cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timor thuộc Bồ Đào Nha
Lúc đầu của quá trình thuộc địa hóa
Người Bồ Đào Nha giới thiệu Công giáo La Mã đến Đông Timor, bảng chữ cái Latinh, hệ thống báo chí và trường học chính quy. Hai nhóm người đã được đưa tới Đông Timor: người Bồ Đào Nha, và Topasses (người châu Á gốc Bồ Đào Nha). Tiếng Bồ Đào Nha đã được đưa vào nhà thờ và doanh nghiệp nhà nước, và người châu gốc Bồ Đào Nha được sử dụng tiếng Malay ngoài tiếng Bồ Đào Nha. Theo chính sách thuộc địa, quốc tịch Bồ Đào Nha đã có sẵn để những người đồng hóa được tiếng Bồ Đào Nha, biết đọc biết viết, và có tôn giáo; tới năm 1970 có khoảng 1,200 người Đông Timor, chủ yếu xuất thân từ tầng lớp quý tộc và cư dân thủ đô Dili hoặc thị trấn lớn hơn đã được nhập quốc tịch Bồ Đào Nha. Đến gian đoạn cuối của chính quyền thuộc địa vào năm 1974, 30 phần trăm dân số của Timor là theo công giáo La Mã trong khi phần lớn vẫn tiếp tục tôn thờ thần linh của đất và bầu trời.
Thành lập chính quyền thuộc địa
thumb|315px|left|Chỉ huy người Bồ Đào Nha và những người lính địa phương vào năm 1930
Năm 1702, Lisbon gửi thống đốc đầu tiên của mình thành công. António Coelho Guerreiro tới Lifau, nơi trở thành thủ phủ cho tất cả lãnh thổ phụ thuộc Bồ Đào Nha ở Quần đảo Sunda Nhỏ, thủ phủ trước đây là Solor và Larantuka. Quyền kiểm soát của Bồ Đào Nha trên lãnh thổ mong manh, đặc biệt là vùng miền núi với khó khăn từ các tu sĩ Dòng Anh Em Giảng Thuyết, các cuộc tấn công thường xuyên của Hà Lan và việc người Timor cạnh tranh với các thương gia Bồ Đào Nha. Sự kiểm soát thuộc địa một cách rộng rãi chủ yếu ở khu vực Dili và chính quyền phải dựa vào các tù trưởng bộ lạc để có được sự kiểm soát và gây ảnh hưởng.
Thủ đô đã được chuyển đến Dili vào năm 1769, do các cuộc tấn công từ người Topasses, người đã trở thành người cai trị vương quốc của nhiều địa phương (Liurai). Đồng thời, người Hà Lan đã xâm chiếm phía tây của đảo và quần đảo xung quanh mà bây giờ là Indonesia. Biên giới giữa Timor thuộc Bồ Đào Nha và Đông Ấn Hà Lan đã chính thức được quyết định vào năm 1859 với Hiệp ước Lisbon. Năm 1913, người Hà Lan Bồ Đào Nha và chính thức đồng ý chia hòn đảo giữa hai đế quốc. Biên giới cuối cùng đã được quyết định bởi Tòa án Trọng tài thường trực vào năm 1916 và nó vẫn còn biên giới quốc tế giữa các quốc gia hiện đại của Đông Timor và Indonesia.
Với người Bồ Đào Nha, Đông Timor không có giá trị gì nhiều ngoài việc là một cơ sở thương mại đã bị thất thời cho tới tận cuối thế kỷ 19. Đầu tư vào hạ tầng, y tế và giáo dục ở mức tối thiểu. Gỗ đàn hương vẫn là mặt hàng xuất khẩu chính và cà phê cũng trở thành một mặt hàng xuất khẩu quan trọng từ giữa thế kỷ 19. Tại những nơi chế độ cầm quyền Bồ Đào Nha có vị thế vững chắc, sự cai trị thường mang tính khai thác và tàn bạo.
Thế kỷ 20
Trong những năm 1930, chính phủ Nhật Bản đã phát triển công ty Nan’yō Kōhatsu, với sự tài trợ bí mật của Hải quân Đế quốc Nhật Bản đầu tư mạnh vào một liên doanh với công ty trồng rừng chủ yếu của Timor thuộc Bồ Đào Nha, SAPT. Liên doanh hiệu quả kiểm soát nhập khẩu và xuất khẩu vào đảo vào giữa năm 1930 và mở rộng lợi ích của Nhật Bản liên quan đến rất nhiều chính quyền của Anh, Hà Lan và Úc.
Mặc dù Bồ Đào Nha là trung lập trong Chiến tranh thế giới thứ 2, vào tháng 10 năm 1941, Timor thuộc Bồ Đào Nha bị quân đội Hà Lan và quân đội Úc chiếm đóng trong một thời gian ngắn nhằm ngăn chặn trước một cuộc xâm lược của Nhật Bản vào hòn đảo này. Thống đốc người Bồ Đào Nha đã phản đối cuộc xâm lược, và các lực lượng Hà Lan đã quay trở về khu vực Hà Lan của hòn đảo. Người Nhật đổ bộ lên đảo và đẩy lùi lực lượng nhỏ của Australia ra khỏi Dili, 400 lính Úc và Hà Lan bị kẹt trên đảo. Trong giai đoạn người Nhật chiếm đóng, biên giới Hà Lan-Bồ Đào Nha đã bị bỏ vì đảo Timor chỉ do duy nhất quân đội Nhật quản lý. Những vùng nội địa núi non và bắt đầu trở thành chiến trường của một cuộc chiến tranh du kích, được gọi là Trận Timor và gây ra khoảng 1,000 thương vong cho Nhật Bản. Cuộc chiến đấu giữa các lực lượng Đồng Minh và người tình nguyện Timor chống lại Nhật Bản đã khiến khoảng từ 40,000 tới 60,000 người Timor thiệt mạng, nền kinh tế bị tàn phá và nạn đối lan rộng.
Sau khi chiến tranh chấm dứt, quyền cai trị của Bồ Đào Nha được tái lập. Trong khi đó phần Tây Timor trở thành một phần của Indonesia với sự kết thúc của Cách mạng Dân tộc Indonesia vào năm 1949. Để xây dựng lại nền kinh tế, chính quyền thực dân buộc chính quyền địa phương cung ứng lao động để cải thiện các hư hại ở ngành nông nghiệp. Vai trò của Giáo hội Công giáo ở Đông Timor đã tăng sau khi chính phủ Bồ Đào Nha bàn giao lĩnh vực giáo dục của Timor để Giáo hội quản lý trong năm 1941. Trong thời hậu chiến Timor thuộc Bồ Đào Nha, trình độ giáo dục tiểu học và trung học tăng đáng kể, mặc dù trên một nền tảng rất thấp. Dù mù chữ năm 1973 được ước tính khoảng 93 phần trăm dân số, các tầng lớp có học nhỏ của Đông Timor sản sinh ra từ Giáo hội trong những năm 1960 và 1970, đã trở thành những nhà lãnh đạo độc lập trong giai đoạn Indonesia chiếm đóng Đông Timor.
