cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Báu vật hoàng gia xứ Bohemia
Lịch sử
trái|nhỏ| Hoàng đế [[Matthias của Thánh chế La Mã cùng những báu vật hoàng gia của Bohemia]] Vương miện trong bộ báu vật hoàng gia Bohemia được đặt tên theo Thánh Václav, Công tước xứ Bohemia của triều đại Přemyslid. Những báu vật của hoàng gia thường được cất giữ tại nhà nguyện của nhà thờ chính tòa Thánh Vitus. Trong lễ đăng quang của một vị vua mới, báu vật được trao cho nhà vua rồi lại trở về với nơi cất giữ tại nhà thờ vào buổi tối. Sau năm 1918, dưới sự thành lập của nhà nước Cộng hòa Tiệp Khắc, những báu vật hoàng gia Bohemia không còn dùng để thực hiện nghi lễ đăng quang nữa nhưng vẫn giữ một giá trị nhất định, là làm biểu tượng của nền độc lập và vị thế quốc gia.nhỏ| Quyền trượng và quả cầu vàng ban đầu có niên đại từ thế kỷ 14 được trưng bày ở [[Viên|251x251px]]Trong quá khứ, những báu vật hoàng gia này từng được cất giữ ở nhiều địa điểm khác nhau nhưng thường được mang đến vào đúng ngày làm lễ đăng quang hoàng gia ở Praha. Vua Wenzel IV của Bohemia có lẽ đã cho chuyển những báu vật này đến lâu đài Karlštejn. Sau đó, báu vật hoàng gia của Bohemia lại liên tục được đổi địa điểm cất giữ vì lý do an toàn. Vào thế kỷ 17, những báu vật này được đưa về lâu đài Praha. Trong Chiến tranh Ba mươi năm (1631), báu vật xứ Bohemia được chuyển đến một nhà thờ ở České Budějovice và sau đó lại bí mật được chuyển đến Kho tàng Hoàng gia tại cung điện Hoàng gia Hofburg của Áo (1637). Đồng thời, quả cầu vàng và quyền trượng ban đầu có niên đại từ thế kỷ 14 cũng được thay thế bằng bản sao mới hơn. Lý do của sự thay thế này có lẽ bắt nguồn từ yêu cầu của vua Ferdinand I của Thánh chế La Mã vào năm 1533. Có thể là do quả cầu và quyền trượng cũ trông hơi giản dị và lại còn thiếu mất vài viên đá quý nên vua Ferdinand I đã cho làm lại một bản mới công phu hơn, được nạm ngọc đầy đủ, để tượng trưng cho uy quyền của Vương quốc Bohemia. Những báu vật hoàng gia này đã được đưa về Praha vào đúng dịp lễ đăng quang của vua Leopold II của Thánh chế La Mã vào năm 1791. Vào thời điểm đó, truyền thống về bảy chiếc chìa khóa đã được thiết lập, mặc dù những người nắm giữ chìa khóa theo thời gian đã được thay đổi theo thể chế chính trị. Về sau, những báu vật này phải chuyển đến Viên do mối đe dọa từ quân đội Phổ nhưng sau đó đã được trả về với Praha vào ngày 28 tháng 8 năm 1867.
Băiculești
Băiculești là một xã thuộc hạt Argeș, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 6288 người.
Báu vật hoàng gia xứ Bohemia
Lịch sử
Theo truyền thống cổ xưa và các quy định được đặt ra bởi vua Karl Đệ Tứ vào thế kỷ 14, những báu vật hoàng gia này chỉ được trưng bày để đánh dấu những dịp đặc biệt của đất nước. Trong đó, triển lãm chỉ có thể diễn ra tại lâu đài Praha. Trong thế kỷ 20, có chín khoảnh khắc như vậy đã diễn ra trong lịch sử. Hiện nay, Tổng thống Cộng hòa Séc có toàn quyền quyết định việc trưng bày vương miện Thánh Václav.
Tương truyền rằng, bất cứ kẻ nào dám soán ngôi mà đội chiếc vương miện Thánh Václav lên đầu thì sẽ chết trong vòng một năm. Truyền thuyết này được cho là linh ứng và được nhiều người tin theo bởi có một tin đồn là Reinhard Heydrich, thống đốc Đức Quốc xã của Nhà nước bảo hộ bù nhìn Bohemia và Moravia, đã lén đội thử chiếc vương miện này lên đầu và chưa đầy một năm sau đó thì bị lực lượng phòng vệ quốc gia của Séc ám sát.
Liên kết ngoài
Thể loại:Di tích Văn hóa Quốc gia của Cộng hòa Séc Thể loại:Biểu tượng quốc gia Áo-Hung Thể loại:Vương miện
Stolpe auf Usedom
Stolpe auf Usedom là một đô thị trong huyện Vorpommern-Greifswald (trước thuộc huyện Ostvorpommern), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald
Giải nguyên
Giải nguyên (chữ Nho: 解元) là một học vị trong hệ thống khoa bảng Việt Nam. Danh từ "giải nguyên" được dùng để gọi người thí sinh đỗ cao nhất trong khoa thi Hương vốn là một khoa thi liên tỉnh. Theo thông lệ, thi Hương thường tổ chức 3 năm 1 lần tại một số trường thi trong nước. Thí sinh từ nhiều tỉnhtập hợp lại thi chung ở 1 trường. Số thi đậu khá hạn chế. Vào thời Hậu Lê ai đậu thì gọi là "cống sĩ"; người đậu với điểm cao nhất trong số cống sĩ gọi là giải nguyên.
Tham khảo
Thể loại:Thi cử Nho học
Vĩnh Cửu
Vĩnh Cửu là một huyện thuộc tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Địa lý
250px|trái|nhỏ|Cầu Chiến Khu D Huyện Vĩnh Cửu nằm ở phía tây bắc của tỉnh Đồng Nai, trải dài từ vườn quốc gia Cát Tiên đến thành phố Biên Hòa và có vị trí địa lý:
Huyện có diện tích 1.095,70 km², dân số năm 2019 là 367.377 người, mật độ dân số đạt 355 người/km². Huyện lỵ của huyện là thị trấn Vĩnh An nằm ở phía tây nam hồ Trị An, trên đường tỉnh lộ 767 và cách thành phố Biên Hòa 30 km về hướng tây bắc.
