cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kẽm
Các công trình sau này
Tính chất không từ tính của kẽm và không màu của nó trong dung dịch đã làm trì hoãn việc phát hiện ra những tính chất quan trọng của chíng trong sinh hóa và dinh dưỡng. Nhưng điều đó đã thay đổi vào năm 1940 khi mà cacbonic anhydrase, một loại enzym đẩy cacbon dioxide ra khỏi máu, đã cho thấy kẽm có vai trò quan trọng trong nó. Enzym tiêu hóa carboxypeptidase là enzym chứa kẽm thứ hai được phát hiện năm 1955.
Khai thác mỏ và xử lý
Trên toàn cầu, 95% kẽm được khai thác từ các mỏ quặng sulfide, trong đó ZnS luôn lẫn với đồng, chì và sắt sulfide. Có nhiều mỏ kẽm trên khắp thế giới nhưng chủ yếu ở Trung Quốc, Úc và Peru. Trung Quốc sản xuất 29% lượng kẽm toàn cầu năm 2010.
Kẽm kim loại được sản xuất bằng luyện kim khai khoáng. Sau khi nghiền quặng, phương pháp tuyển nổi bọt được sử dụng để tách các khoáng dựa vào tính dính ướt khác nhau của chúng. Ở bước cuối cùng này thì kẽm chiếm 50%, phần còn lại là lưu huỳnh (32%), sắt (13%), và (5%).
Công đoạn thiêu kết sẽ chuyển kẽm sulfide thành kẽm oxide:
Lưu huỳnh dioxide sinh ra sẽ được thu hồi để sản xuất acid sulfuric. Nếu các mỏ có loại khoáng sản khác là kẽm cacbonat, kẽm silicat hoặc kẽm spinel như ở mỏ Skorpion, Namibia thì không sử dụng công đoạn thiêu kết này.
Quá trình điện chiết tách kẽm từ quặng tinh bằng acid sulfuric:
Sau đó, người ta dùng phương pháp điện phân để sản xuất kẽm kim loại.
Acid sulfuric sinh ra được tái sử dụng trong bước trước đó.
Kẽm có mặt ở dạng bụi trong lò hồ quang điện do sử dụng nguyên liệu mạ kẽm được thu hồ bởi nhiều quá trình, chủ yếu là quá trình Waelz (90% đến năm 2014).
Tác động môi trường
Quá trình sản xuất từ quặng kẽm sulfide thải ra một lượng lớn lưu huỳnh dioxide và hơi cadmi. Xỉ nóng chảy và các chất cặn khác trong quá trình sản xuất cũng chứa một lượng kim loại nặng đáng kể. Có khoảng 1,1 triệu tấn kẽm kim loại và 130 ngàn tấn chì đã được khai thác và nung chảy ở các thị trấn La Calamine và Plombières của Bỉ trong khoảng thời gian từ năm 1806 tới năm 1882. Bãi thải của mỏ trước đây rò rỉ kẽm và cadmi, và các trầm tích trong sông Geul chứa một lượng kim loại nặng đáng kể. Từ khoảng cách đây 2000 năm, lượng phát thải kẽm từ các nguồn khai thác mỏ và nung chảy đã thải ra tổng cộng 10 ngàn tấn mỗi năm. Đến năm 1850, lượng phát thải tăng lên gấp 10 lần, phát thải kẽm ở mức đỉnh vào khoảng 3,4 triệu tấn mỗi năm trong thập niên 1980 và giảm xuống 2,7 triệu tấn vào thập niên 1990, mặc dù theo một nghiên cứu năm 2005 về tầng đối lưu Bắc Cực chỉ ra rằng nồng độ kẽm không giảm. Các phát thải nhân tạo và tự nhiên xảy ra với tỷ lệ 20 trên 1.
Hàm lượng kẽm trong các con sông chảy qua các khu công nghiệp và khu vực khai thác mỏ vào khoảng 20 ppm. Công tác xử lý nước thải hiệu quả đã làm giảm đáng kể hàm lượng này; ví dụ như công tác xử lý nước thải dọc theo sông Rhine đã làm giảm lượng kẽm xuống còn 50 ppb. Nồng độ kẽm ở mức 2 ppm ảnh hưởng xấu đến hàm lượng oxy trong máu cá.
Đất ô nhiễm kẽm từ hoạt động khai thác quặng chứa kẽm, tuyển, hoặc nơi sử dụng bùn chứa kẽm để làm phân, có thể chứa hàm lượng kẽm ở mức vài gam kẽm/kg đất khô. Hàm lượng kẽm trong đất cao hơn 500 ppm ảnh hưởng tới khả năng hấp thu các kim loại cần thiết khác của thực vật, như sắt và mangan. Kẽm ở mức 2.000 ppm đến 180.000 ppm (18%) đã được ghi nhận trong một số mẫu đất.
Ứng dụng
nhỏ|Bề mặt tinh thể được [[mạ điện|mạ |alt=Merged elongated crystals of various shades of gray.]] nhỏ|[[Tôn (luyện kim)|Tôn mạ kẽm]] nhỏ|Bản kẽm dùng để [[in offset]] Kẽm là kim loại được sử dụng phổ biến hàng thứ tư sau sắt, nhôm, đồng tính theo lượng sản xuất hàng năm. Các ứng dụng chính của kẽm (số liệu là ở Hoa Kỳ)
Chống ăn mòn và pin
Kim loại kẽm chủ yếu được dùng làm chất chống ăn mòn, ở dạng mạ. Năm 2009 ở Hoa Kỳ, 55% tương đương 893 nghìn tấn kẽm kim loại được dùng để mạ.
Kẽm phản ứng mạnh hơn sắt hoặc thép và do đó nó sẽ dễ bị oxy hóa cho đến khi nó bị ăn mòn hoàn toàn. Một lớp tráng bề mặt ở dạng bằng oxide và cacbonat ( là một chất ăn mòn từ kẽm. Lớp bảo vệ này tồn tại kéo dài ngay cả sau khi lớp kẽm bị trầy xước, nhưng nó sẽ giảm theo thời gian khi lớp ăn mòn kẽm bị tróc đi. Kẽm được phủ lên theo phương pháp hóa điện bằng cách phun hoặc mạ nhúng nóng. Mạ kẽm được sử dụng trên rào kẽm gai, rào bảo vệ, cầu treo, mái kim loại, thiết bị trao đổi nhiệt, và các bộ phận của ô tô.
Độ hoạt động tương đối của kẽm và khả năng của nó bị oxy hóa làm nó có hiệu quả trong việc hi sinh anot để bảo vệ ăn mòn catot. Ví dụ, bảo vệ catot của một đường ống được chôn dưới đất có thể đạt hiệu quả bằng cách kết nối các anot được làm bằng kẽm với các ống này. Kẽm có vai trò như một anot (âm) bằng các ăn mòn một cách chậm chạp khi dòng điện chạy qua nó đến ống dẫn bằng thép. Kẽm cũng được sử dụng trong việc bảo vệ các kim loại được dùng làm catot khi chúng bị ăn mòn khi tiếp xúc với nước biển. Một đĩa kẽm được gắn với một bánh lái bằng sắt của tàu sẽ làm chậm tốc độ ăn mòn so với không gắn tấm kẽm này. Các ứng dụng tương tự như gắn kẽm vào chân vịt hoặc lớp kim loại bảo vệ lườn tàu. nhỏ|trái|Pin kẽm-[[cacbon thập niên 1970 của hãng VARTA (Đức)]] Với một thế điện cực chuẩn (SEP) 0,76 vôn, kẽm được sử dụng làm vật liệu anot cho pin. Bột kẽm được sử dụng theo cách này trong các loại pin kiềm và các tấm kẽm kim loại tạo thành vỏ bọc và cũng là anot trong pin kẽm-cacbon. Kẽm được sử dụng làm anot hoặc nhiên liệu cho tế bào nhiêu liệu kẽm/pin kẽm-không khí. Pin dòng oxy hóa khử kẽm-xêri cũng dựa trên một nửa tế bào âm kẽm.
