cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quốc gia cấu thành
Gruzia
Trong thành phần Gruzia có 2 nước cộng hòa tự trị (avtonomiuri respublika) và một quận tự trị. Hiện tại, vị thế của Nam Ossetia, một quận hành chính tự trị trước kia, cũng được gọi là vùng Tskhinvali, đang được đàm phán với chính phủ ly khai được Nga ủng hộ. Thung lũng Kodori là phần duy nhất của Abkhazia vẫn còn dưới quyền kiểm soát thực tế của Gruzia.
Powerless (bài hát của Linkin Park)
Video âm nhạc
Chester Bennington đã xác nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng một video âm nhạc sẽ được quay cho "Powerless". Music for Relief đã công chiếu video quảng cáo của "Powerless" vào ngày 27 tháng 11 năm 2012. Đoạn video dài 2 phút là sự tổng hợp giữa cảnh phim "Powerless" được quay cho đoạn giới thiệu phim Abraham Lincoln: Thợ săn ma cà rồng và các đoạn phim của chiến dịch Music for Relief's Power the World.
Quốc gia cấu thành
Azerbaijan
Trong thành phần Azerbaijan có 2 nước cộng hòa trị:
Uzbekistan
Trong thành phần Uzbekistan có 1 nước cộng hòa tự trị:
Saint Kitts và Nevis
Hòn đảo Nevis có một hiến pháp đảm bảo quyền ly khai khỏi Liên bang St Kitts và Nevis để trở thành quốc gia có chủ quyền. Điều này được quy định tại mục 113 của Hiến pháp Kitt/Nevis. Một cuộc trưng cầu dân ý về độc lập được tổ chức tại Nevis vào ngày 10 tháng 8 năm 1998, với 62% cử tri Nevis ủng hộ, song nó ở dưới mức hai phần ba theo như hiến pháp yêu cầu.
Liên bang Nam Tư thứ nhất
Liên bang Nam Tư thứ nhất còn gọi là: Vương quốc của người Serb, Croat và Slovene...nó bao gồm: Nhà nước này được thành lập năm 1918 bằng việc kết hợp quốc gia lâm thời Nhà nước Slovene, Croat và Serb, từ lãnh thổ của Đế quốc Áo-Hung cũ, với Vương quốc Serbia độc lập. Vương quốc Montenegro sáp nhập với Serbia chỉ năm ngày sau đó, trong khi các khu vực Kosovo, Vojvodina và Macedonia đã là một phần của Serbia trước khi sáp nhập.
Liên bang Nam Tư thứ hai
Ngày 31 tháng 1 năm 1946, hiến pháp mới của Liên bang Cộng hòa Nhân dân Nam Tư, theo hình thức hiến pháp Liên bang Xô viết, thành lập sáu nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa, một Tỉnh Xã hội Chủ nghĩa Tự trị và một Quận Xã hội Chủ nghĩa Tự trị từng là một phần của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Serbia. Thủ đô liên bang đặt tại Belgrade. Các nước Cộng hòa và các Tỉnh gồm (theo thứ tự chữ cái):
(* hiện là Podgorica)
Năm 1974, hai tỉnh Vojvodina và Kosovo-Metohija (tỉnh sau khi ấy đã được nâng cấp lên vị thế một tỉnh), cũng như các nước cộng hòa Bosna và Hercegovina và Montenegro, được trao quyền tự trị lớn hơn tới mức tiếng Albania và tiếng Hungary đã được chính thức công nhận là các ngôn ngữ thiểu số và tiếng Serbo-Croat của Bosna và Montenegro đã biến đổi thành một hình thức dựa trên kiểu nói của người dân địa phương mà không phải là các ngôn ngữ tiêu chuẩn của Zagreb và Belgrade.
Vojvodina và Kosovo-Metohija là một phần của nước Cộng hòa Serbia. Nước này đã giữ khoảng cách với Liên bang Xô viết năm 1948 (cf. Cominform và Informbiro) và đã bắt đầu con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội của riêng mình dưới sự lãnh đạo chặt chẽ của Josip Broz Tito. Nhà nước này chỉ trích cả Khối phương Đông và các quốc gia NATO, và đã cùng các nước khác lập ra Phong trào không liên kết năm 1961, và liên tục là thành viên của tổ chức này cho tới khi bị giải tán.
Liên bang Nam Tư thứ ba
Cộng hòa Liên bang Nam Tư là một quốc gia kế tục của Liên bang Nam Tư, tồn tại từ năm 1992 đến năm 2006, là liên minh giữa Serbia và Montenegro tại đông nam châu Âu trên bán đảo Balkan. Thủ đô và thành phố lớn nhất là Beograd (hiện tại là thủ đô của Serbia).
Serbia lớn hơn nhiều và đông dân hơn Montenegro. Sau một cuộc trưng cầu dân ý vào cuối tháng 5 năm 2006, Montenegro tuyên bố độc lập vào ngày 3 tháng 6 năm 2006. Hai ngày sau đó, tức ngày 5 tháng 6, Serbia cũng tuyên bố độc lập. Liên minh Serbia và Montenegro tan rã.
Bosna và Hercegovina
Bosna và Hercegovina có nhiều cấp độ cơ cấu chính trị dưới cơ cấu chính phủ liên bang, cấp độ quan trọng nhất trong số đó là sự phân chia quốc gia thành hai thực thể:
Tiệp Khắc
Tiệp Khắc là một quốc gia Cộng sản với một nền kinh tế kế hoạch tập trung (từ 1960 về sau chính thức là một nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa) gồm: Từ năm 1990–1992 chuyển thể thành một nước cộng hòa dân chủ liên bang gồm Cộng hòa Séc và Cộng hòa Slovak.
Liên Bang Đông Dương
Ngày 17 tháng 10 năm 1887, Liên bang Đông Dương được chính thức thành lập theo Sắc lệnh của Tổng thống Cộng hoà Pháp với bốn thuộc địa là Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ và Campuchia; Lào gia nhập vào năm 1893 và Quảng Châu Loan được sáp nhập năm 1900. Thủ phủ của Đông Dương ban đầu đặt tại Sài Gòn, sau chuyển ra Hà Nội năm 1902. Liên bang Đông Dương được đặt dưới quyền của hai cơ quan ở chính quốc Pháp. Nam Kỳ, Cao Miên và Lào phụ thuộc Bộ Thuộc địa Pháp dưới sự cai trị quân sự trong khi Trung và Bắc Kỳ phụ thuộc Bộ Ngoại giao Pháp do của nhà chức trách dân sự.