Kết thúc sự kiểm soát của Bồ Đào Nha
thumb|Kỵ binh Bồ Đào Nha ở Atabae (1970)
Sau một cuộc đảo chính năm 1974 (Cách mạng Hoa cẩm chướng) tại Bồ Đào Nha, chính phủ mới tại Bồ Đào Nha ủng hộ một tiến trình giải phóng dần những thuộc địa của Bồ Đào Nha ở châu Phi và châu Á. Khi đảng chính trị đầu tiên ở Đông Timor được hợp pháp hóa vào tháng 4 năm 1974, có ba tổ chức nổi bật lên. Liên minh dân chủ Timor (UDT) ủng hộ sự bảo hộ của Bồ Đào Nha, nhưng đến tháng 9 năm 1974 công bố ủng hộ sự độc lập của Đông Timor. Fretilin ủng hộ các học thuyết của chủ nghĩa xã hội, cũng như quyền độc lập và sau đó tự tuyên bố mình là người đại diện hợp pháp của nhân dân. Bên thứ ba là APODETI, nổi lên với sự ủng hộ Đông Timor gia nhập Indonesia và bày tỏ lo ngại một Đông Timor độc lập sẽ gây nên nền kinh tế suy sụp và dễ tổn hại. Vào ngày 28 tháng 11 năm 1975, Fretilin đơn phương tuyên bố độc lập của lãnh thổ.
Chín ngày sau, Indonesia xâm lược Đông Timor và tuyên bố Đông Timor là tỉnh thứ 27 của Indonesia với tên gọi chính thức là Timor Timur vào năm 1976. Tuy nhiên Liên Hợp Quốc đã không công nhận việc sáp nhập này. Thống đốc cuối cùng của Bồ Đào Nha tại Timor là Mário Lemos Pires 1974-1975. Sau khi kết thúc chiếm đóng Indonesia vào năm 1999 và Cơ quan Quản lý chuyển tiếp của Liên Hợp Quốc cho Đông Timor hoàn thành công việc, Đông Timor đã chính thức trở thành độc lập vào năm 2002.
Loại tiền tệ đầu tiên ở Đông Timor là Pataca Timor thuộc Bồ Đào Nha (được phát hành vào năm 1894) và sau năm 1959 là Escudo Timor thuộc Bồ Đào Nha, liên kết với các Escudo Bồ Đào Nha, đã được sử dụng. Năm 1975, tiền tệ cũ không còn tồn tại khi Đông Timor bị sáp nhập vào Indonesia và bắt đầu sử dụng rupiah Indonesia.
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Đông Timor Thể loại:Cựu quốc gia ở Đông Nam Á Thể loại:Quan hệ Bồ Đào Nha-Đông Timor Thể loại:Quan hệ Đông Timor-Indonesia Thể loại:Quan hệ Bồ Đào Nha-Indonesia Thể loại:Lịch sử Indonesia Thể loại:Lịch sử Timor Thể loại:Cựu chính thể trong Chiến tranh Lạnh Thể loại:Đông Nam Á hải đảo Thể loại:Timor Thể loại:Cựu thuộc địa ở Đông Nam Á Thể loại:Cựu thuộc địa ở Châu Á Thể loại:Thực dân Bồ Đào Nha tại châu Á Thể loại:Cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha
Acanthorhynchus tenuirostris halmaturinus
Tham khảo
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Echidnopsis malum
Echidnopsis malum là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Lavranos) Bruyns mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echidnopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Epicorsia chiapalis
Epicorsia chiapalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epicorsia
Salvia chienii
Salvia chienii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được E.Peter miêu tả khoa học đầu tiên năm 1935 publ. 1936.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được miêu tả năm 1935 publ. 1936 Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Pycnopygius ixoides ixoides
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Alfonso XIII của Tây Ban Nha
Alfonso XIII (Alfonso León Fernando María Jaime Isidro Pascual Antonio de Borbón y Habsburgo-Lorena, 17 tháng 5 năm 1886 - 28 tháng 2 năm 1941) là vua của Tây Ban Nha từ lúc sinh ra năm 1886 cho đến khi tuyên bố Đệ nhị cộng hòa Tây Ban Nha năm 1931. Cha của ông, vua Alfonso XII của Tây Ban Nha, đã băng hà năm trước khi Alfonso XIII sinh ra. Mẹ của Alfonso, Maria Christina Henriette của Áo, đã làm nhiếp chính vương cho đến khi ông ta nắm quyền đầy đủ vào ngày sinh nhật mười sáu của mình vào năm 1902. Trong triều đại của Alfonso, Tây Ban Nha đã trải qua bốn vấn đề lớn có thể chấm dứt với chế độ quân chủ tự do: sự thiếu đại diện chính trị của các nhóm xã hội rộng lớn, tình hình nghèo nàn của các tầng lớp phổ biến, đặc biệt là nông dân, các vấn đề nảy sinh từ cuộc Chiến tranh Rif và chủ nghĩa dân tộc Catalunya. Sự bất ổn về chính trị và xã hội bắt đầu với cuộc chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ đã ngăn cản các đảng quay vòng quay trở lại thành lập một nền dân chủ tự do thực sự, dẫn đến việc thành lập chế độ độc tài của Primo de Rivera. Với sự thất bại chính trị của chế độ độc tài, Alfonso đã đẩy trở lại chế độ dân chủ với ý định tái tạo chế độ. Tuy nhiên, nó đã bị bỏ lại bởi tất cả các lớp học chính trị, vì họ cảm thấy phản bội bởi sự ủng hộ của nhà vua đối với chế độ độc tài của Primo de Rivera.
Pycnopygius ixoides simplex
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Eupithecia subita
Eupithecia subita là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
S
Soğukbulak, Tuzluca
Soğukbulak là một xã thuộc huyện Tuzluca, tỉnh Iğdır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 29 người.
