cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jodie Foster
Ngôi sao nhỏ tuổi
Jodie Foster làm quen với điện ảnh từ rất sớm, sau khi tham gia vai trẻ em trong một số quảng cáo và phim truyền hình, Jodie xuất hiện trong bộ phim đầu tiên, Menace on the Mountain (1970), khi mới 8 tuổi. Sau bộ phim đầu tay, cô tiếp tục tham gia một số bộ phim khác của hãng Disney như Napoleon and Samantha (1972), One Little Indian (1973), Freaky Friday (1976) và Candleshoe (1977). Jodie Foster cũng tham gia một số bộ phim truyền hình như Paper Moon. Ở tuổi 14 Foster trở thành người dẫn chương trình nhỏ tuổi nhất của Saturday Night Live. Sau này cô trả lời phỏng vấn: "Ngay từ khi còn rất trẻ tôi đã xác định rằng mình phải cố gắng hết mình và nếu như không chiến đầu, cuộc sống sẽ trôi tuột khỏi tay tôi" và: "Tôi đã rất may mắn khi là một cô bé ở thập niên 1970 - giai đoạn theo tôi là sôi động nhất của điện ảnh Mỹ, được tham gia một cách thực sự vào các bộ phim với các nhà làm phim lớn. Và tôi đã học được rất nhiều từ các nghệ sĩ và ngành công nghiệp điện ảnh ngay từ khi còn nhỏ. Dù gì đi nữa tôi cũng luôn luôn chú tâm vào công việc, đó là điều vô giá trong sự nghiệp của tôi.".
Foster là diễn viên trẻ đầu tiên được chọn vào vai Công chúa Leia cho loạt phim Chiến tranh giữa các vì sao (Star Wars) nhưng do còn hợp đồng với Disney nên cô bị loại khỏi vai diễn lớn này. Nhưng Jodie cũng không phải đợi lâu, vai diễn đột phá đến với cô năm 1976, đó là vai cô bé gái điếm trong Taxi Driver của đạo diễn Martin Scorsese. Nhập vai một cách xuất thần bên cạnh ngôi sao lớn Robert De Niro, cô bé 14 tuổi Foster đã được đề cử Giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất đồng thời giành hai giải BAFTA cho nữ diễn viên phụ và diễn viên mới xuất sắc. Vai diễn của Foster ấn tượng đến mức John Hinckley Jr., người đã ám sát không thành tổng thống Ronald Reagan, sau khi bị bắt đã khai mục đích ám sát là để gây ấn tượng với Foster, ngôi sao của Taxi Driver mà John đã xem đi xem lại nhiều lần. nhỏ|phải|Foster tại lễ trao giải Oscar lần thứ 61, [[29 tháng 3 năm 1989]]
Diễn viên lớn của Hollywood
Khác với một số ngôi sao sớm nở nhưng chóng tàn như Shirley Temple hay Tatum O'Neal, Foster tiếp tục thành công ở Hollywood sau khi đã trưởng thành. Sau một số bộ phim thất bại về thương mại như Foxes, The Hotel New Hampshire , Five Corners , Stealing Home , cô được gọi thử vai cho vai nữ chính trong The Accused (1988). Vai diễn đã mang lại cho Jodie Foster tượng vàng Oscar đầu tiên cho hạng mục Vai nữ chính. Chỉ 3 năm sau Jodie Foster giành giải Oscar thứ hai cho vai nữ nhân viên FBI Clarice Starling trong Sự im lặng của bầy cừu (The Silence of the Lambs, 1991).
Năm 1991 Jodie Foster cũng tham gia đạo diễn bộ phim đầu tay Little Man Tate, tác phẩm này đã được giới phê bình đánh giá cao. Bộ phim thứ hai cô đạo diễn là Home for the Holidays (1995). Foster còn thử sức với vai trò nhà sản xuất cho bộ phim Nell (1994), câu chuyện về quá trình hòa nhập với xã hội của một phụ nữ sống cách biệt với con người trong nhiều năm. Vai chính trong phim cũng do Jodie đảm nhiệm và cô nhận được một đề cử giải Oscar cho vai diễn này.
Từ cuối thập niên 1990, Jodie Foster bắt đầu tham gia các bộ phim hình sự, khoa học giả tưởng hay kinh dị có tính giải trí cao hơn như Contact (1997), Panic Room (2002), Flightplan (2005), Inside Man (2006) và The Brave One (2007). Tất cả các bộ phim này đều giành vị trí số 1 về doanh thu ở Hoa Kỳ trong tuần chiếu ra mắt và đều là những thành công về mặt thương mại.
Diễn viên
Giải BAFTA vai nữ phụ Giải BAFTA diễn viên mới Giải Quả cầu vàng vai nữ chính Giải BAFTA vai nữ chính Giải Quả cầu vàng vai nữ chính
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1962 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Đạo diễn điện ảnh Mỹ Thể loại:Nhà sản xuất phim Mỹ Thể loại:Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất Thể loại:Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Mỹ Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Yale Thể loại:Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất Thể loại:Nữ đạo diễn phim Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ Thể loại:Đạo diễn truyền hình Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ Thể loại:Phim và người đoạt giải Tinh thần độc lập Thể loại:Diễn viên đồng tính nữ Thể loại:Nữ diễn viên LGBT Thể loại:Đạo diễn LGBT Thể loại:Người Mỹ gốc Anh Thể loại:Người Mỹ gốc Đức Thể loại:Nhà sản xuất truyền hình Mỹ Thể loại:Nhân vật giải trí LGBT Hoa Kỳ Thể loại:Nữ diễn viên Los Angeles Thể loại:Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất Thể loại:Người giành giải Quả cầu vàng Cecil B. DeMille Thể loại:Người LGBT từ California Thể loại:Đạo diễn phim tiếng Anh
Aderus forticornis
Aderus forticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Aderidae. Loài này được Champion miêu tả khoa học năm 1890.
Tham khảo
Thể loại:Aderus
Gondihalli, Nagamangala
Gondihalli là một làng thuộc tehsil Nagamangala, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Enydra sessilis
Enydra sessilis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Sw.) DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Tiêu thụ cần sa
nhỏ|phải|250px|Một người đàn ông đang hút cần ở thành phố [[Kolkata|Côn-ca-ta, Ấn Độ.]] Tiêu thụ cần sa ý chỉ đến sự đa dạng các phương thức tiêu thụ cần sa, trong đó việc hít vào (bao gồm hút và thông qua bình xịt) cũng như ăn vào bụng là những cách phổ biến nhất. Mọi phương thức tiêu thụ đều liên quan đến việc đốt nóng chất THCA từ cây cần sa nhằm tách carboxyl thành chất THC, cả vào thời điểm tiêu thụ lẫn trong quá trình chuẩn bị.
Enydra sessilis
Liên kết ngoài
Thể loại:Enydra Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836
Tiêu thụ cần sa
Tham khảo
Tiêu thụ Thể loại:Hút cần
Neoregelia maculata
Neoregelia maculata là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Liên kết ngoài
Thể loại:Neoregelia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1967 Thể loại:Thực vật Brasil
Saussurea dielsiana
Saussurea dielsiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Koidz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Stifftia
Stifftia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Stifftia gồm các loài:
Liên kết ngoài
Thể loại:Thực vật Nam Mỹ Thể loại:Mutisieae Thể loại:Stifftioideae
Bế Văn Đàn (xã)
Bế Văn Đàn là một xã thuộc huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.
