033 người thuộc 11.743 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 514,9 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Miêu Lật
Gabarnac
Gabarnac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 266 người (thời điểm 1999). Gabarnac là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Oued El Alenda
Oued El Alenda là một đô thị thuộc tỉnh El Oued, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 5.839 người.
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh El Oued Thể loại:Đô thị của Algérie
Như thị ngã văn
Như thị ngã văn (chữ Hán: 如是我聞; Evaṃ me sutaṃ; Evaṃ mayā śrūtaṃ), thường được chuyển ngữ sang tiếng Việt là Như vầy tôi đã nghe..., hay Tôi đã nghe như vầy..., là cách dịch phổ biến của dòng đầu tiên trong các kinh văn tiêu chuẩn (tiếng Pāli và nidāna) của các bài giảng Phật giáo. Cụm từ này dùng để xác nhận rằng bài giảng đến từ chính Đức Phật, như một "dấu chỉ xác thực". Truyền thống Phật giáo cho rằng chính tôn giả Ānanda lần đầu tiên sử dụng công thức này như một hình thức chứng thực cá nhân, nhưng điều này đang bị một số học giả tranh cãi. Người ta cũng tranh cãi về cách cụm từ liên quan đến các từ theo sau, và một số giả thuyết đã được phát triển liên quan đến cách đọc kinh văn ban đầu. Công thức này cũng đã được sử dụng trong các bài kinh Đại thừa và Kim cương thừa sau này.
Lịch sử và chức năng
Công thức thường được tiếp theo sau bởi địa điểm, nơi mà bài giảng được đưa ra, cũng như tên của đối tượng hướng tới. Trong truyền thống Phật giáo Hán truyền, công thức này được gọi là thông tự (lời dẫn chung), trái ngược với phần tiếp theo khác nhau giữa các bài giảng, giới thiệu các chi tiết cụ thể, được gọi là biệt tự (lời dẫn riêng). Trong một số kinh điển Phật giáo sơ kỳ, các cấu trúc tương tự khác được sử dụng, chẳng hạn như Tôi từng nghe Đức Thế Tôn rằng (Vutaṃ hetaṃ bhagavatā) trong Itivuttaka.
Phiên dịch và biên dịch
Công thức được luận sư Ấn Độ thế kỷ thứ 5 Buddhaghosa mô tả là "đã nhận được ấn chứng của Đức Phật". Nhà Ấn Độ học Jean Filliozat không đồng ý với cách giải thích truyền thống rằng Ānanda là người đã tạo ra công thức, mà cho rằng công thức này là một cách kỳ lạ để mô tả lời kể của nhân chứng trực tiếp, vì nó nghe có vẻ như sau đây là tin đồn. Thay vào đó, ông lập luận rằng nó đã được thêm vào sau này bởi các nhà biên dịch. Tuy nhiên, so sánh các văn bản Phật giáo với Kỳ Na giáo, học giả tiếng Phạn John Brough đã kết luận công thức chỉ ra lời kể cá nhân trái ngược với tin đồn.
Nhà Ấn Độ học Jean Przyluski lập luận rằng công thức trên mang nghĩa các bài giảng được trình bày như một phần của sự mặc khải thiêng liêng (śruti). Điều này nhằm chứng minh rằng các kinh điển Phật giáo ngang hàng, hoặc vượt trội hơn kinh Veda trong truyền thống Bà-la-môn. Brough đồng tình với Przyluski, cho rằng điều này có thể đã đóng một số vai trò trong sự phát triển của cụm từ, nhưng kết luận rằng động cơ tuyên bố mình là nhân chứng cho lời dạy của Đức Phật "tự nó có thể giải thích khá đầy đủ". Brough dẫn chứng giai thoại các đệ tử Đức Phật đã khóc khi nghe Ānanda nói Như vầy tôi đã nghe... lần đầu tiên, "thật kinh ngạc khi họ được nghe lại chính những lời của vị thầy đã khuất của họ". Nhà Ấn Độ học Konrad Klaus lại không đồng ý với Brough, trích dẫn hai bài kinh từ Trường Bộ Kinh và Trung Bộ kinh, trong đó công thức đề cập đến những gì "... được người khác tiếp thu thông qua giao tiếp", trái ngược với kinh nghiệm cá nhân. Klaus cũng chỉ ra một cách diễn đạt khác có nghĩa là một bài giảng đã được tiếp nhận trực tiếp từ ai đó, đó là samukkhā me taṃ ... samukkhā paṭiggahitaṃ, nghĩa là Tôi đã nghe và học được điều này từ...: một biểu hiện thường được sử dụng liên quan đến Đức Phật. Ông đề xuất rằng công thức Như vầy tôi đã nghe đánh dấu một bài kinh là lời của Đức Phật, nhưng không phải vì bài kinh đã được nghe từ chính miệng của Đức Phật bởi người nói. Ông thừa nhận rằng các văn bản tiếng Phạn ban đầu có một cách giải thích sau này về công thức trên, điều này đề cập đến kinh nghiệm cá nhân.
