cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yasser Arafat
Người kế vị
Ngay khi Arafat qua đời, Người phát ngôn Hội đồng Lập pháp Palestin Rawhi Fattouh đã kế vị Arafat trở thành Tổng thống lâm thời của PNA. Tổng thư ký PLO Mahmoud Abbas đã được chọn làm Chủ tịch PLO, và Farouk Kaddoumi trở thành lãnh đạo Fatah. PNA và giới lãnh đạo các trại tị nạn Palestine ở Liban tuyên bố bốn mươi ngày để tang cho Arafat. Abbas đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 1 năm 2005 với một cách biệt nhỏ, đưa ông trở thành người kế tục của Arafat với tư cách lãnh đạo của người dân Palestine.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1929 Thể loại:Mất năm 2004 Thể loại:Người theo học Đại học Cairo Thể loại:Kỹ sư dân sự Thể loại:Thành viên Fatah Thể loại:Chủ nghĩa Khủng bố Hồi giáo Thể loại:Người Palestine đoạt Giải Nobel Thể loại:Tổ chức Giải phóng Palestine Thể loại:Lãnh đạo Palestine Thể loại:Chiến binh Palestine Thể loại:Phiến loạn Thể loại:Nhân vật của Năm của tạp chí Time Thể loại:Người Hồi giáo Palestine Thể loại:Nguyên nhân cái chết gây tranh cãi Thể loại:Chủ nghĩa Quốc gia Palestine Thể loại:Tổng thống Palestine Thể loại:Người đoạt giải Nobel Hòa bình Thể loại:Tỷ phú Palestine Thể loại:Tử vong do đột quỵ
Saint-Jean-et-Saint-Paul
Saint-Jean-et-Saint-Paul là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintjeanetsaintpaul
598 Octavia
598 Octavia
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên 598 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1906 Thể loại:Được phát hiện bởi Max Wolf
Cấu trúc toán học
Trong toán học, một cấu trúc trên một tập hợp, hoặc tổng quát hơn một kiểu, bao gồm thêm đối tượng toán học mà theo một cách nào đó gắn với (hay liên quan với) tập hợp, làm cho nó dễ dàng hơn để hình dung hay nghiên cứu, hoặc cho phép tập hợp có ý nghĩa hoặc sự quan trọng nào đó.
Danh sách các kiểu cấu trúc bao gồm độ đo, các cấu trúc đại số (các nhóm, các trường, v.v.), tô pô, không gian mêtric (hình học), tính thứ tự, tập hợp tương đương, và các cấu trúc vi phân.
Đôi khi, một tập được cung cấp đồng thời nhiều hơn một cấu trúc; điều này cho phép các nhà toán học nghiên cứu nó đầy đủ hơn. Ví dụ, một sắp thứ tự trên tô pô. Một ví dụ khác, nếu một tập hợp có một cấu trúc tô pô và là một nhóm, và hai cấu trúc này có quan hệ với nhau theo một cách nhất định nào đó, tập hợp này sẽ trở thành nhóm tô pô.
Các ánh xạ giữa các tập hợp mà đảm bảo tính cấu trúc (bởi vậy cấu trúc trong một miền nào đó được ánh xạ tới một cấu trúc tương ứng trong codomain) nhận được sự quan tâm trong rất nhiều lĩnh vực của toán học. Các ví dụ có thể kể ra các phép đồng cấu, giữ nguyên cấu trúc đại số; homeomorphisms, giữ nguyên cấu trúc topo; và vi phôi, giữ nguyên cấu trúc vi phân.
Ví dụ: các số thực
Tập hợp các số thực là một cấu trúc chuẩn: Tồn tại sự liên kết giữa các khái niệm trên:
Tham khảo
Thể loại:Lý thuyết kiểu Type theory Thể loại:Lý thuyết tập hợp Thể loại:Các cấu trúc toán học
Việc tiêu hủy lợn chống dịch cúm 2009
Theo sau dịch cúm lợn 2009, các chính phủ khắp thế giới đã ra lệnh tiêu hủy lợn. Tuy nhiên, WHO nhận định rằng không có lý do gì để nghĩ rằng lợn truyền bệnh cúm cho người".
Ai Cập
Đất nước của các Kim tự tháp ra lệnh tiêu hủy toàn bộ đàn lợn khoảng 350.000 con như một biện pháp phòng tránh sự lây lan của dịch cúm, dù cho tới ngày 29/4 vẫn chưa có ca nhiễm bệnh nào được phát hiện tại Ai Cập. Quyết định này khiến nhiều nông dân địa phương nổi giận. Họ phong tỏa các đường phố và ném đá vào xe của Bộ Y tế đi thực thi mệnh lệnh tiêu diệt lợn. Tại một trại lợn quy mô lớn ở phía bắc thủ đô Cairo, rất đông nông dân đã ra sức ngăn cản đoàn xe gồm xe tải và máy xúc tiến vào tiêu hủy vật nuôi. Họ ném đá và đập phá xe khiến các công nhân không thể thực thi mệnh lệnh.
Một nông dân 46 tuổi có tên Gergí Faris đi kiếm thức ăn cho gia súc bức xúc nói: "Chúng tôi là những người ít học, chỉ cố gắng kiếm sống qua ngày. Giờ nếu đàn lợn của chúng tôi bị đưa đi mà không được đền bù liệu chúng tôi sẽ sống ra sao?". Người chăn nuôi nước này yêu cầu chính quyền định giá đền bù cụ thể cho mỗi con lợn bị cưỡng chế tiêu hủy phòng dịch. Biện pháp kiên quyết của Ai Cập được mở màn trong bối cảnh Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo loài người đang đứng trước ngưỡng cửa của đại dịch cúm lợn. Năm 2003 Ai Cập cũng từng thực thi hành động tương tự khi bùng nổ dịch cúm gà tại nhiều nước châu Á và lan tới đây làm hàng chục người địa phương thiệt mạng.
Hầu hết thế giới Hồi giáo đều coi lợn là loài vật bẩn thỉu và không ăn thịt lợn theo quy định của tôn giáo này. Một trang web của các tín đồ đạo Hồi còn đăng bài bình luận cho rằng, dịch cúm lợn là sự báo ứng của Thượng đế Allah đối với "những kẻ phản đạo". Lợn bị cấm hoàn toàn tại một số nước Hồi giáo như Ảrập Xêút, Bahrain, Kuwait, Qatar, Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất và Libya.
Tuy nhiên lợn vẫn được tín đồ của một số tôn giáo thiểu số nuôi và tiêu thụ tại các nước thuộc thế giới đạo Hồi, trong đó có Ai Cập. Ở nước này lợn chủ yếu được cộng đồng người theo Thiên chúa giáo thiểu số chiếm 10% dân số nuôi và tiêu thụ. Bộ Y tế Ai Cập ước tính đàn lợn tại nước này có từ 300.000 đến 350.000 con và họ quyết định cho tiêu hủy toàn bộ ngay lập tức.
