cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ctenocolum salvini
Ctenocolum salvini là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.
Tham khảo
Thể loại:Ctenocolum
Mary Harris Jones
Mary Harris „Mother“ Jones (* có lẽ sinh vào khoảng 01 tháng 8 năm 1837, theo thông tin cá nhân là ngày 1 tháng 5 năm 1830 tại Cork, Ireland; † 30 Tháng 11 năm 1930 ở Silver Spring, Maryland) là một nhà lãnh đạo Mỹ nổi tiếng của người lao động và phong trào công đoàn.
Tiểu sử
Gia đình Harris di cư sang Canada và rồi sang Mỹ trong những năm 1840. Mary tốt nghiệp trung học, làm việc như một giáo viên tại một tu viện các nữ tu và như một thợ may ở Chicago, sau đó một lần nữa,lại trở thành một giáo viên ở Memphis, Tennessee. Bà đã kết hôn vào năm 1861 với George E. Jones, một công nhân ngành thép và thành viên công đoàn. Sáu năm sau, bà bị mất chồng và bốn đứa con nhỏ của bà trong một trận dịch sốt vàng da. Bà trở về Chicago để mở 1 tiệm may nhỏ. Trong trận cháy lớn tại Chicago năm 1871, Jones mất tất cả mọi thứ mà bà sở hữu. Bà quay sang nhờ Knights of Labor giúp đỡ, đây là một Hiệp hội Công nhân người Mỹ, người nhận giúp đỡ lao động nữ và người da màu, và từ đó bà cống hiến đời mình cho cuộc đấu tranh vì tăng lương và cải tiến điều kiện làm việc.
Mary Harris Jones, còn được gọi là "Mother Jones" (Mẹ Jones), vào năm 1905 là đồng sáng lập Industrial Workers of the World (Công nhân công nghiệp của thế giới) và sau này cả Liên minh Công nhân Mỏ (United Mine Workers) và Đảng Xã hội chủ nghĩa Mỹ (Socialist Party of America). Tạp chí cánh tả Mother Jones cũng được đặt theo tên của bà. Nhạc sĩ Tom Russell đã sáng tác bài hát The Most Dangerous Woman In America (Người phụ nữ nguy hiểm nhất ở Mỹ) để tưởng niệm về bà.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1837 Thể loại:Mất năm 1930 Thể loại:Nhà hoạt động xã hội Hoa Kỳ Thể loại:Chủ nghĩa xã hội Kitô giáo Mỹ Thể loại:Người viết hồi ký nữ Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland Thể loại:Nữ nhà văn Mỹ Thể loại:Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ Thể loại:Người viết hồi ký Mỹ Thể loại:Người bảo vệ quyền trẻ em Thể loại:Người bảo vệ quyền lợi công nhân Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 20 Thể loại:Nữ nhà văn thế kỷ 20
Cao Bằng
Cao Bằng là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam.
Địa lý
Tỉnh Cao Bằng nằm ở phía đông bắc Việt Nam, có vị trí địa lý:
Các điểm cực của tỉnh Cao Bằng:
Trung tâm hành chính của tỉnh là Thành phố Cao Bằng, cách Hà Nội 279 km. Chiều dài của tỉnh theo chiều bắc - nam là 80 km, từ 23°7'12"B đến 22°21'21"B (tính từ xã Trọng Con huyện Thạch An đến xã Đức Hạnh huyện Bảo Lâm). Chiều rộng theo chiều đông - tây là 170 km, từ 105°16'15"Đ - 106°50'25"Đ (tính từ xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm đến xã Lý Quốc huyện Hạ Lang), trung tâm địa lý của tỉnh nằm ở xã Trương Lương, huyện Hòa An.
Điều kiện tự nhiên
Tỉnh Cao Bằng có diện tích đất tự nhiên 6.690,72 km², là cao nguyên đá vôi xen lẫn núi đất, có độ cao trung bình trên 200 m, vùng sát biên có độ cao từ 600–1.300 m so với mặt nước biển. Núi non trùng điệp. Rừng núi chiếm hơn 90% diện tích toàn tỉnh. Từ đó hình thành nên 3 vùng rõ rệt: Miền đông có nhiều núi đá, miền tây núi đất xen núi đá, miền tây nam phần lớn là núi đất có nhiều rừng rậm.
Trên địa bàn tỉnh có hai dòng sông lớn là sông Gâm ở phía tây và sông Bằng Giang ở vùng trung tâm và phía đông, ngoài ra còn có một số sông ngòi khác như sông Quây Sơn, sông Bắc Vọng, sông Nho Quế, sông Năng, sông Neo hay sông Hiến.
Đa số diện tích Cao Bằng được che phủ bởi rừng vì thế không khí khá trong sạch ở các vùng nông thôn, các khu dân cư và ở trung tâm thành phố. Các tuyến đường chính của Cao Bằng có mức độ ô nhiễm bụi không cao, do phương tiện giao thông ít, mật độ dân số thấp. Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm do ý thức vứt rác bữa bãi của một số người dân cùng với ngành khai thác cát đã làm cho các dòng sông ở đây bị ô nhiễm, hệ sinh thái bị ảnh hưởng. Các phương tiện giao thông trong tỉnh chủ yếu là xe máy, phương tiện ít làm cho mức tiêu thụ nhiên liệu không cao, Cao Bằng không bị ô nhiễm bởi các khí thải nhà kính và nhiều khí độc khác. Bởi vậy, so với các địa phương khác của Việt Nam, Cao Bằng là một trong những tỉnh có khí hậu trong lành và ít ô nhiễm nhất.
Khí hậu
Nhìn chung Cao Bằng có khí hậu ôn hòa dễ chịu. Với khí hậu cận nhiệt đới ẩm, địa hình đón gió nên chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các đợt không khí lạnh từ phương bắc. Tuy nhiên nhiệt độ của Cao Bằng chưa bao giờ xuống thấp quá 0 °C, hầu như vào mùa đông trên địa bàn toàn tỉnh không có băng tuyết (trừ một số vùng núi cao có băng đá xuất hiện vào mùa đông).
Mùa hè ở đây có đặc điểm nóng ẩm, nhiệt độ cao trung bình từ 30 - 32 °C và thấp trung bình từ 23 - 25 °C, nhiệt độ không lên đến 39 - 40 °C. Vào mùa đông, do địa hình Cao Bằng đón gió nên nó có kiểu khí hậu gần giống với ôn đới, nhiệt độ trung bình thấp từ 5 - 8 °C và trung bình cao từ 15 - 28 °C, đỉnh điểm vào những tháng 12, 1 và 2 nhiệt độ có thể xuống thấp hơn khoảng từ 6 - 8 °C, độ ẩm thấp, trời hanh khô vào đầu mùa. Mùa xuân và mùa thu không rõ rệt, thời tiết thất thường; mùa xuân thường có tiết trời nồm, mùa thu mát, dễ chịu.
Dân cư
Dân số toàn tỉnh là 530.341 người (theo điều tra dân số ngày 01/04/2019 của Cục Thống kê tỉnh Cao Bằng). Thành thị: 123.407 người. Nông thôn: 406.934 người. Tỷ lệ đô thị hóa (2022): 23,2%
Các dân tộc ở Cao Bằng gồm Tày: 216.577 người (chiếm 40,84% dân số), Nùng: 158.114 người (29,81 %), Mông: 61.579 người (11,65 %), Dao: 54.947 người (10,36 %), Kinh: 27.170 người (5,12 %), Sán Chay: 7.908 người (1,49%), Lô Lô: 2.861 người (0,54%), các dân tộc khác: 1005 người (0.19%).
Lịch sử
nhỏ|400px|phải|Nhà Lý mở rộng lãnh thổ vùng Cao Bằng, năm 1039. Vùng đất tỉnh Cao Bằng bắt đầu thuộc lãnh thổ Việt Nam vào năm 1039, khi Lý Thái Tông đánh thủ lĩnh châu Thảng Do và châu Quảng Nguyên (sau này là huyện Quảng Uyên) là Nùng Tồn Phúc.