Liên bang Tây Phi
Liên bang Tây Phi được thành lập vào năm 1895, diện tích rộng khoảng 4.689.000 km² (phần lớn là hoang mạc và bán hoang mạc Sahara). Lúc đầu chỉ có 4 xứ Sénégal, Soudan thuộc Pháp, Guinée thuộc Pháp và Côte d'Ivoire. Đứng đầu liên bang là tổng toàn quyền, lúc đầu đóng ở Saint-Louis (Sénégal) về sau đóng ở Dakar (cũng thuộc Sénégal). Các xứ khác lần lượt gia nhập sau, tổng cộng 8 xứ thuộc địa của Pháp ở châu Phi gồm:
Cộng hòa Ả Rập Thống nhất
Cộng hòa Ả Rập Thống nhất là liên minh chính trị giữa Cộng hòa Ai Cập và Cộng hòa Syria. Liên minh được thành lập vào năm 1958 và tan rã vào năm 1961 khi Syria rút khỏi liên minh. Tuy nhiên, Ai Cập vẫn tiếp tục mang quốc hiệu là "Cộng hòa Ả Rập Thống nhất" cho đến năm 1971. Tổng thống của Cộng hòa Ả Rập Thống nhất là Gamal Abdel Nasser. Trong giai đoạn 1958-1960, Cộng hòa Ả Rập Thống nhất cùng Vương quốc Mutawakkilite Yemen là các chủ thể cấu thành Hợp chúng quốc Ả Rập.
Hợp chúng quốc Ả Rập
Hợp chúng quốc Ả Rập là bang liên giữa Cộng hòa Ả Rập Thống nhất (gồm Ai Cập và Syria) với Vương quốc Mutawakkilite Yemen. Cộng hòa Ả Rập Thống nhất là một quốc gia có chủ quyền thành lập trên cơ sở liên minh giữa Ai Cập và Syria vào năm 1958. Ngày 8 tháng 3 cùng năm, Vương quốc Yemen (trước đó đã ký hiệp ước quốc phòng với Ai Cập) cùng với Cộng hòa Ả Rập Thống nhất ký hiệp ước lập ra một bang liên (confederation) lỏng lẻo có tên gọi là Hợp chúng quốc Ả Rập. Đứng đầu bang liên là một Hội đồng Tối cao gồm các nhà lãnh đạo mỗi quốc gia. Ngoài ra còn có một Hội đồng Liên bang và các cơ quan cấp dưới cùng phối hợp các chính sách đối ngoại, quốc phòng, văn hóa và kinh tế. Tuy nhiên, Cộng hòa Ả Rập Thống nhất và Vương quốc Mutawakkilite Yemen vẫn giữ nguyên hình thức chính phủ của riêng mình, và trong đa số trường hợp là giữ nguyên đại diện ngoại giao riêng ở nước ngoài. Chẳng những vậy, Vương quốc Mutawakkilite Yemen có quyền phủ quyết các quyết định ảnh hưởng tới nước này và vẫn giữ nguyên quân đội riêng. Do mối quan hệ trở nên lạnh nhạt với Ai Cập mà vào tháng 6 năm 1961, các đại diện của Yemen được lệnh rời khỏi Hội đồng Liên bang vĩnh viễn, Hợp chúng quốc Ả Rập chính thức giải thể vào tháng 12 cùng năm sau khi Syria và Yemen lần lượt rời liên bang.
Liên bang tiểu vương quốc các nước Ả Rập thống nhất
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất được chia thành bảy tiểu vương quốc. Dubai là Tiểu vương quốc đông dân nhất với 35,6% dân số UAE. Tiểu vương quốc Abu Dhabi chiếm 31,2%, nghĩa là hơn hai phần ba dân số UAE sống ở Abu Dhabi và Dubai.
Abu Dhabi có diện tích 67.340 km², chiếm 86,7% tổng diện tích của đất nước, không bao gồm các đảo. Nó có đường bờ biển kéo dài hơn 400 km và được chia thành ba khu vực chính. Tiểu vương quốc Dubai kéo dài dọc theo bờ biển Vịnh Ba Tư của UAE khoảng 72 km. Dubai có diện tích 3.885 km², tương đương với 5% tổng diện tích của đất nước, không bao gồm các đảo. Tiểu vương quốc Sharjah kéo dài dọc theo khoảng 16 km bờ biển Vịnh Ba Tư và sâu 80 km vào nội địa. Các tiểu vương quốc phía bắc bao gồm Fujairah, Ajman, Ras al-Khaimah và Umm al-Qaiwain tất cả có tổng diện tích 3881 km².
Ploceus nigerrimus nigerrimus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Quốc gia cấu thành
Liên bang Miến Điện
Cấu trúc hành chính các bang, vùng và khu vực tự trị được quy định trong Hiến pháp thông qua 2008.
Zyxomma elgneri
Zyxomma elgneri là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Ris mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Quốc gia cấu thành
Liên bang Mã Lai
Liên bang Mã Lai gồm 11 bang (chín bang Mã Lai và hai khu định cư Eo biển Penang và Malacca) tồn tại từ ngày 31 tháng 1 năm 1948 cho đến ngày 16 tháng 9 năm 1963. Liên bang độc lập vào ngày 31 tháng 8 năm 1957, Tập hợp các bang nguyên thuộc Liên bang Malaya hiện được gọi là Malaysia bán đảo. Hiệp định Liên bang Malaya được chế định từ Hội nghị Pleno Anh-Mã từ tháng 6 đến tháng 12 năm 1946. Cuối phiên họp, Hội nghị Pleno ban hành một "Sách Xanh" có 100 trang. Hiệp định Liên bang Malaya được các quân chủ Mã Lai và đại diện của chính phủ Anh Quốc là Edward Gent ký kết vào ngày 21 tháng 1 năm 1948 tại King House. Hiệp định này thay thế cho hiệp định thành lập Liên hiệp Malaya, và chuẩn bị cho việc thiết lập Liên bang Malaya vào ngày 1 tháng 2 năm 1948. Vị thế của các quân chủ Mã Lai cũng được khôi phục.
Powerless (bài hát của Linkin Park)
Tham khảo
Thể loại:Ballad thập niên 2010 Thể loại:Rock ballad Thể loại:Đĩa đơn của Warner Bros. Records Thể loại:Đĩa đơn năm 2012 Thể loại:Bài hát năm 2012 Thể loại:Bài hát sáng tác bởi Mike Shinoda Thể loại:Bài hát sản xuất bởi Rick Rubin Thể loại:Bài hát của Linkin Park Thể loại:Bài hát electronic rock
Quốc gia cấu thành
Sudan
Các bang của Cộng hòa Sudan:
Eucrostes lilliputaria
Eucrostes lilliputaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Eucrostes
Quốc gia cấu thành
Sudan
Cộng hòa Sudan từ ngày 9 tháng 7 năm 2010 gồm 15 bang.
Vào ngày 9 tháng 7 năm 2011, 10 bang miền nam trở thành quốc gia Nam Sudan độc lập. 10 bang này được chia thành 86 Quận.
Tham khảo
Thể loại:Địa lý học chính trị Thể loại:Các dạng nhà nước hợp hiến
Zyxomma elgneri
Tham khảo
Thể loại:Zyxomma Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913
Ploceus cucullatus bohndorffi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ploceus cucullatus frobenii
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ploceus cucullatus cucullatus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Clitoria magentea
Clitoria magentea là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Fantz miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
M
Scarabaeus striatus
Scarabaeus striatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Scarabaeus
Diplycosia othmanii
Diplycosia othmanii là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Argent mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
Thể loại:Diplycosia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Cnemaspis menikay
Cnemaspis menikay là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Manamendra-Arachchi, Batuwita & Pethiyagoda mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Cnemaspis Thể loại:Động vật được mô tả năm 2007 Thể loại:Động vật đặc hữu Sri Lanka Thể loại:Động vật bò sát Sri Lanka
Xã Randolph, Quận Desha, Arkansas
Xã Randolph (Randolph Township) là một xã thuộc quận Desha, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 5.266 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận Desha, Arkansas
Tylophora gracilenta
Tylophora gracilenta là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Tsiang & P.T. Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đầu đài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Lepturges figuratus
Lepturges figuratus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Cerambycidae.
