cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thời kỳ tiền Colombo
Văn hóa Mississippi
Văn hóa Mississippi đã lan rộng khắp Đông Nam và Trung Tây từ bờ biển Đại Tây Dương đến rìa đồng bằng, từ Vịnh Mexico đến Thượng Trung Tây, tập trung nhiều nhất ở khu vực dọc theo Sông Mississippi và Sông Ohio. Một trong những đặc điểm nổi bật của nền văn hóa này là việc xây dựng các khu phức hợp gò đất và các công trình xây dựng trên gò đất lớn, tiếp nối truyền thống xây dựng gò của các nền văn hóa trước đó. Họ trồng ngô và các loại cây trồng khác, tham gia vào một mạng lưới thương mại rộng lớn và có một xã hội phân tầng phức tạp. Người Mississippi xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng năm 1,000 CN, phát triển từ thời kỳ Rừng gỗ ít tập trung hơn. Khu đô thị lớn nhất của dân tộc này là Cahokia, tọa lạc gần Đông St. Louis, Illinois hiện đại, có lẽ từng có dân số trên 20.000. Các tù trưởng quốc (chiefdom) khác bắt đầu nổi lên khắp Đông Nam Bộ và các mạng lưới thương mại đã đến được cả Ngũ Đại Hồ và Vịnh Mexico. Vào thời kỳ đỉnh cao, giữa thế kỷ 12 và 13, Cahokia là thành phố đông dân nhất Bắc Mỹ. (Các thành phố lớn hơn tồn tại ở Trung Mỹ và Nam Mỹ) Gò của tu sĩ, trung tâm nghi lễ chính của Cahokia, là công trình xây dựng từ đất lớn nhất của châu Mỹ thời tiền sử. Nền văn hóa này đạt đến đỉnh cao vào khoảng năm 1200-1400 CN nhưng dường như đã suy vong trước khi người châu Âu xuất hiện.
Nhiều người dân vùng Mississippi đã tiếp xúc với đoàn thám hiểm của Hernando de Soto vào những năm 1540, đã để lại kết cục thảm hại cho cả hai bên. Không giống như các đoàn thám hiểm Tây Ban Nha ở Trung Bộ châu Mỹ, nơi có những đế chế cực kì đồ sộ mà họ đã có thể khuất phục chỉ với quân số ít ỏi, đoàn thám hiểm của de Soto bôn ba ở Đông Nam Mỹ trong bốn năm, kiệt sức, mất mát và tổn thất nhiều, rồi cuối cùng quay trở lại Mexico trong tình trạng tơi tả. Bệnh dịch lây lan từ đoàn thám hiểm đã tàn phá dân cư bản địa và gây ra nhiều gián đoạn xã hội. Vào thời điểm người châu Âu quay trở lại 100 năm sau đó, gần như tất cả các dân tộc Mississippi đã tuyệt diệt và những vùng đất rộng lớn từng một thời là lãnh thổ của họ hầu như không còn người ở.
Các bộ lạc cổ đại
Vào thời điểm người châu Âu đến đây, người dân bản địa Bắc Mỹ đã có nhiều kiểu xã hội với lối sống khác nhau; từ định cư, nông nghiệp đến săn bắn hái lượm bán du mục. Nhiều bộ lạc được thành lập và liên minh với nhau để đối phó với thực dân châu Âu. Những bộ lạc này thường được phân loại dựa theo vùng văn hóa hay địa lý. Chúng bao gồm các vùng sau đây:
Nhiều xã hội thời tiền Columbus không còn du cư nữa, chẳng hạn như người Pueblo, Mandan, Hidatsa và một số dân tộc khác, và một số khu định cư lớn, ngay cả các thành phố, như Cahokia, ngày nay là Illinois. Liên minh các quốc gia Iroquois hay "Dân của nhà dài" là một xã hội dân chủ, tiến bộ về chính trị, được một số nhà sử học cho là đã ảnh hưởng đến Hiến pháp Hoa Kỳ, với việc Thượng viện thông qua nghị quyết về hiệu ứng này vào năm 1988. Các nhà sử học đã tranh luận về cách giải thích này và tin rằng tác động là tối thiểu hoặc không tồn tại, chỉ ra nhiều điểm khác biệt giữa hai hệ thống và tiền lệ rộng rãi cho hiến pháp trong tư tưởng chính trị châu Âu.
Trung bộ châu Mỹ
thumb|Một trong những kim tự tháp ở tầng trên của thành phố cổ [[Yaxchilán|alt=|left]] Trung Bộ châu Mỹ là khu vực kéo dài từ trung tâm nam Mexico đến biên giới phía tây bắc của Costa Rica. Khu vực này là cái nôi của các nền văn minh nông nghiệp phân tầng giai cấp; sở hữu chung niềm tin tôn giáo, nghệ thuật, kiến trúc và công nghệ; và liên tục phát triển trong khoảng 3000 năm trước các chuyến hải hành tới Caribe của Christopher Columbus. Mesoamerican là tính từ thường được sử dụng để chỉ nhóm văn hóa tiền Columbus này. Từ năm 2000 đến năm 300 TCN, các nền văn hóa phức tạp bắt đầu nở rộ ở Trung bộ châu Mỹ và một số đạt đến trình độ văn minh đỉnh cao như Olmec, Teotihuacan, Maya, Zapotec, Mixtec, Huastec, Purepecha, Toltec và Mexica/Aztec. Nền văn minh Mexica, còn được gọi là Đế quốc Aztec, được thành lập từ ba thành bang đồng minh với nhau.
thumb|Atlantes tại [[Tula (di chỉ khảo cổ Trung Bộ châu Mỹ)|Tula, Hidalgo|alt=|left]] Những nền văn minh bản địa này đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật như: kiến trúc lăng đền-kim tự tháp, toán học, thiên văn học, y học, chữ viết, lịch có độ chính xác cao, mỹ thuật, nông nghiệp thâm canh, kỹ thuật, bàn tính và thần học rất phức tạp. Họ cũng đã phát minh ra bánh xe, nhưng chỉ được sử dụng trong các món đồ chơi. Ngoài ra, họ còn biết cách gia công và sử dụng đồng, bạc và vàng.
Chữ khắc cổ đại trên đá và tường đá khắp miền bắc Mexico (đặc biệt là ở bang Nuevo León) tiết lộ nhiều đặc điểm thú vị về số đếm ban đầu của họ. Hệ thống số đếm bản địa dựa theo hệ cơ số 20, bao gồm cả số không. Những con số đầu tiên này được tạo ra để nghiên cứu các sự kiện thiên văn, nó cho ta thấy tầm ảnh hưởng của bầu trời đối với lối sống của người Trung bộ châu Mỹ trước khi người châu Âu xuất hiện. Nhiều nền văn minh Trung bộ châu Mỹ sau này đã tỉ mỉ xây dựng các thành phố và trung tâm nghi lễ của họ dựa theo các sự kiện thiên văn cụ thể.
nhỏ|Kim tự tháp [[El Castillo, Chichen Itza|El Castillo nằm ở trung tâm của khu di tích Chichen Itza]] Các thành phố lớn nhất Trung bộ châu Mỹ như Teotihuacan, Tenochtitlan và Cholula đều thuộc hàng những thành phố lớn nhất thế giới thời cổ đại. Những khu đô thị này trở thành các trung tâm thương mại, tư tưởng, nghi lễ và thần học, rồi lan tỏa ảnh hưởng của chúng đến các nền văn hóa lân cận miền trung Mexico.