Hành chính
Huyện Vĩnh Cửu có 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Vĩnh An (huyện lỵ) và 11 xã: Bình Hòa, Bình Lợi, Hiếu Liêm, Mã Đà, Phú Lý, Tân An, Tân Bình, Thạnh Phú, Thiện Tân, Trị An, Vĩnh Tân.
Lịch sử
Vĩnh Cửu vốn là tên của một làng thuộc tổng Phước Vĩnh Thượng, quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa trước đây (nay thuộc địa giới các phường Tam Hiệp, Tam Hòa, Long Bình và Tân Hiệp, thành phố Biên Hòa). Sau làng Vĩnh Cửu hợp nhất với các làng Tân Mai và Bình An (Bình Đa và An Hảo) thành làng Tam Hiệp. Nơi đây, những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai, có nhiều người yêu nước hoạt động cách mạng. Năm 1946, trại du kích Bình Đa mở tại đây để huấn luyện cho lực lượng vũ trang Biên Hòa. Lúc bấy giờ, địa bàn Vĩnh Cửu còn là rừng rậm, trở thành một trong những căn cứ của cách mạng. Địch tấn công, càn quét, đốt phá làng Vĩnh Cửu, lập vành đai trắng để bảo vệ cho khu vực Bình Trước (Biên Hòa).
Năm 1948, Ủy ban kháng chiến hành chánh Nam Bộ quyết định chia quận Châu Thành tỉnh Biên Hòa thành hai đơn vị gồm thị xã Biên Hòa và huyện Vĩnh Cửu. Huyện Vĩnh Cửu gồm các xã: Hiệp Hòa, Tam Hiệp, Bửu Hòa, Tân Vạn, Hóa An, Tân Hạnh, Bình Trị, Tân Hiệp, Tân Phong, Bửu Long, Tân Thành, Bình Hòa, Bình Ý, Bình Thạnh, Tân Triều, Bình Phước, Lợi Hòa, Bình Long, Thiện Tân, Đại An, Tân Định.
Thời Việt Nam Cộng hòa, địa bàn huyện Vĩnh Cửu ngày nay thuộc quận Công Thanh, tỉnh Biên Hòa và quận Kiệm Tân, tỉnh Long Khánh. Quận lỵ Công Thanh đặt tại xã Tân Phú (nay thuộc xã Thạnh Phú).
Sau năm 1975, huyện Vĩnh Cửu thuộc tỉnh Đồng Nai, gồm 13 xã: Bình Hòa, Bình Long, Bình Phước, Bình Thạnh, Bình Ý, Cây Gáo, Đại An, Lợi Hòa, Tân Định, Tân Phú, Tân Triều, Thiện Tân và Trị An.
Ngày 23 tháng 12 năm 1985, chuyển huyện Vĩnh Cửu thành thị xã Vĩnh An.
Thị xã Vĩnh An bao gồm 2 phường: Trị An, Cây Gáo và 11 xã: Bình Hòa, Bình Long, Bình Thạnh, Bình Phước, Bình Y, Đại An, Lợi Hòa, Tân Định, Tân Phú, Tân Triều, Thiện Tân.
Trong đó, 2 phường: Trị An và Cây Gáo được thành lập trên cơ sở 2 xã có tên tương ứng và 2 lâm trường: Mã Đà, Hiếu Liêm (huyện Tân Phú) đưa sang.
Đến cuối năm 1991, thị xã Vĩnh An bao gồm 2 phường: Cây Gáo, Trị An và 8 xã: Bình Hòa, Bình Lợi, Phú Lý, Tân An, Tân Bình, Thạnh Phú, Thiện Tân, Vĩnh Tân.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 109-CP, theo đó:
Huyện Vĩnh Cửu sau khi tái lập bao gồm thị trấn Vĩnh An và 9 xã: Bình Hòa, Bình Lợi, Phú Lý, Tân An, Tân Bình, Thạnh Phú, Thiện Tân, Trị An, Vĩnh Tân.
Như vậy, huyện Vĩnh Cửu có 1 thị trấn và 11 xã như hiện nay.
Kinh tế và xã hội
Huyện có diện tích đất lâm nghiệp chiếm tỷ lệ cao với 65.921 ha có trữ lượng gỗ lớn.
Có Hồ Trị An 28.500 ha (trong địa phận Vĩnh Cửu là 16.500 ha) là nguồn nước phong phú phục vụ cho tưới tiêu nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.
Có tiềm năng khoáng sản phong phú về chủng loại gồm kim loại quý, nguyên liệu vật liệu xây dựng: cát, đá, keramzit cho sản xuất bê tông nhẹ, puzlan và laterit nguyên liệu phụ gia cho xi măng.
Đã quy hoạch Khu công nghiệp Thạnh Phú. Đang quy hoạch cụm sản xuất ngành nghề tại xã Tân Bình.
Hiện nay trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu đang triển khai đầu tư xây dựng khu đô thị Lavender City nằm trên địa bàn xã Thạnh Phú.
Tôn giáo
Tôn giáo của huyện phần lớn là Phật giáo, Công giáo, Cao Đài và Tin lành. Trong đó Phật giáo có đông tín đồ nhất.
Du lịch
Địa bàn huyện Vĩnh Cửu có Vườn quốc gia Cát Tiên đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Huyện có Làng Bưởi Tân Triều là đặc sản của tỉnh Đồng Nai. Ngoài ra, huyện còn có các địa chỉ du lịch sinh thái, di tích lịch sử như: Chiến khu Đ, Khu du lịch Đảo Ó - Đồng Trường (trên lòng hồ Trị An)...
Giao thông
Tỉnh lộ 768 kết nối với thành phố Biên Hòa. Đây cũng là tuyến đường huyết mạch dài nhất huyện nối các xã với thị trấn.
Tỉnh lộ 767 kết nối huyện với Trảng Bom đi qua xã Vĩnh Tân. Tuyến đường này cùng với tỉnh lộ 768 là hai con đường huyết mạch của vùng.
Hương lộ 15 nối tỉnh lộ 768 với xã Bình Lợi hay xa hơn là trung tâm thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương (qua sông Đồng Nai). Tuyến đường đi qua xã Thạnh Phú và xã Bình Lợi. Trong tương lai đây sẽ là con đường đắc đỏ nhất nhì huyện khi Bình Dương trở thành thành phố trực thuộc trung ương. Đường này sẽ kẹp giữa 2 thành phố lớn là Biên Hòa và Bình Dương.