Địa lý
Xã Bế Văn Đàn nằm ở phía bắc huyện Quảng Hòa, có vị trí địa lý:
Xã Bế Văn Đàn có diện tích 42,11 km², dân số năm 2019 là 2.546 người, mật độ dân số đạt 60 người/km².
Trên địa bàn xã Bế Văn Đàn có một số ngọn núi như Lũng Phia, Pác Mơ.
Sông Bắc Vọng cùng suối Khuổi Kheng chảy trên địa phận của xã.
Lịch sử
Địa bàn xã Bế Văn Đàn hiện nay trước đây vốn là xã Triệu Ẩu và một phần xã Hồng Đại thuộc huyện Phục Hòa.
Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc sáp nhập một số xóm thuộc hai xã Hồng Đại và Triệu Ẩu.
Trước khi sáp nhập, xã Triệu Ẩu có diện tích 36,21 km², dân số là 1.788 người, mật độ dân số đạt 49 người/km², có 8 xóm: Bản Buống, Bản Co, Bắc Vọng, Khuổi Rung, Lũng Khún, Nà Sao, Nà Lòa, Phia Chiếu. Xã Hồng Đại có diện tích 19,40 km², dân số là 2.003 người, mật độ dân số đạt 103 người/km², có 5 xóm: Bắc Hồng I, Bắc Hồng II, Liên Hồng, Nam Hồng, Nà Suối.
Sau khi thành lập, xã Bế Văn Đàn có diện tích 42,11 km², dân số là 2.546 người.
Ngày 1 tháng 3 năm 2020, huyện Phục Hòa giải thể để tái lập huyện Quảng Hòa. Xã Bế Văn Đàn thuộc huyện Quảng Hòa như hiện nay.
Xem thêm
Thể loại:Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc Thể loại:Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người
Scopifera menippusalis
Scopifera menippusalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scopifera
Cueta obliqua
Tham khảo
Thể loại:Cueta
Cerithiopsis virginica
Cerithiopsis virginica là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở tây bắc Đại Tây Dương. Nó được Henderson and Bartsch mô tả năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Cerithiopsis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1914
Aiphanes lindeniana
Aiphanes lindeniana là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (H.Wendl.) H.Wendl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aiphanes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1878 Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Thục Luyện
1. Địa chỉ Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã Thục Luyện:
Tại khu Đồng Lão, xã Thục Luyện, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.
2. Điện thoại liên hệ:
- Văn phòng Thường trực Đảng ủy: (0210) 3612 988
- Văn phòng HĐND - UBND: (0210) 3873 062
3. Địa chỉ Hòm thư công vụ:
- UBND xã: thucluyen.ubthanhson@phutho.gov.vn
4. Đặc điểm, tình hình phát triển KT-XH của địa phương:
Xã Thục Luyện có vị trí địa lý nằm ở vùng hạ của huyện Thanh Sơn, diện tích tự nhiên 2.557,1 ha, tổng dân số của của xã tính đến tháng 9/2018 là 5.607 nhân khẩu với 1.490 hộ, có 8 dân tộc chung sống trong đó dân tộc Kinh chiếm 60%, dân tộc Mường chiếm 38%, dân tộc Tày, Thổ, Hoa, Dao, Nùng, Cao Lan, Thái... chiếm 2%. Địa bàn xã được tổ chức thành 12 khu hành chính (gồm các khu: Đa Đu, Đồng Xịa, Đồng Cỏ, Đồng Lão, Ngọc Đồng, Phố Soi, Giáp Trung, Bến Đình, Khu 8, Khu 6, Khu 15, Bình Dân). Xã có quốc lộ 32A, 70B, tỉnh lộ 316, 322 chạy qua, hệ thống đường giao thông nông thôn rất thuận lợi cho việc đi lại, giao lưu kinh tế, văn hoá - xã hội với các vùng lân cận.
Về tình hình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của xã có nhiều chuyển biến rất tích cực. Kinh tế tăng trưởng và phát triển với tốc độ khá, bình quân hàng năm đạt 10%; cơ cấu kinh tế được dịch chuyển theo hướng tích cực, trong đó nông nghiệp: 63,84 tỷ đồng chiếm 38%, Công nghiệp, xây dựng: 63,84 tỷ đồng chiếm 38%, Thương mại, dịch vụ chiếm 40,32 tỷ đồng chiếm 24%; Xã có thế mạnh về phát triển cây Chè, với việc duy trì và phát triển 02 làng nghề chế biến Chè Ngọc Đồng và làng nghề chế biến Chè Đồng Lão cùng với sự đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ thương mại,… đã tạo nên sự đa dạng ngành nghề ở địa phương, góp phần tích cực vào việc tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho nhân dân, đến nay bình quân thu nhập của người dân đạt trên 30 triệu đồng/người/năm.
Về cơ sở hạ tầng của xã đã và đang được đầu tư xây dựng nhằm phục vụ, đáp ứng nhu cầu đời sống sinh hoạt, văn  hóa tinh thần của đông đảo nhân dân trên địa bàn. Hệ thống Điện - Đường - Trường - Trạm được kiên cố. Hệ thống đường giao thông trong khu dân cư cơ bản đã được bê tông hóa.
Về công trình phúc lợi: Trường Mầm non và Trường Tiểu học đã đạt chuẩn Quốc gia, Trường THCS hàng năm đều đạt danh hiệu Trường tiên tiến. Trạm Y tế của xã đạt được đầu tư xây dựng mới với cơ sở vật chất, trang thiết bị được nâng cấp đã đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh của nhân dân.
Về văn hóa, thể dục thể thao: UBND xã luôn quan tâm đến các phong trào của địa phương, đặc biệt là phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" được triển khai thực hiện sâu rộng, có hiệu quả trong toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân, hàng năm tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 83,3%, tỷ lệ hộ gia đình văn hóa đạt trên 80% tổng số hộ; phong trào văn hóa - văn nghệ, thể dục thể thao luôn được đẩy mạnh, thường xuyên phối hợp với các đoàn thể tổ chức các hoạt động vào các dịp Lễ, Tết hàng năm như các giải bóng chuyền, bóng bàn mừng xuân,…, tạo môi trường văn hóa lành mạnh và được sự đồng tình ủng hộ của toàn thể nhân dân trên địa bàn xã.
Về công tác chính sách xã hội: xã luôn thực hiện tốt các chính sách ưu đãi đối với các đối tượng chính sách, người có công. Các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ các gia đình chính sách có hoàn cảnh khó khăn đã trở thành phong trào rộng khắp trong toàn xã, được đông đảo nhân dân đồng tình ủng hộ, ngoài ra còn tạo điều kiện giúp đỡ người nghèo ổn định cuộc sống về vật chất và tinh thần.
Về Công tác dân số gia đình và trẻ em:  Duy trì tốt hoạt động của các câu lạc bộ cộng đồng, lồng ghép dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản - KHHGĐ ở các khu dân cư, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên hàng năm giữ ổn định 1,2%.
Về công tác quốc phòng an ninh: xã Thục Luyện là địa phương luôn làm tốt công tác tuyên truyền vận động thanh niên lên đường nhập ngũ, hàng năm đều đạt 100% chỉ tiêu trên giao. Tình hình an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội luôn được giữ vững ổn định.
Eilema monochroma
Eilema monochroma là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Hampton, Illinois
Hampton là một làng thuộc quận Rock Island, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 1863 người.