Tuy có nhiều thành bang, vương quốc và đế quốc tranh giành quyền lực và uy tín, ta có thể tóm tắt lịch sử Trung bộ châu Mỹ chỉ thông qua 5 nền văn minh lớn nhất: Olmec, Teotihuacan, Toltec, Mexica và Maya. Những nền văn minh này (duy nhất người Maya bị phân mảnh chính trị) đã mở rộng phạm vi hoạt động của họ trên khắp Trung Bộ châu Mỹ - trở thành những đế quốc có tầm ảnh hưởng chính trị, kinh tế, văn hóa và thần học. Nhiều chính thể trong khu vực thành lập các liên minh kinh tế và chính trị với các nền văn minh mang tầm ảnh hưởng này trong khoảng 4000 năm.
Văn minh Olmec
Nền văn minh sớm nhất được biết đến ở Trung Bộ châu Mỹ là văn minh Olmec. Nền văn minh này đã kiến thiết tiêu chuẩn văn hóa mà tất cả các nền văn minh vùng Mexico sau này sẽ kế thừa. Nền văn minh tiền Olmec bắt đầu đồng thời với khoảng thời gian số lượng đồ gốm tạo tác tăng mạnh, vào khoảng năm 2300 TCN ở đồng bằng sông Grijalva. Từ năm 1600-1500 TCN, nền văn minh Olmec chính thức nở rộ sau khi thủ đô của họ (nay là di chỉ khảo cổ San Lorenzo Tenochtitlán gần bờ biển phía đông nam Veracruz) được thiết lập. Ảnh hưởng của người Olmec lan rộng khắp Mexico, len lỏi vào tận Trung Mỹ và bao trùm toàn bộ Vịnh México. Họ đã cách mạng hóa giai cấp cai trị, đền thờ-kim tự tháp, văn bản, thiên văn học, nghệ thuật, toán học, kinh tế và tôn giáo. Thành tựu của họ giúp mở đường cho các nền văn minh Maya và miền trung Mexico sau này trỗi dậy.
Văn minh Teotihuacan
Sự suy vong của người Olmec để lại một khoảng trống quyền lực ở Mexico. Thành Teotihuacan được định cư lần đầu tiên vào năm 300 TCN và nhanh chóng phát triển rồi cuối cùng đã thế chỗ văn minh Olmec. Vào năm 150 CN, Teotihuacan trở thành một thủ phủ thực sự đầu tiên của Bắc Mỹ bấy giờ. Thành Teotihuacan đã thiết lập một trật tự kinh tế và chính trị mới, chưa từng có tiền lệ ở Mexico. Ảnh hưởng của họ bao trùm khắp Mexico và Trung Mỹ, họ can thiệp chính trị và hậu thuẫn các triều đại mới ở các thành phố Maya là Tikal, Copan và Kaminaljuyú; đều được khắc ghi lại bởi các thành phố Maya này. Thành Teotihuacan có thành phần dân cư đa dạng, hội tụ từ khắp nơi. Hầu hết các dân tộc bản địa vùng Mexico đều hiện diện ở thành phố, chẳng hạn như người Zapotec từ vùng Oaxaca. Họ sinh sống trong các khu chung cư cộng đồng, nơi họ làm việc và đóng góp cho nền kinh tế và văn hóa của thành phố. Sức kéo kinh tế của Teotihuacan cũng tác động nhiều lên khu vực miền bắc Mexico. Đây là một thành phố có kiến trúc kỳ vĩ, phản ánh một kỷ nguyên thịnh vượng của nền văn minh cổ Mexico. Tuy quyền lực chính trị của họ bị suy giảm vào khoảng năm 650, ảnh hưởng văn hóa của thành bang này vẫn tiếp diễn cho đến cuối thiên niên kỷ đó, nghĩa là vào khoảng năm 950.
Nền văn minh Tarascan/Purepecha
Ngày xưa, vùng Tây Mexico hiện nay được định cư bởi rất nhiều các bộ lạc và dân tộc khác nhau. Tuy nhiên, vào khoảng năm 1300, Cazonci (Vua) đầu tiên của nhà nước/đế quốc Tarascan tên là Tariacuri, đã thống nhất các bộ lạc này và kiến thiết một trong những nền văn minh tiên tiến nhất ở Trung bộ châu Mỹ. Thủ đô của họ là Tzintzuntzan, kiểm soát hơn 90 thành phố lân cận. Đế quốc Tarascan là một trong những đế chế lớn nhất Trung Bộ châu Mỹ, thường xuyên xung đột và gây hấn với Đế quốc Aztec lân bang. Khác xa các nền văn minh trong khu vực, đế quốc Tarascan đã thuần thục nghệ thuật luyện kim, biết dùng đồng, bạc và vàng để tạo ra nhiều công cụ, đồ trang trí, vũ khí và áo giáp. Những chiến thắng vĩ đại của người Tarascan trước người Aztec đã khiến họ trở thành một liệt cường trong khu vực, sánh ngang hàng với người Aztec. Vùng Tây Mexico có ít tiếp xúc với các nền văn minh trước đó ở Trung Bộ châu Mỹ nên nền văn hóa của nhà nước này cũng rất độc đáo và khác biệt so với các nền văn minh láng giềng.
Văn minh Maya
thumb|Kiến trúc Maya tại [[Uxmal]] Tồn tại cùng với thời đỉnh cao của thành Teotihuacan là nền văn minh Maya Cổ điển. Giai đoạn từ năm 250 đến năm 650 là thời kỳ hưng thịnh của vùng văn hóa Maya. Người Maya tuy chưa bao giờ đạt được sự thống nhất về lãnh thổ và chính trị như các trật tự văn minh ở trung Mexico, họ vẫn có ảnh hưởng rất lớn lên Mexico và Trung Mỹ. Người Maya xây dựng một số thành phố đồ sộ nhất ở châu Mỹ và phát minh ra nhiều điều mới trong toán học, thiên văn học và lịch. Người Maya có hệ chữ viết tượng hình ký âm hoàn thiện, được khắc lên bia đá, gốm, gỗ hoặc được chép vào các bản thảo làm từ giấy vỏ cây.
Văn minh Aztec/Mexica/Liên minh Tam quốc
Người Mexica-Aztec là dân tộc cai trị phần lớn miền trung Mexico vào khoảng năm 1400 (trong khi người Yaqui, Cora và Apache cai trị các khu vực lớn ở sa mạc phía bắc), họ khuất phục hầu hết các thành bang khác trong khu vực vào những năm 1470. Vào thời kỳ đỉnh cao, 300.000 người Mexica làm chủ một đế chế giàu có, với ước tính dân số vào khoảng 5-8 triệu người. Tên của đất nước "Mexico" hiện nay xuất phát từ tên của dân tộc này.
Thủ đô Tenochtitlan của Đế quốc Aztec là một trong những thành phố lớn nhất thế giới với ước tính dân số trong khoảng từ 200.000-300.000. Các khu chợ được thành lập ở đây có sức chứa hàng ngàn người, được tận mắt chứng kiến bởi các conquistador Tây Ban Nha.