Nhà Ấn Độ học Étienne Lamotte lập luận rằng chính Đức Phật là người đã đặt công thức này ở phần đầu của các bài giảng, truyền đạt điều này thông qua Ānanda.
Sử dụng
thế=Statue of monk sitting with the right leg touching his left knee|nhỏ|Tượng [[Cưu-ma-la-thập|Kumārajīva phía trước Động Kizil, Tân Cương, Trung Quốc]] Trước thế kỷ thứ 5, các bản dịch kinh văn Phật giáo chữ Hán thường dịch công thức tiêu chuẩn là Văn như thị (Từng nghe như vầy). Trong thế kỷ thứ 5, dịch giả Kumārajīva bắt đầu dịch công thức thành Như thị ngã văn (Như vầy tôi đã nghe), đã trở thành cụm Hán dịch tiêu chuẩn, mặc dù cấu trúc không tự nhiên của nó.
Truyền thống Đại thừa và Kim cương thừa coi nhiều bài giảng về sau này cũng là lời dạy của Đức Phật, và cũng bao gồm công thức trên ở phần đầu của những bài giảng đó. Thật vậy, Đại trí độ luận vào thế kỷ thứ 5 khuyến nghị các biên tập viên nên làm như vậy. Thông thường, các luận giải Mahāyāna nói rằng công thức trên không chỉ được nói bởi Ānanda, mà còn từ một số vị Bồ tát, chẳng hạn như Văn Thù. Học thuật hiện đại đã đặt nghi vấn về giá trị lịch sử của hầu hết các phần mở đầu này của các bài kinh Đại thừa, mặc dù một số học giả không loại trừ khả năng rằng một số nội dung của các bài kinh đó có nguồn gốc từ chính Đức Phật.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nghi thức Phật giáo Thể loại:Truyền thống truyền miệng
Pseudanthias albofasciatus
Pseudanthias albofasciatus là một loài cá biển thuộc chi Pseudanthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1930.
Phân bố và môi trường sống
P. albofasciatus có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở vùng biển ngoài khơi phía đông nam Hồng Kông, được thu thập ở độ sâu khoảng 113 m.
Chú thích
A Thể loại:Cá Trung Quốc Thể loại:Động vật được mô tả năm 1930
Hellinsia illutus
Hellinsia illutus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Nam Phi.
Tham khảo
Thể loại:Hellinsia Thể loại:Côn trùng Nam Phi
Omonana simplex
Omonana simplex là một loài chân đều trong họ Paramunnidae. Loài này được Menzies miêu tả khoa học năm 1962.
Thông Tiêu
nhỏ|Vị trí tại Miêu Lật
Thông Tiêu (, Pe̍h-ōe-jī: Thong-siau-tìn) là một trấn của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trấn nằm ở ven biển và có địa hình cao dần về phía đông. Tổng diện tích của Thông Tiêu là 107,7680 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 37.687 người thuộc 11.396 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 349,7 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Miêu Lật
Microstylum basalis
Microstylum basalis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Microstylum basalis được Brunetti miêu tả năm 1928. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Microstylum
Laphria semifulva
Laphria semifulva là một loài ruồi trong họ Asilidae. Laphria semifulva được Bigot miêu tả năm 1878. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Laphria
Domysłów
Domysłów (Dannenberg) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Wolin, thuộc quận Kamień, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 11 km phía bắc của Wolin, 14 km về phía tây Kamień Pomorski và 58 km phía bắc thủ đô khu vực Szczecin.
Ngôi làng có dân số 200 người.
