cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sushi
Máy làm sushi
Máy làm sushi hay robot sushi là một thiết bị cơ khí tự động tạo ra nhiều kiểu sushi khác nhau. Một số được cung cấp điện. Một số máy làm sushi vận hành cơm sushi để tạo nigiri. Kiểu máy làm sushi này có thể sử dụng phễu chứa đầy cơm sushi, từ đó gạo được cho vào máy và ép vắt cơm sushi được hình thành và sau đó bị đẩy ra. Sau khi vắt cơm được đẩy ra, sashimi và các thành phần khác sau đó được đặt thủ công trên đỉnh. Một số máy làm sushi có thể sản xuất cuộn sushi, nhờ đó máy tự động làm phẳng gạo thành tấm, thêm các thành phần khác nhau như sashimi, nori (rong biển ăn được) và rau, cuộn chúng lại và sau đó cắt các cuộn thành từng miếng riêng biệt. Một số máy cuộn có thể điều chỉnh để thay đổi cài đặt cho chiều dài và độ dày cuộn. Nhà hàng sushi và hoạt động dịch vụ thực phẩm có thể sử dụng máy sushi để giảm chi phí lao động. Sushi được chế biến bằng máy sushi điện có thể có giá thấp hơn tại các cửa hàng bán lẻ và cửa hàng so với loại được chế biến chỉ bởi con người. Một số máy sushi được vận hành thủ công và hoạt động mà không cần sử dụng điện.
thumb|Máy làm sushi cuộn không dùng điện,với thành phần bên trong là cơm và thức ăn là đồ ăn chín hoặc còn tươi sống
Một máy làm sushi chạy bằng điện được sản xuất bởi Suzumo có tên Sushibot có thể sản xuất tới 3.600 cuộn makizushi mỗi giờ và một máy làm sushi Suzumo khác sản xuất tới 400 vắt cơm nigirisushi mỗi giờ. Suzumo là nhà sản xuất máy sushi lớn nhất của Nhật Bản và công ty đã tuyên bố đã phát minh ra máy làm sushi vào năm 1981.
Suzumo chiếm thị phần hơn 60% trong danh mục máy làm sushi vào tháng 4 năm 2013. Các nhà sản xuất máy sushi khác bao gồm Autec, Robotic Sushi và Taiko Enterprises, cả hai đều sản xuất một số mẫu. Robotic Sushi sản xuất một số máy làm sushi cỡ công nghiệp và máy tính bảng, và một trong những mô hình của Taiko Enterprises được thiết kế để mô phỏng sushi theo sự chuẩn bị của con người. Autec, một công ty Nhật Bản được thành lập tại Brazil năm 2013, sản xuất một số mẫu máy làm sushi để sử dụng thương mại. Vào năm 2014, Autec đã cho ra mắt một mô hình mới tự động tạo ra shari, kiểu cơm được chế biến riêng cho sushi. Sushi Machines là một công ty ở Yorkshire, Anh, chuyên sản xuất máy làm sushi thủ công.
Sơ chế nguyên liệu
Đầu tiên, cà rốt bạn gọt vỏ, rửa sạch và cắt đôi cà rốt và cắt thành từng lát.
Tiếp theo, bạn cho cà rốt vào nồi đun sôi 15 phút.
Sau khi cà rốt đã được nấu thì bạn cắt cà rốt thành từng thanh dài mỏng.
Dưa leo bạn gọt vỏ, rửa sạch và cắt thành từng thanh dài, mỏng tương đương cà rốt.
Nấu cơm và chế biến thức ăn
Gạo bạn đem vo sạch, cho vào nồi cơm điện nấu chín.
Sau khi cơm chín thì bạn múc ra tô, thêm chút giấm gạo, đường và muối rồi đảo đều cho hạt cơm tơi ra, để nguội.
Trứng bạn đập ra tô, thêm 2/3 muỗng bột canh, 1 muỗng cà phê hạt nêm, hành lá cắt nhỏ rồi bạn đem rán chín thành từng lớp mỏng rồi cắt thành các sợi có bề ngang dài 1/2 lóng tay.
Xúc xích làm chín bằng cách hấp hoặc bỏ vào lò vi sóng hay nồi chiên không dầu. Dùng dao chẻ xúc xích làm đôi rồi làm 4.
Cuộn sushi
Đến bước cuộn cơm, bạn trải lá nori lên mành tre kê dưới thớt rồi dàn đều cơm lên mặt lá nori.
Tiếp theo, lần lượt đặt trứng, xúc xích, dưa leo, cà rốt lên cơm và cuộn tròn, chặt tay. Cũng có thể ép mành tre cho vuông vức.
(Tùy từng nguyên liệu, bạn có thể sử dụng chả cá, giò, surimi, tôm hoặc các loại cá tùy thích).
Trường hợp cuốn ngược, sau khi trải đều cơm lên lá nori, bạn hãy úp mặt rong biển có cơm xuống. Để nhân sushi vào giữa miếng rong biển theo chiều dài (chừa khoảng để dán miếng cuốn). Dùng chiếu cuốn chặt miếng sushi, nếu không chặt sẽ rất khó để cắt. Khi cuốn xong rắc vừng hoặc trứng cá.
Tham khảo
Thể loại:Ẩm thực Nhật Bản Thể loại:Món ăn Thể loại:Món ăn Nhật Bản Thể loại:Hải sản Thể loại:Các món cơm Nhật Bản Thể loại:Sushi Thể loại:Món ăn quốc gia
Zingiber zhuxiense
Zingiber zhuxiense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Hu Guo Xiong (胡国雄, Hồ Quốc Hùng) và Huang Sheng (黄升, Hoàng Thăng) miêu tả khoa học đầu tiên năm 2015. Tên gọi trong tiếng Trung là 竹溪姜 (Trúc Khê khương), nghĩa là gừng Trúc Khê.
Mẫu định danh
Lưu ý tọa độ 31.39694°N, 109.53889°W mà bài báo cung cấp là không chính xác, do điểm này nằm gần thôn Cao Dương, trấn Phượng Hoàng, huyện Vu Khê, TP. Trùng Khánh, cách thôn Dụ Phong khoảng 45 km theo đường chim bay về phía tây nam.
Từ nguyên
Tính từ định danh zhuxiense (giống đực / giống cái: zhuxiensis) là Latinh hóa địa danh huyện Trúc Khê, nơi thu thập mẫu định danh của loài này.
Phân bố
Loài này đặc hữu tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Mọc giữa các cây bụi gần các suối khô theo mùa, ở cao độ 1.140 m. Gắn liền với các loài như Euptelea pleiosperma, Pterocarya hupehensis, Sinowilsonia henryi, Fraxinus chinensis, Acer henryi, Acer amplum, Aconitum scaposum, Lonicera fragrantissima subsp. standishii.