Nam Mỹ
Vào thiên niên kỷ đầu tiên, các khu rừng nhiệt đới, núi non, đồng bằng và bờ biển rộng lớn của Nam Mỹ là ngôi nhà của hàng triệu người. Theo các ước tính khác nhau thì có khoảng từ 30 - 50 triệu người, một số ước tính khác còn đưa ra con số lên đến 100 triệu. Một số nhóm hình thành các khu định cư cố định. Trong số các nhóm đó có những người nói tiếng Chibcha ("Muisca" hay "Muysca"), Valdivia, Quimbaya, Calima và Tairona. Muisca của Colombia, trì hoãn Thời kỳ Herrera, Valdivia của Ecuador, Quechua và Aymara của Peru và Bolivia là bốn nhóm Thổ dân châu Mỹ định cư ở Nam Mỹ quan trọng nhất. Từ những năm 1970, nhiều geoglyph đã được phát hiện trên vùng đất bị phá rừng ở rừng nhiệt đới Amazon, Brasil, hỗ trợ giả thiết của người Tây Ban Nha về một nền văn minh cổ đại, phức tạp ở Amazon.
Lý thuyết về liên hệ tiền Columbus qua Nam Thái Bình Dương giữa Nam Mỹ và Polynesia đã nhận được sự ủng hộ từ nhiều bằng chứng, mặc dù xác nhận chắc chắn vẫn còn khó nắm bắt. Một sự khuếch tán của các tác nhân con người đã được đưa ra để giải thích sự hiện diện của người tiền Columbus ở Châu Đại Dương, của một số loài cây trồng có nguồn gốc từ Nam Mỹ, chẳng hạn như bầu (Lagenaria siceraria) hoặc khoai lang (Ipomoea batatas). Bằng chứng khảo cổ trực tiếp cho các liên hệ và vận chuyển tiền Columbus như vậy đã không xuất hiện. Sự giống nhau được ghi nhận trong tên của các loại rễ ăn được trong các ngôn ngữ Maori và Ecuador ("kumari") và Melanesian và Chile ("gaddu") đã không được kết luận.
Một bài báo xuất bản năm 2007 tại PNAS đã đưa ra DNA và bằng chứng khảo cổ học rằng gà được thuần hóa đã được đưa vào Nam Mỹ qua Polynesia vào cuối thời tiền Columbus. Những phát hiện này đã bị thách thức bởi một nghiên cứu sau đó được công bố trên cùng một tạp chí, khiến người ta nghi ngờ về hiệu chuẩn niên đại được sử dụng và đưa ra các phân tích mtDNA thay thế không đồng ý với nguồn gốc di truyền Polynesia. Nguồn gốc và niên đại vẫn là một vấn đề mở. Cho dù sự trao đổi Polynesian - Mỹ có xẩy ra lúc ban đầu hay không, không có di sản hấp dẫn nào về di truyền, khảo cổ, văn hóa hoặc ngôn ngữ của liên hệ như vậy đã xuất hiện.
Nền văn minh Bắc Chico
thumb|Thành phố cổ của [[Caral]]
Trên bờ biển phía bắc miền trung của Peru ngày nay, Norte Chico hay Caral (được biết đến ở Peru) là một nền văn minh xuất hiện vào khoảng năm 3000 trước Công nguyên (cùng thời với sự phát triển của các đô thị ở Lưỡng Hà.) Nó được coi là một trong những cái nôi của nền văn minh thế giới. Nó có một cụm các khu định cư đô thị quy mô lớn, trong đó Thành phố Thánh Caral, trong thung lũng Supe, là một trong những địa điểm được nghiên cứu tốt nhất và lớn nhất. Norte Chico hay Caral là nền văn minh lâu đời nhất được biết đến ở châu Mỹ và tồn tại cho đến khoảng năm 1800 trước Công nguyên.
Văn hóa Valdivia
Văn hóa Valdivia tập trung ở bờ biển Ecuador. Sự tồn tại của họ được phát hiện gần đây bởi những phát hiện khảo cổ học. Văn hóa của họ là một trong những nền văn hóa lâu đời nhất ở châu Mỹ, trải dài từ 3500 đến 1800 TCN. Người Valdivia sống trong một cộng đồng những ngôi nhà được xây dựng theo hình tròn hoặc hình bầu dục xung quanh quảng trường trung tâm. Họ là những người ít vận động sống bằng nghề nông và đánh cá, mặc dù thỉnh thoảng họ săn nai. Từ hài cốt đã được tìm thấy, các học giả đã xác định rằng người Valdivian trồng ngô, đậu thận, bí, sắn, ớt, và cây bông, những thứ cuối cùng được sử dụng để làm quần áo. Đồ gốm Valdivia ban đầu thô và thiết thực, nhưng nó trở nên sặc sỡ, tinh tế và lớn theo thời gian. Họ thường sử dụng màu đỏ và màu xám; và đồ gốm màu đỏ sẫm được đánh bóng là đặc trưng của thời Valdivia. Trong các tác phẩm gốm và đá, văn hóa Valdivia cho thấy một sự tiến bộ từ những tác phẩm đơn giản nhất đến phức tạp hơn nhiều.
Người Cañari
Người Cañari là người bản địa của các tỉnh Cañar và Azuay ngày nay của Ecuador. Họ là một nền văn minh phức tạp với kiến trúc tiên tiến và tín ngưỡng tôn giáo phức tạp. Người Inca đã phá hủy và đốt cháy hầu hết những gì còn lại của họ. Thành phố cổ của Cañari đã được thay thế hai lần, lần đầu tiên là thành phố Tumebamba của người Inca và sau đó trên cùng địa điểm bởi thành phố thuộc địa Cuenca. Thành phố này cũng được cho là địa điểm của El Dorado, thành phố vàng từ thần thoại Colombia. (xem Cuenca)
thumb|[[Bảo tàng Larco ở Lima, Peru, nơi lưu giữ bộ sưu tập nghệ thuật tiền Columbus lớn nhất.]]
Văn minh Chavín
Chavín, một nền văn minh tiên phong của Peru, đã thiết lập một mạng lưới thương mại và một nền nông nghiệp phát triển vào năm 900 trước Công nguyên theo một số ước tính và phát hiện khảo cổ học. Hiện vật được tìm thấy tại một địa điểm có tên Chavín ở Peru hiện đại ở độ cao 3.177 mét. Nền văn minh Chavín kéo dài từ 900 đến 300 trước Công nguyên.
Người Muisca
Các cộng đồng nói tiếng Chibcha là đông đảo nhất, mở rộng nhất về mặt lãnh thổ và kinh tế xã hội phát triển nhất của người Colombia gốc Tây Ban Nha. Đến thế kỷ thứ 8, người dân bản địa đã thiết lập nền văn minh của họ ở phía bắc dãy Andes. Có thời điểm, người Chibcha chiếm một phần của Panama ngày nay và vùng bình nguyên cao của Đông Sierra của Colombia.
Các khu vực mà họ chiếm đóng ở Colombia là các bộ phận của Santander (Bắc và Nam) ngày nay, Boyacá và Cundinamarca. Đây là nơi các trang trại và ngành công nghiệp đầu tiên được phát triển. Đó cũng là nơi phong trào độc lập bắt đầu. Đây hiện là những khu vực giàu có nhất ở Colombia. Người Chibcha đã phát triển khu vực đông dân nhất giữa đế chế Maya và Inca. Bên cạnh Quechua của Peru và Aymara ở Bolivia, người Chibcha của vùng cao nguyên phía đông và đông bắc Colombia đã phát triển một nền văn hóa đáng chú ý nhất trong số các dân tộc bản địa định cư ở Nam Mỹ.
Ở Andes Colombia, Chibcha bao gồm một số bộ lạc nói ngôn ngữ tương tự (ngôn ngữ Chibcha) gồm các bộ tộc sau đây: Muisca, Người Guane, Lache, Cofán và Chitareros.