Cyphopisthes krikkeni
Cyphopisthes krikkeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Paulian miêu tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Cyphopisthes
145523 Lulin
145523 Lulin là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 3 năm 2006 bởi Lâm Hoành Khâm (林宏欽) và Diệp Tuyền Chí (葉泉志) tại Đài thiên văn Lộc Lâm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính
Pseudostilpnaspis costaricana
Tham khảo
Thể loại:Pseudostilpnaspis
Galgon
Galgon là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 2435 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Libourne. Galgon là một nơi trồng nho trong vùng Fronsac.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Saint-Didier-de-Bizonnes
Tham khảo
Saintdidierdebizonnes
Oncilorpheus jerrybarnardi
Tham khảo
Thể loại:Oncilorpheus
Ngân hàng đầu tư và phát triển Eritrea
Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Eritrea (Viết tắt: EIDB) được thành lập vào ngày 28 tháng 10 năm 1996. Nó đã không hoạt động một cách hiệu quả mãi cho đến năm 1998 với văn phòng duy nhất ở Asmara, Eritrea. Ngân hàng này được Bộ Tài chính Eritrea tài trợ hoàn toàn, và do đó, tổ chức tài chính là tài sản của chính phủ Eritrea. nhỏ|Đoạn phố trước tòa trụ sở chính của ngâ hàng Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Eritrea là một trong những ngân hàng nhỏ nhất trong số các ngân hàng thuộc sở hữu của chính phủ Eritrea. Nó thường tài trợ cho các dự án trong nước bằng cách chuyển tiền từ nhiều tổ chức khác nhau, bao gồm Ngân hàng Eritrea và Ngân hàng Thế giới.
Neo-classical metal
Neo-classical metal là một nhánh xuất phát từ Heavy Metal và chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi nhạc cổ điển. Do đó cũng có thể coi neo-classical metal là thuộc trường phái nhạc bán cổ điển.
Tham khảo
Thể loại:Heavy metal Thể loại:Các phân nhánh phụ của heavy metal
Oued El Alleug
Oued El Alleug là một đô thị thuộc tỉnh Blida, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 33.915 người.
Cyphopisthes luzonicus
Cyphopisthes luzonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Paulian miêu tả khoa học năm 1978.
Oued El Alleug
Xem thêm
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Blida Thể loại:Đô thị của Algérie
Jordan tại Thế vận hội
Jordan tham gia Thế vận hội lần đầu năm 1980, và đã gửi vận động viên (VĐV) tới toàn bộ các kỳ Thế vận hội Mùa hè kể từ đó. Jordan chưa từng tham dự Thế vận hội Mùa đông, tuy nhiên tại Thế vận hội Mùa đông 1992, Mohamed Hadid, 43 tuổi, đại diện Jordan thi đấu biểu diễn môn trượt tuyết tốc độ.
Jordan giành tấm huy chương Olympic chính thức đầu tiên tại Thế vận hội Mùa hè 2016, khi Ahmad Abughaush đoạt vàng Taekwondo.
Ủy ban Olympic quốc gia của Jordan được thành lập năm 1957 và được công nhận bởi Ủy ban Olympic Quốc tế năm 1963.
Liên kết ngoài
Thế vận hội
Hellinsia invidiosus
Tham khảo
Thể loại:Hellinsia Thể loại:Côn trùng Nam Phi
Đầu Phần
nhỏ|Vị trí tại Miêu Lật
Đầu Phần là một thành phố của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trấn có cả đồng bằng và đồi núi, thuộc lưu vực của sông Trung Cảng. Trấn nằm gần công viên khoa học Trúc Nam. Tổng diện tích của trấn là 53,3200 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 97.973 người thuộc 30.143 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 1837,5 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Miêu Lật
Oncilorpheus stebbingi
Oncilorpheus stebbingi là một loài chân đều trong họ Cirolanidae. Loài này được Paul & Menzies miêu tả khoa học năm 1971.
Tham khảo
Thể loại:Oncilorpheus
Pseudostilpnaspis muzoensis
Pseudostilpnaspis muzoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 2000.