Eilema monochroma
Liên kết ngoài
Thể loại:Eilema Thể loại:Động vật Gabon
Zeni Husmani
Zeni Husmani (sinh 28 tháng 11 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá Macedonia gốc Albania.
Hampton, Illinois
Dân số
Dân số qua các năm:
Zeni Husmani
Tiểu sử
Zeni Husmani sinh ra ở Čegrane, nay là Macedonia và chuyển đến Croatia sau khi bố anh ấy có công việc ở Knin lúc anh 7 tuổi, cùng với mẹ, anh trai và chị gái.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1990 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người xã Gostivar Thể loại:Cầu thủ bóng đá Macedonia Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá HNK Šibenik Thể loại:Cầu thủ bóng đá NK Domžale Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Bạc sulfide
Tính chất
Là chất rắn màu đen dày đặc, được hình thành theo thời gian trên đồ bạc và các vật bạc khác, bạc sulfide không hòa tan trong tất cả các dung môi, nhưng bị phân hủy bởi axit mạnh. Bạc sulfide là một mạng lưới vững chắc được làm bằng bạc (độ âm điện 1,98) và lưu huỳnh (độ âm điện 2,58), trong đó các liên kết có tính chất ion thấp (khoảng 10%).
Cấu trúc
Nó được tìm thấy trong tự nhiên như khoáng chất acanthit ở nhiệt độ tương đối thấp. Acanthit là một quặng sắt quan trọng. Ở dạng acanthit, monoclinic, có hai nguyên tử bạc khác biệt liên kết với hai và ba nguyên tử lưu huỳnh lân cận. Tên agentit đề cập đến hình khối, do sự bất ổn ở nhiệt độ "bình thường", được tìm thấy dưới hình thức giả hình acanthit sau agentit.
Tham khảo
Thể loại:Sulfide Thể loại:Hợp chất bạc
Bossolasco
Bossolasco là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Ý|Italia, vị trí cách khoảng 70 km về phía đông nam của Torino và khoảng 45 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 686 người và diện tích 14,3 km².
Bossolasco giáp các đô thị: Bonvicino, Cissone, Dogliani, Feisoglio, Murazzano, Niella Belbo, San Benedetto Belbo, Serravalle Langhevà Somano.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Cuneo Thể loại:Thành phố và thị trấn ở Piemonte
Đặng Hồi Xuân
Tiến sĩ Đặng Hồi Xuân (1929 - 1988) nguyên là Bộ trưởng Bộ Y tế từ tháng 4 năm 1982 đến tháng 9 năm 1988, Đại biểu Quốc hội Khóa VII.
Chú thích
Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII Thể loại:Người làng Hành Thiện, Nam Định Thể loại:Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Thể loại:Bác sĩ Việt Nam Thể loại:Tiến sĩ Y khoa Việt Nam Thể loại:Nạn nhân của sự cố tai nạn hàng không
Anawrahta
Anawrahta Minsaw (အနော်ရထာ မင်းစော, ; 1015–1078) là một vị vua nhà Pagan, người sáng lập đế quốc Myanmar thứ nhất. Ông được các sử gia coi là vị vua quan trọng nhất trong lịch sử Myanmar. Anawrahta đã biến nhà nước của người Miến từ một tiểu quốc ở vùng đất khô ở Thượng Miến thành một đế quốc, tạo lập cơ sở cho đất nước Myanmar hiện nay. Lịch sử thành văn của Myanmar chỉ chính thức bắt đầu từ khi ông lên ngôi vào năm 1044.
Anawrahta đã thống nhất toàn thể thung lũng sông Ayeyarwady, và đó là lần thống nhất đầu tiên trong lịch sử, và đặt các vùng ngoại vi, tức là các nhà nước của người Shan và người Arakan, dưới bá chủ của triều đình Pagan. Ông đã ngăn chặn thành công đế quốc Khmer tiến về bờ biển Tenasserim và vào lưu vực thượng lưu sông Menam, giúp cho Myanmar trở thành một trong hai đế quốc ở Đông Nam Á lục địa.
Anawrahta đã thực hiện một loạt cải cách xã hội, tín ngưỡng và kinh tế quan trọng để lại những tác động lâu dài tới lịch sử Myanmar. Những cải cách xã hội và tín ngưỡng của ông sau đó đã phát triển thành văn hóa Myanmar hiện đại. Ông đã cho xây dựng một loạt đập nước, biến vùng đất khô cằn quanh Pagan thành một trung tâm sản xuất lúa gạo ở Thượng Miến, giúp cho Thượng Miến có một cơ sở kinh tế bền vững để dựa vào đó thống trị lưu vực sông Ayeyarwady và các vùng ngoại vi của nó trong các thế kỷ tiếp theo. Ông đã để lại một hệ thống hành chính mạnh mà tất cả các vua nhà Pagan tiếp sau đều áp dụng cho đến tận khi vương triều này bị diệt vong vào năm 1287. Quyền bá chủ bền vững của vương triều Pagan ở lưu vực sông Ayeyarwady đã tạo lập cơ sở cho văn hóa và ngôn ngữ Miến phát triển, cho dân tộc Miến mở rộng phạm vi cư trú ở Thượng Miến.
Di sản của Anawrahta đã vượt ra ngoài cả biên giới Myanmar hiện đại. Việc ông hậu thuẫn Phật giáo Thượng tọa bộ và việc ông ngăn chặn thành công sự mở rộng về phía tây của đế quốc Khmer, một nhà nước theo đạo Hindu, đã giúp cho tông Phật giáo này có được chỗ dựa an toàn. Ông đã giúp Phật giáo Thượng tọa bộ phục hưng ở Ceylon, quê hương của nó. Sự thành công của triều Pagan đã giúp cho Phật giáo Thượng tọa bộ sau này phát triển ở Lan Na (miền Bắc Thái Lan ngày nay), Ayutthaya và Sukhothai (miền Trung Thái Lan ngày nay), Lan Xang (Lào ngày nay), và Đế quốc Khmer ở thế kỷ 13 và 14.
Trước khi lên ngôi
Mặc dù Anawrahta được các học giả lịch sử hiện đại coi là vị vua lịch sử đầu tiên của Myanmar theo nghĩa là các sự kiện trong thời ông trị vì có thể được xác định qua các bia ký, song giai đoạn cuộc đời trước khi ông lên ngôi, giống như lịch sử nhà Pagan trước ông (ngoại trừ Vua Nyaung-u Sawrahan), đều đượm màu huyền thoại. ''
Anawrahta sinh năm 1014 (hay năm 376 theo lịch cổ truyền của người Miến) và khi còn nhỏ tên là Min Saw (MY မင်းစော, ). Theo biên niên sử bằng tiếng Miến, cha ông là Vua Kunhsaw Kyaunghpyu và mẹ là Myauk Pyinthe (nghĩa là Hoàng hậu Bắc Cung). Cha ông chiếm ngôi của vua Pagan của Nyaung-u Sawrahan, rồi cưới ba người hoàng hậu của vị vua cũ, hai trong số đó đang mang thai sau này sinh ra Kyiso và Sokkate. Kunhsaw nuôi dạy Sokkate và Kyiso như con của chính mình.
Lớn lên, Sokkate và Kyiso đã ép Kunhsaw phải từ bỏ ngai vàng đi làm hòa thượng. Kunhsaw sống trong một tự viện cùng với vợ và con trai riêng - Anawrahta. Kyiso làm vua, rồi đến lượt Sokkate.
