cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông
Dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông CT.01 có tổng chiều dài 2.063 km, với điểm đầu là cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) và điểm cuối là đường vành đai của thành phố Cà Mau. Các điểm khống chế của tuyến đường bộ cao tốc này cũng đã được xác định, nằm trong Hành lang giao thông phía Đông, chạy gần như song song với Quốc lộ 1 hiện tại cũng đang được nâng cấp mở rộng. Đường ô tô cao tốc Bắc – Nam phía Đông được xây dựng bao gồm 38 đoạn tuyến với các điểm nút là: Lạng Sơn, Bắc Giang, Hà Nội, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Nha Trang, Phan Thiết, Dầu Giây, Long Thành, Bến Lức, Trung Lương, Mỹ Thuận, Cần Thơ, Hậu Giang và Cà Mau.
Bối cảnh và hiện trạng
Hành lang vận tải trên trục Bắc – Nam từ Lạng Sơn đến Cà Mau có vai trò rất quan trọng: kết nối trung tâm chính trị Thủ đô Hà Nội và trung tâm kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, đi qua địa phận 32 tỉnh, thành phố, tác động đến 62,1% dân số, đóng góp 65,7% tổng sản phẩm trong nước, ảnh hưởng đến 74% các cảng biển (loại I, II), 75% các khu kinh tế của cả nước và đặc biệt là kết nối 4 vùng kinh tế trọng điểm (Bắc Bộ, miền Trung, phía Nam và đồng bằng sông Cửu Long), kết nối với 16 trên 23 cảng hàng không với 91% lưu lượng hành khách. Đây là hành lang vận tải quan trọng nhất trong hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của Việt Nam.
Từ những năm 2004 – 2021, Việt Nam mới có khoảng 1.163 km đường cao tốc được đưa vào khai thác, tương ứng 18% so với quy hoạch, tốc độ xây dựng bình quân 74 km/năm, chỉ bằng 1,5% tốc độ phát triển đường cao tốc của Trung Quốc trong cùng giai đoạn; chưa hoàn thành mục tiêu “đến năm 2020 hoàn thành đưa vào sử dụng khoảng 2.000km đường cao tốc” theo Nghị quyết 13–NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (mới đạt 48%). Việc triển khai đầu tư các tuyến đường bộ cao tốc chưa được hợp lý, phân bổ chưa hài hòa giữa các vùng kinh tế trọng điểm, vùng động lực và vùng khó khăn.
Lịch sử tuyến đường
Ý tưởng xây dựng đường cao tốc đã xuất hiện từ trước năm 2010, khi nhu cầu di chuyển bằng đường bộ giữa các tỉnh thành dọc trục Bắc – Nam tăng lên rất nhanh, trong khi quốc lộ 1 hiện hữu đã quá tải, mặc dù đã được mở rộng ít nhất 4 làn xe, đồng thời xây dựng tuyến mới tránh các đô thị. Tuy nhiên, khả năng mở rộng của quốc lộ 1 trở nên hạn chế do người dân sống tập trung 2 bên đường nên chi phí giải tỏa rất lớn. Ngoài ra, hầu hết các đoạn của quốc lộ 1 đều chạy chung hành lang với đường sắt Thống Nhất, khả năng mở rộng là khó khả thi. Việc xây dựng cao tốc Bắc – Nam cũng như hệ thống đường cao tốc ở Việt Nam nhằm tách các xe con, xe khách không dừng và xe tải chạy đường dài ra khỏi luồng giao thông của xe thô sơ, xe 2 – 3 bánh, xe con, xe khách đón trả khách thường dọc đường và xe tải, tạo điều kiện cho xe chạy đường dài chạy nhanh hơn và an toàn hơn.
Tiền thân của các đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông phải kể đến là tuyến tránh Pháp Vân – Cầu Giẽ đã hoàn thành năm 1998, cùng với tuyến tránh quốc lộ 1 đoạn Pháp Vân – Bắc Giang. Thời điểm đó, các tuyến đường này đều chỉ là tuyến tránh quốc lộ 1 và không đạt tiêu chuẩn đường cao tốc. Năm 2012, cao tốc Bắc – Nam phía Đông chạy qua 2 địa bàn trên được xây dựng trên cơ sở nâng cấp đường tránh hiện hữu, xây cầu vượt tại các đoạn qua khu đô thị Pháp Vân và các đường song hành cho xe 2 bánh.
Đoạn đường cao tốc đầu tiên được hoàn thành trong hệ thống đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông chính là đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ đã thông xe vào năm 2002. Tuy nhiên cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ lại chỉ là đường cao tốc “sơ khai” đầu tiên tại Việt Nam trong hệ thống đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông chứ chưa phải là cao tốc “hoàn chỉnh” đầu tiên trong hệ thống này. Nếu nói về đâu là đường cao tốc "hoàn chỉnh" đầu tiên tại Việt Nam trong hệ thống này thì đó là đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương (được khánh thành, khai thác và công nhận là cao tốc vào năm 2010) trong khi đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ thì đến năm 2013 mới được sửa chữa, nâng cấp và công nhận là cao tốc trong năm 2013 (muộn hơn đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương đến 3 năm).
Đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ trước đó từ lúc ra đời (2002) đến năm 2012 thì nó chỉ là đường tránh Quốc lộ 1 đoạn qua thành phố Hà Nội và tỉnh Hà Tây cũ (Vào năm 2008 thì tỉnh Hà Tây được sáp nhập vào thành phố Hà Nội). Trong suốt khoảng thời gian là 10 năm (từ năm 2002 đến năm 2012) thì đoạn đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ chưa thật sự là đường cao tốc và cũng chưa đạt chuẩn là đường cao tốc khi trên đoạn đường nay xảy ra sụt lún, đứt gãy cũng như cho phép xe thô sơ, xe gắn máy lưu thông vào tuyến đường này, do đó thì hội đồng nghiệm thu vẫn chưa thể công nhận đây là đường cao tốc vì nó chưa đạt chuẩn là cao tốc như tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương; Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây; Hà Nội – Hải Phòng,…. Mãi đến năm 2013, sau khi đoạn đường Pháp Vân – Cầu Giẽ được nâng cấp, sửa chữa, tu bổ, mở rộng và cấm phương tiện thô sơ, gắn máy lưu thông trên đoạn cao tốc này thì cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ mới chính thức được công nhận là đường cao tốc và cũng như đạt chuẩn là đường cao tốc.