Năm 1041 vợ A Nùng và con trai của Tồn Phúc là Nùng Trí Cao từ động Lôi Hỏa (Hạ Lôi, nay là khoảng hương Hạ Lôi huyện Đại Tân địa cấp thị Sùng Tả tỉnh Quảng Tây Trung Quốc, phía đông bắc huyện Trùng Khánh) về chiếm lại 2 châu trên, nhà Lý cử quân lên đánh bắt được Trí Cao nhưng không giết mà cho làm quan nhà Lý cai quản các châu động trên. Nhà Lý gộp thêm các động Vật Dương, động Lôi Hỏa, động Bình An, động Bà Tư (là các động vốn trong số 10 động thuộc quyền cai quản của Tồn Phúc), cùng châu Thảng Do vào đất Quảng Nguyên và gọi chung là châu Quảng Nguyên. Ngoài châu Quảng Nguyên, thì năm 1041, châu Tư Lang (nay là đất 2 huyện Trùng Khánh và Hạ Lang tỉnh Cao Bằng) nằm ở phía đông bắc châu Quảng Nguyên, nhà Lý cũng phụ vào đất cai quản của Trí Cao, coi như đất Đại Cồ Việt vùng Trí Cao cai quản mà sau đó nhà Lý đòi chủ quyền với nhà Tống gồm 2 châu Tư Lang và Quảng Nguyên (gộp cả Bình An (nay thuộc Cao Bằng), Bà Tư (nay thuộc Cao Bằng), Thảng Do, Lôi Hỏa (phía đông nam Vật Dương), Vật Dương (phía đông Vật Ác), Vật Ác (vùng phía nam trấn An Đức của Tĩnh Tây Quảng Tây ngày nay)). Tuy bề ngoài thần phục nhà Lý, nhưng bên trong Nùng Trí Cao nuôi chí tự cường lập quốc gia độc lập. Năm 1048 Trí Cao lại nổi dậy đánh chiếm động Vật Ác (vùng phía nam An Đức trấn của Tĩnh Tây Trung Quốc ngày nay), vốn thuộc nhà Lý từ năm 1039, nhà Lý đem quân lên đánh. Sau khi gây sự với nhà Lý không thành, Trí Cao đánh chiếm châu An Đức (Ande Zhou 安德州, nay là khoảng địa bàn trấn An Đức của thành phố cấp huyện Tĩnh Tây) và vùng biên giới các tỉnh Quảng Tây, Quảng Đông Trung Quốc. Nhà Tống tiêu diệt quốc gia của Trí Cao năm 1055. Các thủ lĩnh địa phương cai quản châu động kế thừa Trí Cao, không thực sự thần phục nhà Lý, đem một số động thuộc châu Quảng Nguyên (là phần đất phía bắc Cao Bằng ngày nay thuộc thành phố cấp huyện Tĩnh Tây Trung Quốc) sang thần phục nhà Tốngː Nùng Tông Đán (Tông Đản) năm 1049 đem động Vật Ác (sau thuộc Tống bị nhà Tống đổi thành Thuận An châu, nay là các hương trấn biên giới thuộc thành phố cấp huyện Tĩnh Tây địa cấp thị Bách Sắc khu Tự trị Dân tộc Choang Quảng Tây, nằm ở phía tây nam thành phố Tĩnh Tây tiếp giáp các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh tỉnh Cao Bằng, có thể là vùngː hương Nam Pha, hương Thôn Bàn, hương An Ninh, trấn Long Bang (An Bang),...), Nùng Trí Hội năm 1062 đem động Vật Dương sang Tống (nhà Tống đổi tên thành Quy Hóa châu, nay là các hương trấn phía đông nam thành phố cấp huyện Tĩnh Tây, tiếp giáp huyện Trùng Khánh Cao Bằng, có lẽ làː hương Nhâm Trang (Nhâm Động), trấn Nhạc Vũ, trấn Hồ Nhuận (Nhuận Động), trấn Hóa Động,... Kèm theo đất Vật Dương nhập Tống đợt này, có thể có cả đất động Lôi Hỏa (Hạ Lôi),...). Đến Chiến tranh Tống-Việt, 1075-1077, châu Quảng Nguyên (bao gồm các vùng đất ngày nay là các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Hòa An, thành phố Cao Bằng, Phục Hòa), châu Tư Lang (nay là Trùng Khánh, Hạ Lang), cùng các châu nay thuộc Lạng Sơn làː Thất Nguyên (Thất Khê, Tràng Định), Môn (Cao Lộc), Tô Mậu (Đình Lập), bị Quách Quỳ tướng nhà Tống chiếm đóng không trả lại Đại Việt sau chiến tranh (Giai đoạn này châu Quảng Nguyên bị nhà Tống đổi tên thành Thuận châu).
Bằng chiến thuật vừa gây xung đột biên giới (lùng bắt Nùng Trí Hội), vừa ngoại giao triều cống và đàm phán, từ năm 1077 đến năm 1088, vua quan nhà Lý thời Lý Nhân Tông dần thu phục lại gần như hoàn toàn các vùng đất bị nhà Tống chiếm từ nhà Lý trước đó và trong cuộc chiến Tống - Việt. Kết quả đàm phán của phái đoàn Đào Tông Nguyên sứ thần nhà Lý năm 1079, thu lại được toàn bộ các châu nay là đất Lạng Sơn (là châu Tô Mậu, châu Môn và châu Thất Nguyên), đất nay thuộc Cao Bằng thì thu lại được châu Tư Lang, và phần lớn châu Quảng Nguyên (Thuận châu nhà Tống, phần đất nhà Tống chiếm trong cuộc chiến 1076-1077), trừ phân đất Vật Ác (châu Thuận An nhà Tống), Vật Dương (châu Quy Hóa nhà Tống), Lôi Hỏa mất về nhà Tống trước chiến tranh thì nhà Tống không trả.
Năm 1084, phái đoàn Lê Văn Thịnh sứ thần nhà Lý, tiếp tục sang Bằng Tường Quảng Tây Trung Quốc đàm phán đòi lại đất hai động Vật Dương và Vật Ác từ nhà Tống. Nhưng thay vì trả đất hai động Vật Dương và Vật Ác của châu Quảng Nguyên, thì nhà Tống đổi lại trả cho nhà Lý vùng đất 6 huyệnː Bảo Lạc, Luyện, Miêu (Pác Miêu), Đinh, Phóng, Cận (là đất nay thuộc các huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm tỉnh Cao Bằng) cùng 2 động Túc (Tĩnh Túc), Tang (nay là khoảng vùng đất huyện Nguyên Bình Cao Bằng). Các huyện động này vốn là các châu động ki mi nằm kẹp giữa hai nước Lý, Tống, nằm ở phía tây châu Quảng Nguyên, ở phía đông châu Bình Nguyên (Vị Xuyên, Hà Giang). Tuy nhiên, nhà Lý vẫn kiên trì tiếp tục đàm phán đòi đất 2 động Vật Dương, Vật Ác cho đến năm 1088, nhưng không thành công. Từ đó đất 2 động Vật Ác (châu Thuận An nhà Tống), Vật Dương (châu Quy Hóa nhà Tống) vĩnh viễn thuộc Trung Quốc (ngày nay chúng là vùng đất phía nam của thành phố cấp huyện Tĩnh Tây địa cấp thị Bách Sắc khu Tự trị Dân tộc Choang tỉnh Quảng Tây, tiếp giáp biên giới với các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, và Trùng Khánh của Cao Bằng). Đại Việt sử ký tiền biên, Ngô Thì Sĩ chépː "Giáp Tý năm thứ 9 (1084, Tống Nguyên Phong năm thứ 7) mùa Hạ tháng 6, sai Thị lang bộ Binh là Lê Văn Thịnh sang Tống bàn việc biên giới. Họp với Hữu giang tuần kiểm nhà Tống là Thành Tác ở Quảng Tây bàn về biên giới Thuận An, Quy Hóa. Văn Thịnh đến nơi, mọi việc đều lựa chiều uốn nắn, không hề biện bác, chỉ từ từ lấy lý mà giảng giải, có câu rằngː "Bồi thần này không dám tranh chấp". Vua Tống nghe tin, ban chiếu cho Văn Thịnh là biết theo ý kính thuận, ban cho áo dài rồi nhân đó trả cho ta 6 huyện thuộc Bảo Lạc, 6 động thuộc Túc Tang ở phía ngoài cửa ải."