Nền văn minh Moche
Moche phát triển mạnh ở bờ biển phía bắc Peru trong khoảng từ năm 100 đến năm 800. Di sản của Moche được nhìn thấy trong các chôn cất công phu của họ. Một số gần đây đã được khai quật bởi Christopher B. Donnan của UCLA kết hợp với Hiệp hội Địa lý Quốc gia.
Là những nghệ nhân lành nghề, những người Moche sở hữu công nghệ tiên tiến. Họ giao dịch với những người ở xa như Maya. Những gì đã được học về Moche dựa trên nghiên cứu về gốm gốm của họ; các chạm khắc tiết lộ chi tiết về cuộc sống hàng ngày của họ. Bảo tàng Larco ở Lima, Peru có một bộ sưu tập đồ gốm như vậy. Có nhiều bằng chứng cho thấy rằng người xưa thực hiện sự hiến tế người, các nghi thức uống máu, kết hợp các hoạt động tình dục không sinh sản (chẳng hạn như Liếm dương vật) trong các hoạt động tôn giáo.
Đế chế Inca
Nắm giữ thủ đô của họ tại thành phố Cuzco, Peru có hình dạng giống báo sư tử lớn, nền văn minh Inca thống trị vùng Andes từ năm 1438 đến năm 1533. Được biết đến với cái tên Tawantinsuyu, hay "vùng đất bốn miền", ở Quechua, nền văn minh Inca rất khác biệt và phát triển. Sự thống trị của Inca mở rộng đến gần một trăm cộng đồng ngôn ngữ hoặc dân tộc, khoảng 9 đến 14 triệu người được kết nối bằng hệ thống đường dài 40.000 km. Các thành phố được xây dựng với bia đá chính xác, được xây dựng trên nhiều cấp độ địa hình núi. Ruộng bậc thang là một hình thức hữu ích của nông nghiệp. Có bằng chứng về tác phẩm nghệ thuật bằngkim loại xuất sắc và thậm chí phẫu thuật thần kinh thành công trong nền văn minh Inca.
Cambeba
Còn được gọi là Omagua, Umana và Kambeba, Cambeba là một người bản địa ở lưu vực sông Amazon của Brazil. Cambeba là một xã hội đông dân, có tổ chức vào cuối thời kỳ tiền Columbus, dân số bị suy giảm mạnh trong những năm đầu thời kỳ Trao đổi Columbia. Nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Francisco de Orellana đi qua sông Amazon trong thế kỷ 16 và báo cáo các khu vực đông dân cư chạy hàng trăm km dọc theo sông. Những quần thể này không để lại di tích lâu dài, có thể vì họ đã sử dụng gỗ địa phương làm vật liệu xây dựng vì đá không có sẵn tại địa phương. Mặc dù có thể Orellana có thể đã phóng đại mức độ phát triển của người Amazon, nhưng hậu duệ bán du mục của họ có sự phân biệt kỳ lạ giữa các xã hội bản địa bộ lạc của một tầng lớp quý tộc cha truyền con nối, nhưng không có đất đai. Bằng chứng khảo cổ học đã tiết lộ sự hiện diện liên tục của các vườn cây bán thuần hóa, cũng như các vùng đất rộng lớn được làm giàu với đất đen. Cả hai khám phá này, cùng với gốm Cambeba được phát hiện trong cùng một cấp độ khảo cổ cho thấy rằng một nền văn minh lớn và có tổ chức đã tồn tại trong khu vực.
Sự phát triển nông nghiệp
Những cư dân đầu tiên của châu Mỹ đã phát triển nông nghiệp, phát triển và nhân giống ngô từ giống có tai dài 5 cm đến kích thước hiện tại đã quen thuộc ngày nay. Khoai tây, cà chua, cà chua xanh (một loại cà chua xanh có vỏ), bí ngô, ớt, bí, đậu, dứa, khoai lang, ngũ cốc Diêm mạch và rau dền, hạt ca cao, vani, hành tây, đậu phộng,Dâu rừng, dâu tây,việt quất xanh, quả mâm xôi, đu đủ và bơ là một trong nhiều giống cây được trồng bởi người bản địa. Hơn hai phần ba của tất cả các loại cây lương thực được trồng trên toàn thế giới có nguồn gốc từ Châu Mỹ.
Người bản địa bắt đầu sử dụng lửa một cách phổ biến. Việc đốt thực vật có chủ ý đã được thực hiện để mô phỏng các tác động của hỏa hoạn tự nhiên có xu hướng làm sạch rừng, do đó làm cho việc đi lại dễ dàng hơn và tạo điều kiện cho sự phát triển của các loại thảo mộc và cây trồng mọng rất quan trọng đối với cả thực phẩm và thuốc. Điều này đã tạo ra các thảo nguyên tiền Columbus ở Bắc Mỹ.
Mặc dù không phổ biến như ở các khu vực khác trên thế giới (Châu Á, Châu Phi, Châu Âu), người Mỹ bản địa đã chăn nuôi gia súc. Gà tây nhà phổ biến ở Trung bộ Châu Mỹ và ở một số vùng của Bắc Mỹ; chúng cho thịt, lông và có thể là trứng. Có tài liệu về Trung bộ Châu Mỹ sử dụng những giống chó không lông, đặc biệt là giống Xoloitzcuintle, để lấy thịt của chúng. Các xã hội khu vực Andes có lạc đà không bướu và lạc đà Alpaca để lấy thịt và len, cũng như cho những con thú gánh nặng. Chuột lang nhà được nuôi để lấy thịt ở Andes. Cự đà và một loạt các động vật hoang dã, chẳng hạn như hươu và pecari, là một nguồn thịt khác ở Mexico, Trung và Bắc Nam Mỹ.
Đến thế kỷ 15, ngô đã được truyền từ Mexico và đang được canh tác ở vùng vịnh Mississippi, đến tận Bờ Đông Hoa Kỳ, và ở tận phía bắc như miền nam Canada. Khoai tây được sử dụng bởi người Inca và Sô-cô-la được sử dụng bởi người Aztec.
Thư mục
Thể loại:Trung đại  Thể loại:Lịch sử của các dân tộc bản địa châu Mỹ Thể loại:Thời đại lịch sử
Swertia mussotii
Liên kết ngoài
Thể loại:Swertia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Taira no Kanemori
nhỏ|408x408px|Taira no Kanemori được minh họa bởi [[Kikuchi Yosai]] phải|nhỏ|Taira no Kanemori trong tập [[Ogura Hyakunin Isshu]] Taira no Kanemori (平 兼盛) là một nhà thơ waka quý tộc ở Nhật Bản vào giữa thời kỳ Heian. Ông giỏi chữ Hán, có văn tài và là thi nhân tiêu biểu trong tập thơ Gosen Wakashū.
Tiểu sử
Taira no Kanemori là con của thống đốc Chikuzen Taira no Atsuyuki, một người thuộc dòng dõi Thiên Hoàng Kōkō, tác giả bài số 15 trong tập Ogura Hyakunin Isshu
Ông đã từng giữ chức quan trấn thủ lâm thời echizen gon-kami (越前権守) của tỉnh Echizen, trợ lý quan trấn thủ ''yamashiro no suke'山城介 của tỉnh Yamashiro, thanh tra cao cấp daikenmotsu (大監物) tại Bộ Nội vụ và kết thúc sự nghiệp ở chức quan trấn thủ suruga no kami (駿河守) của tỉnh Suruga. Ông là một thành viên của gia tộc Taira. Ông được nhân dân kính trọng, có gốc gác cao sang nhưng hẩm vận chốn quan trường.