Phân loại
Z. zhuxiense rất giống với Z. atrorubens, loài thuộc tổ Cryptanthium.
Mô tả
Cây thảo lâu năm. Thân rễ màu ánh vàng, hơi thơm, rễ dạng sợi. Chồi lá cao 50–60 cm, đường kính ~1,3 cm tại gốc. Bẹ không phiến lá 4-5, nhẵn nhụi hoặc với lông ngắn. Bẹ lá màu xanh lục, có lông tơ mềm ngắn. Cuống lá dài 1–3 mm. Lưỡi bẹ dạng màng, 2 thùy, dài 2–5 mm. Lá xếp thành 2 dãy, hình mác hoặc thuôn dài-hình mác, 10-28 × 5–6 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục có lông tơ mềm ở phần dưới, mép nguyên, đáy thuôn tròn hình nêm rộng hoặc hơi lệch, đỉnh nhọn thon đến hình đuôi. Cụm hoa mọc từ thân rễ, gần với các chồi lá, dài 16–18 cm. Cuống cụm hoa chìm trong đất, dài 5–6 cm, được 3-4 bẹ không phiến lá màu trắng bao bọc. Cành hoa bông thóc hình trứng ngược, 11-12 × 7–8 cm, gồm ~10 hoa. Lá bắc xếp lợp, màu xanh lục sáng với các gân màu ánh đỏ, có lông tơ mềm; các lá bắc ngoài hình trứng-hình mác, 4,1 × 2,8 cm; các lá bắc trong hình mác, mép dạng màng, ~5,4 × 0,7 cm. Lá bắc con hình mác, màu xanh lục-trắng, 3,6 × 0,5 cm, gập nếp. Ống đài dài ~2,9 cm, dạng màng, thưa lông tơ mềm, chẻ một bên, đỉnh 3 thùy, các thùy hình tam giác, màu trắng ánh vàng. Ống tràng dài 5 cm, màu trắng, nhẵn nhụi, 3 thùy, các thùy màu hồng với gân con rõ nét; thùy tràng lưng hình elip, 3,5 × 1,8 cm, đỉnh có nắp và nhọn; các thùy tràng bên hình mác hẹp, 2,6 x 0,7 cm, đáy hợp sinh, đỉnh nhọn. Cánh môi hình trứng ngược, màu đỏ sẫm, với các sọc màu trắng cả hai mặt, 4 × 2,5 cm, đỉnh 2 thùy, các thùy hình tam giác, 0,6 × 0,6 cm, mép gợn sóng. Nhị lép bên 2, hợp sinh với cánh môi tại đáy, phần trên rời, dài 1–4 mm. Nhị dài 3,5-4,1 cm, chỉ nhị rất ngắn, ~2 mm, dẹp. Bao phấn thuôn dài, 1,8 × 0,3-0,4 cm, màu vàng, nhẵn nhụi; phần phụ thẳng, dài 2,2 cm, đỉnh màu đỏ sẫm. Nhụy hoa dài 6,7–7 cm; bầu nhụy ~0,5 cm, nhẵn nhụi hoặc thưa lông tơ mềm; vòi nhụy dài 6,2-6,5 cm, màu trắng, hình chỉ, nằm trong rãnh xuyên dọc bao phấn; đầu nhụy màu ánh vàng với lỗ hở tròn ở đỉnh có các lông cứng bao quanh. Tuyến trên bầu 2, dài ~0,5 cm, màu vàng. Ra hoa tháng 6-7. Không thấy quả.
Về hình thái, gần giống với Z. atrorubens ở Tứ Xuyên và Quảng Tây. Tuy nhiên nó khác với loài kia ở chỗ cây thấp hơn, lá bắc con hình mác dài hơn (so với thuôn dài, ngắn hơn), thùy tràng lưng hình elip và các thùy tràng bên hình mác hẹp (so với các thùy hình mác), cánh môi kích thước lớn hơn hình trứng ngược đỉnh hai thùy (so với cánh môi nhỏ hơn hình trứng tới hình mác-hình trứng đỉnh nguyên hoặc khía răng cưa, nhị lép bên có phần dưới hợp sinh với cánh môi còn phần trên rời (so với không có hoặc hợp nhất hoàn toàn vào cánh môi), bao phấn và phần phụ dài hơn, bầu nhụy nhẵn nhụi hoặc thưa lông tơ mềm (so với bầu nhụy có lông nhung).
Chú thích
Z Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2015 Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Bringolo
Bringolo (Brengoloù, Gallo: Brengolo) là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.
Dân số
Người dân ở Bringolo được gọi là Bringolois.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Côtes-d'Armor
Archaeoceratops
Archaeoceratops, có nghĩa là "khủng long mặt sừng cổ đại", là một chi thuộc họ khủng long neoceratopsian xuất hiện từ kỷ Creta sớm (tầng Apt) thuộc khu vực nay là phía bắc miền trung Trung Quốc. Nó là một loài động vật đi bằng hai chân, và khá nhỏ (chiều dài khoảng 1 mét) với một cái đầu tương đối lớn so với cơ thể. Không giống như nhiều loài khủng long ceratopsia sau này, nó không có sừng, chỉ sở hữu một diềm xương nhô ra từ phía sau đầu.
Quá trình khám phá và các loài
trái|nhỏ|Mẫu sọ A. oshimai. trái|nhỏ|A. yujingziensis. Hai mẫu vật đã được tìm thấy ở lớp đá trầm tích xám thuộc thành hệ Tân Dân (Xinminbao Group), bồn địa Gongpoquan, thuộc khu vực núi Mã Tùng (Mazong Shan),tỉnh Cam Túc Trung Quốc. Loài điển hình, A. oshimai, được đặt tên bởi Dong Zhiming và Azuma vào năm 1997. Nó là loài đầu tiên thuộc họ  neoceratopsian được tìm thấy trong khu vực này.
Mẫu vật điển hình, IVPP V11114, là một bộ xương khá đầy đủbao gồm sọ, đốt sống đuôi, khung xương chậu và gần hết của một chân sau. Mẫu vật phụ (paratype), IVPP V11115, bao gồm một bộ xương không đầy đủ với xương đuôi tương đối nguyên vẹn, một phần chi sau và một bàn chân khá đầy đủ. Nó có kích thước tương đối nhỏ so với Mẫu gốc.
Phân loài
Archaeoceratops thuộc về nhóm khủng long Ceratopsia (tiếng Hy Lạp nghĩa là "mặt sừng"), là một nhóm các khủng long ăn thực vật với cái mỏ giống như vẹt, phát triển thịnh vượng ở cả Châu Á và Châu Mỹ trong kỷ Phấn trắng. Trong năm 1997 Dong và Azuma đã đưa nó vào một họ mới, Archaeoceratopsidae.
Chế độ ăn uống
Archaeoceratops, như tất cả các loài khủng long ceratopsia, là một loài ăn thực vật. Trong kỷ Phấn Trắng, thực vật có hoa "bị giới hạn về mặt địa lý" và vì vậy có khả năng là loài khủng long này ăn các loài thực vật chiếm đang ưu thế lúc đó như: cây dương xỉ, mè và cây lá kim. Nó có lẽ đã sử dụng cái mỏ sắc để cắn lá cây hoặc lá kim và nghiền nhỏ rồi nuốt.
Nguồn
Thể loại:Sơ khai Khủng long hông chim Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Phân (định hướng)
Trong tiếng Việt, phân có thể bao gồm nhiều nghĩa:
Cuộc cách mạng một cọng rơm
Cuộc cách mạng một cọng rơm (tiếng Nhật: 自然農法　わら一本の革命) là cuốn sách nổi tiếng của Masanobu Fukuoka, người khai sinh nông nghiệp tự nhiên của Nhật Bản và thế giới, ấn bản lần đầu tại Nhật Bản năm 1975. Cuốn sách viết về sự trải nghiệm về cách thức nuôi trồng các sản phẩm nông nghiệp trong sự tương tác hài hòa với môi trường tự nhiên.