Thời Lê sơ, Lê Thánh Tông cho lập thừa tuyên Thái Nguyên (Ninh Sóc), thì Cao Bằng là 1 trong 3 phủ của thừa tuyên Thái Nguyên. Phủ Cao Bằng lúc này gồm 4 châuː Thượng Tư Lang (châu Thượng Lang, nay là huyện Trùng Khánh), Hạ Tư Lang (châu Hạ Lang, nay là huyện Hạ Lang), Quảng Uyên (đổi từ châu Quảng Nguyên, nay là các huyện Quảng Uyên, Phục Hòa), Thạch Lâm (nay là các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, Thạch An, Hòa An, Nguyên Bình, và thành phố Cao Bằng). Phần phía tây tỉnh Cao Bằng ngày nay lại thuộc thừa tuyên Tuyên Quang là châu Bảo Lạc thuộc phủ Yên Bình, (châu Bảo Lạc nay là đất các huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm của tỉnh Cao Bằng).
Năm 1499 niên hiệu Cảnh Thống thứ 2, vua Lê Hiến Tông tách phủ Cao Bằng ra khỏi Thái Nguyên lập thành một trấn riêng mang tên Cao Bằng. Từ đây Cao Bằng trở thành đơn vị hành chính tương đương cấp tỉnh ngày nay. Nên hiện nay, Việt Nam lấy năm 1499 là năm thành lập tỉnh Cao Bằng. . Tuy nhiên, Đào Duy Anh thì cho rằng Cao Bằng chỉ thực sự tách khỏi Thái Nguyên thành một trấn (đơn vị hành chính cấp tỉnh) từ sau khi nhà Mạc bị diệt. Trong cuốn Đất nước Việt Nam qua các đời, Đào Duy Anh viếtː "Phủ Cao Bằngː Nhất thống chí (Cao Bằng) chép rằng đời Lê Quang Thuận là phủ Bắc Bình; đời Hồng Đức mới đổi làm Cao Bình, tức Cao Bằng. Sau khi họ Mạc bị diệt hẳn mới đổi làm trấn Cao Bằng, vẫn lãnh một phủ là phủ Cao Bằng; đầu đời Gia Long đặt trấn thủ; năm thứ 7 (1808) đổi tên phủ làm [phủ] Trùng Khánh, năm Minh Mạng thứ 12 (1831) làm tỉnh Cao Bằng."
Sau khi thất thủ Thăng Long năm 1592, nhà Mạc chạy lên Cao Bằng và xây dựng vùng đất này để chống lại nhà Lê Trịnh cho đến 1677 mới chấm dứt.
Thời Pháp thuộc
300px|phải|nhỏ|Bản đồ tỉnh Cao Bằng năm 1891 Từ năm 1886 – 1945, tên gọi, địa giới và số lượng các đơn vị hành chính tỉnh Cao Bằng luôn có sự thay đổi. Cuối thế kỷ XIX, tỉnh Cao Bằng gồm có phủ Trùng Khánh (với 3 châu: Thượng Lang, Hạ Lang, Quảng Uyên) và phủ Hòa An (với 3 châu: Thạch Lâm, Thạch An, Nguyên Bình).
Tháng 10 năm 1886, thực dân Pháp đánh chiếm Cao Bằng, đặt J. Gallieni làm chỉ huy chính.
Năm 1888, Cao Bằng là một quân khu. Quân khu Cao Bằng gồm Tiểu quân khu Cao Bằng và các đồn binh: Cao Bằng, Sóc Giang, Nguyên Bình, Ngân Sơn, Trà Lĩnh, Trùng Khánh, Hạ Lang, Phục Hoà, Nặm Nàng.
Thực dân Pháp đã phân chia địa bàn từ Thanh Hoá trở ra bắc thành 14 quân khu. Mỗi quân khu do một sĩ quan cấp đại tá hoặc cấp tướng trực tiếp chỉ huy.
Ngày 06/8/1891, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định bãi bỏ các quân khu và thiết lập các đạo quan binh. Đạo quan binh là đơn vị hành chính đặc biệt do giới quân sự nắm quyền cai trị. Mỗi đạo quan binh do một sĩ quan đứng đầu làm tư lệnh với đầy đủ quyền dân sự và quân sự, thời kỳ đầu về dân sự ngang với Thống sứ Bắc Kỳ.
Ngày 20/8/1891, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tại Bắc Kỳ 4 đạo quan binh: Đạo quan binh 1 Phả Lại, Đạo quan binh 2 Lạng Sơn, Đạo quan binh 3 Yên Bái, Đạo quan binh 4 Sơn La. Đạo quan binh thứ 2 thủ phủ đặt tại Cao Bằng (Cao Bằng là tiểu quân khu thuộc Đạo quan binh 2). Sau đó chuyển thành Đạo quan binh 2 Cao Bằng, đạo lỵ đặt tại Cao Bằng, gồm 3 tiểu quân khu: Cao Bằng, Bảo Lạc, Bắc Kạn.
Ngày 01/01/1906, Toàn quyền Đông Dương ra quyết định: "các Đạo quan binh 2, 3 và 4 được đặt lại, về phương diện tài chính dưới quyền của Thống sứ Bắc Kỳ và được cai trị theo luật lệ hiện hành tại các tỉnh dân sự. Việc cai trị các Đạo quan binh 2, 3 và 4 vẫn đặt dưới quyền một sĩ quan cao cấp cấp đại tá hoặc trung tá. Mỗi đạo quan binh được phân thành 2 hạt. Việc chia thành khu vực bị bãi bỏ".
Từ sau Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 16/4/1908, đạo quan binh chia thành các đơn vị hành chính và tư pháp ngang với công sứ các tỉnh dân sự.
Năm 1926, theo sách Địa dư các tỉnh Bắc Kỳ, "Cao Bằng là Đạo quan binh thứ nhì" gồm 1 phủ: Hòa An (phủ lỵ ở Nước Hai); 7 châu: Hà Quảng, Thạch An, (châu lỵ ở Đông Khê), Nguyên Bình, Phục Hoà (châu lỵ ở Tà Lùng), Quảng Uyên, Thượng Lang (châu lỵ ở Trùng Khánh phủ) và Hạ Lang; 3 đại lý: Quảng Uyên, Nguyên Bình và Đông Khê.
Sau năm 1945
Năm 1948, Chính phủ quyết định bãi bỏ cấp tổng, phủ, đạo, châu. Cấp trên cấp xã và dưới cấp tỉnh thống nhất gọi là huyện. Tỉnh Cao Bằng lúc đó gồm thị xã Cao Bằng và 10 huyện: Bảo Lạc, Hạ Lang, Hà Quảng, Hòa An, Nguyên Bình, Phục Hòa, Quảng Uyên, Thạch An, Trấn Biên, Trùng Khánh.
Ngày 3 tháng 10 năm 1950, Cao Bằng hoàn toàn được giải phóng khỏi ách thống trị của thực dân Pháp.
Ngày 1 tháng 7 năm 1956, Cao Bằng cùng các tỉnh Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang hợp thành Khu tự trị Việt Bắc.
Ngày 14 tháng 3 năm 1963, thành lập thị trấn Tĩnh Túc trực thuộc tỉnh Cao Bằng theo Quyết định số 26-CP.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji, trước đây là Sahar International Airport, là một sân bay ở Mumbai của Ấn Độ. RIAF Santacruz trước đây là một sân bay quân sự của Không lực Hoàng gia Ấn Độ trong Chiến tranh thế giới thứ hai và được giao về cho dân sự những năm 1950 sau khi Ấn Độ giành độc lập từ Anh. Diện tích sân bay khoảng 1000 mẫu, tọa lạc tại ngoại ô Santacruz và Sahar. Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji là sân bay tấp nập thứ hai ở Ấn Độ, và được xếp hạng sân bay tấp nập thứ 48 trên thế giới bởi Hội đồng Sân bay quốc tế vào năm 2013. Sân bay có năm nhà ga. Sân bay này phục vụ vùng đô thị Mumbai. Tên của sân bay này được đặt theo tên của Shivaji, vị vua nổi tiếng vào thế kỷ XVII.