Anawrahta lớn lên, kết hôn và sinh được một người con trai tên là Sawlu vào năm 1039.
Lên ngôi
Năm 1044, Anawrahta dấy binh ở gần Núi Popa, và thách Sokkate đấu tay đôi với minh. (Theo truyền thuyết, lý do ông dấy binh là vì Sokkate định ép cưới mẹ của Anawrahta, tức Myauk Pyinthe.) Trong trận đấu tay đôi đó, ông đã chém chết Sokkate ở Myinkaba gần Pagan, và giành ngôi vua. Anwarahta trả ngôi vua cho cha mình. Nhưng vị vua già, đã tu hành suốt một thời gian dài, không còn muốn ngôi báu nữa. Tháng 12 năm 1044, Min Saw lên ngôi, hiệu là Anawrahta, một kiểu Miến hóa cái tên Phạn ngữ Aniruddha (अनिरुद्ध). Đế hiệu đầy đủ của ông là Maha Yaza Thiri Aniruddha Dewa (MY မဟာ ရာဇာ သီရိ အနုရုဒ္ဓ ဒေဝ; tiếng Phạn: Mahā Rājā Śrī Aniruddha Devá). Lịch sử Myanmar bắt đầu xác thực hơn kể từ đây.
Thống nhất miền trung Myanmar
Khi mới lên ngôi, đất nước của Anawrahta chỉ là một tiểu quốc với chiều bắc-nam vào khoảng 200 dặm và chiều đông-tây khoảng 80 dặm, bao gồm các huyện Mandalay, Meiktila, Myingyan, Kyaukse, Yamethin, Magwe, Sagaing và Katha ngày nay ở phía đông sông Aerrawaddy, và Minbu cùng Pakkoku ven sông. Phía bắc đất nước là vương quốc Nam Chiếu, và phía đông là vùng đồi núi Shan vẫn còn thưa người cư trú, phía nam và tây là lãnh địa của người Pyu, và xa hơn nữa về phía nam là người Môn.
Cải cách kinh tế
Việc đầu tiên Anawrahta triển khai khi lên làm vua là tổ chức lại đất nước. Ông phân cấp các thị trấn và làng xã theo số thuế thu được ở đó. Ông đã rất nỗ lực biến vùng đất khô cằn ở miền trung Myanmar thành vựa lúa. Ông đã xây dựng hệ thống thủy lợi ở Thượng Miến mà đến nay người ta vẫn còn sử dụng. Ông đã sửa lại hồ Meiktila, và xây được bốn con đặp và kênh dẫn nước (Kinda, Nga Laingzin, Pyaungbya, Kume) trên sông Panlaung, và ba con đập (Nwadet, Kunhse, Nga Pyaung) trên sông Zawgyi. (Ông còn cố gắng kiểm soát sông Myitnge nhưng không thành công, suốt 3 năm nỗ lực chỉnh trị không nổi với nhiều tổn thất nhân mạng do dịch bệnh.) Ông động viên người di cư đến lập làng ở các vùng đất mới khai hoang, và cử người của triều đình đến đó lãnh đạo, làm thủy lợi. Những vùng này, gọi là Ledwin (nghĩa là "xứ lúa") trở thành vựa lúa và là động lực kinh tế của đất nước. Lịch sử cho thấy ai kiểm soát được Kyaukse sẽ thành làm chủ Thượng Miến.
Xây dựng quân đội
Anawrahta đã tổ chức lại quân đội nhà Pagan. Những chỉ huy tâm phúc của ông, được gọi là "bốn hiệp sĩ" trong lịch sử Myanmar gồm:
Phục vụ trong quân đội của ông còn có Byatta (MY ဗျတ္တ), một người Hồi giáo (có lẽ là một người Ả Rập) bị đắm thuyền ở Thaton, và các con của Byatta là Shwe Hpyin Gyi và Shwe Hpyin Nge, (những người mà tín ngưỡng dân gian Myanmar sau này gọi là anh em Shwe Hpyin MY ရွှေဖျဥ်းညီနောင်).
Thành lập đế quốc
nhỏ|Pagan Empire, estimated by GE Harvey Vào khoảng giữa thập niên 1050, những cải cách của Anawrahta đã đưa Myanmar trở thành một cường quốc khu vực, và ông có tham vọng bành trướng ra bên ngoài. Trong khoảng 10 năm tiếp theo, ông đã lập nên đế quốc Myanmar đầu tiên, với thung lũng sông Ayeyarwady làm trung tâm, và bao quanh là các nước phải triều cống.
Phạm vi của đế quốc mà Anawrahta đã lập nên rộng đến đâu, hiện còn chưa có sự nhất trí toàn thể. Các ghi chép của người Miến và người Thái cho thấy đế quốc này bao trùm Myanmar hiện đại và miền bắc Thái Lan. Ghi chép của người Thái thậm chí còn cho thấy rằng Anawrahta đã chinh phạt toàn bộ thung lũng sông Menam, và đến cả các vua Khmer cũng phải triều cống ông. Thậm chí có ý kiến cho rằng ông đã cướp phá kinh đô Angkor. Và học giả người Miến Htin Aung thì lại còn cho rằng Anawrahta đã chinh phạt tới tận Java và khiến các nhà nước ở đó phải triều cống. Tuy nhiên, các sử gia hiện đại, như Harvey, Hall, v.v..., cho rằng đế quốc của Anawrahta nhỏ hơn nhiều so với những nhận định nói trên, chỉ bao gồm thung lũng sông Ayeyarwady và vùng ngoại vi lân cận. Những tấm bia gốm đánh dấu chiến công của ông (trong đó có ghi tên ông bằng chữ Phạn) được tìm tháy ở bờ biển Tenasserim ở phía nam, Katha (Sagang) ở phía bắc, Thazi (Meiktila, Mandalay) ở phía đông và Minbu (Magwe) ở phía tây. ''
Chinh phạt cao nguyên Shan
Những nỗ lực bành trướng đầu tiên của ông là ở cao nguyên Shan phía đông và bắc nơi vẫn còn thưa thớt dân cư. Thời kỳ đầu đến giữa thập niên 1050, Anawrahta tiến vào vùng cao nguyên Shan phía gần nhất, đó là ở phía đông, và khiến được các xứ ở đó phải triều cống mình. Ông cho xây chùa Bawrithat ở Nyaungshwe. Cuối những năm 1050 đầu những năm 1060, khi chinh phạt Nam Chiếu trở về, ông đã được các thủ lĩnh các bộ tộc Shan dọc đường đi đến triều cống. Tuy nhiên, sự thần phục này chỉ là về mặt hình thức và ông đã phải cho xây 43 đồn lũy ở rìa phía đông vùng cao nguyên này vào năm 1061, trong số đó có 33 điểm đến nay vẫn tồn tại như các làng bản.
Chinh phạt Hạ Miến
Cuộc chinh phạt Thaton được xem là một bước ngoặt trong lịch sử Myanmar. Anawrahta đã đem về Pagan từ Thaton hơn 3 vạn người, trong số đó có nhiều nhợ thủ công và nghệ sĩ. Những tù nhân này tạo thành một cộng đồng giúp người Miến xây dựng hàng nghìn tự viện ở Pagan; những phế tích của các tự viện đó còn đến nay cho thấy chúng không kém gì Angkor Wat.