Tỉnh lộ 761 kết nối với tỉnh Bình Phước. Đây cũng chính là tuyến đường duy nhất mà tỉnh Đồng Nai có thể đi thẳng qua Bình Phước.
Đường Đồng Khởi kết nối KCN Thạnh Phú của huyện với KCN AMATA của thành phố Biên Hòa và Quốc lộ 1 và được xem là con đường có giá trị của tỉnh nói chung.
Hương lộ 7 bắt đầu từ nút giao ngã 4 Bến Cá (xã Tân Bình) đến nơi giao cắt với hương lộ 15 ở xã Bình Lợi. Tuyến đường đi qua xã Tân Bình và Bình Lợi.
Hương lộ 9 bắt đầu từ nút giao ngã 4 Bến Cá (xã Tân Bình) qua cầu Tân Triều và đi vào vùng cù lao Tân Triều.
Đường trục 16 nằm ở địa phận xã Thạnh Phú. Theo quy hoạch, xã sẽ trở thành khu đô thị Thạnh Phú đóng vai trò là khu đô thị công nghiệp phía Nam. Tuyến đường kết nối tỉnh lộ 768 với đường Đồng Khởi. Vì thế người dân ở khu vực xã Thạnh Phú đặc biệt là ở trung tâm xã có thể đi tắt đường này lên Biên Hòa thay vì phải đi thẳng rồi quẹo phải ở ngã 3 đèn vàng. Tuyến đường nhằm góp phần giảm ách tách giao thông và giúp người dân đi nhanh hơn. Tuyến đường hiện nay đã nhựa hóa 100% tuy nhiên buổi tối vẫn chưa có đèn đường khoảng 2/3.
Huyện còn có một số con đường dân sinh như: Lò Thổi; Bàu Sen; Gò Xoài; Bình Hòa - Cây Dương. Ngoài ra còn một số công trình giao thông của Đông Nam Bộ cũng đi qua Vĩnh Cửu như đường vành đai 4... Các bến phà, đò hoạt động thường xuyên vì là nơi giáp với sông Đồng Nai như: bến đò Bà Miêu, bến đò Thới Sơn, bến đò Tân Uyên,...
Xe buýt công
Huyện có tuyến xe buýt số 7, số 8 và số 19 đi qua kết nối Biên Hòa với Vĩnh Cửu. Lộ trình của 3 tuyến xe như sau:
1. Tuyến số 7: Bến xe Biên Hòa - Bến xe Vĩnh Cửu.
2. Tuyến số 8: Siêu thị Big C - Bến xe Vĩnh Cửu.
3. Tuyến số 19: Ngã 3 Trị An – Thị trấn Vĩnh An.
Vĩnh Hưng
Vĩnh Hưng là một huyện thuộc tỉnh Long An, Việt Nam.
Huyện Vĩnh Hưng nằm ở phía tây bắc của tỉnh Long An, thuộc vùng Đồng Tháp Mười. Vĩnh Hưng có tuyến biên giới giáp Campuchia dài 45,62 km (chiếm 31,1% tổng chiều dài biên giới của tỉnh Long An) được xem là vô cùng quan trọng trong việc xây dựng kinh tế kết hợp với củng cố quốc phòng.
Địa lý
Huyện Vĩnh Hưng nằm về phía tây bắc tỉnh Long An, có vị trí địa lý:
Dân số trung bình năm 2001 của huyện Vĩnh Hưng là 42.460 người, mật độ dân số 110 người/km², bằng 37,41% mức trung bình mật độ dân số của tỉnh Long An (294 người/km²). Dân số khu vực thành thị có 8.769 người (chiếm 20,65% dân số), dân số nông thôn 33.691 người (chiếm 79,34%). Tốc độ tăng dân số (95-01) là 5,15% năm, riêng năm 2001 là 1,8%, phần lớn là tăng cơ học, do quá trình điều động dân cư đến xây dựng vùng kinh tế mới. Nhân dân cần cù chịu khó lao động. Mật độ dân số bình quân 110 người/km². Do vậy, Vĩnh Hưng cần có phương án xây dựng cơ sở vật chất để phát triển nền kinh tế kết hợp cũng cố quốc phòng nâng cao đời sống nhân dân.
Tổng lao động toàn huyện năm 2001 là 22.114 người; trong đó, lao động nông - lâm nghiệp 17.916 người (chiếm 81%), lao động công nghiệp - TTCN 531 người (chiếm 2,4%) và lao động thương mại - dịch vụ 2.702 người (chiếm 12,2%), lao động khác 965 người chiếm 4,4%. Như vậy, nguồn nhân lực tập trung chủ yếu khu vực nông - lâm nghiệp, việc chuyển dịch cơ cấu lao động diễn ra chậm.
John Dainton
John Bourke Dainton FRS là một nhà vật lý người Anh, và là Giáo sư Vật lý của Ngài James Chadwick, tại Đại học Liverpool. Dainton đã được trao giải thưởng Max Born Prize năm 1999.
Cha ông là Frederick Dainton, Nam tước Dainton. Ông là giám đốc sáng lập của Viện Cockcroft.
Vĩnh Hưng
Địa lý
Để phát triển kinh tế - xã hội, nhất thiết phải đào tạo, nâng cao mặt bằng dân trí, trình độ chuyên môn cho người lao động, để họ có khả năng tiếp thu và ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất (với chỉ tiêu là 10 - 25% số lao động được đào tạo).
John Dainton
Ông được bầu là thành viên của Hội hoàng gia Luân Đôn vào năm 2002 và năm 2018 ông trở thành biên tập viên của tạp chí Hội hoàng gia Luân Đôn, Philosophical Transactions of the Royal Society A.
Vĩnh Hưng
Đặc điểm tự nhiên
Khí hậu huyện Vĩnh Hưng mang tính chất đặc trưng nhiệt đới gió mùa với nền nhiệt cao đều quanh năm, ánh sáng dồi dào, lượng mưa khá lớn và phân bố theo mùa. Nhiệt độ bình quân năm là 27,2 °C, tháng 5 là tháng nóng nhất (29,3 °C), tháng 1 có nhiệt độ thấp nhất 25 °C. Biên độ nhiệt trong năm dao động khoảng 4,3 °C và biên độ nhiệt ngày và đêm dao động cao (từ 8 °C đến 10 °C). Lượng mưa trung bình năm (1.447,7 mm/năm) và phân bố theo mùa rõ rệt, lượng mưa trong mùa mưa thực sự 1.332 mm (92% lượng mưa cả năm), bắt đầu ngày 20 tháng 5 và kết thúc đầu tháng 11 (164 ngày). Mùa mưa trùng với mùa lũ gây ngập úng, cản trở quá trình sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội của huyện.