Elaeocarpus dewildei
Elaeocarpus dewildei là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Weibel mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Pycnopygius ixoides proximus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Glaphyra definita
Glaphyra definita là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Onthophagus cavifrons
Onthophagus cavifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
C
Pycnopygius ixoides unicus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Pycnopygius ixoides finschi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Madkatti, Bhalki
Madkatti là một làng thuộc tehsil Bhalki, huyện Bidar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Bidar (huyện)
Pycnopygius ixoides cinereifrons
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Seguapallene crassa
Seguapallene crassa là một loài nhện biển trong họ Callipallenidae. Loài này thuộc chi Seguapallene. Seguapallene crassa được miêu tả khoa học năm 1990 bởi Child.
Catasetum carolinianum
Catasetum carolinianum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được F.E.L.Miranda & K.G.Lacerda mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Seguapallene crassa
Tham khảo
Thể loại:Seguapallene
Catasetum carolinianum
Liên kết ngoài
Thể loại:Catasetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Epicorsia chicalis
Epicorsia chicalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epicorsia
Pycnopygius cinereus cinereus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Dysphania excubitor
Dysphania excubitor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Dysphania (chi bướm)
Catasetum carrenhianum
Catasetum carrenhianum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được M.F.F.Silva & A.T.Oliveira mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catasetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Orophea
Chi Tháp hình (danh pháp khoa học: Orophea) là chi thực vật có hoa trong họ Annonaceae.
Phân bố
Nam Á, Đông Á và Đông Nam Á, bao gồm: Ấn Độ (cả các quần đảo Andaman, Nicobar), Borneo, Campuchia, Indonesia (Java, Maluku, Sulawesi, Sumatra, Tiểu Sunda), Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Thái Lan, trung nam và đông nam Trung Quốc (cả Hải Nam), Việt Nam.
Dryopteris griffithii
Dryopteris griffithii là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dryopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891 Thể loại:Unresolved names
Dryopteris griffithii
Naja multifasciata
Naja multifasciata là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1902
Oxymitra
Oxymitra là chi thực vật có hoa trong họ Annonaceae.
Pycnopygius cinereus dorsalis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Prosthemadera novaeseelandiae novaeseelandiae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Söğütlü, Tuzluca
Söğütlü là một xã thuộc huyện Tuzluca, tỉnh Iğdır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 819 người.
Elaeocarpus dictyophlebius
Elaeocarpus dictyophlebius là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1951
Calliandra hygrophila
Calliandra hygrophila là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Mackinder & G.P.Lewis miêu tả khoa học đầu tiên.
Pycnopygius cinereus marmoratus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Calliandra hygrophila
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kiều hùng
Glaphyra densepunctata
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Eupithecia sublacteolata
Eupithecia sublacteolata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
S
Echidnopsis mijerteina
Echidnopsis mijerteina là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Lavranos mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echidnopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1971
Prosthemadera novaeseelandiae chathamensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Epicorsia lucialis
Epicorsia lucialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epicorsia
Meliphaga montana montana
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Onthophagus cavivertex
Onthophagus cavivertex là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
C
Meliphaga montana sepik
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Meliphaga montana germanorum
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Triops cancriformis
Triops cancriformis hay Tôm nòng nọc thông thường là một loài tôm nòng nọc được tìm thấy ở Châu Âu, Trung Đông và Nhật Bản.
Do phá hủy môi trường sống, loài này đã biến mất tại nhiều nơi ở Châu Âu, vì vậy, loài này được xem là nguy cấp tại Vương quốc Anh và ở một số nước châu Âu. Trong điều kiện nuôi nhốt chiều dài của chúng lên đến 6 cm (2,4 in); trong tự nhiên chúng có thể đạt được kích thước 11 cm (4,3 in).
Tại Anh, chỉ có hai nơi chúng dược biết đến trong một hồ và khu vực lân cận trong các vùng đất ngập nước Caerlaverock ở Scotland, và một ao tạm thời trong rừng mới.
Loài này được coi là một trong những loài sống lâu đời trên hành tinh này với khoảng 200 triệu năm tuổi. Hóa thạch của loài này từ Thượng Trias và chúng hầu như không thay đổi so với hiện tại.
Thể loại
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1801 C Thể loại:Hóa thạch sống
Madki, Aland
Madki là một làng thuộc tehsil Aland, huyện Gulbarga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Gulbarga (huyện)
Xã Anderson, Quận Perry, Indiana
Xã Anderson (Anderson Township) là một xã thuộc quận Perry, tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.557 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indiana Thể loại:Quận Perry, Indiana
Glaphyra dentifera
Glaphyra dentifera là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Dysphania fannitta
Dysphania fannitta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Dysphania (chi bướm)
Epicorsia mellinalis
Epicorsia mellinalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Sürmeli, Tuzluca
Sürmeli là một xã thuộc huyện Tuzluca, tỉnh Iğdır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 467 người.
Epicorsia mellinalis
Liên kết ngoài
Thể loại:Epicorsia
Papualthia
Papualthia là chi thực vật có hoa trong họ Annonaceae.
Tham khảo
Thể loại:Miliuseae
Catasetum carunculatum
Catasetum carunculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. & Warsz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catasetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1854
Elaeocarpus divaricativenus
Elaeocarpus divaricativenus là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Kaneh. & Hatus. mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Meliphaga montana huonensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Elaeocarpus divaricativenus
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942
Dryopteris grisea
Dryopteris grisea là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dryopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891 Thể loại:Unresolved names
Dryopteris grisea
Phoenicanthus
Phoenicanthus là chi thực vật có hoa trong họ Annonaceae.
Echidnopsis milleri
Echidnopsis milleri là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Lavranos mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echidnopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Meliphaga montana aicora
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Nhà thờ Thánh Mary Magdalene ở Rusovce
Nhà thờ Thánh Mary Magdalene ở Rusovce (tiếng Slovakia: Kostol svätej Márie Magdalény v Rusovce) là một nhà thờ giáo xứ Công giáo La Mã tọa lạc ở quận Rusovce, thành phố Bratislava, Slovakia. Ngày 17 tháng 7 năm 1963, nhà thờ này được ghi danh vào Danh sách Di tích Trung ương.
Lịch sử
Nhà thờ được xây dựng vào năm 1662. Ban đầu, nhà thờ được xây dựng theo phong cách kiến trúc Baroque. Năm 1758, một trận hỏa hoạn đã thiêu rụi nhà thờ.
Miêu tả
Nhà thờ Thánh Mary Magdalene ở Rusovce bao gồm một tòa nhà có cấu trúc đơn giản với một tháp hình chóp và một ngôi nhà cổ có đầu đa giác. Gia huy của Štefan Zichy và vợ ông là Magdalena Amade được đặt trên bàn thờ chính cho thấy gia đình Zichy từng đóng góp đáng kể cho nhà thờ.