Những nghiên cứu gần đây hơn của sử gia Michael Aung-Thwin cho rằng sự đóng góp của Thaton vào chuyển biến văn hóa ở Thượng Miến chỉ là một truyền thuyết của thời kỳ hậu Pagan mà không có bằng chứng đương đại nào, cho rằng Hạ Miến trước khi bị Pagan chinh phạt không có một thể chế độc lập lớn nào, và cho rằng ảnh hưởng của văn hóa Môn đối với Thượng Miện bị cường điệu. Có lẽ vào thời kỳ đó, việc bồi lấp tạo nên châu thổ chưa hoàn thiện và biển vẫn còn ăn sâu vào trong đất liền, vì vậy dân số thời đó ở Hạ Miến khó có thể đủ đông để tạo ra một nền văn hóa lớn.
Dù thế nào, trong thế kỷ 11, người Miến đã chinh phục được Hạ Miến và điều này đã thúc đẩy giao lưu văn hóa, nếu không phải với người Môn bản xứ, thì cũng là với Ấn Độ và Ceylon (Sri Lanka).
Chinh phạt Arakan
Tiếp theo, Anawrahta viễn chinh tới bắc Arakan (Rakhine). Từ Ngape gần Minbu, quân đội của ông đi đường đèo vượt qua dãy núi Arakan tới An ở Kyaukphyu, rồi vây hãm Pyinsa, trung tâm của Arakan khi đó. Theo ghi chép cổ, ông đã cố mang pho tượng khổng lồ Mahamuni Buddha về nhưng không thành công. Ông đã cho chiếm vàng bạc của nguôi chùa mang về. Cũng giống như trường hợp các xứ Shan, bá quyền của Anawrahta ở bắc Arakan (bị dãy núi Arakan ngăn cách) chỉ là hình thức. Theo một số sử gia phương Tây (Harvey, Lieberman), "cuộc viễn chính" có lẽ là để ngăn chặn người Arakan tấn công vào Myanmar thì đúng hơn. Trong khi triều đình Pagan không bao giờ lập được một hệ thống hành chính để cai trị hiệu quả Arakan, nhưng họ vẫn buộc được Arakan phải chịu làm chư hầu cho Myanmar, kể cả các triều đại sau này của người Miến, thậm chí đôi khi họ còn đưa được người họ lựa chọn lên ngôi vua Arakan. Ngoài ra, ngôn ngữ Miến và chữ viết Miến đã được truyền bá và sử dụng rộng rãi ở Arakan trong các thế kỷ tiếp theo.
Khuất phục Pateikkaya
Anawrahta còn được một vương quốc theo đạo Phật là Pateikkaya (MY ပဋိက္ခယား, ) triều cống. Vị trí của nhà nước nhỏ bé này đến nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Sử sách Myanmar chép rằng nướ này ở tây bắc Arakan và vua là người Ấn Độ. Nhưng sử gia người Anh GE Harvey cho rằng chắc xứ đó ở phía đông cao nguyên Chin.
Chính sách đối ngoại
Sau khi chặn được bước tiến của quân Khmer, Anawrahta chuyển chú ý sang Đại Lý, ông thân chinh chống lại vương quốc ở phía đông bắc này. (Theo một nguồn vào giữa thế kỷ 17, ông bắt đầu hành quân vào ngày 16 tháng 12 năm 1757.) Ông tiến đến kinh thành Đại Lý, bề ngoài là nhằm tìm kiếm một thánh tích răng Phật. Như trong trường hợp yêu cầu thánh kinh từ Thaton, đó thực ra là một yêu cầu triều cống. Quân chủ Đại Lý đóng cổng thành, và không từ bỏ thánh tích. Sau một thời kỳ tạm ngưng kéo dài, hai quốc vương trao đổi tặng phẩm và trò chuyện thân thiện. Quân chủ Đại Lý trao cho Anawrahta một tượng ngọc từng tiếp xúc với răng Phật.
Năm 1069, Vijayabahu I của Ceylon thỉnh cầu Anawrahta viện trợ chống người Chola xâm chiếm. Anawrahta phái các tàu tiếp tế đi viện trợ Ceylon. Năm 1071, Vijayabahu lúc này đã đánh bại người Chola yêu cầu Anawrahta trao cho thánh kinh và hòa thượng do sau khi người Chola rời đi thì quê hương của Phật giáo Thượng tọa bộ còn lại rất ít hòa thượng nên gặp khó khăn. Anawrahta gửi các hòa thượng và thánh kinh, cùng một voi trắng làm tặng phẩm cho Vijayabahu. Các hòa thượng người Miến mệnh định hoặc tái mệnh định toàn bộ giới tăng lữ tại đảo quốc. Đổi lại, quốc vương Ceylon trao một bản sao răng Phật mà quốc gia này sở hữu, bản sao sau đó được cất giữ trong chùa Lawkananda tại Pagan.
Quản trị
Thành tựu lớn nhất của Anawrahta là thống nhất các dân tộc khác nhau trong một quốc gia đơn nhất. Ông biết cân nhắc rằng nhân dân của ông, người Miến, không tự phô trương trước các dân tộc khác. Ông tiếp tục thể hiện quan tâm đến người Pyu, là những người mới mất địa vị cao quý. Ông giữ lại tên Pyu cho vương quốc của mình mặt dù nó nằm dưới quyền lãnh đạo của người Miến. Ông cho thấy sự quan tâm với người Mon, và khuyến khích nhân dân học tập từ người Môn.
Anawrahta thay thế những quốc vương tại Hạ Miến (Pegu và Thaton) bằng những thống đốc. Tại Pegu, ông cho phép Quốc vương Pegu duy trì thân phận là một chư hầu vương do cảm kích trước trợ giúp của người này trong khi ông chinh phục Thaton. Tuy nhiên, sau khi chư hầu vương từ trần, ông bổ nhiệm một thống đốc. Do khoảng cách địa lý, các khu vực triều cống khác như Arakan và vùng đồi Shan được phép duy trì quyền lãnh đaọ thế tập.
thumb|Chùa Shwezigon tại [[Nyaung-U]] Năm 1056, một hòa thượng Phật giáo Nam truyền người Mon tên là Shin Arahan tiến hành chuyến thăm định mệnh đến Pagan, và cải biến Quốc vương Anawrahta từ tín đồ Phật giáo Ari thành một tín đồ Phật giáo Thượng tọa bộ. Quốc vương bất mãn trước quyền lực lớn của những hòa thượng Ari với nhân dân, và nhìn nhận các hòa thượng này là suy đồi (những người ăn thịt bữa tối, uống rượu, chủ trì tế sinh động vật và được hưởng một hình thức quyền đêm đầu, . Ông tìm được một sự thay thế trong Thượng tọa bộ để phá vỡ quyền lực của giới tăng lữ.