John Dainton
Liên kết ngoài
Thể loại:Hội viên Hội Hoàng gia
Vĩnh Hưng
Nguồn nước mặt
Vĩnh Hưng nằm ở đầu nguồn nước từ phía Campuchia và sông Tiền dẫn vào địa phận của tỉnh Long An. Đây chính là điểm thuận lợi so với các huyện khác như: Thạnh Hóa, Thủ Thừa, Bến Lức,... của tỉnh Long An.
Chính nhờ có thủy lợi mà việc khai hoang, phục hóa, thâm canh sản xuất lúa, tăng vụ đạt kết quả cao. Tuy nhiên, so với yêu cầu phục vụ sản xuất và sinh hoạt thì nguồn nước vẫn chưa đủ, vì vậy thủy lợi vẫn là vấn đề then chốt đối với Vĩnh Hưng, cần được đầu tư hoàn chỉnh tạo nền tảng cho sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững.
Nguồn nước ngầm
Đặc điểm nổi bật về nguồn nước ngầm trong khu vực huyện Vĩnh Hưng là xuất hiện sâu, giá thành cao, nên ít được khai thác.
Hiện nay nước sinh hoạt của nhân dân trong huyện hầu hết dùng nước mưa và nước sông rạch. Nước ngầm do giá thành khai thác cao nên mới có một số điểm tập trung do nhà nước đầu tư.
Ngập lũ là quy luật thường niên của Đồng bằng sông Cửu Long, Vĩnh Hưng cũng là một trong số đó. Lũ lớn đang có xu thế rút ngắn chu kỳ từ 12 năm xuống còn 6 năm và 3 năm (1961, 1978, 1984, 1991, 1994, 1996, 2000) trong đó lũ lịch sử năm 2000 đã gây thiệt hại rất nặng nề cho Vĩnh Hưng.
Như vậy, độ mặn trên kênh rạch Vĩnh Hưng có tăng; song vẫn nhỏ hơn 4g/l (ngưỡng chịu đựng của các loại cây trồng) nên ít ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng và phát triển của cây trồng.
Tài nguyên Đất
Toàn huyện có 2 nhóm đất với 6 đơn vị chú giải bản đồ đất; trong đó: nhóm đất xám có diện tích: 31.526 ha (chiếm 81,99% diện tích tự nhiên) và nhóm đất phèn: 5.980 ha (chiếm 15,55% diện tích tự nhiên). Như vậy, 100% diện tích đất thuộc loại đất có vấn đề, đây là một hạn chế của huyện Vĩnh Hưng. Tổng hợp diện tích các nhóm và loại đất ở huyện Vĩnh Hưng cò thể phân loại như sau:
Địa chất
Đất đai của huyện Vĩnh Hưng hình thành từ hai loại trầm tích: Trầm tích phù sa non trẻ (Holocene) và trầm tích phù sa cổ (Pleistocene); trong đó chủ yếu là trầm tích phù sa cổ (Pleistocene).
Do vậy, khi xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng cần tính toán đầu tư đảm bảo độ ổn định bền vững.
Tài nguyên rừng
Năm 1995, diện tích rừng có 3.035 ha, trong đó hầu hết là tràm cừ; đến năm 2001 diện tích rừng tăng lên 3.933 ha (tỷ lệ che phủ 11,47%) kể cả cây lâu năm và vườn tạp, phần lớn rừng trồng từ trước năm 1995 nên trữ lượng khá.
Nguồn tài nguyên động vật dưới tán rừng đã dần được phục hồi, đây là thành quả đáng ghi nhận của chương trình 773/TTg và 661, đã góp phần sử dụng hợp lý, hiệu quả tài nguyên cũng như khôi phục hệ sinh thái vốn có của vùng đất phèn.
Tài nguyên thủy sản
Qua điều tra của Viện Nghiên cứu Thủy sản II, có nhận xét: Các thủy vực ở huyện Vĩnh Hưng có những nhóm loài đặc trưng như: tảo lục, tảo bánh xe, côn trùng thủy sinh, nhóm tôm cá nước ngọt. Thủy sinh vật có đến hơn 330 loài, gồm 180 loài tảo, 90 loài động vật nổi, 60 loài động vật đáy. Trên sông Vàm Cỏ Tây có hơn: 50 loài cá, 9 loài tôm; trong đó, cá đồng và tôm càng xanh có giá trị kinh tế nhưng sản lượng không lớn.
Phum Viphurit
Viphurit Siritip (วิภูริศ ศิริทิพย์, Sinh năm 1995), được biết đến với nghệ danh của anh Phum ภูมิ), là một ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Thái Lan. Anh đã đạt được danh tiếng quốc tế vào năm 2018 từ đĩa đơn "Lover Boy". Âm nhạc của anh thể hiện sự ảnh hưởng của nhiều thể loại, đặc biệt là neo soul.
Vĩnh Hưng
Tài nguyên thủy sản
Ngoài ra, do môi trường nước nội đồng ngày càng được ngọt hóa, độ chua và thời gian ảnh hưởng chua phèn giảm, tạo điều kiện để các loài thủy sản về cư trú và phát triển, mở ra hướng đi trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng - vật nuôi.
Phum Viphurit
Tiểu sử
Viphurit sinh tại Bangkok, Thái Lan, trong gia đình có cha là một kiến trúc sư có danh tiếng, mẹ là nhà thiết kế đồ họa. Viphurit chuyển đến Hamilton, New Zealand năm 9 tuổi. Anh có nhạc cụ đầu tiên của mình ở đây; một cái trống mà anh mong muốn từ khi còn nhỏ. Tuy nhiên, Viphurit đã buộc phải dừng chơi trống và chuyển sang chơi guitar vì tiếng trống được cho là đã làm phiền hàng xóm. Viphurit chuyển về Thái Lan khi 18 tuổi để học tại Đại học Quốc tế Mahidol.