Phymatodes angustiloba
Phymatodes angustiloba là một loài dương xỉ trong họ Dipteridaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1836. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Caulastrea furcata
Caulastrea furcata là một loài san hô trong họ Faviidae. Loài này được Dana mô tả khoa học năm 1846.
Lepturges figuratus
Liên kết ngoài
Thể loại:Lepturges
Phymatodes angustiloba
Liên kết ngoài
Thể loại:Phymatodes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Unresolved names
Caulastrea furcata
Tham khảo
furcata Thể loại:Động vật được mô tả năm 1846
Phymatodes angustiloba
Liên kết ngoài
Phymatodes angustiloba
Ploceus cucullatus abyssinicus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Eucrostes nanula
Eucrostes nanula là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Eucrostes
Musakaloti, Sira
Musakaloti là một làng thuộc tehsil Sira, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Tumkur (huyện)
Kaleönü, Posof
Kaleönü là một xã thuộc huyện Posof, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 140 người.
Encephalartos horridus
Encephalartos horridus là một loài thực vật hạt trần trong họ Zamiaceae. Loài này được (Jacq.) Lehm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Liên kết ngoài
Thể loại:Encephalartos Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1834 Thể loại:Thực vật Nam Phi Thể loại:Thực vật vườn
Zyxomma multinervorum
Zyxomma multinervorum là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Carpenter mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Tham khảo
Thể loại:Zyxomma Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Tiếng hạc trong trăng
Tiếng hạc trong trăng là tuồng cải lương nổi tiếng thập niên 60 tại Sài Gòn, của soạn giả Loan Thảo - Yên Ba. Một trong những nghệ sĩ đã thành danh với tuồng này là nghệ sĩ Thanh Nga, trong vai Xuyên Lan. Tuồng này cũng được trao giải tuồng xuất sắc trong năm 1966 của Giải Thanh Tâm.
Năm 2011, tuồng này được nghệ sĩ Hữu Lộc tái dựng và công diễn tại rạp Thủ Đô TP.HCM, và năm 2013 tại Nhà hát Truyền hình TP.HCM.
Nội dung
Tô Điền sau đó cũng đến Lý gia trang tại đây chàng gặp lại Thy Đằng đang uy hiếp Lý Trang Chủ (tức Lý Bình Thanh) và lần nữa ra tay cứu giúp. Qua trao đổi họ được biết chuyện quá khứ. Ngày trước Lý phu nhân thuê Thy Đằng giết chết chồng mình, trước khi thực hiện nhiệm vụ Thy Đằng có gửi lại người vợ đang mang thai sắp đến kỳ sinh nở khi xong việc sẽ về hội ngộ nhưng nhiệm vụ bất thành Thy Đằng bị chém đứt một cánh tay và đó là lí do Thy Đằng tìm lại Lý Bình Thanh để đòi nợ máu và nhân tiện hỏi Lý phu nhân về vợ con. Tuy nhiên, sau khi hạ sinh vợ Thy Đằng đã chết và đứa con lên 3 tháng thì bị mù, Lý phu nhân đã không nuôi đứa bé mà giao cho thần y Đông Trạch (chồng trước của bà) nuôi, đó chính là Xuyên Lan. Xuyên Lan sống chung, thần y xem như con gái và con trai của thần y là Bình Thiếu Quân đã yêu nàng nhưng nàng chỉ xem như anh trai. Từ lúc được Tô Điền cứu giúp nàng lại đem lòng yêu Tô Điền mất rồi.
Thần y đã tìm ra cách chữa mắt cho Xuyên Lan nhưng cần có cặp mắt phù hợp để thay. Tướng cướp Thy Đằng biết là con gái mình nên đã hy sinh ánh sáng cho con gái. Xuyên Lan sáng mắt và biết đôi mắt mình của tướng cướp nên nàng tủi hổ và đau khổ mà không biết người đó chính là cha ruột của mình...
Chú thích
Thể loại:Tuồng cải lương
Crossoglossa dalessandroi
Crossoglossa dalessandroi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Dodson) Dodson mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Liên kết ngoài
Thể loại:Crossoglossa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Phymatodes arguta
Liên kết ngoài
Phymatodes arguta
Ploceus cucullatus graueri
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Caulastrea tumida
Tham khảo
tumida Thể loại:Động vật được mô tả năm 1928
Ploceus cucullatus nigriceps
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Cynaeda obscura
Liên kết ngoài
Thể loại:Cynaeda
Ploceus melanocephalus capitalis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Ploceus melanocephalus melanocephalus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Scarabaeus subaeneus
Scarabaeus subaeneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Liên kết ngoài
Thể loại:Scarabaeus
Lepturges fischeri
Lepturges fischeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lepturges
Chassalia bonifacei
Chassalia bonifacei là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Thulin & S.Mankt. mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Eucrostes nudilimbaria
Eucrostes nudilimbaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Eucrostes
Trường đua đường phố Hà Nội
Trường đua đường phố Hà Nội (tiếng Anh: Hanoi Street Circuit), thường được gọi là Trường đua F1 Việt Nam, là địa điểm tổ chức các cuộc đua xe ở quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Nó là một trường đua được thiết kế trên đường phố, trường đua được xây dựng mới mục đích ban đầu là để tổ chức Giải đua công thức 1 Việt Nam (Vietnamese Grand Prix), một chặng trong Giải đua công thức 1 (F1) của FIA (Liên đoàn Ô tô Quốc tế). Đường đua dài 5,607 km (3,484 dặm) với 23 (ban đầu là 22) khúc cua và được thiết kế bởi kiến trúc sư người Đức Hermann Tilke. Trường đua được dự kiến ra mắt vào tháng 4 năm 2020 để tổ chức giải đua F1 Việt Nam lần đầu tiên, chặng thứ 3 trong tổng số 22 chặng đua của mùa giải F1 năm 2020, tuy nhiên, giải đua bị hủy bỏ do diễn biến phức tạp của đại dịch COVID-19.