Nội dung
Phần 1 là phần mở đầu về triết lí Nông nghiệp tự nhiên của Masanobu Fukuoka
Hãy nhìn hạt lúa này: Masanobu Fukuoka mở đầu bằng dẫn chứng trên chính mảnh ruộng của mình, không hề cày xới suốt 25 năm nhưng năng suất rất ấn tượng do được áp dụng cách làm nông tự nhiên mà cụ thể trong trường hợp này là cách thức canh tác các giống lương thực theo trình tự và thời điềm hài hòa phù hợp.""Phương pháp này hoàn toàn mâu thuẫn với kỹ thuật canh tác hiện đại. Nó vứt bỏ hoàn toàn các kiến thức khoa học và bí quyết làm nông truyền thống. Với kiểu làm nông không sử dụng đến máy móc, không chuẩn bị sẵn phân bón và không hoá chất này, sản lượng mà ta có thể thu hoạch được bằng hoặc cao hơn so với sản lượng của những nông trại trung bình ở Nhật Bản."" Chẳng gì cả - trở về nông thôn - tiến tới nghề nông "không-làm-gì-cả": Masanobu Fukuoka kể về quá trình mình khám phá và thực hành phương thức nông nghiệp "không-làm-gì-cả".""Con người với sự can thiệp của họ đã làm một điều gì đó sai trái, để lại sự hư hại mà không được sửa chữa, và khi những hệ quả bất lợi chất chồng, lại dùng mọi nỗ lực để sửa sai. Khi những hành động sửa sai đó có vẻ thành công, họ đi đến chỗ xem những biện pháp này là những thành tựu hay ho. Người ta làm thế hết lần này đến lần khác."" trái|nhỏ|250x250px|Mảnh ruộng của gia đình Fukuoka nơi từng được ông thực hành phương pháp làm nông tự nhiên.Trở về nguồn cội: Masanobu Fukuoka cho rằng cách làm nông tự nhiên mà ấn tượng đối với hầu hết mọi người là xa lạ, chống lại sự phát triển tiên tiến và táo bạo của khoa học nhưng ông cho rằng có vẻ như sự phát triển của khoa học đã chạm tới giới hạn, người ta đã bắt đầu cảm thấy nghi ngại, và đã đến lúc để xem xét lại. Rằng cái trước đây bị xem là thô sơ, thụt lùi, thì giờ đây đột nhiên lại được xem như là đi trước rất nhiều so với khoa học hiện đại, và ông khẳng định "Tự nhiên không thay đổi, mặc dù cách nhìn tự nhiên không ngừng biến đổi từ thời đại này sang thời đại khác. Nhưng dù ở thời đại nào đi chăng nữa, làm nông tự nhiên vẫn mãi tồn tại như là ngọn nguồn của nông nghiệp."
Một lý do khiến nông nghiệp tự nhiên chưa được lan rộng: Tuy phương pháp nông nghiệp tự nhiên đã chứng minh được hiệu quả nhưng chưa được lan tỏa theo Fukouka là do "thế giới đã trở nên chuyên biệt hoá tới mức người ta không thể nào nắm bắt được bất cứ cái gì trong sự toàn vẹn của nó nữa."
Con người không hiểu tự nhiên: Các nhà khoa học nghĩ rằng họ có thể hiểu được tự nhiên nhưng Fukouka cho rằng hiểu được tự nhiên lại là điều bất khả. Thứ được nhìn nhận là tự nhiên chỉ là ý tưởng về tự nhiên nảy ra trong tâm trí mỗi người mà thôi. Một đối tượng được nhìn tách biệt khỏi tổng thể thì không còn là thứ có thực nữa.
Phần 2 Masanobu Fukuoka nêu về bốn nguyên tắc của nông nghiệp tự nhiên: Không cày xới đất, không dùng phân hoá học hoặc phân ử, không làm cỏ bằng việc cày xới hay dùng thuốc diệt cỏ và không phụ thuộc vào hoá chất.
Masanobu cũng nêu cụ thể về các phương pháp canh tác làm nông giữa vùng cỏ dại, làm nông với rơm, trồng lúa trên đồng cạn, cây ăn quả, đất vườn, trồng rau như kiểu cây mọc hoang, những điều kiện cho việc từ bỏ hoá chất và các hạn chế của phương pháp khoa học.
Đón nhận
Cuốn Cuộc cách mạng một cọng rơm đã được dịch ra hơn 20 thứ tiếng và bán được hơn 1 triệu bản. Sớm nhất là tại Mỹ, cuốn sách được Chris Pearce, Tsune Kurosawa và Larry Korn dịch, Rodale Press ấn bản năm 1978 với tựa The One-Straw Revolution: An Introduction to Natural Farming.
Tại Việt Nam, cuốn sách được dịch và ấn bản năm 2015 và đạt giải thưởng Sách hay 2016.
Tham khảo
Thể loại:Nông nghiệp
Megachile albifrons
Megachile albifrons là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1853
Callirhipis residua
Callirhipis residua là một loài bọ cánh cứng trong họ Callirhipidae. Loài này được Waterhouse miêu tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Tham khảo
Thể loại:Callirhipis
Sân bay quốc tế Lungi
Sân bay quốc tế Freetown-Lungi là một sân bay quốc tế ở thị xã Lungi, Sierra Leone. Đây là sân bay hàng đầu của Sierra Leone. Sông Sierra Leone tách sân bay này khỏi Freetown, thủ đô của Sierra Leone. Ban đầu, đây là một sân bay của Không lực Anh quốc.
Hành khách có thể đi phà hay trực thăng qua sông để đến Freetown.
Tai nạn và sự cố
Ngày 3 tháng 6 năm 2007, một chiếc máy bay trực thăng từ Freetown đã nổ và rơi khi hạ cánh tại sân bay này làm 22 người thiệt mạng. Đây là chiếc Mi-8 do Nga sản xuất thuộc Paramount Airlines, cấp dịch vụ vận chuyển giữa sân bay này và thành phố Freetown.
Liên kết ngoài
Thể loại:Freetown Thể loại:Sân bay Sierra Leone
Fannia sociella
Fannia sociella là một loài ruồi trong họ Fanniidae.
Tham khảo
Thể loại:Fannia Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845
Tipula valdiviana
Tipula valdiviana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Chalybion triangulum
Chalybion triangulum là một loài côn trùng cánh màng trong họ Sphecidae, thuộc chi Chalybion. Loài này được Hensen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Chalybion
Banaz
Banaz là một huyện thuộc tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1032 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 38594 người, mật độ 37 người/km².
Xem thêm
Thể loại:Huyện thuộc tỉnh Uşak Thể loại:Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ
Giải quần vợt Mỹ Mở rộng 1993 – Đơn nữ
Steffi Graf đánh bại Helena Suková 6–3, 6–3 trong trận chung kết giành chức vô địch Đơn nữ tại Giải quần vợt Mỹ Mở rộng 1993. Đây là danh hiệu Mỹ Mở rộng thứ ba của Graf và trận chung kết Grand Slam thứ tư cũng như cuối cùng của Suková.
Monica Seles là hai lần đương kim vô địch, tuy nhiên cô không thể tham gia vì vụ đâm dao vào tháng 4 cùng năm.
Hạt giống
Các tay vợt xếp hạt giống được liệt kê bên dưới. Steffi Graf là nhà vô địch; các tay vợt khác hiển thị vòng mà họ bị loại.
Schillsdorf
Schillsdorf là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Plön
46 Days
46 Days (46วันฉันจะพังงานวิวาห์; ) là một trong mười sáu dự án phim truyền hình trong năm 2021 được GMMTV giới thiệu trong sự kiện "GMMTV 2021 The New Decade Begins" vào ngày 3 tháng 12 năm 2020, được đạo diễn bởi Ekkasit Trakulkasemsuk và sản xuất bởi GMMTV. Với sự tham gia của Pimchanok Leuwisedpaiboon (Baifern), Chanon Santinatornkul (Nonkul), Jumpol Adulkittiporn (Off) và Lapassalan Jiravechsoontornkul (Mild) được phát sóng vào năm 2021.
Bộ phim được phát sóng vào lúc 20:30 (ICT), thứ Tư và thứ Năm đồng thời trên GMM 25 và AIS Play, bắt đầu từ ngày 7 tháng 7 năm 2021. Bộ phim kết thúc vào ngày 2 tháng 9 năm 2021.
Diễn viên
Dưới đây là dàn diễn viên của bộ phim:
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim truyền hình Thái Lan Thể loại:Phim truyền hình Thái Lan ra mắt năm 2021 Thể loại:Chương trình truyền hình của GMMTV
Megachile albimarginalis
Megachile albimarginalis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Rebmann mô tả khoa học năm 1970.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1970
Callirhipis reticulata
Callirhipis reticulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Callirhipidae. Loài này được Waterhouse miêu tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Tham khảo
Thể loại:Callirhipis
Sân bay Kenema
Sân bay Kenema là một sân bay ở Kenema. Sân bay này chủ yếu phục vụ máy bay trực thăng đến thành phố. Đây là sân bay lớn nhất và quan trọng nhất ở quận Kenema và cũng là một trong những sân bay tấp nập nhất quốc gia này. Sân bay này thuộc quản lý của Cục sân bay Sierra Leone.