Nông dân, cảnh sát đụng độ: Những người nuôi lợn đụng độ với cảnh sát ở thủ đô Cairo ngày 3/5 khi họ cố gắng ngăn chặn đàn lợn của mình bị tiêu hủy theo chủ trương chống cúm lợn của chính phủ Ai Cập. Hàng trăm người, đa số là thanh niên, tại khu ổ chuột Manshiyat Nasr ném đá và chai lọ vào cảnh sát chống bạo loạn, buộc lực lượng này đáp trả bằng hơi cay và đạn cao su nhằm giải tán đám đông tức giận. Những người biểu tình đã xông vào cướp phá một đồn cảnh sát và một sĩ quan phải bắn chỉ thiên để cảnh cáo. 7 cảnh sát bị thương nhẹ trong các vụ đụng độ ở Moqattam trong khi có ít nhất 8 người biểu tình bị thương.
Jordan
Tại Jordan, chính phủ ra lệnh đóng cửa toàn bộ 5 trại nuôi lợn với tổng số 800 con với lý do vi phạm quy định về an toàn sức khỏe cộng đồng. Một nửa số lợn sẽ bị tiêu hủy, số còn lại được đưa đi nơi khác xa khu dân cư. Trong khi đó, các chuyên gia y tế thế giới cho rằng việc tiêu diệt hàng loạt đàn lợn là hoàn toàn không cần thiết và là hành động lãng phí.
WHO bảo vệ lợn
Vào thứ sáu, 30 tháng 4 năm2009 Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố sẽ không dùng thuật ngữ "cúm lợn", để mọi người khỏi nhầm tưởng là bệnh cúm do lợn gây ra. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Ai Cập bắt đầu chiến dịch tận diệt lợn, vì nước này tưởng làm như vậy có thể ngăn ngừa được căn bệnh cúm gây chết người lúc này. Cơ quan phụ trách nông nghiệp và lương thực của Liên Hợp Quốc rất lo ngại, bởi cụm từ "cúm lợn" gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng và khiến một số nước ra lệnh cấm lưu hành các sản phẩm từ lợn, thậm chí cho tiêu hủy đàn lợn. Phát ngôn viên Tổ chức Y tế Thế giới Dick Thompson nói: "Thay vì gọi là cúm lợn... chúng tôi sẽ gọi nó bằng thuật ngữ khoa học, là cúm A/H1N1".
Chú thích
Thể loại:Ai Cập năm 2009 Thể loại:Jordan năm 2009 Thể loại:Đại dịch cúm 2009 Thể loại:Phúc lợi động vật Thể loại:Lợn Thể loại:Cái chết của động vật 2009 Thể loại:Quyền lợi động vật Thể loại:Họ Lợn
Jadesola Akande
Jadesola Olayinka Akande (CON, OFR) (15 tháng 11 năm 1940 – 29 tháng 4 năm 2008) là một luật sư, tác giả và học giả người Nigeria, được coi là nữ giáo sư luật đầu tiên của Nigeria.
Giáo dục và cuộc sống ban đầu
Sinh ra ở Ibadan, bang Oyo, Jadesola đã hoàn thành chương trình giáo dục cơ bản và trung học tại Trường nữ sinh Ibadan và Trường St. Annes. Bà đã đạt được chứng chỉ GCE Advanced Level sau khi theo học trường ngữ pháp nữ sinh Barnstaple, Devon, Anh trước khi tiếp tục học Luật tại Đại học London, nơi bà tốt nghiệp vào năm 1963.
Nghề nghiệp
Sau cuộc gọi của bà đến quán bar ở Inner Temple, London và Trường Luật Nigeria, Jadesola trở về Nigeria, nơi cô bắt đầu sự nghiệp của mình với tư cách là Nhân viên hành chính tại Sở dân sự khu vực phía Tây. Bà là thành viên chủ chốt của Ủy ban Đánh giá Hiến pháp năm 1987 và Hội đồng An ninh Quốc gia của Tổng thống năm 2000.
Vào tháng 4 năm 1989, Jadesola được bổ nhiệm làm Phó hiệu trưởng thứ hai của Đại học bang Lagos, một vị trí mà bà giữ đến năm 1993, sau khi rời khỏi vị trí giảng viên tại Đại học Lagos. Năm 2000, bà được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng của Đại học Công nghệ Liên bang, Akure cho đến năm 2004.
Liên kết ngoài
Thể loại:Mất năm 2008 Thể loại:Sinh năm 1940
Eufriesea corusca
Eufriesea corusca là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Kimsey mô tả khoa học năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Eufriesea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1977
Họ Lá móc kép
Họ Lá móc kép (danh pháp khoa học: Dioncophyllaceae) là một họ thực vật hạt kín bao gồm 3 loài dây leo bản địa của các rừng mưa nhiệt đới tại Tây Phi.
Họ hàng gần nhất của họ này là họ Ancistrocladaceae. Cả hai họ đều nằm trong một nhánh chứa các loài thực vật ăn thịt, kể từ năm 1998 hay trong khoảng thời gian gần khi đó đã được di chuyển vào bộ Caryophyllales. Nhánh này cũng bao gồm các họ Droseraceae (gọng vó, bắt ruồi) và Nepenthaceae (nắp ấm Cựu thế giới) cũng như Drosophyllaceae (gọng vó Iberia).
Đặc điểm
Tất cả các loài trong họ này đều là dây leo vào một khoảng thời gian nào đó trong vòng đời của chúng và leo bằng cách sử dụng các đôi neo móc bám hay tua cuốn được hình thành từ phần cuối của gân lá giữa. Thành viên được biết đến nhiều nhất là loài ăn thịt với danh pháp Triphyophyllum peltatum, mặc dù họ này còn chứa 2 loài khác nữa là Habropetalum dawei và Dioncophyllum thollonii.
Dioncophyllaceae là khác biệt ở chỗ có các lá mọc thành hình nơ khá dài với các gân lá song song sát vào nhau và sau đó, trong giai đoạn leo, là các lá với các móc neo hay tua cuốn do đầu gân lá giữa chẻ đôi tại đỉnh lá. Chúng là thực vật ăn thịt (ít nhất là ở loài Triphyophyllum peltatum), hoặc tự dưỡng (các loài kia?). Cơ chế bẫy mồi của Triphyophyllum peltatum là chủ động hoặc thụ động (?). Các bẫy nằm trên các đoạn thân và lá non, bao gồm các tuyến tiết đa bào, có hay không cuống, tương tự như ở Droseraceae và Ancistrocladaceae, tiết ra chất nhầy chua và dính. Thuộc dạng dị lá (Triphyophyllum peltatum ngoài các lá có móc bám còn có các lá ‘thông thường’ không có móc, và các lá khác suy giảm toàn phần thành gân lá giữa, hình thoa (cuộn xoắn vào trong) và vây quanh bởi vô số các tuyến có và không cuống), hoặc không dị lá. Các lá đơn mọc so le; dạng ‘lá cỏ’ hoặc dai bóng. Phiến lá nguyên; gân lá lông chim (chủ yếu) hoặc song song (các lá với gân lá giữa ở Triphyophyllum peltatum). Không có lá kèm. Mép lá nguyên hay khía tai bèo (hay khía tai bèo nhỏ, thường gợn sóng). Gân lá hình thoa (các lá có gân lá giữa của Triphyophyllum peltatum) hoặc không hình thoa. Hoa lưỡng tính, mọc thành cụm hoa hình xim. Đơn vị cụm hoa tận cùng dạng xim. Hoa có lá bắc (lớn hay nhỏ); kích thước trung bình; cân đối; mẫu 5. Bao hoa với tràng và đài hoa phân biệt; 10; 2 vòng; đẳng số. Đài hoa 5; 1 vòng; nhỏ, nhiều lá dài hay có lá đài hợp (khi đó hợp sinh ngắn tại gốc). Các thùy của đài hoa dài hơn ống tràng. Đài hoa đều; không rụng; mở bằng mảnh vỏ hay mở trong chồi. Tràng hoa 5; 1 vòng; nhiều cánh hoa; vặn xoắn; màu trắng; sớm rụng.