Ở Thái Lan, Viphurit được biết đến với các bài hát gốc và các bản cover trên YouTube và anh đã ký hợp đồng với hãng thu âm Rat Records. Anh đã phát hành album đầu tay Manchild vào năm 2017. Hai đĩa đơn tiếp theo của anh, "Long Gone" và "Lover Boy", đã giúp anh được quốc tế công nhận khi các video âm nhạc của họ lan truyền trên mạng. Anh đã đi lưu diễn quốc tế vào năm 2018, biểu diễn tại Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ba Lan, Đức, Anh, Pháp, Thụy Sĩ, Ý, Hà Lan, Hoa Kỳ, Indonesia, Malaysia, Philippines và Singapore.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Người từ Hamilton, New Zealand
Vĩnh Hưng
Khoáng sản
Theo các tài liệu điều tra địa chất thổ nhưỡng, trên địa bàn huyện Vĩnh Hưng, khoáng sản đặc trưng là sét gạch ngói nguồn gốc hỗn hợp sông - đầm lầy, sông - biển tuổi Holoxen. Mức độ điều tra, đánh giá về khoáng sản ở Vĩnh Hưng còn rất sơ lược, hầu như mới chỉ khảo sát mỏ sét gạch ngói với mức độ đánh giá về chất lượng mỏ sét: Cát (>0,1 mm) 9%, bột (0,1 - 0,01 mm) 21%, sét (<0,01 mm) 80%, chỉ số dẻo 24,4, độ co gió 7,5%, cường độ kháng nén (sau khi nung ở 950 °C): 121 kg/cm², quy mô vừa với cấp trữ lượng P = 4.657 triệu m³.
Hành chính
Huyện Vĩnh Hưng có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Vĩnh Hưng (huyện lỵ) và 9 xã: Hưng Điền A, Khánh Hưng, Thái Bình Trung, Thái Trị, Tuyên Bình, Tuyên Bình Tây, Vĩnh Bình, Vĩnh Trị, Vĩnh Thuận.
Lịch sử
Trước 30 tháng 4 năm 1975, địa bàn huyện Vĩnh Hưng thuộc tỉnh Kiến Tường.
Sau 30 tháng 4 năm 1975, đất Vĩnh Hưng thuộc huyện Mộc Hóa, tỉnh Long An.
Ngày 30 tháng 3 năm 1978, chia huyện Mộc Hóa thành hai huyện: Mộc Hóa và Vĩnh Hưng. Huyện Vĩnh Hưng bao gồm 10 xã: Hưng Điền A, Hưng Điền B, Thái Trị, Thái Bình Trung, Vĩnh Châu A, Vĩnh Châu B, Vĩnh Đại, Vĩnh Lợi, Vĩnh Thạnh và Vĩnh Trị.
Ngày 26 tháng 6 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng Nhà nước Việt Nam ban hành Quyết định số 74/HĐBT, tách 3.187 ha diện tích tự nhiên và 1.086 nhân khẩu của xã Thái Bình Trung và 976,60 ha diện tích tự nhiên và 1.480 nhân khẩu của xã Vĩnh Trị để thành lập xã Vĩnh Bình.
Ngày 23 tháng 11 năm 1991, lập thị trấn Vĩnh Hưng từ xã Vĩnh Trị, lập xã Khánh Hưng từ xã Hưng Điền A và lập xã Hưng Thạnh từ 3 xã: Hưng Điền B, Vĩnh Thạnh và Vĩnh Châu B.
Ngày 31 tháng 8 năm 1992, lập xã Thạnh Hưng từ xã Vĩnh Thạnh và lập xã Hưng Hà từ 2 xã: Vĩnh Thạnh, Hưng Điền B.
Từ đó, huyện Vĩnh Hưng bao gồm thị trấn thị trấn Vĩnh Hưng và 15 xã: Khánh Hưng, Hưng Điền A, Vĩnh Trị, Thái Trị, Thái Bình Trung, Vĩnh Bình, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Lợi, Vĩnh Đại, Hưng Điền B, Hưng Thạnh, Vĩnh Châu A, Vĩnh Châu B, Thạnh Hưng, Hưng Hà.
Ngày 24 tháng 3 năm 1994, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 27-CP, điều chỉnh địa giới hành chánh huyện như sau: Sau khi điều chỉnh, huyện Vĩnh Hưng còn lại 38.238 ha diện tích tự nhiên với 31.924 nhân khẩu, bao gồm 9 xã: Khánh Hưng, Hưng Điền A, Vĩnh Trị, Thái Trị, Thái Bình Trung, Vĩnh Bình, Vĩnh Thuận, Tuyên Bình, Tuyên Bình Tây và thị trấn Vĩnh Hưng.
Kinh tế - xã hội
Vĩnh Hưng nằm trong vùng Đồng Tháp Mười. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp - lâm nghiệp, mà hàng đầu là sản xuất lúa hàng hoá. Huyện giáp Campuchia (có đường biên giới dài 45,62 km), có cửa khẩu Long Khốt (Thái Bình Trung) và Bình Tứ (Hưng Điền A) nên có lợi thế phát triển dịch vụ thương mại qua biên giới (kinh tế cửa khẩu).
Thuận lợi
Xét về vị trí địa lý kết hợp với kiến tạo địa chất trầm tích và quá trình khai thác tài nguyên phát triển kinh tế xã hội cho thấy lợi thế cơ bản của Vĩnh Hưng :
Giao thông
Có tỉnh lộ 831 nối với quốc lộ 62 đi các tỉnh. Hệ thống giao thông từ huyện đến trung tâm các xã phát triển mạnh, hiện nay đã có 10/10 xã, thị trấn có đường ô tô đến trung tâm. Ngoài ra hệ thống kênh rạch chằng chịt gồm có sông Vàm Cỏ Tây, Sông Long Khốt, Sông Lò Gạch, Tuyến kênh 28, kênh Tân Thành Lò Gạch, kênh Trung Ương, Kênh Hưng Điền… thuận tiện cho việc vận chuyển hàng hoá và giao lưu với các vùng, diện tích sản xuất đất nông nghiệp 33.780,82 ha, thuận lợi cho trồng lúa và tràm.
Vĩnh Hưng có đường biên giới giáp với Campuchia dài 45,62 km thuận lợi cho việc phát triển thương mại với 3 cửa khẩu: Long Khốt xã Thái Bình Trung, Vàm Đồn xã Hưng Điền A và Cả Trốt xã Khánh Hưng.
