cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trương Cáp
Mất
Minh Đế tức Tào Duệ lên ngôi phái Hợp về nam đóng ở Kinh Châu, cùng Tư mã Tuyên Vương đánh biệt tướng của Tôn Quyền là bọn Lưu A, truy đuổi đến Kỳ Khẩu, giao chiến, phá được. Gia Cát Lượng ra Kỳ Sơn. Triều đình đặc tiến tước vị cho Hợp, phái tới đốc xuất chư quân, chống cự tướng của Lượng là Mã Tắc ở Nhai Đình. Tắc cậy hiểm ở phía nam núi, không xuống đóng thành lũy. Cáp cắt đứt đường cấp nước, công kích, đại phá được quân Tắc. Các quận Nam An,Thiên Thủy, An Định làm phản hưởng ứng Lượng, Hợp đều đánh phá bình được cả. Chiếu viết rằng: "Tên giặc là Lượng dụng quân sĩ Ba Thục, quân binh như cọp gầm hổ rống. Tướng quân đến chỗ binh giặc cứng mạnh vào chốn đao gươm, thắng được kẻ địch ở nơi ấy, trẫm rất ngợi khen. Nay ban thêm cho thực ấp một nghìn hộ, cộng cả trước đây là bốn nghìn ba trăm hộ."
Tư Mã Ý nắm giữ thủy quân ở Kinh Châu, muốn theo sông Miện tới Trường Giang đánh Ngô, triều đình hạ chiếu cho Hợp đốc chư quân ở Quan Trung tới nhận mệnh điều dụng. Tới Kinh Châu, lúc ấy là mùa đông nước cạn, thuyền lớn không đi được, bèn quay về đóng quân ở Phương Thành.
Gia Cát Lượng lại ra quân, tấn công Trần Thương rất gấp, Tào Duệ sai ngựa trạm tới triệu Hợp về kinh đô. Tào Duê thân giá lâm thành Hà Nam, bày tiệc rượu tiễn đưa Hợp, phái ba vạn quân sĩ ở các miền nam bắc giao cho Hợp, lại chia quân Hổ bôn đi theo bảo vệ Hợp, nhân đó hỏi Hợp rằng: "Khi tướng quân đến nơi, Lượng đã lấy được Trần Thương hay chưa?" Hợp biết Lượng ít quân không có lương thực, chẳng thể đánh lâu, thưa rằng: "Bỉ thần chưa tới nơi, Lượng đã chạy rồi vậy; Tính ra thì lương thảo của Lượng chẳng còn đủ đến mười ngày." Hợp tiến quân đêm ngày đến Nam Trịnh, Lượng đã lui binh. Triều đình lại hạ chiếu lệnh cho Hợp về kinh đô, bái làm Chinh tây Xa kỵ tướng quân. Hợp là người hiểu biết quyền biến, khéo việc bày binh bố trận, liệu địa hình chiến cuộc, không kế gì không tỏ, từ Gia Cát Lượng trở đi đều phải kiêng sợ. Hợp tuy là võ tướng mà yêu thích những bậc nho sĩ, từng tiến cử người đồng hương là Ti Trạm làm Kinh Minh Hành Tu, chiếu viết rằng: "Xưa Tuân Tế làm tướng, tấu xin lập ra Ngũ kinh đại phu, ở trong quân doanh, cho các nho sinh tấu nhạc ném thẻ vào hồ. Nay tướng quân bên ngoài thống quản quân lữ, bên trong an định quốc triều. Trẫm khen ngợi ý chí của tướng quân, nay cất nhắc Trạm lên làm Bác Sĩ."
Gia Cát Lượng lại ra Kỳ Sơn, triều đình chiếu mệnh cho Hợp đốc xuất chư tướng ở phía Tây đến Lược Dương, Lượng quay về giữ Kỳ Sơn, Hợp đuổi theo đến Mộc Môn, cùng với quân của Lượng giao chiến, bị loạn tên bắn trúng đầu gối, chết, được ban thuỵ hiệu là Tráng hầu.
Nguỵ lược viết: Quân Lượng lui về, Tư Mã Ý sai Hợp đuổi theo, Hợl nói: "Quân pháp dạy, vây thành tất phải mở lối thoát cho giặc, quân địch chạy chớ nên đuổi theo”. Ý không nghe. Hợp bất đắc dĩ, phải tiến binh. Vì quân Thục bố trí mai phục trên núi cao, cung nỏ bắn loạn xạ, Hợp bị trúng tên vào bắp đùi."
Cuối cùng Hợp bị trúng kế của Gia Cát Lượng ở Kiếm Các và bỏ mạng. Trong Tam Quốc Chí ghi rằng Tư Mã Ý khuyên Trương Hợp không nên đuổi theo quân Thục Hán nhưng ông không nghe nên bị phục kích, nhưng trong các ghi chép khác thì Trương Hợp lúc đó là lão tướng nhiều kinh nghiệm nên không đuổi theo Gia Cát Lượng, nhưng Tư Mã Ý hoặc đã chủ quan hoặc là hoặc đã cố ý mượn tay quân Thục hại đại tướng cuối cùng lập nên nhà Ngụy. Trương Hợp được phong tước Hầu sau khi chết.
Hậu duệ
Con Hợp là Hùng nối tự. Hợp trước sau chinh phạt có công, Minh Đế chia ấp cho Hợp, phong cho bốn con của Hợp làm Liệt hầu. Bốn người con nhỏ khác được ban tước Quan nội hầu.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa Thể loại:Sinh năm 167 Thể loại:Mất năm 231 Thể loại:Nhân vật được tiểu thuyết hóa Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Teolândia
Teolândia là một đô thị thuộc bang Bahia, Brasil. Đô thị này có diện tích 288,272 km², dân số năm 2007 là 12673 người, mật độ 44 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Bahia
Chính phủ Hàn Quốc
Chính phủ Hàn Quốc (hay còn được gọi là Chính phủ Cộng hòa Triều Tiên, Chính phủ Nam Triều Tiên hoặc Chính phủ Nam Hàn) là chính quyền trung ương của Nhà nước Đại Hàn Dân Quốc. Cũng giống như ở nhiều quốc gia khác trên thế giới, cơ quan này được chia làm 3 nhánh: Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp. Các nhánh hành pháp và lập pháp hoạt động chủ yếu ở cấp quốc gia, mặc dù hiện nay, có nhiều Bộ trong lĩnh vực hành pháp cũng thường thực hiện thêm một số chức năng ở cấp độ địa phương. Chính quyền địa phương là chính quyền bán tự trị, đồng thời cũng có các cơ quan hành pháp và lập pháp riêng - ngoại trừ trường hợp của đảo Jeju - đây là vùng lãnh thổ được cấp quyền tự trị ở mức độ cao nhất. Nhánh tư pháp hoạt động ở cả cấp trung ương và địa phương. Cơ cấu của chính phủ Hàn Quốc được xác định bởi Hiến pháp Hàn Quốc (đã được sửa đổi nhiều lần kể từ khi ban hành lần đầu vào năm 1948), tuy nhiên, cơ quan này đã giữ lại nhiều đặc điểm chung, ngoại trừ thời Đệ nhị Cộng hòa luôn có một hệ thống Tổng thống chế với một người đứng đầu nhánh hành pháp và tương đối độc lập.
Để là một hệ thống tam quyền phân lập ổn định nhất, một hệ thống kiểm tra và cân bằng kỹ lưỡng đã được áp dụng. Ví dụ, các thẩm phán của Toà án Hiến pháp được một phần bổ nhiệm bởi cơ quan hành pháp, và một phần bởi lập pháp. Tương tự như vậy, khi một quyết định luận tội được thông qua bởi cơ quan lập pháp, nó sẽ được chuyển tiếp lên Tòa án Tối cao để có thể đưa ra phán quyết cuối cùng.