Liên kết ngoài
Thể loại:Airports in Sierra Leone Thể loại:Sân bay Sierra Leone
Fannia ornata
Fannia ornata là một loài ruồi trong họ Fanniidae.
Tham khảo
Thể loại:Fannia
Tipula varineura
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruồi hạc
Brélidy
Brélidy (Brelidi) là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.
Dân số
Người dân ở Brélidy được gọi là Brélidiens.
Liên kết ngoài
Brelidy
Callirhipis robusta
Callirhipis robusta là một loài bọ cánh cứng trong họ Callirhipidae. Loài này được Waterhouse miêu tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Tham khảo
Thể loại:Callirhipis
Ma
nhỏ|321x321px|Một con ma Ma còn được gọi là hồn ma, là một khái niệm theo quan niệm dân gian để chỉ vong hồn của người chết (hoặc các sinh vật đã chết khác như động vật) xuất hiện ở thế giới của người đang sống.
Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy hồn ma tồn tại. Sự tồn tại của hồn ma được coi là không thể phủ chứng được, không thể kiểm chứng bằng các phương pháp khoa học. Do đó các nghiên cứu về hồn ma, hay săn ma bị liệt vào phạm trù ngụy khoa học.
Những phác hoạ về hình thái tồn tại của ma rất đa dạng và có thể khác nhau tùy theo từng khu vực, từng nền văn hóa; từ những trường hợp mô tả ma vô hình, bóng mờ cho đến những mô tả ma có thể xác như một người sống. Theo một nghiên cứu năm 2009 bởi Pew Research Center, 18% người Mỹ nói rằng họ đã nhìn thấy một hồn ma.
Những quan niệm lâu đời về sự sống sau cái chết là một trong những điều khiến nhiều người tin rằng ma có thật. Một số chất độc và các loại thực vật có chứa hoạt chất hướng thần (thí dụ như cà độc dược hay thiên tiên tử) được cho là gắn với âm ty, địa ngục, có chứa chất kháng cholinergic, một hợp chất có liên quan đến chứng sa sút trí tuệ cũng như thoái hóa thần kinh. Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng hiện tượng nhìn thấy ma có thể có liên hệ đến các bệnh thoái hóa não như Alzheimer. Một số thuốc kê đơn đặc trị thông dụng hoặc thuốc không kê đơn (như các dược phẩm hỗ trợ giấy ngủ) có thể có tác dụng phụ gây ra ảo giác về ma (thí dụ như zolpidem and diphenhydramine). Một số nghiên cứu trước đây cũng đã chỉ ra mối liên hệ giữa nhiễm độc carbon monoxide và ảo giác về ma.
Tên gọi
Ma là một từ để chỉ sự hiện hình của người chết. Cũng cần phải phân biệt giữa ma và quỷ. Quỷ là oan hồn (vong hồn người chết oan) vất vưởng lâu năm, chất chứa nhiều cảm xúc tiêu cực (oán hận), trong truyện kể dân gian các nước thường lưu truyền những câu chuyện rất hãi hùng dễ sợ về quỷ từng giết và ăn thịt, uống máu người (hoàn toàn không có thật).
Phật giáo gọi linh hồn người mới mất là vong linh, hương linh.
Tuy Ma và Quỷ trong tiếng Việt đều là hai từ bắt nguồn từ tiếng Hán, tuy nhiên về mặt nghĩa thì Ma và Quỷ giữa tiếng Hán và tiếng Việt lại dùng để chỉ hai khái niệm khác nhau. Trong tiếng Hán, chữ Quỷ (鬼-Guǐ) dùng để chỉ vong hồn của người chết (tương đương Ma trong tiếng Việt); còn chữ Ma (魔-Mó) lại là một cách rút gọn của Ma La [魔羅], phiên âm từ từ Māra trong tiếng Phạn. Đây là một khái niệm Phật giáo mà Từ điển Phật học Hán Việt của Giáo hội Phật giáo Việt Nam do Kim Cương Tử chủ biên giảng là: “Phiên âm theo tiếng Phạn là ma-la. Chỉ lũ tà ác làm hại nhân mạng, có khả năng cướp đoạt nhân mạng, gây chướng ngại, nhiễu loạn, phá hoại các thiện sự của loài người.
Đối với văn hóa Nhật Bản, hồn người chết được goị là U Linh (幽霊-Yuurei); trong khi đó Quỷ (鬼-Oni) là một loại yêu quái trong văn hóa dân gian. Còn Ma hay Ác Ma (悪魔-Akuma) chỉ những thực thể tà ác trong các nền văn hóa, tôn giáo khác nhau.
Đặc điểm chung
Dù có một số điểm khác biệt ở các nền văn hóa, nhưng những miêu tả về ma quỷ vẫn có các đặc điểm chung sau đây:
Tương tác người - ma.
Theo quan điểm tâm linh:
Năng lực siêu nhiên
Theo quan niệm của hầu hết các nền văn hóa, ma thường có những năng lực siêu nhiên. Trong văn hóa dân gian Việt Nam, người ta thường cho rằng ma có khả năng:
Điều kiêng kỵ
Để trừ tà, người ta thường dùng các vật dụng sau vì tin rằng ma quỷ sợ chúng: Tuy nhiên theo lời kể của một số người cho rằng họ đã từng thấy ma, các vật đó không tác dụng gì mà họ cũng chẳng giải thích được tại sao ma lại không biết sợ.
Archaeoraptor
"Archaeoraptor" là một tên chi không chính thức cho một hóa thạch tại Trung Quốc trong một bài viết được công bố bởi tạp chí National Geographic năm 1999. Tạp chí này cho rằng đây là "mắt xích" giữa chim và khủng long theropoda. Thậm chí trước khi bài viết này xuất bản đã có nhiều nhiều nghi ngờ về tính xác thực của hóa thạch này. Các nghiên cứu sau đó cho thấy hóa thạch này là giả mạo được sắp xếp dựa trên hóa thạch thật của nhiều loài khác nhau. Zhou et al. thấy rằng đầu và thân trên là của chi chim nguyên thủy Yanornis. Một nghiên cứu năm 2002 cho thấy đuôi thuộc về một dromaeosauria có cánh nhỏ là Microraptor, named in 2000. Chân thuộc về một động vật chưa rõ.
Ma
Nơi xuất hiện
Theo các nền văn hóa đông tây, hồn người chết có thể:
Archaeoraptor
Liên kết ngoài
Thể loại:Nomina nuda Thể loại:Khủng long không tồn tại
Ma
Việt Nam
Nền văn hóa Việt Nam hơn 4000 năm gắn liền với truyền thống thờ cúng ông bà và niềm tin về cuộc sống sau cái chết cộng với những ảnh hưởng của các tôn giáo đã hình thành những niềm tin nhất định vào sự tồn tại của ma quỷ cũng như vong hồn của người đã khuất. Cũng như nhiều nền văn hóa khác, phần lớn người Việt Nam đều có quan niệm về sự tồn tại của linh hồn trong thể xác, Linh hồn cũng là một khái niệm được thần thánh hóa từ những khái niệm về tinh thần. Linh hồn theo người Việt Nam và các nước Đông Nam Á tách ra làm hai phần: hồn và vía. Người Việt cho rằng con người có ba hồn, nhưng vía thì nam có bảy, còn nữ có chín. Như vậy khái niệm ma, đơn giản chính là hồn và vía của con người.
Trong văn hóa Việt Nam xuất hiện một số loại ma quỷ như:
Trung Quốc
Có các cương thi, oan hồn, hồ ly, yêu tinh.