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 7 tháng 4 năm 1966, chia huyện Hà Quảng thành hai huyện Hà Quảng và Thông Nông.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Thống kê
Sân bay Mumbai bận rộn nhì Ấn Độ (sau sân bay quốc tế Delhi) và Nam Á, xếp thứ 7 thế giới về số chuyến bay nội địa tính trên mỗi tuần, phục vụ 46 hãng quốc tế và là trung tâm của các hãng: Air India, JetKonnect, SpiceJet, Jet Airways, Air Sahara, Go Air, Spice Jet, và Indigo. Trung bình sân bay này phục vụ 600 chuyến bay mỗi ngày với tổng lượng khách lên đến 17,5 triệu và 400.000 tấn hàng năm 2005. Tuyến The Mumbai-Delhi chiếm 50% số khách và doanh thu nội địa của vận tải hàng khách hàng không ở Ấn Độ với 35 chuyến bay mỗi chiều/ngày.
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 8 tháng 3 năm 1967, hai huyện Phục Hòa và Quảng Uyên hợp nhất thành huyện Quảng Hòa theo Quyết định số 27-CP.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|[[Air India Boeing 747-400 tại sân bay Mumbai]]
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 15 tháng 9 năm 1969, giải thể huyện Hạ Lang, nhập vào hai huyện Quảng Hòa và Trùng Khánh theo Quyết định số 176-CP.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|[[Jet Airways, hãng lớn nhất đóng ở sân bay Mumbai, Boeing 737-700]]
Cao Bằng
Sau năm 1945
Đến ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà (khoá V) kỳ họp thứ 2 quyết nghị bỏ cấp khu trong hệ thống các đơn vị hành chính. Tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn hợp nhất thành một tỉnh là Cao Lạng, tỉnh lỵ đặt tại thị xã Cao Bằng.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|[[GoAir, IndiGo Airbus A320-200 tại sân bay Mumbai]]
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 29 tháng 12 năm 1978, tái lập tỉnh Cao Bằng từ tỉnh Cao Lạng, đồng thời nhập hai huyện Ngân Sơn và Chợ Rã của tỉnh Bắc Thái vào tỉnh Cao Bằng theo Nghị quyết của Quốc hội khóa VI, kỳ họp thứ 4. Khi đó tỉnh Cao Bằng có tỉnh lị là thị xã Cao Bằng và 11 huyện: Bảo Lạc, Chợ Rã, Hà Quảng, Hòa An, Ngân Sơn, Nguyên Bình, Quảng Hòa, Thạch An, Thông Nông, Trà Lĩnh, Trùng Khánh.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|Emirates [[Airbus A330-200 ]]
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 17 tháng 2 năm 1979, quân Trung Quốc chiếm được thị xã Cao Bằng và đã hủy diệt hầu như toàn thị xã, các công trình kiến trúc đã bị phá tan tành, kể cả chùa chiền đền miếu. Khu di tích chủ tịch Hồ Chí Minh tại hang Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng cũng bị đặt bom mìn phá sập cửa hang và các di tích của Bác, bức bia đá Bác viết khi vừa trở về Tổ quốc cũng bị nứt làm đôi.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|Malaysia Airlines [[Boeing 737]]
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 1 tháng 9 năm 1981, tái lập huyện Hạ Lang từ các xã đã nhập vào hai huyện Quảng Hòa và Trùng Khánh theo Quyết định số 44-HĐBT ngày 1 tháng 9 năm 1981. Cùng ngày, chuyển thị trấn Tĩnh Túc trực thuộc huyện Nguyên Bình Quyết định số 44-HĐBT.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|Pakistan International's Boeing 747-200
Cao Bằng
Sau năm 1945
Cuối năm 1995, tỉnh Cao Bằng có 1 thị xã Cao Bằng và 12 huyện: Ba Bể, Bảo Lạc, Hạ Lang, Hà Quảng, Hòa An, Ngân Sơn, Nguyên Bình, Quảng Hòa, Thạch An, Thông Nông, Trà Lĩnh, Trùng Khánh.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|Qatar Airways Boeing 777-3DZER
Cao Bằng
Sau năm 1945
Năm 1996, trả hai huyện Ngân Sơn và Ba Bể về tỉnh Bắc Kạn mới tái lập.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Hành khách
thumb|Boeing 767-38E của hãng Kenya Airways
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 25 tháng 9 năm 2000, chia huyện Bảo Lạc thành huyện Bảo Lạc mới và huyện Bảo Lâm theo Nghị định số 52/2000/NĐ-CP.
Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji
Liên kết ngoài
Thể loại:Sân bay Ấn Độ Thể loại:Mumbai
Cao Bằng
Sau năm 1945
Ngày 13 tháng 12 năm 2001, tái lập hai huyện Phục Hòa và Quảng Uyên từ huyện Quảng Hòa.
Ngày 25 tháng 8 năm 2012, chuyển thị xã Cao Bằng thành thành phố Cao Bằng theo Nghị quyết 60/NQ-CP.
Ngày 1 tháng 2 năm 2020, sáp nhập huyện Thông Nông vào huyện Hà Quảng.
Ngày 1 tháng 3 năm 2020, sáp nhập huyện Phục Hòa, huyện Quảng Uyên và xã Quốc Toản thuộc huyện Trà Lĩnh thành huyện Quảng Hòa; sáp nhập phần còn lại của huyện Trà Lĩnh vào huyện Trùng Khánh.
Tỉnh Cao Bằng có 1 thành phố và 9 huyện như hiện nay.
Hành chính
Tỉnh Cao Bằng có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 thành phố và 9 huyện với 161 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 14 thị trấn, 8 phường và 139 xã.
Du lịch
Nằm ở phía bắc vùng Việt Bắc, nơi địa đầu Tổ quốc, Cao Bằng được thiên nhiên ưu đãi những tiềm năng du lịch phong phú.
Thắng cảnh
Cao Bằng có núi, rừng, sông, suối trải dài hùng vĩ, bao la, thiên nhiên còn nhiều nét hoang sơ, nguyên sinh.
Khu vực thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao tại huyện Trùng Khánh là một thắng cảnh đẹp. Thác nằm trên dòng chảy của sông Quây Sơn, được ca ngợi là một trong những thác nước đẹp nhất trong khu vực và trên thế giới. Động Ngườm Ngao (dịch theo tiếng địa phương là hang hổ) là thế giới của nhũ đá thiên nhiên gồm hàng nghìn hình khối khác nhau, có cái như đụn gạo, đụn vàng, đụn bạc, hình voi, rồng, hổ báo, mây trời, cây cối, hoa lá, chim muông, các khe suối ngầm róc rách mát rượi. Nơi đây đã hình thành điểm du lịch hấp dẫn, thu hút các du khách đến từ khắp nơi trong và ngoài nước đến thưởng ngoạn.
Ngoài ra phải kể đến hồ núi Thang Hen ở huyện Quảng Hòa, núi Phia Oắc ở huyện Nguyên Bình.
Ngày 12-4-2018, tại Kỳ họp lần thứ 204 tại Paris, Hội đồng Chấp hành UNESCO đã thông qua Nghị quyết công nhận Công viên Địa chất Non Nước Cao Bằng là Công viên địa chất toàn cầu UNESCO (CVĐCTC). Với danh hiệu này, CVĐC non nước Cao Bằng trở thành CVĐC toàn cầu thứ 2 ở Việt nam, sau CVĐC Cao nguyên đá Đồng Văn, Hà Giang.
Du lịch văn hóa
nhỏ|phải|150px| Bia mộ anh Kim Đồng nhỏ|Làng văn hóa dân tộc Tày, [[Trùng Khánh (huyện)|Trùng Khánh]]
Cao Bằng là vùng đất có truyền thống cách mạng lâu đời, là nơi cội nguồn của cách mạng Việt Nam. Tiêu biểu như khu di tích lịch sử cách mạng Pác Bó, thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng. Nơi đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt chân về nước, sống và làm việc, lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành độc lập cho dân tộc từ năm 1941 đến 1945.