Địa điểm
Địa điểm xây dựng trường đua nằm ở quận Nam Từ Liêm, một quận mới được thành lập và bắt đầu đi vào hoạt động năm 2014. Trường đua nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 12 km và cách sân bay quốc tế Nội Bài khoảng 27 km. Phần lớn trường đua nằm trong khuôn viên của Khu liên hợp Thể thao Quốc gia Mỹ Đình, thuộc địa bàn các phường Mễ Trì, Phú Đô, Mỹ Đình 1 và Mỹ Đình 2.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đường đua motorsport ở Việt Nam Thể loại:Trường đua Công thức 1 Hà Nội
Ploceus melanocephalus duboisi
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Cnemaspis modiglianii
Cnemaspis modiglianii là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Das mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Tham khảo
Thể loại:Cnemaspis Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005
Encephalartos humilis
Encephalartos humilis là một loài thực vật hạt trần trong họ Zamiaceae. Loài này được Verd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Zyxomma obtusum
Zyxomma obtusum là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Albarda mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Tham khảo
Thể loại:Zyxomma Thể loại:Động vật được mô tả năm 1881
Ploceus melanocephalus dimidiatus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Diplycosia parvifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Diplycosia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1910
Kırköy, Posof
Kırköy là một xã thuộc huyện Posof, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 64 người.
Ploceus rubiginosus trothae
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Phymatodes billardierei
Phymatodes billardierei là một loài dương xỉ trong họ Dipteridaceae. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1836. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phymatodes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836 Thể loại:Unresolved names
Phymatodes billardierei
Ploceus rubiginosus rubiginosus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Tylophora henryi
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đầu đài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Ploceus tricolor interscapularis
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Clitoria magnifica
Liên kết ngoài
M
Lepturges fragillimus
Lepturges fragillimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lepturges
Ploceus tricolor tricolor
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Cynaeda plebejalis
Cynaeda plebejalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cynaeda
Eucrostes pallida
Eucrostes pallida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Eucrostes
Cnemaspis molligodai
Cnemaspis molligodai là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Mendis Wickramasinghe & Munindradasa mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Cnemaspis Thể loại:Động vật được mô tả năm 2007 Thể loại:Động vật đặc hữu Sri Lanka Thể loại:Động vật bò sát Sri Lanka
Ploceus albinucha albinucha
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Crossoglossa dalstroemii
Liên kết ngoài
Thể loại:Crossoglossa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Encephalartos inopinus
Encephalartos inopinus là một loài thực vật hạt trần trong họ Zamiaceae. Loài này được R.A.Dyer mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Tylophora hui
Tylophora hui là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Tsiang miêu tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Encephalartos inopinus
Liên kết ngoài
Thể loại:Encephalartos Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Tylophora hui
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đầu đài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936
Scarabaeus sulcipennis
Scarabaeus sulcipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Lepturges fuchsi
Lepturges fuchsi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lepturges
Trần Quang Trung
Trần Quang Trung (sinh năm 1963 Quê quán: Phù Hoá, Quảng Trạch, Quảng Bình) là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng. Ông hiện giữ chức Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trường Đại học Chính trị.
Thân thế và sự nghiệp
Tháng 2 năm 2015, bổ nhiệm giữ chức Phó Chính ủy Trường Đại học Chính trị.
Trung tướng (2020)
Tham khảo
Thể loại:Người họ Trần tại Việt Nam Thể loại:Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Xã Rankin, Quận Perry, Arkansas
Xã Rankin (Rankin Township) là một xã thuộc quận Perry, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.296 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận Perry, Arkansas
Ploceus albinucha maxwelli
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Musakondli, Gubbi
Musakondli là một làng thuộc tehsil Gubbi, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Tumkur (huyện)
Cnemaspis monachorum
Cnemaspis monachorum là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Grismer, Ahmad, Chan, Belabut, Muin, Wood & Grismer mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Tham khảo
Thể loại:Cnemaspis Thể loại:Động vật được mô tả năm 2009
Phymatodes blumei
Liên kết ngoài
Thể loại:Phymatodes Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941 Thể loại:Unresolved names
Kolköy, Posof
Kolköy là một xã thuộc huyện Posof, tỉnh Ardahan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 382 người.
Phymatodes blumei
Liên kết ngoài
Phymatodes blumei
Zyxomma petiolatum
Zyxomma petiolatum là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Rambur mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Ploceus albinucha holomelas
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Scarabaeus suri
Liên kết ngoài
Thể loại:Scarabaeus
Cladocora caespitosa
Cladocora caespitosa là một loài san hô trong họ Faviidae. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học năm 1767.
Tham khảo
caespitosa Thể loại:Động vật được mô tả năm 1767
Eucrostes parvulata
Eucrostes parvulata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Eucrostes
Chassalia boryana
Chassalia boryana là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chassalia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830
Bernhard Grzimek
Bernhard Klemens Maria Grzimek (24 tháng 4 năm 1909 – 13 tháng 3 năm 1987) là một bác sĩ thú y, giám đốc vườn bách thú, nhà động vật học và nhà tập tính học, nhà văn và nổi qua việc điều khiển chương trình TV.
Thời niên thiếu và học vấn
Grzimek sinh ra ở Neisse (Nysa), Oberschlesien, lãnh thổ của đế quốc Đức, bây giờ thuộc Ba Lan. Cha ông Paul Franz Constantin Grzimek là một luật sư.
Ông bắt đầu học ngành thú y 1928, đầu tiên tại Leipzig sau đó Berlin, Grzimek lấy bằng bác sĩ 1933.
Thế chiến thú hai và sau đó
Trong thời kỳ thế chiến thứ hai ông làm việc như là bác sĩ thú ý trong Wehrmacht (quân đội) và cho bộ dinh dưỡng đế chế ở Berlin. Đầu năm 1945, Gestapo đã lục soát căn hộ của Grzimek ở Berlin, bởi vì ông thường cung cấp thực phẩm cho những người gốc Do Thái ẩn núp. Grzimek bỏ trốn từ Berlin sang Frankfurt, mà lúc đó đang bị chiếm đóng bởi quân đội Hoa Kỳ. Trong tháng 4 năm 1945 ông được chỉ định làm cảnh sát trưởng ở Frankfurt bởi nhà cầm quyền Hoa Kỳ, nhưng ông từ chối không nhận chức vụ này.
Cuối năm 1947, Grzimek bị chính quyền quân đội Hoa Kỳ buộc tội, đã là Đảng viên của Đức Quốc xã, nhưng ông phủ nhận. Ông bị mất chức giám đốc của vườn bách thú Frankfurt, bị phạt, và bị cho đi học tập phi quốc xã. Cho đến ngày 23 tháng 3 năm 1948, ông được cho là vô tội và được chứng nhận đã tham dự cuộc kháng cự chống Quốc xã trong thế chiến thứ hai. Ông được chính phủ Hoa Kỳ cho làm lại ở vườn bách thú, nhưng tăm tiếng của ông đã bị bôi nhọ. Giám đốc vườn bách thú München, Heinz Heck, đã bôi xấu ông, và đưa ông ra tòa, nhưng không thành công. Ông giữ chức vụ giám đốc vườn bách thú ở Frankfurt cho tới khi về hưu năm 1974. Sau này, theo người viết về tiểu sử của ông, Claudia Sewig, thì có giấy tờ chứng minh là ông đã từng là thành viên Đức Quốc xã.
1954 ông sáng lập với con trai ông, Michael, hãng cung cấp hình ảnh Okapia KG, mà cho đến bây giờ vẫn rất thành công. Theo hồi ký ông viết, hãng này giúp cho ông có một nguồn lợi tức đều đặn để mà không bị ảnh hưởng bởi những áp lực chính trị trong việc làm.