Bộ nhị 10(–30). Các phần của bộ nhị rời với bao hoa; can đối hay không cân đối; hơi dính liền hoặc rời nhau; 2 vòng. Bộ nhị chỉ bao gồm các nhị sinh sản. Nhị 10(–30); đẳng số với bao hoa hoặc gấp đôi hay gấp ba; ở Triphyophyllum peltatum so le với cánh hoa; cả hai so le với và đối diện với các phần của tràng hoa. Bao phấn đính gốc (hình trứng hay thuôn dài); nứt theo các khe nứt dọc; hướng trong; có phần phụ. Các phần phụ của bao phấn ở đỉnh (bằng sự thuôn dài của mô liên kết). Phấn hoa rụng như là các hạt đơn lẻ. Các hạt phấn có 3(–4) khe hở dọc.
Bộ nhụy 2 lá noãn hoặc 5 lá noãn. Các lá noãn suy giảm về lượng so với bao hoa, hoặc đẳng số với bao hoa. Nhụy hoa 1 ngăn. Bộ nhụy thuộc dạng quả tụ hay quả tụ với vòi nhụy và đầu nhụy rời hoặc với vòi nhụy rời; thượng. Bầu nhụy 1 ngăn. Vòi nhụy 2 hoặc 5; rời hoặc dính một phần; ở đỉnh. Đầu nhụy 2 hoặc 5; hình đầu, lông chim hay dạng điểm; kiểu khô; không nhũ. Kiểu đính noãn vách. Noãn trong 1 khoang 30–100 (‘nhiều’); dạng dây nhỏ dài; ngược; hai vỏ noãn; có 1 hay vài lớp tế bào ngoài túi phôi.
Quả không dày cùi thịt; nứt; dạng quả nang. Quả nang chẻ ngăn (mở sớm trước khi thuần thục, các hạt mọc kiểu hình khiên trên các dây nhỏ rất dài, dày, cứng). Hạt giàu nội nhũ. Nội nhũ không chứa dầu. Hạt lớn (hình đĩa); có cánh (mỏng và rộng hay hẹp và dày, bao quanh hạt). Hạt có tinh bột. Phôi phân dị tốt (lớn, đính trụ). Lá mầm 2.
Lịch sử phân loại
Hệ thống Cronquist năm 1981 đặt họ này trong bộ Violales. Trong khi đó bộ Dioncophyllales được Takhtadjan (1997) gộp trong Theanae. Hệ thống APG III năm 2009 (không đổi so với hệ thống APG II năm 2003 và hệ thống APG năm 1998), công nhận họ này và đặt nó trong bộ Caryophyllales của nhánh core eudicots.
Các chi và loài
Họ chứa 3 chi và 3 loài như sau:
Liên kết ngoài
Họ Lá móc kép
Laccophilus brownei
Laccophilus brownei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1947.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Laccophilus
Priestleya teres
Priestleya teres là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Thunb.) DC. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Priestleya
Hogna efformata
Hogna efformata là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hogna. Hogna efformata được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1959.
Tham khảo
Thể loại:Hogna
Chiliocephalum schimperi
Chiliocephalum schimperi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Ammalo impunctus
Ammalo impunctus là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ammalo
Bình Phú, Thăng Bình
Bình Phú là một xã thuộc huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.
Xã Bình Phú có diện tích 26,65 km², dân số năm 2019 là 3.457 người, mật độ dân số đạt 130 người/km².
Orthotrichum consobrinum
Orthotrichum consobrinum là một loài Rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Liên kết ngoài
Thể loại:Orthotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Liparis verrucosa
Liparis verrucosa là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Frapp. ex Cordem. mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Calvin Jong-a-Pin
Calvin Jong-a-Pin (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1986) là một cầu thủ bóng đá người Hà Lan.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Calvin Jong-a-Pin được triệu tập vào đội tuyển bóng đá quốc gia Úc tham dự Thế vận hội Mùa hè 2008.
Photedes kasyi
Photedes kasyi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Photedes
Kanal Kannaadi
Kanal Kannaadi là một bộ phim tiếng Malayalam của Ấn Độ năm 2008 của đạo diễn AK Jayan Poduval. Chỉ đạo nghệ thuật là Balakrishnan Kaithapram.
Tham khảo
Thể loại:Phim năm 2008 Thể loại:Phim Ấn Độ
Cololejeunea surinamensis
Cololejeunea surinamensis là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Tixier mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cololejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Saint-Jean-du-Bruel
Saint-Jean-du-Bruel  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintjeandubruel
Adra (Tây Ban Nha)
Adra là một độ thị ở tỉnh Almería, cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Đô thị này đã được Phoenicia thiết lập làm thuộc địa mậu dịch với tên Abdera.
Lịch sử
Adra là căn cứ cuối cùng của Moors ở Tây Ban Nha. Tháng 1 năm 1492, lực lượng của Boabdil đã bị đánh bại ở đây và kết thúc quyền lực của Moors ở Tây Ban Nha.
Dân số
Nguồn: INE (Tây Ban Nha)
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị ở Almería
Oanh đuôi nhọn hông đỏ
Tarsiger cyanurus là một loài chim trong họ Muscicapidae.
Chú thích
nhỏ|Red-flanked Bluetail (femal)
C Thể loại:Chim Nepal Thể loại:Động vật được mô tả năm 1773
Campylocentrum
Campylocentrum là một chi rare lan (họ Orchidaceae) native to the West Indies, Trung Mỹ và Nam Mỹ.
Tham khảo
Thể loại:Danh sách các chi phong lan *
Frangula purshiana
Frangula purshiana là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được Cooper mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Liên kết ngoài
Thể loại:Frangula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1860 Thể loại:Thực vật California Thể loại:Thực vật Tây Duyên hải Hoa Kỳ Thể loại:Cây thuốc Bắc Mỹ
Miconia setulosa
Miconia setulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Cogn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891 Thể loại:Thực vật Bolivia Thể loại:Thực vật Peru Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Beeravalli, Kalghatgi
Beeravalli là một làng thuộc tehsil Kalghatgi, huyện Dharwad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Dharwad (huyện)
Bacong
nhỏ|phải|nhỏ|Bản đồ Negros Oriental với vị trí của Bacong Bacong là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Negros Oriental, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 23.219 người trong 4.832 hộ.