Tham khảo
Thể loại:Pseudostilpnaspis
Maira paria
Tham khảo
Thể loại:Maira
Cẩm Bình (định hướng)
Cẩm Bình có thể là:
Saint-Didier-de-la-Tour
Saint-Didier-de-la-Tour là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintdidierdelatour
Uyển Lý
nhỏ|Vị trí tại Miêu Lật
Uyển Lý (, Pe̍h-ōe-jī: Oán-lí-tìn) là một trấn của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Đây là trấn lâu đời nhất của huyện Miêu Lật và nằm trong lưu vực của sông Đại An. Trấn có diện tích 68,2472 km², tổng dân số vào tháng 8 năm 2011 đạt 48.528 người thuộc 13.908 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 711,1 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Miêu Lật
Pseudanthias aurulentus
Phân bố và môi trường sống
P. aurulentus có phạm vi phân bố ở Trung Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở vùng biển ngoài khơi đảo Tabuaeran và Kiritimati, đều thuộc quần đảo Line. Chúng được thu thập ở độ sâu khoảng từ 40 đến 52 m.
Chú thích
A Thể loại:Cá châu Đại Dương Thể loại:Động vật được mô tả năm 1982
Oniscophiloscia anomala
Tham khảo
Thể loại:Oniscophiloscia
Khu bảo tồn Quần đảo Phoenix
Khu bảo tồn Quần đảo Phoenix (PIPA) là một khu bảo tồn nằm trên 8 đảo thuộc Quần đảo Phoenix thuộc Cộng hoà Kiribati, phía Nam Thái Bình Dương giữa Úc và Hawaii. Khu bảo tồn này chiếm 11,34% Vùng đặc quyền Kinh tế của Kiribati (EEZ) và có tổng diện tích 408.205 km² (bao gồm cả diện tích mặt nước). Đây là một trong những khu bảo tồn nói chung và khu bảo tồn biển nói riêng lớn nhất thế giới.
Lịch sử
Bằng chứng khảo cổ chỉ ra rằng đã có một vài khu định cư ở Quần đảo Phoenix, nhưng do sự cô lập của hòn đảo đến các khu vực đảo lớn nên những người định cư sớm trên quần đảo không bao giờ ở lại lâu. Những hòn đảo này, không giống các hòn đảo khác ở phía Nam, nó có nguồn nước kém hơn, lâu dài khiến những nơi định cư ở đây dần bị sụp đổ.
Trên cơ sở những quan sát được thực hiện trong chuyến đi 5 năm (1831-1836) của mình, Charles Darwin đã đưa ra lời giải thích cho việc hình thành của các đảo san hô ở Nam Thái Bình Dương vào năm 1842. Trong mô tả của ông về các hòn đảo khác nhau, Darwin đề cập cụ thể đến đảo Phoenix (Rawaki) và đảo Sydney (Manra). Cũng trong những năm 1800, những hòn đảo này đã trở thành nơi thu hoạch phân chim. Một số hòn đảo san hô được sự bồi đắp từ phân chim và chúng lại rất giàu Phosphat. Sau nhiều năm được khai thác bởi các công ty của Anh và Mỹ, quần đảo Phoenix đã thuộc quyền kiểm soát của Quần đảo Gilbert và Ellice thuộc Anh vào năm 1937. Hai năm sau, Hoa Kỳ quan tâm đến các hòn đảo này và tuyên bố nó thuộc Quần đảo Canton và Enderbury.
Đảo san hô Kanton đã được sử dụng nhiều nhất, có lẽ do kích thước tương đối lớn (8 km vuông) cùng với khu vực đầm phá được bảo vệ. Pan American World Airways bắt đầu sử dụng đầm phá trên đảo Kanton vào năm 1939 như một điểm tiếp nhiên liệu cho thủy phi cơ trên đường đến New Zealand. Trong Thế chiến II, quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng Kanton làm cơ sở hoạt động ở Thái Bình Dương và xây dựng một dải đất trên đảo. Sau đó, NASA đã sử dụng Kanton làm trạm theo dõi vệ tinh và Không lực Hoa Kỳ đã theo dõi các tên lửa ở Thái Bình Dương từ đảo san hô này cho đến giữa năm 1970. Ngày nay, Kanton là hòn đảo duy nhất thuộc quần đảo có dân cư nhưng cũng chỉ gồm các nhân viên chính phủ và gia đình của họ. Bảy hòn đảo còn lại đều không có người ở.