Từ 1970 đến 1973, Bernhard Grzimek là ủy viên đặc nhiệm của chính phủ Đức về vấn đề bảo vệ thiên nhiên. 1975, ông cùng với Horst Stern và 19 người bảo vệ môi trường khác thành lập Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (BUND: Liên hội về môi trường và bảo vệ thiên nhiên Đức); cho tới khi chết 1987 ông là chủ tịch hội vườn bách thú Frankfurt.
Chú thích
Thể loại:Nhà động vật học Thể loại:Sinh năm 1909 Thể loại:Mất năm 1987 Thể loại:Đạo diễn người Đức Thể loại:Đạo diễn phim người Đức Thể loại:Đảng viên Đức Quốc Xã
Đèo Tam Canh
Đèo cách thị trấn Bắc Sơn 21.90062°N, 106.31545°W hướng đông bắc cỡ 4 km.
Đèo là một di tích lịch sử cách mạng thuộc khu di tích Khởi nghĩa Bắc Sơn. Ngày 23/09/1945 tại khu vực sườn núi Co Chơi thuộc địa phận đèo Tam Canh, quân dân Bắc Sơn đã phục kích tiêu diệt nhiều binh sĩ Nhật khi chúng kéo vào Bắc Sơn. Di tích đã được xếp hạng di tích Quốc gia năm 1992.
Năm 2016 di tích được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt, theo Quyết định số 2499/QĐ-TTg ngày 22/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Giao thông Lạng Sơn Thể loại:Di tích quốc gia Việt Nam
Ploceus bicolor tephronotus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Noctuelia polystrigalis
Noctuelia polystrigalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Noctuelia
Musalamari, Gokak
Musalamari là một làng thuộc tehsil Gokak, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Belgaum (huyện)
Encephalartos ituriensis
Encephalartos ituriensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Zamiaceae. Loài này được Bamps & Lisowski mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Encephalartos Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Ploceus bicolor amaurocephalus
Thể loại:Phân loài thuộc lớp Chim
Xã Raymond, Quận Monroe, Arkansas
Xã Raymond (Raymond Township) là một xã thuộc quận Monroe, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 57 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Arkansas Thể loại:Quận Monroe, Arkansas
Conatus
Trong những luận triết đầu tiên của tâm lý học và siêu hình học, conatus (trong tiếng Latin có nghĩa là nỗ lực, cố gắng, thúc đẩy, thiên hướng, quyết tâm, phấn đấu) là thiên hướng bẩm sinh của một vật, giúp vật đó tiếp tục tồn tại và tự cường. "Vật" này có thể là tâm trí, vật chất, hoặc kết hợp của cả hai. Qua nhiều thiên niên kỷ, rất nhiều người đã đưa ra nhiều định nghĩa và cách diễn giải khác nhau. Trong số họ, những nhà triết học thế kỷ XVII như René Descartes, Baruch Spinoza, Gottfried Leibniz và Thomas Hobbes có đóng góp rất lớn. Conatus có thể đề cập đến bản năng ý chí sinh tồn của các sinh vật hoặc các thuyết siêu hình khác nhau về chuyển động và quán tính. Thông thường, khái niệm này đi đôi với ý muốn của Chúa Trời theo quan điểm phiếm thần về tự nhiên. Khái niệm này có thể được chia thành các định nghĩa riêng biệt cho tâm trí và cơ thể và chia nhỏ hơn nữa với lực ly tâm và quán tính.
Tylophora indica
Tylophora indica là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Burm. f.) Merr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Conatus
Trong suốt 2.500 năm, nhiều người đã đưa ra nhận định về ý nghĩa và phạm vi của thuật ngữ conatus, mỗi nhận định có một vài điểm khác nhau. Các triết gia sử dụng từ này đã liên tiếp đưa ra quan điểm cá nhân cho khái niệm và phát triển nó theo những cách khác nhau. Những nhà tư tưởng tiên phong chủ yếu dùng tiếng Latin khi bàn luận về conatus và sử dụng từ này dựa trên khái niệm từ thời Hy Lạp cổ đại. Vì vậy, conatus trong các tác phẩm của họ không chỉ có vai trò thuật ngữ chuyên môn mà còn là một từ thông dụng có nghĩa phổ biến. Trong các văn bản cổ và cả bản dịch, hai cách dùng này khá khó phân biệt. Trong các bản dịch tiếng Anh, từ này được in nghiêng khi dùng theo dạng thuật ngữ, hoặc được dịch và chú thích ngoặc đơn "(conatus)". Ngày nay, thuật ngữ conatus hiếm khi được sử dụng, vì đã có các khái niệm vật lý hiện đại như quán tính và bảo toàn động lượng thay thế. Tuy nhiên, ảnh hưởng của nó đối với các nhà tư tưởng thế kỷ XIX-XX như Arthur Schopenhauer, Friedrich Nietzsche và Louis Dumont là rất đáng chú ý.
Tylophora indica
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Đầu đài Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1921
Conatus
Nguồn gốc
nhỏ|[[Cicero|Marcus Tullius Cicero]] Từ cōnātus trong tiếng Latin bắt nguồn từ động từ cōnor, thường được dịch là (to) endeavor ("cố gắng") trong tiếng Anh. Dù vậy, khái niệm của conatus được phát triển lần đầu tiên bởi những người theo chủ nghĩa khắc kỷ (333–264 TCN) và trường phái triết học tiêu dao (khoảng 335 TCN). Hai trường phái này đã sử dụng từ ὁρμή (hormê, dịch ra tiếng Latin là impetus – "thúc đẩy") để mô tả bản năng hướng đến tự bảo toàn của loài người và động vật theo một nghĩa chung. Các nhà tư tưởng cổ điển Marcus Tullius Cicero (106–43 TCN) và Diogenes Laërtius (khoảng thế kỷ III) đã mở rộng khái niệm, thêm vào sự căm ghét hủy diệt, nhưng lại giới hạn ứng dụng của nó lên động cơ của các loài động vật khác. Ví dụ, Diogenes Laërtius đặc biệt cho rằng khái niệm này không áp dụng với thực vật. Trước thời kỳ Phục Hưng, Tôma Aquinô (khoảng 1225–1274), Duns Scotus (khoảng 1266–1308) và Dante Alighieri (1265–1321) sử dụng các từ Latin vult, velle hoặc appetit – những từ đồng nghĩa với conatus, cho thấy sự đồng tình với Cicero và Laërtius. Cả bốn thuật ngữ trên đều có thể được sử dụng để dịch từ Hy Lạp nguyên bản ὁρμή. Về sau, Bernardino Telesio và Tommaso Campanella mở rộng quan niệm từ thời Hy Lạp cổ đại, áp dụng cho mọi vật thể, cả sinh vật và vật vô tri vô giác.
Aristoteles, Cicero rồi Laërtius đều ám chỉ conatus có liên hệ đến các cảm xúc khác. Họ cho rằng chúng là hệ quả của conatus và khẳng định con người không vì nghĩ điều gì đó "tốt" nên muốn làm, mà vì họ muốn làm nên mới nghĩ nó "tốt". Nói cách khác, thiên hướng tự cường tự nhiên của vật chính là nguyên nhân gây ra ước muốn, theo nguyên tắc của conatus.