Nhánh Lập pháp
thumb|right|250px|Tòa nhà Quốc hội, Seoul nhìn từ xa. thumb|right|250px|Tòa nhà Quốc hội, Seoul thumb|right|250px|Phòng họp chính của Quốc hội
Quốc hội thành lập 17 ủy ban thường trực để thảo luận các vấn đề chính sách chi tiết. Phần lớn, những ý kiến này trùng khớp với các bộ ngành hành pháp. Các dự luật thông qua các ủy ban này trước khi được đưa ra thảo luận ý kiến. Tuy nhiên, trước khi ủy ban thông qua, chúng phải có được sự ủng hộ của ít nhất 20 thành viên, trừ khi được giới thiệu bởi Tổng thống. Để đảm bảo an toàn cho lần thông qua cuối cùng, một dự luật phải được sự chấp thuận của đa số những người có mặt; số phiếu ngang nhau là không đủ. Sau khi thông qua, các dự luật được gửi đến Tổng thống để phê duyệt; chúng phải được phê duyệt trong vòng 15 ngày.
Mỗi năm, dự luật ngân sách được trình lên Quốc hội bởi bên hành pháp. Theo luật, phải nộp ít nhất 90 ngày trước khi bắt đầu năm tài chính mới, và phiên bản cuối cùng phải được phê duyệt ít nhất 30 ngày trước khi bắt đầu năm tài chính. Quốc hội cũng chịu trách nhiệm kiểm toán các khoản chi tiêu trong năm cũ, và phải nộp ít nhất 120 ngày trước khi bắt đầu năm tài chính.
Các kỳ họp của Quốc hội có thể là thường xuyên (mỗi năm một lần, không quá 100 ngày) hoặc bất thường (theo yêu cầu của Tổng thống hoặc một cuộc họp kín, không quá 30 ngày). Các kỳ họp này thường mở cửa cho công chúng, nhưng có thể đóng cửa khi có đa số phiếu yêu cầu hoặc theo yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội. Để các luật được thông qua trong bất kỳ kỳ họp nào, số đại biểu quy định là một nửa số thành viên cần phải có mặt.
Hiện tại, có bốn đảng chính trị được đại diện tại Quốc hội.
Nhánh Hành pháp
Đứng đầu nhánh hành pháp là Tổng thống. Tổng thống được bầu cử trực tiếp bởi người dân, và là thành viên duy nhất được bầu của hành pháp quốc gia. Tổng thống phục vụ cho một nhiệm kỳ năm năm; và không được tái cử. Tổng thống là người đứng đầu chính phủ, nguyên thủ quốc gia, và tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Hàn Quốc. Tổng thống được trao quyền tuyên chiến, và cũng có thể đề xuất luật pháp với Quốc hội. Tổng thống cũng có thể tuyên bố tình trạng khẩn cấp hoặc luật quân sự, tùy thuộc vào sự chấp thuận của Quốc hội. Tổng thống có thể phủ quyết các dự luật, với điều kiện là Quốc hội bỏ phiếu đại đa số hai phần ba. Tuy nhiên, Tổng thống không có quyền giải thể Quốc hội. Biện pháp bảo vệ này rút kinh nghiệm từ các chính phủ độc tài dưới các nền Đệ nhất, Đệ tam, Đệ tứ Cộng hòa.
Trong trường hợp bị nghi ngờ là có hành vi sai trái nghiêm trọng, Tổng thống và các quan chức cấp nội các sẽ bị Quốc hội triệu tập. Một khi Quốc hội biểu quyết tán thành việc buộc tội, Toà án Hiến pháp phải xác nhận hoặc từ chối quyết định luận tội, một lần nữa phản ánh hệ thống kiểm tra và cân bằng giữa ba nhánh của chính phủ.
Nội các (hangul: 국무회의, hanja: 國務會議, Romaja quốc ngữ: gungmuhoeui, phiên âm Hán-Việt: Quốc vụ hội nghị) là cơ quan cao nhất trong việc thảo luận và giải quyết chính sách ở nhánh hành pháp của Hàn Quốc. Hiến pháp Hàn Quốc yêu cầu nội các gồm từ 15 đến 30 thành viên bao gồm cả Chủ tịch, và hiện nội các gồm Tổng thống, Thủ tướng, Phó Thủ tướng và các bộ trưởng cấp nội các của 17 bộ. Theo Hiến pháp, Tổng thống là Chủ tịch Nội các và Thủ tướng Chính phủ Phó chủ tịch. Tuy nhiên Thủ tướng thường xuyên tổ chức các cuộc họp mà không có sự có mặt của Tổng thống vì cuộc họp có thể được tổ chức hợp pháp miễn là phần lớn thành viên Nội các có mặt tại cuộc họp. Gần đây, luật pháp đã được thay đổi để Nội các thậm chí có thể được họp trực tuyến như bằng qua điện thoại. Mặc dù không phải là thành viên chính thức của Nội các, nhưng Thư ký trưởng của Tổng thống, Bộ trưởng Văn phòng Điều phối Chính sách Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Pháp chế Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ái quốc vụ và Cựu chiến binh vụ, Bộ trưởng Bộ An toàn Thực phẩm và Ma tuý, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Công bình, Chủ tịch Ủy ban Các dịch vụ Tài chính, Thị trưởng thành phố đặc biệt Seoul và các quan chức khác được chỉ định bởi pháp luật hoặc cần thiết bởi Chủ tịch Nội các cũng có thể tham dự các cuộc họp Nội các và phát biểu trước Nội các dù không có quyền bỏ phiếu về các vấn đề được thảo luận trong các cuộc họp. Thị trưởng thành phố Seoul, mặc dù là người đứng đầu một khu tự trị địa phương ở Hàn Quốc và không trực tiếp liên quan đến nhánh hành pháp trung ương, nhưng được phép tham dự cuộc họp Nội các xét đến tình trạng đặc biệt của Seoul (Thành phố Đặc biệt) và thị trưởng của thành phố này (thị trưởng cấp Nội các duy nhất)..
Cần lưu ý rằng Nội các của Hàn Quốc thực hiện vai trò khác với các nước khác có cùng hình thức. Vì hệ thống chính trị của Hàn Quốc cơ bản là hệ thống tổng thống chế nhưng kết hợp một số khía cạnh của hệ thống Nội các từ thể chế đại nghị. Cụ thể hơn, Nội các Hàn Quốc thực hiện nghị quyết chính sách cũng như tham vấn chính sách cho Tổng thống. Điều đó phản ánh rằng Hàn Quốc về cơ bản là một nước cộng hòa tổng thống, các nghị quyết Nội các không thể ràng buộc quyết định của Tổng thống, và về vấn đề này Nội các Hàn Quốc cũng giống như các hội đồng cố vấn ở các nước cộng hòa tổng thống hoàn toàn. Đồng thời, Hiến pháp Hàn Quốc quy định cụ thể 17 loại, bao gồm cả các vấn đề về ngân sách và quân sự, đòi hỏi phải có Nghị quyết của Nội các ngoài sự chấp thuận của Tổng thống, và về vấn đề này Nội các Hàn Quốc cũng tương tự như các nội các của các nước cộng hòa đại nghị hoàn toàn.