Khu bảo tồn Quần đảo Phoenix được thành lập vào đầu năm 2008, có kích thước tương đương với tiểu bang California của Hoa Kỳ dù diện tích đất của nó chỉ là 25 km2 Nó được thành lập bởi Nhà nước Cộng hòa Kiribati phối hợp với các tổ chức bảo tồn phi chính phủ là Tổ chức Bảo tồn Quốc tế và Thủy cung New England.
Trong ranh giới của nó, nó bao gồm tất cả tám đảo san hô và rạn san hô ngầm của quần đảo Phoenix bao gồm: Rawaki, Enderbury, Nikumaroro, McKean, Manra, Birnie, Kanton và Orona. Nó cũng bao gồm các rạn san hô ngầm là Rạn san hô Carondelet, Winslow, và rạn san hô Carondelet ở dưới mặt nước biển từ 3 - 4 mét. Quần đảo Phoenix biểu hiện các đặc trưng về đảo và đảo san hô, bao gồm các rạn san hô dốc đứng, sự đa dạng loài tương đối thấp, nhưng có mức độ phong phú của các loài cá cao, môi trường sống khắc nghiệt trên đất liền khiến thực vật hòn đảo ít. Quần đảo là nơi có những quần thể chim biển lớn.
Cuối tháng 7 năm 2010, tại cuộc họp lần thứ 34 tổ chức tại Brasilia, Brasil, Uỷ ban di sản của UNESCO đã công nhận khu vực này là di sản thế giới vì giá trị về đa dạng sinh học của khu bảo tồn này.
Tự nhiên
Khu bảo tồn có sự phong phú về các loài cá với 514 loài cá sống tại các rạn san hô và đá ngầm. Với 19 loài chim biển, cùng nhiều loài chim di cư tới đây thì 5 trong tổng số 8 hòn đảo đã được công nhận là một vùng chim quan trọng của BirdLife International. Quần đảo là nơi có nhiều loài động vật đặc hữu và nguy cấp, trong đó phải kể tới loài Hải âu Phoenix và Hải âu đốm.
Tham khảo
Thể loại:Di sản thế giới tại Kiribati Thể loại:Khu vực chim quan trọng Thể loại:Địa lý Kiribati Thể loại:Quần đảo Phoenix
Ammophilomima australis
Ammophilomima australis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ammophilomima australis được Martin miêu tả năm 1973. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Ammophilomima
Randers
nhỏ|300px|phải|Tờa thị chính cũ của Randers nhỏ|250px|phải|Tượng đài [[Niels Ebbesen trước Tòa thị chính cũ của Randers]] phải |nhỏ|300px| Randers [ upper center ] is south of [[Aalborg, Denmark|Aalborg and north of Århus, on Denmark's Jutland peninsula.]] nhỏ|phải|150px|Huy hiệu thành phố
Randers là thành phố của Đan Mạch, nằm ở phía đông bán đảo Jutland, cách thành phố Aarhus 35 km về phía bắc. Với số dân 59.565 người (năm 2008), Randers là thành phố lớn thứ sáu của Đan Mạch. Randers cũng là trụ sở của thị xã Randers với 93.644 cư dân (2008, trực thuộc Vùng Trung Jutland. Thị xã Randers cũng là một phần của Khu đô thị Đông Jutland với trên 1,2 triệu dân..
Tên thành phố
Dạng tên xưa của thành phố viết như sau:
Nguồn gốc của tên này gồm 2 phần của tên cũ Randaros (Rand: Mép (đồi) + Aros: cửa sông) nghĩa là "thành phố ở mép đồi, bên cửa sông".
Lịch sử
Randers được xây dựng từ khoảng thế kỷ 11, tuy nhiên cũng có các di tích từ thời đại Viking ở đây. Vua thánh Knud đã cho đúc tiền tại Randers khoảng năm 1080. Năm 1086 các người nổi dậy chống ông ta đã tập họp trong thành phố này.
Randers bị xóa sổ 3 lần trong thế kỷ 13, trong đó năm 1246 bị quân của Abel thiêu rụi trong cuộc nội chiến với Erik 4. Plovpenning.