Theo quy hoạch ban đầu, tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông có chiều dài là 1811 km, điểm đầu là Pháp Vân (Hà Nội) và điểm cuối là thành phố Cần Thơ. Tuy nhiên, quy hoạch hệ thống đường bộ năm 2021 – 2030 đã điều chỉnh lại, theo đó, cao tốc Bắc – Nam phía Đông dài 2.063 km, có điểm đầu từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) và điểm cuối là thành phố Cà Mau, theo đó, gộp 2 tuyến cao tốc Hà Nội – Lạng Sơn (CT.03 cũ) và cao tốc Cần Thơ – Cà Mau (CT.19 cũ) vào quy hoạch cao tốc Bắc – Nam phía Đông.
Năm 2010
Quy hoạch chi tiết toàn tuyến đường bộ cao tốc Bắc Nam phía Đông CT.01 được Thủ tướng chính phủ công bố tháng 1 năm 2010. Có tất cả 16 đoạn tuyến chính từ Bắc vào Nam. Tổng chiều dài toàn tuyến từ Hà Nội đến Cần Thơ là 1811 km.
Năm 2021
Tháng 9 năm 2021, Chính phủ công bố Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã quy hoạch lại Tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông từ cửa khẩu Hữu Nghị (Cao Lộc, Lạng Sơn) đến thành phố Cà Mau (tỉnh Cà Mau) chiều dài khoảng 2.063 km, quy mô từ 4 đến 10 làn xe. Cả tuyến được chia làm 3 phân đoạn lớn, phân đoạn Hà Nội đến Cần Thơ chính là CT.01 trong quy hoạch năm 2010. Tổng cộng số đoạn tuyến được chia nhỏ là 38. Tất cả sẽ được đầu tư xây dựng trước năm 2030.
Các giai đoạn đầu tư
Toàn bộ quá trình xây dựng tuyến cao tốc được chia làm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn xây dựng một số tuyến nhỏ hơn trong các đoạn tuyến lớn. Kế hoạch xây dựng và sử dụng ngân sách của từng giai đoạn được Quốc hội Việt Nam phê duyệt. Cụ thể như sau:
Thông tin xây dựng
Ghi chú
Đoạn Cửa khẩu Hữu Nghị – Vành đai 3
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center;" !Ký hiệu !Tên !Khoảng cách từ đầu tuyến !Kết nối !Ghi chú ! colspan="2" |Vị trí ! colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối với x20px|alt=|link=Đường cao tốc Nam Ninh – Hữu Nghị Quan Đường cao tốc Nam Ninh – Hữu Nghị Quan (Trung Quốc) thông qua Cửa khẩu Hữu Nghị !style="background-color: #BFB;"|IC.1 !style="background-color: #BFB;"|IC.2 !style="background-color: #BFB;"|IC.3 !style="background-color: #BFB;"|IC.4 !style="background-color: #BFB;"|IC.5 !style="background-color: #BFB;"|IC.6 !style="background-color: #BFB;"|IC.7 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.8 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.9 !style="background-color: #BFB;" |TG !style="background-color: #BFB;"|IC.10 !style="background-color: #BFB;"|IC.11 !style="background-color: #BFB;"|IC.12 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.13 !style="background-color: #BFB;"|IC.14 !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|IC.15 !style="background-color: #BFB;"|IC.16 !style="background-color: #BFB;"|SA !style="background-color: #BFB;"|IC.17 Đường cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long !style="background-color: #BFB;"|SA !style="background-color: #BFB;"|IC.18 !style="background-color: #BFB;"|SA !style="background-color: #BFB;"|IC.19 !style="background-color: #BFB;"|IC.20 !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|IC.21 !style="background-color: #BFB;"|SA !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;" |TG !style="background-color: #BFB;"|IC.22 !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|IC.23 !style="background-color: #BFB;"|BR !colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối trực tiếp với Đường vành đai 3 Hà Nội qua Cầu Phù Đổng và kết nối với  Đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ qua
Ghi chú
Đoạn Vành đai 3 (Cầu Phù Đổng – Pháp Vân)
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center;" !Ký hiệu !Tên !Khoảng cách từ đầu tuyến !Kết nối !Ghi chú ! colspan="2" |Vị trí ! colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;" |Kết nối trực tiếp với Đường cao tốc Hà Nội – Bắc Giang ( Quốc lộ 1) qua Cầu Phù Đổng !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|IC.24 !style="background-color: #BFB;"|IC.25 !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|JCT !style="background-color: #BFB;"|IC.26 !colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối trực tiếp với Đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ qua nút giao Pháp Vân
Phân đoạn Long Thành – Bến Lức
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center;" !Ký hiệu !Tên !'''Khoảng cách từ đầu tuyến''' !Kết nối !Ghi chú ! colspan="2" |Vị trí !colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối với  Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây thông qua  Đường cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu !style="background-color: #BFB;"|IC.109 !style="background-color: #BFB;"|IC.110 !style="background-color: #BFB;"|TG !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|- !style="background-color: #BFB;"|IC.111 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.112 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.113 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.114 !style="background-color: #BFB;"|TG !style="background-color: #BFB;"|IC.115 ! colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;" |Kết nối trực tiếp với Đường vành đai 3 (Thành phố Hồ Chí Minh)
Đoạn Bến Lức – Cần Thơ
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center;" !Ký hiệu !Tên !Khoảng cách từ đầu tuyến !Kết nối !Ghi chú ! colspan="2" |Vị trí !style="background-color: #BFB;"|IC.115a Đường Bình Thuận - Chợ Đệm'' !style="background-color: #BFB;"|TG !style="background-color: #BFB;"|IC.115 Đường vành đai 3 (Thành phố Hồ Chí Minh) !style="background-color: #BFB;"|IC.116 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|SA !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.117 !style="background-color: #BFB;"|IC.118 !style="background-color: #BFB;"|TG !style="background-color: #BFB;"|IC.119 !style="background-color: #BFB;"|IC.120 !style="background-color: #BFB;"|IC.121 !style="background-color: #BFB;"|IC.122 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.123 !style="background-color: #BFB;"|- !style="background-color: #BFB;"|IC.124 !style="background-color: #BFB;"|IC.125 !colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối với Đường cao tốc Cần Thơ – Cà Mau thông qua  Quốc lộ 1
Ghi chú
Đoạn Cần Thơ – Cà Mau
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center;" !Ký hiệu !Tên !Khoảng cách từ đầu tuyến !Kết nối !Ghi chú ! colspan="2" |Vị trí !colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối với Đường cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ thông qua  Quốc lộ 1 !style="background-color: #BFB;"|IC.126 !style="background-color: #BFB;"|BR !style="background-color: #BFB;"|IC.127 !style="background-color: #BFB;"|IC.128 !style="background-color: #BFB;"|IC.129 !style="background-color: #BFB;"|IC.130 !style="background-color: #BFB;"|IC.131 !style="background-color: #BFB;"|IC.132 !style="background-color: #BFB;"|IC.133 !style="background-color: #BFB;"|IC.134 !style="background-color: #BFB;"|IC.135 !style="background-color: #BFB;"|IC.136
Đường cao tốc Lạng Sơn – Bắc Giang
Đường cao tốc Lạng Sơn – Bắc Giang thuộc địa phận hai tỉnh Lạng Sơn và Bắc Giang, dài 64 km, quy mô 4 làn xe. Công trình được đưa vào sử dụng đoạn Chi Lăng – Bắc Giang từ ngày 29 tháng 9 năm 2019.