Quan điểm thời trung cổ
Vào thế kỷ thứ 6, John Philoponus (khoảng 490–570) đã chỉ trích quan điểm về chuyển động của Aristotle và nhắc đến sự mâu thuẫn giữa các luận điểm của ông: Aristotle cho rằng môi trường aether (nguyên tố cấu tạo vũ trụ, theo giả định thời cổ đại và trung cổ) đã giữ cho vật tiếp tục chuyển động, nhưng lại nói rằng trong khoảng trống không có môi trường nào như vậy, và do đó chuyển động của vật không thể tồn tại. Philoponus cho rằng môi trường không duy trì chuyển động, mà là một số thuộc tính, hoặc vì conatus đã được thêm vào vật thể khi nó chuyển động. Nhận định này khác với khái niệm quán tính hiện đại (cần một lực duy trì để giữ vật tiếp tục chuyển động). Averroës và nhiều triết gia kinh viện ủng hộ Aristotle đã phản đối quan điểm trên. Cách nhìn của Aristotle cũng bị thách thức trong thế giới Hồi giáo. Ví dụ, dù phát triển một khái niệm tương tự quán tính, Ibn al-Haytham (Alhazen) có lẽ đã ủng hộ quan điểm của Philoponus. Cùng thời với ông, Avicenna – triết gia cho rằng một lực vĩnh cửu chỉ mất tác dụng nếu có thêm tác động từ yếu tố ngoại vi như lực cản không khí – đã phát triển rõ ràng hơn khái niệm quán tính, trở thành "người đầu tiên có một bước tiến ấn tượng lâu dài như vậy về chuyển động phi tự nhiên." Khái niệm mayl của Avicenna gần như tương phản với khái niệm về chuyển động dụng lực, của Aristotle, khá giống với định luật I của Newton. Avicenna cũng có ý định chứng minh mối quan hệ định lượng giữa trọng lượng và vận tốc của một vật chuyển động, rồi từ đó phát triển một khái niệm tương tự động lượng.
Johannes Buridanus (1300–1358) cũng bác bỏ quan điểm cho rằng thuộc tính tạo ra chuyển động này (impetus – theo cách gọi của ông) sẽ tự nhiên tan biến. Ông nhận định một vật chuyển động sẽ bị cản trở bởi hai lực ngược chiều với động lực: lực cản không khí và trọng lượng của chính nó. Ông cũng khẳng định rằng động lực tỷ lệ thuận với tốc độ; do đó, khái niệm sơ khai về động lực của ông và khái niệm động lượng hiện đại có nhiều điểm tương đồng. Dù rất giống với các khái niệm quán tính hiện đại hơn, theo lời Buridan, ông cho rằng lý thuyết của ông chỉ tái định nghĩa triết lý cơ bản của Aristotle và khẳng định quan điểm của nhiều người khác theo triết phái tiêu dao, bao hàm cả niềm tin rằng giữa vật đang chuyển động và vật đứng yên vẫn có một sự khác biệt cơ bản. Ông cũng cho rằng động lực không chỉ tuyến tính mà còn có thể có dạng hình tròn trong tự nhiên, khiến các vật chuyển động theo đường tròn, ví dụ như thiên thể.
Trong triết học Descartes
nhỏ| [[René Descartes]] Trong nửa đầu thế kỷ XVII, René Descartes (1596–1650) đã phát triển một khái niệm duy vật hơn, hiện đại hơn về conatus. Ông mô tả khái niệm này là "công suất hoặc thiên hướng chuyển động của vật, thể hiện quyền năng Chúa Trời". Trước đó, tuy thuật ngữ conatus thời cổ đại được sử dụng với nghĩa nhân hoá như tự nguyện "nỗ lực" hoặc "đấu tranh" để đạt những mục đích nhất định, và các nhà triết học kinh viện thời trung cổ phát triển khái niệm này theo hướng một thuộc tính nội tại bí ẩn, cách sử dụng conatus của Descartes có vẻ thiên về ý nghĩa cơ giới luận. Cụ thể hơn, trái ngược với Buridan, với Descartes, chuyển động và đứng yên không phải hai tính trạng của hai vật khác nhau, mà là hai trạng thái của cùng một vật. Dù khái niệm conatus của Descartes không rõ ràng, người ta vẫn có thể nhận thấy một bước chuyển mình sơ khởi khỏi quan niệm cho rằng các ước muốn và ý định bắt nguồn từ tự nhiên cùng sự chuyển vận của nó, hướng tới một cái nhìn khoa học và hiện đại hơn.
Descartes bác bỏ mục đích luận về thế giới vật chất – quan điểm thống trị ở phương Tây từ thời Aristotle. Ông không coi tâm trí là một phần của thế giới vật chất, và do đó không tuân theo các định luật cơ học nghiêm ngặt của tự nhiên. Mặt khác, chuyển động và đứng yên là các thuộc tính của sự tương tác giữa các vật chất, theo những định luật cơ học bất biến. Khi sáng tạo vũ trụ, Chúa chỉ sắp đặt chuyển động cho vạn vật, và không tác động gì thêm ngoài duy trì các quy tắc động lực trên đặc tính cơ học của vật. Do vậy, không hề tồn tại mục đích luận trong sự chuyển động của các vật vì toàn bộ quá trình này có thể quy về các va chạm do định luật quyết định và sự tái kết cấu liên tục của chúng. Conatus chỉ là thiên hướng di chuyển của vật khi chúng va chạm nhau. Chúa có lẽ đã sắp đặt chuyển động này, nhưng sau đó sẽ không thể kiến tạo hay phá hủy bất cứ trạng thái chuyển động hoặc đứng yên nào. Descartes cho rằng có hai loại conatus: conatus a centro và conatus recendendi. Conatus a centro ("thiên hướng hướng tâm"), theo cách sử dụng của ông, là một lý thuyết về lực hấp dẫn; trái lại, conatus recendendi ("thiên hướng ly tâm") thể hiện lực ly tâm. Những thiên hướng này không phải là đặc tính tự nhiên hay ý định vận động, cũng không phải thuộc tính hay "lực" cố hữu của sự vật, mà là đặc tính thống nhất ngoại vi của chính vũ trụ vật lý mà Chúa ban tặng.
Khi phát triển Định luật Tự nhiên Thứ nhất của mình, Descartes cũng nêu ra khái niệm conatus se movendi ("conatus của sự tự bảo toàn"). Định luật này là sự tổng quát hoá nguyên lý quán tính, vốn được Galileo phát triển và chứng minh bằng thực nghiệm từ trước đó. Năm mươi năm sau khi Descartes qua đời, Isaac Newton chính thức hóa nguyên lý này thành Định luật I trong các định luật về chuyển động của ông. Định luật của Descartes: "Mỗi sự vật, trong phạm vi của nó, luôn được bảo toàn trạng thái, và một khi đã di chuyển, thì sẽ luôn tiếp tục di chuyển."