Barangay
Bacong được chia thành 22 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Negros Oriental
Gadoni
Gadoni là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Ý|Italia, tọa lạc cách khoảng 80 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 45 km về phía tây nam của Nuoro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 949 người và diện tích là 43,4 km².
Đô thị Gadoni có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là thôn làng) funtana raminosa.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Nuoro
Chiến dịch đánh Tống 1075–1076
Chiến dịch đánh Tống 1075–1076 là tên gọi chiến dịch do tướng nhà Lý là Lý Thường Kiệt phát động nhằm tấn công quân Tống ở 3 châu dọc theo biên giới Tống - Việt năm 1075-1076.
Hoàn cảnh lịch sử
Năm 1009, Lý Công Uẩn lập ra nhà Lý. Để củng cố khu vực biên giới phía bắc, nhà Lý dùng chính sách gả công chúa cho các thủ lĩnh miền núi để gắn chặt mối quan hệ với họ. Trải qua 3 triều vua Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông và Lý Thánh Tông, nước Đại Việt phát triển ổn định, khá vững mạnh.
Ở phương Bắc, nhà Tống từ khi thành lập (năm 960) đã phải khắc phục những hậu quả do thời chia cắt Ngũ đại Thập quốc để lại. Ngoài việc đánh dẹp các nước cát cứ, nhà Tống phải đối phó với nước Liêu của người Khiết Đan lớn mạnh ở phương bắc - quốc gia được vua nhà Hậu Tấn cắt cho 16 châu Yên Vân ở phía bắc từ năm 936 nên lãnh thổ bành trướng nhiều về phía nam, uy hiếp Trung nguyên và thường nhân đó can thiệp vào Trung Quốc. Đến thời Tống Thái Tông, dù dẹp hết các nước trong Thập quốc nhưng nguy cơ uy hiếp từ phía nhà Liêu vẫn luôn tiềm ẩn với nhà Tống.
Sang thời Tống Nhân Tông, nhà Tống lại bị thêm sự uy hiếp của nước Tây Hạ của người Đảng Hạng ở phía tây bắc mới nổi lên. Nhà Tống phải cống nộp nhiều của cải và bị mất nhiều phần lãnh thổ cho Liêu và Tây Hạ. Trong nước, triều Tống bị rối loạn bởi những cải cách của Vương An Thạch.
Chủ trương tiến đánh các nước phía nam Trung Quốc để giải tỏa các căng thẳng trở thành một chiến lược của nhà Tống.
Ý định nam tiến của Tống
Từ năm 1070, Vương An Thạch chú ý đến phương Nam và muốn lập công ở ngoài biên, tâu lên vua Tống rằng:
Năm 1073, vua Tống Thần Tông phái Thẩm Khởi làm Quảng Tây Kinh lược sứ lo việc xuất quân. Thẩm Khởi đặt các doanh trại, sửa đường tiếp tế, phủ dụ 52 động thuộc Ung Châu sung công các thuyền chở muối để tập thủy chiến.
Thẩm Khởi sau đó làm trái ý vua Tống, bị điều đi nơi khác và Lưu Di thay chức. Lưu Di được lệnh tăng cường binh lực, tiếp tục điểm dân, tích lương, đóng chiến thuyền, luyện tập thủy binh và cấm người Đại Việt sang đất Tống buôn bán vì sợ bị do thám.
Đặc biệt, nhà Tống đã biến Ung Châu thành một căn cứ xuất phát để đánh Đại Việt và giao cho Tô Giám, một viên tướng dày dặn kinh nghiệm trong cuộc chiến chống Nùng Trí Cao trước đây chỉ huy căn cứ này.
Đại Việt ra tay trước
Năm 1072 vua Lý Thánh Tông qua đời, Thái tử Càn Đức mới 7 tuổi lên thay, tức là vua Lý Nhân Tông. Thái phi Ỷ Lan làm nhiếp chính, được sự phò tá của các đại thần Lý Thường Kiệt, Lý Đạo Thành nên tình hình quốc gia vẫn khá ổn định.
Tuy Tống cố gắng giữ bí mật, nhưng tình báo của Đại Việt vẫn nắm được ý đồ của quân Tống. Đặc biệt, năm 1073, một tiến sĩ nhà Tống là Từ Bá Tường vì không được trọng dụng nên đã thông báo với nhà Lý. Bởi thế Đại Việt đã nắm được khá đầy đủ tình hình chuẩn bị chiến tranh của nhà Tống.
Lúc này số quân Tống đang tập hợp ở các căn cứ Ung, Khâm, Liêm khoảng 10 vạn đang huấn luyện, song chưa thể đánh ngay được vì số quân này là tân binh Hoa Nam vừa mới tuyển. Nhà Tống sẽ rút 45 ngàn cấm binh thiện chiến ở phương bắc đưa xuống chiến trường phía nam để lập đạo quân chủ lực, thì việc đó làm chưa xong.
Trước tình hình đó, Thái úy Đại Việt là Lý Thường Kiệt cho rằng:
Chủ trương thực hiện một chiến lược đánh đòn phủ đầu, Tiên phát chế nhân, ông quyết định mở trận tiến công quy mô sang đất Tống.
Trận Khâm Châu - Liêm Châu
nhỏ|Vị trí Khâm Châu tại Quảng Tây. nhỏ|Vị trí Ung Châu (ngày nay là Nam Ninh) tại Quảng Tây. Đại Việt đã huy động 10 vạn quân sang đánh phá căn cứ châu Ung của Tống, bao gồm cả lực lượng chính quy của triều đình lẫn quân của các thủ lĩnh dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc.
Đạo quân của triều đình ở phía Đông do đích thân Lý Thường Kiệt chỉ huy, gồm cả thủy lục quân xuất phát từ châu Vĩnh An (Móng Cái ngày nay) rồi thần tốc lên biên giới phía Đông Bắc tới châu Khâm.
Còn đạo quân của các thủ lĩnh dân tộc thiểu số ở phía Tây đặt dưới sự chỉ huy của Tông Đản chia làm 4 mũi tiến vào đất Tống: Lưu Kỷ từ Quảng Nguyên (Cao Bằng), Hoàng Kim Mãn từ Môn Châu (Đông Khê - Cao Bằng), Thân Cảnh Phúc từ Quang Lang (Lạng Sơn) và Vi Thủ An từ Tô Mậu (Quảng Ninh) và nhắm tới châu Ung. Đạo quân phía Tây sẽ "giương Tây" để đạo quân phía Đông bất ngờ "kích Đông".
Phòng ngự châu Ung gồm hai phần, tổng số có 5.000 quân. Giữ biên thuỳ Đại Việt và đóng quân trong thành: 2.000 quân đóng ở thành Ung, 3.000 chia đóng ở 5 trại tiếp giáp biên giới Đại Việt: Hoành Sơn, Thái Bình, Vĩnh Bình, Cổ Vạn, Thiên Long. Khâm Châu và Liêm Châu sát biển tiếp giáp Quảng Ninh và Lạng Sơn ngày nay, đặt viên Phòng biên tuần sứ cai quản đoàn quân Đằng Hải để hợp với quân của hai viên tuần kiểm, không quá 500 người, đóng ở hai trại: Như Tích giáp biên thùy châu Vĩnh Anh và Để Trạo ở cửa sông Khâm Châu.