Đường cao tốc Cầu Phù Đổng – Pháp Vân
Đường cao tốc này đi trùng với một đoạn đường vành đai 3 Hà Nội.
Đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ
Đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ thuộc địa phận Hà Nội, dài 30 km, theo hướng tuyến đã được xây dựng, quy mô 4 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp 1 đồng bằng. Công trình đã hoàn thành giai đoạn 2 (nâng cấp lên 6 làn xe) vào ngày 30 tháng 12 năm 2018.
Đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình
Đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình là tuyến đường cao tốc dài 54 km, nằm trong chương trình phát triển mạng lưới đường cao tốc Việt Nam, là tuyến cao tốc nối hai đầu mối giao thông Hà Nội và Ninh Bình thuộc tuyến đường cao tốc Bắc – Nam. Tuyến đường này có điểm đầu nối tiếp với đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ (tại Phú Xuyên) và điểm cuối gần thành phố Ninh Bình, nơi khởi đầu của đường cao tốc Ninh Bình – Thanh Hóa.
Theo Quyết định, đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình qua địa phận các tỉnh Hà Nội, Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình với chiều dài toàn tuyến là 56 km; điểm đầu là Km 210 trên Quốc lộ 1, thuộc Hà Nội; điểm cuối là Km 265 + 600 trên Quốc lộ 10, đoạn nối Ninh Bình – Phát Diệm. Tuyến đường dài 56 km, mặt cắt ngang cho 6 làn xe, tốc độ xe chạy thiết kế từ 100 đến 120 km/h. Ngoài bề rộng mặt đường 22 m, đường có dải phân cách giữa, dải dừng xe khẩn cấp, dải an toàn và lề đường trồng cỏ.
Sau khi hoàn thành, trên tuyến cao tốc này sẽ có 14 cầu vượt sông, vượt nút giao và 8 nút giao khác mức với hệ thống giao thông hiện tại. Ngoài ra, dự án còn xây dựng các hệ thống đường gom, cống chui dân sinh, hệ thống kiểm soát giao thông...
Tuyến cao tốc này có tổng vốn đầu tư là 8.974 tỷ đồng, trong đó vốn điều lệ của Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Đường Cao Tốc Việt Nam (VEC CORPORATION) – doanh nghiệp trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải là 1.000 tỷ đồng, còn lại là vốn phát hành trái phiếu công trình và các nguồn vốn khác. Công trình được thông xe vào ngày 30 tháng 6 năm 2012.
Đường cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn
nhỏ|phải|300px|[[Cầu Nam Bình trên đường cao tốc Bắc Nam nhìn từ cảng Ninh Phúc – thành phố Ninh Bình]]
Thực tế điểm cuối của đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình ban đầu khi xây dựng xong nằm trên quốc lộ 10, tại nút giao Cao Bồ (Nam Định) ở Km 260, chưa tới địa phận tỉnh Ninh Bình. Đoạn từ Cao Bồ qua thành phố Ninh Bình tới địa phận xã Mai Sơn (Yên Mô) đã được tách ra thành dự án đường nối cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình với Quốc lộ 1 do tỉnh Ninh Bình làm chủ đầu tư giai đoạn 2012–2015–2017 và Dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Cao Bồ – Mai Sơn thuộc Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017–2020.
Như vậy điểm cuối của đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình và điểm đầu của đường cao tốc Ninh Bình – Thanh Hóa được nối với nhau bằng tuyến đường nối cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình với Quốc lộ 1 do tỉnh Ninh Bình làm chủ đầu tư với 2 điểm đầu cuối là Cao Bồ và Mai Sơn. Hướng tuyến này đi theo phía đông Quốc lộ 1, phía tây đường sắt cao tốc Bắc – Nam tương lai, qua các điểm khống chế: Nút giao Cao Bồ, tuyến đi về phía đông xã Yên Bằng, song song với hệ thống đê Cẩm, vượt sông Đáy tại khu vực khu công nghiệp Ninh Phúc, đi trùng với hành lang dành cho đường cao tốc của quy hoạch Khu công nghiệp Ninh Phúc – Khu đô thị Tam Điệp. Đoạn cao tốc này đã được khánh thành và thông xe ngày 4 tháng 2 năm 2022.
Đường cao tốc Ninh Bình – Thanh Hóa (Mai Sơn – Nghi Sơn)
Đường cao tốc Ninh Bình – Thanh Hóa là tuyến đường cao tốc dài 107,28 km, nối hai đầu mối giao thông Ninh Bình và Thanh Hóa thuộc tuyến đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông, dự án được khởi công vào tháng 9 năm 2020.
Dự án có điểm đầu tại Km 273 + 960, Quốc lộ 1 và trùng với Km 14 (lý trình dự án đầu tư xây dựng tuyến nối đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình với Quốc lộ 1) thuộc địa phận xã Mai Sơn, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình; điểm cuối tại Km 381 + 250 tại điểm kết thúc nút giao với đường nối cảng Nghi Sơn, thuộc địa phận xã Trường Lâm, thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Trên tuyến có 22 cầu dài 5,5 km, 28 cầu vượt dài 5 km và 2 hầm: Tam Điệp dài 240 m và Thung Thi dài 630m.
Tổng mức đầu tư sơ bộ ban đầu của dự án khoảng 18.377 tỷ đồng được chia làm 2 hợp phần. Trong đó, Hợp phần 1 đầu tư theo hình thức BOT dài 65,5 km từ Ninh Bình đến Quốc lộ 45, chia làm 2 dự án có tổng mức đầu tư lần lượt là 5.928,8 tỷ đồng và 5.828,28 tỷ đồng; Hợp phần 2 đầu tư bằng vốn Nhà nước đoạn còn lại dài 41 km, cũng được chia làm 2 dự án với tổng mức đầu tư lần lượt là 3.689,8 tỷ đồng và 2.930 tỷ đồng. Tuy nhiên, dự án đã chuyển toàn bộ hợp phần đầu tư BOT sang đầu tư công.
Hiện tại, dự án này đã được đưa vào khai thác đoạn Mai Sơn – Quốc lộ 45 vào ngày 29 tháng 4 năm 2023.