Năm 1302, thành phố được vua Erik Menved cấp cho đặc quyền thương trấn.
nhỏ|130px|trái|Nhà của Niels Ebbesen Ta có thể đi bộ trên 1 đường phố nội thành, xem ngôi nhà mà theo truyền thuyết, người anh hùng Niels Ebbesen năm 1340 đã giết tên bá tước hói đầu (tiếng Đan Mạch cổ "vog den kullede greve" = dræbte den skaldede greve). Bá tước bị giết ở đây là Gerhard, bá tước vùng Holstein, người đã nắm quyền kiểm soát phần lớn bán đảo Jutland trong thời kỳ Đam Mạch trống ngôi vua. Việc giết bá tước đó diễn ra ở tầng 3 của ngôi nhà. Người ta đã dựng tượng của Niels Ebbesen trước tòa thị chính thành phố.
Khi vua Valdemar Atterdag năm 1350 tìm cách tập hợp vương quốc, sau khi cầm cố cho bá tước vùng Holstein, thành phố Randers đã được củng cố bằng pháo đài và thường được gọi là Randershus. Pháo đài này bị các quý tộc bất mãn chiếm năm 1357. Năm 1359 Valdemar lại tấn công thành phố.
Năm 1534 các nông dân nổi dậy, do Skipper Clement lãnh đạo, họ tìm cách chiếm thành phố nhưng bị quân phòng thủ sau bờ lũy đẩy lui.
Dưới thời Christian 3 (1536-1559) các công sự phòng thủ với hào sâu, lũy cao được xây dựng chung quanh thành phố. Sau thời Cải cách (sang đạo Tin Lành), Christian 3 cho xây lại tu viện dòng thánh Phanxicô cũ thành nơi cư ngụ cho hoàng hậu. Tu viện sau đó được gọi là Lâu đài Hoàng hậu (Dronningborg Slot).
Thời nay
nhỏ|Tørvebryggen là trạm chót cho tuyến sà lan đáy bằng trên sông Guden Cảng Randers là cảng sông duy nhất của Đan Mạch. Các sà-lan đáy bằng chạy trên các sông Guden và Nørre chở hàng hóa từ các vùng Silkeborg và Viborg tới Randers để xuất cảng, rồi lại chở hàng nhập cảng từ đây về.
Randers nối với nhiều tuyến đường bộ giao thông. Thành phố có khẩu hiệu: Nơi đường thủy gặp 13 đường bộ (Hvor søvejen møder de 13 landeveje). Việc giao thông thuận lợi trên đường bộ cũng như đường thủy làm cho thành phố trở nên 1 trung tâm thương mại. Trong lúc thịnh thời, Randers có khoảng 160 tiệm buôn lớn với đội thương thuyền tỏa đi khắp thế giớì.
Ngoài ra thành phố cũng có 1 sân bay nhỏ, ở phía bắc, cách chừng trên 6 km.
Các nơi hấp dẫn
nhỏ|300px|Rùng nhiệt đới Randers ở bên đường quanh thành phố Ngoài sông Guden đẹp chảy qua thành phố, còn có Rừng nhiệt đới Randers là rừng nhiệt đới nhân tạo lớn nhất Bắc Âu với khoảng trên 350 loại cây nhiệt đới và trên 175 loại động vật sinh sống trong 3 khu sinh sống nhân tạo: khu động vật châu Phi, động vật châu Á và động vật Nam Mỹ. Cũng có khu riêng cho loài rắn, gọi là vườn rắn cùng bể nuôi cá. Các nơi đáng xem khác:
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố của Đan Mạch
Trúc Nam
nhỏ|Vị trí tại Miêu Lật
Trúc Nam (, Pe̍h-ōe-jī: Tek-lâm-tìn) là một trấn của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Đại hình của trấn bao gồm khu vực đồi núi và một vùng đồng bằng nhỏ dọc theo sông Trung Cảng. Trúc Nam và Đầu Phần có khu vực đô thị liền kề với nhau và có thể coi là hai đô thị song sinh. Trấn có diện tích 37,5592 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 79.192 người thuộc 24.584 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 2108,5 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Miêu Lật
Cybergoth
nhỏ|Một hình tượng cybergoth phổ biến Cybergoth là một nhóm văn hóa kết hợp giữa thời trang goth, raver và rivethead. Có nhiều tranh luận ​​khác nhau về việc liệu cybergoth có đủ điều kiện cần thiết để tạo thành một tiểu văn hóa hay không. Theo một số nhà phê bình, họ cho rằng cybergoth không hơn gì một biến thể thẩm mỹ nhỏ trên nền cyberpunk hoặc thời trang raver.