Dinh thự và văn phòng chính thức của Tổng thống là Nhà Xanh (청와대, 靑瓦臺, Cheongwada)nằm ở Jongno-gu, Seoul. Tổng thống được hỗ trợ bởi Thủ tướng cũng như Văn phòng Tổng thống. Ngoài Văn phòng Tổng thống, Nhà Xanh còn có Văn phòng An ninh Quốc gia và bộ phận An ninh Tổng thống để hỗ trợ Tổng thống. Thủ tướng được Tổng thống bổ nhiệm theo sự chấp thuận của Quốc hội và có quyền đề nghị bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm các Bộ trưởng trong Nội các. Thủ tướng được hỗ trợ nhiệm vụ bởi Văn phòng của Thủ tướng điều hành cả Văn phòng Điều phối Chính sách Chính phủ và Văn phòng Thủ tướng, trước đây do bộ trưởng cấp nội cácđứng đầu và sau đó là cấp Phó Thu tướng. Trong trường hợp Tổng thống không thể hoàn thành nhiệm vụ của mình, Thủ tướng sẽ nắm quyền của Tổng thống và điều hành nhà nước cho đến khi Tổng thống đủ điều kiện thực thi nhiệm vụ của mình hoặc cho đến khi một vị Tổng thống mới được bầu.
Các bộ
Hiện nay có 18 bộ trong chính phủ Hàn Quốc 18 Bộ trưởng được Tổng thống chỉ định và báo cáo với Thủ tướng. Một số bộ còn có các cơ quan trực thuộc, báo cáo với cả Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ trực thuộc. Mỗi cơ quan trực thuộc đứng đầu là một ủy viên cấp phó, ngoại trừ Cơ quan Công tố do một Công tố viên trưởng cấp bộ trưởng đứng đầu.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Tài chính và Bộ trưởng Bộ Giáo dục, theo luật, tự động đảm nhận vị trí của Phó Thủ tướng của Hàn Quốc.
Trong trường hợp Tổng thống không thể thực hiện nhiệm vụ của mình và Thủ tướng không thể đảm nhiệm vị trí của Tổng thống, các bộ trưởng tương ứng của các bộ ngành dưới đây sẽ đảm nhiệm vị trí của Tổng thống theo trình tự như phía dưới. Cũng lưu ý rằng Hiến pháp và các luật liên quan chỉ quy định Thủ tướng và 17 Bộ trưởng là những người có thể đảm nhiệm vị trí của Tổng thống. Hơn nữa, trong trường hợp Thủ tướng không thể thực hiện nhiệm vụ của mình, Phó Thủ tướng sẽ đảm nhiệm vị trí của Thủ tướng và nếu cả Thủ tướng và Phó Thủ tướng không thể thực hiện vai trò của Thủ tướng thì Tổng thống có thể chọn một trong số 17 bộ trưởng giữ vị trí của Thủ tướng hoặc để 17 bộ trưởng đảm nhận vị trí cũng theo thứ tự dưới.
Ủy viên của Dịch vụ thuế quốc gia, một quan chức cấp Phó Thủ tướng theo luật, thường được coi là một quan chức cấp bộ vì tầm quan trọng của Dịch vụ thuế quốc gia. Ví dụ, Phó tổng ủy của cơ quan này sẽ tham dự các cuộc họp mà các cơ quan khác sẽ cử các ủy viên của họ, và ủy viên của cơ quan này sẽ tham dự các cuộc họp mà các quan chức cấp Bộ triệu tập.
Các cơ quan độc lập
Các cơ quan này chịu trách nhiệm báo cáo trực tiếp cho Tổng thống:
Các hội đồng sau đây cố vấn cho Tổng thống về các vấn đề thích hợp:
Các cơ quan sau báo cáo trực tiếp với Thủ tướng:
Vấn đề di chuyển các cơ quan chính phủ
Cho đến gần đây hầu như tất cả các cơ quan của chính phủ trung ương đều nằm trong Khu phức hợp chính phủ ở Seoul hoặc Gwacheon, ngoại trừ một số cơ quan nằm trong khu phức hợp ở Daejeon. Dù thành phố Gwacheon được xây dựng ngay bên ngoài Seoul nhằm phục vụ việc xây dựng khu phức hợp chính phủ mới, hầu như tất cả các chức năng hành chính của Hàn Quốc đều tập trung ở Seoul. Tuy nhiên, gần đây đã có quyết định rằng đa số các cơ quan chính phủ chuyển đến thành phố tự quản Sejong thành lập ở tỉnh Chungcheong Nam để các cơ quan chính phủ có thể tiếp cận tốt hơn từ hầu hết các khu vực của Hàn Quốc và đồng thời tập trung vào Seoul có thể bị cản trở. Cho đến nay chỉ có giai đoạn đầu của dự án đã hoàn thành và các cơ quan được lựa chọn sẽ từng bước di chuyển từng khu vực tới khu phức hợp của chính phủ mới tại thành phố Sejong trong vài năm tới.
Nhánh Tư pháp
Nhánh tư pháp bao gồm Toà án Tối cao, Toà án Hiến pháp, Toà phúc thẩm khu vực, và các tòa án địa phương, quận, huyện, thành phố và tòa án chuyên môn. Tất cả các tòa án đều thuộc thẩm quyền của cơ quan tư pháp quốc gia; các tòa án địa phương độc lập không được thừa nhận. Các thẩm phán trong toàn hệ thống đều phải thông qua một hệ thống đào tạo khắt khe bao gồm một chương trình hai năm và hai năm học việc. Tất cả các hoạt động đào tạo tư pháp được cung cấp thông qua Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tư pháp, và chỉ giới hạn cho những người đã vượt qua kỳ thi Lý luận Quốc gia.
Toà án Tối cao đứng đầu nhánh tư pháp của chính phủ và là tòa phúc thẩm cuối cùng cho tất cả các trường hợp theo luật Hàn Quốc. Tòa án Tối cao, đặt tại Seoul, bao gồm 14 thẩm phán, trong đó có một Chánh án. Chánh án Tòa án Tối cao có quyền hành trong toàn bộ hành chính của tòa án và có thể đề nghị pháp chế liên quan đến tòa án cho Quốc hội. Thẩm phán phải từ 40 tuổi trở lên và có ít nhất 15 năm kinh nghiệm thực hành luật. Họ phục vụ cho nhiệm kỳ sáu năm; Chánh án không thể được bổ nhiệm lại, nhưng các thẩm phán khác có thể.
Toà án Hiến pháp, độc lập với Toà án Tối cao, chịu trách nhiệm hoàn toàn với việc xem xét Hiến pháp và với các quyết định buộc tội. Các vấn đề pháp lý khác được Tòa án Tối cao giám sát. Hệ thống này vừa mới được thành lập thời Đệ lục Cộng hòa, nhằm giúp bảo vệ chống lại sự vượt quyền như các chế độ cũ. Tòa án Hiến pháp bao gồm chín thẩm phán. Trong số này, ba người được đề nghị bởi Chánh án Tối cao, ba do Quốc hội, và ba bởi Tổng thống; tuy nhiên, tất cả đều phải do Tổng thống bổ nhiệm. Chủ tịch Toà án Hiến pháp do Chủ tịch Quốc hội bổ nhiệm, phải được Quốc hội thông qua. Các thành viên của tòa án phục vụ cho các nhiệm kỳ sáu năm, có thể tái nhiệm, và không được lớn hơn 65 tuổi (ngoại trừ Chủ tịch của tòa án có thể 70 tuổi).
Bởi vì Hiến pháp Hàn Quốc xác định lãnh thổ của Hàn Quốc là "bán đảo Triều Tiên và các hòn đảo lân cận", tòa án Hàn Quốc cho phép các đại diện của Triều Tiên xuất hiện tại các tòa án Hàn Quốc liên quan đến vấn đề thừa kế trong các trường hợp người Hàn Quốc đã chết với người thừa kế Triều Tiên. Các quỹ được ủy thác và chỉ giải tán khi có sự chấp thuận của chính phủ.
Bầu cử
Các cuộc bầu cử ở Hàn Quốc được tổ chức ở cấp quốc gia để lựa chọn Tổng thống và Quốc hội. Hàn Quốc có một hệ thống đa đảng, với hai bên chi phối và nhiều bên thứ ba. Các cuộc bầu cử được giám sát bởi Chi nhánh cử tri, Ủy ban Bầu cử Quốc gia. Cuộc bầu cử Tổng thống gần đây nhất được tổ chức vào ngày 9 tháng 5 năm 2017. Cuộc bầu cử Quốc hội gần nhất là cuộc Bầu cử Quốc hội khóa XX vào ngày 13 tháng 4 năm 2016.