Nhật Bản
Có Yūrei, yōkai, ma gấu, ma một mắt, ma cổ dài, ma dù, ma búp bê, ....
Châu Âu
Niềm tin về ma qủy trong các nền văn hóa ở Châu Âu cũng dựa trên quan niệm về sự trở về hoặc là sự hồi sinh của người chết. Các hình tượng về ma quỷ tiêu biểu trong văn hóa Tây Phương có thể thấy như gjenganger (một từ để chỉ ma trong tiếng Na Uy) trong nền văn hóa các nước vùng Scandinavi, Strigoi trong thần thoại Romania, vrykolakas trong thần thoại Hy Lạp, ma cà rồng, ma sói, v.v. Một hình tương ma quỷ nổi tiếng khác cũng xuất phát từ văn hóa Tây Phương chính là Satan, tuy nhiên hình tượng quỷ Sa-tăng lại mang màu sắc tôn giáo nhiều hơn là những loại ma quỷ thông thường. Các câu chuyện dân gian Châu Âu cũng thường đề cập đến những lâu đài ma.
Phật giáo
Theo Phật giáo, có một số cõi mà một người khi chết có thể tái sinh vào, một trong số đó là cõi ngạ quỷ.
Ki-tô giáo
right|thumb|upright=1.3|Witch of Endor của [[Nikolai Ge, mô tả cảnh vua Saul nhìn thấy hồn ma của Samuel (1857)]]
Sách Torah và Kinh Thánh bằng tiếng Do Thái có vài chỗ nói về ma, thuật chiêu hồn bằng những hoạt động huyền bí bị cấm. Trường hợp đáng lưu ý nhất là trong Sách I Sa-mu-ên, kể về chuyện Vua Saul đã cải trang đi gặp bà đồng Endor để triệu hồi linh hồn hay hồn ma của Samuel. Trong Kinh Tân Ước, Jesus đã phải thuyết phục các tông đồ rằng ông không phải là một hồn ma sau khi phục sinh. Cũng thế, các đệ tử của Jesus ban đầu đã tin rằng ông là một hồn ma khi thấy ông bước đi trên mặt nước. nhỏ|phải|100px|Bộ xương đồ chơi dùng để dọa người yếu bóng vía
Lễ hội ma
Được tổ chức ở các nước như Thái Lan, Hồng Kông, Nhật Bản. Ở một số nước như Anh, Mỹ, Úc, Canada, Halloween là một ngày lễ của trẻ em, được tổ chức vào ngày 31 tháng 10, còn gọi là lễ hội Ma lộ hình. Vào dịp này, người ta thường hoá trang mình thành những hình thù kì dị, ma quỷ hay mặt nạ dúm dó, v.v. để doạ mọi người. Trong dịp lễ này, trẻ con thường mặc trang phục ma đi gõ cửa nhà hàng xóm, đồng thanh hô to "Trick or treat" (tạm dịch: Cho kẹo hay bị ghẹo) để xin kẹo. Tuy là một lễ hội ma, nhưng nó lại được nhiều trẻ em và các bậc phụ huynh yêu thích.
Bandırma
Bandırma là một huyện thuộc tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 713 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 128603 người, mật độ 180 người/km².
Ma
Du lịch
Ngành công nghiệp du lịch Anh dùng ma để thu hút du khách, mở các tour tham quan những lâu đài bị đồn là có ma.
Bandırma
Xem thêm
Thể loại:Huyện thuộc tỉnh Balıkesir
Ma
Trong nghệ thuật
Những vấn đề về ma quỷ nói riêng và những vấn đề về tâm linh nói chung xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm nghệ thuật ở mọi nền văn hóa. Các đề tài này xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm văn học dân gian như cổ tích, truyền thuyết; trong tiểu thuyết, hội họa, điêu khắc, và cả trong những tác phẩm văn học mang đậm màu sắc tôn giáo. Ngày nay, với sự phát triển của nền công nghiệp điện ảnh, các hình ảnh ma quỷ còn được tái hiện trên các phim ảnh truyền hình và cả trong phim hoạt hình. Một số phim hoạt hình có sự xuất hiện của ma quỷ lại không có màu sắc rùng rợn nên phù hợp với trẻ em trong khi một số phim hoạt hình thuộc thể loại này lại mang nhiều yếu tố máu me, kinh dị và do đó luôn được khuyến cáo là không dành cho trẻ em. Cũng giống như hoạt hình, chủ đề ma quỷ cũng xuất hiện trong truyện tranh với Nhật Bản là quốc gia có số lượng áp đảo về các truyện tranh kinh dị và hầu hết đều được khuyến cáo là không dành cho những độc giả nhỏ tuổi.
Việt Nam
Đề tài về ma quỷ đã xuất hiện trong văn học dân gian Việt Nam từ lâu, các truyền thuyết, cổ tích: Con Rồng Cháu Tiên, An Dương vương xây thành, v.v. cũng có những yếu tố kì quái cũng như sự xuất hiện ma quỷ, yêu quái. Văn học Việt Nam trung đại có những tác phẩm về ma qủy tiêu biểu như: Chuyện Chức Phán sự đền Tản Viên, Chuyện yêu quái ở Xương Giang, Chuyện tướng Dạ Xoa (Truyền kỳ mạn lục – Nguyễn Dữ), Khách chôn của (Nam thiên trân dị tập – Khuyết danh), Biết chuyện kiếp trước (Thoái thực ký văn – Trương Quốc Dụng), Kim quy hiến kế giết yêu tinh (Tân đính Lĩnh Nam chích quái). Thời trung đại, thể loại này để lại nhiều tác phẩm nổi tiếng: Thánh Tông di cảo, Công Dư tiệp ký, Truyền kỳ tân phả, Tân truyền kỳ lục (Phạm Quý Thích, thế kỷ XIX), Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ, Lĩnh Nam chích quái.
Sang thế kỷ 20, khi Việt Nam chính thức hoàn thiện và sử dụng chữ Quốc ngữ, các tác phẩm văn học về ma quỷ và các đề tài siêu nhiên xuất hiện ngày một nhiều hơn như: Vàng và Máu, Bên đường Thiên Lôi (Thế Lữ), Ai hát giữa rừng khuya (Tchya), v.v. Ngày nay, với tốc độ phát triển của công nghê in ấn và sự bùng nổ Internet ở Việt Nam, các truyện ma, kinh dị được các tác giả Việt Nam trong và ngoài nước sáng tác ngày một nhiều hơn, được đăng tải và bày bán ở nhiều nơi. Có một số tác giả khá thành công với những truyện, tiểu thuyết thể loại này như Người Khăn Trắng (Huỳnh Thượng Đẳng), Nguyễn Ngọc Ngạn, v.v.
Anh
Trong series truyện Harry Potter, ma xuất hiện nhiều, nhưng đặc biệt ở chỗ ma cũng là một nhân vật bình thường như bao người khác và không giống như tính chất của ma làm người ta sợ. Thực chất ma sống trong lâu đài chung với các học sinh và giáo viên.
Điện ảnh
Điện ảnh các nước khai thác yếu tố tâm lý "sợ ma" cũng như tò mò về những hiện tượng siêu nhiên của con người để sản xuất nhiều bộ phim. Nhiều phim trong số đó đạt được nhiều giải thưởng. Đa số các phim kinh dị đều dùng các yếu tố ma quái. Càng ngày, những bộ phim kinh dị càng được sản xuất nhiều để đáp ứng sự thích thú được cảm giác run sợ vì ma. Những bộ phim này có thể có cốt truyện ma ăn thịt người, ma hào hiệp, ma "có tình người" chuyên giúp đỡ người khác, ma hại người. Cũng có những bộ phim nói về ma nhưng theo thể loại hài.