Ngày 27 tháng 10 năm 1075, Vi Thủ An dẫn 700 quân từ Tô Mậu vào đánh Cổ Vạn, chiếm được trại Cổ Vạn. Tin tức đến tận ngày 21 tháng 12 mới tới được triều đình nhà Tống. Tiếp theo, các mũi quân phía Tây lần lượt đánh chiếm trại Vĩnh Bình, Thái Bình, các châu Tây Bình, châu Lộc, trại Hoành Sơn.
Quân Tống bị thu hút vào phía Tây, nên lơ là phía Đông. Đã có người Khâm châu phát hiện và báo cho tướng giữ thành là Trần Vĩnh Thái nhưng Thái không tin. Khi có tin đạo quân phía Đông của Đại Việt đến tập kích, Thái vẫn thản nhiên bày tiệc uống rượu. Quân Tống đã không chống đỡ nổi. Ngày 30 tháng 12 năm 1075, châu Khâm bị chiếm, Trần Vĩnh Thái và các thủ hạ Văn Lương, Ngô Phúc, Tưởng Cẩn, Tống Đạo đều bị bắt và bị giết. Quân Lý không phải giao phong một trận nào, lấy hết của cải mang đi. Người dân địa phương của Bắc Tống dù sau này thương Thái bị giết mà lập đền thờ nhưng vẫn chê cười Thái là người ngu muội; hễ thấy ai không thông tuệ thì gọi là Trần Thừa Chỉ (Thừa chỉ là hàm chức của Vĩnh Thái).
Nghe tin Khâm châu thất thủ, quân Tống ở Liêm châu cố phòng bị nhưng không chống nổi. Ngày 2 tháng 1 năm 1076, châu Liêm thất thủ. Chúa các trại Như Tích và Để Trạo đều tử trận. Phía Tống bị bắt tới 8.000 tù binh dùng để đưa đồ vật cướp được xuống thuyền sau cũng bị đem giết hết. Quan trấn thủ châu Khâm là Lỗ Khánh Tôn và các thủ hạ Lương Sở, Chu Tông Thích, Ngô Tông Lập đều bị giết.
Sau đó, Lý Thường Kiệt dẫn quân đến châu Ung cùng đạo quân phía Tây quyết tâm hạ thành châu Ung.
Phát "Phạt Tống lộ bố văn"
Lý Thường Kiệt kéo quân tiến sâu vào nội địa. Phía Tống không còn quân cản đường quân Lý kéo đến thành Ung châu. Nhưng Lý Thường Kiệt vẫn lo ngại dân Tống sẽ cản đường về của quân Lý, do đó nhằm phô trương danh nghĩa cuộc bắc phạt, Lý Thường Kiệt viết Phạt Tống lộ bố văn và sai yết ở dọc đường để kể tội nhà Tống.
Theo sách sử của Đại Việt thì dân Tống thấy lời tuyên cáo đều vui mừng đồng tình, mang rượu thịt ra khao quân Lý. Từ đó mỗi khi dân Tống thấy cờ hiệu Lý Thường Kiệt từ xa đều nói đó là quân của cha họ Lý người nước Nam và cùng nhau bày án bái phục trên đường. Do đó uy danh quân Lý lan rất xa.
Quân Lý vây thành
Ngày 10 tháng 12, Tông Đản kéo đến Ung Châu (nay là Nam Ninh). Cánh quân chiếm được Khâm Châu tiến lên Ung Châu. Cánh quân chiếm được Liêm Châu (nay là Hợp Phố) tiến sang miền Đông Bắc chiếm Bạch Châu.
Nửa tháng sau Ty Kinh lược Quảng Tây mới hay tin về cuộc tấn công này để thông báo về triều. Vua tôi nhà Tống hết sức bối rối. Rồi nhiều nơi khác bị mất lại được cáo cấp về, nhà Tống càng hoang mang, sau đó có lệnh của Tống Thần Tông cho Quảng Châu, Quảng Tây phải cố thủ ở các nơi hiểm yếu nhất, vận chuyển tiền, vải, lương thực để khỏi lọt vào tay quân Lý, cách chức Lưu Di, cử Thạch Giám thay coi Quế Châu và đưa viện binh tới các thị trấn đang bị uy hiếp.
Ngày 18 tháng 1 năm 1076, đạo quân của Lý Thường Kiệt cũng tới thành Ung châu. Mấy vạn quân của Lý Thường Kiệt, Lưu Kỷ và các tù trưởng khác vây thành Ung châu vài vòng kín như bưng. Tướng giữ thành là Tô Giám thấy thế quân Đại Việt mạnh nên đã áp dụng triệt để chính sách cố thủ để chờ viện quân, tính chỉ hai tuần lễ có thể đến nơi. Tô Giám ban đầu tin rằng Ung Châu cách Quế Châu chỉ có 14 ngày đường, nên viện binh thế nào cũng sẽ đến kịp cho nên đóng cửa thành cố thủ. Kiểm điểm binh lương, trong thành Ung lúc ấy chỉ có 2.800 quân. Dân thành Ung tất cả được gần 6 vạn người bấy giờ sợ hãi đạp nhau mà chạy. Ông đem hết công nhu (tiền công) phát hết cho dân khích lệ mọi người vững lòng, kiên trí. Kẻ nào bỏ trốn phải tội theo quân lệnh (Địch Tích là một bộ hạ dưới trướng của Tô Giám bị chém trong trường hợp này). Ông còn phao tin viện binh không còn xa thành là bao nhiêu.
Trước đó con Tô Giám là Tử Nguyên làm quan ở Quế Châu đem gia đình đến thăm cha, lúc sắp trở về thì thành Ung bị vây, Tô Giám lại bắt Tử Nguyên để vợ con ở lại chỉ được về Quế Châu một mình, vì sợ nếu để người nhà đi đông thì nhân dân cũng bỏ trốn hết.
Viện binh Quý Châu
Lúc này Lưu Di giữ Quý Châu nghe tin thành Ung bị nguy liền phái Trương Thủ Tiết đem quân đi cứu. Thủ Tiết nghe tin quân Lý đông và mạnh, không dám tiến thẳng đến Ung châu, đi vòng theo đường Quý Châu tới Tân Châu rồi hạ trại ở Khang Hòa nghe ngóng.
Ung Châu bị vây gấp quá, Tô Giám cho người mang lạp thư - thư viết vào giấy rồi bọc trong nến - mà ngậm vào miệng phá vòng vây ra báo cho Tống Cầu ở Quý Châu. Tống Cầu giục Trương Thủ Tiết đi gấp. Tiết bất đắc dĩ kéo quân đi, đến núi Hỏa Giáp rồi ra giữ ải Côn Lôn giữa châu Tân và châu Ung, cách Ung 40 km.
Lý Thường Kiệt biết tin viện binh Tống đến, bèn cho quân đón đánh. Ngày 4 tháng Giêng âm lịch, tức ngày 11 tháng 2 năm 1076, quân Lý kéo thẳng đến ải Côn Lôn, quân Tống hốt hoảng bỏ chạy. Trương Thủ Tiết, Nguyên Dụ, Trương Biện, Hứa Dự, Vương Trấn là các chỉ huy của lực lượng viện binh nhà Tống đều bị giết tại trận. Nhiều quân sĩ Tống đầu hàng quân Lý.