Tổng thống được bầu trực tiếp trong một nhiệm kỳ năm năm duy nhất bằng cách bỏ phiếu theo đa số. Quốc hội có 300 thành viên được bầu cho nhiệm kỳ bốn năm, trong đó: 253 người từ các đơn vị bầu cử một ghế và 47 người theo đại diện tỷ lệ. Mỗi đảng riêng biệt sẵn sàng đại diện cho các chính sách của mình trong Quốc hội phải có đủ tiêu chuẩn cho cuộc bầu cử (tổng quyền) lập pháp, nếu: (i) Nếu bỏ phiếu toàn quốc đạt trên 3,00% trên tranh cử tỷ lệ hoặc (ii) nếu có nhiều hơn 5 thành viên của đảng đó đã được bầu trong mỗi khu vực bầu cử "người dẫn đầu giành ghế" của họ.
Ủy ban Nhân quyền
Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc (Hangul: 국가 인권 위원회, Hanja: 國家 人權 委員會), theo luật pháp, được đảm bảo là một địa vị độc lập đối với tất cả các vấn đề nhân quyền ở Hàn Quốc. Để đảm bảo vị thế độc lập của nó, nó được pháp luật tách ra khỏi cả ba nhánh lập pháp, hành pháp, tư pháp của chính phủ Hàn Quốc. Hơn nữa, để bảo đảm sự độc lập của mình, 4 trong số 11 ủy viên sẽ được lựa chọn bởi Quốc hội, 4 ủy viên lựa chọn bởi Tổng thống, 3 ủy viên còn lại lựa chọn bởi Chánh án, vì vậy mà không có nhánh nào có thể chiếm đa số trong Ủy ban.
Chính quyền địa phương
Quyền tự trị địa phương được trở thành một nguyên tắc hiến pháp từ thời Đệ nhất Cộng hòa Hàn Quốc. Tuy nhiên, trong phần lớn thế kỷ 20, nguyên tắc này không được tôn trọng. Từ năm 1965 đến năm 1995, các chính quyền địa phương được điều hành trực tiếp bởi các chính quyền tỉnh, do chính quyền quốc gia điều hành trực tiếp. Tuy nhiên, kể từ cuộc bầu cử năm 1995, mức độ tự trị địa phương đã được khôi phục. Tòa án và hội đồng địa phương được bầu ở mỗi cấp hành chính thứ nhất và thứ hai của Hàn Quốc, tức là ở mọi tỉnh, thành phố đô thị hoặc thành phố đặc biệt và quận. Các viên chức cấp dưới, như thị trấn (eup) và làng (dong), được chính quyền thành phố hoặc huyện chỉ định.
Quyền tự trị địa phương không mở rộng đến nhánh tư pháp và cũng chưa mở rộng đến nhiều lĩnh vực khác, bao gồm phòng cháy chữa cháy và giáo dục - được quản lý bởi các cơ quan quốc gia độc lập. Các chính quyền địa phương cũng có rất ít cơ quan hoạch định chính sách; nhìn chung, điều mà họ có thể làm là quyết định các chính sách quốc gia sẽ được thực hiện như thế nào ở địa phương họ. Tuy nhiên, đã có một số áp lực chính trị cho phạm vi tự trị địa phương cần được mở rộng.
Mặc dù quận trưởng của mỗi quận được bầu ra tại địa phương, các phó quận trưởng vẫn do chính quyền trung ương bổ nhiệm. Đó là những quan chức phó có thẩm quyền chi tiết về hầu hết các vấn đề hành chính.
Công vụ
Dịch vụ công dân (công vụ) Hàn Quốc do Bộ Quản lý Nhân sự quản lý. Đây là một hệ thống lớn, và vẫn là một hệ thống khép kín, mặc dù những nỗ lực cởi mở và cải cách đang được tiến hành. Để đạt được một vị trí trong công vụ, thông thường cần vượt qua một hoặc nhiều kỳ thi rất khó khăn. Các vị trí được truyền thống được đưa ra dựa trên thâm niên, trong một hệ thống phân loại phức tạp; tuy nhiên, hệ thống này được cải cách đáng kể vào năm 1998.
Hiện nay có hơn 800.000 công chức tại Hàn Quốc. Hơn một nửa trong số này được thuê bởi chính quyền trung ương; chỉ có khoảng 300.000 người làm việc tại các chính quyền địa phương. Ngoài ra, chỉ có vài nghìn người được tuyển dụng bởi các cơ quan lập pháp và hành pháp quốc gia; phần lớn được tuyển dụng bởi các bộ trong mảng hành pháp. Quy mô công vụ gia tăng đều đặn từ những năm 1950 đến cuối những năm 1990, nhưng đã giảm nhẹ kể từ năm 1995.
Công vụ không bao gồm các cử tri chính trị và các viên chức được bầu. Trên thế giới hiện có hai mô hình công vụ điển hình, đó là mô hình công vụ chức nghiệp và mô hình công vụ việc làm (hợp đồng). Nhân viên hợp đồng thường được trả mức lương cao hơn và được tuyển dụng cho các công việc cụ thể. Các công vụ chức nghiệp chiếm phần lớn trong dịch vụ dân sự và được bố trí trong một hệ thống 9 cấp, trong đó cấp 1 là trợ lý bộ trưởng và cấp 9 là các nhân viên mới nhất và cấp thấp nhất. Sự thăng tiến được quyết định bởi thâm niên, quá trình rèn luyện, và đánh giá thành tích. Tiền lương cơ bản của công chức chỉ chiếm dưới một nửa mức lương hàng năm; phần còn lại được cung cấp trong một hệ thống tiền thưởng phức tạp. Công chức hợp đồng được thanh toán dựa trên mức lương cạnh tranh trong khu vực tư nhân.
Hàn Quốc là một quốc gia châu Á đã tiến hành nhiều cải cách trong nền công vụ. Năm 2010, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đánh giá Hàn Quốc là một trong những quốc gia dẫn đầu về nỗ lực cải cách hành chính. Hiện nay, Hàn Quốc đang áp dụng mô hình công vụ chức nghiệp đạt được nhiều chuyển biến tích cực theo hướng "mở", linh hoạt và hiệu quả.
Amata leimacis
Amata leimacis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
L
The Lost and the Plunderers
"The Lost And The Plunderers" là tập thứ mười trong Phần 8 của series phim truyền hình The Walking Dead. Tập phim được phát sóng trên kênh AMC của Mỹ vào ngày 4/3/2018.
Nội dung tập
Tập phim được chia thành nhiều đoạn nhỏ, với mỗi đoạn là góc nhìn câu chuyện từ một nhân vật chính.
Michonne
Sau khi chôn cất Carl, Michonne và Rick vẫn đứng bên mộ cậu với vẻ đau buồn. Rick treo khẩu súng lên mộ con trai và chần chừ một lúc trước khi lấy lại nó.
Michonne đi xung quanh và nhìn thấy một Alexandria đổ nát sau khi bị The Saviors phá hủy. Cô giết chết một vài xác sống và nhận ra rằng đang ngày có nhiều con hơn đang vào được bên trong cộng đồng qua cánh cổng sau bị để mở. Michonne cố khép nó lại và cũng tạm thời chặn được chúng.
Rick nhặt lên một chiếc bộ đàm từ xác của một thành viên The Saviors đã chết. Anh cùng Michonne quay lại nhà của họ để lấy đồ. Michonne nhìn thấy vết sơn hình hai bàn tay trước nhà và nhận ra đó là của Carl và Judith. Cô một lần nữa trở nên đau buồn nhưng đành trở vào trong khi thấy có một vài xác sống đang lại gần.