Từ năm 1056 trở đi, Anawrahta thi hành một loạt cải cách tôn giáo trên toàn vương quốc. Những cải cách của ông có được nghị lực sau khi ông chinh phục Thaton, do thu được những thánh kinh và tăng lữ từ vương quốc chiến bại. Trước tiên, ông phá bỏ quyền lực của những hòa thượng Ari bằng việc tuyên bố rằng triều đình của ông không còn quan tâm nếu nhân dân ngừng giao con của họ cho tu sĩ, những người trong địa vị nô lệ của các tu sĩ nay được tự do. Một số hòa thượng chỉ đơn giản là cởi y phục hoặc theo con đường khác, song đa số hòa thượng từng nắm giữ quyền lực quá lâu nên không dễ dàng để bị hạ bệ. Anawrahta đày họ theo nhóm; nhiều người trong số đó thoát đến đồi Popa và vùng đồi Shan. Ông sử dụng những thần linh Nat truyền thống nhằm thu hút nhân dân đến với tôn giáo mới. Trả lời câu hỏi tại sao ông cho phép đặt các nat trong chùa tháp, Anawrahta nói rằng "Người ta sẽ không đến vì đức tin mới. Để họ đến với thần cũ của họ, và dần dần họ sẽ lĩnh hội."
Được Shin Arahan thuyết phục, Anawrahta nỗ lực nhằm cải cách chính Phật giáo Thượng tọa bộ mà ông tiếp nhận từ Thaton, mà theo hầu hết tường thuật là trong tình trạng suy tàn, và ngày càng chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo. (Các biên niên sử Mon ám chỉ rằng Manuha đáng trách do tiến hành thỏa hiệp với Ấn Độ giáo. Shin Arahan rời Thaton do ông bất mãn trước sự suy tàn của Phật giáo tại đây.) Ông lập Pagan làm một trung tâm của Phật giáo Thượng tọa bộ với những học giả được mời đến từ lãnh thổ của người Mon, Ceylon, cũng như từ Ấn Độ- nơi Phật giáo hấp hối trước những người chinh phục Hồi giáo. Giới học giả giúp hồi sinh thêm hình thức chính thống của Phật giáo Thượng tọa bộ.
Những cải cách của không không thể và không đạt được mọi kết quả trong thời gian ngắn. Sự truyền bá Phật giáo Thượng tọa bộ tại Thượng Miến là dần dần; nó được tiêé hành qua ba thế kỷ. Hệ thống tăng đoàn không thể thâm nhập phổ biến ở cấp làng tại các khu vực hẻo lánh cho đến tận thế kỷ 19. Mặc dù Phật giáo Aris diệt vong, song những tàn dư của nó được gọi là những tu sĩ ẩn trong rừng vẫn là một lực lượng hùng mạnh được bảo trợ cho đến thời Ava trong thế kỷ 16. Tương tự, thờ nat vẫn tiếp tục cho đến nay. Thậm chí các tín đồ Thượng tọa bộ là Anawrahta, Kyansittha và Manuha vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ Ấn Độ giáo. Phật giáo Myanmar hiện nay vẫn chứa nhiều yếu tố vật linh, Đại thừa, và Ấn Độ giáo.
Giới học giả cho đến gần đây vẫn tin rằng Anawrahta ủy thác phát minh chữ Miến dựa trên chữ Mon, khoảng năm 1058, một năm sau chinh phục Thaton. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng chữ Miến được sử dụng ít nhất là từ năm 1035, và nếu một câu khắc đúc lại trong thế kỷ 18 được sử dụng làm chứng cứ, thì là từ năm 984.
Sử gia Htin Aung viết rằng:
Từ trần
Anawrahta từ trần trong tháng 3 năm 1078 tại ngoại ô Pagan. Biên niên sử ám chỉ rằng những đối thủ của ông đã phục kích và ám sát ông và sau đó xử lý thi thể để khiến nó không thể tìm thấy được. Biên niên sử ghi rằng một nat xuất hiện trong hình dạng trâu rừng và húc ông đến chết, sau đó ma quỷ đem thi thể của ông đi.
Di sản
Anawrahta được nhìn nhận là một trong những quốc vương vĩ đại nhất trong lịch sử Myanmar, ông là người thành lập "chính thể hiến chương" đầu tiên trên lãnh thổ nay là Myanmar. Ông không những khoách trương Vương quốc Pagan mà còn thi hành một loạt những cải cách về chính trị và hành chính cho phép quốc gia thống trị thung lũng Irrawaddy và khu vực ngoại vi trong 250 năm.
Thành công và sự thống trị lâu dài của Pagan đối với thung lũng Irrawaddy đặt nền tảng cho sự phát triển của ngôn ngữ và văn hóa Miến, lan tỏa của dân tộc Miến tại Thượng Miến. Việc ông bảo trợ cho Phật giáo Thượng tọa bộ và thành công trong việc ngăn chặn bước tiến của Đế quốc Khmer Ấn Độ giáo khiến cho giáo phái này có một nơi trú ẩn an toàn trong lúc nó đang khó khăn tại những nơi khác ở Nam Á và Đông Nam Á. Ông giúp tái khởi Phật giáo Thượng tọa bộ tại Ceylon- quê hương của giáo phái này. Sự thành công của triều đại Pagan khiến cho Thượng tọa bộ sau này phát triển tại Lan Na, Siam, Lan Xang, và Campuchia, cũng một phần lớn là do tương tác giữa Ceylon và những khu vực này, có thể là trong thế và 14.
Bobby Linn
Robert "Bobby" Linn (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Scotland thi đấu ở vị trí tiền đạo. Hiện tại anh thi đấu cho Arbroath. Anh khởi đầu sự nghiệp cùng với Dundee trước khi đi theo dạng cho mượn to Peterhead, sau đó kí hợp đồng vĩnh viễn
Anh thi đấu cùng với Paul Mathers (thủ môn Morton tại thời điểm chuyển nhượng) trong khoảng thời gian tại Peterhead, và đó cũng là lý do quan trọng ảnh hưởng để quyết định gia nhập Morton của anh vào ngày 6 tháng 1 năm 2007. Anh có màn ra mắt từ ghế dự bị, trên sân nhà trước Alloa vào ngày 13 tháng 1 năm 2007. Vào tháng 6 năm 2013, huấn luyện viên Arbroath Paul Sheerin ký hợp đồng với Linn theo bản hợp đồng 1 năm. Linn được thưởng bản hợp đồng 2 năm trong mùa giải 2013–14.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1986 Thể loại:Nhân vật thể thao từ Dundee Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Scotland Thể loại:Cầu thủ bóng đá Dundee F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Peterhead F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Greenock Morton F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá East Fife F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Scottish Football League Thể loại:Cầu thủ bóng đá Scottish Premier League Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Scottish Junior Football Association Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ballingry Rovers F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Arbroath F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá Scottish Professional Football League
Nguyễn Cảnh Toàn
Nguyễn Cảnh Toàn (28 tháng 9 năm 1926 – 8 tháng 2 năm 2017) là một Giáo sư Toán học Việt Nam, nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội 2,thứ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam (1976 –1989), phó Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam và Tổng biên tập tạp chí Toán học và Tuổi trẻ trong hơn 40 năm. Ông được báo chí trong nước đánh giá là một tấm gương tự học thành tài và có công lao trong việc đào tạo và xây dựng đội ngũ những giáo viên toán. Ông là một trong những nhà Toán học Việt Nam đầu tiên có luận văn được nghiên cứu trong nước và bảo vệ ở nước ngoài. Ông được cho là đã mua danh hiệu Thiên tài lỗi lạc của thế kỷ XXI của Viện tiểu sử Hoa Kỳ vốn có tai tiếng về mua bán và lừa đảo tiểu sử từ đó tạo ra nhiều tranh luận trên báo chí về thực hư các danh hiệu từ nước ngoài phong tặng cho các nhà khoa học ở Việt Nam.