Quân Lý hạ thành
Thành Ung Châu vững chắc, chính Vương An Thạch tin rằng quân Lý sẽ không phá nổi.
Để công phá Ung Châu, mấy vạn quân Lý bắc thang mây để leo thành. Quân Tống dùng đuốc mà đốt nên không thể bắc gần được. Lý Thường Kiệt lại dùng tên độc mà bắn, người ngựa trên thành chết nằm gối lên nhau. Quân Tống dùng thần tý (một loại nỏ) ra bắn. Thành cao và chắc, quân Lý đánh phá hơn 40 ngày không hạ được. Có tù binh bên Tống hiến kế với Lý Thường Kiệt dùng phép thổ công, tức là trèo qua bao đất vào thành. Quân Đại Việt liền lấy túi cho đất vào, cứ thế đắp vào chân thành. Khi các bao đất cao lên, quân Lý theo đó mà leo lên mặt thành. Lý Thường Kiệt theo đó mà tiến đánh.
Ngày 1 tháng 3 năm 1076, sau 42 ngày kiên cường kháng cự, thành Ung thất thủ. Tô Giám cố gắng đốc thúc tàn quân chiến đấu đến phút cuối cùng. Khi đã kiệt sức ông cho 36 thân nhân tự sát rồi tự thiêu mà chết. Không tìm thấy Tô Giám, quân Đại Việt giết hết dân trong thành, tổng cộng hơn 50.000 người. Theo Tống sử, cứ 100 thây chất làm một đống, cả thảy 580 đống.
Trombas
Trombas là một đô thị thuộc bang Goiás, Brasil. Đô thị này có diện tích 799,123 km², dân số năm 2007 là 5255 người, mật độ 3,7 người/km².
Chiến dịch đánh Tống 1075–1076
Quân Lý hạ thành
Trận này quân Lý bị thiệt hại 10.000 quân, cùng một số voi chiến.
Trombas
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Goiás
Chiến dịch đánh Tống 1075–1076
Đại Việt rút quân về nước
Lấy xong Ung Châu, Lý Thường Kiệt kéo quân lên phía bắc, tỏ ý muốn đánh tiếp Tân châu. Tướng giữ Tân châu nhà Tống là Cổ Cấn Lặc nghe tin, sợ hãi bỏ thành chạy.
Lý Thường Kiệt ra lệnh tiêu hủy thành lũy, phá kho tàng dự trữ trong vùng Tả Giang và lấy đá lấp sông chặn đường cứu viện của quân Tống.
Liệu chừng đại quân Tống từ phương Bắc sắp kéo xuống, nếu tiến gấp có thể qua vùng khê động đánh vào châu Quảng Nguyên của Đại Việt, mà quân Lý công phá thành Ung Châu hơn 1 tháng đã mệt mỏi, Lý Thường Kiệt quyết định thu quân trở về Đại Việt để lo bố phòng, chuẩn bị phòng tuyến chặn địch.
Tháng 3 năm 1076, quân Lý rút khỏi Ung Châu.
Kết quả và ý nghĩa
Nhưng Tống Thần Tông từ chối việc từng sai Thẩm Khởi chuẩn bị đánh Đại Việt, tự tay viết chiếu nói:
Nhà nghiên cứu Hoàng Xuân Hãn cho rằng:
Tham khảo
Thể loại:Năm 1075 Thể loại:Năm 1076 Thể loại:Chiến tranh Tống–Việt
Laccophilus burgeoni
Laccophilus burgeoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1930.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Laccophilus
Hogna electa
Hogna electa là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hogna. Hogna electa được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1959.
Chiliocephalum tegetum
Liên kết ngoài
Thể loại:Chiliocephalum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Priestleya thunbergii
Liên kết ngoài
Thể loại:Priestleya
Sophronica sparsepilosa
Sophronica sparsepilosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sophronica
Cololejeunea tahitensis
Cololejeunea tahitensis là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Tixier mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cololejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Archilejeunea recurvans
Archilejeunea recurvans là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Spruce) Spruce ex Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Liên kết ngoài
Thể loại:Archilejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Eufriesea distinguenda
Eufriesea distinguenda là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1882.
Tham khảo
Thể loại:Eufriesea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1882
Number 1's (album của Mariah Carey)
#1's là album tổng hợp đầu tiên của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Mariah Carey, phát hành ngày 17 tháng 11 năm 1998 bởi Columbia Records. Nó là tập hợp mười ba đĩa đơn quán quân lúc bấy giờ của Carey trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, cũng như bốn bài hát mới. Tại Nhật Bản, nó còn bao gồm bài hát nổi tiếng của cô "All I Want for Christmas Is You", đồng thời là đĩa đơn bán chạy nhất trong sự nghiệp của Carey. Mặc dù luôn được xem là một album tuyển tập, Carey lại không hoàn toàn ưng ý với danh sách bài hát của album, và nữ ca sĩ chỉ coi nó là một bộ sưu tập những đĩa đơn thương mại thành công của cô. Ngoài ra, Carey cảm thấy rằng nếu #1's là một album tuyển tập theo kiểu truyền thống, nó sẽ bao gồm những bài khác không đạt vị trí số một nhưng có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp của cô. Cô cũng thường xuyên bày tỏ sự thất vọng với những lựa chọn cho album, sau khi nó bỏ qua những "bài hát yêu thích" của riêng cô.
Sau khi phát hành, #1's nhận được những phản ứng trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ không đánh giá cao những bài hát mới và quyết định chỉ bao gồm những bản hit quán quân của Carey ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nó đã gặt hái những thành công vượt trội về mặt thương mại. Nó ra mắt và đạt vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng Billboard 200, mặc dù được phát hành trong ngày "Siêu thứ năm" với nhiều nghệ sĩ nổi tiếng đương thời như Garth Brooks, Jewel, Method Man, Ice Cube và Whitney Houston. Ngoài ra, album còn đứng đầu bảng xếp hạng ở Nhật Bản, và lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia khác. #1's được chứng nhận năm đĩa Bạch kim từ Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), công nhận năm triệu bản tiêu thụ tại đây. Bên ngoài thị trường Hoa Kỳ, nó đã bán được 3.25 triệu bản trong ba tháng đầu phát hành ở Nhật Bản, và là album bán chạy nhất mọi thời đại ở quốc qua này bởi một nghệ sĩ không thuộc châu Á. Tính đến nay, #1's đã bán được hơn 15 triệu bản trên toàn cầu, vượt xa những dự đoán ban đầu từ hãng đĩa.