Ông là một trong Ba mươi sáu ca tiên và một trong những bài thơ của ông nằm trong tập thơ nổi tiếng Ogura Hyakunin Isshu. Thơ của ông thuộc thể loại thơ dụng công chọn chữ (khổ ngâm). Nhiều bài thơ của ông được in trên tấm bình phong trong nhà giới quý tộc.
Ông từng tham gia nhiều cuộc thi ngâm thơ, với giai thoại nổi tiếng. Shasekishuu (Sa Thạch Tập), tập truyện răn đời dưới thời Kamakura còn cho biết rằng, trong cuộc thi Hội bình thơ tại triều đình lần thứ 4 (天徳四年内裏歌合), năm 960, Mibu no Tadami vì đối thơ thua ông nên đã buồn ốm mà chết. Có tài liệu khác ghi rằng, giám khảo của Hội bình thơ năm ấy là Fujiwara no Saneyori không thể quyết định bài thơ của ông hay của Mibu no Tadami hay hơn, nên đã nhờ đến quyết định của Minamoto no Takaakira, nhưng cũng không thể quyết định được. Người quyết định cuối cùng là Thiên Hoàng Murakami đã ngâm bài thơ của Taira no Kanemori, ngầm quyết định bài thơ của ông giành chiến thắng.
Thơ của Kanemori được đưa vào nhiều tuyển tập thơ chính thức từ sau thời kỳ Heian. Tập thơ cá nhân của ông Kanemorishū (兼盛集) vẫn còn lưu truyền với 38 bài thơ. Con gái của ông Akazome Emon cũng là một nhà thơ waka kiệt xuất, mặc dù cô ấy thường được biết đến là con gái của cha nuôi, Akazome Tokimochi.
Xuất xứ
Shūi Wakashū, thơ luyến ái phần 1, bài 622.
Hoàn cảnh sáng tác
Đây là tác phẩm được trình bày trong cùng Hội bình thơ tại triều đình năm thứ 4 (天徳四年内裏歌合) vào khoảng năm Tenryaku (Thiên Lịch, 947-957)
Đề tài
Tình yêu không giấu nổi, lộ ra mặt làm người khác để ý hỏi đến.
Tác giả tự nhủ sẽ đè nén mối tình tận đáy lòng nhưng những biểu lộ trên khuôn mặt đã phản lại ý định đó. Làm cho người chung quanh khách quan chứng kiến trạng thái đang yêu của tác giả mới hỏi có phải đang tương tư ai đấy không.
Kỹ thuật dùng ở đây là phép ngắt câu ở cuối câu thứ hai và phép đảo nghịch vị trí.
Đường dẫn ngoài
Thể loại:Mất năm 991 Thể loại:Nhà thơ Nhật Bản
Rondibilis barwayensis
Rondibilis barwayensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Nhơn Hải, Ninh Hải
Nhơn Hải là một xã thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.
Rondibilis barwayensis
Tham khảo
Thể loại:Rondibilis
Nhơn Hải, Ninh Hải
Địa lý
Xã Nhơn Hải nằm ở phía đông huyện Ninh Hải, có vị trí địa lý:
Xã có diện tích 30,92 km², dân số năm 2019 là 13.865 người, mật độ dân số đạt 448 người/km².
Hành chính
Xã Nhơn Hải được chia thành 5 thôn: Khánh Nhơn, Khánh Phước, Khánh Tân, Mỹ Tường 1, Mỹ Tường 2.
Lịch sử
Ngày 7 tháng 7 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 84/2005/NĐ-CP. Theo đó, thành lập xã Thanh Hải trên cơ sở 661,20 ha diện tích tự nhiên và 6.332 người của xã Nhơn Hải.
Paradrina thunbergi
Paradrina thunbergi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paradrina
Oreoneta eskimopoint
Oreoneta eskimopoint là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Oreoneta. Oreoneta eskimopoint được Michael Ilmari Saaristo & Yuri M. Marusik miêu tả năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Oreoneta
Hypnum tamarisci
Hypnum tamarisci là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Sw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1806.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1806
Rhamnose
Rhamnose (Rham) là một loại đường deoxy tồn tại trong tự nhiên. Chúng có thể được xếp vào loại đường metyl-pentose hay 6-deoxy-hexose. Đường rhamnose tồn tại trong tự nhiên trong dạng đồng phân quay trái (dạng L -), gọi là L -rhamnose (6-deoxy- L -mannose). Đây là tính chất khá đặc biệt vì phần lớn các đường tự nhiên nằm ở dạng đồng phân quay phải ( D -). Một số trường hợp đặc biệt là metyl pentose L -fucose và L -rhamnose và pentose L -arabinose.
Có thể tách chiết rhamnose từ cây thuộc chi Rhamnus, cây Toxicodendron vernix và cây thuộc chi Câu đằng (Uncaria). Đường rhamnose cũng được sinh tổng hợp bởi vi tảo thuộc họ Tảo silic (Bacillariophyceae).
Trong tự nhiên, rhamnose thường liên kết với nhiều loại đường khác. Nó là một thành phần glycon phổ biến của các glycosit trong nhiều thực vật. Rhamnose cũng là thành phần của màng ngoài tế bào của vi khuẩn kháng axit trong chi Mycobacterium, bao gồm các vi khuẩn gây bệnh lao.
Liên kết ngoài
Thể loại:Deoxy sugars Thể loại:Aldohexoses
Bard-lès-Époisses
Bard-lès-Époisses  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 247 mét trên mực nước biển.
Trpík
Trpík là một làng thuộc huyện Ústí nad Orlicí, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
2572 Annschnell
2572 Annschnell (1950 DL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 2 năm 1950 bởi Karl Wilhelm Reinmuth ở Heidelberg.
Thỏ tai cụp Hà Lan
300px|nhỏ|phải|Một con thỏ tai cụp Hà Lan Thỏ tai cụp Hà Lan (Holland Lop) là một giống thỏ nhà có nguồn gốc ở Hà Lan. Giống thỏ này được công nhận bởi cơ quan có thẩm quyền thuộc Hà Lan trong năm 1964. Chúng thuộc nhóm thỏ tai cụp.
Đặc điểm
Chúng là những vật nuôi nhà phổ biến, chúng cũng được biết đến với tính khí ngọt ngào và những hành vi không hề gây hấn (non-aggressive). Holland Lop là một giống nhỏ gọn nhỏ có cơ thể chắc nịch, với một cơ thể ngắn, dày đặc, tròn ở vùng hông và chân ngắn. Đầu ngắn, tai hình thìa thò lò xuống bên cạnh đầu. Chúng có màu sắc đa dạng như lang, đen, nâu, đỏ, tam thể, nhưng bất kỳ màu sắc nào pha với sắc trắng thì không được chấp nhận và bị xem là lỗi.
Thỏ tai cụp có chiều cao khiêm tốn, nhưng 1 cơ thể khá dày cơm vì thế, cũng có cân nặng tương đương với thỏ Rex nhỏ Mini Rex, khoảng 1,8 kg. Đuôi tai cụp chứ không thẳng đứng như những chú thỏ điển hình, và tính tình dịu dàng và bình tĩnh. Những con thỏ cái đôi khi quá bẽn lẽn với người lạ hoặc nơi lạ. Việc chăm sóc lông thỏ tai cụp hơi cực chút xíu, là dùng lược chuyên dụng chứ khó thực hiện bằng tay.