Khi cả hai chuẩn bị lên xe rời khỏi, Michonne nhìn thấy một chiếc chòi gỗ đang bốc cháy và nhớ lại việc Carl từng ngồi trên nóc nó. Cô và Rick cùng mang bình cứu hỏa chạy lại để dập tắt đám cháy nhưng không thành công và buộc phải tháo chạy khi quá nhiều xác sống tiến tới. Chiếc xe của họ rời khỏi Alexandria, trong khi Michonne ngoái lại nhìn đống đổ nát một lần cuối.
Đi được một đoạn, Rick bày tỏ thắc mắc rằng những lời dặn dò cuối của Carl dành cho mình thực sự có ý nghĩa gì. Michonne liền gợi ý rằng họ nên dừng xe để đọc những lá thư mà Carl để lại. Tuy nhiên, Rick từ chối do vẫn còn quá đau buồn. Trước sự bất ngờ của mình, Michonne nhận ra rằng Carl cũng để lại một bức thư cho Negan.
Rick bảo rằng anh muốn tới chỗ của The Scavengers một lần nữa để thuyết phục Jadis cùng người của cô ta tham chiến, bởi dù sao chúng cũng đã bị trông thấy đi cùng anh tới The Sanctuary và giờ đã bị kẻ địch coi là mối hiểm họa. Tới bãi rác, Rick và Michonne bị mắc kẹt tại đây do vô tình vướng vào một chiếc dây bẫy, khiến một đống rác lớn từ trên đổ xuống và chặn đường ra. Một bầy xác sống bầt ngờ xuất hiện và ùa về phía họ. Cả hai bàng hoàng khi nhận ra chúng chính là những thành viên The Scavengers đã chết.
Negan
Tại The Sanctuary, Negan đang bàn luận với Simon về chuyện vừa xảy ra ở Alexandria. Hắn bày tỏ sự ấn tượng về việc Carl đã một mình đánh lạc hướng hắn để những cư dân khác trốn thoát. Simon báo cáo rằng việc truy lùng người dân Alexandria vẫn đang diễn ra và hắn chưa nghe thấy tin tức gì từ nhóm của Gavin sau khi chúng tới The Kingdom.
Negan liền giao cho Simon nhiệm vụ đến xử lý các thành viên The Scavengers sau khi nhìn thấy chúng đi cùng Rick tới căn cứ. Đang hí hửng vì nghĩ rằng mình sẽ được tàn sát hết những kẻ phản bội, Simon nhanh chóng bị cụt hứng khi Negan nhắc cho hắn nhớ rằng dù thế nào thì The Scavengers vẫn là một nguồn nhân lực. Negan ra lệnh rằng Simon chỉ được giết một tên duy nhất để răn đe những tên còn lại.
Tỏ vẻ không mấy đồng tình, Simon nhắc cho thủ lĩnh nhớ về tất cả những lần trước đó đã thực hiện cách răn đe này với các cộng đồng bên phe địch nhưng không có hiệu quả. Hắn đề nghị tiêu diệt hết kẻ địch và đi tìm những cộng đồng mới cai trị để thiết lập lại trật tự, thay vì cố khiến phe Rick khuất phục. Tuy nhiên, Negan đáp rằng dù cách thức hiện tại của chúng có vẻ khó khăn để thực hiện, nhưng nó vẫn có hiệu quả. Hắn tin rằng sau khi xử tử Rick, những người khác sẽ quay trở lại phục tùng The Saviors.
Stangea wandae
Stangea wandae là một loài thực vật có hoa trong họ Kim ngân. Loài này được Graebn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.
The Lost and the Plunderers
Negan
Trước khi cuộc bàn bạc tiếp tục, một vài thành viên The Saviors mang cỗ quan tài bằng gỗ lớn mà trước đó Maggie đã xin từ Simon về để chôn cất cho Neil. Tuy nhiên khi mở ra, chúng nhìn thấy tên Dean trong hình hài xác sống. Hắn lập tức bị Negan dùng súng bắn đinh giết chết. Đọc dòng chữ được viết trên cỗ quan tài rằng Hilltop vẫn đang còn giữ 38 thành viên The Saviors khác từ tiền đồn của mình làm tù nhân, Simon trở nên phẫn nộ và muốn xóa sổ cộng đồng họ ngay lập tức. Một lần nữa, Negan đe nạt Simon phải biết kiềm chế, khiến hắn câm nín.
Stangea wandae
Liên kết ngoài
Thể loại:Stangea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906
The Lost and the Plunderers
Enid
Enid và Aaron bị đưa vào trong một ngôi nhà ở Oceanside và còng tay sau hành động vô tình bắn chết Natania của Enid trước đó. Kathy, Beatrice và Rachel để cho Cyndie toàn quyền quyết định việc sẽ xử lý hai người họ như thế nào. Sau khi nghe lời Enid phân trần rằng Natania tự chuốc lấy cái chết của mình và việc giết họ không những vô nghĩa mà sẽ còn dẫn đến những hậu quả tệ hơn, Cyndie đành thả cho Enid và Aaron đi.
Đưa họ ra khỏi cộng đồng, Cyndie từ chối để người dân Oceanside tham gia cuộc chiến và bảo rằng những gì họ đóng góp cho phe liên minh đã là quá đủ. Cô ấy cảnh cáo Enid và Aaron rằng đừng bao giờ quay trở lại đây. Tuy nhiên, Enid cũng dành cho Cyndie lời khuyên rằng đã đến lúc họ nên ngừng việc né tránh thế giới bên ngoài và giết tất cả những người lạ mới tới cộng đồng.
Trên đường ra, Aaron nói rằng mình sẽ vẫn ở lại và tìm mọi cách thuyết phục người dân Oceanside tham chiến, do trước đó hầu hết họ rõ ràng đều có thái độ hưởng ứng khi nghe lời kêu gọi của Rick. Anh bảo Enid quay về Hilltop báo cáo tình hình với Maggie và để mình lo liệu việc này.
Simon
Simon dẫn quân tới bãi rác theo lệnh của Negan. Đến nơi, chúng trông thấy các thành viên The Scavengers đã cầm sẵn súng trên tay trong khi Jadis đang thản nhiên đứng vẽ. Simon yêu cầu có một lời xin lỗi từ Jadis do đã trông thấy cô ta cùng người của mình đi cùng Rick tới The Sanctuary. Tuy nhiên, Jadis lại bỡn cợt đáp rằng khi đó cô ta đang áp giải Rick đến cho The Saviors. Dù rất nổi cáu, Simon cố kìm cơn giận của mình lại và nói tiếp rằng The Scavengers sẽ được tha thứ nếu tiếp tục về phe The Saviors và cống nạp súng cho chúng.
Tamiel tỏ vẻ không đồng tình về việc này và bảo rằng chúng cũng cần súng để sinh tồn, nhưng Simon nói rằng The Scavengers giờ đây không còn vấn đề gì cần phải lo khi mà đã có sự bảo vệ từ The Saviors. Cuối cùng, chúng cũng đành chấp nhận giao nạp tất cả súng cho Simon.
Sau đó, Simon bày tỏ thắc mắc rằng vì sao The Scavengers lại chọn một bãi rác làm nơi ở, và nó có liên quan gì đến sân đậu trực thăng hay những tấm pin năng lượng mặt trời đằng sau không. Khi Jadis lảng tránh trả lời những câu hỏi này, Simon bảo rằng hắn vẫn cần một lời xin lỗi chân thành hơn từ Jadis do những lời ban nãy của cô ta vẫn còn "thiếu vẻ hối lỗi". Jadis tiếp tục nói ra một lời xin lỗi nửa vời, để rồi bị bất ngờ khi Simon rút súng ra bắn chết Brion. Bị sốc, Jadis nhắc lại lời xin lỗi của mình với một thái độ nghiêm túc hơn, nhưng Simon chĩa súng sang tiếp tục bắn chết Tamiel. Nổi cơn thịnh nộ, Jadis đánh ngã Simon, buông lời chửi thề và khẳng định rằng lời xin lỗi của cô ta "đã cho thấy sự hối lỗi". Mặc dù vậy, Simon đã không còn chấp nhận lời xin lỗi này và ra lệnh cho người của mình tàn sát hết các thành viên The Scavengers trước sự kinh hãi của Jadis.