Đường cao tốc Thanh Hóa – Hà Tĩnh (Nghi Sơn – Bãi Vọt)
Đường cao tốc Thanh Hóa (Nghi Sơn) – Hà Tĩnh (Bãi Vọt) dài 97 km, bắt đầu từ thị xã Nghi Sơn, đi qua 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, đến điểm cuối giao với Quốc lộ 8A thuộc khu vực xã Thanh Bình Thịnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, quy mô 4–6 làn xe, dự án được khởi công vào tháng 5 năm 2021 và dự kiến hoàn thành vào năm 2023.
Tuyến đường cao tốc này có điểm đầu (Km380+705) nút giao Nghi Sơn, thị xã Nghi Sơn, Thanh Hóa. Điểm cuối (Km 478 + 917) vị trí nút giao với Quốc lộ 8A thuộc xã Thanh Bình Thịnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Tổng chiều dài toàn tuyến là 98.2 km. Đây là đường ô tô cao tốc loại A, vận tốc thiết kế 100 – 120 km/h. Quy mô mặt cắt ngang quy hoạch là 6 làn xe, giai đoạn 1 xây dựng với quy mô 4 làn xe với phương án phân kỳ là xây dựng 4 làn xe bên ngoài cùng với dải dừng xe khẩn cấp trên đường cao tốc; dải phân cách giữa và 2 làn xe bên trong sẽ được xây dựng trong giai đoạn 2. Tất cả các vị trí đường ngang đều phải tổ chức nút giao khác mức với đường cao tốc. Trong giai đoạn 1, chỉ xây dựng 3 nút giao liên thông là nút giao Diễn Cát (giao với Quốc lộ 7), nút giao Hưng Tây (giao với Quốc lộ 46) và nút giao với Quốc lộ 8A. Trên toàn tuyến bố trí 64 vị trí cống chui dân sinh, 9 cầu vượt dân sinh, 16 đường chui dưới cầu. Trên toàn tuyến có 3 hầm đường bộ: hầm Trường Lâm, hầm Thần Vũ 1, hầm Thần Vũ 2. Tổng mức đầu tư của toàn dự án với quy mô giai đoạn 1 khoảng 31.405 tỷ đồng; giai đoạn hoàn thiện khoảng 3.138 tỷ đồng. Nguồn vốn đầu tư huy động các nguồn vốn hỗn hợp để thực hiện dự án: Nguồn vốn ngân sách, vốn ODA, vốn của các nhà đầu tư...
Đường cao tốc Hà Tĩnh – Quảng Bình (Bãi Vọt – Cầu Bùng)
Đường cao tốc Hà Tĩnh – Quảng Bình dài 145 km, bắt đầu từ nút giao với Quốc lộ 8A ở xã Thanh Bình Thịnh đến điểm cuối là vị trí nối với đường Hồ Chí Minh tại Km 959 thuộc địa phận huyện Bố Trạch, quy mô đường này chỉ gồm 4 làn xe.
Đường cao tốc Quảng Bình – Quảng Trị (Cầu Bùng – Cam Lộ)
Đường cao tốc Quảng Bình – Quảng Trị dài 117 km, bắt đầu từ Nam cầu Bùng (Hưng Trạch, Bố Trạch), tương ứng Km958+399 Đường Hồ Chí Minh đến Cam Lộ, tương ứng Km 11 + 922 Quốc lộ 9A thuộc tỉnh Quảng Trị, quy mô cũng chỉ với 4 làn xe.
Đường cao tốc Quảng Trị – Đà Nẵng (Cam Lộ – Tuý Loan)
Đường cao tốc Quảng Trị – Đà Nẵng dài 182 km, bắt đầu từ Km 11+ 922 Quốc lộ 9A thuộc tỉnh Quảng Trị, đi qua 3 tỉnh thành Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng và điểm cuối nối vào Km 24+100 Quốc lộ 14B tại khu vực Túy Loan, quy mô 4 làn xe. Hiện tại, dự án này đã được đưa vào khai thác đoạn Cam Lộ – La Sơn vào ngày 31 tháng 12 năm 2022 và La Sơn – Hòa Liên vào ngày 16 tháng 4 năm 2022. Đoạn Hòa Liên – Túy Loan dài 11,5 km sẽ đươc đầu tư xây dựng trong Quý I năm 2023.
Đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi (Tuý Loan – Quảng Ngãi)
Ngày 19 tháng 5 năm 2013, chính thức khởi công xây dựng đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi. Dự án chia làm hai giai đoạn là Đà Nẵng – Tam Kỳ (Quảng Nam) và Tam Kỳ – Quảng Ngãi. Tuyến đường đã chính thức hoàn thành cả hai giai đoạn vào ngày 9 tháng 2 năm 2018 sau 4 năm xây dựng.
Để xây dựng đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi thì sẽ thu hồi vĩnh viễn khoảng 9,6 triệu m2 đất, gần 66,3 nghìn m2 nhà cửa…Trong đó, sẽ bố trí tái định cư cho 3189 hộ với nhu cầu diện tích đất bố trí 635.120m2. Tổng kinh phí cho công tác này là 4395 tỷ đồng.
Dự án đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi do VEC làm chủ đầu tư (PMU 85 & PMU 1 làm thuê tư vấn quản lý dự án) có chiều dài 139 km với tổng mức đầu tư dự kiến 28.518 tỷ đồng (hơn 1,5 tỷ USD). Phương án huy động vốn cho dự án này được thực hiện theo cơ chế: Chính phủ đứng ra vay vốn của WB và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) để VEC vay lại theo quy định hiện hành.
Đường cao tốc Quảng Ngãi – Bình Định (Quảng Ngãi – An Nhơn)
Đường cao tốc Quảng Ngãi – Bình Định dài 170 km, bắt đầu từ giao đường vành đai tại phía Tây thành phố Quảng Ngãi đến điểm cuối tuyến là vị trí giao với Quốc lộ 19 tại địa phận thị xã An Nhơn tỉnh Bình Định, quy mô 4 làn xe, dự án sẽ được đầu tư sau năm 2020 (Giai đoạn sau năm 2020 đầu tư xây dựng đoạn Hà Tĩnh – Quảng Trị, Quảng Ngãi – Nha Trang và Cần Thơ – Cà Mau). Dự án cao tốc này khi xây xong, sẽ tạo động lực phát triển kinh tế của vùng.
Đường cao tốc Bình Định – Nha Trang (An Nhơn – Nha Trang)
Đường cao tốc Bình Định – Nha Trang dài 215 km, có điểm đầu là vị trí giao với quốc lộ 19 tại thị xã An Nhơn tỉnh Bình Định, đi qua 3 tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và điểm cuối tuyến là vị trí giao với Quốc lộ 27C tại địa phận xã Diên Thọ, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa, quy mô 4 làn xe.