Lịch sử
Giống này thông dụng ở Hà Lan nhưng có lẽ ít được biết đến là lịch sử của loài này ở châu Âu. Một giống Hà Lan, và một trong những phát triển bởi Adriann de Cock của Tilburg, Hà Lan như nó được biết đến trên khắp châu Âu. Một nhà lai tạo lâu năm De Cock là người hâm mộ của cả giống thỏ lùn Hà Lan và giống thỏ tai cụp Pháp, mặc dù có ý kiến ​​rằng các Lop Pháp đã bị trói tay bởi kích thước lớn của nó. Trong mùa đông 1949-1950, ông thu được một con đức Pháp Lop lai tạo để một con thỏ lùn Hà Lan trắng và trong năm 1951, việc lai tạo chưa được như mong muốn.
Đến năm 1955, De Cock đã có một Holland Lop của các loại có trọng lượng 2,5–3 kg. và vào tháng 1 năm 1964, ông đã trình bày bốn mẫu vật để chấp nhận mỗi cân nặng dưới 2 kg. Nhu cầu ở Hà Lan ngay lập tức vượt quá cung và giống này được yêu cầu tăng trọng lượng 2,5 kg. Năm 1970, De Cock và mười hai người ủng hộ thành lập một Holland Lop Specialty Club lập kế hoạch để nhân giống giảm trọng lượng của chúng như trên xuống đến 1,5 kg như bây giờ.
Chúng từ đó đã được phân phối trên toàn châu Âu, đặc biệt là tại Bỉ, mặc dù ở Đức và Đan Mạch là kích thước trung bình "Mini Lop" là phổ biến hơn. Holland Lop lần đầu tiên được đưa đến Anh trong 1969-1970 bởi George Scott của quận Yorkshire qua một số liên lạc viên của Hà Lan. Trong mùa đông 1978-1979, một số Holland Lops, có kích thước cao và loại, nếu hơi kém về tai vận chuyển được nhập khẩu trực tiếp từ Hà Lan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giống thỏ Thể loại:Thỏ cưng
Brachypodium distachyon
Brachypodium distachyon là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (L.) P.Beauv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Liên kết ngoài
Thể loại:Brachypodium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1812 Thể loại:Sinh vật mô hình Thể loại:Thực vật châu Á Thể loại:Thực vật châu Âu Thể loại:Thực vật châu Phi
Tư Mã Luân
Tư Mã Luân (chữ Hán: 司馬倫; 249 - 301, trị vì:3/2-30/5/301) làm vua 3 tháng (năm 301), tự là Tử Di (子彝) là vị vua thứ ba của nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Niên hiệu duy nhất trong thời gian ông là vua là Kiến Thủy.
Thân thế
Họ Tư Mã từ năm 251 đã nắm được quyền chính của nhà Ngụy, trải qua ba đời là Tuyên đế Tư Mã Ý (cha Tư Mã Luân), Cảnh đế Tư Mã Sư và Văn đế Tư Mã Chiêu (hai người anh của ông). Đến năm 265, con Tư Mã Chiêu là Tư Mã Viêm cướp ngôi nhà Ngụy, lập ra nhà Tấn, tự xưng là Tấn Vũ đế. Vũ đế phong cho Tư Mã Luân làm Lang Tà quận vương.
Thời Vũ đế và đầu Huệ đế
Trong thời gian Tấn Vũ đế ở ngôi, Tư Mã Luân từng đồng mưu với đình úy Đỗ Hữu Chánh phạm tội, nhưng Tấn Vũ đế thương tình ông là người trong hoàng tộc, nên miễn tội. Sau đó, lại phong cho Tư Mã Luân làm Hành Đông trung lang tướng, Tuyên Uy tướng quân.
Vào giữa những năm Hàm Ninh (275-280, niên hiệu thứ hai của Vũ đế), Tư Mã Luân được phong làm Triệu vương. Sau đó, ông tiếp tục được phong làm An Bắc tướng quân. Đến năm đầu Nguyên Khang (niên hiệu của Tấn Huệ đế con Tấn Vũ đế), ông lại được phong làm Chinh Tây tướng quân, Khai phủ Nghi Đồng tam ti và được giao trấn thủ đất Quan Trung. Tuy nhiên sau đó do Tư Mã Luân bị triệu về cung, làm Thái phó cho thái tử Tư Mã Duật.
Giết Giả Nam Phong
Tấn Huệ Đế là ông vua đần độn, để Giả Hoàng hậu (Giả Nam Phong) nhũng nhiễu, thao túng và chiếm đoạt triều chính. Tư Mã Luân biết vậy bèn thiết lập quan hệ với Giả Nam Phong.
Năm 299, Giả Nam Phong vu cho thái tử Tư Mã Duật tội phản nghịch, mang ra an trí ở thành Kim Dung. Các đại thần Sĩ Ỷ và Tư Mã Nhã muốn phục ngôi thái tử, bèn nhờ cậy Triệu vương Tư Mã Luân giúp đỡ. Tư Mã Luân so với Tấn Huệ Đế là thuộc hàng ông, mà so với Tư Mã Duật là đến hàng cụ. Tư Mã Luân muốn có cớ đánh Giả hậu, lại sợ thái tử là người thông minh, sau khi được phục ngôi thì khó chế ngự. Cho nên nghe theo lời mưu sĩ Tôn Tú, phao tin rằng triều thần muốn phục ngôi thái tử để phế Giả hậu. Giả hậu sợ hãi, bèn sai người hạ sát thái tử Duật ở nơi giam cầm.
Tháng 4 năm 300, Tư Mã Luân nghe tin thái tử bị giết, bèn lấy cớ báo thù, hợp quân với Tề vương Tư Mã Quýnh Hai người phao tin Đông An Vương Tư Mã Do bị cách chức trước kia oán hận làm phản nên cầm quân đi dẹp tiến quân vào triều, diệt các thế lực của Giả, rồi xông thẳng vào cung bắt sống Giả Nam Phong, giam ở thành Kim Dung. Từ đó, loạn bát vương đầu thời Tấn bắt đầu. Đến tháng 9 năm đó, Tư Mã Luân sai mang rượu độc đến ép Giả hậu tự vẫn. Huệ Đế phong con cả Thái tử Duật là Hoài Lâm Vương Tư Mã Tân làm Hoàng thái tôn, phong cho Tư Mã Luân làm Sử trì tiết, Đại Đô đốc, Đốc Trung ngoại chư quân sự và lập làm tướng quốc. Tư Mã Luân lại theo lệ cũ của cha là Tư Mã Ý, ép vua phong cho con mình là Tư Mã Phức làm Tiền tướng quân, tước Tế Dương vương, con thứ là Tư Mã Kiền làm Hoàng môn lang, tước Nhữ Âm vương.
Hoài Nam Vương Tư Mã Doãn bị Tư Mã Luân tranh quyền trong triều, mang quân đánh ông trong cung, cuối cùng bị ông giết chết.
Thời gian ở ngôi ngắn ngủi
Tư Mã Luân giữ chức tướng quốc, nắm quyền lớn trong triều. Ngày 3/2/301, ông theo kế của Tôn Du, ép Tấn Huệ Đế thiện nhượng nhường ngôi, an trí Huệ Đế ra thành Kim Dung, cải niên hiệu là Kiến Thủy, tôn Huệ đế làm Thái Thượng hoàng.