Các cửa sổ kính màu của nhà thờ là món quà từ các nhà tài trợ người Nga. Hình ảnh của các vị thánh - Thánh Thomas Tông Đồ, Thánh Elizabeth của Hungary và Thánh Stefan - được khắc họa trên những cửa sổ này. Ở phía trước lối vào chính của nhà thờ có một cột tưởng nhớ trận bệnh dịch hạch xảy ra vào năm 1713. Chiếc cột này được dựng lên vào năm 1719.
Thư mục
Thể loại:Công trình xây dựng Slovakia
Glaphyra diasema
Glaphyra diasema là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Catasetum cassideum
Catasetum cassideum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Linden & Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catasetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873
Madki Bail, Kumta
Madki Bail là một làng thuộc tehsil Kumta, huyện Uttar Kannad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Uttara Kannada
Seguapallene insignatus
Seguapallene insignatus là một loài nhện biển trong họ Callipallenidae. Loài này thuộc chi Seguapallene. Seguapallene insignatus được miêu tả khoa học năm 1975 bởi Pushkin.
Tham khảo
Thể loại:Seguapallene
Meliphaga mimikae rara
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Naja nigricincta
Naja nigricincta là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Bogert mô tả khoa học đầu tiên năm 1940. Đây là loài bản địa ở các khu vực miền nam châu Phi (Namibia, miền nam Angola và Nam Phi). Loài này từ lâu đã được coi là một phân loài của Naja nigricollis, nhưng sự khác biệt về hình thái học và di truyền đã dẫn đến sự công nhận nó như là một loài riêng biệt.
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1940 Thể loại:Rắn châu Phi
Meliphaga mimikae mimikae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Onthophagus centricornis
Onthophagus centricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
C
The Building (phim)
The Building (Chung cư) là một bộ phim được đạo diễn và biên kịch bởi Việt Linh, dựa theo truyện ngắn cùng tên của Nguyên Hồ. Bộ phim này đã được đem đến tham dự Liên hoan phim quốc tế Moskva lần thứ 21.
Đón nhận
Năm 2006, Chung cư được mua lại từ Thụy Sĩ, cùng với Dấu ấn của quỷ, Gánh xiếc rong và Mê Thảo - thời vang bóng được đạo diễn Việt Linh đưa đến triển lãm The Asia - Pacific Triennal of Contemporary Art (Tam niên nghệ thuật cận đại châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 5) tại bảo tàng Queensland Art Gallery, Brisbane, Australia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim của Hãng phim Giải Phóng Thể loại:Phim tiếng Việt Thể loại:Phim kinh dị Việt Nam Thể loại:Phim năm 1999 Thể loại:Phim chính kịch thập niên 1990 Thể loại:Phim Việt Nam Thể loại:Phim kinh dị 1999
Epicorsia oedipodalis
Liên kết ngoài
Thể loại:Epicorsia
Eupithecia sublineata
Eupithecia sublineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
S
Xã Anderson, Quận Rush, Indiana
Xã Anderson (Anderson Township) là một xã thuộc quận Rush, tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.251 người.
Glaphyra elliptica
Glaphyra elliptica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Guntersblum
Guntersblum là một xã thuộc liên xã Rhein-Selz, huyện Mainz-Bingen, bang Rheinland-Pfalz, nằm trong chùm đô thị Frankfurt/Rhein-Main, Đức.
Vị trí
Guntersblum nằm bên bờ trái của sông Rhein giữa Mainz và Worms, ngay trên tuyến đường sắt Mainz-Ludwigshafen và cách Mainz khoảng 25 km về phía nam.
Tổng diện tích của đô thị là 1.668 ha, trong đó đất nông nghiệp và lâm nghiệp là 1.373 ha, và 550 ha đất này được sử dụng để trồng nho. Các khu vực trồng rượu vang bao gồm Guntersblumer Vögelsgärten và Oppenheimer Krötenbrunnen trong khi các vườn nho riêng lẻ là Steinberg, Authental, Steigterassen, Bornpfad, Kreuzkapelle, Eiserne Hand, St. Julianenbrunnen và Sonnenhang.
Chú thích
Thể loại:Mainz-Bingen Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Mainz-Bingen Thể loại:Xã của bang Rheinland-Pfalz
Dryopteris grosii
Dryopteris grosii là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Bonaparte mô tả khoa học đầu tiên năm 1915. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dryopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915 Thể loại:Unresolved names
Dryopteris grosii
Elaeocarpus dognyensis
Elaeocarpus dognyensis là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Guillaumin mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1959
Meliphaga mimikae bastille
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Salvia chionantha
Salvia chionantha là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Meliphaga mimikae granti
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Berkshire Hathaway
Berkshire Hathaway Inc. là một công ty holding conglomerate đa quốc gia có trụ sở tại Omaha, Nebraska, Hoa Kỳ. Công ty sở hữu toàn bộ các công ty GEICO, Dairy Queen, BNSF Railway, Lubrizol, Fruit of the Loom, Helzberg Diamonds, Long & Foster, FlightSafety International, Pampered Chef, và NetJets, và cũng sở hữu 38.6% cổ phần của Pilot Flying J; 26.7% cổ phần của Kraft Heinz Company, và tỷ lệ cổ phần nhỏ nhưng đáng kể của American Express (17.16%), The Coca-Cola Company (9.4%), Wells Fargo (9.9%), và Apple (3.3%). Kể từ năm 2016, công ty đã mua lại cổ phần lớn trong các hãng hàng không lớn của Hoa Kỳ, và hiện là cổ đông lớn nhất của United Airlines và Delta Air Lines, và là cổ đông thuộc top 3 của Southwest Airlines và American Airlines. Berkshire Hathaway có tỷ lệ tăng trung bình hàng năm trên giá trị sổ sách là 19,0% cho các cổ đông kể từ năm 1965 (so với 9,7% từ S&P 500 bao gồm cả cổ tức trong cùng thời gian), trong khi sở hữu một lượng vốn rất lớn, với nợ không đáng kể.
Công ty được biết đến nhờ sự kiểm soát và lãnh đạo của Warren Buffett, người giữ chức vụ chủ tịch và giám đốc điều hành và Charlie Munger, phó chủ tịch công ty. Trong giai đoạn đầu của sự nghiệp Buffett tại Berkshire, ông tập trung vào các khoản đầu tư dài hạn trong các công ty giao dịch công khai, nhưng gần đây ông đã mua toàn bộ các công ty thường xuyên hơn. Berkshire hiện sở hữu một loạt các doanh nghiệp đa dạng bao gồm bánh kẹo, bán lẻ, đường sắt, nội thất, bách khoa toàn thư, nhà sản xuất máy hút bụi, đồ trang sức, báo viết, sản xuất và phân phối đồng phục, và một số công ty truyền dẫn điện và dịch vụ khí đốt.