Trở về The Sanctuary, Simon nói dối với Negan rằng hắn đã làm đúng những gì được thủ lĩnh yêu cầu. Đúng lúc đó, D.J. cầm bộ đàm đi đến để báo rằng Rick ở đầu bên kia đang muốn nói chuyện với Negan. Sau khi Negan bỏ đi, Simon nhìn xuống vết sơn còn dính trên giày mình sau khi bị đánh ngã bởi Jadis.
Jadis
Quay trở lại thời điểm hiện tại, Rick và Michonne vừa phải trèo lên đỉnh của đống rác lớn để thoát khỏi sự truy đuổi của bầy xác sống, vốn là các thành viên The Scavengers đã chết sau khi bị Simon thảm sát. Họ tìm thấy Jadis cũng đang ngồi trên này, đang mặc một chiếc váy trắng và khuôn mặt lộ rõ vẻ thẫn thờ.
Sau khi kể cho họ biết chuyện đã xảy ra, Jadis chợt nói chuyện với Rick & Michonne một cách bình thường thay vì kiểu nói cụt lủn kỳ dị trước đây. Cô ta thổ lộ rằng trước đại dịch, mình từng hay tới bãi rác này để tìm kiếm những nguyên vật liệu để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật. Lý do mà Jadis chọn nơi này để thành lập một cộng đồng cũng là vì cô ta muốn biến nó trở thành một cái gì đó khác biệt giữa một thế giới như vậy.
Tỏ ra không mấy đồng cảm, Rick cho rằng chuyện vừa xảy ra hoàn toàn là do Jadis tự chuốc lấy. Anh cùng Michonne bắt đầu lên đường tìm cách thoát khỏi bãi rác và từ chối lời xin đi cùng của cô ta vì giờ đây, Jadis cũng không còn giúp ích được gì cho liên quân.
Rick và Michonne lao vào giữa bầy walker và chiến đấu với chúng. Sau một hồi, họ cũng mở được đường thoát. Khi thấy Jadis cũng chạy theo và muốn thoát ra cùng, Rick chĩa súng về phía cô ta rồi giơ lên trời bắn cảnh cáo, khiến Jadis phải rút lui trước sự truy đuổi của đám xác sống.
Lát sau, Jadis đứng sau một chiếc máy nghiền rác và dùng một chiếc gậy gõ liên hồi xuống đất để thu hút sự chú ý của bầy walker. Khi chúng đã tiến đến gần, cô ta khởi động chiếc máy nghiền và để chúng rơi xuống bên dưới. Chứng kiến những người từng là đồng đội của mình bị xay nát, Jadis không thể cầm được nước mắt.
Sau khi toàn bộ số xác sống đã bị tiêu diệt, Jadis lục dưới đống rác và lấy ra một chiếc hộp được có chứa vài lọ mứt táo để ăn.
Rick
Ra được bên ngoài, Rick và Michonne lên đường đến Hilltop. Rick giải thích với Michonne rằng phát súng ban nãy không phải là vì anh muốn giết Jadis mà chỉ muốn đuổi cô ta đi.
Rick chợt dừng xe lại bên đường và bảo mình cần một vài phút để trấn tĩnh bản thân. Anh cầm theo xấp thư của Carl cùng chiếc bộ đàm lấy từ một thành viên The Saviors và đi đến một cánh đồng vắng. Rick lấy ra 2 bức thư mà Carl gửi đến mình và Negan, nhưng cuối cùng chỉ đọc bức gửi Negan. Sau một hồi chần chừ, anh dùng bộ đàm liên lạc đến The Sanctuary và yêu cầu được nói chuyện với hắn.
Hay tin từ Rick rằng Carl đã chết, Negan lộ rõ vẻ bất ngờ và đau buồn. Rick tiết lộ nội dung bức thư mà Carl gửi hắn rằng cậu muốn cả hai bên chấm dứt chiến tranh và tạo dựng hòa bình. Mặc dù vậy, Rick tin rằng hòa bình giờ đây là thứ không còn có thể đạt được.
Sau khi đặt câu hỏi nhưng được biết cái chết của Carl không phải do The Saviors gây ra, Negan bày tỏ sự chia buồn với Rick và khẳng định rằng một đứa trẻ như Carl chính là đại diện cho tương lai của thế giới này. Tuy nhiên, hắn cũng bảo rằng cái chết của Carl bị gây ra bởi chính Rick, người đã châm ngòi cuộc chiến tranh và đã không thể bảo vệ con của mình. Negan khuyên Rick nên đầu hàng trước khi có thêm nhiều người thân yêu của anh bỏ mạng vì những quyết định của anh. Cuối cùng, hắn khẳng định rằng Rick đã thất bại dưới tư cách của cả một thủ lĩnh lẫn một người cha.
Đánh giá
Tập phim nhận được phản hồi tích cực từ giới phê bình, với 81% trong số 21 bài bình luận trên trang Rotten Tomatoes là theo chiều hướng tốt. Hầu hết các chuyên gia đều đánh giá cao cách dẫn truyện mới độc đáo qua việc chia tập phim thành từng đoạn nhỏ, với mỗi đoạn tập trung vào một nhân vật và cho rằng đây là tập phim cuốn hút nhất từ đầu mùa phim đến giờ. Sam Loveridge từ tạp chí SFX Magazine bình luận: "Nếu bạn đã bị 'mắc kẹt' với The Walking Dead từ đầu mùa đến giờ, tập 10 này giống như một phần thưởng dành cho bạn".
Ceratina namibensis
Ceratina namibensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eardley & Daly mô tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Ceratina Thể loại:Động vật được mô tả năm 2007
Món quà bí ẩn (phim 2015)
Món quà bí ẩn (tiếng Anh: The Gift) là một phim rùng rợn tâm lý của Mỹ-Úc 2015 do Joel Edgerton đồng sản xuất, đạo diễn và viết kịch bản trong vai trò đạo diễn đầu tay của anh, hai nhà đồng sản xuất khác là Jason Blum và Rebecca Yeldham. Phim có sự tham gia của Jason Bateman và Rebecca Hall vào vai một cặp đôi bị đe dọa bởi một nhân vật trong quá khứ do Edgerton đóng. Phim công chiếu tại Hoa Kỳ ngày 7 tháng 8 năm 2015 bởi STX Entertainment, khởi chiếu tại Việt Nam ngày 11 tháng 3 năm 2016.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2015 Thể loại:Phim tiếng Anh Thể loại:Phim chính kịch thập niên 2010 Thể loại:Phim chính kịch Mỹ Thể loại:Phim độc lập của Mỹ Thể loại:Phim đạo diễn đầu tay Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles Thể loại:Phim quay tại Los Angeles Thể loại:Phim của STX Entertainment Thể loại:Phim huyền bí Mỹ Thể loại:Phim giật gân Mỹ
Pentaclethra eetveldeana
Pentaclethra eetveldeana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được De Wild. & T.Durand miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pentaclethra
Hypenopsis flualis
Schrankia flualis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypenopsis
Lepanthes plumifera
Lepanthes plumifera là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Elmalık, Orta
Elmalık là một thị trấn thuộc huyện Orta, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 989 người.