Tề Vương là Tư Mã Quýnh từng giúp Tư Mã Luân trong việc giành ngôi, nhưng chỉ được phong chức nhỏ, nên mang lòng oán hận đối với ông, bèn sai người cầm hịch triệu tập một loạt vương thất tham chiến lật đổ Tư Mã Luân. Quân các chư hầu là Hà Gian Vương (Tư Mã Ngung), Thành Đô Vương (Tư Mã Dĩnh), Thường Sơn Vương (Tư Mã Nghệ), Tân Dã Vương (Tư Mã Hâm) cùng hưởng ứng Tư Mã Quýnh nổi dậy đánh Tư Mã Luân, được hơn 50 vạn người, thanh thế rất lớn. Quân của Tư Mã Luân chỉ có 20 vạn, không chống nổi với quân của Tư Mã Quýnh.
Cùng năm 301, Tư Mã Quýnh sai người đến giết Tư Mã Luân. Tư Mã Luân chỉ ở ngôi được 3 tháng, không có thụy hiệu. Thông thường trong sử sách và danh sách về những vị Hoàng đế nhà Tấn, vị vua này thường chẳng được ghi tên vào danh sách ấy, vì thời đại ông ta cai trị không rõ miếu hiệu và thụy hiệu của ông và thời gian làm vua cũng không dài.
Sau cái chết của Tư Mã Luân, biến loạn chẳng những không bị dập tắt mà còn tiếp tục bùng lên, mở rộng ra trên quy mô lớn, kết cục dẫn đến sự tiêu vong của nhà Tây Tấn.
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 249 Thể loại:Mất năm 301 Thể loại:Vua nhà Tấn Thể loại:Vua Trung Quốc bị giết Thể loại:Sinh thập niên 240
Ehrharteae
Ehrharteae là một bộ trong họ cỏ, bao gồm bốn chi.
Bulbophyllum hamatipes
Bulbophyllum hamatipes là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
hamatipes]]
H
Pachycephala fulvotincta
Pachycephala fulvotincta là một loài chim trong họ Pachycephalidae.
Tham khảo
Thể loại:Pachycephala Thể loại:Chim Indonesia
Campylopus rauei
Campylopus rauei là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Austin) Paris mô tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Oreoneta eskovi
Oreoneta eskovi là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Campylopus rauei
Liên kết ngoài
Thể loại:Campylopus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Oreoneta eskovi
Loài này thuộc chi Oreoneta. Oreoneta eskovi được Michael Ilmari Saaristo & Yuri M. Marusik miêu tả năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Oreoneta
Đường Sławkowska, Kraków
Đường Sławkowska (tiếng Ba Lan: Ulica Sławkowska) - một con đường lịch sử ở Kraków, Ba Lan. Con đường trước đây là một phần của Tuyến đường Hoàng gia Sławków.
Tài liệu cổ nhất ghi lại sự tồn tại của con đường bắt nguồn từ năm 1307 dưới tên Slacovse gasse. Trước đây, điểm phía bắc của đường được bao quanh bởi Cổng Sławkowska và một góc pháo đài. Trong quá trình hiện đại hóa đô thị của Kraków (1817-1822), các bức tường thành phố và cổng nhà đã bị phá hủy. Con phố kết thúc bởi Công viên Planty với Đường Basztowa (Ulica Basztowa, lit. Đường Tháp), tiếp nối là đường Długa (Ulica Długa, lit. Đường dài).
Tham khảo
Thể loại:Đường phố ở Ba Lan
Saint-Claude, Jura
Saint-Claude là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude, tổng Saint-Claude. Tọa độ địa lý của xã là 46° 23' vĩ độ bắc, 05° 51' kinh độ đông. Saint-Claude nằm trên độ cao trung bình là 420 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 360 mét và điểm cao nhất là 1225 mét. Xã có diện tích 70.19 km², dân số vào thời điểm 1999 là 12'303 người; mật độ dân số là 175 người/km².
Địa điểm tham quan
Nhà thờ Đức Bà được xây dựng nhiều bước trong thời gian từ thế kỉ thứ 14 đến đầu thế kỉ thứ 18.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Jura Thể loại:Quận lỵ của Pháp
Rondibilis bastiana
Rondibilis bastiana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Rondibilis
Dirk Lehmann
Dirk Lehmann (sinh ngày 16 tháng 8 năm 1971) là một cầu thủ bóng đá người Đức.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Dirk Lehmann đã từng chơi cho Yokohama FC.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1971 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Đức Thể loại:Cầu thủ bóng đá 1. FC Köln Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bundesliga Thể loại:Cầu thủ bóng đá Fulham F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá J2 League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Yokohama FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Scotland Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Đức ở nước ngoài
Homodes magnifica
Homodes magnifica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Homodes
Epirixanthes pallida
Epirixanthes pallida là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được T.Wendt mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Liên kết ngoài
Thể loại:Epirixanthes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Calea pinheiroi
Liên kết ngoài
Thể loại:Calea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Onopordum tauricum
Onopordum tauricum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Willd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1803.
Hàn Quốc tại Đại hội Thể thao châu Á 1986
Hàn Quốc (IOC tên là:Hàn Quốc) tham gia Đại hội Thể thao châu Á 1986 tổ chức ở Seoul, Hàn Quốc từ 20 tháng 9 năm 1986 đến 5 tháng 10 năm 1986.
Tham khảo
Thể loại:Đại hội Thể thao châu Á 1986 Thể loại:Hàn Quốc tại Đại hội Thể thao châu Á
Sparaxis tricolor
Sparaxis tricolor là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được (Schneev.) Ker Gawl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Kalburcu, Kepsut
Kalburcu là một xã thuộc huyện Kepsut, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 391 người.
Habenaria vermeuleniana
Habenaria vermeuleniana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Geerinck & Schaijes mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Habenaria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
2573 Hannu Olavi
2573 Hannu Olavi (1953 EN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 3 năm 1953 bởi Alikoski, H. ở Turku.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1953
Bulbophyllum hamelinii
Bulbophyllum hamelinii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Liên kết ngoài
H
Hypnum tamariscinum
Hypnum tamariscinum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Hedw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1801.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1801
Oxytropis jonesii
Oxytropis jonesii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Barneby miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
J
Mori Shunsuke (1984)
Sự nghiệp câu lạc bộ
Shunsuke Mori đã từng chơi cho Yokohama FC, AKK AP và Zweigen Kanazawa.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1984 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Yokohama FC
Pachycephala macrorhyncha
Pachycephala macrorhyncha là một loài chim trong họ Pachycephalidae.
Tham khảo
Thể loại:Pachycephala Thể loại:Chim Đông Timor Thể loại:Chim Indonesia
Campylopus reconditus
Campylopus reconditus là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Thwaites & Mitt.) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Liên kết ngoài
Thể loại:Campylopus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880
Trpín
Trpín là một làng thuộc huyện Svitavy, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Svitavy
Người canh giữ Hai Thánh địa
Người canh giữ Hai Thánh Đường linh thiêng (خادم الحرمين الشريفين Khādim al-Ḥaramayn aš-Šarīfayn; İki Kutsal Cami'nin Hizmetkârı), đôi khi được dịch là Người trông coi Hai Thánh địa hay Người bảo hộ hai thành phố linh thiêng, là một tước hiệu hoàng gia được nhiều vua chúa Hồi giáo như các vua của nhà Ayyub, nhà Mamluk Ai Cập và nhà Ottoman và các vua Saudi thời hiện đại sử dụng. Tước hiệu này chỉ đến người chịu trách nhiệm bảo vệ và duy trì hai đại giáo đường linh thiêng nhất của Hồi giáo, Al-Masjid al-Haram (thánh đường linh thiêng) ở Makkah và Al-Masjid an-Nabawi (thánh đường của thiên sứ) ở Madinah.