Khu di tích Kim Đồng được xây dựng gồm có mộ anh Kim Đồng và tượng đài khang trang tại chân Rặng núi đá cao đồ sộ, tượng đài anh Kim Đồng với bộ quần áo nùng và tay nâng cao con chim bồ câu đưa thư, trước tượng đài có 14 bậc đá và 14 cây lát vươn cao xanh ngắt. Nơi đây có một khoảng sân rộng, hàng năm thiếu niên và Nhi đồng của tỉnh Cao Bằng, cả nước thường tụ hội tại đây cắm trại, vui chơi ca hát.
Khu di tích lịch sử Rừng Trần Hưng Đạo, huyện Nguyên Bình, nơi đây đã thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam, hay được gọi là Việt Minh. Ở gần đây có Di tích về chiến thắng của Việt Minh trước quân đội Pháp đã chiếm đóng ở hai đồn Phai Khắt và Nà Ngần.
Khu di tích Đông khê thuộc huyện Thạch An tỉnh Cao Bằng: Là chứng tích ghi lại chiến thắng lịch sử thời kỳ đầu kháng chiến của Việt Nam dân chủ cộng hòa chống lại chính quyền Pháp để giải phóng đất nước: Đồn Đông Khê và khu tưởng niệm Hồ Chí Minh đã chỉ huy mặt trận.
Đền Xuân Lĩnh ở huyện Thạch An thờ Trần Quyết. Năm 1682, ông làm tướng tiên phong đi đánh nhà Mạc bị trọng thương và mất. Ông được phong làm Phúc thần, tên hiệu là Kỳ Lịch Đại Vương được dân bản dựng đền thờ phụng. Di tích có ý nghĩa lịch sử về truyền thống đấu tranh, khát vọng hòa bình thống nhất của dân tộc trên vùng cao biên cương địa đầu Tổ quốc.
Chùa Viên Minh tọa lạc tại xã Xuân Lĩnh, huyện Thạch An. Chùa được xây dựng từ thời Lê đầu đời Cảnh Hưng, chùa từng bị hoang phế. Đến lúc yên hàn chùa được mở rộng tiền đường Phật điện, đúc chuông lớn chu vi 7 thước 5 tấc. Chùa là điểm văn hóa tâm linh và điểm du lịch của vùng.
Làng rèn Phúc Sen là một làng nghề truyền thống ở một vùng sơn cước núi đá vôi thuộc huyện Quảng Uyên đã có cách đây hơn một trăm năm.
Lễ hội mời Mẹ Trăng là lễ hội của người Tày vùng Đông Khê được tổ chức vào đầu mùa xuân sau tết Nguyên Đán kéo dài 7 đến 10 ngày. Hội chỉ mở riêng trong từng bản hoặc có mời thêm các người thân từ các bản lân cận cùng tham gia. Lễ hội với ước muốn cầu Mẹ Trăng ban điều tốt lành, mùa màng bội thu, gia súc cũng nhanh lớn không ốm đau. Lễ hội có nhiều trò vui như giao lưu, đánh quay, đánh yến... Lễ hội kết thúc gọi là Slống Hai tức là tiễn trăng về trời.
Thành Bản Phủ thời nhà Mạc và chùa Đống Lân thời Đinh ở huyện Hòa An.
Ẩm thực
Các đặc sản, ẩm thực Cao Bằng như: miến rong Phia Đén, đường phên Bó Tờ, bánh khẩu si Nà Giàng, chè Đoỏng Lẹng, phở chua Cao Bằng, trám đen, lợn Hạ Lang, bí hương Thạch An, măng ngâm ớt, cốm Nà Pò, lê mắc cọp, bánh khảo Thông Huề, thịt chua, rau sắng, vịt cỏ Trùng Khánh, quả mắc kham, bún khô ngũ sắc Hồng Quang, bánh ngô non, giảo cổ lam, rượu báng Lũng Cải, bánh trứng kiến, vịt quay Cao Bằng, quýt Quang Hán, bánh chưng đen Bảo Lạc, rau bò khai, bò u Bảo Lâm, rượu men lá Thông Nông, mía vàng Thể Dục, bánh cuốn Cao Bằng, bánh coóng phù, hạt dẻ Trùng Khánh, chè dây, bánh pẻng khua Đông Khê, lạp xưởng hun khói, gạo nếp Pì Pất, măng, gà đen Bảo Lạc, khâu nhục, tương Mẹc Cảng, rau dớn, đường phên Vinh Quý, thịt gác bếp, rượu mía Phục Hòa, bánh coóc mò, mận máu Xuân Trường, bánh áp chao, rượu ngô, thạch đen Thạch An, mắc mật, lợn Hương, cá trầm hương Trùng Khánh, bánh cuốn canh Cao Bằng, hoa hồi, nếp cẩm Yên Thổ, chè xanh, đậu phụ chao Thông Huề, lợn quay Cao Bằng, xôi trám, gạo nếp ong Trùng Khánh.
Kinh tế - xã hội
Năm 2018, Cao Bằng là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 60 về số dân, xếp thứ 62 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 62 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 49 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 540.400 người dân, GRDP đạt 14.429 tỉ Đồng (tương ứng với 0,6267 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 26,7 triệu đồng (tương ứng với 1.160 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,15%.
Trong bảng xếp hạng về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam năm 2018, tỉnh Cao Bằng xếp ở vị trí thứ 58/63 tỉnh thành.
Dự kiến cả 17/17 chỉ tiêu đều đạt và vượt kế hoạch đề ra, trong đó một số chỉ tiêu chính như sau: Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) ước tăng 7%; GRDP bình quân đầu người/năm ước đạt 24,9 triệu đồng, tương đương 1.100 USD, đạt kế hoạch; tổng thu ngân sách trên địa bàn ước đạt 1.550 tỷ đồng, tăng 37,9% so với dự toán TW giao; tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu qua địa bàn ước đạt 680 triệu USD. Tổng kim ngạch tính cả kim ngạch giám sát đạt trên 2.500 triệu USD; giảm tỷ lệ hộ nghèo trên 3% theo chuẩn nghèo đa chiều; tỷ lệ che phủ rừng 54,5%. Năm 2018, có 26 dự án được cấp chứng nhận đầu tư, với tổng số vốn đầu tư 2.025 tỷ đồng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đông Bắc Bộ
Philodromus xinjiangensis
Philodromus xinjiangensis là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Loài này thuộc chi Philodromus. Philodromus xinjiangensis được Guo Tang & Da-xiang Song miêu tả năm 1987.
Tham khảo
Thể loại:Philodromus
Hàn (Tây Chu)
Hàn, là một tiểu quốc chư hầu tồn tại vào thời kỳ Tây Chu và đầu thời Xuân Thu, tập trung quanh khu vực Hàn Thành thuộc tỉnh Thiểm Tây và Hà Tân thuộc tỉnh Sơn Tây ngày nay. Nước Hàn do một người con trai của Chu Vũ Vương lập nên, ông được sử sách gọi là Hàn hầu (韓侯) vào thế kỷ 11 TCN. Những vị vua nước Hàn mang tước hiệu hầu tước và mang họ Cơ (姬). Năm 757 TCN, Hàn bị Tấn chinh phục. Sau khi Tấn Vũ công thay thế Tấn hầu Dẫn làm vua nước Tấn, ông đã cấp đất Hàn cho Hàn Vạn (韓萬) vào thế kỷ 8 TCN. Hàn Vạn là tổ tiên các vua nước Hàn (403 TCN–230 TCN).
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Sơn Tây Thể loại:Vận Thành Thể loại:Vị Nam
Fountain City, Wisconsin
Fountain City là một thành phố thuộc quận Buffalo, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 983 người.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Wisconsin Thể loại:Quận Buffalo, Wisconsin
Agdistis adactyla
Agdistis adactyla là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở hầu hết ở miền Cổ bắc, từ miền trung và tây nam châu Âu đến miền đông châu Á. Nó được ghi nhận ở Trung Quốc (Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Nội Mông, Thiểm Tây, Cam Túc, Ninh Hạ, Tân Cương), Mông Cổ, Afghanistan, Pakistan, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ.