Trong triết học Hobbes
nhỏ| [[Thomas Hobbes]]
Conatus và tâm trí
Hobbes coi cảm xúc là khởi đầu của chuyển động còn ý chí là tổng hợp của mọi cảm xúc. "Ý chí" này sẽ tạo nên conatus của một vật, và biểu hiện vật chất của nó là "ý chí tồn tại" có thể nhận thức. Hobbes cho rằng để có thể phát triển, các sinh vật "tìm kiếm sự bình yên và chống lại bất cứ thứ gì đe dọa điều này". Ông cũng đánh đồng conatus với "trí tưởng tượng", và nói rằng nếu conatus, hay ý chí, thay đổi, thì đó là kết quả của "cân nhắc".
Conatus và vật lý học
"Tôi định nghĩa [conatus] là chuyển động xảy ra trong không gian và thời gian nhỏ hơn mức cho sẵn; nghĩa là, ít hơn có thể xác định bằng thuyết minh hoặc số lượng; nghĩa là, chuyển động đó đi qua chiều dài của một điểm, và xảy ra trong một thời điểm." Trong thuyết tâm lý học của Hobbes, conatus vật lý là một đơn vị chuyển động vô cùng nhỏ. Nó là khởi đầu của chuyển động: một thiên hướng xác định. Khái niệm về impetus cũng được định nghĩa giống như conatus vật lý. Impetus của Hobbes là "đơn vị đo số conatus tiêu tốn bởi một vật chuyển động theo thời gian". Một conatus ngược chiều gây ra ma sát, còn lực là chuyển động này cộng với "độ lớn của vật". Hobbes cũng sử dụng conatus để chỉ loại "lực phục hồi" làm cho lò xo co lại hoặc giãn ra. Hobbes cho rằng một số lực có sẵn trong những vật thể này khiến chúng có khuynh hướng phục hồi trạng thái trước đó. Khoa học hiện đại gọi hiện tượng này là tính đàn hồi của vật chất.
Trong triết học Spinoza
Trong thế giới quan của Spinoza, nguyên tắc này áp dụng với mọi sự vật, và từ đó cấu thành bản chất nguyên sơ của vật thể, bao gồm tâm trí con người và đạo đức, vì chúng là mặt giới hạn của Chúa. Trong Đạo đức (1677), ông cho rằng conatus thuộc về "thời gian vô định": sự tồn tại của nó ngang với sự tồn tại của vật thể. Spinoza sử dụng conatus để mô tả thiên hướng gia tăng sức mạnh của sự vật; không chỉ đơn thuần tiếp tục tồn tại cố định, mọi sinh mệnh đều phải tranh đấu để hướng đến hoàn hảo hoá. Hơn nữa, mọi sự vật tồn tại sẽ hành động khi và chỉ khi những hành động đó duy trì hoặc gia cường sự tồn tại của chúng. Giống Descartes, Spinoza cũng sử dụng thuật ngữ conatus để chỉ các khái niệm sơ khai của quán tính. Vì một vật không thể bị phá hủy mà không chịu ảnh hưởng từ ngoại lực, nên hai trạng thái chuyển động và đứng yên cũng sẽ tồn tại cho đến khi chịu tác động.
Biểu hiện trong chuyển động
Khái niệm conatus trong triết lý tâm lý học của Baruch Spinoza bắt nguồn từ cả cổ đại và trung cổ. Spinoza tái lập các nguyên tắc mà những triết gia khắc kỷ, Cicero, Laërtius, và đặc biệt là Hobbes và Descartes đã phát triển. So với lý thuyết của Hobbes, nhận định của Spinoza có một điểm khác biệt quan trọng: ông tin rằng conatus ad motum (conatus để chuyển động), không phải tinh thần, mà là vật chất.
Qua thuyết tất định, Spinoza cho thấy niềm tin của ông rằng con người và tự nhiên được thống nhất theo một bộ quy tắc nhất quán, Chúa cùng tự nhiên là một, và ý chí tự do không tồn tại. Ông bác bỏ giả thuyết nhị nguyên rằng tâm trí, chủ định, đạo đức và tự do phải được coi là tách biệt với thế giới tự nhiên của các đối tượng và sự kiện vật lý. Ông muốn đưa ra một lời giải thích nhất quán về tất cả những điều trên trong khuôn khổ của chủ nghĩa tự nhiên, và khái niệm conatus là trọng tâm của dự án này. Ví dụ, với Spinoza, một hành động "tự do" khi và chỉ khi nó phát sinh từ bản chất và conatus của một thực thể. Tự do ý chí tuyệt đối vô điều kiện không thể tồn tại, vì mọi sự kiện trong thế giới tự nhiên, gồm cả các hành động và lựa chọn của con người, đều đã được quyết định theo các quy luật tự nhiên không thể tránh khỏi của vũ trụ. Tuy nhiên, một hành động vẫn có thể tự do, theo nghĩa không bị ràng buộc hoặc chịu tác động của ngoại lực.
Do đó, con người là một bộ phận cấu thành tự nhiên. Spinoza giải thích rằng những hành vi có vẻ không theo quy tắc của con người mới thực sự "tự nhiên", hợp lý và được thúc đẩy bởi nguyên tắc conatus. Từ đó, ông thay thế khái niệm ý chí tự do bằng conatus – nguyên tắc có thể áp dụng cho vạn vật trong tự nhiên chứ không chỉ con người.
Cảm xúc và cảm nhận
Quan điểm của Spinoza về mối quan hệ giữa conatus và cảm xúc của con người không thực sự rõ ràng. Trợ lý giáo sư triết học Đại học Nghệ thuật Maryland Firmin DeBrabander và giáo sư khoa học thần kinh Đại học Nam California Antonio Damasio đều cho rằng cảm xúc của con người bắt nguồn từ conatus và động lực vĩnh viễn hướng tới hoàn hảo. Thật vậy, Spinoza viết trong tác phẩm Đạo đức của mình rằng hạnh phúc "chính yếu nằm ở khả năng tự bảo tồn của con người". Spinoza còn đặc biệt coi "nỗ lực" này coi là "nền tảng của đức hạnh". Ngược lại, bất kỳ điều gì đi ngược với conatus của một người sẽ khiến người đó buồn khổ.
Giáo sư Đại học Yale David Bidney (1908–1987), không đồng ý với nhận định trên. Ông cho rằng "ước muốn" – một loại cảm nhận chính – và nguyên tắc conatus của Spinoza có mối liên kết chặt chẽ. Bản chú giải phần 3, mệnh đề 9 của tác phẩm Đạo đức ủng hộ quan điểm này: nội dung của nó chỉ ra rằng "không có khác biệt nào giữa thèm ăn và ước muốn, ngoại trừ việc ước muốn, nói chung, liên quan đến con người trong chừng mực họ ý thức được sự thèm ăn. Vì vậy, có thể định nghĩa khái niệm ước muốn là sự thèm ăn và ý thức về nó." Theo Bidney, ước muốn này bị điều khiển bởi các cảm nhận khác: khoái lạc và đau đớn. Do đó, conatus sẽ nỗ lực hướng tới điều dẫn đến niềm vui và tránh các nguyên nhân gây ra đau đớn. Arthur Schopenhauer (1788 – 1860) cho biết ông đồng tình với Bidney, nhưng trong Thế giới trong Ý chí và Diễn giải (1819), ông lại nói mình không đồng quan điểm với Spinoza vì: "Theo quan điểm cơ bản của tôi, tất cả những thứ này trái ngược với mối tương quan thực. Ý chí là tiên nguyên, những kiến thức thêm vào chỉ như một vật dụng thuộc về hiện tượng của ý chí."