Đường cao tốc Nha Trang – Phan Thiết
Đường cao tốc Nha Trang – Phan Thiết gồm 3 dự án thành phần: Nha Trang – Cam Lâm (dài 50 km, tổng mức đầu tư 7.600 tỷ đồng), Cam Lâm – Vĩnh Hảo (dài 79 km. tổng mức đầu tư 18.464 tỷ đồng) và Vĩnh Hảo – Phan Thiết (dài 101 km, tổng mức đầu tư 11.603 tỷ đồng) đã được khởi công vào tháng 9 năm 2020.
Hiện tại, dự án này đã được đưa vào khai thác đoạn Nha Trang – Cam Lâm và đoạn Vĩnh Hảo – Phan Thiết vào cùng ngày 19 tháng 5 năm 2023.
Đường cao tốc Phan Thiết – Dầu Giây
Đường cao tốc Phan Thiết – Dầu Giây dài 98 km, có điển đầu là nút giao Ba Bàu đi Quốc lộ 1 và điểm cuối kết nối với dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây (khoảng Km 41 + 600 theo lý trình đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây), quy mô 4–6 làn xe.
Dự án đường cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết được Thủ tướng Chính phủ giao cho Tập đoàn Bitexco lập dự án đầu tư theo văn bản 1482/TTg–KTN ngày 9 tháng 9 năm 2008. Tuyến đường có điểm đầu dự kiến kết nối với đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây, điểm cuối nối với đường cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết. Đây là đường cao tốc loại A với vận tốc thiết kế đạt 120 km/giờ, 6 làn xe (giai đoạn đầu có 4 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp). Đoạn cao tốc này đã được khánh thành và thông xe ngày 29 tháng 4 năm 2023.
Đường cao tốc Bến Lức – Long Thành
Đường cao tốc Bến Lức – Long Thành (đây là tên gọi ngược hướng Bắc – Nam, theo trình tự xây dựng) bắt đầu từ nút giao với đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương ở xã Mỹ Yên, huyện Bến Lức, tỉnh Long An và kết thúc tại nút giao với đường cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu tại xã Phước Thái, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Toàn tuyến đường chạy qua 15 xã thuộc 7 huyện của 3 tỉnh, thành phố Long An, Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai. Tuyến đường được thiết kế theo tiêu chuẩn TCVN 5729–97. Căn cứ theo lưu lượng xe ngày đêm thì Bến Lức – Long Thành là đường cao tốc loại A, tốc độ thiết kế 120 km/h. Tuyến đường sẽ được xây dựng theo 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 bao gồm 4 làn xe chạy và 2 làn dừng xe khẩn cấp. Giai đoạn 2 mở rộng thành 8 làn xe chạy và 2 làn dừng xe khẩn cấp. Trên tuyến có 2 cầu dây văng lớn là Bình Khánh và Phước Khánh (Vượt sông Soài Rạp và Lòng Tàu). Do khó mở rộng cầu trong tương lai từ tim tuyến sang hai bên, nên trong giai đoạn I sẽ xây dựng cầu về một bên của tim tuyến và không có làn dừng xe khẩn cấp để giảm thiểu chi phí xây dựng ban đầu.
Đường cao tốc Bến Lức – Trung Lương
Đường cao tốc Bến Lức – Trung Lương dài 39,8 km bắt đầu từ nút giao với đường cao tốc Bến Lức – Long Thành ở xã Mỹ Yên, huyện Bến Lức, tỉnh Long An và kết thúc tại nút giao thông Thân Cửu Nghĩa, huyện Châu Thành, Tiền Giang, kết nối với đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận. Đường cao tốc nối Long An với Tiền Giang và có quy mô 4 làn xe, đi vào hoạt động từ ngày 3 tháng 2 năm 2010. Giai đoạn 2 sẽ mở rộng lên 8 làn xe. Lưu lượng xe rất lớn, cần được mở rộng.
Đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận
Đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận dài 51 km, có điểm đầu là vị trí nút giao Thân Cửu Nghĩa khớp nối với điểm cuối của đoạn cao tốc từ Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương và điểm cuối giao với Quốc lộ 30 tại nút giao An Thái Trung, cũng là điểm đầu của đường dẫn cầu Mỹ Thuận 2. Đường cao tốc đi song song với Quốc lộ 1 và nằm hoàn toàn trên địa phận tỉnh Tiền Giang. Đường cao tốc này chính thức được thông xe vào ngày 27 tháng 4 năm 2022.
Cầu Mỹ Thuận 2
Cầu Mỹ Thuận 2 là một cây cầu bắc qua sông Tiền trên tuyến đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông đang được triển khai thi công xây dựng, nối liền hai tỉnh Tiền Giang và Vĩnh Long, Việt Nam. Công trình có điểm đầu tại nút giao An Thái Trung, kết nối với đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận và điểm cuối tại nút giao Quốc lộ 80, kết nối với đường cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ, cách cầu Mỹ Thuận khoảng 350 m về phía thượng lưu.
Đường cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ
Đường cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ dài 23 km, điểm đầu giao với Quốc lộ 80 và kết nối với cầu Mỹ Thuận 2 tại thành phố Vĩnh Long, điểm cuối là nút giao Chà Và tiếp nối với đường dẫn vào cầu Cần Thơ. Đoạn này đang được triển khai xây dựng và dự kiến đưa vào sử dụng từ năm 2023.
Đường cao tốc Cần Thơ – Cà Mau
Đường cao tốc Cần Thơ – Cà Mau là đường cao tốc cuối cùng thuộc hệ thống đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông, dài 110 km. Dự án này được kỳ vọng tạo ra trục dọc "xương sống mới" kết nối nội vùng, liên vùng; thông tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương – Mỹ Thuận – Cần Thơ đến Cà Mau, kết nối các đường cao tốc trục ngang như Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng và  Hà Tiên – Rạch Giá – Bạc Liêu trong tương lai.
Đường cao tốc Cần Thơ – Cà Mau đi qua 5 địa phương: Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau. Dự án có tổng mức đầu tư 29.388 tỉ đồng theo hình thức BOT, nhà nước hỗ trợ bằng tiền 50%, được ưu tiên đầu tư giai đoạn đến năm 2025.
Chú thích
Thể loại:Đường cao tốc Bắc – Nam Việt Nam Thể loại:Đường cao tốc Việt Nam
Copa Colsanitas 2023
Copa Colsanitas 2023 (còn được biết đến với 2023 Copa Colsanitas presentado por Zurich vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt nữ thi đấu trên mặt sân đất nện ngoài trời. Đây là lần thứ 25 giải đấu được tổ chức và là một phần của WTA 250 trong WTA Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại Country Club ở Bogotá, Colombia, từ ngày 3 đến ngày 9 tháng 4 năm 2023.