Eucladium irroratum
Eucladium irroratum là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Mitt.) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eucladium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873
Allocosa morelosiana
Loài này thuộc chi Allocosa. Allocosa morelosiana được Willis J. Gertsch & Michael Davis miêu tả năm 1940.
Tham khảo
Thể loại:Allocosa
Sylvia crassirostris
Sylvia crassirostris là một loài chim trong họ Lâm oanh.
Loài này xuất hiện vào mùa hè quanh Địa Trung Hải, qua Balkans qua Thổ Nhĩ Kỳ, vùng Caucasus và các vùng lân cận đến Trung Á. Nó là di cư, trú đông ở vùng hạ Sahara Châu Phi.
Tham khảo
Thể loại:Sylvia Thể loại:Chim Azerbaijan Thể loại:Chim Grenada Thể loại:Chim Pakistan Thể loại:Chim châu Á Thể loại:Chim châu Âu Thể loại:Chim châu Phi
An Hiệp, Châu Thành (Đồng Tháp)
An Hiệp là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.
Xã An Hiệp có diện tích 15,48 km², dân số năm 1999 là 12.981 người, mật độ dân số đạt 839 người/km².
Sự đông máu
nhỏ | Quá trình đông máu trong cơ thể cho thấy vai trò trung tâm của thrombin
Sự đông máu là một quá trình phức tạp qua đó tạo ra các cục máu đông. Đông máu là một cơ chế quan trọng trong quá trình cầm máu. Khi thành mạch máu bị tổn thương, máu được cầm nhờ chỗ tổn thương được che phủ bởi cục máu đông chứa tiểu cầu và sợi huyết. Rối loạn đông máu có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và/hoặc tạo cục máu đông và huyết tắc.
Phản ứng đông máu được kích hoạt ngay sau chấn thương làm tổn hại đến nội mạc mạch máu. Tiểu cầu lập tức tạo nút chặn cầm máu tại vết thương; đây chính là quá trình cầm máu ban đầu. Quá trình cầm máu thứ phát diễn ra đồng thời; các yếu tố đông máu trong huyết tương đáp ứng trong một chuỗi phản ứng để tạo các sợi huyết có vai trò củng cố nút chặn tiểu cầu.
Hoạt hóa tiểu cầu
Tổn thương thành mạch máu làm bộc lộ collagen bình thường vốn chỉ hiện diện bên dưới lớp nội mạc. Tiểu cầu tuần hoàn trong máu gắn vào collagen trên các thụ thể glycoprotein Ia/IIa bề mặt đặc hiệu với collagen. Sự gắn kết này sau đó được gia cố bởi một protein có tên là yếu tố von Willebrand (vWF), với vai trò tạo các liên kết giữa glycoprotein Ib/IX/V tiểu cầu với các sợi collagen.
Sau đó tiểu cầu được hoạt hóa và tiết các chất từ những hạt trong bào tương tiểu cầu vào huyết tương, đến lượt mình, các chất này hoạt hóa các tiểu cầu khác. Tiểu cầu thay đổi hình dạng, bộc lộ bề mặt phospholipid cần cho sự bám dính của các yếu tố đông máu. Fibrinogen nối kết các tiểu cầu gần nhau bằng cách tạo ra các liên kết thông qua glycoprotein IIb/IIIa. Ngoài ra, tiểu cầu còn được hoạt hóa bởi thrombin.
Hiện tượng đông máu
Đông máu của quá trình cầm máu thứ phát có hai con đường, con đường kích hoạt qua tiếp xúc (còn gọi là con đường nội sinh) và con đường yếu tố mô (con đường ngoại sinh) cùng dẫn tới sự hình thành sợi huyết. Theo truyền thống, người ta cho rằng dòng thác đông máu gồm hai con đường quan trọng như nhau cùng gặp nhau ở một đoạn đường chung. Thực ra, con đường chủ yếu (thường gặp nhất) khởi phát sự đông máu là con đường yếu tố mô. Các con đường đều là một chuỗi các phản ứng, trong đó một zymogen (tiền chất bất hoạt của enzyme) của một serine protease và đồng yếu tố glycoprotein của nó được hoạt hóa để trở thành các thành phần hoạt động và xúc tác cho phản ứng tiếp theo trong dòng thác, cuối cùng hình thành các sợi huyết liên kết chéo với nhau. Các yếu tố đông máu thường được ký hiệu bằng các chữ số La Mã, với một chữ a viết thường đính kèm để chỉ dạng hoạt hóa (active).
Các yếu tố đông máu thường là các enzyme serine protease. Một số ngoại lệ bao gồm yếu tố VIII và yếut tố V là các glycoprotein; yếu tố XIII là một transglutaminase. Serine proteases hoạt động bằng cách cắt các protein khác ở các vị trí đặc hiệu. Yếu tố đông máu tuần hoàn dưới dạng các zymogen bất hoạt.
Dòng thác đông máu theo truyền thống được chia làm ba con đường, con đường yếu tố mô và con đường hoạt hóa qua tiếp xúc cả hai cùng kích hoạt con đường "chung" của yếu tố X, thrombin và fibrin.
Con đường yếu tố mô
Vai trò chính của con đường yếu tố mô là hình thành một "sự bùng nổ thrombin", một quá trình trong đó thrombin hình thành nhanh chóng. Yếu tố VIIa lưu hành trong máu với một lượng nhiều hơn so với các yếu tố đông máu được hoạt hóa khác.
Con đường hoạt hóa tiếp xúc
Con đường hoạt hóa tiếp xúc bắt đầu với sự hình thành phức hợp ban đầu trên nền collagen bởi kininogen cao phân tử (HMWK - high-molecular weight kininogen), prekallikrein, và yếu tố XII (yếu tố Hageman). Prekallikrein được chuyển thành kallikrein còn yếu tố XII thành XIIa. Yếu tố XIIa chuyển yếu tố XI thành FXIa. Yếu tố XIa hoạt hóa yếu tố IX, cùng với đồng yếu tố VIIIa tạo nên phức hợp tenase, hoạt hóa yếu tố X thành Xa. Vai trò thứ yếu của con đường hoạt hóa tiếp xúc trong việc hình thành cục máu đông được minh chứng qua các trường hợp bệnh nhân bị thiếu trầm trọng các yếu tố XII, HMWK, và prekallikrein không có triệu chứng rối loạn đông máu.
Con đường chung
Thrombin có hàng loạt chức năng khác nhau. Vai trò hàng đầu của nó là chuyển fibrinogen thành fibrin, là chất liệu chính của cục máu đông. Ngoài ra, nó còn hoạt hóa yếu tố VIII và V cùng với chất ức chế của chúng - protein C (khi có thrombomodulin), hoạt hóa yếu tố XIII, chất có vai trò tạo liên kết cộng hóa trị làm nên các liên kết chéo giữa các sợi polymer fibrin.
Sau khi được hoạt hóa bởi con đường yếu tố mô hoặc con đường hoạt hóa tiếp xúc, dòng thác đông máu được duy trì ở trạng thái ưu đông do sự hoạt hóa liên tục yếu tố VIII và IX để tạo nên phức hợp tenase, cho đến khi được điều chỉnh xuống bởi cơ chế chống đông. Đông máu là hiện tượng hình thành cục máu đông bịt kín vết thương do hoạt động chủ yếu của tiểu cầu
Các đồng yếu tố
Nhiều chất cần thiết cho sự vận hành bình thường của dòng thác đông máu:
Các chất ức chế
Có ba cơ chế kiểm soát dòng thác đông máu. Bất thường của các cơ chế này dẫn đến tình trạng dễ tạo cục máu đông:
Sự tan fibrin
Sau cùng, tất cả các cục máu đông được tổ chức lại và tái hấp thu bằng một quá trình gọi là sự tan fibrin. Enzyme chính của quá trình này (plasmin) được điều hòa bởi một số chất kích thích và ức chế.