Sải cánh dài 22–26 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến giữa tháng 8.
Ấu trùng ăn Artemisia campestris và Chenopodium fruticosum.
Tham khảo
Thể loại:Agdistis
Giáo hoàng Biển Đức VI
Theo niên giám Tòa Thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 972 và ở ngôi Giáo hoàng trong 1 năm vài tháng. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 19 tháng 1 năm 973 cho tới tháng 6 năm 974.
André Leon Talley
Đầu tháng 11/2009, ông được mời tham gia vào hội đồng giám khảo của America's Next Top Model.
Giáo hoàng Biển Đức VI
Giáo hoàng Biển Đức VI sinh tại Rôma, người Ý. Ông thuyết phục dân Hungary trở lại với Kitô giáo. Trong giai đoạn này giới quý tộc Ý tiếp tục chi phối ngôi Giáo hoàng.
André Leon Talley
Tiểu sử
André Talley lớn lên tại Durham, Bắc Carolina với bà Bennie Davis, theo ông đó là người đã cho ông hiểu về sự xa hoa." Sau khi tốt nghiệp Đại học Trung tâm Bắc Carolina (North Carolina Central University), Talley nhận bằng Cử nhân Pháp văn của Đại học Brown. Trong những năm tháng học tập ở Brown, ông đã có dịp làm quen và kết thân với các sinh viên gần Trường thiết kế Rhode Island. Vào cuối tuần, ông thường có các kì nghỉ tại New York. Ông từng được cộng tác với cựu tổng biên tập của tạp chí Vogue kiêm cố vấn của Viện thời trang, Diana Vreeland.
Giáo hoàng Biển Đức VI
Ông là người có mối quan hệ tốt với vua Otto I Đại đế. Sau khi hoàng đế Otto I qua đời, thì một nhóm vua chúa tại La Mã đã tạo dựng lên một Giáo hoàng đối lập (Giáo hoàng giả) xưng tên Bonifatius VII, người Rôma 6-7-974, 8-984; 7-985.
André Leon Talley
Tiểu sử
Khoảng giữa thập niên 2000, với sự giúp đỡ của Anna Wintour, ông đã giảm cân khá hiệu quả. Như trong chương trình The Oprah Winfrey Show, André thật sự gầy và đang tập ăn uống lành mạnh.
Giáo hoàng Biển Đức VI
Triều đại Giáo hoàng của ông ở vào lúc cao trào xung đột giữa đảng phái ủng hộ Otto II với đảng phái chống lại người Đức. Ông 2 lần bị giam giữ ở Castel Sant’s Angelo. Nhóm chống đối do tướng Crescentius cầm đầu nổi dậy âm mưu thiết lật nền cộng hòa. Chúng bao vây Lâu đài các Thiên thần, bắt ông tống ngục, cầm tù.
André Leon Talley
Tiểu sử
Năm 2008, Talley tư vấn cách ăn mặc cho Gia đình hàng đầu của Mỹ, giới thiệu Michelle Obama cho nhà thiết kế Jason Wu để có được vài bộ cánh dự tiệc.
Giáo hoàng Biển Đức VI
Có nguồn cho rằng giết ông bị những người thuộc đảng phái chống Đức xiết cổ và ném xuống sông Tiber. Về sau thi hài của ông được vớt lên và chôn cất tại Vatican Grottoes.
Quân nổi dậy cũng giết cả Giáo hoàng đối lập Bonifacius VII. Theo tài liệu ghi lại thì Bonifacius VII chết bất đắc kỳ tử năm 986, xác ông được đặt tại công trường tượng đài hoàng đế Constantinus, đến sau được mấy linh mục đem chôn cất.
André Leon Talley
Sách
Talley đã cho ra mắt quyển sách nhan đề A.L.T.: A Memoir (tạm dịch: A.L.T: Một hồi ức), ấn hành năm 2003.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vogue Mỹ Thể loại:America's Next Top Model Thể loại:Phóng viên thời trang Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Brown Thể loại:Sinh năm 1948 Thể loại:Mất năm 2022 Thể loại:Nhà văn phi hư cấu Mỹ gốc Phi Thể loại:Người viết tự truyện Mỹ Thể loại:Nhà văn đồng tính nam Thể loại:Nhà báo thời trang Mỹ Thể loại:Nhà văn phi hư cấu Mỹ Thể loại:Nhà văn LGBT Hoa Kỳ Thể loại:Tử vong vì đại dịch COVID-19 tại Hoa Kỳ
Tứ Tử Vương
Tứ Tử Vương là một kỳ của địa cấp thị Ulanqab (Ô Lan Sát Bố), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Tên của kỳ được đặt theo bốn anh em người Mông Cổ là: Sengge (僧格, Tăng Cách), Suonuobu (索諾布, Sách Nặc Bố), Emubu (鄂木布, Ngạc Mộc Bố) và Yi'erzhamu (伊爾扎木, Y Nhĩ Trát Mộc), họ là hậu duệ của Khasar, một người anh em trai của Thành Cát Tư Hãn. Bốn người này đã lãnh đạo thị tộc của mình tham gia cùng nhà Thanh trong cuộc chinh phục Trung Nguyên và lật đổ nhà Minh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đơn vị cấp huyện Nội Mông Thể loại:Ulanqab Thể loại:Chương trình không gian của Trung Quốc
Casapus dilaticollis
Casapus dilaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1862.
Tham khảo
Thể loại:Casapus
Adhemarius eurysthenes
Adhemarius eurysthenes là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được miêu tả bởi R. Felder năm 1874, và được tìm thấy ở Brasil, Colombia và Paraguay. Nó tương tự như Adhemarius palmeri. There are probably at least two generations per year với màu bay cao điểm vào tháng 3 và từ tháng 7 đến tháng 8.
Ấu trùng có thể ăn các loài Ocotea (như Ocotea veraguensis, Ocotea atirrensis và Ocotea dendrodaphne) và Persea.
Tham khảo
Thể loại:Adhemarius
Ernst Otto Fischer
Ernst Otto Fischer (10 tháng 11 năm 1918 – 23 tháng 7 năm 2007) là nhà hóa học người Đức đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1973 cho công trình tiên phong trong lĩnh vực Hóa học cơ kim (organometallic chemistry).
Tiểu sử
Fischer sinh tại Solln, gần München, là con của Karl T. Fischer, giáo sư Vật lý học ở Đại học Kỹ thuật München (Technische Universität München), và Valentine nhũ danh Danzer. Ông tốt nghiệp trung học phổ thông (tú tài) năm 1937. Trước khi hoàn tất 2 năm nghĩa vụ quân sự, thì Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, nên ông được đưa sang các chiến trường ở Ba Lan, Pháp và Nga. Cuối năm 1941 ông bắt đầu học Hóa học ở Đại học Kỹ thuật München. Sau khi chấm dứt chiến tranh, ông được quân đội Hoa Kỳ thả vào mùa thu năm 1945 và ông lại tiếp tục học đại học, tốt nghiệp năm 1949.
Sự nghiệp
Fischer đã làm luận án tiến sĩ của mình khi làm phụ tá cho giáo sư Walter Hieber ở Viện Hóa học vô cơ. Bản luận án của ông mang tên "The Mechanisms of Carbon Monoxide Reactions of Nickel(II) Salts in the Presence of Dithionites and Sulfoxylates". Sau khi nhận bằng tiến sĩ năm 1952, ông tiếp tục nghiên cứu về hóa học cơ kim của kim loại chuyển tiếp và được trình bày trong bản luận văn giảng viên của mình về "The Metal Complexes of Cyclopentadienes and Indenes". rằng cấu trúc mà Pauson và Kealy mặc nhiên công nhận, có thể là sai lầm. Ngay sau đó, ông xuất bản các dữ liệu kết cấu của ferrocene, cấu trúc kẹp vào giữa của hợp chất η5 (pentahapto). Ông được bổ nhiệm làm giảng viên ở Đại học Kỹ thuật München năm 1955, tới năm 1957 là giáo sư, năm 1959 là giáo sư C4. Năm 1964 ông nắm ghế giáo sư Hóa vô cơ ở Đại học Kỹ thuật München.