Vận động viên khác
Đặc cách:
Bảo toàn thứ hạng:
Vượt qua vòng loại:
Liên kết ngoài
Copa Colsanitas Thể loại:Copa Colsanitas Copa Colsanitas
Aglaia forbesii
Aglaia forbesii là một loài thực vật]] thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Brunei, Indonesia, Malaysia, Myanma, và Thái Lan.
Tham khảo
forbesii
São Sebastião do Caí
São Sebastião do Caí là một đô thị thuộc bang Rio Grande do Sul, Brasil. Đô thị này có diện tích 111,452 km², dân số năm 2007 là 20359 người, mật độ 182,67 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Rio Grande do Sul
Ampedus antoniae
Ampedus antoniae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1889.
Athemus rubropilosus
Athemus rubropilosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Athemus
Âm môi-môi
Trong ngữ âm học, âm môi-môi hay âm hai môi (bilabial consonant) là phụ âm được phát âm bằng cách vận dụng cả môi trên và môi dưới.
Tần suất
Phương ngữ Igbo ở Thành phố Owerre phân biệt sáu biến thể âm tắc môi-môi:. Chỉ tầm 0,7 % ngôn ngữ trên thế giới không sở hữu âm môi-môi nào trong hệ thống âm vị của chúng; một số ví dụ điển hình là tiếng Tlingit, tiếng Chipewyan, tiếng Oneida và tiếng Witchita.
Ví dụ
Bảng mẫu tự ngữ âm quốc tế (IPA) phân biệt những âm môi-môi sau:
Hydriomena obscura
Hydriomena obscura là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Poltys raphanus
Poltys raphanus là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Poltys. Poltys raphanus được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Poltys
Rancora comstocki
Rancora comstocki là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rancora
Tmesisternus elateroides
Tmesisternus elateroides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Tmesisternus
Aksaray, Akçadağ
Aksaray là một xã thuộc huyện Akçadağ, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 371 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Malatya
ATPase
ATPase là một lớp trong số các enzyme mà nó thực hiện quá trình xúc tác quá trình phân tách ATP thành ADP và giải phóng phosphor tự do. Phản ứng phân tách này giải phóng ra một năng lượng mà trong đó enzym (trong hầu hết các trường hợp) dùng năng lượng này để điều khiển các phản ứng hóa học khác mà nó không thể thực hiện được ngoài phương pháp đó. Quá trình này là quá trình cơ bản của tất cả các dạng thức của sự sống.
Một vài loại enzym là các protein màng tế bào tổng hợp (nằm bên trong các màng tế bào sinh học) và chuyển các chất tan qua màng tế bào. (Chúng được gọi là các ATPase truyền màng tế bào).
Các ATPase truyền màng tế bào thu nhận rất nhiều các chất cần thiết để trao đổi cho quá trình trao đổi chất của tế bào và bài tiết các độc tố, chất thải và các chất tan mà có thể gây trở ngại cho quá trình xử lý của tế bào. Một ví dụ quan trọng là quá trình trao đổi Na+-K+. Quá trình này tạo ra sự cân bằng về nồng độ ion bên trong và bên ngoài tế bào để tạo ra và duy trì điện thế màng tế bào.
Bên cạnh các quá trình trao đổi đó, các loại khác của ATPase truyền màng bao gồm các đồng vận chuyển và các bơm (tuy nhiên, một vài quá trình trao đổi cũng được gọi là các bơm). Một vài trong số đó, tương tự như Na+/K+ATPase, tạo ra các luồng chuyển dời của các điện tích, số còn lại thì không. Các quá trình này được gọi là các quá trình vận chuyện có tính điện hoặc phi điện.
Việc ghép đôi giữa quá trình thủy phân ATP và quá trình vận chuyển ít nhiều tuân theo phản ứng hoá học nghiêm ngặt mà trong đó số lượng các phân tử hòa tan được vận chuyển khi một phân tử ATP được thủy phân hóa. Ví dụ, 3 ion Na+ đi ra khỏi tế bào và 2 ion KNa+ đi vào trong tế bào mỗi lần ATP thủy phân, xét trong quá trình trao đổi Na+/K+.
Các ATPase truyền màng tạo ra năng lượng thế hóa của ATP để chúng thực hiện các công cơ học: chúng vận chuyển các chất tan theo hướng ngược với hướng chuyển động bình thường theo quy luật nhiệt động lực học của chúng, từ bên ngoài màng tế bào nơi có nồng độ thấp tới bên trong màng tế bào nơi có nồng độ cao. Quá trình này được gọi là quá trình vận chuyển tích cực.
Liên kết ngoài
Thể loại:EC 3.6.1 Thể loại:EC 3.6.3 Thể loại:Enzyme Thể loại:Sinh học màng
Viss
Tham khảo
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén Thể loại:Thị trấn của Hungary
Byttneria fulva
Byttneria fulva là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Poepp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1845.
Liên kết ngoài
Thể loại:Byttneria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1845
Psephellus taochius
Psephellus taochius là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Sosn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Liên kết ngoài
Thể loại:Psephellus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1934
Pennisetum sichuanense
Pennisetum sichuanense là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được S.L.Chen & Y.X.Jin mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pennisetum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Igor Caetano
Igor Caetano Menezes Trindade, hay Igor Caetano (sinh ngày 5 tháng 7 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Brasil thi đấu cho Mirandela.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh ra mắt chuyên nghiệp tại Campeonato Gaúcho cho Santa Cruz vào ngày 24 tháng 3 năm 2012 trong trận đấu trước Canoas.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Brasil Thể loại:Cầu thủ bóng đá Futebol Clube Santa Cruz Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C.U. Torreense Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Aygudi
Aygudi là một thị xã panchayat của quận Tirunelveli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Aygudi có dân số 12.924 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Aygudi có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Aygudi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Ilmenit
Ilmenit là một khoáng vật titan-sắt oxide có từ tính yếu, có màu xám thép hay đen sắt, có công thức hóa học . Nó kết tinh theo hệ ba phương, và có cấu trúc tinh thể giống với corundum và hematit. Tên gọi Ilmenit được đặt theo tên dãy núi Ilmenski ở Nga, là nơi khoáng vật này được phát hiện đầu tiên
Đặc điểm nhận biết
Ilmenit thường được tìm thấy trong các đá macma bị biến đổi, khoáng vật giả hình leucoxen. Thông thường các ilmenit có viền bằng leucoxen, là đặc điểm phân biệt ilmenit với magnetit và các khoáng vật oxide titan-sắt khác.
Về mặc phản xạ ánh sáng, ilmenit có thể được phân biệt với magnetit bởi nó có tính đa sắc lớn hơn và cho màu hồng nâu nhạt.
Ilmenit có từ tính yếu đối với nam châm cầm tay.