Việt Nam
Tại Việt Nam, thể loại ma trước đây ít được khai thác do chưa phải là đề tài được khuyến khích thì nay các bộ phim với nội dung đề tài ma được khai thác nhiều. Điển hình như:
Mỹ
Tại Mĩ, bộ phim The Ring (Vòng tròn định mệnh), sản xuất năm 2002, được xếp thứ 20 trong top 100 khoảnh khắc kinh dị nhất mọi thời đại của kênh truyền hình cáp Bravo. Sau khi công chiếu vào ngày 18, tháng 10 năm 2002, bộ phim xếp thứ nhất tại Mĩ với doanh thu 15 triệu đô la. Tổng doanh thu bộ phim đạt $249.348.933, là một trong những phim kinh dị thành công nhất mọi thời đại.
Thây ma
Khác với khái niệm về ma thì trong bộ phim kinh dị của Mỹ, zombie là một loại xác sống chuyên đi ăn thịt người sau khi bị ăn thịt thì chính họ lại trở thành một thây ma khác và được gọi chung là zombie. Lý do xuất hiện zombie đó là họ bị một loại virus gây nên ăn thẳng vào cơ thể nhưng không chết hoàn toàn mà vẫn tồn tại theo hướng khác bản năng và không còn tính người.
Tại các nước
nhỏ|200px|phải|Một ngôi nhà trừ ma tại Thái Lan
Hội họa Nhật Bản
Đây là những bức tranh vẽ ma do họa sĩ Nhật sáng tác:
Một số bức ảnh ma
Có một số bức ảnh mà người chụp ảnh sau khi rửa ảnh cho rằng đã chụp được ma nên đã công bố trên các kênh truyền thông. Tuy nhiên, một số hình ảnh này nhiều khi do hiệu ứng ánh sáng, tốc độ chụp nhanh và bị lệch, hình ảnh cho ra sẽ khác.
Liên kết ngoài
Thể loại:Truyền thuyết siêu nhiên Thể loại:Chết
Schlesen
Schlesen là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Plön
Chalybion turanicum
Chalybion turanicum là một loài côn trùng cánh màng trong họ Sphecidae, thuộc chi Chalybion. Loài này được Gussakovskij miêu tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Tham khảo
Thể loại:Chalybion
Megachile albipila
Megachile albipila là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
A Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Chalybion vechti
Chalybion vechti là một loài côn trùng cánh màng trong họ Sphecidae, thuộc chi Chalybion. Loài này được Hensen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Chalybion
Sân bay quốc tế M'Vengue El Hadj Omar Bongo Ondimba
Sân bay quốc tế M'Vengue El Hadj Omar Bongo Ondimba là một sân bay oqr Franceville, Gabon. Sân bay này có một đường băng dài 3032 m rải nhựa đường.
Tham khảo
Thể loại:Sân bay Gabon
Nỗi đau của chàng Werther
Nỗi đau của chàng Werther (tiếng Đức: Die Leiden des jungen Werthers) là tiểu thuyết thể thư tín của văn hào Johann Wolfgang von Goethe (28 tháng 8 năm 1749 – 22 tháng 3 năm 1832), nảy sinh trong phong trào "Bão táp và xung kích" (Sturm und Drang) ở Thời kỳ Khai sáng trong lịch sử Đức nửa cuối thế kỷ thứ 18.
Ra đời trong năm 1774 và được tái bản lần 2 vào năm 1787, Nỗi đau của chàng Werther miêu tả câu chuyện tình của chàng thanh niên Werther có tình cảm sâu sắc, thuần hậu và nhạy cảm với nàng Lohtéa. Chìm đắm trong những đam mê tình ái của bản thân, chàng đã sớm tự kết thúc đời mình bằng cái chết bi thảm và tuyệt vọng. Không chỉ được đánh giá là một trong hai tác phẩm mang ý nghĩa lớn nhất của nhà văn hào giai đoạn này, cùng với vở kịch Götz von Berlichingen ra đời năm 1771, cuốn tiểu thuyết này còn làm nên một kỳ tích văn học khi tuổi đời cũng như tuổi nghề của Goethe còn rất trẻ. Trong Lược sử văn học Đức xuất bản năm 1986 ở Đông Đức đã viết rằng, tiểu thuyết Nỗi đau của chàng Werther là tác phẩm đầu tiên của thế kỷ 18 tạo được một tiếng vang mạnh mẽ dội đến các nước xung quanh, nhất là trong phong trào lãng mạn tại Pháp, Ý và Anh Quốc. Sách 100 cuốn sách ảnh hưởng khắp thế giới thừa nhận rằng tác phẩm tiêu biểu của Goethe là vở kịch thơ Faust nhưng cái đem lại danh tiếng trên văn đàn thế giới cho Goethe lại là tiểu thuyết Nỗi đau của chàng Werther.
Hoàn cảnh sáng tác
Nỗi đau của chàng Werther lấy quá trình yêu đương của chính bản thân Goethe và bi kịch tự sát của Giêrusalem, bạn ông, làm tài liệu thực tế. Tháng 8 năm 1771, sau khi giành học vị thạc sĩ (Lizenziat), Goethe trở về quê ở Frankfurt và được mời làm luật sư tòa án bồi thẩm của thành phố, nhưng ông không muốn làm việc này mà chỉ thích đọc sách, sáng tác, đi bộ, lưu luyến thiên nhiên. Là một thành viên của giai cấp thị dân, Goethe sớm nhận ra rằng tuy giai cấp này có thực lực kinh tế nhưng vẫn là người bên lề của quyền lực, do quyền lập pháp nằm trong tay quý tộc phong kiến. Những thanh niên thị dân đương thời đã không có bất cứ một hoạt động gì để khích lệ họ tham gia, nên họ đành phải sống tạm bợ trong sự nghèo nàn về đời sống tinh thần. Tình cảnh chán nản, bi quan, trong tầng lớp thanh niên trở nên phổ biến. Chính bản thân Goethe, trong xúc cảm yếm thế kéo dài, đã từng có ý tưởng tự sát. Ông treo một thanh gươm ngắn lên đầu giường và thường muốn dùng nó kết thúc cõi đời, nhưng cuối cùng đã thoát khỏi ý tưởng này.
Tháng 5 năm 1772 Goethe đến thực tập ở tòa án chống án tối cao của đế quốc La Mã Thần thánh (Reichskammergericht) ở Wetzlar. Trong buổi vũ hội ông đã gặp cô gái Charlotte Buff, một cô gái có đôi mắt màu xanh lam, và trúng tiếng sét ái tình từ cô này, nhưng Buff đã đính hôn với một viên quan ngoại giao trẻ tuổi là Kesner. Mặc dù vậy, Goethe vẫn thường đến nhà Buff và chỉ mãi về sau, khi Michel bạn ông đến kịp mới có thể gỡ Goethe ra khỏi lưới tình. Tháng 9 cùng năm, Goethe lại yêu một cô gái mắt đen mang tên Macximilianni.
Giêrusalem, bạn của Goethe yêu đơn phương vợ một người đồng sự của mình và người đồng sự đã hạ lệnh đuổi anh ra khỏi nhà. Bị hạ nhục, Giêrusalem mượn khẩu súng lục của Kesner để tự sát, và sự kiện đã gây nên chấn động dư luận một thời. Khi Goethe trở lại Frankfurt biết tin bạn mất, đã bắt tay vào sưu tầm tài liệu liên quan.
Vào đầu năm 1774, Macximilianni đến Frankfurt và được mẹ đứng ra gả cho một thương nhân giàu có vùng đó, nhưng nàng và Goethe vẫn bí mật qua lại với nhau như thuở ban đầu. Chỉ ít lâu sau khi phát giác sự vụ, nhà phú thương kia đã từ chối không cho Goethe bén mảng tới nhà. Vào lúc đó Goethe chợt lý giải được lý do tại sao Giêrusalem biến ý tưởng tự sát thành hành động tự sát. Ông đã đóng cửa không tiếp khách, trong vòng 4 tuần hoàn thành sáng tác Nỗi đau của chàng Werther.