Hợp kim
Hợp kim của kẽm được sử dụng rộng rãi nhất là đồng thau, bao gồm đồng và khoảng từ 3% đến 45% kẽm tùy theo loại đồng thau. Đồng thau nhìn chung giòn và cứng hơn đồng và có khả năng chống ăn mòn rất cao. Các tính chất này giúp nó được sử dụng nhiều trong các thiết bị truyền thông, phần cứng máy tính, dụng cụ âm nhạc, và các van nước.
nhỏ|Vi cấu trúc đồng thau đúc phóng đại 400 lần|alt=A mosaica pattern composed of components having various shapes and shades of brown. Các ứng dụng rộng rãi khác của hợp kim chứa kẽm bao gồm nickel bạc, máy đánh chữ bằng kim loại, hàn nhôm và mềm, và đồng điếu thương mại. Kẽm cũng được sử dụng trong các bộ phận đường ống hiện đại như là một sản phẩm thay thế các đường ống trước đây sử dụng hợp kim chì/thiếc. Các hợp kim chiếm 85-88% kẽm, 4-10% đồng, và 2-8% nhôm được sử dụng hạn chế trong một số trường hợp của các bệ nâng đỡ máy. Kẽm là một kim loại ban đầu được sử dụng trong việc sản xuất các đồng tiền 1 cent của Hoa Kỳ từ năm 1982. Lõi kẽm được áo một lớp đồng mỏng để tạo độ bắt mắt của đồng tiền bằng đồng. Năm 1994, 33200 t kẽm được sử dụng để sản xuất 13,6 triệu đồng xu ở Hoa Kỳ.
Các hợp kim chủ yếu là kẽm với một lượng nhỏ đồng, nhôm, và magnesi có ích trong việc đúc áp lực cũng như đúc quay, đặc biệt trong các ngành công nghiệp tự động, điện tử, và phần cứng. Các hợp kim này được chào bán trên thị trường với tên gọi là Zamak. Ví dụ về hợp kim kẽm nhôm, nó có điểm nóng chảy thấp và độ nhớt thấp nên có thể chế tạo ra những vật có hình dạng nhỏ và phức tạp. Nhiệt độ gia công thấp làm cho các sản phẩm đúc nguội nhanh và do đó có thế lắp ráp chúng một cách nhanh chóng. Một hợp kim khác được chào bán trên thị trường với tên gọi là Prestal chứa 78% kẽm và 22% nhôm và được cho là có độ cứng gần bằng thép nhưng lại dẻo như nhựa. Tính chất siêu nhựa này của hợp kim cho phép đúc chúng dễ dàng trong các khuôn bằng sứ và xi măng.
Các hợp kim tương tự khi có thêm vào một lượng nhỏ chì có thể cán nguội thành các tấm. Hợp kim có 96% kẽm và 4% nhôm được sử dụng để làm khuôn dập cho các ứng dụng có tốc độ sản xuất thấp mà khuôn dập bằng kim loại đen có thể quá đắt. Trong việc xây các bề mặt ngoài, mái nhà hoặc các ứng dụng khác, kẽm được sử dụng ở dạng tấm kim loại và có thể dùng để cán, cuộn hoặc uốn người ta sử dụng các hợp kim của kẽm với titan và đồng.
Là một vật liệu dễ gia công, không đắt mà nặng, kẽm được sử dụng để thay thế cho chì. Do ngộ độc chì ngày càng nhiều nên kẽm được dùng làm vật nặng trong nhiều ứng dụng khác nhau như câu cá đến cân bằng lốp và bánh đà (bánh trớn).
Kẽm cadmi tellurua (CZT) là một hợp kim bán dẫn có thể được chia thành một chuỗi các thiết bị cảm ứng nhỏ. Các thiết bị này tương tự như mạch tích hợp và có thể phát hiện nguồn năng lượng của các photon tia gama. Khi được đặt sau một mặt nạ hấp thụ, thiết bị cảm ứng CZT cũng có thể được sử dụng để xác định hướng của các tia gamma.
Các ứng dụng công nghiệp khác
Kẽm cloura thường được cho vào gỗ để làm chất bắt cháy và có thể được sử dụng để bảo quản gỗ. Nó cũng được dùng để tạo các hóa chất khác. Kẽm methyl được dùng trong nhiều phản ứng tổng hợp hữu cơ. Kẽm sulfide (ZnS) được dùng làm chất tạo màu phát quang như trên các đồng hồ đeo tay, màn hình ti vi và tia X, và sơn phát quang. Các tinh thể kẽm được dùng trong các tia laser hoạt động trong dãi quang phổ hồng ngoại giữa. Kẽm sulfat là một chất hóa học trong nhuộm và tạo màu. Kẽm pyrithion được dùng trong sơn chống gỉ.
Bột kẽm đôi khi được dùng làm chất tạo lực đẩy trong các mô hình tên lửa. Khi một hỗn hợp nén gồm 70% bột kẽm và 30% bột lưu huỳnh bị đốt cháy sẽ tạo ra một phản ứng hóa học mãnh liệt. Phản ứng này tạo ra kẽm sulfide cùng một lượng lớn khí nóng, nhiệt và ánh sáng. Kim loại kẽm dạng tấm được dùng để chế ra các thanh kẽm.
, là đồng vị phổ biến nhất của kẽm, rất dễ bị kích hoạt neutron, được chuyển hóa thành phóng xạ rất cao, hạt nhân mới này có chu kỳ bán rã 244 ngày và sinh ra các tia phóng xạ gamma cường độ cao. Do vậy, kẽm oxide được dùng trong các lò phản ứng hạt nhân để làm chất chống ăn mòn cạn kiệt của trước khi sử dụng. Vì lý do tương tự, kẽm đã được đề xuất ở dạng vật liệu muối dùng trong các vũ khí hạt nhân (coban là một ví dụ khác, là một loại vật liệu muối phổ biến hơn). Một lớp áo kẽm được làm giàu đồng vị có thể được chiếu xạ mởi một dòng neutron cường độ năng lượng cao từ việc kích nổ vũ khí nhiệt hạt nhân, tạo thành một lượng lớn đồng vị  làm tăng đáng kể bụi phóng xạ của vũ khí hạt nhân. Vũ khí như thế này không biết là đã có chế tạo, thử nghiệm hay sử dụng chưa. cũng được dùng làm đồng vị vết trong nghiên cứu làm thế nào mà các hợp kim chứa kẽm ăn mòn, hoặc con đường và vai trò của kẽm trong sinh vật.
Bổ sung trong khẩu phần ăn
nhỏ|175px|Viên kẽm GNC 50 mg ([[Úc|AU)]]
Kẽm đóng vai trò là một công cụ đơn giản, rẻ tiền và quan trọng trong điều trị các cơn tiêu chảy ở trẻ em ở những nước đang phát triển. Khi tiêu chảy kẽm trong cơ thể giảm, nhưng các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng kẽm bổ sung trong vòng 10 đến 14 điều trị có thể giảm thời gian và độ nghiêm trọng của những côn tiêu chảy và cũng có thể chống lại các cơn tiêu chảy trong vòng 3 tháng sau đó.
Nghiên cứu bệnh về mắt liên quan đến tuổi tác xác định rằng kẽm góp một phần trong việc điều trị hiệu quả bệnh thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi. Bổ sung kẽm là một cách điều trị hiệu quả bệnh rối loại di truyền liên quan đến hấp thu kẽm mà trước đây gây tử vong ở những trẻ mới mắc bệnh này bẩm sinh.
Viêm dạ dày giảm mạnh khi uống kẽm, và hiệu ứng này có thể là do tính chất kháng khuẩn mạnh của các ion kẽm trong đường tiêu hóa, hoặc đối với sự hấp thụ kẽm và tái giải phóng từ các tế bào miễn dịch (tất cả hạch bạch cầu đều tiết ra kẽm), hoặc cả hai. Năm 2011, các nghiên cứu viên ở trường cao đẳng tư pháp hình sự John Jay thông báo rằng việc cung cấp kẽm trong khẩu phần ăn có thể làm ẩn đi sự hiện diện của ma túy trong nước tiểu. Các tuyên bố tương tự cũng được đăng trên các diễn đàn về chủ đề đó.