Xét nghiệm đông máu
Có nhiều xét nghiệm để đánh giá chức năng đông máu:
Con đường yếu tố tiếp xúc khởi đầu bằng sự hoạt hóa các "yếu tố tiếp xúc" trong huyết tương, được đánh giá qua xét nghiệm aPTT.
Con đường yếu tố mô khởi đầu bằng sự phóng thích các yếu tố mô (một loại lipoprotein vòng đặc biệt), được đánh giá bằng xét nghiệm thời gian prothrombin (PT). Kết quả PT thường được biểu diễn dưới dạng một tỷ số (INR), thường dùng để theo dõi bệnh nhân dùng những thuốc kháng đông đường uống như warfarin.
Tầm soát định tính và định lượng fibrinogen được thực hiện bằng xét nghiệm thời gian đông thrombin (TCT). Định lượng chính xác fibrinogen trong máu thường dùng phương pháp Clauss. Một số máy xét nghiệm còn có khả năng đưa ra lượng "fibrinogen phái sinh" từ biểu đồ của xét nghiệm thời gian Prothrombin.
Nếu một yếu tố đông máu là thành phần của con đường tiếp xúc hoặc con đường yếu tố mô, sự thiếu hụt yếu tố đó sẽ chỉ ảnh hưởng đến một trong số các xét nghiệm: như trong bệnh hemophilia A, thiếu yếu tố VIII, thuộc con đường tiếp xúc, làm xét nghiệm aPTT kéo dài bất thường nhưng PT vẫn bình thường. Các ngoại lệ gồm prothrombin, fibrinogen và một số biến thể của yếu tố X ảnh hưởng đến cả hai loại xét nghiêm aPTT và PT. Khi xét nghiệm PT hoặc aPTT bất thường, các xét nghiệm khác sẽ được chỉ định để đánh giá tình trạng của các yếu tố đông máu.
Vai trò
Bất thường đông máu có thể dẫn đến chảy máu, máu đông hay đôi khi cả hai, tùy vào bản chất của bệnh.
Rối loạn tiểu cầu
Bệnh lý tiểu cầu có hai dạng: bẩm sinh và mắc phải. Một số loại bệnh tiểu cầu bao gồm Glanzmann's thrombasthenia, hội chứng Bernard-Soulier (phức hợp glycoprotein Ib-IX-V bất thường), hội chứng tiểu cầu xám (thiếu hạt alpha) và thiểu năng dự trữ delta (thiếu các hạt đặc). Hầu hết là các bệnh hiếm gặp. Đa số các bệnh tiểu cầu bẩm sinh khiến bệnh nhân dễ bị chảy máu. Bệnh von Willebrand do thiếu hoặc rối loạn chức năng của yếu tố von Willebrand, và dẫn đến bệnh cảnh dễ chảy máu tương tự; các thể bệnh nhẹ hơn tương đối thường gặp hơn.
Giảm số lượng tiểu cầu có nguyền nguyên nhân, bao gồm sản xuất không đủ (td. trong hội chứng suy tủy), bệnh miễn dịch (xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch/ITP), và tăng sử dụng tiểu cầu do nhiều nguyên nhân (thiếu máu giảm tiểu cầu do hủy tiểu cầu/TTP, hội chứng tán huyết - tăng urê huyết/HUS, tiểu hemoglobin cực điểm về đêm/PNH, đông máu nội mạch lan tỏa/DIC, giảm tiểu cầu do heparin/HIT). Đa số các trường hợp tăng sử dụng tiểu cầu dẫn đến hoạt hóa tiểu cầu, một số có liên quan đến huyết tắt.
Rối loạn các yếu tố đông máu và huyết khối
Những rối loạn yếu tố đông máu nổi tiếng nhất là các bệnh hemophilia. Ba dạng chính là hemophilia A (thiếu yếu tố VIII), hemophilia B (thiếu yếu tố IX hay "bệnh Christmas") và hemophilia C (thiếu yếu tố XI, nguy cơ chảy máu vừa). Cùng với bệnh von Willebrand (biểu hiện khá giống rối loạn tiểu cầu trừ những trường hợp nặng), những bệnh kể trên khiến dễ chảy máu. Hầu hết các trường hợp bệnh hemophilia là do di truyền. Ở người bị suy gan (cấp hoặc mạn), gan không sản xuất các yếu tố đông máu; điều này cũng làm tăng nguy cơ chảy máu.
Huyết khối (thrombosis) là sự hình thành cục máu đông bệnh lý, còn thuyên tắc (embolism) là khi cục máu đông (thrombus) di chuyển đến một vị trí khác của cơ thể làm tổn hại cơ quan tại chỗ. Hầu hết các trường hợp huyết khối là do các mắc phải vấn đề trên hệ đông máu ngoại sinh (phẫu thuật, ung thư, bất vận động, béo phì, hội chứng hạng ghế phổ thông), nhưng một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân có xu hướng mắc tình trạng gọi chung là tăng đông máu (thrombophilia, thí dụ hội chứng kháng phospholipid, yếu tố V Leiden và một số rối loạn di truyền hiếm gặp khác).
Các đột biến yếu tố XII liên quan đến sự kéo dài thời gian đông máu không triệu chứng lâm sàng và có xu hướng dễ bị viêm tắc tĩnh mạch. Các đột biến khác có liên quan đến dạng hiếm gặp của phù Quincke (hereditary angioedema (loại III).
Thuốc giúp đông máu
Việc sử dụng các chất hấp thu như zeolite và các thuốc cầm máu khác được sử dụng để nhanh chóng làm ngưng chảy máu cho các vết thương trầm trọng. Keo thrombin và fibrin được dùng trong phẫu thuật để cầm máu và để điều trị các phình mạch thrombose.
Desmopressin được dùng để cải thiện chức năng tiểu cầu bằng cách kích thích thụ thể arginine vasopressin 1A.
Các yếu tố đông máu nồng độ cao được dùng để điều trị bệnh hemophilia, để đảo ngược tác dụng của các thuốc kháng đông, và để điều trị triệu chứng chảy máu ở những bệnh nhân bị rối loạn sự tổng hợp yếu tố đông máu hoặc khi yếu tố đông máu được sử dụng nhiều, vược quá mức tổng hợp. Phức hợp prothrombin cô đặc, cryoprecipitate và huyết thanh tươi đông lạnh là các thuốc cầm máu thường được sử dụng. Yếu tố VII hoạt hóa tái tổ hợp ngày càng được sử dụng nhiều trong điều trị các trường hợp chảy máu nặng.
Acid tranexamic và acid aminocaproic ức chế sự hủy fibrin, làm giảm chảy máu. Trước khi bị chấm dứt sử dụng, aprotinin từng được dùng trong một số phẫu thuật lớn để làm giảm nguy cơ chảy máu và nhu cầu sử dụng các chế phẩm máu.
Thuốc kháng đông
Các thuốc kháng đông và các thuốc kháng tiểu cầu nằm trong số những thuốc được sử dụng nhiều nhất. Các thuốc kháng tiểu cầu bao gồm aspirin, clopidogrel, dipyridamole và ticlopidine; dạng dùng ngoài đường tiêu hóa glycoprotein IIb/IIIa inhibitors được dùng cho tình trạng angioplasty.
Trong các thuốc kháng đông, warfarin (và các coumarin) cùng heparin là thường dùng nhất. Warfarin tương tác với vitamin K, còn heparin và các hợp chất tương tự làm tăng hoạt động của antithrombin trên thrombin và yếu tố Xa. Một lớp thuốc mới, ức chế thrombin trực tiếp, đang được phát triển; một số đã được sử dụng trên lâm sàng (như lepirudin). Cùng đang được phát triển là các hợp chất phân tử nhỏ có tác động trực tiếp lên hoạt tính enzym của một số yếu tố đông máu (e.g. rivaroxaban).