Năm 1964, ông được bầu làm thành viên của Phân ban Toán học/Khoa học tự nhiên thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Bayern. Năm 1969 ông được bổ nhiệm làm thành viên của Viện Hàn lâm Leopoldina các nhà nghiên cứu Khoa học tự nhiên Đức (Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina) và năm 1972 ông được Phân khoa Hóa và Dược học Đại học München trao bằng tiến sĩ danh dự.
Ông đã giảng dạy khắp thế giới về "phức kim" (metal complexes) của cyclopentadienyl, indenyl, arenes, olefins, và carbonyls kim loại. Trong thập niên 1960 nhóm của ông đã khám phá ra một alkylidene kim loại và các phức kim alkylidyne, sau đó được gọi là Fischer carbene và Fischer-carbyne.
Tính chung, ông đã xuất bản khoảng 450 bài báo và đã đào tạo nhiều sinh viên tiến sĩ và sau tiến sĩ, nhiều người trong số họ đã có sự nghiệp nổi tiếng. Ông đã nhiều lần giảng dạy ở nước ngoài, trong đó có chức giảng viên Firestone tại Đại học Wisconsin–Madison (1969), giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Florida (1971), và giáo sư thỉnh giảng tại Học viện Công nghệ Massachusetts (1973).
Ông đã đoạt nhiều giải thưởng, trong đó có Giải Nobel Hóa học năm 1973 chung với Geoffrey Wilkinson cho công trình nghiên cứu về các hợp chất cơ kim (organometallic compounds).
Từ trần
Ông từ trần ngày 23 tháng 7 năm 2007 ở München. Khi từ trần, Fischer là người Đức đoạt giải Nobel sống lâu nhất. Sau ông là Manfred Eigen, người cũng cùng đoạt giải Nobel Hóa học năm 1967 và trẻ hơn Fischer 9 tuổi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1918 Thể loại:Năm 2007 Thể loại:Nhà hóa học vô cơ Thể loại:Nhà hóa học Đức Thể loại:Người đoạt giải Nobel Hóa học Thể loại:Người Đức đoạt giải Nobel
Ctenocolum tuberculatus
Ctenocolum tuberculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.
Tham khảo
Thể loại:Ctenocolum
Casapus hirsutus
Casapus hirsutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Bellés miêu tả khoa học năm 1996.
Tham khảo
Thể loại:Casapus
Sagsai
Sagsai (tiếng Mông Cổ: Сагсай) là một sum của tỉnh Bayan-Ölgii tại miền tây Mông Cổ. Vào năm 2014, dân số của sum là 4.945 người. Dân cư chủ yếu là người Kazakh.
Địa lý
Phía nam sum bị chi phối bởi các ngọn núi của dãy Altai. Ở phần trung tâm và phía bắc là các thung lũng của sông Khovd và Sagsai. Có nhiều hồ có nguồn gốc băng hà.
Eucavitaves
Eucavitaves là một nhánh chim bao gồm bộ Trogoniformes (nuốc) và nhánh Picocoraciae (một nhánh lớn bao gồm gõ kiến, hồng hoàng, đầu rìu và bói cá). Tên gọi thể hiện rằng phần lớn loài làm tổ trong các hang.
Sơ đồ phát sinh chủng loại nhánh Eucavitaves dưới đây dựa trên Jarvis, E.D. et al. (2014) với một số nhánh đặt tên theo Yuri, T. et al. (2013): and Kimball 2013.
Sagsai
Địa lý
Động vật có hươu nai, sói, cáo, cáo corsac và thỏ rừng.
Có trữ lượng quặng sắt, thép, vật liệu xây dựng rất phong phú.
Khí hậu
Khu vực có khí hậu sa mạc lạnh. Nhiệt độ trung bình hàng năm trong khu vực là 1 °C. Tháng ấm nhất là tháng 7, khi nhiệt độ trung bình là 20 °C và lạnh nhất là tháng 1, với -21 °C. Lượng mưa trung bình hàng năm là 339 mm. Tháng mưa nhiều nhất là tháng 6, với lượng mưa trung bình 81 mm và khô nhất là tháng 2, với lượng mưa 3 mm.
Kinh tế
Lĩnh vực dịch vụ được phát triển tại sum, có một nhà nghỉ, một trường học và một bệnh viện.
Dân số
Dân số sum vào năm 2009 là 5.089 người, đến năm 2014 giảm xuống còn 4.945 người. nhỏ|Các thợ săn đại bàng [[người Kazakh.|thế=]]
Văn hóa
Khu vực này là quê hương của một số lượng lớn thợ săn đại bàng sử dụng đại bàng vàng để săn cáo và thỏ rừng. Mỗi năm, Sagsai tổ chức Lễ hội đại bàng Kazakh Altai và Lễ hội đại bàng vàng Sagsai vào cuối tuần cuối tháng 9 để kỷ niệm di sản của nó.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sum của tỉnh Bayan-Ölgii Thể loại:Khu dân cư ở Mông Cổ
Agdistis bifurcatus
Agdistis bifurcatus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Cabo Verde, quần đảo Canaria, Maroc, Tunisia, quần đảo Selvagens, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.
Ấu trùng ăn các loài Limonium, bao gồm Limonium ferulaceum.
Tham khảo
Thể loại:Agdistis Thể loại:Động vật Quần đảo Canaria
Carlino
Carlino là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 50 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 30 km về phía nam của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.816 người và diện tích là 30,3 km².
Carlino giáp các đô thị: Castions di Strada, Marano Lagunare, Muzzana del Turgnano, San Giorgio di Nogaro.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Udine
Psellonus planus
Psellonus planus là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Tham khảo
Thể loại:Philodromidae
Dahlibruchus conradti
Dahlibruchus conradti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Bridwel miêu tả khoa học năm 1931.
Fire Emblem Ankoku Ryū to Hikari no tsurugi
Fire Emblem: Shadow Dragon and the Blade of Light (ファイアーエムブレム 暗黒竜と光の剣) là một trò chơi nhập vai chiến thuật do Intelligent Systems và Nintendo R & D1 phát triển, Nintendo xuất bản cho Famicom. Đây là phần đầu tiên trong loạt Fire Emblem và xuất bản lần đầu ở Nhật Bản năm 1990. Lấy bối cảnh tại lục địa hư cấu Archanea, game tiếp nối câu chuyện vềMarth, hoàng tử của vương quốc Altea, trên con đường giành lại ngai vàng của mình sau khi bị phù thủy độc ác Gharnef và chủ nhân bóng tối Medeus của hắn là Shadow Dragon, buộc anh phải sống lưu vong. Thành lập liên minh mới với các vương quốc láng giềng, Marth phải tập hợp một đội quân mới để giúp anh lấy lại thanh kiếm thiêng Falchion và chiếc khiên Fire Emblem nhằm đánh bại Gharnef và Medeus cũng như cứu lấy vương quốc của anh ta. Trò chơi xoay quanh các trận chiến theo lượt trên bản đồ dạng lưới, với các đơn vị bị đánh bại phải chịu cái chết vĩnh viễn.
Dahlibruchus conradti
Tham khảo
C
Fire Emblem Ankoku Ryū to Hikari no tsurugi
Bắt đầu phát triển vào năm 1987, game được hình thành bởi nhà thiết kế và nhà văn Kaga Shouzou, ông muốn kết hợp các yếu tố chiến lược của dự án mô phỏng trước đó của Intelligent Systems là  Famicom Wars, với câu chuyện, các nhân vật, và thế giới của trò chơi điện tử nhập vai truyền thốngFirst Queen (1988) củaKure Software. Terasaki Keisuke làm đạo diễn và Yokoi Gunpei sản xuất, phần âm nhạc do Tsujiyoko Yuka sáng tác. Quy mô của trò chơi yêu cầu nhóm cần phải tìm cách giải quyết các vấn đề về bộ nhớ lưu trữ trong khi vẫn cân bằng với đồ họa và cốt truyện. Mặc dù ban đầu doanh thu và sự đón nhận từ giới phê bình còn hời hợt, nhưng sau đó game đã trở nên phổ biến, ra mắt loạt Fire Emblem. Trò chơi sau này được ghi công là đã phổ biến thể loại nhập vai chiến thuật nói chung.