Tiểu sử
Ông sinh ngày 28 tháng 9 năm 1926 tại làng Nghiêm Thắng, tại xã Đông Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
Nguyễn Cảnh Toàn vào học ở Trường Quốc học Huế năm 1942 và tốt nghiệp tú tài Toán năm 1944. Đây là thời kỳ có các giáo sư người Pháp giảng dạy nên ông đã hấp thu được một số kiến thức tiến bộ của phương Tây.
San Julián, Jalisco
San Julián là một đô thị thuộc bang Jalisco, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 12974 người.
Nguyễn Cảnh Toàn
Tiểu sử
Cuối năm 1946, trong kỳ thi toán học đại cương, Nguyễn Cảnh Toàn đã tham dự và đỗ thủ khoa. Năm 1947, trong thời gian kháng chiến, Sở Giáo dục Khu 4 triệu tập ông về dạy toán cho Trường Trung học chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng.
San Julián, Jalisco
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Jalisco
Nguyễn Cảnh Toàn
Tiểu sử
Năm 1951, ông được Bộ Giáo dục Việt Nam điều lên dạy đại học ở Khu học xá Trung ương, đặt tại Nam Ninh (Trung Quốc).
Năm 1954, Nguyễn Cảnh Toàn giảng dạy toán tại trường Đại học Khoa học Hà Nội.
Năm 1957, ông nằm trong số chín cán bộ giảng dạy đại học đầu tiên sang Liên Xô làm thực tập sinh. Năm 1958, ông bảo vệ thành công luận án Phó tiến sĩ (nay gọi là tiến sĩ) tại Đại học Lomonosov.
Sau khi bảo vệ luận án tiến sĩ khoa học về hình học, ông tiếp tục giảng dạy tại khoa Toán Đại học sư phạm Hà Nội và đảm nhiệm các chức vụ: chủ nhiệm bộ môn hình học, chủ nhiệm khoa toán, hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Hà Nội (1967 – 1975), Thứ trưởng Bộ Giáo dục, nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo (1976 – 1989).
Năm 1994, ông nghỉ hưu.
Ông mất ngày 8 tháng 2 năm 2017 tại Hà Nội
Hoạt động
Ông đã công bố 10 bài báo khoa học, biên soạn một số cuốn sách và đăng một số bài báo về giáo dục ở trong nước. Ông làm phó Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam và tổng biên tập tạp chí Toán học và Tuổi trẻ hơn 40 năm.
Ông là người đề xuất chủ trương đào tạo phó tiến sĩ và tiến sĩ trong nước, vì căn cứ vào thực tế số người đủ khả năng và trình độ để làm luận án Phó tiến sĩ, Tiến sĩ thì nhiều nhưng chỉ tiêu gửi đi nước ngoài để đào tạo thì hạn hẹp. Khi ba luận án Phó tiến sĩ đầu tiên được bảo vệ thành công ngày 23-4-1970 tại Trường đại học Sư phạm Hà Nội, thì nhà nước Việt Nam chính thức quyết định mở hệ nghiên cứu sinh trong nước. . Nhờ đó mà đã có hàng trăm Phó tiến sĩ, Tiến sĩ được đào tạo ở Việt Nam.
Ông còn là người đề xuất phong trào "Dạy tốt – học tốt" tại các khoa trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong những năm cuối của thập niên 1960, xây dựng phong cách giảng dạy mới, phong cách học tập mới, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo. Phong trào này đã góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đào tạo trong những năm chiến tranh.
Trong tuyển tập "Bàn về giáo dục Việt Nam", ông đã viết một số quan điểm của mình, ông quan niệm "...Tư duy và nhân cách quan trọng hơn kiến thức...Người thầy dở là người chỉ đem kiến thức cho học trò, người thầy giỏi là người biết đem đến cho họ cách tự tìm ra kiến thức...".
Tạp chí Toán học và tuổi trẻ
Tạp chí Toán học và tuổi trẻ do ông làm Tổng Biên tập trong hơn 40 năm đã góp phần phổ biến kiến thức toán học cho nhiều thế hệ học sinh tại Việt Nam.
Các công trình toán học
Theo thống kê ông có khoảng 13 bài báo khoa học được công bố viết bằng tiếng Nga hoặc tiếng Pháp, sắp theo thứ tự ngược thời gian:
Tuy nhiên theo Google Scholar, tất cả các bài viết kể trên hầu như không được trích dẫn bởi các nhà toán học khác.
Ngoài ra ông dịch, viết một số sách giáo trình, từ điển và chuyên khảo sau
Hình học Siêu phi Euclid
Nguyễn Cảnh Toàn gọi các nghiên cứu của mình là Hình học Siêu phi Euclid (Ultra non-euclidian geometry) , thực chất là những nghiên cứu về một dạng đặc biệt của các không gian xạ ảnh. Nghiên cứu của ông không có liên hệ với những hướng nghiên cứu chính về hình học phi Euclid (hình học Hyperbolic) hiện nay.
Giáo sư Jan van de Craats (Đại học Amsterdam) đánh giá bài báo của ông và học trò (Acta Math. Vietnam., vol 13, no. 1, 1988) về Hình học siêu phi Euclid trên Mathematical Reviews của Hội Toán học Hoa Kỳ nguyên văn như sau: "Bài báo là một sự điểm duyệt những kết quả thu được của các tác giả từ năm 1963 về cái mà họ gọi là các không gian siêu phi Euclid. Những không gian này là các không gian xạ ảnh thực hoặc phức, ở đó mỗi điểm được liên hệ với một mặt bậc hai (phụ thuộc vào điểm đó), là mặt thường dùng để xác định khoảng cách Cayley-Klein địa phương."
GS Đỗ Đức Thái (ĐHSP Hà Nội) cho rằng: "Vào thập kỷ 50 và những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trước, việc nghiên cứu Hình học vi phân ở Liên Xô (cũ) tập trung nhiều vào việc nghiên cứu Hình học vi phân cổ điển, đặc biệt là Hình học được xem xét dưới góc độ Hình học của các nhóm biến đổi. Việc nghiên cứu sâu rộng Hình học phi Euclide đã được tiến hành trong khuynh hướng chung đó. Trong xu thế này, những kết quả của GS Nguyễn Cảnh Toàn là rất mới, sâu sắc và đạt trình độ khoa học rất cao. Những kết quả đó đã đủ để hình thành ra một “nhánh con mới” trong hướng nghiên cứu này. Và nếu như những kết quả đó được đẩy mạnh thực sự lên nữa bởi những nghiên cứu tiếp theo của nhiều nhà toán học khác, nhất là những nhà toán học trẻ, thì có thể thấy được rằng những kết quả đó sẽ phát triển được thành một nhánh mới trong hướng nghiên cứu này."
Các tác phẩm về giáo dục
Ông viết một số sách về giáo dục, phương pháp dạy và học:
Gia đình
Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn có hai con trai là Nguyễn Cảnh Tài và Nguyễn Cảnh Đức. Nhiều người nhầm lẫn, nói rằng PGS,TS Nguyễn Cảnh Lương hiện là Phó Hiệu trưởng ĐH Bách Khoa Hà Nội là con ông Toàn là không đúng. PGS Nguyễn Cảnh Lương cũng thuộc dòng họ Nguyễn Cảnh ở Nghệ An nhưng thuộc chi phái khác và quê ở Nghi Lộc, còn GS Nguyễn Cảnh Toàn quê ở Đô Lương.