Kết cấu
Nỗi đau của chàng Werther bao gồm 2 tập và một phần phụ. Tập 1 và tập 2 của tác phẩm kết cấu từ các thư tín mà nhân vật chính, Werther, gửi cho bạn mình là Wilhelm và những người khác, cũng là lời tự thuật và tự phân tích tâm lý của nhân vật chính. Phần sau cùng, Người biên tập gửi bạn đọc, trình bày kết cục của Werther với hình thức trần thuật từ người thứ ba kể lại câu chuyện.
Nội dung
Werther là một chàng thanh niên Đức, con em thị dân, sinh ra trong bối cảnh xã hội có nhiều rối ren. Chàng chán ngấy cái xã hội đang sống và cảm thấy muốn cứu lấy mình là phải xâm nhập vào thiên nhiên, đi vào đời sống của nhân dân lao động, của nông dân xung quanh. Sau khi tốt nghiệp đại học, chàng không chịu tìm việc làm mà bỏ đến một nơi khác. Trong bức thư đầu gửi người bạn Winhelm, chàng đã thổ lộ sự chán ngán cuộc sống, và phát hiện ra một thị trấn nhỏ có phong cảnh rất đẹp là Warheimu. Tại đây, chàng say đắm trong thiên nhiên, yêu quý trẻ em và quan hệ với tầng lớp dưới. Trong một buổi vũ hội, chàng gặp Lothéa, một cô gái xinh đẹp và thuần khiết con gái lớn của viên quan tư pháp thủ hạ vị hầu tước vùng đó, và trúng tiếng sét ái tình. Tuy nhiên, dù Lothéa cũng yêu Werther nhưng không thể đến với chàng trọn vẹn vì cô đã hứa hôn với Albert, một con người có tri thức, trọng lý tính, trung thành với nghĩa vụ và cương vị công tác. Ba con người này rơi vào tình cảm tay ba tế nhị và phức tạp, đặc biệt khi Werther phó mặc bản thân cho sự xúi giục của tình cảm và gắn bó với Lothéa như hình với bóng. Cuối cùng, Werther đã tìm cách thoát ra, cố gắng rời Lothéa và tìm hạnh phúc trong công việc ở công sở. Trước lúc đó chàng đã có một cuộc tranh luận về vấn đề tự sát với Albert. Dù đó là hành vi mà Cơ Đốc giáo ngăn cấm, và Albert phản đối, nhưng Werther ra sức biện minh rằng người tự sát không phải là hèn yếu mà họ giống như người mang căn bệnh bất trị, không tự sát không được.
Werther ra làm thư ký công sứ, bộc lộ năng lực và triển vọng muốn thay đổi thói xấu, sự quan liêu của tầng lớp nha môn, nhưng chàng lại chịu sự áp chế của viên công sứ, một dạng quan liêu điển hình của Đức đương thời. Cũng trong thời gian này Werther yêu cô tiểu thư quý tộc Feng. B nhưng lại bị cô này gây khó dễ. Sau đó, tại nhà một bá tước khá tiến bộ, người rất ái mộ Werther, đúng lúc các quý tộc đang tụ hội thì Werther lại bị mời ra khỏi nhà một cách bất lịch sự và chàng cảm thấy bị hạ nhục ghê gớm. Sự hợm hĩnh, khinh người, kỳ thị của đám quý tộc khiến chàng căm giận đến cùng cực và đã phải thốt lên: ''Ôi! Đã bao lần tôi với tay cầm dao, muốn chấm dứt sự ngột ngạt dồn nén trái tim tôi. Người ta nói có một loài ngựa quý, khi bị săn đuổi đến đường cùng thì lồng lên giận dữ, và theo bản năng, nó tự cắn vào động mạch của mình để được dễ thở hơn. Tôi cũng thường thấy như vậy, tôi muốn cắt đứt động mạch của tôi để đạt tới tự do đời đời!''.
Những bất lợi liên tiếp thúc đẩy chàng từ chức, rời bỏ nhiệm sở. Chàng theo một hầu tước thích nghệ thuật đến vùng trang viên sống tạm, nhưng lại phát hiện ra hầu tước này không hiểu gì về nghệ thuật. Chàng nảy ra ý định tòng quân thì vị hầu tước này lại ngăn cản, nên cuối cùng đành mượn cớ để đến thành phố mà Lothéa cư trú sau khi kết hôn. Tại đây, khi mọi lối thoát trong xã hội bị cắt đứt, Werther chỉ còn lưu luyến với Lothéa và nhìn thấy ở nàng như một điểm tựa bình yên cho cuộc sống. Nhưng bên một người phụ nữ đã có chồng chàng đành phải dấu kín tình yêu tận đáy lòng. Chàng vừa không thể sống thoải mái trong xã hội mà chàng hết sức căm ghét, đồng thời chàng cũng không thể nào chiếm được Lothéa trong vòng ràng buộc của Albert, thậm chí còn làm cho tình cảm vợ chồng của Lothéa và Albert bị sứt mẻ nặng nề.
Cũng trong những ngày này đã xảy ra ba sự việc làm giọt nước cuối cùng tràn ly. Sự việc thứ nhất là Werther quen một người thanh niên làm thuê, anh ta đang yêu say đắm nữ chủ nhân của anh ta, vốn là một quả phụ, vì sự phản đối của anh trai quả phụ mà anh thanh niên làm thuê bị đuổi việc. Khi biết tin người quả phụ muốn đi bước nữa, cưới một người làm thuê khác, anh ta đã giết người đến sau đó. Trước mặt quan tư pháp, cha của Lothéa, Werther biện hộ cho người làm thuê phạm tội mưu sát nhưng bất thành. Sự việc tiếp theo là khi Werther gặp một thanh niên bị điên, nguyên là người văn thư của quan tư pháp và đã thầm yêu Lothéa nhưng tình yêu đơn phương không được đền đáp khiến anh rối loạn tâm thần. Cảnh ngộ và kết cục bế tắc của hai người thanh niên nói trên khiến Werther nhìn ra hoàn cảnh của mình. Werther hy vọng mình phát điên để không bị giày vò nội cảm, nhưng tỉnh vẫn hoàn tỉnh. Chàng cũng muốn làm như người thanh niên làm thuê nói trên, cùng Albert đi đến chỗ chết, nhưng lại sợ như vậy sẽ làm phương hại đến Lothéa. Sự việc cuối cùng là lời cầu khẩn của chính Lothéa, mong muốn Werther giữ khoảng cách với nàng để nàng và chồng dịu đi căng thẳng. Lời thỉnh cầu khiến Werther ý thức được rằng chỗ lánh nạn cuối cùng của chàng đã không còn nữa.
Để giải quyết mâu thuẫn và xung đột nội tâm, Werther đã vi phạm lời hẹn ước, tìm gặp Lothéa một lần cuối, ngâm cho nàng nghe một bài ca và trong lúc xúc động đã ôm lấy Lothéa mà hôn. Sau đó, chàng lấy cớ sẽ đi du lịch và cần súng. Được mượn khẩu súng của Albert, chàng đã tự kết liễu đời mình. Trên bàn làm việc của chàng còn để lại vở kịch của Lessing Emilia Galotti, cái mà có thể biện hộ, bào chữa về mặt đạo đức cho chàng. Đó là kết cục của nỗi "nhức nhối thế gian" khởi nguồn từ sự bất dung hòa của tư tưởng và thực tại, là tiếng lòng nức nở chua xót của những thế hệ thanh niên không những ở trong nước Đức mà cả ở những nước khác trên thế giới, đồng thời là vấn đề thời sự của lớp người trẻ tuổi.