Theo danh sách Forbes Global 2000, Berkshire Hathaway là công ty lớn thứ ba trên thế giới, và tập đoàn lớn thứ 9 tính theo doanh thu.
Berkshire hiện là công ty lớn thứ 7 trong chỉ số S & P 500 theo tổng vốn hóa thị trường và nổi tiếng vì có giá cổ phiếu đắt nhất trong lịch sử với cổ phần loại A với giá khoảng 439.016 USD vào ngày 31/05/2021. Điều này là do chưa bao giờ có việc phân chia cổ phiếu của công ty và Buffett đã tuyên bố trong một bức thư năm 1984 gửi các cổ đông rằng ông không có ý định làm vậy.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bill Gates Thể loại:Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York Thể loại:Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ Thể loại:Công ty tái bảo hiểm
Taşuçan, Tuzluca
Taşuçan là một xã thuộc huyện Tuzluca, tỉnh Iğdır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 174 người.
Meliphaga orientalis facialis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Catasetum catarinense
Catasetum catarinense là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được G.F.Carr & V.P.Castro mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Seguapallene micronesica
Seguapallene micronesica là một loài nhện biển trong họ Callipallenidae. Loài này thuộc chi Seguapallene. Seguapallene micronesica được miêu tả khoa học năm 1983 bởi Child.
Tham khảo
Thể loại:Seguapallene
Meliphaga orientalis becki
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
FC Gueugnon
Câu lạc bộ bóng đá Gueugnonnais (thường được gọi là Gueugnon <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[øɲɔ̃] ) là một câu lạc bộ bóng đá Pháp có trụ sở tại Gueugnon, Burgundy. Câu lạc bộ được thành lập vào năm 1940 và chơi các trận đấu trên sân nhà tại Stade Jean Laville nằm trong thành phố. Đội chơi ở Championnat National, cấp độ thứ ba của bóng đá Pháp, trước khi giải thể vào tháng 4 năm 2011 Vào mùa hè năm 2011, câu lạc bộ đã được cải tổ và gia nhập DH Bourgogne ở tầng thứ sáu của bóng đá Pháp. Gueugnon giành được DH Bourgogne trong mùa 2012-13 và được thăng hạng lên CFA 2.
Lịch sử
Câu lạc bộ bóng đá de Gueugnon được thành lập vào năm 1940. Sau khi thành lập câu lạc bộ, nó có được biệt danh Les Forgerons (Thợ rèn), do có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ khu vực nhà máy thép địa phương của xã. Câu lạc bộ đã giành giải vô địch nghiệp dư Championnat de France vào năm 1947 và đến năm 1970, được chơi ở giải hạng hai của bóng đá Pháp. Vào năm 1974, được truyền cảm hứng bởi nhà soạn kịch Casimir Nowotarski, Gueugnon đã lọt vào vòng play-off thăng hạng thứ hai, nhưng thua Rouen. Vào năm 1979, câu lạc bộ đã giành được danh hiệu ở giải hạng hai, tuy nhiên, do tình trạng không chuyên nghiệp của câu lạc bộ và không thể có được vị thế chuyên nghiệp vào đầu mùa giải 1979-80, đội không được phép tham gia vào giải đấu cao nhất.
Năm 2000, Gueugnon đã gây sốc cho những người ủng hộ bóng đá Pháp trên khắp đất nước sau khi giành được Coupe de la Ligue. Câu lạc bộ đã đánh bại nhà vô địch hai lần của cuộc thi Paris Saint-Germain 2-0 trong trận chung kết. Chiến thắng dẫn đến việc Gueugnon trở thành câu lạc bộ đầu tiên và duy nhất giành được chiếc cúp khi chơi ở Ligue 2. Kết quả thành công đã dẫn đến hậu quả quyết liệt khi nhiều cầu thủ hàng đầu của câu lạc bộ như Sylvain Distin rời câu lạc bộ để có cơ hội tốt hơn. Mùa giải tiếp theo, Gueugnon chơi UEFA Cup nhưng thua câu lạc bộ Hy Lạp Iraklis 1-0 chung cuộc ở vòng đầu tiên. Sau mùa giải đó, câu lạc bộ lơ lửng giữa BXH và hầu như không tránh khỏi việc xuống hạng năm 2004 với chiến thắng 5-0 trước Lorient vào ngày thi đấu cuối cùng của mùa giải. Mùa giải 2007-08 đã chứng tỏ thảm họa với câu lạc bộ ngự trị ở vị trí cuối cùng trong phần lớn mùa giải. Chỉ với năm chiến thắng chung cuộc, Gueugnon đã xuống hạng Quốc gia hạng ba.
Vào đầu mùa 2009-10, cựu cầu thủ quốc tế người Pháp Tony Vairelles đã gia nhập câu lạc bộ và sau đó, trở thành nhà đầu tư chính của câu lạc bộ. Vào ngày 27 tháng 10 năm 2009, cha của anh, Guy Vairelles, trở thành chủ tịch mới của Gueugnon.
Đối thủ
Hầu hết những người ủng hộ Gueugnon coi Montceau Bourgogne và Louhans-Cuiseaux là đối thủ chính của câu lạc bộ do sự gần gũi của mỗi câu lạc bộ với nhau.
Montceau là đối thủ lịch sử của Gueugnon với cả hai câu lạc bộ cách nhau chưa đến 16 km. Sự cạnh tranh của Gueugnon với Montceau bắt nguồn từ đầu những năm 80, trong đó, chủ tịch sau này Gérard Clayeux đã cố gắng bằng cách loại bỏ một số cầu thủ hàng đầu của Gueugnon bằng cách đề nghị tăng lương. Sự phản đối đã dẫn đến thị trấn, câu lạc bộ và sự hỗ trợ của Gueugnon phát triển sự thù hận đối với kẻ thù gần đó. Gueugnon có thành tích đáng nể trước các đối thủ của mình. Câu lạc bộ chưa bao giờ thua một trận đấu với Montceau, tuy nhiên, do câu lạc bộ không ở cùng một giải đấu trong 20 năm, hồ sơ đã bị sai lệch. Vào ngày 20 tháng 10 năm 2009, Gueugnon và Montceau đã đối đầu với nhau trong Coupe de France. Montceau là những người chiến thắng bất ngờ khi đánh bại Gueugnon 3-1, do đó đánh bại Gueugnon lần đầu tiên trong một cuộc thi chính thức.