Đặc điểm hóa học
nhỏ|220 px|trái|Cấu trúc tinh thể ilmenit Ilmenit thường chứa một lượng đáng kể magiê và mangan và công thức hóa học đầy đủ có thể được viết như sau (Fe,Mg,Mn,Ti)O3. Ilmenit hình thành từ dung dịch rắn với geikielit và pyrophanit, là những chất cuối của chuỗi dung dịch rắn chứa mangan và mangan-sắt.
Mặc dù có dấu hiệu của một dãi khoáng vật (Fe,Mg,Mn,Ti)O3 xuất hiện trên Trái Đất, nhưng phổ biến nhất là loại ilmenit có thành phần với một lượng nhỏ Mn và Mg. Một điểm ngoại lệ là các ilmenit của kimberlit, nơi mà khoáng vật thường chứa phần lớn các phân tử geikielit, và trong một số đá felsic có độ phân dị cao, ilmenit có thể chứa một lượng lớn các phân tử pyrophanit.
Ở nhiệt độ cao hơn, người ta chứng minh rằng có một dung dịch rắn hoàn toàn giữa ilmenit và hematit. Có thể có một khoảng trộn lẫn ở nhiệt độ thấp hơn làm cho hai khoáng vật này cùng có mặt trong các đá nhưng không có dung dịch rắn nào. Điều này có thể là kết quả từ sự quá bão hòa trong các ilmenit bị nguội đi chứa nhiều sắt hơn là được sắp xếp một cách đồng nhất trong các ô mạng của tinh thể.
Ilmenit bị biến đổi tạo thành khoáng vật leucoxen, là một nguồn quan trọng cung cấp titan trong các mỏ cát chứa khoáng vật nặng. Leucoxen là một thành phần đặc trưng của các đá gabro và diorit bị biến đổi và là dấu hiệu nhận biết ilmenit trong đá chưa bị biến đổi.
Tiêu thụ
Ilmenit chủ yếu được dùng làm nguyên liệu thô cho các sản phẩm tạo màu. Titan dionit được tách ra và nghiền thành bộ mịn và là một chất độ trắng cao có thể được sử sụng trong các sản phẩm sơn, giếu và nhựa chất lượng cao.
Phần lớn titan dioxide dùng làm chất tạo màu chủ yếu tập trung ở Bắc Mỹ và châu Âu, chiếm đến 50% nhu cầu thế giới. Nhu cầu của Indo-Chinese đang tăng nhanh chóng và có thể vượt qua lượng tiêu thụ của phương Tây.
Tiêu thụ thế giới tăng khoảng 5% đến 8% mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ tập trung vào các nền kinh tế châu Á. Nhu cầu thế giới năm 2004 là 335.000 tấn, tương đương 2,4 triệu tấn ilmenit.
Ilmenit chuyển thành titan dioxide bằng quy trình xử lý sulfat. Các nhà máy xử lý sulfat phải tận dụng ilmenit hàm lượng vanadi thấp, với vanadi là nguyên tố penalty. Chất tạo màu titan dioxide cũng có thể được sản xuất từ nguyên liệu thô hàm lượng titan cao như rutil và leucoxen bằng quy trình acid clorit.
Ilmenit thô được tinh chế bằng cách giảm hàm lượng sắt. Cacbon (anthracit) được dùng để chuyển hóa một số oxide sắt trong ilmenit thành sắt kim loại. Các sản phẩm của quá trình này là sắt nóng chảy (pig iron) và xỉ giàu titan. Một quá trình liên quan là quá trình Becher.
Cát ilmenit cũng còn được dùng làm cát phun để làm sạch diecast.
Sản lượng
Úc là quốc gia khai thác và xuất khẩu quặng ilmenit lớn nhất thế giới năm 2005-2006, với sản lượng 1,1 triệu tấn, theo sau là Nam Phi (952 ngàn tấn), Canada (809 ngàn tấn), Trung Quốc (~400 ngàn tấn) và Na Uy (380 ngàn tấn).
Mặc dù hầu hết ilmenit được thu hồi từ mỏ cát chứa khoáng vật nặng, ilmenit cũng có thể được khai thác trong các đá xâm nhập hay còn gọi là quặng titan đá gốc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khoáng vật sắt Thể loại:Khoáng vật titan Thể loại:Khoáng vật oxide Thể loại:Nhóm ilmenit Thể loại:Khoáng vật hệ ba phương Thể loại:Hợp chất sắt Thể loại:Khai thác titan
Athemus ruficornis
Athemus ruficornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Athemus
Blandinia
Thể loại:Pisauridae Thể loại:Chi nhện đơn loài
Ischnosiphon paryrizinho
Ischnosiphon paryrizinho là một loài thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Loài này được L.Andersson mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ischnosiphon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Ampedus apicalis
Ampedus apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Ampedus
Đại học Bangkok
Đại học Bangkok (tiếng Thái: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ) là một trường đại học ở Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1962, là trường đại học tư xếp hạng 1 tại Thái Lan và nằm trong top 20 trường đại học hàng đầu Thái Lan.
Các khu trường sở
Đại học Bangkok có hai khu trường sở:
Khu trường sở Gluay Nam Tai
Khu trường sở Gluay Nam Tai (วิทยาเขตกล้วยน้ำไท) tọa lạc tại 119 Sukhumvit Soi 40 (119 ซอยสุขุมวิท 40) ở phó quận Phra Khanong (แขวงพระโขนง) của quận Khlong Toei (เขตคลองเตย) của Bangkok. Khu này có diện tích 15000 m2. Đây là nơi dành cho sinh viên năm 3 và năm tư và sinh viên quốc tế cũng như các chương trình đặc biệt khác. Đây cũng là văn phòng của giám đốc, hiệu trưởng của trường. Ở đây có các trang thiết bị phục vụ học tập và một phòng triển lãm tranh của trường mở cửa từ năm 2006.
Khu trường sở Rangsit
Khu trường sở Rangsit (วิทยาเขตรังสิต) tọa lạc tại 9/1 5 đường Paholyothin., Tambon Khlong Neung Amphoe Khlong Luang của tỉnh Pathum Thani, cách Sân bay quốc tế Bangkok khoảng 14 km về phía Bắc. Khu này rộng 265.000 m². Đây là nơi dành cho sinh viên năm 2 và năm 1, ở đây cũng có sân vận động, Bảo tàng trường.