Tham khảo
Thể loại:Tước hiệu hoàng gia Thể loại:Nguyên thủ quốc gia Thể loại:Tước hiệu quý tộc
Oreoneta fennica
Oreoneta fennica là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Oreoneta. Oreoneta fennica được Michael Ilmari Saaristo & Yuri M. Marusik miêu tả năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Oreoneta
People, Places and Things (tuyển tập truyện ngắn)
People, Places and Things là một tập truyện ngắn của Chris Chesley và Stephen King, tự xuất bản năm 1960.
Xuất bản
People, Places and Things được Chris Chesley và Stephen King viết vào mùa hè trước khi bắt đầu học trung học. Cuốn sách do hai tác giả tự xuất bản vào năm 1960 dưới tên "Nhà xuất bản Triad" bằng cách sử dụng một máy in ép nhỏ của anh trai King và đóng bằng tay. King ước tính rằng chỉ có 10 bản được in. Các bản sao đã được bán cho bạn học với giá khoảng 0,1 đô la đến 0,25 đô la mỗi bản. Lần in thứ hai được phát hành vào năm 1963. Bản sao duy nhất còn tồn tại của People, Places and Things do King nắm giữ; nó được mô tả là "một bộ sưu tập có một không hai của King" và là "tư liệu hiếm nhất về Stephen King còn tồn tại". Vào đầu những năm 1960, King đã viết lại truyện ngắn "I've Got to Get Away!" và đặt tên là "The Killer". Ông gửi "The Killer" cho Forrest J Ackerman của tạp chí Spacemen; đó là tác phẩm đầu tiên ông gửi để xuất bản. Mặc dù không được chấp nhận vào thời điểm đó, câu chuyện đã sớm được xuất bản trong số 202 của Famous Monsters of Filmland vào mùa xuân năm 1994 với phần giới thiệu của Ackerman.
"The Hotel at the End of the Road" được tái bản vào năm 1993 tại ấn bản thứ tư của cuốn Market Guide for Young Writers của Kathy Henderson và một lần nữa vào năm 1996 trong ấn bản thứ năm.
Tham khảo
Thể loại:Tuyển tập truyện ngắn năm 1960 Thể loại:Tuyển tập truyện ngắn Mỹ Thể loại:Tuyển tập truyện ngắn của Stephen King
Tiếng Lingala
Tiếng Lingala (Ngala) là một ngôn ngữ Bantu nói rộng khắp miền tây bắc Cộng hòa Dân chủ Congo cùng một phần lớn Cộng hòa Congo. Ngoài ra, còn có người nói tiếng Lingala ở Angola và Cộng hòa Trung Phi.
Lịch sử
Hồi thế kỷ XIX, trước khi Nhà nước Tự do Congo ra đời, người Bangala ('người sông') là tập hợp các tộc người Bantu sinh sống giao thương dọc một góc sông Congo, từ Irebu ở cửa sông Ubangi đến sông Mongala. Họ nói nhiều ngôn ngữ tương tự nhau (ví dụ, tiếng Losengo), song ngôn ngữ của thông thương là tiếng Bangi. Do vậy, người dân sống kế người Bangala lầm tưởng rằng tiếng Bangi là ngôn ngữ của người Bangala, đặt cho nó cái tên Lingala, kết quả là những nhà truyền giáo châu Âu cũng theo lệ này.
Vào hai thập niên cuối thế kỷ XIX, sau khi lực lượng Leopold II của Bỉ chiếm cứ được vùng này và bắt đầu khai thác tài nguyên, tầm sử dụng tiếng Bangi càng mở rộng. Chính quyền thực dân lấy tiếng Bangi làm ngôn ngữ hành chính. Dạng tiếng Bangi này được đơn giản hoá (so với các ngôn ngữ Bantu địa phương khác) ở ngữ pháp, hình thái và số âm vị, theo đó là sự tiếp nhận từ mượn. Điều này cho phép nó dễ dàng lan rộng trong quần chúng nhân dân Congo.
Chừng năm 1900, các nhà truyền giáo CICM bắt đầu tìm cách "thanh lọc" tiếng Lingala nhằm làm nó "thuần Bantu" trở lại.
Tầm quan trọng của tiếng Lingala như một ngôn ngữ nói được nâng lên theo tầm quan trọng của hai trung tâm kinh tế-chính trị trong vùng: Kinshasa và Brazzaville.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiếng Lingala L L
Secamone socotrana
Secamone socotrana là một loài thực vật thuộc họ Asclepiadaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Yemen Thể loại:Secamone Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1884
Saint-Germain-en-Montagne
Saint-Germain-en-Montagne là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Champagnole. Tọa độ địa lý của xã là 46° 46' vĩ độ bắc, 05° 56' kinh độ đông. Saint-Germain-en-Montagne nằm trên độ cao trung bình là 630 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 588 mét và điểm cao nhất là 850 mét. Xã có diện tích 5.35 km², dân số vào thời điểm 1999 là 389 người; mật độ dân số là 73 người/km².
Địa điểm tham quan
Nhà thờ giáo khu Saint-Germain được xây năm 1770; tháp chuông từ năm 1790.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Jura
Nhà (chiêm tinh học)
Hầu hết các hệ thống chiêm tinh học đều chia Vòng Hoàng Đạo thành 12 cung. Vòng 12 cung nhà hoàng đạo (khác với Vòng Tròn Hoàng Đạo) được sắp xếp khác nhau tùy thuộc vào giờ và địa điểm, và ngày tháng mà người đó sinh ra. Thêo chiêm tinh học Hindu, các cung được gọi là Bhāva. Các cung của Vòng Hoàng Đạo trên bản đồ sao sắp xếp theo thứ tự (các nhà) biểu trưng cho nhiều không gian sống, bao gồm không gian vật lý xung quanh một người và những trải nghiệm cá nhân của người đó. Theo các miêu tả, sự xếp đặt các hành tinh hay các yếu tố trong vòng hoàng đạo vào các cung trên bản đồ sao của một người sẽ quyết định rất nhiều đến không gian hoạt động của mỗi người, mục tiêu và các hành động mà người đó hướng vào.
Miêu tả
phải|nhỏ|250px|This 18th century [[Icelandic manuscript drawing shows the twelve astrological houses with signs for the planetary rulership or maybe planetary joy.]]
Các cung là một phần của mặt phẳng hình e-líp (mặt cắt của mặt trời qua các ngôi sao) với điểm nhìn từ Trái Đất tại thời gian và địa điểm quan sát. Chúng được đánh số ngược chiều kim đồng hồ từ đường chân trời phía đông (là đỉnh của cung đầu tiên) tại thời điểm mà đối tượng được xem xét. Các cung 1 đến 6 nằm dưới đường chân trời, còn các cung 7 đến 12 nằm trên đường chân trời.
Có nhiều cách tính các phần này và nhiều quan điểm khác nhau giữa các nhà chiêm tinh về hệ thống chiêm tinh nào là chính xác nhất. Để tính các cung, cần thiết phải biết chính xác thời gian, ngày tháng và địa điểm. Trong biểu đồ ngày sinh, các nhà chiêm tinh sẽ sử dụng thời điểm giữa trưa hoặc lúc mặt trời mọc làm giờ sinh nếu không biết giờ sinh. Một sự đọc hiểu chính xác một biểu đồ như thế cũng khó mà đạt được.