Louhans-Cuiseaux luôn là một trong những đối thủ của Gueugnon. Không chỉ bởi vì hai câu lạc bộ tương đối gần nhau hoặc vì họ đã ở cùng một nhánh trong một thời gian dài, mà còn bởi vì Gueugnon đã gửi Louhans xuống hạng bằng cách giữ họ 1-1 vào ngày cuối cùng của mùa giải Ligue 2 năm 1984-85 Kể từ mùa giải 2008-09, hai câu lạc bộ thường xuyên gặp nhau do mỗi lần chơi ở Championnat National.
Cầu thủ
Dưới đây là những cựu cầu thủ đáng chú ý đã đại diện cho Gueugnon trong giải đấu và thi đấu quốc tế kể từ khi thành lập câu lạc bộ vào năm 1940. Để xuất hiện trong phần bên dưới, một cầu thủ phải chơi ít nhất 80 trận đấu chính thức cho câu lạc bộ.
Để biết danh sách đầy đủ các cầu thủ Gueugnon, hãy xem Thể loại: Các cầu thủ FC Gueugnon • Jean Acédo
• François Bandera
• Jean Claude Berthommier
• Éric Boniface
• Florian Boucansaud
• Jean-Louis Collaudin
• Jose Duch
• Roland Gransart
• Franck Jurietti
• Philippe Montanier
• Casimir Nowotarski
• Vincent Stropoli
• Antoine Trivino
• Richard Trivino
• Nadir Belhadj
Epicorsia parambalis
Liên kết ngoài
Thể loại:Epicorsia
FC Gueugnon
Cầu thủ
• Madjid Bougherra
• Nicolas Esceth-N'Zi
• Amara Traoré
Lịch sử huấn luyện viên
• Emile Daniel (1967–74)
• Casimir Nowotarski (1974–86)
• Guy Briet (1986 – January 88)
• Georges Bernard (January 1988-88)
• Jean-Yves Chay (1988–90)
• Marcel Husson (1990–91)
• Roland Gransart (1991–98)
• Alex Dupont (1998-00)
• René Le Lamer (2000 – 1 February)
• Georges Bernard (February 2001-01)
• Noël Tosi (2001–02)
• Albert Cartier (2002 – 4 February)
• Georges Bernard (February 2004)
• Thierry Froger (February 2004–05)
• Victor Zvunka (2005–07)
• Alex Dupont (2007–08)
• Hubert Fournier & René Le Lamer (2008 – 8 December)
• René Le Lamer (January 2009–10)
Meliphaga orientalis orientalis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
FC Gueugnon
Lịch sử huấn luyện viên
• Serge Romano (2010–2011)
Echidnopsis montana
Echidnopsis montana là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (R.A.Dyer & E.A.Bruce) P.R.O.Bally mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
FC Gueugnon
Liên kết ngoài
Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Pháp Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1940 Thể loại:Khởi đầu năm 1940 ở Pháp Thể loại:FC Gueugnon Thể loại:Thể thao Saône-et-Loire Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Bourgogne-Franche-Comté Thể loại:Câu lạc bộ Ligue 1
Echidnopsis montana
Liên kết ngoài
Thể loại:Echidnopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Dysphania fenestrata
Dysphania fenestrata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Dysphania (chi bướm)
Glaphyra excisa
Glaphyra excisa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Meliphaga albonotata setekwa
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Piptostigma
Piptostigma là chi thực vật có hoa trong họ Annonaceae.
Tham khảo
Thể loại:Piptostigmateae
Onthophagus centurio
Onthophagus centurio là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Madkihonnihalli, Kalghatgi
Madkihonnihalli là một làng thuộc tehsil Kalghatgi, huyện Dharwad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Dharwad (huyện)
Meliphaga orientalis citreola
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Elaeocarpus dolichobotrys
Elaeocarpus dolichobotrys là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Yên Văn Đế
Yên Văn Đế (chữ Hán:燕文帝) có thể là:
Xem thêm
Thể loại:Thụy hiệu
Meliphaga albonotata albonotata
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Catasetum caucanum
Catasetum caucanum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catasetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1920
Xã Anderson, Quận Warrick, Indiana
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indiana Thể loại:Quận Warrick, Indiana
Dysphania flavata
Dysphania flavata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Dysphania (chi bướm)
Dryopteris grunowii
Dryopteris grunowii là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được C.Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dryopteris Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905 Thể loại:Unresolved names
Dryopteris grunowii
Calliandra hymenaeodes
Calliandra hymenaeodes là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Pers.) Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Kiều hùng
Rắn hổ mang phun nọc cổ đen
Rắn hổ mang phun nọc cổ đen (danh pháp hai phần: Naja nigricollis) là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Reinhardt mô tả khoa học đầu tiên năm 1843. Loài rắn này được tìm thấy chủ yếu ở châu Phi cận Sahara. Chúng có kích cỡ vừa có thể phát triển đến chiều dài 1,2-2,2 m. Màu sắc và dấu hiệu của chúng có thể khác nhau đáng kể. Con mồi chúng săn bắt chủ yếu là các loài gặm nhấm nhỏ. Chúng sở hữu nọc độc có tầm quan trọng về mặt y tế, mặc dù tỷ lệ tử vong cho vết cắn không được điều trị đối với con người là tương đối thấp (chỉ khoảng 5-10%). Giống như rắn hổ mang phun nọc khác, chúng có thể đẩy nọc độc từ răng nanh của mình khi bị đe dọa. Nọc độc gây kích thích da và có thể gây mù vĩnh viễn nếu nó xâm nhập vào mắt.
Naja nigricollis thuộc chi Naja họ Rắn hổ. Loài này trước đây bao gồm hai phân loài đã được chuyển đến các loài Naja nigricincta và Naja nigricincta nigricincta và Naja nigricincta woodi.
Tham khảo
N Thể loại:Động vật được mô tả năm 1843 Thể loại:Rắn châu Phi Thể loại:Rắn độc Thể loại:Động vật được mô tả năm 1857
Meliphaga aruensis sharpei
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Seguapallene tricuspidata
Seguapallene tricuspidata là một loài nhện biển trong họ Callipallenidae. Loài này thuộc chi Seguapallene. Seguapallene tricuspidata được miêu tả khoa học năm 1991 bởi Stock.
Meliphaga aruensis aruensis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Seguapallene tricuspidata
Tham khảo
Thể loại:Seguapallene
Turabi, Tuzluca
Turabi là một xã thuộc huyện Tuzluca, tỉnh Iğdır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 123 người.