Đánh giá
Ở trong nước, Giáo sư, TSKH Cơ học Nguyễn Văn Đạo là học trò của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn thời ông học đại học tại Đại học Sư phạm Hà Nội đã viết như sau: "...Chúng tôi thán phục giáo sư Nguyễn Thúc Hào ở môn Hình học vi phân với lối trình bày mạch lạc, cách viết bảng tuyệt diệu và trí nhớ hiếm có; Giáo sư Lê Văn Thiêm ở môn hàm phức lý thú với các phép biến hình ảo giác kỳ lạ và cả tính đãng trí đáng đáng yêu của giáo sư nữa, Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn ở môn hình học xạ ảnh, ở phương pháp tư duy và phong cách nghiên cứu khoa học nghiêm túc, hiệu quả..." (Đường vào khoa học –Say mê và kết quả/ Viện sĩ Nguyễn Văn Đạo/ Tạp chí Cơ khí ngày nay, số 29 – 1999, trang 30).
Giáo sư Ngô Thúc Lanh cho rằng Nguyễn Cảnh Toàn là người đặc biệt có khả năng về toán và "chỉ tiếc về sau làm lãnh đạo nên không còn nhiều thời gian dành cho toán”.
Một vài báo Việt Nam đã bắt đầu nghi ngờ về giá trị của những danh hiệu và giải thưởng theo kiểu mà những người nhận được từ Viện tiểu sử Hoa Kỳ hay Trung tâm Tiểu sử danh nhân quốc tế. Đây là các tổ chức phi khoa học, theo nghĩa không xuất phát từ một trường đại học hay một viện nghiên cứu nào, và các danh hiệu do họ trao tặng dựa trên sự đóng góp về tài chính của người được trao tặng chứ không phải là từ các tiêu chuẩn về học thuật. Do đó việc chấp nhận các danh hiệu hữu danh vô thực kiểu như "Những bộ óc vĩ đại của thế kỷ 21" bằng cách trả một chi phí khá lớn đã gây phản cảm trong giới chuyên môn nhất là trong trường hợp sự đóng góp có tầm quốc tế không nhiều (số công trình khoa học không nhiều, và không được đồng nghiệp trích dẫn) và đã lâu không còn tham gia nghiên cứu.
GS Nguyễn Tiến Dũng cho rằng ông đã tự đánh giá quá cao về công trình của mình về Hình học phi Ơclit. Các công trình Toán học của ông viết ra bằng tiếng Pháp hoặc tiếng Nga không được các nhà Toán học trên thế giới quan tâm, trong khi lại tự mình ca tụng về bản thân quá nhiều qua các phương tiện truyền thông trong nước. Ông đã tham vọng vào nhiều giải thưởng hão huyền, tự đặt, của các công ty kiếm tiền ở nước ngoài. Các phương pháp tự học của ông còn chung chung, không rõ ràng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà toán học Việt Nam Thể loại:Cựu giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội Thể loại:Nhà giáo Nhân dân Thể loại:Người Đô Lương Thể loại:Học sinh Quốc học Huế Thể loại:Tổng biên tập Việt Nam Thể loại:Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam Thể loại:Sinh tại Nghệ An Thể loại:Sống tại Nga Thể loại:Sống tại Hà Nội Thể loại:Sống tại Nghệ An Thể loại:Sống tại Huế Thể loại:Dòng họ Nguyễn Cảnh Thể loại:Tiến sĩ Khoa học Việt Nam tốt nghiệp tại Liên Xô Thể loại:Phó tiến sĩ Việt Nam tốt nghiệp tại MGU Thể loại:Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước Việt Nam Thể loại:Cựu giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội
Mělník (huyện)
Huyện Benešov (Okres Benešov trong tiếng Séc) là một huyện (okres) thuộc Vùng Trung Bohemia (Středočeský kraj) của Cộng hòa Séc. Huyện lỵ là Mělník.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Cộng hòa Séc
Beaumont-en-Auge
Beaumont-en-Auge là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.
Tham khảo
Beaumontenauge
Aderus foveatoimpressus
Aderus foveatoimpressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Aderidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1948.
Tham khảo
Thể loại:Aderus
Podhale
nhỏ|300x300px| Podhale. Xem từ Tarasówka, với [[Núi Tatra|dãy núi Tatra ở đường chân trời ]] nhỏ|300x300px| Nhìn bằng mắt của [[Nowy Targ, thủ phủ của khu vực ]] trái|nhỏ| Cư dân của Podhale trong trang phục khu vực Podhale (nghĩa đen là "dưới đồng cỏ núi") là khu vực cực nam của Ba Lan, đôi khi được gọi là "vùng cao nguyên Ba Lan". Podhale nằm ở chân đồi của dãy Tatra của dãy núi Carpathian.
Điểm tham quan khu vực
Một trong những điểm thu hút của khu vực là khu nghỉ mát trên núi nổi tiếng của Zakopane và hồ được gọi là Morskie Oko ("Con mắt của biển"), theo truyền thuyết địa phương, được kết nối với vùng biển Adriatic bằng các lối đi ngầm. Nowy Targ dọc theo sông Dunajec, nằm trong thung lũng bên dưới dãy núi Gorce, là thủ đô của khu vực. Ludzmierz là nơi có ngôi đền cổ nhất của khu vực, Đức Mẹ Ludźmierz còn được gọi là Bà chủ của Podhale hoặc tại Gaździna Podhala của Ba Lan.
Người dân ở khu vực này đặc biệt nổi tiếng với món oscypek của họ, một loại phô mai làm từ hỗn hợp sữa bò và sữa cừu, âm nhạc và sườn dốc trượt tuyết của họ. Vào mùa đông, nó là địa điểm du lịch số một  ở Ba Lan.
Tham khảo
Thể loại:Sơn nguyên
Cryptalaus podargus
Cryptalaus podargus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.
Tham khảo
Thể loại:Cryptalaus
Sabancılar, Akhisar
Sabancılar là một xã thuộc huyện Akhisar, tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 266 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Manisa
Lundomys molitor
Lundomys molitor là một loài động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Winge mô tả năm 1887.
Tham khảo
Thể loại:Lundomys Thể loại:Động vật được mô tả năm 1887 Thể loại:Động vật có vú Brasil Thể loại:Động vật có vú Uruguay
Kamimine, Saga
Kamimine (上峰町) là một thị trấn thuộc huyện Miyaki, Saga, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thị trấn của Saga
Hermannia grandistipula
Hermannia grandistipula là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Buching. ex Harv.) K. Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1900. Nó phân bố chủ yếu ở Mozambique và Nam Phi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hermannia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Cueta omana
Cueta omana là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Hölzel miêu tả năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Cueta
Stilpnogyne
Stilpnogyne là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Stilpnogyne gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Tông Vi hoàng
Freycinetia insolita
Freycinetia insolita là một loài thực vật có hoa trong họ Dứa dại. Loài này được B.C.Stone miêu tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Liên kết ngoài
Thể loại:Freycinetia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1970
Konavattam
Konavattam là một thị trấn thống kê (census town) của quận Vellore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Konavattam có dân số 9351 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Konavattam có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 60%. Tại Konavattam, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Thượng Ân
Thượng Ân là một xã thuộc huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, Việt Nam.
Địa lý
Xã Thượng Ân có vị trí địa lý:
Xã Thượng Ân có diện tích 67,36 km², dân số năm 2019 là 2.001 người, mật độ dân số đạt 30 người/km².