Mặc dù chưa thử nghiệm trong điều trị ở người, dấu hiệu của một cơ thể đang phát triển ám chỉ rằng kẽm có thể ưu tiên tiêu diệt tế bào ung thư tuyến tiền liệt. Do kẽm có mặt tự nhiên trong tuyến tiền liệt và vì tuyến này dễ xâm nhập với các phương thức không xâm lấn một cách tương đối, tiềm năng của nó như là một tác nhân hóa trị loại bệnh ung thư này thể hiện nhiều hứa hẹn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khác đã minh họa rằng sử dụng kẽm bổ sung lâu dài với liều lượng vượt mức cho phép có thể thực tế làm gia tăng cơ hội phát triển ung thư tuyến tiền liệt, cũng có thể là do sự tích tụ tự nhiên của kim loại nặng này trong tuyến tiền liệt.
Viên ngậm kẽm và trị cảm thông thường
Những kết quả tích cực nhất trong việc sử dụng viên ngậm kẽm được phát hiện trong nghiên cứu trên kẽm acetat, thể hiện qua việc acetat không liên kết với các ion kẽm. Các nghiên cứu cho đến nay cũng chưa đưa ra kết luận nhưng đã chỉ ra rằng các viên kẽm làm giảm các triệu chứng kẽm trong khi có thể gây ra tác dụng phụ như buồn nôn. Những lợi ích của kẽm dùng trong điều trị cảm đã được mô tả là "rất ít".
Cơ chế sinh học của tác dụng này chưa rõ, nhưng lợi ích của các loại kẽm thoi có vẻ bị gây nên bởi các hiệu ứng tại chỗ trong vùng hầu họng, vì điều trị kẽm qua đường mũi cũng rút ngắn thời gian cảm.
Dùng làm thuốc ngoài da
Kẽm dùng trong điều trị ngoài da thường được làm từ kẽm oxide. Các hợp chất này có thể chống cháy nắng trong mùa hè và khô vì lạnh trong mùa đông. Thoa một lớp mỏng trên vùng mặc tã của bé (perineum) mỗi lần thay tã lót có thể bảo vệ khỏi hăm do tã.
Kẽm lactat được dùng trong kem đánh răng để chống chứng hôi miệng. Kẽm pyrithion được sử dụng rộng rãi trong dầu gội đầu do nó có chức năng chống gàu. Các ion kẽm là chất chống vi sinh rất hiệu quả thậm chí ở nồng độ thấp.
Hóa hữu cơ
nhỏ|350px|Thêm kẽm diphenyl vào một andehit Có nhiều hợp chất kẽm hữu cơ quan trọng. Hóa học kẽm hữu cơ là một khoa học nghiên cứu về các hợp chất vô cơ của kẽm miêu tả đặc điểm vật lý, sự tổng hợp và các phản ứng của chúng. Trong số các ứng dụng quan trọng phải kế đến là phản ứng Frankland-Duppa theo đó một oxalat ester(ROCOCOOR) phản ứng với alkyl halide R'X, kẽm và acid clohydrit để tạo ra ester α-hydroxycarboxylic RR'COHCOOR, phản ứng Reformatskii biến đổi α-halo-ester và aldehyde thành β-hydroxy-ester, phản ứng Simmons-Smith theo đó kẽm carbenoid (iodomethyl) iodide phản ứng với alken (hoặc alkin) và biến đổi chúng thành cyclopropan, phản ứng thêm vào của các hợp chất kẽm hữu cơ tạo thành các hợp chất carbonyl. Phản ứng Barbier (1899) là sự cân bằng kẽm của phản ứng Grignard magnesi và tốt hơn là cả hai phản ứng. Sự có mặt của một lượng nước bất kỳ trong sự thành tạo magnesi hữu cơ halide sẽ không thành công, ngược lại phản ứng Barbier có thể thậm chí diễn ra trong môi trường nước. Mặt khác các kẽm hữu cơ ít ái nhân hơn Grignards, rất đắt và khó vận chuyển. Các hợp chất kẽm có hai gốc hữu cơ có trên thị trường là kẽm dimetyl, kẽm dietyl và kẽm diphenyl. Trong một nghiên cứu hợp chất kẽm hữu cơ hoạt động được xem là rẽ hơn nhiều so với tiền chất brom hữu cơ:
Phản ứng song hợp Negishi cũng là một phản ứng quan trọng để tạo thành các liên kết carbon-carbon mới giữa các nguyên tử carbon không no trong alken, aren và alkyn. Các chất xúc tác là nickel và palladi. Một bước quan trọng trong chu vòng tuần hoàn xúc tác đó là kẽm halide trao đổi bằng cách thay thế gốc hữu cơ của nó với một halogen khác bằng kim loại palladi (nickel). Phản ứng song hợp Fukuyama là một kiểu phản ứng khác như phản ứng này có 3 gốc ester tham gia phản ứng để tạo thành một xeton.
Kẽm có nhiều ứng dụng làm chất xúc tác trong tổng hợp hữu cơ như tổng hợp bất đối xứng, là một phương pháp rẻ và dễ thực hiện thay cho các chất phức kim loại quý. Các kết quả thu được bằng cách sử dụng chất điện phân kẽm chiral có thể so sánh với phương pháp thu được palladi, rutheni, iridi và các kim loại khác và do đó kẽm trở thành kim loại được lựa chọn ngày càng nhiều cho mục đích này.
Vai trò sinh học
Kẽm là nguyên tố cần thiết để duy trì sự sống của con người cũng như các động vật khác, thực vật, và vi sinh vật. Kẽm được tìm thấy trong gần 100 loại enzym đặc biệt (các nguồn khác cho rằng tới 300), có vai trò là các ion cấu trúc trong yếu tố phiên mã và được lưu trữ và vận chuyển ở dạng thionein kim loại. Nó là "kim loại chuyển tiếp phổ biến thứ 2 trong sinh vật" sau sắt và nó là kim loại duy nhất có mặt trong tất cả các lớp enzym.
Có từ 2-4 gam kẽm phân bố trong khắp cơ thể con người. Hầu hết kẽm nằm trong não, cơ, xương, thận và gan, tuy nhiên nồng độ kẽm cao nhất tập trung trong tuyến tiền liệt và các bộ phận của mắt. Tinh dịch đặc biệt rất giàu kẽm, vì đây là yếu tố quan trọng trong chức năng của tuyến tiền liệt và giúp phát triển cơ quan sinh dục.
Kẽm đóng vai trò sinh học quan trọng đối với con người. Nó tương tác với một loạt các phối tử hữu cơ, và có vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất của RNA và DNA, truyền tín hiệu và biểu hiện gen. Nó cũng quyết định quá trình chết rụng tế bào. Một nghiên cứu năm 2006 ước tính rằng khoảng 10% protein người (2.800) có thể phụ thuộc vào kẽm, thêm vào đó hàng trăm protein vận chuyển kẽm; một nghiên cứu tương tự về in silico trong loài thực vật Arabidopsis thaliana đã tìm thấy 2.367 protein liên quan đến kẽm.
Trong não, kẽm được lưu trữ trong các synaptic vesicles đặc biệt bởi các tế bào thần kinh glutamatergic và có thể "điều chỉnh khả năng kích thích não". Nó có vai trò quan trọng trong synaptic plasticity và cũng như trong việc học. Tuy nhiên, nó được gọi là "ngựa đen của não" ("the brain's dark horse") vì nó cũng có thể là một chất độc thần kinh, homeostasis kẽm đóng vai trò quan trọng trong chức năng bình thường của não và hệ thần kinh trung ương.
Enzym
nhỏ|[[Ribbon diagram of human carbonic anhydrase II, with zinc atom visible in the center|alt=Interconnected stripes, mostly of yellow and blue color with a few red segments.]] nhỏ|trái|Kẽm giúp đọc mã DNA.|alt=A twisted band, with one side painted blue and another gray. Its two ends are connected through some chemical species to a green atom (zinc). Kẽm là một acid Lewis, là một chất xúc tác có ích trong quá trình hydroxyl hóa và các phản ứng enzym khác. Kim loại kẽm cũng là một chất có phối hợp hình học linh động, điều này cho phép các protein sử dụng nó để thay đổi cấu trúc protein một cách nhanh chóng để thực hiện các phản ứng sinh học. Hai ví dụ về các enzym chứa kẽm là carbonic anhydrase và carboxypeptidase, đây là các enzym cần thiết trong các quá trình của chuyển hóa cacbon dioxide và tiêu hóa protein theo thứ tự.
Carboxypeptidase tách các liên kết peptit trong quá trình tiêu hóa protein. Liên kết cộng hóa trị phối hợp được tạo ra giữa các peptit đầu cuối và nhóm C=O gắn với kẽm, làm cho cacbon tích điện dương. Yếu tố này giúp tạo ra một hốc kị nước trên enzym gần kẽm, làm hút phần không phân cực của protein bị tiêu hóa.
Các protein khác
Kẽm có vai trò cấu trúc toàn bộ trong cụm, xoắn và ngón tay kẽm. Các kẽm finger tạo thành các bộ phận của một số yếu tố phiên mã (transcription factor), chúng là các protein nhận dạng trình tự DNA trong quá trình phiên mã và sao chép DNA. Mỗi ion thứ 9 hoặc 10 trong ngón tay kẽm giúp duy trình cấu trúc của các ngón tay bằng cách tạo liên kết với 4 amino acid trong nhân tố phiên mã. Yếu tố phiên mã bao bọc xung quanh xoắn DNA và sử dụng các finger của nó để liên kết một cách chính xác với chuỗi DNA.
Trong huyết tương, kẽm bị ràng buộc và bị vận chuyển bởi albumin (60%, ái lực thấp) và transferrin (10%). Vì transferrin cũng vận chuyển sắt, khi lượng sắt tăng quá cao làm giảm khả năng hấp thụ kẽm và ngược lại. Phản ứng tương tự cũng xảy ra đối với đồng. Hàm lượng kẽm trong huyết tương ở mức tương đối ổn định bất kể lượng kẽm tiêu thụ vào là bao nhiêu. Các tế bào trong tuyến nước bọt, tuyến tiền liệt, hệ miễn dịch và ruột sử dụng tín hiệu kẽm như là cách để liên lạc với các tế bào khác.
Kẽm có thể được giữ trong thionein kim loại trong vi sinh vật hoặc trong ruột hoặc gan động vật. Thionein kim loại trong các tế bào ruột có thể điều chỉnh sự hấp thụ kẽm khoảng 15-40%. Tuy nhiên thiếu hoặc thừa kẽm có thể gây hại; đặc biệt thừa kẽm làm giảm hấp thụ đồng do thionein kim loại hấp thụ cả hai kim loại như đã phân tích ở trên.
Chế độ ăn uống
nhỏ|upright|Những thức ăn chứa nhiều Kẽm|alt=Several plates full of various cereals, fruits and vegetables on a table.
Ở Mỹ, chế độ ăn chỉ định (Recommended Dietary Allowance - RDA) là 8 mg/ngày đối với nữ giới và 11 mg/ngày đối với nam giới. Chế độ ăn trung bình ở Mỹ năm 2000 là 9 mg/ngày đối với nữ giới và 14 mg/ngày đối với nam giới. Hàu, tôm hùm và các loại thịt đỏ, đặc biệt là thịt bò, thịt cừu và gan bò là các thực phẩm có hàm lượng kẽm cao.
Hàm lượng kẽm trong thực vật thay đổi tùy theo hàm lượng nguyên tố này trong đất. Khi đất có đủ lượng kẽm, thực phẩm từ thực vật chứa kẽm nhiều như lúa mì, và các loại hạt khác (mè, anh túc, cỏ linh lăng, cần tây, mù tạc). Các nguồn thức ăn tự nhiên giàu kẽm khác bao gồm: các loại quả có nhân, ngũ cốc nguyên vẹn, hạt bí hay hạt hướng dương.
Các nguồn khác trong thực phẩm tăng cường và chế độ ăn uống bổ sung cũng có nhiều dạng. Một báo cáo năm 1998 kết luận rằng kẽm oxide, là một trong những chất bổ sung phổ biến nhất ở Mỹ, và kẽm cacbonat là loại gần như không hòa tan và kém được hấp thu trong cơ thể. Bài báo này trích dẫn các nghiên cứu phát hiện rằng các hàm lượng kẽm plasma thấp sau khi ăn kẽm oxide và kẽm cacbonat so với những trường hợp sau khi tiêu thụ kẽm acetat và kẽm sulfat. Tuy nhiên, bổ sung kẽm vượt mức gây hại là một vấn đề trong số những người tương đối giàu, và có thể không nên vượt quá 20 mg/ngày ở người khỏe mạnh, mặc dù Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ đưa ra mức trần là 40 mg/ngày.
Tuy nhiên, trong việc tăng cường kẽm, một đánh giá năm 2003 cho rằng kẽm oxide trong ngũ cốc rẽ, ổn định và dễ hấp thu hơn các loại đắt tiền hơn. Một nghiên cứu năm 2005 phát hiện rằng nhiều hợp chất kẽm bao gồm cả dạng oxide và sulfat, không cho thấy sự khác biệt đáng kể về thống kê trong việc hấp thụ khi thêm vào bánh ngô. Một nghiên cứu năm 1987 cho thấy rằng kẽm picolinat được hấp thụ tốt hơn so với kẽm gluconat hay kẽm citrat. Tuy nhiên, một nghiên cứu công bố năm 2008 khẳng định rằng kẽm glycinat được hấp thụ tốt nhất trong bốn loại bổ sung kẽm trên thị trường.
Thiếu kẽm
Thiếu kẽm là trường hợp thiếu vi chất dinh dưỡng phổ biến nhất ở thực vật, đặc biệt là trong đất có độ pH cao. Đất thiếu kẽm được canh tác trong các cánh đồng của phân nửa Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ, 1/3 ở Trung Quốc và hầu hết miền Tây Úc, và có những phản hồi đáng kể về việc bổ sung phân kẽm đã được báo cáo ở các khu vực này. Thực vật phát triển trong các loại đất thiếu kẽm dễ bị mắc bệnh hơn. Kẽm về cơ bản được bổ sung vào đất thông qua quá trình phong hóa từ các loại đá, nhưng con người đã đưa kẽm vào trong đất qua quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch, chất thải mỏ, phân lân, đá vôi, phân, bùn thải và các hạt từ các bề mặt mạ kẽm. Kẽm dư thừa là chất độc đối với cây, mặc dù độ độc của kẽm ít phổ biến.
Gần 2 tỉ người ở các nước đang phát triển bị thiếu kẽm. Ở trẻ em, thiếu kẽm làm gia tăng nhiễm trùng và tiêu chảy làm khoảng 800.000 trẻm em thiệt mạng mỗi năm trên toàn cầu. WHO có chủ trương bổ sung kẽm cho trẻ suy dinh dưỡng nặng và tiêu chảy. Bổ sung kẽm giúp ngăn ngừa bệnh tật và giảm tử vong, đặc biệt là trẻ em sinh thiếu cân hoặc chậm phát triển. Tuy nhiên, bổ sung kẽm không nên được phân phối một cách riêng lẻ vì một số trường hợp thiếu kẽm ở các quốc gia đang phát triển có thể liên quan đến sự tương tác của kẽm với các vi chất dinh dưỡng khác.
Phục hồi đất
Ericoid Mycorrhizal Fungi Calluna, Erica và Vaccinium có thể phát triển trên đất giàu kẽm.
Nông nghiệp
Thiếu kẽm trong nông nghiệp là sự thiếu hụt vi chất dinh dưỡng phổ biến nhất những loài cây trồng; đặc biệt phổ biến trong đất có pH cao. Thiếu kẽm trong đất trồng chiếm nửa diện tích của Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ, 1/3 ở Trung Quốc, và hầu hết ở Tây Úc, và phản ứng chủ yếu đối với phân kẽm đã được báo cáo ở những khu vực này. Thực vật phát triển trên đất thiếu kẽm dễ bị sâu bệnh. Kẽm được bổ sung vào đất chủ yếu từ quá trình phong hóa đá, nhưng con người đã thêm kẽm qua việc đốt các nhiên liệu hóa thạch, chất thải mỏ, phân phosphat, thuốc trừ sâu (kẽm photphit), đá vôi, phân, bùn thải, và các hạt ở dạng xi mạ. Thừa kẽm cũng là chất độc đối với cây trồng, mặc dù ngộ độc kẽm ít phổ biến hơn.
Độc tính
Mặc dù kẽm là vi chất cần thiết cho sức khỏe, tuy nhiên nếu hàm lượng kẽm vượt quá mức cần thiết sẽ có hại cho sức khỏe. Hấp thụ quá nhiều kẽm làm ngăn chặn sự hấp thu đồng và sắt. Ion kẽm tự do trong dung dịch là chất có độc tính cao đối với thực vật, động vật không xương sống, và thậm chí là cả động vật có xương sống. Mô hình hoạt động của ion tự do đã được công bố trong một số ấn phẩm, cho thấy rằng chỉ một lượng mỏ mol ion kẽm tự do cũng giết đi một số sinh vật. Một thí nghiệm gần đây cho thấy 6 micromol giết 93% Daphnia trong nước.
Ion kẽm tự do là một acid Lewis mạnh đến mức có thể ăn mòn. Acid dịch vị chứa acid clohydric, mà hàm lượng kẽm kim loại trong đó dễ hòa tan trong đó gây ăn mòn kẽm chloride. Nuốt đồng xu 1 cent của Mỹ năm 1982 (97,5% kẽm) có thể làm hỏng niêm mạc dạ dày do khả năng hòa tan cao của các ion kẽm trong dịch vị.
Có bằng chứng về sự thiếu hụt đồng khi uống ở mức thấp một lượng kẽm 100–300 mg/ngày; một thử nghiệm gần đây cho thấy số người nhập viện cao hơn liên quan đến các biến chứng tiết niệu so với "thuốc trấn an" trong số đàn ông lớn tuổi uống 80 mg/day. USDA RDA khuyến khích uống 11 và 8 mg Zn/ngày theo thứ tự đối với đàn ông và phụ nữ. Thậm chí ở các mức thấp hơn, gần với tiêu chuẩn RDA, có thể can thiệp với việc uống đồng và sắt, chống lại ảnh hưởng của cholesterol. Hàm lượng kẽm vượt quá 500 ppm trong đất gây rối cho khả năng hấp thụ các kim loại cần thiết khác của thực vật, như sắt và mangan. Có những tình huống gọi là sự run kẽm hay ớn lạnh kẽm sinh ra do hít phải các dạng bột oxide kẽm nguyên chất phát sinh trong quá trình mạ vật liệu. Kẽm là thành phần bổ biến của hàm răng giả, nó có thể chứa 17 đến 38 mg kẽm/gram. Đã có những kiện cáo do mất chức năng, và thậm chí tử vong do sử dụng nhiều sản phẩm này.
Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã khuyến cáo rằng kẽm phá hủy các thụ thể thần kinh trong mũi gây ra chứng mất khứu giác. Các báo cáo về chứng mất khứu giác cũng được quan sát trong thập niên 1930 khi các công tác chuẩn bị kẽm để sử dụng trong một nỗ lực không thành công để ngăn chặn sự lây nhiễm bệnh bại liệt. Ngày 16 tháng 6 năm 2009, FDA thông báo rằng những người sử dụng kẽm nên dừng sử dụng các sản phẩm trị cúm có gốc kẽm và yêu cầu loại bỏ các sản phẩm đó trong các cửa hàng. FDA nói rằng việc không cảm nhận được mùi có thể đe dọa đời sống vì người dân không thể cảm nhận được sự rò rỉ của gas hoặc khói và không thể nhận biết rằng thực phẩm có bị hư trước khi họ ăn. Nghiên cứu gần đây cho rằng kẽm pyrithion kháng khuẩn có thể gây phản ứng sốc nhiệt tiềm ẩn cảm ứng hơn có thể làm giảm tích toàn vẹn bộ gen với sự cảm ứng của PARP.
Ngộ độc
Năm 1982, United States Mint bắt đầu đúc xu bằng đồng mạ kẽm nhưng chủ yếu là làm từ kẽm. Với các đồng kẽm mới, có khả năng gây ngộ độc kẽm, và có thể gây tử vong. Một trường hợp ăn liên tục trong thời gian dài 425 đồng xu kẽm (hơn 1 kg kẽm) gây tử vong do nhiễm vi khuẩn đường ruột và nhiễm trùng máu, trong khi một bệnh nhân khác ăn 12 gram kẽm chỉ cho thấy hôn mê và bất động. Một số ca khác liên quan đến ngộ độc kẽm từ việc nuốt các đồng xu kẽm cũng được ghi nhận.
Các con chó đôi khi cũng nuốt các đồng xu và chỉ có cách dùng thuốc để loại chúng ra khỏi cơ thể. Hàm lượng kẽm trong một số đồng xu có thể gây ra ngộ độc kẽm, mà thường gây tử vong ở chó, vì nó gây ra các chứng thiếu máu (hemolytic anemia) nghiêm trọng, và cũng làm cho gan và thận bị tổn thương; các chứng nôn mửa và tiêu chảy. Kẽm có độc tính cao đối với vẹt và sự ngộ độc có thể làm chết chúng. Việc cho các con vẹt uống các loại nước ép trái cây trong các hộp mạ kẽm có thể làm cho chúng bị ngộ độc kẽm hàng loạt.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chất giả kim Thể loại:Nguyên tố hóa học Thể loại:Chất khoáng dinh dưỡng Thể loại:Kim loại yếu Thể loại:Nhiên liệu pháo hóa Thể loại:Chất khử
Drosanthemum cereale
Drosanthemum cereale là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Liên kết ngoài
Thể loại:Drosanthemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1958
Tetrapterys mortonii
Tetrapterys mortonii là một loài thực vật có hoa trong họ Malpighiaceae. Loài này được (J.F. Macbr.) Cuatrec. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1962.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tetrapterys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1962
Hoa hậu Quốc tế 1993
Hoa hậu Quốc tế 1993 là cuộc thi Hoa hậu Quốc tế lần thứ 33 được tổ chức tại trung tâm Koseinenkin Kaikan, Tokyo, Nhật Bản. Đêm chung kết cuộc thi diễn ra vào ngày 9 tháng 10 năm 1993. Cuộc thi có 47 thí sinh tham dự. Hoa hậu Quốc tế 1992 - Kirsten Marise Davidson đến từ Úc đã trao lại vương miện cho người kế nhiệm, cô Agnieszka Pachałko đến từ Ba Lan. nhỏ|239x239px|Các quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia Hoa hậu Quốc tế 1993 và kết quả.
Tham khảo
Thể loại:Hoa hậu Quốc tế
Kính vạn hoa
Kính vạn hoa, hay kiếng vạn hoa, là một dụng cụ quang học thường được tạo thành từ 3 tấm gương xếp theo hình lăng trụ, có tác dụng tạo ra hình ảnh phản xạ nhiều lần.
Định nghĩa
Kính vạn hoa là một ống gồm những tấm gương chứa những hạt chuỗi, viên sỏi màu, hoặc những vật nhỏ có màu. Người xem nhìn vào một đầu và ánh sáng vào đầu còn lại, phản chiếu qua những tấm gương. Loại tiêu biểu có hai tấm gương đặt theo chiều dọc. Khi đặt các tấm gương nghiêng 45 độ tạo thành 8 ảnh của vật, tạo thành 6 ảnh khi đặt 60 độ, và 4 ảnh khi đặt ở 90 độ. Khi ống được xoay, sự xáo trộn các vật thể nhỏ tạo ra nhiều màu sắc và hình dạng. Bất kỳ hình dạng nào của các vật thể được tạo ra đều là những mẫu đẹp đối xứng vì nó được phản chiếu qua gương. Kiểu 2 gương tạo thành mẫu hoặc những mẫu được ngăn cách bởi nền đen, trong khi kiểu 3 gương (hình tam giác đóng) tạo thành mẫu lắp đầy khung nhìn.
Lịch sử
Kính vạn hoa được phát minh bởi Ngài David Brewster năm 1816 khi đang làm thí nghiệm về phân cực ánh sáng. Nó được cấp bằng phát minh năm 1817. Mẫu thiết kế ban đầu được làm từ một cái ống, trong đó Brewster đặt một cặp gương ở một đầu, đầu kia đặt một đĩa kính mờ. Ở giữa, ông đặt những hạt chuỗi. Lúc ban đầu nó có dụng ý là một dụng cụ khoa học, nhưng nó nhanh chóng được làm thành đồ chơi.
Tên gọi châu Âu
Tên gọi của kính vạn hoa trong một số nước châu Âu là kaleidoscope, có gốc từ tiếng Hy Lạp, bao gồm 3 phần:
Liên kết ngoài
Thể loại:Dụng cụ quang học Thể loại:Đồ chơi Thể loại:Đồ chơi truyền thống Thể loại:Phát minh Scotland
Drosanthemum chrysum
Drosanthemum chrysum là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Đồ Môn, Diên Biên
Đồ Môn (图们市, Hán Việt: Đồ Môn thị) là một huyện cấp thị (thành phố cấp huyện) trực thuộc châu tự trị Diên Biên, phía đông tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc, nằm ven biên giới Trung-Triều. Thành phố Đồ Môn được chia ra 3 nhai đạo, 4 trấn, 1 hương.
Thành phố Đồ Môn có diện tích 1142,3 km2, dân số là 136,600 người. Trong đó số người Triều Tiên là 78.000, chiếm 57% dân số thành phố này.
Thành phố Đồ Môn được ngăn cách với huyện Onsong của tỉnh Hamgyong Bắc thuộc Bắc Triều Tiên qua sông Đồ Môn. Do sự gần kề này, nhiều người Bắc Triều Tiên đào thoát khỏi đất nước của họ đi qua Đồ Môn. Do đó nơi đây cũng là địa điểm của một nhà tù lớn để tạm giam những người Triều Tiên đào tẩu bị chính quyền Trung Quốc bắt được và đang chờ trục xuất. Đồ Môn có hai thị trường thực phẩm chính là chợ Nam và chợ Bắc, những nơi mà hầu hết cư dân thành phố mua thực phẩm cho họ. Thực phẩm đóng gói và thịt thường được bán bên trong chợ, và rau được bán bên ngoài. Có sáu trường tiểu học, với ba trường Triều Tiên và ba trường Trung Quốc. thumb|left|Ga đường sắt Đồ Môn Một lối đi dạo ven sông Đồ Môn trong thành phố có các nhà hàng nơi thực khách có thể nhìn qua lãnh thổ Bắc Triều Tiên từ bên kia bờ sông.
Tham khảo
Thể loại:Đơn vị cấp huyện Cát Lâm Thể loại:Thành phố tỉnh Cát Lâm
Maksim Lvovich Kontsevich
Maksim Lvovich Kontsevich (Максим Львович Концевич) (sinh ngày 25 tháng 8 năm 1964) là một nhà toán học người Nga nghiên cứu về lý thuyết nút, lý thuyết trường lượng tử. Ông được trao huy chương Fields năm 1998 tại Hội nghị Toán học Thế giới lần thứ 23 ở Berlin. Ông cũng nhận Giải Henri Poincaré năm 1997 và Giải Crafoord năm 2008.
Tiểu sử
Maksim Kontsevich sinh ra trong gia đình bố là Lev Rafailovich Kontsevich – một nhà Đông phương học Xô viết và là tác giả của hệ thống Kontsevich. Sau khi đứng thứ hai trong cuộc thi Toán toàn Liên bang, ông vào học trường Đại học Quốc gia Moskva nhưng đã bỏ dở vào năm 1985 để trở thành nhà nghiên cứu tại Viện các vấn đề truyền tin (Institute for Problems of Information Transmission) ở Moscow. Năm 1992 ông nhận được bằng tiến sĩ tại Đại học Bonn dưới sự hướng dẫn của Don Bernard Zagier. Trong luận án của mình, Kontsevich đã chứng được một phỏng đoán của Edward Witten rằng hai mô hình hấp dẫn lượng tử là tương đương nhau. Hiện tại ông là giáo sư tại Institut des hautes études scientifiques (IHÉS) ở Bures-sur-Yvette, Pháp và là giáo sư đặc biệt (Distinguished Professor) tại Đại học Miami ở Coral Gables, Florida, Mỹ.
Các nghiên cứu của ông tập trung vào những khía cạnh vật lý toán, điển hình là lý thuyết nút, lượng tử hóa và đối xứng gương. Kết quả nổi bật nhất của ông là sự lượng tử hóa biến dạng hình thức mà thỏa mãn bất kỳ các đa tạp Poisson. Ông cũng đưa ra khái niệm bất biến nút xác định bởi những tích phân phức tạp tương tự như tích phân Feynman. Trong lý thuyết trường tô pô, ông đưa ra ánh xạ ổn định của các không gian moduli, mà có thể xem là một công thức toán học phức tạp cho tích phân Feynman của tô pô lý thuyết dây. Những kết quả này là một phần trong "những đóng góp cho bốn vấn đề của hình học" và nhờ đó mà ông được trao huy chương Fields năm 1998.
Liên kết ngoài
Thể loại:Người đoạt Huy chương Fields Thể loại:Nhà toán học thế kỷ 20 Thể loại:Nhà toán học thế kỷ 21 Thể loại:Nhà toán học Nga Thể loại:Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Bonn
Vụ án mạng Lâm Tuấn
Vụ án mạng Lâm Tuấn là một vụ án giết người liên quan đến phân xác xảy ra ở thành phố Montreal, Canada. Vào tháng 5 năm 2012, Lâm Tuấn (30 tháng 12 năm 1978 – 24/25 tháng 5 năm 2012), một sinh viên đại học người Trung Quốc đã bị Luka Rocco Magnotta đâm chết và chặt xác. Hung thủ sau đó gửi những mảnh tay chân của Lâm đến các trường tiểu học và văn phòng đảng phái chính trị liên bang. Sau khi đoạn video ghi lại cảnh gây án được đăng tải lên một trang web trực tuyến, Magnotta đã trốn khỏi Canada và trở thành đối tượng truy nã Đỏ của Interpol trên phạm vi toàn cầu. Ngày 4 tháng 6 năm 2012, Luka Magnotta đã bị bắt tại một quán cà phê internet ở Berlin, Đức. Tháng 12 năm 2014, sau tám ngày cân nhắc, bồi thẩm đoàn kết tội bị cáo với tội danh giết người cấp độ một. Trước đó, anh cũng từng bị các nhóm bảo vệ quyền động vật truy lùng vì cáo buộc đăng tải video quay lại cảnh mình giết mèo con.
Nạn nhân
Jun Lin (, phiên âm: Lâm Tuấn), hay Justin Lin, là một du học sinh quốc tế người Trung Quốc sinh ngày 30 tháng 12 năm 1978 đến từ Vũ Hán, lúc đó đang là sinh viên đại học khoa kỹ thuật và khoa học máy tính tại Đại học Concordia ở thành phố Montreal, Canada. Lâm đã theo học tại đây từ tháng 7 năm 2011; trước đó, anh cũng từng học ở Đại học ngôn ngữ Tyark và làm nhân viên bán thời gian cho một cửa hàng tiện lợi thuộc Pointe-Saint-Charles. Ngày 1 tháng 5 năm 2012, anh đã chuyển đến sống chung với một người bạn ở khu căn hộ trong vùng Griffintown.
Hung thủ
Luka Rocco Magnotta, tên khai sinh Eric Clinton Kirk Newman, sinh ngày 24 tháng 7 năm 1982 tại Scarborough, Ontario, là con trai cả trong số ba người con của Anna Yourkin và Donald Newman. Theo lời kể của Magnotta, mẹ anh bị mắc bệnh ám ảnh sạch sẽ nặng, đến mức thường xuyên đuổi các con ra khỏi nhà để dọn dẹp vệ sinh; một lần, bà đã đuổi con thỏ anh nuôi ra ngoài và khiến nó chết vì lạnh. Vì ông Donald Newman cũng được chẩn đoán mắc bệnh tâm thần phân liệt vào năm 1994 nên sau khi bố mẹ ly hôn, Magnotta buộc phải chuyển đến ở với bà ngoại.
Magnotta theo học Trường Trung học I.E. Weldon ở Lindsay. Từ năm 2003, Luka đã bắt đầu xuất hiện trong nhiều video khiêu dâm đồng tính nam, thỉnh thoảng làm vũ công thoát y và hành nghề mại dâm. Vào năm 2005, anh ra mắt lần đầu với tư cách là người mẫu trên trang bìa tạp chí fab, một ấn phẩm của báo Toronto Sun, sử dụng bút danh Jimmy. Năm 2007, anh tham gia loạt chương trình thực tế COVERguy của OUTtv nhưng đã bị loại ngay từ vòng sơ tuyển. Magnotta cũng trải qua khá nhiều cuộc phẫu thuật thẩm mỹ và tham gia thử giọng cho chương trình truyền hình Plastic Makes Perfect vào tháng 2 năm 2008.
Hành vi phạm tội ban đầu
Vào năm 2005, Magnotta bị kết án với bốn tội danh bao gồm một tội mạo danh và ba tội lừa đảo khác vì đã giả danh một phụ nữ để đăng ký thẻ ghi nợ và mua 10.000 USD hàng hóa. Anh sau đó phải nhận một bản án có điều kiện trong 9 tháng và thêm 12 tháng quản chế.
Ngày 12 tháng 8 năm 2006, Magnotta đã đăng ký đổi tên hợp pháp từ Eric Clinton Kirk Newman thành Luka Rocco Magnotta. Tháng 3 năm 2007, anh tuyên bố phá sản với tổng số nợ là 17.000 USD từ nhiều chủ nợ. Khoản tiền này sau đó đã được thanh toán vào tháng 12 năm 2007.
Giết người và điều tra
phải|nhỏ|250x250px| Lâm Tuấn được nhìn thấy lần cuối cùng trên camera giám sát khi đi với Luka Magnotta bước vào một tòa nhà chung cư trên Đại lộ Décarie vào đêm ngày 24 tháng 5 năm 2012. Lâm Tuấn được nhìn thấy lần cuối vào ngày 24 tháng 5 năm 2012 lúc 8 giờ tối. Bạn bè anh cho biết đã nhận được một tin nhắn văn bản từ điện thoại của anh vào lúc 9 giờ tối cùng ngày. Mọi việc bắt đầu trở nên đáng ngờ khi sếp Lâm Tuấn đã không thấy anh đến trong ca làm việc ngày hôm sau. Ba người bạn của anh sau đó đã lần lượt ghé thăm căn hộ anh ở trong ngày 27 tháng 5 năm 2012 nhưng cũng không gặp được anh. Sau đó họ đến cơ quan cảnh sát để báo cáo vụ việc mất tích của bạn mình với cảnh sát vào ngày 29 tháng 5 năm 2012.
Vào ngày 25 tháng 5 năm 2012, một đoạn video dài 11 phút có tiêu đề 1 Lunatic 1 Ice Pick (tạm dịch: 1 kẻ điên 1 cây rìu phá băng) đã được đăng tải lên Bestgore, mô tả cảnh một người đàn ông trong tư thế khỏa thân bị trói vào khung giường và bị đâm liên tục bằng rìu phá băng với dao làm bếp, sau đó các phần cơ thể của nạn nhân như đầu, cánh tay và chân được cắt ra, cùng với những hành vi ái tử thi của hung thủ. Không chỉ vậy, hung thủ còn dùng dao và nĩa để cắt một phần thịt từ cơ thể nạn nhân ra cho chó ăn. Xuyên suốt video, bài hát của New Order phát hành năm 1987 là "True Faith" được cất lên cùng với áp phích của bộ phim Casablanca dán trên tường. Một đoạn video với thời lượng dài hơn đã được các nhà chức trách thu hồi và cho biết hành vi ăn thịt nạn nhân của hung thủ rất có thể đã diễn ra. Các nhà chức trách cũng cho biết ý định ban đầu cho việc thực hiện video của hung thủ đã được chuẩn bị 10 ngày trước khi vụ án mạng xảy ra.
Vào ngày 26 tháng 5 năm 2012, một luật sư từ Montana đã cố gắng báo cáo đoạn video cho Cảnh sát Toronto, Cảnh sát trưởng địa phương nơi ông sống và Cục Điều tra Liên bang, nhưng báo cáo trên sau đó bị bác bỏ. Nhiều người dùng Bestgore cho rằng đoạn video trên chỉ là dàn dựng và không hề có thật. Tuy nhiên cảnh sát sau đó đã xác nhận đoạn video trên là có thật cùng với các bộ phận cơ thể được gửi đến từ Ottawa trùng khớp với nạn nhân trong video.
Vào lúc 11 giờ sáng ngày 29 tháng 5 năm 2012, một gói hàng có chứa bàn chân trái của cơ thể đã được gửi đến trụ sở của Đảng Bảo thủ Canada. Gói hàng khi gửi đến có dính máu, nặng mùi hôi và được đánh dấu bằng một biểu tượng trái tim màu đỏ. Một gói hàng khác chứa bàn tay trái của cơ thể cũng đã bị phát hiện trong một cơ sở xử lý bưu chính trước khi gửi tới Đảng Tự do.
Một người gác cổng sau đó đã tìm ra phần thân của một cơ thể đang phân hủy bên trong chiếc vali bị bỏ lại trong đống rác ở con hẻm phía sau một tòa nhà chung cư ở khu Snowdon, Montreal. Ông có nhìn thấy chiếc vali lần đầu tiên vào ngày 25 tháng 5 năm 2012, nhưng ông đã không nhặt lên kiểm tra do lượng rác quá lớn vào ngày hôm đó. Sau khi khám xét hiện trường, cảnh sát đã thu hồi phần cơ thể trên với quần áo dính máu và các giấy tờ nhận dạng nghi phạm, nhiều hung khí như rìu phá băng, dao làm bếp và nĩa cũng được tìm thấy từ con hẻm sau tòa nhà chung cư. Đoạn phim từ camera giám sát bên trong tòa nhà cho thấy một nghi phạm nhiều lần lặp lại hành vi vứt rác ra bên ngoài, và các hình ảnh nghi phạm trên trùng khớp với đoạn phim ghi lại nghi phạm tại bưu điện ở Côte-des-Neiges. phải|nhỏ|250x250px| Một góc nhìn khác của tòa nhà chung cư. Lúc 11:33 tối EDT (03:33 UTC), cảnh sát đã đột nhập và khám xét căn hộ của tòa nhà chung cư mà Luka Magnotta đã thuê trên Đại lộ Décarie, nơi được cho là hiện trường chính của vụ án mạng. Tuy nhiên Luka Magnotta đã nhanh chóng chuyển đi từ bốn ngày trước và tiền thuê nhà của anh cũng được thanh toán đến hết ngày 1 tháng 6. Căn hộ đã được Luka Magnotta dọn dẹp gần hết trước khi rời đi. Mặc dù vậy các vết máu khô còn đọng lại được tìm thấy trên các vật dụng bao gồm nệm, tủ lạnh, bàn ghế và bồn tắm đã chính thức tố giác hành vi giết người của Luka Magnotta. Dòng chữ "Nếu bạn không thích sự phản chiếu. Đừng nhìn vào gương. Tôi không quan tâm" ("If you dont like the reflection. Dont look in the mirror. I dont care [sic]") viết bằng mực đỏ cũng được phát hiện bên trong tủ quần áo.
Một ghi chú kèm theo gói hàng gửi đến Đảng Bảo thủ được tìm thấy, nói rằng sáu bộ phận cơ thể đã được phân ra và vứt rải rác ở khắp nơi, đồng thời cũng thông báo rằng nếu cảnh sát không nhanh tay một người nữa có thể sẽ bị Luka Magnotta giết. Vào ngày 5 tháng 6 năm 2012, một gói hàng chứa bàn chân phải đã được gửi đến Trường St. George và gói hàng khác có bàn tay phải cũng được gửi cho Trường Tiểu học False Creek ở Vancouver, British Columbia và đều được xác nhận rằng cả hai gói hàng được gửi từ Montreal.
Vào ngày 13 tháng 6 năm 2012, các phần cơ thể và tay chân đã được các pháp y ghép lại với nhau và xác định rõ nạn nhân là Lâm Tuấn bằng mẫu DNA từ gia đình anh. Ngày 1 tháng 7 năm 2012, cảnh sát tìm thấy phần đầu của Lâm Tuấn ở rìa một hồ nước nhỏ trong Công viên Angrignon của Montreal sau khi nhận được một lời khuyên ẩn danh.
Truy nã
Vào ngày 31 tháng 5 năm 2012, Interpol đã đưa ra một Lệnh truy nã đỏ cho Luka Rocco Magnotta theo yêu cầu của các nhà chức trách Canada. Trong vài ngày trước và sau khi bị bắt, tên và ảnh của anh đã được hiển thị nổi bật ở đầu trang chủ của trang web Interpol. Lệnh truy nã yêu cầu Magnotta chỉ bị bắt tạm thời trong khi chờ dẫn độ về Canada bởi bất kỳ quốc gia thành viên nào của Interpol.
Halobaena caerulea
Liên kết ngoài
Thể loại:Halobaena Thể loại:Chim quần đảo Falkland Thể loại:Chim châu Phi Hạ Sahara Thể loại:Chim châu Phi Thể loại:Chim Nam Mỹ Thể loại:Động vật được mô tả năm 1789 Thể loại:Chim New Zealand Thể loại:Chim Nam Úc Thể loại:Chim Tierra del Fuego Thể loại:Chim Tây Úc
Vụ án mạng Lâm Tuấn
Truy nã
Magnotta đã đặt vé cho chuyến bay từ Montreal đến Paris, Pháp vào ngày 25 tháng 5, sử dụng hộ chiếu mang tên chính mình. Sau khi đến Pháp, tín hiệu điện thoại di động của hung thủ dò tìm đến một khách sạn ở Bagnolet, nhưng Magnotta đã rời đi trước thời điểm cảnh sát đến. Người ta cũng phát hiện ra rằng anh đã dùng tấm hộ chiếu giả với tên "Kirk Trammel" tại khách sạn. Magnotta sau đó lên xe buýt Eurolines tại bến xe Bagnolet đi Berlin, Đức.
Ngày 18 tháng 6 năm 2012, Magnotta đã được giao cho nhà chức trách Canada ở Berlin và được vận chuyển trên chiếc CC-150 Polaris của Không quân Hoàng gia Canada đến Sân bay Quốc tế Mirabel ở phía bắc Montreal. Sau đó anh bị biệt giam tại trại giam Rivière-des-Prairies.
Phản ứng từ dư luận
Vào ngày 4 tháng 6 năm 2012, Thủ tướng Canada Stephen Harper cho biết ông rất vui vì nghi phạm đã bị bắt và chúc mừng lực lượng cảnh sát vì làm rất tốt trong việc bắt giữ hung thủ. Lãnh đạo Đảng Tự do lâm thời Bob Rae cũng nói rằng người dân Canada nên thương tiếc nạn nhân hơn là "ca ngợi" hành vi của Magnotta dưới bất kì hình thức nào.
Hai ngày sau khi hung thủ bị bắt, gia đình Lâm Tuấn đến sân bay Trudeau ở Montreal. Hiệp hội sinh viên và học giả Trung Quốc của Đại học Concordia sau đó đã thành lập một quỹ để bù đắp chi phí mà gia đình Lâm phải gánh chịu khi ở Canada và tạo ra một giải thưởng để vinh danh anh. Một buổi cầu nguyện dưới ánh nến cũng được tổ chức ở Montreal.
Thi thể của Lâm sau đó đã được hỏa táng vào ngày 11 tháng 7 và tro của anh được chôn cất vào ngày 26 tháng 7 tại Nghĩa trang Notre Dame des Neiges ở Montreal.
Vào ngày 16 tháng 7 năm 2013, cảnh sát Edmonton đã cáo buộc chủ sở hữu của trang web Bestgore, Mark Marek vì tội vi phạm đạo đức công cộng khi đã lưu trữ video 1 Lunatic 1 Ice Pick trực tuyến. Vào ngày 25 tháng 1 năm 2016, Marek bị kết án sáu tháng tù treo trong đó phải phải chấp hành một nửa bản án bị quản thúc tại gia.
Điều trần sơ bộ
Vào ngày 19 tháng 6 năm 2012, Luka Rocco Magnotta đã ra hầu tòa bằng video call để không nhận tội với tất cả các cáo buộc thông qua luật sư của mình. Tiếp đó trong ngày 21 tháng 6, Magnotta đã đích thân đến một phòng xử án an ninh cao ở Montreal để yêu cầu bồi thẩm đoàn xét xử.
Phiên điều trần sơ bộ diễn ra vào ngày 11 tháng 3 năm 2013 với sự tham gia của Luka Magnotta và người thân của bên bị hại, cha của Lâm Tuấn, Lâm Địa Nhân. Nhóm bào chữa cho Magnotta đã yêu cầu giới truyền thông và công chúng bị cấm hoàn toàn khỏi phiên điều trần; tuy nhiên điều này bị từ chối. Vào ngày 13 tháng 3, một trong những luật sư của anh tuyên bố rút khỏi vụ xử án do lo sợ có thể có xung đột lợi ích. Nhiều nhân chứng chuyên môn đã đứng ra làm chứng cho vụ án, bao gồm một nhà nghiên cứu bệnh học pháp y, một nhà độc chất học pháp y, một nhà nha khoa pháp y, một nhà phân tích vết máu, chuyên gia khôi phục dữ liệu và một nhân viên điều tra Internet. Bên công tố cũng trưng bày nhiều bằng chứng video cho thấy các hành vi mà anh đã làm.
Ngày 12 tháng 4 năm 2013, Magnotta đã bị kết án với năm tội danh, bao gồm: Giết người cấp độ một; xâm phạm thi thể nạn nhân; xuất bản tài liệu khiêu dâm; gửi và phát tán các tài liệu khiêu dâm không đứng đắn, vô đạo đức hoặc mang tính bạo lực; quấy rối mang tính hình sự qua đường bưu điện.
Xét xử
Magnotta được bầu để xét xử bởi thẩm phán và bồi thẩm đoàn. Anh ban đầu kiên quyết không nhận tội tuy thừa nhận các hành vi mà mình đã làm nhưng lại cho rằng mình nên bị giảm nhẹ trách nhiệm do bị rối loạn tâm thần. Thẩm phán Tòa án Tối cao Quebec Guy Cournoyer là chủ tọa cho phiên tòa kéo dài 10 tuần. Vào ngày khai mạc, thẩm phán đã nói với các bồi thẩm viên rằng "[Magnotta] đã thừa nhận các hành vi mà cậu ta bị buộc tội. Nhiệm vụ bây giờ sẽ là xác định xem liệu bị cáo có phạm năm tội trên với trạng thái tinh thần ổn định hay không cho mỗi lần phạm tội".
Trong phiên tòa, luật sư biện hộ Luc Leclair lập luận rằng Magnotta đang ở trong trạng thái tâm thần bất ổn định vào thời điểm gây ra án mạng và không thể kiểm soát được hành động. Tuy nhiên bên phía công tố viên nói rằng vụ sát hại Lâm Tuấn đã được tổ chức và tính toán từ trước và Magnotta đều thực hiện những hành vi này một cách "có mục đích, có đầu óc, có tổ chức và sẵn sàng chịu trách nhiệm cuối cùng cho các hành động của mình".
Magnotta đã tiết lộ với một bác sĩ tâm thần trong khi được phỏng vấn về đêm khi hắn giết Lâm rằng một người tên là "Manny" đã ở đó thúc giục anh giết người. Sau đó, người ta xác định rằng cái tên này và bí danh "Tramell" của Magnotta được lấy cảm hứng từ nhân vật hư cấu Catherine Tramell trong bộ phim Basic Instinct và vị hôn phu của nhân vật là Manny Vasquez.