Tham khảo
Thể loại:Huyện biên giới Việt Nam với Campuchia
Porcellio kuhnelti
Porcellio kuhnelti là một loài chân đều trong họ Porcellionidae. Loài này được Strouhal miêu tả khoa học năm 1937.
Tham khảo
Thể loại:Porcellio
Groningen (thành phố)
Groningen là thủ phủ của tỉnh Groningen ở Hà Lan. Với dân số 185.000, hiện đây là thành phố lớn nhất ở phía bắc Hà Lan. Đây là một thành phố đại học với 45.000 sinh viên.
Lịch sử
nhỏ|trái|200px|Các phường của Groningen Thành phố này được thành lập tại điểm cực bắc của vùng Hondsrug. Tài liệu cổ nhất ghi chép về sự tồn tại của Groningen vào năm 1040. Tuy nhiên, thành phố đã tồn tại từ lâu trước thời gian này: các di vật khảo cổ có niên đại từ năm 3950–3720 Công nguyên, dù khu định cư lớn đầu tiên ở Groningen là từ năm 3 Công nguyên.
Thế kỷ 13, Groningen đã là một trung tâm thương mại quan trọng và cư dân của thành phố này đã xây một thành xung quanh. Thành phố có ảnh hưởng tới khu vực xung quanh và khiến ngôn ngữ ở đây thành tiếng phổ thông cho khu vực xung quanh. Vào thế kỷ 15, tỉnh Friesland gần đó được quản lý từ Groningen. Trong thời kỳ này, tháp Martini đã được xây, cao 127 m.
Năm 1614, Đại học Groningen đã được thành lập, ban đầu chỉ dành cho giáo dục tôn giáo. Cùng thời gian này, thành phố mở mang nhanh chóng và một tường thành mới đã được xây.
Hội họa, văn hoá và cuộc sống
Thành phố được biết đến như là "thủ phủ của miền Bắc" và như là "Martinistad" (Thành phố Martini) - Martinitoren.
Mặc dù Groningen là một thành phố không quá lớn, nó đóng vai trò quan trọng như là trung tâm đô thị của Hà Lan, đặc biệt là lĩnh vực âm nhạc và hội họa, giáo dục và kinh doanh. Một số lượng lớn sinh viên sống tại Groningen đóng góp cho sự đa dạng về văn hoá cho thành phố này.
Bảo tàng Bảo tàng quan trọng và nổi tiếng nhất Groningen là Groninger Museum. Toà nhà hiện tại được thiết kế bởi Alessandro Mendini, Bảo tàng đã được thay đổi thành một trong nhưng bảo tàng hiện đại và sáng tạo nhất Hà Lan. Hơn thế nữa, thành phố này còn có một bảo tàng hàng hải, bảo tàng đại học, bảo tàng truyện tranh và một bảo tàng đồ hoạ. Groningen còn là quê hương của Noorderlicht, một nền tảng điện ảnh quốc tế với một bộ sự tập ảnh và tổ chức lễ hội ảnh thế giới.
Nhà hát và âm nhạc Groningen có một nhà hát thành phố (Stadsschouwburg), toạ lạc tại Turfsingel, một nhà hát to và địa điểm tổ chức hoà nhạc tên Martini Plaze, và một trung tâm văn hoá lớn trên đường Trompsingel tên Oosterpoort. Vera toạ lạc tại Oosterstraat, Grand Theatre tại Grote Markt, và Simplon tại Boterdiep. Rất nhiều quán cà phê có nhạc sống và một số ít khác phục vụ nhạc jazz, bao gồm Jazzcafe De Spiegel trên đường Peperstaat. Những sinh viên học về nhạc jazz đến từ trường Prince Claus Conservatoire thường tổ chức những buổi biểu diễn nhạc jazz thường xuyên như Peter Pan tại Voor Het Voormalige Klein Poortje và quán cà phê De Smederij tại Tuinstraat 2-4. Groningen cũng được biết tới là nơi tổ chức Eurosonic Festival - một sự kiện âm nhạc thường niên với hơn 100 ban nhạc khắp châu Âu.
Giải trí về đêm Giải trí về đêm tại Groningen phụ thuộc rất lớn vào lượng sinh viên tại đây. Không khí ở đây thường sôi động và đáng chú ý so với kích thước của thành phố. Cụ thể như, Grote Markt, Vismarkt, Poelestraat và Peperstraat là những nơi đông đúc và mỗi buổi tốt, nhất là những quán bar không đóng cửa tận 5 giờ sáng. Những năm 2005 - 2007, Groningen được bình chọn là "de beste binnenstad" (trung tâm thành phố tốt nhất) của Hà Lan. Có 2 khu phố đèn đỏ tại đây, một ở Nieuwstad và một ở A-kwartier. Cả hai đều gần hoặc ngay trong trung tâm thành phố.
Đô thị kết nghĩa
Thành phố này kết nghĩa với :
và với tiểu bang Michigan của Hoa Kỳ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị tỉnh Groningen Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Groningen Thể loại:Liên minh Hanse Thể loại:Thành phố của Hà Lan
Lecania rufipes
Lecania rufipes là một loài ruồi trong họ Asilidae. Lecania rufipes được Macquart miêu tả năm 1838. Loài này phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Truyện ngắn trong lòng bàn tay
Tiểu thuyết lòng bàn tay (掌の小説) hay còn được biết đến với tên Truyện ngắn trong lòng bàn tay là một "chưởng biên tiểu thuyết" (掌編小説), "chưởng thiên tiểu thuyết" (掌篇小説) của Kawabata Yasunari, tập hợp khoảng trên 100 truyện ngắn được viết từ thời tác giả còn trẻ. Ấn bản đầu tiên phát hành năm 1971. Về sau tái bản sách còn bổ sung những truyện xuất bản sau khi tác giả lâm chung năm 1972.
Đặc trưng của các truyện ngắn là mỗi truyện đều ngắn, như để được "trong lòng bàn tay". Khi dịch ra những ngôn ngữ khác, độ ngắn không còn được bảo toàn nữa.
Nội dung
(※) Những chương có đánh dấu tức đã có bản dịch tiếng Việt trên mạng internet của các dịch giả Nguyễn Nam Trân, Hoàng Long, Quỳnh Chi, Đào Thị Thu Hằng, Nhật Chiêu, Triêu Dương...
Chuyển ngữ
Truyện đã được chuyển ngữ sang tiếng Anh với tên "Palm of the Hand Stories" năm 1988.