Trong triết học Leibniz
nhỏ|Gottfried Wilhelm Leibniz
Leibniz nghĩ ra giải pháp cho vấn đề chuyển động qua lý giải về nghịch lý Zeno. Vì tính liên tục của chuyển động, không gian sẽ phải phân chia được đến vô hạn. Để một thứ gì đó bắt đầu chuyển động, cần phải có một số thuộc tính hoặc lực thúc đẩy chúng. Những thuộc tính hoặc lực này có tính chất ý chí, tương đồng với tâm trí, có sẵn trong các thành phần cơ bản của vũ trụ. Loại conatus này là một loại chuyển động tức thời hoặc "ảo" mà mọi vật đều có, ngay cả khi ở trạng thái đứng yên; còn chuyển động chỉ là tổng hợp tất cả các conatron có trong sự vật cùng tương tác giữa nhiều sự vật với nhau. Conatus đối với chuyển động cũng giống như một điểm đối với không gian. Quan điểm này có một vấn đề: nếu conatus là lực duy nhất tác dụng, vật thể thứ nhất sau khi va chạm với vật thể thứ hai sẽ không thể bật trở lại. Do đó, Leibniz buộc phải giả định sự tồn tại của aether, thứ khiến các vật thể tiếp tục chuyển động và cho phép xảy ra các va chạm đàn hồi. Khái niệm về một conatus có tính chất tương đồng với tâm trí, không có ký ức và với quan điểm bác bỏ sự tồn tại của các nguyên tử đã khiến ông phải đưa ra lý thuyết về các monad.
Leibniz cũng sử dụng khái niệm conatus khi phát triển các nguyên tắc tích phân. Ông điều chỉnh ý nghĩa của từ này để biểu thị một khái niệm tương đồng về mặt toán học với "lực" gia tốc của Newton. Bằng cách tổng hợp vô hạn các conatus như vậy (tích phân ngày nay), ông sẽ có thể đo được tác dụng của một lực duy trì. Ông định nghĩa impetus là kết quả tổng hợp liên tục các conatus của một vật, như vis viva ("lực sống") là tổng của các vis mortua ("lực chết") bất động.
Từ các công trình nghiên cứu của Kepler và có thể là cả Descartes, Leibniz đã phát triển một mô hình hành tinh dựa trên nguyên lý conatus, khái niệm aether và xoáy chất lưu. Tác phẩm Tentamen de motuum coelestium causis (1689) có đoạn giải thích thuyết này. Theo Leibniz, có thể giải thích phân tích tách quỹ đạo elip thành quỹ đạo tròn và một vector hướng tâm của Kepler bằng một "xoáy điều hòa" (cho chuyển động tròn), cùng hai ví dụ của conatus là lực ly tâm và trọng lực (cho chuyển động hướng tâm). Sau này, Leibniz định nghĩa thuật ngữ monadic conatus ("trạng thái khi thay đổi") mà thông qua nó, các monad sẽ liên tục chuyển động.
Ứng dụng và thuật ngữ
nhỏ| [[Friedrich Nietzsche]] Trong nhiều thế kỷ, nhiều nhà triết học khác nhau đã đưa ra nhiều cách sử dụng thuật ngữ conatus, ngoài những cách chính ở trên. Một số thuật ngữ và khái niệm khác liên quan khá quan trọng, ít nhiều đều có ý nghĩa và cách sử dụng tương tự. Giambattista Vico (1668–1744) định nghĩa conatus là bản chất của xã hội loài người, và là sức mạnh tạo ra mọi chuyển động của thế giới tự nhiên, theo nghĩa vật hoạt hơn, truyền thống hơn. Gần một thế kỷ sau khi khoa học hiện đại khai sinh, tiếp nhận ảnh hưởng từ chủ nghĩa Tân Platon, Vico dứt khoát bác bỏ khái niệm quán tính và các định luật chuyển động của vật lý mới. Theo ông, tự nhiên không được cấu thành bởi các nguyên tử (theo quan điểm chính thống), cũng không phải bởi sự mở rộng (theo Descartes), mà từ các điểm siêu hình được hoạt hoá bởi nguyên lý conatus do Chúa kích động.
Arthur Schopenhauer (1788–1860) đã phát triển một luận triết, trong đó có một nguyên lý tương tự như conatus của Hobbes: Wille zum Leben ("Ý chí Sống còn"). Nguyên lý này mô tả hiện tượng cụ thể về bản năng tự bảo tồn của một sinh vật. Tuy nhiên, Schopenhauer lại chứng minh nguyên lý trên bằng cách nói rằng thời gian không thể giới hạn Ý chí Sống còn. Đúng hơn, ông tin rằng "Ý chí tuyệt đối là Ý chí, với mọi thời đại" và qua nhiều thế hệ. Một trong những học trò đầu tiên của Schopenhauer, Friedrich Nietzsche (1844–1900), cũng phát triển một nguyên lý riêng biệt, xuất phát từ việc bác bỏ tính ưu việt của Ý chí Sống còn và các quan niệm khác về tự bảo tồn. Ông gọi phiên bản của mình là Wille zur Macht ("Ý chí Quyền lực").
Sigmund Freud (1856–1939) chịu ảnh hưởng lớn từ hệ tự bảo tồn trong nguyên lý conatus của Spinoza, dù chưa bao giờ trực tiếp trích dẫn lời ông trong bất kỳ tác phẩm đã xuất bản nào của mình. Cùng thời gian đó, Henri Bergson (1859–1941) đã phát triển élan vital ("sự thúc đẩy sinh lực") – nguyên tắc được cho là đóng một vai trò quan trọng trong quá trình tiến hóa của sinh vật. Khái niệm này ngầm nhận định rằng có một động lực cơ bản đứng sau mọi sự sống, giống với nguyên tắc conatus của Spinoza và những người khác.
Với Max Scheler, khái niệm Drang là mắt xích trọng yếu của nhân triết học và siêu hình học. Dù rất quan trọng với toàn bộ sự nghiệp triết học của ông, nhưng ông chỉ phát triển khái niệm này từ nửa sau cuộc đời khi chuyển trọng tâm nghiên cứu từ hiện tượng học sang siêu hình học. Giống như élan vital của Bergson, Drang ("động lực" hoặc "sự thúc đẩy") là impetus của mọi sinh mệnh. Tuy nhiên, khác với siêu hình học sinh lực của Bergson, với Scheler, Drang có ý nghĩa cung cấp động lực, kể cả với Geist ("Linh hồn"). Geist, bao hàm mọi chủ định lý thuyết, sẽ không thể hoạt động nếu không có sự chuyển động của Drang (nguyên lý vật chất) và Eros (nguyên lý tâm lý).