Liên kết ngoài
Bangkok Thể loại:Giáo dục Bangkok Thể loại:Đại học tư nhân tại Thái Lan
Saint-Max
Saint-Max là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle, quận Nancy, tổng Saint-Max. Tọa độ địa lý của xã là 48° 42' vĩ độ bắc, 6° 12' kinh độ đông. Saint-Max nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 193 mét và điểm cao nhất là 342 mét. Xã có diện tích 1,85 km², dân số vào thời điểm 1999 là 10.939 người; mật độ dân số là 5912 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Xã của Meurthe-et-Moselle
Chi đội Kiểm Ngư số 2
Chi đội kiểm ngư số 2  thuộc Cục Kiểm ngư Việt Nam (Tổng cục Thủy Sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), với chức năng, nhiệm vụ được giao, Chi đội Kiểm ngư số 2 sẽ cùng các lực lượng liên quan tuyên truyền pháp luật, tham gia đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đồng thời tham gia cứu hộ, cứu nạn ngư dân, ứng cứu nhanh các sự cố xảy ra trong quá trình đánh bắt thủy hải sản của ngư dân trên biển.
Tham khảo
Thể loại:Tổng cục Thủy Sản Thể loại:Kiểm ngư Việt Nam
Dammalapura, Krishnarajpet
Dammalapura là một làng thuộc tehsil Krishnarajpet, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Poltys rehmanii
Poltys rehmanii là một loài nhện trong họ Araneidae.
Dammalapura, Krishnarajpet
Tham khảo
Thể loại:Mandya (huyện)
Poltys rehmanii
Loài này thuộc chi Poltys. Poltys rehmanii được miêu tả năm 2006 bởi Bastawade & Khandal.
Tham khảo
Thể loại:Poltys
Schoenus setiformis
Liên kết ngoài
Thể loại:Schoenus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948
Ruellia inflata
Ruellia inflata là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Rich. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1792.
Chú thích
Thể loại:Ruellia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1792
Correbia obtusa
Correbia obtusa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Correbia
Macella disticha
Macella disticha là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Aglaia flavida
Aglaia flavida là một loài thực vật]] thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Indonesia, Papua New Guinea, và quần đảo Solomon.
Tham khảo
flavida
Người Pà Thẻn
nhỏ|phải|250px| Trang phục nữ dân tộc Pà Thẻn Người Pà Thẻn hay Pá Hưng, còn viết là Pạ Hung, là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam. Tại Trung Quốc, người Pá Hưng không được xếp vào dân tộc riêng mà được coi là một nhánh của người Miêu.
Người Pà Thẻn tự gọi mình là "Pạ Humg" nghĩa là "Tám vị anh hùng" hay gọi là "Bát Hùng" của "Tám dòng họ(Xìn(Sìn) phát âm "Cạ Cumg hoặc Cạ Sợ", Làn "Cạ Lan", Ván(Vắn) "Cạ Tè", Hủng(Húng) "Cạ Hũmg", Lừu(Lìu, Liều) "Cạ Lioo", Phù "Cạ Bôz", Tẩn "Cạ Tíи" và Tải(Tái) "Cạ Tơ".
Ngôn ngữ
Tiếng Pà Thẻn thuộc Hệ ngôn ngữ H'Mông-Miền.
Dân số và địa bàn cư trú
Dân số người Pà Thẻn theo tổng điều tra dân số năm 2019 là 8.248 người, sống tập trung tại một số xã như Xã Tân Bắc (thôn My Bắc, thôn Nậm O, thôn Nậm Sú, thôn Nậm Khảm); xã Tân Trịnh (thôn Tả Ngảo, thôn Mác Thượng); xã Yên Thành (thôn Pà vầy sủ, thôn Đồng Tiến, thôn Thượng Sơn); xã Yên Bình (thôn Hạ Sơn, thôn Thượng Bình); xã Tân Nam (thôn Khâu Làng); xã Xuân Minh (thôn Lùng Lý) thuộc huyện Quang Bình và xã Tân Lập (thôn Minh Thượng và thôn Minh Hạ); xã Hữu Sản thuộc huyện Bắc Quang của tỉnh Hà Giang và tỉnh Tuyên Quang.
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Pà Thẻn ở Việt Nam có dân số 6.811 người, có mặt tại 32 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Pà Thẻn cư trú tập trung tại các tỉnh: Hà Giang (5.771 người, chiếm 84,7% tổng số người Pà Thẻn tại Việt Nam), Tuyên Quang (877 người), Đồng Nai (27 người), Thái Nguyên (25 người), Hà Nội (20 người) ...
Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở ngày 01 tháng 4 năm 2019, người Pà Thẻn có 8.248 người, trong đó số người ở thành thị là 865 người, số người ở nông thôn là 7.383 người. Người Pà Thẻn cư trú chủ yếu là khu vực Trung du và miền núi phía Bắc với 7.856 người, địa bàn tỉnh Hà Giang có 6.502 người, tỉnh Tuyên Quang có 1.258 người, tỉnh Bắc Ninh là 183 người, Hà Nội là 28 người.
Đặc điểm kinh tế
Người Pà Thẻn sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nước, làm nương, rẫy, chè Shan tuyết. Lúa, ngô là cây lương thực chính. Về dịch vụ: phát triển du lịch sinh thái kết hợp văn hóa cộng đồng tại địa phương, Làng văn hóa du lịch cộng đồng Pà thẻn tại thôn My Bắc, du lịch sinh thái tại thôn Minh Hạ xã Tân Lập, huyện Bắc Quang.
Tổ chức cộng đồng
Các bản của người Pà Thẻn thường tập trung ven suối, thung Lũng hoặc triền núi thấp. Có làng đông tới 150-250 nóc nhà.
Hôn nhân gia đình
Dân tộc Pà Thẻn có nhiều dòng họ. Những người cùng họ coi nhau như những người thân thích có chung một tổ tiên, không được lấy nhau. Người Pà Thẻn có tục ở rể tạm thời, nếu gia đình không có con trai mới lấy rể về ở hẳn. Người ở rể phải thờ ma họ vợ, con cái theo họ bố nhưng thờ họ vợ.
Văn hóa
Sinh hoạt văn hóa dân gian của dân tộc Pà Thẻn khá phong phú, thể hiện qua kho tàng truyện cổ tích, các làn điệu dân ca, hát ru, các điệu nhảy múa, các loại nhạc cụ (khèn bè, đàn tầy nhậy, sáo trúc...).
Nhà cửa
Nhà ở của người Pà Thẻn có ba loại: nhà sàn, nhà nền, nhà đất và nhà nửa sàn nửa đất.
Trang phục
Có đặc điểm tộc người đậm nét khác phong cách các dân tộc cùng nhóm ngôn ngữ hay khu vực. Cái độc đáo của trang phục Pà thẻn là ở trang phục nữ, được biểu hiện ở lối tạo dáng áo dài, cách dùng màu và lối mặc, tạo nên một phong cách riêng.
Nam thường mặc áo quần màu chàm. Đó là loại áo cánh ngắn xẻ ngực, quần lá tọa, giống phong cách trang phục các dân tộc Tày,...