Ba đĩa đơn đã được phát hành từ album. Đĩa đơn đầu tiên, "Sweetheart" hợp tác với Jermaine Dupri, chỉ đạt được những thành công ít ỏi trên toàn cầu, lọt vào top 20 ở Đức và Thụy Sĩ. Đĩa đơn tiếp theo, "When You Believe", một bản song ca với Whitney Houston, đã gặt hái những thành công vượt trội về mặt thương mại. Mặc dù chỉ lọt vào top 20 ở Hoa Kỳ, bài hát rất thành công ở thị trường châu Âu, lọt vào top 2 ở Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và top 5 ở Bỉ, Pháp, Hà Lan và Vương quốc Anh. Bài hát cũng xuất hiện trong nhạc phim Hoàng tử Ai Cập, và chiến thắng một giải Oscar cho Bài hát gốc xuất sắc nhất. Đĩa đơn cuối cùng, "I Still Believe", vươn đến top 5 ở Hoa Kỳ, và lọt vào top 10 ở Canada và Tây Ban Nha. Năm 2015, Carey phát hành , một phiên bản cập nhật của #1's với tất cả mười tám đĩa đơn quán quân, bên cạnh một chương trình biểu diễn cư trú cùng tên tại Las Vegas, #1 to Infinity.
Chứng nhận
!scope="row"|Toàn cầu
Nguồn
Thể loại:Album biên tập năm 1998 Thể loại:Album của Mariah Carey
Saint-Jean-Delnous
Tham khảo
Saintjeandelnous
Hypsophila medialis
Hypsophila medialis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypsophila
Liparis verticillata
Liparis verticillata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được G.A.Romero & Garay mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
V Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Alsózsolca
Alsózsolca là một thành phố thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thành phố này có diện tích 26,02 km², dân số năm 2010 là 5976 người, mật độ 230 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén Thể loại:Thành phố của Hungary
Laccophilus caiaricus
Laccophilus caiaricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1956.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Laccophilus
4211 Rosniblett
4211 Rosniblett (1987 RT) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 9 năm 1987 bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn Nam Âu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1987
Basay, Negros Oriental
phải|nhỏ|Bản đồ Negros Oriental với vị trí của Basay Basay là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Negros Oriental, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 21.366 người trong 4.220 hộ.
Barangay
Basay được chia thành 10 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Negros Oriental
Frangula revoluta
Frangula revoluta là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được (Rose) Grubov mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Liên kết ngoài
Thể loại:Frangula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1949
Giun móc
nhỏ|Giun móc
Giun móc là một loài ký sinh trùng thuộc ngành giun tròn. Giun móc sống trong ruột non của vật chủ là động vật có vú như chó, mèo hoặc người. Hai loài giun móc phổ biến ở người là Ancylostoma duodenale và Necator americanus. A. duodenale phổ biến ở khu vực Trung Đông, Bắc Phi, Ấn Độ và khu vực Nam Âu (trước đây) còn N. americanus thì phổ biến ở các nước châu Mỹ, miền châu Phi hạ Sahara, Đông Nam Á, Trung Quốc và Indonesia. Giun móc được cho là gây nhiễm trên 600 triệu người trên khắp thề giới. Loài A. braziliense và A. tubaeforme gây nhiễm cho mèo trong khi loài A. caninum gây nhiễm ở chó. Loài Uncinaria stenocephala gây nhiễm cả chó và mèo.
Dấu hiệu nhiễm và triệu chứng
Không có triệu chứng hay dấu hiệu chuyên biệt nào để nhận biết việc nhiễm giun móc. Có sự kết hợp giữa viêm đường ruột và gia tăng tình trạng thiếu máu thiếu sắt hay thiếu đạm. Ấu trùng xâm nhập qua da có thể gây khó chịu, ngứa cục bộ, thường bị ở bàn chân hoặc chi dưới, sau đó có thể phát triển thành những tổn thương giống như bị côn trùng cắn, có thể gây phồng rộp da, kéo dài một hoặc vài tuần.
Ấu trùng giun móc ở vật nuôi khi xâm nhập qua người có thể gây cảm giác như phát ban từ ấu trùng di chuyển dưới da. Khi ấu trùng di chuyển xa, để lại vết xâm lấn dần khô và thô. Vùng thương tổn trở nên ngứa dữ dội.
599 Luisa
599 Luisa
Giun móc
Dấu hiệu nhiễm và triệu chứng
Ho, đau ngực, thở khò khè hoặc sốt có thể xảy ra ở những người tiếp xúc nhiều với ấu trùng. Đau thượng vị, khó tiêu, nôn ói, táo bón hoặc tiêu chảy có thể xảy ra ở giai đoạn nhiễm sớm hoặc trễ mặc dù triệu chứng qua đường ruột có thể cải thiện theo thời gian. Dấu hiệu nhiễm giun nặng là thiếu máu, thiếu đạm, người hốc hác, suy tim, bụng sưng phồng do tràn dịch màng.
599 Luisa
599 Luisa là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Joel Hastings Metcalf phát hiện ngày 25.4.1906 ở Taunton, Massachusetts. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên 599 Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1906
Giun móc
Cách phòng ngừa
Ấu trùng lây nhiễm có khả năng phát triển và tồn tại trong môi trường đất ẩm, nhất là đất cát và mùn. Chúng không thể sống trong đất sét và phân chuồng. Việc phòng ngừa chủ yếu là giữ gìn vệ sinh:
Xử lý khi nhiễm giun móc
Cách trị nhiễm giun móc phổ biến nhất là dùng thuốc thuộc nhóm benzimidazole, đặc biệt là albendazole và mebendazole. Benzimidazoles diệt giun trưởng thành bằng cách kết vào β-tubulin có ở giun tròn và do đó ức chế phản ứng trùng hợp của những vi thể dạng ống có ở ký sinh trùng. Trong một số tình huống, levamisole và pyrantel pamoate có thể được sử dụng trong điều trị. Nghiên cứu vào năm 2008 của Keiser và Utzinger cho thấy rằng liều duy nhất điều trị nhiễm giun móc cho hiệu quả theo thứ tự là 72% cho albendazole, 15% cho mebendazole, và 31% cho pyrantel pamoate. Kết quả này đã chứng minh cho thấy đề nghị trước đó là đúng: albendazole cho kết quả tốt hơn mebendazole rất nhiều trong việc điều trị nhiễm giun móc. Tổ chức Y tế Thế giới cũng khuyến khích điều trị nhiễm giun móc cho phụ nữ mang thai sau ba tháng. Bệnh nhân thiếu máu thiếu sắt cũng được khuyên nên uống bổ sung 200 mg sắt sulfate ngày ba lần trong quá trình điều trị nhiễm giun sán, cho đến khi chỉ số hemoglobin trong máu trở lại bình thường (có khi đến 3 tháng).
Một số vấn đề quan trọng trong điều trị nhiễm giun móc là tái nhiễm và đề kháng thuốc. Nhiên cứu cho thấy tỉ lệ tái nhiễm sau điều trị có thể rất cao. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng tỉ lệ tái nhiễm sau điều trị nhiễm giun móc có thể lên đến 80% sau 30 - 36 tháng trong một số cộng đồng. Trong khi việc tái nhiễm có thể xảy ra, việc điều trị đều đặn cũng được khuyến khích để giảm tối đa khả năng nhiễm mãn tính. Đề kháng thuốc cũng là vấn đề ngày càng dễ lo ngại. Đề kháng thuốc đã xuất hiện đối với những thuốc điều trị nhiễm giun sán được chọn hàng đầu cho vật nuôi nhiễm giun tròn. Giun tròn ở người nói chung khó có thể phát triển đề kháng thuốc do vòng đời sinh sản dài hơn, điều trị ít thường xuyên hơn và việc điều trị có định hướng rõ ràng hơn. Nhưng nhìn chung, cộng đồng trên thế giới cần phải thận trọng để đảm bảo tính hiệu quả cho những thuốc đều trị nhiễm giun sán hiện tại vì không có thuốc thay thế nào mới được phát triển.