Đặc điểm nghệ thuật
Nghệ thuật trong tiểu thuyết Nỗi đau của chàng Werther bộc lộ qua hình thức kết cấu độc đáo, nghệ thuật sử dụng ngôn từ điêu luyện và khả năng phát hiện thế giới nội tâm của nhân vật. Kết cấu tác phẩm theo trình tự những bức thư tâm tình, thư tự sự và thư ký sự, kết hợp với bút pháp miêu tả thiên nhiên cực kỳ linh hoạt là điều kiện để nhân vật tự bộc lộ mình rõ rất trong những nỗi niềm riềng tư sâu kín nhất.
Ở một phương diện nhất định, tuy tác phẩm có những ảnh hưởng nhất định từ cuốn Nàng Héloïse mới của Rousseau, nhưng Nỗi đau của chàng Werther vẫn bắt nguồn từ chính hiện thực của giai cấp tư sản Đức. Mặt khác, bằng cách để nhân vật chính đắm mình trong thiên nhiên mà yêu đương, xúc cảm, Goethe đã khéo léo diễn tả mặt tinh tế trong tình cảm của nhân vật, đồng thời tránh được lối hùng biện, triết lý thường thấy trong tác phẩm của Rousseau.
Về mặt ngôn từ nghệ thuật, Nỗi đau của chàng Werther sử dụng ngôn ngữ văn xuôi đầy chất thơ, giàu hình ảnh và hết sức trong sáng.
Hậu truyện
Cuốn tiểu thuyết Nỗi đau của chàng Werther vừa ra đời đã gây nên tiếng vang chấn động trên văn đàn cũng như trong lòng xã hội Đức. Thanh niên tranh nhau đọc và những tình tiết của truyện khiến các cô gái bưng mặt khóc còn các chàng trai thì đồng tình thương xót. Tác phẩm có tác dụng làm vợi đi nỗi u uất, khiến cho thanh niên Đức đương thời như trút bỏ được sự sầu khổ tích tụ trong lòng.
Tuy tư tưởng chủ đạo của Goethe là vậy, tình yêu cũng như cái chết của nhân vật Werther trong tác phẩm vẫn gây nên nhiều tranh cãi. Nhiều người cho rằng Werther chết vì tình là không đáng, thậm chí có vị Mục sư chỉ trích rằng cuốn tiểu thuyết đã tô điểm cho sự thông gian và sự tự sát hòng đào sạch toàn bộ gốc rễ của đạo đức. Nhà văn hào Gotthold Ephraim Lessing phê phán rằng nhân vật Werther không có được sự kiềm chế cần thiết của con người. Những phê bình và tranh luận nhiều chiều đã đẩy đến cao trào khi tác giả Friedrich Nicolai, theo tư tưởng triết học Khai sáng đương thời, đã phóng tác một tác phẩm mang tên Niềm vui của cậu bé Werther, viết rằng viên đạn trong khẩu súng của Werther thực chất đã bị đổi thành lông gà và máu gà, dẫn đến kế hoạch tự sát của chàng bất thành và cuối cùng Werther với Lothéa lại trở nên thân thuộc. Goethe "phản pháo" bằng một bài thơ châm biếm nhan đề Nicolai trên mộ Werther, nói rằng dù Werther chưa chết nhưng cũng bị máu gà làm mù hai mắt, không nhìn thấy được người yêu và cũng chăng nhìn ra hiện thực, vì vậy không thể có hạnh phúc.
Ảnh hưởng
Trong suốt hai trăm năm sau khi tác phẩm này ra đời, hội chứng tự sát bắt chước nhân vật trong truyện diễn ra trong giới thanh niên - một hiện tượng gọi là "Hiệu ứng Werther". Cuốn tiểu thuyết này gây "ấn tượng vĩ đại, và thực chất là bao la", theo lời bàn của chính nhà thi hào Goethe. Dưới chiêu bài tác phẩm đi ngược lại tiêu chuẩn đạo đức đương thời, thành phố Leipzig ngay lập tức ra lệnh cấm bán và cứ phát hiện ai cầm cuốn sách trong tay sẽ bị phạt tiền nặng. Copenhagen, sau đó, cũng hạ lệnh cấm. Tại Milano, cuốn sách bị tịch thu và thiêu hủy. Tuy vậy, Nỗi đau của chàng Werther vẫn tiếp tục được in liên tục tại Đức và kể từ lần xuất bản đầu tiên, tới nay tác phẩm đã trải qua 16 lần tái bản chưa tính các bản in trộm, in lậu. Cuốn sách cũng được dịch ra trên 20 thứ tiếng khác như Anh, Pháp, Ý và riêng bản tiếng Pháp đã có nhiều bản dịch của nhiều dịch giả khác nhau.
Không những thế, bộ trang phục của Werther mà Goethe miêu tả rất chi tiết (áo đuôi tôm xanh, nhiều khuy áo, áo gi lê vàng, những khóa nòng vàng, giày ống gập nâu, mũ phớt, v.v...) trở thành áo quần thời thượng của quý ông trong 1/4 cuối thế kỷ 18, còn gọi là "bộ đồ của Werther". Napoleon rất yêu thích Nỗi đau của chàng Werther, khi viễn chinh Ai Cập ông đã mang theo cuốn sách này bên mình và đã đọc tác phẩm đến 7 lần, thậm chí đã nhiều lần nghiên cứu, bình luận về nó. Tháng 10 năm 1808 Hoàng đế Napoleon đã triệu kiến Goethe ở Airowjurt, và trong cuộc tương đàm này, sau khi lật giở cuốn tiểu thuyết để tìm, Napoleon chỉ vào một chỗ đã đánh dấu và hỏi: ''Tại sao ngài viết thế này? Chỗ này tỏ ra không hợp với tự nhiên. Việc gì anh ta phải giải thích dài dòng và chính xác như vậy?''. Goethe nghe Napoleon với nét mặt rất chăm chú và trả lời với một nụ cười đầy thú vị: Thực ra tôi cũng không biết là tôi đã làm một điều để người khác trách cứ, nhưng tôi cảm thấy điều đó hoàn toàn đúng, và thực ra thì chỗ này cũng có thể là không được thật lắm.
Ở Việt Nam, căn cứ trên hoàn cảnh xã hội sinh thành và nội dung chủ đạo của tác phẩm, có nhà nghiên cứu văn học của Viện Văn học, đã đặt dấu hỏi về sự ảnh hưởng nhất định từ Nỗi đau của chàng Werther đến tác phẩm Tố Tâm của Song An Hoàng Ngọc Phách.
Bản dịch tiếng Việt
Nỗi đau của chàng Werther được Quang Chiến dịch ra tiếng Việt với tựa đề Nỗi đau của chàng Vecte, GS. Hoàng Trinh viết lời giới thiệu. Nhà xuất bản Văn học in lần đầu năm 1982, 198 trang, khổ 19 cm. Một tên khác là "Tình sầu của chàng Werther" được Chơn Hạnh dịch và được nhà xuất bản Ca Dao xuất bản lần 1 ngày 29/3/1969.
Tham khảo
Thể loại:Johann Wolfgang von Goethe Thể loại:Tiểu thuyết Đức Thể loại:Tiểu thuyết năm 1774 Thể loại:Tiểu thuyết dành cho thiếu niên Thể loại:Tự sát trong tác phẩm hư cấu
Callirhipis rufescens
Callirhipis rufescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Callirhipidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Tham khảo
Thể loại:Callirhipis
Chalybion walteri
Chalybion walteri là một loài côn trùng cánh màng trong họ Sphecidae, thuộc chi Chalybion. Loài này được Kohl miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Chalybion
Archaeornithoides
Archaeornithoides là một chi khủng long, được Elzanowski & Wellnhofer mô tả khoa học năm 1992.
Chú thích
Thể loại:Khủng long Thể loại:Archaeornithoides Thể loại:Động vật tuyệt chủng Thể loại:Động vật được mô tả năm 1992 Thể loại:Coelurosauria Thể loại:Khủng long kỷ Phấn Trắng Thể loại:Khủng long châu Á Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi