cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nam Ô
Nước mắm
Nghề làm mắm ở Nam Ô cũng có từ rất sớm. Thời kỳ còn là một trong những địa phương của Đàng Trong, ngư dân nơi đây đã biết cách làm nước mắm cung cấp cho thị trường các vùng lân cận. Năm 1621, nhà truyền giáo dòng Tên người Ý, tên là C. Borri, khi đến nơi đây đã miêu tả về nghề đánh bắt cá và làm mắm như sau: Ngành ngư nghiệp cũng rất thịnh vượng và cá ở đây có hương vị tuyệt diệu và rất đặc biệt, tôi đã qua nhiều đại dương, đã đi nhiều nước, nhưng tôi cho rằng không nơi nào có thể so sánh được với xứ Đàng Trong. Và như tôi đã viết, xứ này chạy dọc bờ biển, nên có rất nhiều thuyền đánh cá và rất nhiều thuyền tải cá đi khắp xứ, từng đoàn người chuyển cá từ biển tới tận miền núi, có thể nói trong một ngày hai mươi bốn tiếng đồng hồ thì ít ra họ dùng tới hai mươi tiếng để làm việc này. Thực ra người Đàng Trong ăn cá nhiều hơn ăn thịt. Họ chuyên chú đánh cá chủ yếu là vì họ rất ham thứ nước "sốt" gọi là balaciam làm bằng cá ướp muối cho mềm và làm nhão ra trong nước. Đây là một thứ nước cốt cay cay tựa như mù tạt của ta, nhà nào cũng dự trữ một lượng lớn đựng đầy trong chum, vại như tại nhiều nơi ở châu Âu, người ta dự trữ rượu. Thứ nước cá này dùng một mình thì không nuốt được nhưng được dùng để gợi nên hương vị và kích thích tì vị để ăn cơm vốn nhạt nhẽo và không có mùi vị nếu không có thứ nước đó. Vì cơm là thức ăn chung và thông thường của xứ Đàng Trong, nên cần phải có rất nhiều balaciam (nếu không thì không có mùi vị) và do đó phải có một lượng lớn nước mắm và cũng do đó phải liên tục đánh cá
Cá cơm than là đặc sản của vùng biển Nam Ô. Muối được dùng muối mắm là muối tinh nổi tiếng Sa Huỳnh. Khi muối cá, người ta sẽ lấy đá đè lên, sau 3 tháng để nước phủ, ngấm vào tận xương cốt cá cho đều đặn và chín mới lấy đá ra, rồi dùng mái chèo khuấy. Công thức thường 10 cá, 3 - 4 phần muối. Nếu 2 ký cá sẽ cho ra 1 ký nước, muối trong vòng 12 tháng. Khi muối xong, người ta múc nước mắm ra và lọc qua 2 lớp vải. Nước mắm lọc xong hãy còn quá đậm đà, độ mặn rất cao nên phải chiết ra chum để trong mát một thời gian cho bốc hơi lên, dịu đi. Nước mắm lúc này sẽ có màu sậm đỏ, hương nồng. Nếu để trong chum một thời gian nữa, mắm sẽ có màu vàng ánh, hương đằm lại. Có nhiều chum ngâm đến 14 - 15 tháng, xương cá sẽ tan mịn ra theo nước, vì thế nước mắm càng ngọt. Nhưng đặc trưng là khi mua mắm này về phải pha chế thêm vì mắm rất đậm đà, do chỉ muối với cá.
Làm pháo
Nam Ô từng là làng nghề làm pháo nổi tiếng cả nước, "sánh vai" với các làng pháo Đồng Kỵ, Bình Đà, là kế sinh nhai của hàng nghìn hộ dân. Nghề làm pháo bắt đầu từ thời nhà Trạm Nam Ô. Thời ấy, trước những cơn quốc biến, quân binh nhà Trạm dùng pháo làm hiệu hỏa tốc thay cho ngựa trạm, khi pháo chuyển về từ kinh thành không kịp, nhà Trạm sai phái người trong làng dùng thuốc súng sẵn có để làm những viên pháo tre thay thế. Qua cơn binh biến, người Nam Ô tiếp tục mày mò làm những viên pháo kết lại thành dây đốt cho vui tai trong các ngày hội làng, ngày Tết. Đến năm 1858 (năm Liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng lần thứ nhất), nghề làm pháo trở lên hoạt động náo nhiệt và nhộn nhịp nhất.
Pháo ở Nam Ô có hai loại pháo: pháo nổ và pháo hoa. Vào năm 1934, nghệ nhân pháo hoa của làng có tên Cửu Mai được triệu về kinh đô Huế để dựng giàn pháo hoa kịp trình diễn trong ngày đại lễ cưới của hoàng đế Bảo Đại với Nam Phương Hoàng hậu, từ việc này, nghệ nhân được vua ban hàm Chánh Cửu phẩm. Cho đến ngày nay, các bậc cao niên ở Nam Ô vẫn còn lưu truyền câu vè về những nghệ nhận làm pháo xưa: "Học trò của cụ Cửu Mai/ Pháo hoa, pháo nổ trổ tài thấp cao/ Trần Vinh, Trần Thiện, Trần Hào/ Trần Lương làm pháo, pháo người nào cũng giòn tan/ Pháo từ Hóa Ổ nổ om/ Xuân Thiều nổ trả, Quan Nam nổ nồi…" Sau khi có Chỉ thị 406/TTg ngày 8 tháng 8 năm 1994 của Thủ tướng Chính phủ về việc cấm sản xuất, buôn bán và đốt pháo, cũng giống như nhiều làng nghề làm pháo khác, nghề pháo Nam Ô đã "khóa sổ" và để lại bao ký ước cho người dân một thời kỳ không thể nào quên.
Đình Xuân Dương
Năm 1946, nơi đây được chọn là khu vực bầu cử Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa của một vùng rộng lớn bắc huyện Hòa Vang và quận Liên Chiểu bây giờ.
Ngôi đình nằm ngay dưới những gốc cây cổ thụ rợp bóng. Nhìn phía trước, mái đình có phần tiền đường được làm theo kiểu "chồng rường giả thủ" (các rường cột chồng lên nhau) được chạm trổ hoa văn cầu kỳ. Giữa các con rường, ngoài hai trụ đội được chạm trổ cầu kỳ đặt ở hai đầu để liên kết với các con rường khác, còn có các hình tượng hoa lá và con vật như chim, dơi... Đây là kiến trúc của lần đại tu năm 1937. Nơi đây được chọn làm nơi thờ cúng khoảng thế kỷ XVII đời vua Lê Chân Tông nhưng đơn sơ bằng tranh tre. Đến năm Thành Thái thứ 12 - 1900 mới xây lại bằng vật liệu vôi và đá, kết cấu sườn gỗ. Trong sổ ghi chép còn lưu trong đình có mô tả khi xây đình làng, người dân đã đào được những phiến đá Chăm cổ dưới nền móng. Vì không biết người xưa làm vật thờ cúng gì, có linh thiêng hay không, để tránh mạo phạm dân làng đã đặt để phía ngoài sân đình. Lần trùng tu năm 2004 làng vẫn dùng lại cây đòn dông khắc dòng chữ Hán: "Bảo Đại Đinh Sửu niên nhị nguyệt thập ngũ nhật cát nhật Xuân Dương xã bổn xã cẩn tạo" (dịch nghĩa: từ lần trùng tu thứ ba năm Đinh Sửu (1937) niên hiệu Bảo Đại).
Năm 1964, vùng núi sau lưng đình (vốn liền một dãy từ gành đá mỏm Hạc tới bờ sông Cu Đê. Tuy nhiên, dưới thời Pháp thuộc làm đường bộ, đường sắt, một đoạn núi bị san ủi). Một công ty của Hoa Kỳ thỏa thuận với chính quyền muốn mua đứt hòn núi ấy để lấy vật liệu làm sân bay Đà Nẵng. Lúc bây giờ đình làng vừa được người dân góp tiền trùng tu xong. Mấy cụ trong làng nhờ ông Xã Thái (vốn là người có tiếng nói khắp vùng, trước làm quan thời Bảo Đại, là người có học biết cả tiếng Pháp lẫn Hán Nôm) nghĩ cách giữ lại ngôi đình. Ông Xã Thái bỏ ra 110 đồng thuê thợ mộc giỏi làm ra bức hoành phi có hai chữ "Tổ quốc" mang đặt lên nơi cao nhất của đình. Vì ông nghĩ nếu ngôi đình của làng mà thờ Tổ quốc thì ai cũng phải "kiêng" đụng tới.
Lăng Ông Ngư
Ở Nam Ô hiện có một lăng thờ cá Ông với tên gọi lăng Ông Ngư. Lăng có từ nhà Nguyễn, được xây bằng gạch, có ba gian và một hậu tẩm, nơi lưu giữ hàng chục bình gốm tráng men chứa cốt Ông. Hằng năm, từ 14 - 16 tháng 2 Âm lịch, ngư dân Nam Ô tổ chức lễ hội cầu ngư. Từ xa xưa, cứ mỗi khi phát hiện "Ông lụy" dạt vào bờ, cả dân làng nghinh Ông (đón) đưa vào bờ rồi tổ chức tẩm liệm, để tang, chôn cất. Người đầu tiên phát hiện "Ông lụy" được vinh dự bịt khăn vải điều, đội nồi hương đi trước đám tang. Sau 3 năm chôn cất, dân làng cải táng, xương cốt rửa bằng rượu, cho vào hủ sành để vào lăng thờ cúng, gọi là "Ngọc cốt". Ngày cúng giỗ là ngày tống táng "Ông lụy", khi đó dân làng tề tựu đến lăng cúng bái thành kính, cầu sóng yên bể lặng...
Giai thoại
Ở Nam Ô còn lưu truyền câu chuyện về trận chiến giải cứu Huyền Trân công chúa nhà Trần. Năm 1306, Huyền Trân trở thành vợ của vua Chế Mân, được tấn phong Hoàng hậu với mỹ hiệu Paramesvari. Sau gần một năm sau, vua Chế Mân qua đời, theo tục lệ của người Chiêm, "vua chết, hậu phải chết theo", nhưng do Huyền Trân đang mang thai nên việc hỏa thiêu được phép lùi lại. Biết chuyện, tháng 10 năm 1307 vua Trần Anh Tông sai Trần Khắc Chung và Đặng Văn đi thuyền sang Chiêm quốc viếng tang và tìm cách giải cứu Huyền Trân về Đại Việt.
Cho đến ngày nay, ngôi mộ thờ vị tướng vẫn còn, hàng năm, vào ngày 24 tháng 6 âm lịch hàng năm dân làng tổ chức giỗ tiền hiền của làng và xướng lên văn tế có từ hàng trăm năm trước: "Cổ vân lôi ư, tam cấp vũ môn, ninh kiến hà trừng thiên lý/ Chiêm phong lãng ư, kỷ trùng hoàng hải, vĩnh khang thốn tức thôn kình" (Sấm mây xưa hử, qua mấy màn mưa, lặng nhìn thấy đâu ngoài thiên lý/ Sóng gió Chàm hừ, bồn chồn nhớ nước, kiên gan chờ nuốt cả kình ngư). Về sau, để ghi nhớ công đức mở đất phương Nam của Công chúa Huyền Trân, dân làng Nam Ô lập miếu thờ bà.
González Gil-Pazó GP-1
González Gil-Pazó GP-1 là một loại máy bay huấn luyện chế tạo ở Tây Ban Nha trong thập niên 1930.
Nam Ô
Chú thích
Thể loại:Làng cổ Đà Nẵng Thể loại:Làng nghề Đà Nẵng Thể loại:Du lịch Đà Nẵng Thể loại:Liên Chiểu
González Gil-Pazó GP-1
Tham khảo
Thể loại:Máy bay huấn luyện quân sự Tây Ban Nha 1930–1939 Thể loại:Máy bay AISA Thể loại:Máy bay quân sự Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Bulbophyllum manipurense
Bulbophyllum manipurense là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Sath.Kumar & P.C.S.Kumar mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005
Crypsiptya megaptyona
Crypsiptya megaptyona là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crypsiptya
Kylancha, Ramanagara
Kylancha là một làng thuộc tehsil Ramanagara, huyện Ramanagara, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Ramanagara (huyện)
Begonia longimaculata
Begonia longimaculata là một loài thực vật có hoa trong họ Thu hải đường. Loài này được Irmsch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Giáo dục trung học
Giáo dục trung học (secondary education) là giai đoạn giáo dục diễn ra trong các trường trung học, theo sau giáo dục tiểu học. Ở hầu hết các quốc gia, giáo dục trung học thuộc giai đoạn giáo dục bắt buộc, trong khi ở một số quốc gia khác thì chỉ có giáo dục tiểu học hay giáo dục cơ bản mới mang tính chất bắt buộc.
Begonia longimaculata
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1953
Giáo dục trung học
Ở Việt Nam, giáo dục trung học và giáo dục tiểu học nằm trong giai đoạn gọi là giáo dục phổ thông. Giáo dục trung học còn được chia ra làm hai bậc: trung học cơ sở và trung học phổ thông: Giáo dục trung học cơ sở kéo dài bốn năm học, từ lớp sáu đến lớp chín. Điều kiện để vào lớp sáu là học sinh phải hoàn thành chương trình tiểu học. Giáo dục trung học cơ sở nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động. Giáo dục trung học phổ thông có thời gian ba năm học, từ lớp mười đến lớp mười hai. Để vào lớp mười học sinh phải tốt nghiệp trung học cơ sở. Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề, hoặc đi vào cuộc sống lao động. Chương trình đại học thường kéo dài tối đa 4 năm học và chỉ kéo dài 1.5 năm khi đã học cao đẳng, cao đẳng học lâu hơn 1 năm khi không học bậc trung cấp, trung cấp học kéo dài lâu hơn tối đa 10 tháng sau khi tốt nghiệp bậc trung học phổ thông, tùy từng trường mà thời gian học sẽ kéo dài lâu hơn hoặc chậm hơn so với thời gian học của những trường học chuẩn quốc gia. .
Định nghĩa
Giáo dục trung học ở hầu hết các quốc gia là một giai đoạn trong quá trình giáo dục liên tục bắt buộc, chịu trách nhiệm cho sự phát triển của trẻ trong độ tuổi thiếu niên, giai đoạn phát triển nhanh nhất về thể chất, tinh thần và cảm xúc. Cấp độ giáo dục này là nơi các giá trị và thái độ hình thành ở trường tiểu học đã ăn sâu hơn cùng với việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng mới.
—  Theo UNESCO, Secondary Education Reform: Towards a Convergence of Knowledge Acquisition and Skills Development, 2005
Phân loại giáo dục tiêu chuẩn quốc tế năm 1997 (ISCED) mô tả bảy cấp độ có thể được sử dụng để so sánh về giáo dục quốc tế. Với mỗi quốc gia, những cấp độ này có thể được thực hiện theo những cách khác nhau, với các độ tuổi khác nhau:
Trong hệ thống này, Cấp 1 và 2 - nghĩa là giáo dục tiểu học và trung học cơ sở - cùng nhau hình thành giáo dục cơ bản.
Ngoài ra, các quốc gia có thể gắn nhãn giáo dục trung học từ cấp 2 đến cấp 4 với nhau, cấp 2 và cấp 3 hoặc cấp 2 một mình. Các định nghĩa cấp độ này được đặt cùng nhau cho mục đích thống kê và cho phép thu thập dữ liệu so sánh trong nước và quốc tế. Chúng đã được Đại hội đồng UNESCO phê chuẩn tại phiên họp thứ 29 vào tháng 11 năm 1997.
Sự khởi đầu của giáo dục trung học cơ sở được đặc trưng bởi sự chuyển đổi từ một giáo viên quản lý một lớp (giáo viên cung cấp tất cả nội dung cho một nhóm học sinh) đến mỗi giáo viên phụ trách một môn học. Mục đích giáo dục của nó là hoàn thành việc cung cấp giáo dục cơ bản (từ đó hoàn thành việc cung cấp các kỹ năng cơ bản) và đặt nền móng cho việc học tập suốt đời.
Giáo dục trung học cơ sở có các tiêu chí sau:
Sự kết thúc của giáo dục trung học cơ sở thường trùng với sự kết thúc của giáo dục bắt buộc tại một số quốc gia.
(Cao trung) giáo dục trung học phổ thông bắt đầu khi hoàn thành giáo dục cơ bản, cũng có nghĩa là hoàn thành giáo dục trung học cơ sở. Trọng tâm giáo dục rất đa dạng tùy theo sở thích và định hướng tương lai của học sinh. Giáo dục ở cấp độ này thường là tự nguyện.
(Cao trung) giáo dục trung học phổ thông có các tiêu chí sau:
Hoàn thành giáo dục trung học phổ thông (Cao trung) cung cấp các yêu cầu đầu vào cho giáo dục đại học cấp 5, các yêu cầu đầu vào cho giáo dục kỹ thuật hoặc dạy nghề (Cấp độ 4, khóa học đại học), hoặc trực tiếp vào nơi làm việc.
Thuật ngữ cho các trường trung học thay đổi theo từng quốc gia khác nhau.Các trường trung học cũng có thể được gọi là học viện, cao đẳng, thể dục, trường trung học cơ sở, lyceums, trường trung học phổ thông, trường dự bị, trường trung học, hoặc trường dạy nghề,... Để biết thêm thông tin về danh pháp, xem phần bên dưới theo quốc gia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giáo dục Thể loại:Giáo dục trung học Thể loại:Giáo dục theo giai đoạn
Chonemorpha fragrans
Liên kết ngoài
Thể loại:Chonemorpha Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Xã Marengo, Michigan
Xã Marengo (Marengo Township) là một xã thuộc quận Calhoun, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.213 người.
Eupithecia ochraceata
Eupithecia ochraceata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
O
Metacatharsius rosinae
Metacatharsius rosinae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Eunidia wittei
Eunidia wittei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Metacatharsius rosinae
Liên kết ngoài
Thể loại:Metacatharsius
Eunidia wittei
Liên kết ngoài
Thể loại:Eunidia
Sân bay quốc tế Nam Dương Diêm Thành
Sân bay Nam Dương Diêm Thành (IATA: YNZ, ICAO: ZSYN) là một sân bay phục vụ thành phố Diêm Thành, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Sân bay này nằm ở thành phố Nam Dương, 8,3 km (5,2 mi) từ trung tâm thành phố. Các chuyến bay thương mại bắt đầu vào năm 2000, và các chuyến bay quốc tế bắt đầu vào năm 2008.
Hãng hàng không và điểm đến
Hiện có các hãng sau đang có tuyến bay đi đến sân bay này:
Tham khảo
Nam Dương Diêm Thành
Campostichommides inquirendus
Campostichommides inquirendus là một loài nhện trong họ Pisauridae.
Loài này thuộc chi Campostichommides. Campostichommides inquirendus được Embrik Strand miêu tả năm 1911.
Arachniodes bella
Arachniodes bella là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1962. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arachniodes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1962 Thể loại:Unresolved names
Crypsiptya mutuuri
Crypsiptya mutuuri là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crypsiptya
Bulbophyllum molle
Bulbophyllum molle là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được J.J.Verm. & P.O'Byrne mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Chonemorpha megacalyx
Chonemorpha megacalyx là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Pierre ex Spire mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chonemorpha Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Pseudorabdion collaris
Pseudorabdion collaris là một loài rắn trong họ Rắn nước. Loài này được Mocquard mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Olurdere, Olur
Olurdere là một xã thuộc huyện Olur, tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 88 người.
A.S.D. Santhià Calcio
Associazione Sportiva Dilettantistica Santhià Calcio là một câu lạc bộ bóng đá Ý, có trụ sở tại Santhià, Piedmont.
Lịch sử
Câu lạc bộ được thành lập vào năm 1903.
Liên kết ngoài
Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Ý
Begonia longinoda
Begonia longinoda là một loài thực vật có hoa trong họ Thu hải đường. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1911 publ. 1912.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Prostanthera spinosa
Prostanthera spinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được F.Muell. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Liên kết ngoài
Thể loại:Prostanthera Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1855
Arachniodes bipinnata
Arachniodes bipinnata là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được B.K.Nayar & S.Kaur mô tả khoa học đầu tiên năm 1974. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arachniodes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974 Thể loại:Unresolved names
Arachniodes bipinnata
Pseudorabdion eiselti
Pseudorabdion eiselti là một loài rắn trong họ Rắn nước. Loài này được Inger & Leviton mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Tham khảo
Thể loại:Pseudorabdion Thể loại:Động vật được mô tả năm 1961
L Muthakadahalli, Sidlaghatta
L Muthakadahalli là một làng thuộc tehsil Sidlaghatta, huyện Chikkaballapur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Chikkaballapura (huyện)
Danh sách quân chủ Aragón
nhỏ|Vương gia huy của Vương quyền Aragón.Dưới đây là danh sách các quân vương và nữ vương của vương quốc Aragón. Vương quốc Aragón được hình thành trong khoảng thời gian giữa các năm 950 và 1035, khi Bá quốc Aragón bị tách ra khỏi Vương quốc Navarra theo nguyện vọng của vua Sancho III. Năm 1164, vương quyền Aragón được thiết lập khi vuơng nữ Peironela của vương quốc Aragón cưới bá tước xứ Catalunya, Ramón Berenguer IV. Sau đó, thể chế quân chủ hỗn hợp trên thêm vào lãnh thổ của mình các vương quốc Valencia, Mallorca và Sicilia. Thể chế quân chủ này tiếp tục tồn tại cho tới tận năm 1713, khi Đạo luật Nueva Planta của Tây Ban Nha ra đời, xóa bỏ các văn bản lập hiến riêng biệt trước đó đã tồn tại (Hiến pháp Catalunya, Fueros của Aragon, Furs của Valencia). Sau đó các tước hiệu Vua/nữ vương của các phần lãnh thổ cấu thành nên vương quyền Aragon tiếp tục được sử dụng trên các văn bản chính thức của Tây Ban Nha cho đến thời của Isabel II.
Vua tiếm ngôi dưới triều Chuan II
Trong thời kỳ Nội chiến xứ Catalunya, có một số nhân vật sau đứng lên tự mình tuyên bố là vua xứ Aragon (tức chống lại Chuan II lúc đó đang trị vì vùng đất này). Tuy nhiên những tuyên bố về ngai vàng xứ Aragon không bao gồm vương quốc Valencia mà Chuan đang cai trị.
Nhà Habsburg, 1516–1700
Trong cuộc khởi nghĩa Catalunya, phần lớn xứ Aragon vẫn trung thành với người Tây Ban Nha trong khi xứ Catalunya ngả về quân Pháp. Theo đó, quân Pháp thành lập nước cộng hòa Catalunya nhưng chỉ tồn tại trong thời gian ngắn ngủi. Sau khi chiến tranh kết thúc, phia Bắc Catalunya sát nhập vào lãnh thổ Pháp trong khi phần còn lại trao trả cho Tây Ban Nha.
Nhà Habsburg, 1705–1714
Vào năm 1707, Philipe xứ Anjou, lúc này là vua của Tây Ban Nha, chính thức xóa bỏ vương quyền Aragon cũng như một số thể chế quân chủ khác tương tự, tập quyền hóa vương quốc Tây Ban Nha.
Ghi chú
<references group="lower-alpha">
Thể loại:Vương quốc Liên hiệp Aragón
Eunidia xyliae
Eunidia xyliae là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eunidia
Crypsiptya nereidalis
Crypsiptya nereidalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crypsiptya
Metacatharsius rubidus
Liên kết ngoài
Thể loại:Metacatharsius
Caripetella madagascariensis
Caripetella madagascariensis là một loài nhện trong họ Pisauridae.
Loài này thuộc chi Caripetella. Caripetella madagascariensis được miêu tả năm 1886 bởi Lenz.
Tham khảo
Thể loại:Caripetella
Discalma lugubris
Discalma lugubris là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Discalma
Biến cố 13 tháng 5
Biến cố 13 tháng 5 năm 1969 nhắc đến bạo lực bè phái giữa người Mã Lai và người Hoa tại Kuala Lumpur (đương thời thuộc bang Selangor), Malaysia. Náo loạn nổ ra sau khi tổng tuyển cử toàn quốc trong cùng năm, với kết quả là các đảng đối lập giành được nhiều ghế từ liên minh cầm quyền là Đảng Liên minh. Báo cáo chính thức đưa ra con số người thiệt mạng do náo loạn là 196, song các nguồn ngoại giao phương Tây vào đương thời đưa ra tổng số là gần 600, trong đó hầu hết nạn nhân là người Hoa. Náo loạn chủng tộc dẫn đến một tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, kết quả là chính phủ đình chỉ Quốc hội, trong khi Hội đồng Hoạt động Quốc gia (NOC) được thành lập với tư cách là chính phủ lâm thời, họ cai quản quốc gia từ năm 1969 đến năm 1971.
Đây là một sự kiện quan trọng trong nền chính trị Malaysia vì nó khiến vị thủ tướng đầu tiên là Tunku Abdul Rahman từ chức, và kết quả sau cùng là thay đổi trong chính sách của chính phủ nhằm ưu tiên người Mã Lai bằng cách thi hành chính sách kinh tế mới (NEP).
Phân chia dân tộc
Ngày 31 tháng 8 năm 1957, Malaya giành độc lập từ Anh. Tuy nhiên, quốc gia này bị chia rẽ sâu sắc về của cải giữa người Hoa và người Mã Lai. Người Hoa chiếm ưu thế tại hầu hết các khu vực đô thị, họ được cho là kiểm soát một phần lớn nền kinh tế Malaysia. Người Mã Lai thường nghèo hơn và sống nhiều ở nông thôn. Tuy nhiên, người Mã Lai có vị thế đặc quyền đặc biệt về chính trị, điều này được đảm bảo trong Điều 153 của Hiến pháp được soạn ra khi quốc gia này độc lập.
Diễn ra những tranh luận sôi nổi giữa các nhóm người Mã Lai vốn muốn có các biện pháp cấp tiến để thể chế hóa bá quyền của người Mã Lai (Ketuanan Melayu), trong khi các nhóm người Hoa kêu gọi bảo vệ các lợi ích 'sắc tộc' của họ, và các thành viên của các đảng đối lập phi Mã Lai tranh luận cho một 'Malaysia của người Malaysia' thay vì đặc quyền của người Mã Lai. Trong bối cảnh căng thẳng chủng tộc, vào năm 1963, Liên bang Malaysia thành lập và bao gồm Malaya (Malaysia bán đảo), Singapore, Bắc Borneo và Sarawak.
Từng diễn ra một số sự kiện xung đột chủng tộc giữa người Mã Lai và người Hoa trước náo loạn vào năm 1969. Chẳng hạn, tại Penang, thù địch giữa các chủng tộc biến thành bạo lực vào ngày kỷ niệm một trăm năm George Town vào năm 1957, dẫn đến nhiều ngày ẩu đả và khiến một số người thiệt mạng, và còn có các vụ náo động vào năm 1959 và 1964, cũng như một vụ bạo động vào năm 1967 bắt nguồn từ một cuộc kháng nghị chống phá giá tiền tệ song biến thành giết người theo chủng tộc. Tại Singapore, đối kháng giữa các chủng tộc dẫn đến bạo động vào năm 1964, góp phần khiến Singapore tách khỏi Malaysia vào năm 1965.
Bầu cử toàn quốc năm 1969
Trong bầu cử vào năm 1969, liên minh cầm quyền là Đảng Liên minh đối diện với thách thức mạnh mẽ đến từ các đảng đối lập đặc biệt là từ hai đảng mới thành lập và có đảng viên chủ yếu là người Hoa, mang tên Đảng Hành động Dân chủ (DAP) và Parti Gerakan. Trước cuộc bầu cử đã bùng phát các sự kiện sắc tộc, góp phần vào bầu không khí căng thẳng. Một người công tác chính trị thuộc dân tộc Mã Lai bị một băng đảng người Hoa giết tại Penang, trong khi một thanh niên người Hoa bị cảnh sát bắn chết tại Kuala Lumpur. Các phần tử cấp tiến kêu gọi tẩy chay bầu cử và đe dọa bạo động, song đám tang người thanh niên thiệt mạng được tổ chức một cách hòa bình trước ngày bầu cử.
Tổng tuyển cử được tổ chức vào ngày 10 tháng 5 năm 1969, trong ngày này không có sự cố nào. Kết quả cho thấy Đảng Liên minh giành được dưới một nửa số phiếu phổ thông, đây là một bước lùi lớn cho liên minh cầm quyền. Trên bình diện quốc gia, Đảng Liên minh vẫn giành được đa số ghế tại Quốc hội dù số ghế bị giảm đáng kể. Thành phần người Hoa trong liên minh là Công hội người Hoa Malaysia chỉ giành được một nửa số ghế so với trước. Tại cấp bang, Liên minh chỉ giành được thế đa số tại Selangor bằng cách hợp tác với ứng cử viên độc lập duy nhất, do phe đối lập có cùng số ghế trong cơ quan lập pháp bang Selangor (song thời điểm ngay sau bầu cử vẫn chưa rõ Liên minh có kiểm soát hay không). Liên minh để mất quyền kiểm soát Kelantan (vào tay PAS) và Perak, và Đảng Gerakan nắm quyền kiểm soát chính quyền cấp bang tại Penang.
Biểu dương sau bầu cử
Các cuộc biểu dương của các đảng đối lập được nhìn nhận là một cuộc tấn công vào quyền lực chính trị của người Mã Lai. Mặc dù các kết quả bầu cử vẫn có lợi cho người Mã Lai dù có tổn thất, song tờ báo tiếng Mã Lai Utusan Melayu nêu ra trong một bài xã luận rằng kết quả này gây nguy hại đến tương lai quyền cai trị của người Mã Lai, và rằng cần hành động để ngăn chặn nó. Vào ngày 12 tháng 5, các thành viên của Đoàn Thanh niên thuộc UMNO biểu thị với Thủ hiến Selangor là Harun Haji Idris rằng họ muốn tổ chức một cuộc diễu hành mừng thắng lợi.
UMNO sau đó công bố một đoàn diễu hành sẽ bắt đầu từ dinh thự của Harun bin Idris. Tunku Abdul Rahman sau đó gọi cuộc diễu hành trả đũa là "không tránh khỏi, nếu không thì các thành viên trong đảng sẽ bị mất tinh thần sau khi phe đối lập phô trương sức mạnh và có những lời lăng mạ nhằm vào họ." Người Mã Lai được đưa từ các khu vực nông thôn đến Kuala Lumpur vì người Hoa vốn chiếm ưu thế trong thành phố. Hàng nghìn người Mã Lai, một số trong đó có vũ trang, đã gia nhập đoàn diễu hành.
Các sự kiện ban đầu
Đoàn diễu hành của UMNO có kế hoạch từ lúc 7.30 tối Thứ Ba ngày 13 tháng 5. Đến sáng ngày 13 tháng 5, người Mã Lai bắt đầu tập hợp tại dinh thự của Thủ hiến Selangor Harun Haji Idris tại Jalan Raja Muda bên rìa của Kampung Baru, song một số người đã ở đó từ tối Chủ nhật. Người Mã Lai đến từ nhiều nơi thuộc Selangor như Morib (khu vực bầu cử của Harun) và Banting, và một số người đến từ các địa phương thuộc Perak. Theo báo cáo chính thức của NOC, vào khoảng 6 giờ chiều, các cuộc ẩu đả đầu tiên bùng phát tại Setapak giữa một nhóm người Mã Lai từ Gombak đang di chuyển đến nơi tụ tập và những người Hoa bên đường chế giễu họ, tình hình leo thang thành ném chai lọ và đá. Tin tức về vụ việc lan đến đám đông đang tập hợp tại Jalan Raja Muda, và ngay trước lúc 6.30 chiều, nhiều người Mã Lai đã rời khỏi điểm tụ tập tại dinh thự thủ hiến và hướng đến các khu người Hoa lân cận. Người Mã Lai mang theo các loại dao parang và kris, họ đốt ô tô và cửa hàng, giết hại và cướp bóc trong các khu vực của người Hoa; Theo Tạp chí Time, có ít nhất tám người Hoa bị giết chết trong cuộc tấn công ban đầu này. Khi bạo động bùng phát, nó lan tỏa nhanh chóng và không kiểm soát được trên khắp thành phố trong 45 phút, đến Jalan Campbell, Jalan Tuanku Abdul Rahman (đường Batu), Kampung Datuk Keramat, Kampung Pandan, Cheras và Kampung Kerunchi.
Trả đũa và phản ứng quân sự
Theo lời John Slimming, người Hoa bị bất ngờ và không trả đũa trong vòng hơn một tiếng. Tuy nhiên, báo cáo chính thức của NOC thì cho rằng các phần tử hội kín người Hoa đã chuẩn bị trước cho rối loạn và đã hành động khi bạo động bắt đầu tại Kampung Baru. Trên đường Batu, các chủ hiệu người Hoa và Ấn bắt đầu tập hợp lại thành một lực lượng phòng vệ ứng biến, trong khi một đám đông người Mã Lai nỗ lực xông vào khu vực đường Thu Kiệt (秋傑, Chow Kit) song phải đương đầu với các thành viên băng đảng hội kín có vũ trang rồi phải chạy đi. Người Hoa tấn công những người Mã Lai được phát hiện trong khu vực của người Hoa, và các khách người Mã Lai trong các rạp chiếu phim bị đưa ra và giết chết. Họ cũng cố đốt cháy trụ sở của UMNO trên đường Batu và bao vây đồn cảnh sát Salak South.
Đến đầu buổi tối, những người tham gia bạo động phải đối phó với cảnh sát, cảnh sát sử dụng hơi cay nhằm kiểm soát họ. Một lệnh giới nghiêm tại Kuala Lumpur trong 24 giờ được ban hành trên đài phát thanh vào lúc 7.35 giờ tối và trên đài truyền hình vào lúc 8 giờ tối. Sau đó, từ 8.30 đến 9.00 giờ tối, Tổng thanh tra cảnh sát Mohamed Salleh bin Ismael ra lệnh bắn hạ. Tiếp đến là một lệnh bắn hạ khác từ Tướng quân Tunku Osman Jiwa bên phía lực lượng vũ trang. Quân đội được triển khai và họ tiến vào các khu vực chịu tác động của bạo động vào khoảng 10 giờ tối. Nhiều người không biết lệnh giới nghiêm nên đã bị bắn. Một số người cũng bị bắn trong khi đứng tại lối vào và vườn nhà của họ. Các phóng viên ngoại quốc tường thuật rằng nhìn thấy các thành viên của Trung đoàn Hoàng gia Mã Lai đốt các cửa hiệu của người Hoa mà không có lý do rõ ràng.
Đến 5 giờ sáng hôm sau, nhà chức trách tại Bệnh viện Đa khoa Kuala Lumpur thông báo rằng có khoảng 80 người chết. Các thành viên trong đội ngũ nhân viên bệnh viện cũng tường thuật rằng các ca tử vong ban đầu từ 7 đến 8.30 tối đều là người Hoa bị các vết cắt và đâm bằng dao, song từ 8.30 đến 10.30 giờ tối thì các nạn nhân chia đều giữa người Hoa và người Mã Lai. Tuy nhiên, sau khoảng 10.30 tối thì các ca tử vong hầu như đều là người Hoa, gần như tất cả họ đều có thương tích do súng.
Các sự kiện tiếp sau
Quân đội tập hợp tại các giao lộ quan trọng và tuần tra các đường phố chính, song dù có thông báo về lệnh giới nghiêm song các nam thanh niên tại các khu vực như Kampung Baru và Pudu phớt lờ lệnh này. Mặc dù hầu hết người bị giết là vào tối thứ ba và sáng thứ tư, song người Mã Lai tiếp tục đốt phá và cướp bóc cửa hiệu và nhà ở của người Hoa vào thứ năm và thứ sáu, với hơn 450 nhà bị đốt. Người dân phải di dời do bạo động, hầu hết trong số đó là người Hoa, họ bị đưa đến các trung tâm tị nạn chính thức tại những nơi khác nhau trong thành phố - người Mã Lai được đưa đến sân vận động Negara, người Hoa được đưa đến sân vận động Merdeka, sân vận động Chinwoo, và trường Shaw Road. Đến chủ nhật, số lượng người Hoa tị nạn đã tăng lên đến 3.500 trong sân vận động Merdeka, 1.500 tại sân vận động Chinwoo, và 800 tại trường Shaw Road, còn số người Mã Lai trong sân vận động Negara giảm từ 650 vào thứ năm xuống còn 250 vào chủ nhật. Trên một nghìn người tị nạn vẫn ở trong sân vận động Merdeka một tháng sau bạo động.
Lệnh giới nghiệm được nới lỏng trong một thời gian ngắn song nhanh chóng được áp dụng lại vào sáng thứ năm. Nó lại được giải trừ trong ba tiếng vào sáng thứ bảy. Lệnh giới nghiêm dần được nới lỏng khi tình tình dần trở lại bình thường, song cho đến cuối tháng lệnh giới nghiêm vẫn có hiệu lực từ 3 giờ chiều đến 6 giờ sáng.
Bạo động tập trung tại các khu vực đô thị, và ngoại lệ là các vụ náo loạn nhỏ tại Malacca, Perak, Penang và Singapore do là nơi có đông người Hoa, những nơi còn lại vẫn bình ổn.
Đến ngày 28 tháng 6 năm 1969, bạo động lại bùng phát tại Sentul khi người Mã Lai tấn công người Ấn Độ, khiến 15 người thiệt mạng.
Thương vong
Theo số liệu của cảnh sát thì có 196 người bị giết trong bạo động. Số liệu chính thức đưa ra con số thiệt mạng là 143 người Hoa, 25 người Mã Lai, 13 người Ấn Độ, và 15 người thuộc nhóm khác (chưa xác định), song các số liệu không chính thức đưa ra con số người Hoa thiệt mạng cao hơn. Các nguồn ngoại giao phương Tây khi đó đưa ra tổng số là gần 600, và John Slimming ước tính số người thiệt mạng là khoảng 800 trong tuần đầu tiên, trong khi những nhà quan sát và phóng viên khác đưa ra con số có 4 chữ số.
439 người cũng được tường thuật là bị thương theo số liệu chính thức. 753 trường hợp cố ý phóng hỏa và 211 ô tô bị phá hủy hoặc thiệt hại nghiêm trọng.
Đánh giá chính thức
"Một số lượng nhất định các nhà diễn thuyết bầu cử phân biệt chủng tộc thuộc các cộng đồng phi Mã Lai đã luôn luôn khích động sự giận dữ của người phi Mã Lai chống lại các cảnh sát và công vụ viên Mã Lai, cáo buộc lực lượng thực thi pháp luật đối xử thiên vị. Họ góp phần trực tiếp vào việc phá vỡ tôn trọng pháp luật và nhà chức trách trong các tầng lớp của các cộng đồng phi Mã Lai."
Sự kiện cũng có một phần nguyên nhân từ Đảng Cộng sản Malaya và các hội kín:
"Sự kiện bùng phát bạo lực vào ngày 13 tháng 5 là kết quả của một sự tương tác giữa các ảnh hưởng... Chúng gồm có khoảng cách thế hệ và khác biệt trong giải thích cấu trúc hiến pháp của các chủng tộc khác nhau trong nước...; các phát biểu kích động, quá độ và thái độ khiêu khích của các thành viên và ủng hộ viên đảng phái kỳ thị chủng tộc nhất định trong tổng tuyển cử gần đây; một phần vai trò là của Đảng Cộng sản Malaya (MCP) và các hội kín trong việc kích động cảm tình chủng tộc và ngờ vực; và tâm trạng lo lắng, và sau đó là tuyệt vọng của người Mã Lai cùng với nền tảng ngờ vực giữa người Mã Lai và người Hoa, và gần đây là ngay sau tổng tuyển cử, đó là kết quả của những lời lăng mạ chủng tộc và đe dọa đến sự tồn tại tương lai của họ trong quốc gia của họ'"
- Trích dẫn từ báo cáo của Hội đồng Hoạt động Quốc gia, tháng 10 năm 1969.
Tuy nhiên, báo cáo cho rằng "Nỗi lo lắng chuyển thành xung đột cộng đồng giữa người Mã Lai và người Hoa" chứ không phải là một trường hợp nổi loạn cộng sản. Báo cáo cũng bác bỏ tin đồn về việc thiếu kiên nhẫn của lực lượng an ninh trong xử lý khủng hoảng.
Hậu quả
Rukunegara (nguyên tắc quốc gia) là lời tuyên thệ trung thành trên thực tế của người Malaysia, nó là một phản ứng trước bạo loạn. Lời tuyên thệ được đưa ra vào ngày 31 tháng 8 năm 1970 nhằm tạo một cách thức để nuôi dưỡng đoàn kết giữa người Malaysia.
Nhân vật dân tộc chủ nghĩa Mã Lai Mahathir Mohamad đổ lỗi bạo động cho chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Tunku Abdul Rahman là "hồn nhiên" và không lập kế hoạch cho một Malaysia thịnh vượng, là nơi mà người Mã Lai có phần trong kinh tế. Tunku thì đổ lỗi "các phần tử cực đoan" như Mahathir gây ra xung đột chủng tộc, dẫn đến khai trừ Mahathir khỏi UMNO. Điều này thúc đẩy Mahathir viết tác phẩm The Malay Dilemma, trong đó ông đưa ra một giải pháp cho căng thẳng chủng tộc tại Malaysia dựa trên viện trợ người Mã Lai về kinh tế thông qua chương trình hành động khẳng định.
Các chính sách hành động khẳng định bao gồm chính sách kinh tế mới (NEP), và đưa Kuala Lumpur thành một lãnh thổ liên bang vào năm 1974, tách khỏi bang Selangor. Trong một nỗ lực nhằm tạo một liên minh rộng hơn, Barisan Nasional được thành lập để thay thế Đảng Liên minh, mời cả các đảng đối lập cũ như Gerakan, PPP và PAS.
Sau bạo động, Tunku Abdul Rahman bị buộc phải lui về hậu trường, việc điều hành quốc gia thường nhật được chuyển cho Phó thủ tướng Tun Abdul Razak, là người kiêm nhiệm chức giám đốc của Hội đồng Hoạt động Quốc gia. Ngày 22 tháng 9 năm 1970, khi Quốc hội được tái triệu tập, Tunku từ chức thủ tướng, và Tun Abdul Razak kế nhiệm.
Sau bạo động năm 1969, UMNO cũng bắt đầu tái cấu trúc hệ thống chính trị để củng cố quyền lực của mình. Họ nâng cấp phiên bản Ketuanan Melayu của mình mà theo đó "nền chính trị của quốc gia này đã từng, và cần phải duy trì trong tương lai dự đoán được, có cơ sở bản địa [tức người Mã Lai]: Đó là bí quyết sự ổn định của chúng ta và sự thịnh vượng của chúng ta và nó là một thực tế trong sinh hoạt chính trị mà không ai có thể đơn giản là cầu cho nó biến mất." Nguyên tắc Ketuanan Melayu này đã được UMNO sử dụng liên tục trong các cuộc bầu cử kế tiếp nhau nhằm kích động sự ủng hộ của người Mã Lai cho đảng.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử Malaysia Thể loại:Kuala Lumpur Thể loại:Châu Á năm 1969
Antoinette Montaigne
Antoinette Montaigne là một chính trị gia có hai quốc tịch Pháp và Trung Phi. Cô là một luật sư chuyên ngành về quyền trẻ em. Cô phục vụ trong hội đồng thành phố ở vùng ngoại ô Paris ở Pháp với vai trò một ủy viên hội đồng. Năm 2014, Montaigne được mời đến Cộng hòa Trung Phi giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Truyền thông, Công dân, Đối thoại và Hòa giải Quốc gia trong chính phủ lâm thời. Sau khi rời khỏi chính phủ, cô điều hành Học viện Hòa bình Trung Phi.
Pháp
Montaigne sống ở Bussy-Saint-Georges, Seine-et-Marne, từ năm 2001 đến 2014. Từ tháng 3 năm 2008 đến 2014, cô là một ủy viên hội đồng thành phố. Thị trưởng Bussy-Saint-Georges đánh giá Montaigne là "một người phụ nữ hiếu chiến và can đảm". Montaigne là chủ tịch của Hội đồng người Trung Phi ở nước ngoài và thành lập hai tổ chức để hỗ trợ công dân CAR ở nước ngoài, Zagaro Montaigne và Tư vấn và huấn luyện của DIPE. Vào tháng 2 năm 2013, cô đề nghị hội đồng thông qua một phong trào đoàn kết với các nạn nhân của Nội chiến Cộng hòa Trung Phi (2012 - nay).
Cộng hòa trung phi
Montaigne rời vị trí bộ trưởng vào cuối tháng 10, nhưng vẫn là cố vấn cho tổng thống. Cô bày tỏ quan điểm về vai trò của phụ nữ trong xã hội tại một sự kiện của Hội đồng Gabon ở Pháp tại Đại sứ quán Gabonese, Paris vào tháng 5 năm 2016. Montaign hiện là người đứng đầu Học viện Hòa bình CAR.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1965 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Luật sư Cộng hòa Trung Phi
Bulbophyllum myodes
Bulbophyllum myodes là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được J.J.Verm. mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
M Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Begonia longipedunculata
Begonia longipedunculata là một loài thực vật có hoa trong họ Thu hải đường. Loài này được Golding & Kareg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
L Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Chonemorpha mollis
Chonemorpha mollis là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Miq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1857.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chonemorpha Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1857
Asperula gracilis
Asperula gracilis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được C.A.Mey. mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Liên kết ngoài
Thể loại:Asperula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1831
Mèo Sphinx
300px|nhỏ|phải|Một con mèo Sphinx Mèo Sphinx hay còn gọi là mèo không lông Sphinx hay còn được biết đến là mèo Canada hoặc mèo Mexico không lông (được đặt tên theo hình ảnh nhân sư Ai Cập nên còn được gọi là mèo Ai Cập hay mèo Nhân sư) là một giống mèo được phát triển vào thập niên 1960 với đặc điểm là thân thể trần trụi, không có sợi lông nào. Giống mèo này được coi là một trong những giống mèo xấu nhất thế giới nhưng lại có giá rất đắt.
Đặc điểm
Đặc trưng cơ bản của mèo Sphinx chính là toàn bộ cơ thể nhẵn nhụi, trần trụi không có lông và màu da trắng bợt, khác biệt hoàn toàn những giống mèo khác. Ngoài không lông, giống mèo này toàn thân là những nếp da nhăn nheo, tai lớn như tai lừa, mắt to như mắt nai, vẻ mặt rất ưu tư, nghiêm nghị, nhưng mèo Sphynx được cho là rất thân thiện, hiếu động và thông minh. Lúc mới sinh, da mèo Sphynx chưa giãn. Khi lớn, các nếp nhăn giãn dần ra khiến Sphynx trông già nua. làn da mỏng manh, không có sự bảo vệ khiến cho những con mèo không lông rất dễ bị tổn thương. Vì không chịu được trời lạnh nên chúng thường xuyên phải được mặc áo để giữ ấm cơ thể.
Tính nết
Chúng thân thiện, thông minh, và rất thích học hỏi. Khi chạm tay vào da chú mèo này sẽ cảm nhận được hơi ấm từ cơ thể của nó. Khi khách đến chơi nhà, mèo Sphinx cũng tỏ vẻ hiếu khách chứ không rụt rè như một số giống mèo khác. Và nếu nuôi những con thú cưng khác chung với mèo Sphynx thì sẽ chẳng có vấn đề gì vì giống mèo này thích kết bạn với tất cả các loài vật, giống mèo này cũng rất thích chui vào lòng chủ để ngủ vào ban đêm.
Vào ban ngày, chúng thích tìm đến những nơi ấm áp như nằm gần màn hình máy tính, tivi, chui rúc dưới tấm khăn, hoặc nằm bên cửa sổ đầy nắng. Mèo Sphynx cũng đủ thông minh để tự đi lấy đồ chơi và chơi đùa vui vẻ khi chủ của nó bận rộn. Rất ít trường hợp mèo Sphynx bỏ nhà đi hoang. Nó rất trung thành và lúc nào cũng muốn ở bên chủ của mình. Vì không có lông nên giống mèo Sphynx không hợp với khí hậu lạnh. Trong ngày trời lạnh thì nên để thêm chăn màn cho giống mèo này chui vào để giữ ấm cơ thể. Nói chung, giống mèo này là một con vật sống tình cảm với chủ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giống mèo
Pseudorabdion longiceps
Pseudorabdion longiceps là một loài rắn trong họ Rắn nước. Loài này được Cantor mô tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Tham khảo
Thể loại:Pseudorabdion Thể loại:Động vật được mô tả năm 1847
Bartolina Sisa
nhỏ|Biểu tình tưởng nhớ Bartolina Sisa, Trinidad (Bolivia).
DJ Krush
Ishi Hideaki (石 英明), thường được biết đến với nghệ danh DJ Krush, là một nhà sản xuất thu âm và DJ. Ông được biết tới với phong cách âm nhạc không lời mang tính atmospheric, mà trong đó kết hợp các yếu tố âm thanh từ thiên nhiên và sử dụng một cách rộng rãi các mẫu sample của jazz và soul.
Bartolina Sisa
Bartolina Sisa (chết ngày 5 tháng 9 năm 1782) là một phụ nữ Aymara, Bolivia, một nữ anh hùng bản địa và là vợ của Tupac Katari.
DJ Krush
Niên thiếu
Ishi sinh tại Tokyo năm 1962. Ông bỏ học ở trường khi còn trẻ và gia nhập một băng Đảng xã hội đen địa phương, và gia nhập yakuza một vài năm sau. Thời điểm đầu khi là thuộc hạ của yakuza, Ishi phát hiện ra một ngón tay bị cắt đứt được bọc trong giấy trên bàn. Sau này, khi phát hiện ra ngón tay này là của người bạn của mình, ông quyết định rời bỏ yakuza và cắt đứt quan hệ với thế giới tội phạm. Ishi được lấy cảm hứng để bắt đầu sự nghiệp DJ sau khi xem bộ phim Wild Style vào năm 1983.
Bartolina Sisa
Tiểu sử
Ngày sinh của cô không rõ, một số nguồn cho là ngày 24 tháng 8 năm 1753, trong khi những nguồn khác đưa ra vào ngày 12 tháng 8 năm 1750. Cùng với chồng và chị dâu, cô đã lãnh đạo một cuộc nổi dậy của người bản địa chống lại người Tây Ban Nha ở Bolivia, đứng đầu một đội quân khoảng 40.000 người đã bao vây thành phố La Paz năm 1781. Katari, Sisa và quân đội của họ đã duy trì cuộc bao vây trong 184 ngày, từ tháng 3 đến tháng 6 và từ tháng 8 đến tháng 10. Sisa là một chỉ huy của cuộc bao vây, và đóng vai trò quan trọng sau khi Katari bị bắt vào tháng 4. Cuộc bao vây đã bị phá vỡ bởi quân đội thực dân, những người tiến từ Lima và Buenos Aires.
Bartolina Sisa đã bị Tây Ban Nha bắt và xử tử vào ngày 5 tháng 9 năm 1782. Cô bị treo cổ sau khi bị sỉ nhục công khai tại Quảng trường thuộc địa (nay là Plaza Murillo), bị đánh đập và hãm hiếp. Sau khi chết, người Tây Ban Nha đã cắt xác cô thành nhiều mảnh, cho thấy đầu của cô ở nơi công cộng để đe dọa người bản địa, và gửi tay chân của cô để được trưng bày ở các làng khác nhau.
DJ Krush
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1962 Thể loại:Nhân vật còn sống
Bartolina Sisa
Tiểu sử
Để vinh danh cô, ngày 5 tháng 9 được coi là Ngày quốc tế của phụ nữ bản địa kể từ năm 1983.
Chú thích
Thể loại:Sinh thập niên 1750 Thể loại:Mất năm 1782 Thể loại:Người Bolivia thế kỷ 18 Thể loại:Khởi nghĩa ở Nam Mỹ Thể loại:Chống chủ nghĩa thực dân
Eunidia yemeniensis
Eunidia yemeniensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eunidia
Crypsiptya ruficostalis
Crypsiptya ruficostalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crypsiptya
L. Agrahara, Kadur
L. Agrahara là một làng thuộc tehsil Kadur, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Xã Marenisco, Michigan
Xã Marenisco (Marenisco Township) là một xã thuộc quận Gogebic, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.727 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Michigan Thể loại:Quận Gogebic, Michigan
L. Agrahara, Kadur
Tham khảo
Thể loại:Chikmagalur (huyện)
Ormanağzı, Olur
Ormanağzı là một xã thuộc huyện Olur, tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 648 người.
The Going Away Present
The Going Away Present là album phòng thu thứ ba và cuối cùng của ban nhạc rock Lowercase, phát hành ngày 4 tháng 5 năm 1999 qua hãng đĩa Punk In My Vitamins?
Liên kết ngoài
Thể loại:Album năm 1999
Tên lửa nghiên cứu
thumb|upright|Tên lửa Black Brant XII sắp được phóng tại Wallops Flight Facility. Tên lửa nghiên cứu là một loại tên lửa được thiết kế để mang theo các thiết bị đo lường bay trong một quỹ đạo. Tên lửa mang theo một số thiết bị ra ngoài Trái Đất và cách Trái Đất 30 to 90 mi, tên lửa hoạt động trong độ cao khoảng giữa bóng thám không và vệ tinh; độ cao đỉnh điểm của bóng bay là vào khoảng 25 mi và độ cao thấp nhất là khoảng 75 mi. Một vài tên lửa nghiên cứu có quỹ đạo cách Trái Đất khoảng 620 tới 930 dặm (1,000 km tới 1,500 km), như là Black Brant X và XII, có quỹ đạo cách Trái Đất rất rộng. Tên lửa nghiên cứu thường sử dụng động cơ của tên lửa quân sự.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khoa học Thể loại:Dụng cụ và thiết bị khí tượng học
Phan Anh (người dẫn chương trình)
Tiểu sử
Phan Anh tốt nghiệp Trường Đại học Công đoàn. Sau đó, anh sang Mỹ học MBA. Phan Anh thường xuyên tham gia làm MC cho Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội, VTC, VTV và các chương trình truyền hình thực tế, ca nhạc, game show
Sự nghiệp MC
Phan Anh đã tham gia làm người dẫn chương trình cho các chương trình nổi tiếng:
Sự nghiệp diễn viên
Một số phim anh đã tham gia với vai trò là diễn viên:
Hoạt động xã hội
Trong một lần trả lời phỏng vấn, Phan Anh đã chia sẻ về quan điểm sống của mình như sau: "Tôi cố gắng trở thành một người tốt, sống có tâm và có tình. Đó là 3 chữ T cần thiết. Còn trong các mối quan hệ xã hội nói chung thì tôi chọn 2 chữ T: tử tế".
Vụ tranh luận trên truyền hình
Ngày 30 tháng 5 năm 2016, trên chương trình "60 phút Mở" trên VTV1 do nhà báo Tạ Bích Loan đảm nhận vai trò MC cùng nhiều khách mời như nhà báo Hồng Thanh Quang, nhiếp ảnh gia Na Sơn, nhà báo Hoàng Minh Trí (biệt danh Cu Trí), chuyên gia tâm lý hành vi Phạm Mạnh Hà, có nội dung xoay quanh câu hỏi "Động cơ đằng sau mỗi chia sẻ trên mạng xã hội là gì?', trong đó nhấn vào câu chuyện Phan Anh chia sẻ clip thí nghiệm cá chết ở Vũng Áng của VTC. Các khách mời tham gia chương trình đã liên tục chất vấn về động cơ của Phan Anh khi chia sẻ clip lên Facebook.
Phan Anh bày tỏ quan điểm về quyền được chia sẻ thông tin, quan điểm chia sẻ cần được tôn trọng và trao đổi trên tinh thần dân chủ. Anh giải thích việc chia sẻ thông tin còn có mục đích khác và mong người đọc tìm hiểu kỹ trước khi soi xét. Lời giải thích này được nhà báo Hồng Thanh Quang cho là sự ngụy biện và cho rằng không ai quan tâm đến việc Phan Anh đang nghĩ gì mà họ sẽ tin vào thông tin chia sẻ của Phan Anh là sự thật. Ông Quang cho rằng, việc không kiểm duyệt thông tin từ nhiều nguồn trước khi chia sẻ là mấu chốt biến động cơ tốt đẹp thành tác động xấu đến xã hội, "Bạn đã làm nhiều người đặt niềm tin vào chỗ không nên đặt niềm tin".
Chuyên gia tâm lý hành vi Phạm Mạnh Hà, phân tích và cho rằng Phan Anh chia sẻ clip hai con cá chết do một số nhu cầu, trong đó có "nhu cầu quyền lực". Nhà báo Hoàng Minh Trí (Facebook Cu Trí) cáo buộc "Phan Anh chia sẻ mà không cần biết con cá ấy là loại gì, nước múc lên ấy là loại gì". Ông Trí so sánh việc đưa tin lên Facebook của MC Phan Anh như "nhỏ thêm một giọt nước", là "củng cố một cái tin thất thiệt".