Albendazole có hiệu quả điều trị cả trong gia đoạn qua đường ruột và giai đoạn nhiễm dưới da.
Trong trường hợp thiếu máu, bổ sung sắt có thể giúp giảm triệu chứng của thiếu máu thiếu sắt. Tuy nhiên, khi tỉ lệ hồng cầu được khôi phục, việc thiếu hụt những thành phần khác như axit folic và vitamin B12 có thể xảy ra và cũng có thể cần được bổ sung thêm.
Chú thích
Thể loại:Động vật ký sinh Thể loại:Neglected diseases Thể loại:Strongylida
Campylocentrum fasciola
Campylocentrum fasciola là một loài lan.
Tham khảo
f Thể loại:Thực vật Caribe Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1840
Raphael Macena
Raphael Macena (sinh ngày 25 tháng 2 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Brasil.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Raphael Macena đã từng chơi cho Shonan Bellmare.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1989 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá J2 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Shonan Bellmare Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hy Lạp Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil ở nước ngoài Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản
Miconia seticaulis
Miconia seticaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1982 Thể loại:Thực vật Ecuador Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Eufriesea dressleri
Eufriesea dressleri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Kimsey mô tả khoa học năm 1977.
Tham khảo
Thể loại:Eufriesea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1977
Bình Phúc
Bình Phúc là một xã thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Địa lý
Xã Bình Phúc nằm ở phía tây nam huyện Văn Quan, có vị trí địa lý:
Xã Bình Phúc có diện tích 37,24 km², dân số năm 2018 là 3.868 người, mật độ dân số đạt 104 người/km².
Lịch sử
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập 12,79 km² diện tích tự nhiên và 1.316 người của xã Xuân Mai vừa giải thể (gồm 5 thôn: Cưởm Trên, Cưởm Dưới, Bản Dạ, Khòn Đon, Khòn Khẻ) vào xã Bình Phúc.
Sau khi sáp nhập, xã Bình Phúc có diện tích 37,24 km², dân số là 3.868 người.
Aurela
nhỏ|200px|Máy bay Boeing 757-200 của Aurela Aurela (mã ICAO = LSK) là hãng hàng không của Litva, trụ sở ở Vilnius. Hãng chở khách thuê bao cho các hãng du lịch của các nước vùng Biển Baltic. Căn cứ của hãng ở Sân bay quốc tế Vilnius.
Lịch sử
Aurela là hãng hàng không tư đầu tiên của Litva được thành lập năm 1995 và bắt đầu hoạt động từ năm 1996 bằng 1 máy bay Tupolev Tu-134A. Năm 2001 hãng mua 1 máy bay Hawker HS-125-700 có 8 chỗ ngồi để chở khách VIP và thuê 1 máy bay JAK-420 mới hơn có 120 chỗ ngồi. Năm 2003 hãng thuê thêm 1 máy bay JAK-42D nữa. Năm 2004 hãng thay 1 máy bay JAK-42D bằng máy bay Boeing 737-300 hiện đại hơn. Chuyến bay đầu tiên của máy bay Boeing này trùng hợp với ngày Litva trở thành thành viên của Cộng đồng châu Âu. Aurela cũng có hân hạnh chở tổng thống Valdas Adamkus của Litva tới Kiev trong thời kỳ Cách mạng màu da cam và dự tang lễ cố giáo hoàng Gioan Phaolô II. Năm 2005, hãng thay các máy bay cũ của Nga sản xuất bằng các máy bay của Tây phương. Tháng 7/2006 hãng thuê thêm máy bay Boeing 737-300 thứ hai. Tháng 12/2006 hãng mua 1 máy bay Hawker 850XP mới 9 chỗ ngồi để chở khách VIP. Cùng năm công ty du lịch Novaturas Travel Company trở thành khách hàng của hãng.
Đội máy bay
nhỏ|200px|Máy bay Boeing 737-300 vủa Aurela (Tháng 1/2008):
Liên kết ngoài
Thể loại:Hãng hàng không Litva
Tôn Nữ Thị Ninh
Tôn Nữ Thị Ninh (sinh ngày 30 tháng 10 năm 1947) từng là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu (EU) và tại Bỉ. Bà cũng từng là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Việt Nam. Bà có vai trò tích cực trong lĩnh vực đối ngoại của Việt Nam.
Tiểu sử
Tôn Nữ Thị Ninh sinh ra tại thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, là hậu duệ của hoàng tộc nhà Nguyễn. Năm 1950 bà theo gia đình sang Pháp và sau đó lại cùng gia đình trở về Sài Gòn. Bà học trung học tại trường Marie Curie tại Sài Gòn. Vào năm 1964, bà sang Pháp du học ở Đại học Paris (Pháp) và Đại học Cambridge (Anh). Bà đã tham gia hoạt động với Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam với vai trò là người trợ giúp vòng ngoài cho Phái đoàn đàm phán của Việt Nam tại Paris trong những năm 1968 - 1973 và một số lần là phiên dịch tiếng Anh trong các cuộc tiếp xúc không chính thức cho Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình. Bà còn dạy Anh văn và văn học Anh ở Đại học Paris 1, École Normale Supérieure, Fontenay-aux-Roses và Université des Droits.
Sự nghiệp ngoại giao
Sau đó, khi về nước năm 1972, bà làm Phó Khoa của Phân khoa Anh ngữ (Đại học Sư phạm Sài Gòn). Cho đến năm 1975, tình cờ bà gặp Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam là ông Xuân Thủy - người đã từng biết bà trong thời gian hội nghị Paris (1968-1972) và theo lời khuyên của ông, bà về làm việc tại Ban Đối ngoại Trung ương.
Bà trở thành nhà ngoại giao bắt đầu bằng công việc phiên dịch và bà đã học được nhiều kinh nghiệm khi đi dịch cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ông Xuân Thủy, ông Nguyễn Cơ Thạch... Ông Jean-Pierre Debris, khi nghe bà dịch cho Tổng thống Pháp François Mitterrand trong chuyến thăm Việt Nam năm 1993 đã ví bà như người thợ kim hoàn lành nghề. Bà đã làm đại sứ ở Bỉ, và bên cạnh Liên minh châu Âu (EU). Bà còn giữ cương vị là người đứng đầu đại diện của phái đoàn Việt Nam ở Liên minh châu Âu tại Brussel (Bỉ) và đã từng giữ một nhiệm kỳ trong Ủy ban Trung ương của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam.
Cương vị gần đây nhất mà bà nắm giữ là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội. Trên cương vị đó bà đã có một số những phản bác tương đối mạnh mẽ trước một số cáo buộc về vấn đề nhân quyền từ phía Hoa Kỳ và Quốc hội Hoa Kỳ.