Lịch sử
Thuật ngữ 'Cybergoth' được đặt ra vào năm 1988 bởi Games Workshop, cho trò chơi nhập vai Dark Future .
Cybergoth được coi là sự kết hợp giữa các yếu tố industrial và Graver (gothic + raver). Graver bắt đầu từ năm 1999 với tóc nối và đồ lưới sáng màu, nhưng tới năm 2002, các yếu tố của rave đã bị thay thế bởi các phụ kiện industrial như kính công nghiệp,đồ phát quang và trang phục tối màu. Dáng vẻ của David Bowie vào thập niên 70 được coi là cảm hứng của xu hướng này.
Thời trang
Thời trang Cybergoth kết hợp thời trang rave, rivethead, cyberpunk và goth, cũng như lấy cảm hứng từ các hình thức khoa học viễn tưởng khác mà Androgyny là phổ biến. Phong cách này đôi khi có một màu chủ đề sáng hoặc phản ứng neon tương phản rõ rệt, chẳng hạn như đỏ, xanh lam, xanh lá cây neon, chrome hoặc hồng, dựa trên trang phục gothic đen, cơ bản. Các vật liệu đen bóng hoặc mờ như cao su và PVC đen bóng có thể được trộn và kết hợp với nhau để tạo ra một cái nhìn nhân tạo hơn.
Âm nhạc
Vào thập niên đầu của thế kỷ 21, những chất liệu của thể loại nhạc trance cùng yếu tố điện tử đã hình thành Futurepop. Những thể loại tương tự gồm: aggrotech, power noise, techno, drum and bass, acid trance, darkstep, synthpop, electropop, gabber, hard trance, hardstyle, dubstep, dark psytrance, ebm, dark gothic, industrial, cyber, và gothic industrial.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thời trang thập niên 1990 Thể loại:Thời trang thập niên 2000 Thể loại:Thời trang thập niên 2010 Thể loại:Hoạt động quẩy Thể loại:Tiểu văn hóa âm nhạc Thể loại:Lịch sử thời trang
Gradignan
Gradignan là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 22193 người (thời điểm 1999). Gradignan nằm về phía tây-nam của Bordeaux. Gradignan là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Xuân Nghi
Xuân Nghi có tên đầy đủ là Nguyễn Thị Xuân Nghi (sinh ngày 13 tháng 05 năm 1994 tại Đà Lạt) là một nữ ca sĩ, nhạc sĩ kiêm diễn viên truyền hình nổi tiếng người Việt Nam. Xuân Nghi khá thành công với những ca khúc thiếu nhi giống "đàn em" Xuân Mai. Cô bước chân vào lĩnh vực ca hát từ rất nhỏ, năm 5 tuổi đi biểu diễn trên sân khấu nhưng không nhiều liveshow như Xuân Mai.
Hiện cô sinh sống và làm việc tại Mỹ. Cô đã tốt nghiệp ngành Công nghiệp âm nhạc tại Đại học Nam California.
Tiểu sử và sự nghiệp
Xuân Nghi sinh ra trong một gia đình có ba là nhạc sĩ Duy Thoán và mẹ là ca sĩ Minh Ngọc nên Xuân Nghi đam mê âm nhạc từ bé. Xuân Nghi đạt rất nhiều giải thưởng về Âm nhạc dành cho thiếu nhi. Mới lên 3, Xuân Nghi đã biết luyến láy và hát không sót chữ nào trong ca khúc chính của phim Luz Clarita - Trái tim bé nhỏ do Mexico'' sản xuất mà ngày nào cô cũng "nghiền ngẫm" không biết chán.
Sau 4 album thời thơ ấu và một vài vai diễn khá ấn tượng trên màn ảnh, Xuân Nghi quyết định từ bỏ tất cả để đi du học vào mùa hè năm 2010. Gạt bỏ những thành công từng đạt được để làm lại từ đầu là quyết tâm rất lớn của Xuân Nghi. Cô tự tin rằng con đường mình đi có thể hơi vòng vèo nhưng sẽ là bước tiến dài để tới gần hơn với giấc mơ nghệ thuật. Dành rất nhiều thời gian để ôn luyện và vượt qua hàng ngàn "đối thủ", cuối cùng Xuân Nghi cũng đạt được thành công đầu tiên: trở thành học sinh của Trường đào tạo nghệ sĩ OCHSA (tên viết tắt của Orange County High School of the Arts) - ngôi trường nằm trong top 3 các học viện nghệ thuật tốt nhất California và cũng là một trong những trường công uy tín nhất Mỹ. Ngôi trường này cũng từng là nơi học tập của công chúa Disney - Vanessa Hudgens. Hiện tại, Xuân Nghi theo học ngành Instrumental Music - Commercial Music program - Vocalist chuyên về thanh nhạc, sáng tác, thu âm và kỹ thuật âm nhạc hiện đại.