Meliphaga analoga papuae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Elaeocarpus dolichodactylus
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1916
Glaphyra felicina
Tham khảo
Thể loại:Glaphyra
Meliphaga analoga analoga
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Epiecia externella
Epiecia externella là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epiecia
Echidnopsis multangula
Echidnopsis multangula là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Forssk.) Chiov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Hành tinh bên trong và hành tinh bên ngoài
nhỏ|329x329px|Thứ tự của 8 hành tinh trong hệ Mặt Trời, gồm có cả [[Mặt Trời. Trái Đất ở vị trí thứ ba so với Mặt Trời, vì vậy so với Trái Đất, có 2 hành tinh bên trong và 5 hành tinh bên ngoài.]] Trong hệ Mặt Trời, một hành tinh được gọi là hành tinh bên trong so với một hành tinh tham chiếu khác nếu quỹ đạo của nó nằm bên trong quỹ đạo của hành tinh tham chiếu xung quanh Mặt Trời. Tương tự, hành tinh có quỹ đạo nằm bên ngoài được gọi là hành tinh bên ngoài so với hành tinh tham chiếu. Trong hệ quy chiếu Trái Đất, nơi những thuật ngữ này ban đầu được sử dụng, các hành tinh bên trong là Thủy Tinh và Kim Tim, trong khi các hành tinh bên ngoài là Hỏa Tinh, Mộc Tinh, Thổ Tinh, Thiên Vương Tinh, và Hải Vương Tinh. Các hành tinh lùn như Ceres hay Diêm Vương Tinh và đa số tiểu hành tinh nằm "bên ngoài" theo nghĩa là chúng luôn chuyển động theo quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất.
Lịch sử
Các thuật ngữ này được sử dụng lần đầu trong hệ thống vũ trụ địa tâm (lấy Trái Đất làm trung tâm) của Claudius Plotemy để phân biệt các hành tinh hạ hay bên trong (inferior) gồm Sao Thủy và Sao Kim chuyển động trên các vòng tròn phụ (ἐπίκυκλος) thẳng hàng với Trái Đất và Mặt Trời, và các hành tinh thượng hay bên ngoài (superior) gồm Sao Hoả, Sao Mộc, và Sao Thổ không chuyển động như vậy.
Các hành tinh
Khi Trái Đất được nêu hoặc hiểu ngầm là được chọn làm hệ quy chiếu:
Thuật ngữ này đôi khi cũng được sử dụng tổng quát hơn; ví dụ, Trái Đất là một hành tinh bên trong so với Sao Hỏa.
Các thuật ngữ hành tinh khác: vòng trong và vòng ngoài
Hành tinh bên trong hiện nay dường như đã trở thành thuật ngữ phổ biến trong giới thiên văn. "Bên trong" và "bên ngoài" khác so với các thuật ngữ hành tinh vòng trong và hành tinh vòng ngoài, dùng để chỉ tương ứng các hành tinh nằm bên trong và bên ngoài so với vành đai tiểu hành tinh. Hành tinh bên trong (inferior) cũng không mang nghĩa là "phụ", vì vậy cũng khác với hành tinh vi hình (minor planet) hoặc hành tinh lùn (dwarf planet). Hành tinh bên ngoài (superior) cũng khác với hành tinh khí khổng lồ, bởi nó còn chỉ Sao Hỏa.
Tham khảo
Thể loại:Yếu tố kỹ thuật của chiêm tinh học Thể loại:Hành tinh trong hệ Mặt Trời Thể loại:Hệ Mặt Trời
Eupithecia submelonochroa
Eupithecia submelonochroa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
S
Rắn hổ mang rừng rậm
Rắn hổ mang rừng rậm (danh pháp hai phần: Naja melanoleuca), còn được gọi là rắn hổ mang đen (black cobra) hay rắn hổ mang môi đen trắng (black and white-lipped cobra), là một loài rắn bản địa thuộc họ Elapidae tại châu Phi, chủ yếu tại miền trung và phần phía tây châu lục. Đây là loài rắn dài nhất thuộc chi rắn hổ mang thật sự với chiều dài lên đến 3,1 m. Mặc dù ưa thích sinh cảnh rừng rậm đất thấp và trảng cỏ ẩm ướt, nhưng loài rắn hổ mang này rất dễ thích nghi và có thể tìm được tại nơi khí hậu khô hạn trong phạm vi địa lý của chúng. Loài rắn này rất giỏi bơi lội, thường được xét là loài bán thủy sinh. Rắn hổ mang rừng rậm có thói quen ăn uống phổ biến rộng rãi, khẩu phần đa dạng cao: bất cứ gì từ côn trùng lớn đến động vật hữu nhũ nhỏ và những loài bò sát khác. Loài rắn này khá cảnh giác, e dè và được xét là loài rắn rất nguy hiểm. Khi bị kích động hay bị quấy nhiễu, rắn sẽ ra vẻ tự vệ như những loài rắn hổ mang đặc thù, cảnh báo tình thế bằng cách nâng phần thân trước lên khỏi mặt đất, bành rộng mang cổ hẹp và huýt inh ỏi. Rắn ít phổ biến cắn người hơn so với những loài hổ mang châu Phi khác do nhiều yếu tố khác nhau, mặc dù vết cắn từ loài rắn này có khả năng đe đọa khẩn cấp tính mạng.
Nguyên từ
Rắn hổ mang rừng rậm được phân loại dưới chi Naja, thuộc họ Elapidae. Naja melanoleuca được nhà nghiên cứu bò sát người Mỹ Edward Hallowell mô tả lần đầu vào năm 1857. Danh pháp chi Naja là danh từ được La tin hóa từ chữ  (नाग) trong tiếng Phạn nghĩa là "rắn hổ mang". Danh pháp loài melanoleuca bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ đại, có nghĩa là "của màu đen và màu trắng". Từ melano trong tiếng Hy Lạp nghĩa là "màu đen", trong khi leuca trong tiếng Hy Lạp cổ đại nghĩa là "màu trắng". Loài rắn này cũng được gọi là rắn hổ mang đen hoặc rắn hổ mang môi đen trắng.