Lubiana
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Stolpe an der Peene
Stolpe là một đô thị trong huyện Vorpommern-Greifswald (trước thuộc huyện Ostvorpommern), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.Nearby are the ruins of Stolpe Abbey.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald
Sternostena
Sternostena là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1910 bởi Weise.
Các loài
Các loài trong chi này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Chalepini
Mì chính
Thể_loại:Từ gốc Quảng Đông
Falcidius
Falcidius là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.
Tham khảo
Thể loại:Họ Bọ hung
Nguyên tố hóa học
right|400px|thumb|[[Bảng tuần hoàn]]
Nguyên tố hóa học, thường được gọi đơn giản là nguyên tố, là một chất hóa học tinh khiết, bao gồm một kiểu nguyên tử, được phân biệt bởi số hiệu nguyên tử, là số lượng proton có trong mỗi hạt nhân. Không giống như các hợp chất hóa học, các nguyên tố hóa học không thể bị phân hủy thành các chất đơn giản hơn bằng các phương pháp hóa học. Số proton trong hạt nhân là đặc tính xác định của một nguyên tố và được gọi là số nguyên tử của nó (được biểu thị bằng ký hiệu Z) – tất cả các nguyên tử có cùng số hiệu nguyên tử đều là nguyên tử của cùng một nguyên tố. Tất cả các baryon vật chất của vũ trụ bao gồm các nguyên tố hóa học. Khi các nguyên tố khác nhau trải qua các phản ứng hóa học, các nguyên tử được sắp xếp lại thành các hợp chất mới được kết nối với nhau bằng các liên kết hóa học. Chỉ một số ít các nguyên tố, chẳng hạn như bạc và vàng, được tìm thấy dưới dạng chưa kết hợp với tư cách là các khoáng chất nguyên tố tự nhiên tương đối tinh khiết. Gần như tất cả các nguyên tố tự nhiên khác xuất hiện trong Trái đất dưới dạng hợp chất hoặc hỗn hợp. Không khí chủ yếu là hỗn hợp của các nguyên tố nitơ, oxy và argon, mặc dù nó có chứa các hợp chất bao gồm carbon dioxide và nước.
Lịch sử phát hiện và sử dụng các nguyên tố bắt đầu từ các xã hội loài người nguyên thủy phát hiện ra các khoáng chất bản địa như carbon, lưu huỳnh, đồng và vàng (mặc dù khái niệm về nguyên tố hóa học vẫn chưa được hiểu rõ). Nỗ lực phân loại các vật liệu như vậy đã dẫn đến các khái niệm về các nguyên tố cổ điển, thuật giả kim và nhiều lý thuyết tương tự khác nhau trong suốt lịch sử loài người. Phần lớn sự hiểu biết hiện đại về các nguyên tố được phát triển từ công trình của Dmitri Mendeleev, một nhà hóa học người Nga. Ông đã công bố bảng tuần hoàn dễ nhận biết đầu tiên vào năm 1869. Bảng này sắp xếp các nguyên tố theo số nguyên tử tăng dần thành các hàng ("chu kỳ") trong đó các nguyên tố cùng cột ("nhóm") có chung các tính chất vật lý và hóa học một cách tuần hoàn. Bảng tuần hoàn tóm tắt các tính chất khác nhau của các nguyên tố, cho phép các nhà hóa học suy ra mối quan hệ giữa chúng và đưa ra dự đoán về các hợp chất và các nguyên tố mới tiềm năng.
Mô tả
Các nguyên tố hóa học nhẹ nhất là hydro và heli, cả hai đều được tạo ra bởi quá trình tổng hợp hạt nhân Big Bang trong 20 phút đầu tiên của vũ trụ theo tỷ lệ khoảng 3: 1 theo khối lượng (hoặc 12: 1 theo số nguyên tử), cùng với những lượng rất nhỏ của hai nguyên tố tiếp theo, lithi và beryli. Hầu hết tất cả các nguyên tố khác được tìm thấy trong tự nhiên đều được tạo ra bằng các phương pháp tổng hợp hạt nhân tự nhiên khác nhau. Trên Trái đất, một lượng nhỏ các nguyên tử mới được tạo ra một cách tự nhiên trong các phản ứng nucleogenic, hoặc trong các quá trình vũ trụ, chẳng hạn như sự phóng xạ tia vũ trụ. Nguyên tử mới cũng được tự nhiên được sản xuất trên Trái Đất như phóng xạ đồng vị phân rã của các quá trình phân rã phóng xạ diễn ra như phân rã alpha, phân rã beta, phân hạch tự phát, phân rã cụm, và các chế độ phân rã hiếm khác.
Trong số 94 nguyên tố có trong tự nhiên, những nguyên tố có số nguyên tử từ 1 đến 82 đều có ít nhất một đồng vị bền (ngoại trừ techneti, nguyên tố 43 và promethi, nguyên tố 61, không có đồng vị bền). Các chất đồng vị được coi là ổn định là những chất chưa quan sát thấy sự phân rã phóng xạ. Các nguyên tố có số hiệu nguyên tử từ 83 đến 94 không ổn định đến mức có thể phát hiện được sự phân rã phóng xạ của tất cả các đồng vị. Một số nguyên tố này, đặc biệt là bismuth (số nguyên tử 83), thori (số nguyên tử 90) và urani (số nguyên tử 92), có một hoặc nhiều đồng vị có chu kỳ bán rã đủ dài để tồn tại dưới dạng tàn dư của quá trình tổng hợp hạt nhân sao nổ tạo ra các kim loại nặng trước khi hình thành Hệ Mặt trời của chúng ta. Với thời gian phân rã hơn 1,9 năm, dài hơn một tỷ lần so với tuổi ước tính hiện tại của vũ trụ, bismuth-209 (số nguyên tử 83) có chu kỳ bán rã alpha lâu nhất được biết đến trong số các nguyên tố tự nhiên và hầu như luôn được coi là ngang bằng với 80 nguyên tố ổn định. Các nguyên tố rất nặng nhất (những nguyên tố ngoài plutoni, nguyên tố 94) trải qua quá trình phân rã phóng xạ với chu kỳ bán rã ngắn đến mức chúng không được tìm thấy trong tự nhiên và phải được tổng hợp.