Sau 1 năm du học, Xuân Nghi trở về Việt Nam với một hình ảnh mới mẻ, trẻ trung với lứa tuổi 17. Trong chuyến về Việt Nam vào hè 2011, Xuân Nghi đã có dịp tham gia rất nhiều show diễn âm nhạc của nước nhà. Cũng trong chuyến đi này, Xuân Nghi và một vài thành viên trong FanClub của mình đã cùng đi làm từ thiện.
Sự nghiệp âm nhạc
Trong sự nghiệp ca hát, tính đến nay Xuân Nghi đã có trong tay 5 album và 1 mini album online. Trong album online này, có 2 ca khúc là Lạc lối và Đổi màu do chính Nghi sáng tác khi đang học ở Mỹ. Đó không chỉ là những lời tâm sự mà còn là lần vấp ngã, là hạnh phúc hoặc nước mắt của cô gái trẻ đang chập chững vào đời được thể hiện qua các nốt nhạc mang âm hưởng hip hop R&B và electronic new age. Ca khúc cuối cùng trong Misguided là Super star - một sáng tác của cô giáo người Thụy Điển đang dạy Xuân Nghi ở trường. Trong khoảng thời gian học tập tại Mỹ, Xuân Nghi đã sáng tác một ca khúc online có tên "Hãy nói" và ca sĩ cùng cô song ca là Đinh Mạnh Ninh.
Năm 2019, tên tuổi cô chính thức được biết đến trong làng indie Việt với 2 single Summer Night và Không thể hết buồn. Sau đó 1 năm, cô cho ra mắt thêm single umakeme.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Lâm Đồng Thể loại:Người Đà Lạt Thể loại:Sinh năm 1994 Thể loại:Ca sĩ nhạc thiếu nhi Việt Nam Thể loại:Nữ ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Hellinsia conyzae
Hellinsia conyzae là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở the Madagascar.
Ấu trùng ăn Conyza lineariloba.
Tham khảo
Thể loại:Hellinsia Thể loại:Động vật châu Phi Thể loại:Động vật đặc hữu Madagascar
Cyphopisthes minutus
Cyphopisthes minutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Paulian miêu tả khoa học năm 1978.
Tham khảo
Thể loại:Cyphopisthes
Burnin' Up
"Burnin' Up" là đĩa đơn mở đầu từ album A Little Bit Longer của ban nhạc pop nước Mỹ Jonas Brothers, đã được phát hành không chính thức trên Radio Disney ngày 19 tháng 6 năm 2008 và trên iTunes ngày 20 tháng 6 năm 2008. Ở Anh, nó được phát hành dưới dạng đĩa đơn hai mặt A cùng "When You Look Me in the Eyes". Đây là một hit của nhóm, đạt vị trí #5 trên Billboard Hot 100 Hoa Kỳ, trở thành đĩa đơn đầu tiên của nhóm lọt vào top 5 ở Mỹ và cũng là đĩa đơn thành công nhất của nhóm cho tới thời điểm này.
Thông tin
"Burnin' Up" xuất hiện trên Billboard Hot 100 ngay ở vị trí thứ 5, với số lượt download và số đĩa bán được trên 183.000. "Burnin' Up" đã tiêu thụ được tổng cộng hơn 2 triệu bản và trở thành đĩa đơn bạch kim thứ hai của họ sau SOS.
Ban nhạc thể hiện bài hát lần đầu trong When You Look Me in the Eyes Tour cũng như Disney Channel Games 2008. Chuyến lưu diễn mùa hè của họ, Burnin' Up Tour, cũng được đặt theo tên bài hát này. Robert "Big Rob" Feggans là người thể hiện đoạn rap trong bài hát này, anh cũng đã xuất hiện trong video âm nhạc của ca khúc.