Phân loại và tiến hóa
Rắn hổ mang rừng rậm được phân loại dưới chi Naja, thuộc họ Elapidae. Chi sinh học này do Josephus Nicolaus Laurenti mô tả lần đầu vào năm 1768. Loài Naja melanoleuca được mô tả lần đầu bởi Edward Hallowell vào năm 1857. Chi Naja được phân thành nhiều phân chi dựa vào những yếu tố khác nhau, gồm có hình thái, chế độ ăn uống và môi trường sống. Naja melanoleuca là thành viên thuộc phân chi Boulengerina, cùng với ba loài khác: Naja annulata, Naja christyi và Naja multifasciata. Phân chi được hợp nhất do giới hạn của chúng tại rừng rậm miền trung và tây châu Phi hoặc sinh cảnh giáp ranh rừng rậm. Rắn cũng sống dưới nước và kiếm ăn nhiều hơn những loài thủy sinh khác. Tuy nhiên, những loài thuộc phân chi Boulengerina thể hiện sự đa dạng rất lớn về kích thước, độ dao động từ rắn hổ mang rừng rậm (Naja melanoleuca) có thể đạt chiều dài 2,7 m đến rắn hổ mang đào hang (Naja multifasciata) có chiều dài phát triển không lớn hơn 0,8 m. Biểu đồ dạng nhánh bên dưới minh họa sự phân loại và mối quan hệ giữa những loài thuộc chi Naja:
Các cá thể ở São Tomé gần đây được mô tả là một loài mới có tên N. peroescobari và một nghiên cứu gần đây dựa vào DNA ty thể đưa ra giả thiết rằng N. melanoleuca thật ra có thể gồm năm loài riêng biệt:
Mô tả
thumb|200px
Rắn hổ mang rừng rậm là loài rắn hổ mang lớn nhất châu Phi thuộc chi Naja và có lẽ là lớn nhất trong tất cả những loài rắn hổ mang thật sự (Naja) trên thế giới. Chiều dài rắn trưởng thành trung bình khoảng 1,4 to 2,2 m, nhưng có thể đạt 2,7 m, và thậm chí chiều dài còn lên đến 3,1 m cũng có thể xuất hiện trong trường hợp hiếm. Rắn đực và rắn cái phát triển chiều dài tương tự nhau, dường như không có sự lưỡng hình giới tính ở loài này. Phần đầu rắn lớn, rộng, phẳng và mảnh khảnh dễ nhìn thấy từ phần cổ. Thân rắn tương đối dày, vuốt thon và dẹt nhỏ với chiếc đuôi mảnh dẻ mà lại dài vừa phải. Cơ thể bị dồn nén tại lưng bụng (nơi mà vảy lưng và vảy bụng dưới gặp nhau ở mỗi bên cơ thể), sau lưng gần giống hình trụ (đuôi, cuối thân). Rắn hổ mang rừng rậm có xương sườn cổ dài, có khả năng mở rộng để phồng ra phần mang cổ dài, nhọn khi bị đe dọa. Góc nằm giữa đỉnh đầu và phía bên đầu giữa đôi mắt, được xem như khóe mắt dễ nhìn thấy, trong khi chiếc mõm tròn. Đôi mắt lớn với đồng tử tròn.
Bộ vảy rắn
Số lượng vảy trên đầu, thân và đuôi của rắn hổ mang rừng rậm:
Nọc độc
Nọc độc loài rắn hổ mang này thuộc nhóm neurotoxin (độc tố thần kinh) nhận truyền tín hiệu qua khớp thần kinh và vết cắn gây nhiễm độc thần kinh nặng. Ernst và Zug et al. 1996 liệt kê giá trị 0,225 mg/kg SC. Theo Brown và Fry thuộc cơ sở dữ liệu về nọc độc và độc tố Australia, giá trị trên phúc mạc chuột là 0,324 mg/kg. Lượng nọc độc trung bình cho mỗi vết cắn là 571 mg còn lượng nọc độc tối đa là 1102 mg. Loài rắn này có thể rất nguy hiểm do lượng nọc độc lớn tiêm vào trong một lần cắn đơn nhất và bản tính hung hăng khi tự vệ. Sự tử vong có khả năng diễn ra nhanh chóng, trong vòng 30 đến 120 phút khi gặp trường hợp trúng độc nghiêm trọng. Dấu hiệu cùng triệu chứng khi trúng độc gồm có sụp mí mắt, buồn ngủ, liệt tứ chi, mất thính lực, mất khả năng nói chuyện, chóng mặt, mất điều hòa, sốc, huyết áp thấp, đau bụng, sốt, xanh xao, và những triệu chứng thần kinh, hô hấp khác.
Rắn hổ mang rừng rậm là một trong những loài rắn cắn người nhiều nhất giữa các loài hổ mang châu Phi, phần lớn do thói quen sống nơi rừng rậm. Triệu chứng khi bị cắn rất giống rắn hổ mang Ai Cập (Naja haje). Kinh nghiệm lâm sàng đối với loài rắn này rất ít ỏi, chỉ vài vết cắn được ghi chép vào tài liệu. Tử vong do suy hô hấp vì nhiễm độc thần kinh nặng, nhưng hầu hết nạn nhân sẽ sống sót nếu cấp cứu bằng huyết thanh chống độc kịp thời ngay khi có dấu hiệu trúng độc lâm sàng. Trường hợp tự phục hồi hiếm hoi mà không cần dùng huyết thanh chống độc cụ thể cũng từng có; tuy nhiên, bỏ qua việc sử dụng huyết thanh chống độc khiến nạn nhân gặp nguy cơ thương tật và tử vong cao. Nếu trở nên dồn ép hoặc bị kích động, rắn có thể nhanh chóng tấn công đối phương, do lượng lớn nọc độc được tiêm vào, khả năng kết cục tử vong diễn ra rất nhanh. Tỷ lệ tử vong của một vết cắn không điều trị, không rõ chính xác nhưng được cho là khá cao. Rắn hổ mang rừng rậm không nhổ hoặc phun nọc độc. Loài này được ngành bò sát học đánh giá là một trong những loài rắn thông minh nhất thuộc họ rắn hổ châu Phi.
Hai trường hợp tại Liberia trải qua những triệu chứng thần kinh nặng, bao gồm sụp mí mắt, buồn nôn, nôn mửa, tim đập nhanh, suy hô hấp. Một đứa trẻ tại Ghana chết trong vòng 20 phút sau khi bị rắn cắn, nghi ngờ là loài rắn này.
Phân bố và môi trường sống
right|thumb
Rắn hổ mang rừng rậm sinh sống tại Tây Phi và Trung Phi. Được tìm thấy tại Senegal, Guinea-Bissau, Guinea, đông nam Mali, Sierra Leone, Liberia, Bờ Biển Ngà, Burkina Faso, Ghana, Togo, Bénin, Nigeria, Guinea Xích Đạo, Cameroon, và Gabon tại Tây Phi đến Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Cộng hòa Trung Phi, và phía bắc Angola tại Trung Phi đến phía tây Kenya, Uganda, Rwanda, và Burundi tại Đông Phi, và nhiều nơi phân mảnh tại Nam Phi, gồm khu vực Natal.