Trò chơi đã chính thức được bản địa hóa và phát hành lần đầu tiên ra bên ngoài Nhật Bản trên Nintendo Switch vào ngày 4 tháng 12 năm 2020 nhân kỷ niệm 30 năm nhượng quyền thương mại. Phiên bản cập nhật này có các cải tiến mới về mặt chất lượng cuộc sống, như có thể tua đi và tua lại nhanh qua các lượt của người chơi và kẻ địch, cũng như khả năng tạo điểm dừng khi đang chơi.
Lối chơi
trái|nhỏ|Trận chiến trong Fire Emblem: Shadow Dragon and the Blade of Light: trên ảnh hiển thị đội quân của [[Marth (Fire Emblem)|Marth trong lượt của người chơi]] Fire Emblem: Shadow Dragon and the Blade of Light là một trò chơi nhập vai chiến thuật trong đó người chơi đóng vaiMarth và điều khiển đội quân đang phát triển của anh ta trong những chiến dịch của họ trên khắp lục địa Archanea. Trò chơi tiến triển theo kiểu tuyến tính, với các bản đồ sẽ được mở khóa sau đó và chơi theo cốt truyện. Mỗi nhân vật có thể điều khiển sẽ được chỉ định cho lớp nhân vật duy nhất có các chức năng khác nhau trong trận chiến, chẳng hạn như cưỡi ngựa hoặc có thể sử dụng ma thuật. Lớp của một đơn vị ảnh hưởng đến phạm vi di chuyển và sức mạnh của họ trên chiến trường; Các đơn vị kỵ binh hoặc không binh có tính cơ động cao hơn, cung thủ có phạm vi tấn công lớn hơn, trong khi các nhân vật được bọc giáp nặng có khả năng phòng thủ nhiều hơn. Mỗi nhân vật có một lớp nhân vật được thiết lập và mỗi khi một đơn vị tăng cấp độ kinh nghiệm, các chỉ số khác nhau của nó sẽ ngẫu nhiên tăng lên. Có thể chiêu mộ tổng cộng 25 nhân vật trong suốt trò chơi và 21 lớp có sẵn cho phần lớn các nhân vật, ngoại trừ nhân vật chính Marth.
Các trận chiến sử dụng hệ thống chiến đấu theo lượt, với số lượng hạn chế các đơn vị của người chơi và đơn vị của kẻ địch sẽ thay phiên nhau, di chuyển trên một chiến trường dạng lưới, chiến thắng bằng cách đánh bại các đơn vị địch chủ chốt như chỉ huy và các nhân vật trùm khác. Trong trận chiến, game sẽ chuyển sang một đấu trường chiến đấu chuyên dụng, ở đây trận chiến sẽ diễn ra trong thời gian thực. Mỗi hành động mang lại điểm kinh nghiệm (EXP) và khi nhân vật kiếm được 100 EXP, họ sẽ thăng cấp, lượng máu của họ tăng lên và số liệu thống kê do lớp nhân vật chỉ định sẽ được nâng lên một cách ngẫu nhiên. Trong các nhiệm vụ, bạn có thể ghé thăm các thị trấn và người bán hàng bí mật để có thể mua các vật phẩm mới như bình thuốc chữa bệnh, vũ khí và áo giáp. Vũ khí và áo giáp dành riêng cho các nhân vật đều khác nhau, và mỗi vũ khí đều có giới hạn chịu đựng và sẽ vỡ khi đạt đến giới hạn. Tiền tệ bị giới hạn trong một số sự kiện theo kịch bản hoặc do người chơi điều khiển hoặc đặt cược vào các trận chiến trên đấu trường. Nếu một nhân vật chết trong trận chiến, họ phải chịu cái chết vĩnh viễn, bị loại khỏi các nhiệm vụ tiếp theo và phần còn lại của cốt truyện. Trò chơi kết thúc nếu Marth thua trận chiến.
Agdistis adenensis
Agdistis adenensis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Yemen, Oman, Iran và Bahrain.
Fire Emblem Ankoku Ryū to Hikari no tsurugi
Tóm tắt
Cách đây rất lâu, lục địa Archanea đã bị Đế chế Dolhr xâm lược, dẫn đầu là Shadow Dragon, Medeus. Anri, một thanh niên đến từ Altea, đã đánh bại Shadow Dragon bằng thần kiếm Falchion. Vương quốc Archanea hồi phục và thế giới bước vào kỷ nguyên hòa bình. Tuy nhiên, 100 năm sau, Medeus được phù thủy độc ác Gharnef hồi sinh, kẻ đã chinh phục bang Khadein. Cả hai thành lập một liên minh với các vương quốc Macedon và Grust để chinh phục thế giới. Vua Cornelius của Altea và là người kế vị của Anri, lấy Falchion và ra trận để chiến đấu với chúng, để lại con trai Marth và con gái Elice cho đồng minh của Altea là Gra trông coi. Tuy nhiên, Gra đã về phe Dolhr và phản bội Altea; Cornelius bị giết, Falchion bị đánh cắp, và Elice hy sinh để Marth có thể trốn thoát. Cùng với một số hiệp sĩ, anh trú ẩn tại đảo quốc Talys.
Agdistis adenensis
Tham khảo
Thể loại:Agdistis Thể loại:Côn trùng bán đảo Ả Rập
Fire Emblem Ankoku Ryū to Hikari no tsurugi
Tóm tắt
Vài năm sau, Marth đẩy lùi một cuộc xâm lược của hải tặc đảo Talys, khiến nhà vua kết luận rằng anh đã sẵn sàng chiến đấu với Dolhr; ông gửi Marth ra ngoài cùng với một số thân tín nhất của ông và cả con gái của ông là Công chúa Caeda. Marth lần đầu tiên giải cứu vương quốc Aurelis và nhờ sự trợ giúp của em trai nhà vua là Công tước Hardin và thuộc hạ của anh ta. Anh gặp Công chúa Nyna, cô người cuối cùng còn sống của gia đình hoàng gia Archanean và là thủ lĩnh của cuộc kháng chiến chống lại Dohlr. Cô đưa cho anh ta Fire Emblem, một báu vật huyền thoại sẽ trao cho người anh hùng có thể giải cứu thế giới. Cả hai hành quân đến Archanea và giải phóng nó khỏi Grust. Sau một thời gian ngắn xâm nhập Khadein để tìm kiếm Falchion, Marth chiếm lại Altea. Anh biết rằng mẹ anh đã bị giết trong cuộc xâm lược và Gharnef đang giam giữ Elice làm tù nhân. Marth chiến đấu với Grust và tướng lĩnh hàng đầu của họ là Camus, anh là người đã giải cứu Nyna khỏi bị hành quyết dưới bàn tay của Dohlrian; anh chọn duy trì danh dự như một hiệp sĩ của Grust, và Marth buộc phải đánh bại anh ta.
Marth được liên lạc với Gotoh, một lão hiền triết thông thái, ông thông báo với anh rằng Gharnef đã sử dụng tome Imhullu, khiến hắn trở thành bất khả chiến bại; thứ duy nhất có thể đánh bại hắn chính là phép thuật của Starlight. Gotoh gửi Marth đến Fane of Raman để tìm nguyên liệu cần thiết để tạo ra Starlight; anh cũng giải cứu rồng thần Tiki. Marth sau đó kéo quân đến Macedon và hạ bệ tên Vua độc tài Michalis với sự trợ giúp của Minerva, em gái của Michalis. Ở đó, Gotoh tái chế lại Starlight. Marth kéo quân đến Khadein một lần nữa, đánh bại Gharnef, giành lại Falchion và giải cứu Elice. Sau đó, anh tìm đường đến Dolhr để chiến đấu và đánh bại Medeus, trả lại hòa bình cho vùng đất. Nếu Caeda sống sót sau các sự kiện của trò chơi, cô ấy và Marth sẽ thổ lộ tình yêu của họ dành cho nhau.