Hiện đã có 118 nguyên tố được biết đến. Trong bối cảnh này, "đã biết" có nghĩa là được quan sát đủ rõ, thậm chí chỉ từ một vài sản phẩm phân rã, để được phân biệt với các nguyên tố khác. Gần đây nhất, sự tổng hợp của nguyên tố 118 (vì được đặt tên là oganesson) đã được báo cáo vào tháng 10 năm 2006, và sự tổng hợp của nguyên tố 117 (tennessine) được báo cáo vào tháng 4 năm 2010. Trong số 118 nguyên tố này, 94 nguyên tố xuất hiện tự nhiên trên Trái đất. Sáu trong số này xảy ra với số lượng vết cực nhỏ: techneti, số nguyên tử 43; promethi, số 61; astatin, số 85; franci, số 87; neptuni, số 93; và plutoni, số 94. 94 nguyên tố này đã được phát hiện trong vũ trụ nói chung, trong quang phổ của các ngôi sao và cả siêu tân tinh, nơi các nguyên tố phóng xạ tồn tại trong thời gian ngắn mới được tạo ra. 94 nguyên tố đầu tiên đã được phát hiện trực tiếp trên Trái đất dưới dạng các nuclide nguyên thủy có từ khi hình thành hệ Mặt trời, hoặc dưới dạng các sản phẩm chuyển hóa hoặc phân hạch xảy ra tự nhiên của urani và thori.
24 nguyên tố nặng hơn còn lại, ngày nay không được tìm thấy trên Trái đất hay trong quang phổ thiên văn, chúng đã được sản xuất nhân tạo: tất cả đều là chất phóng xạ, với chu kỳ bán rã rất ngắn; nếu có bất kỳ nguyên tử nào của các nguyên tố này khi hình thành Trái đất, thì chúng rất có thể, đến mức chắc chắn, đã bị phân rã, và nếu có trong các tân tinh thì chúng có số lượng quá nhỏ để có thể được ghi nhận. Techneti là nguyên tố có chủ đích không phải tự nhiên đầu tiên được tổng hợp vào năm 1937, mặc dù một lượng nhỏ của techneti đã được tìm thấy trong tự nhiên (và nguyên tố này cũng có thể được phát hiện trong tự nhiên vào năm 1925). Mô hình sản xuất nhân tạo và khám phá tự nhiên sau này đã được lặp lại với một số nguyên tố hiếm có nguồn gốc tự nhiên phóng xạ khác.
Mỗi nguyên tố hóa học đều có một tên và ký hiệu riêng để dễ nhận biết. Tên gọi chính thức của các nguyên tố hóa học được quy định bởi Liên đoàn Quốc tế về Hoá học Thuần túy và Ứng dụng (tiếng Anh: International Union of Pure and Applied Chemistry) (viết tắt: IUPAC). Tổ chức này nói chung chấp nhận tên gọi mà người (hay tổ chức) phát hiện ra nguyên tố đã lựa chọn. Điều này có thể dẫn đến tranh luận là nhóm nghiên cứu nào thực sự tìm ra nguyên tố, là câu hỏi từng làm chậm trễ việc đặt tên cho các nguyên tố với số nguyên tử từ 104 trở lên trong một thời gian dài (Xem thêm Tranh luận về đặt tên nguyên tố). Các nguyên tố hóa học cũng được cấp cho một ký hiệu hóa học thống nhất, dựa trên cơ sở tên gọi của nguyên tố, phần lớn là viết tắt theo tên gọi Latinh. (Ví dụ, carbon có ký hiệu hóa học 'C', natri có ký hiệu hóa học 'Na' từ tên gọi Latinh natri). Ký hiệu hóa học của nguyên tố được thống nhất và hiểu trên toàn thế giới trong khi tên gọi thông thường của nó khi chuyển sang một ngôn ngữ khác thì phần lớn không giống nhau.
Số nguyên tử
Số nguyên tử của một nguyên tố (ký hiệu Z) bằng số proton trong mỗi nguyên tử và xác định nguyên tố này. Ví dụ, tất cả các nguyên tử carbon đều chứa 6 proton trong hạt nhân nguyên tử của chúng; vậy số nguyên tử của carbon là 6. Nguyên tử carbon có thể có số neutron khác nhau; các nguyên tử của cùng một nguyên tố có số neutron khác nhau được gọi là các đồng vị của nguyên tố đó.
Số proton trong hạt nhân nguyên tử cũng quyết định điện tích của nó, do đó nó quyết định số electron của nguyên tử ở trạng thái không bị ion hóa. Các electron được đặt vào các obitan nguyên tử quyết định các tính chất hóa học khác nhau của nguyên tử. Số lượng neutron trong hạt nhân thường ảnh hưởng rất ít đến tính chất hóa học của nguyên tố (ngoại trừ trường hợp của hydro và đơteri). Do đó, tất cả các đồng vị carbon đều có các tính chất hóa học gần giống nhau vì chúng đều có 6 proton và 6 electron, mặc dù các nguyên tử carbon chẳng hạn có thể có 6 hoặc 8 neutron. Đó là lý do tại sao số nguyên tử, chứ không phải số khối hay trọng lượng nguyên tử, được coi là đặc điểm nhận dạng của một nguyên tố hóa học.
Sternostena antebasalis
Sternostena antebasalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1939.
Nguyên tố hóa học
Đồng vị
Đồng vị là những nguyên tử của cùng một nguyên tố (nghĩa là có cùng số proton trong hạt nhân nguyên tử của chúng), nhưng có số neutron khác nhau. Vì vậy, chẳng hạn, có ba đồng vị chính của carbon. Tất cả các nguyên tử carbon đều có 6 proton trong hạt nhân, nhưng chúng có thể có 6, 7 hoặc 8 neutron. Vì số khối của chúng lần lượt là 12, 13 và 14, nên ba đồng vị của carbon được gọi là carbon-12, carbon-13 và carbon-14, thường được viết tắt là 12C, 13C và 14C. Carbon trong cuộc sống hàng ngày và trong hóa học là hỗn hợp của 12C (khoảng 98,9%), 13C (khoảng 1,1%) và khoảng 1 nguyên tử 14C trên một nghìn tỷ nguyên tử tổng cộng.
Hầu hết (66 trong số 94) nguyên tố xuất hiện tự nhiên có nhiều hơn một đồng vị ổn định. Ngoại trừ các đồng vị của hydro (khác nhau rất nhiều về khối lượng tương đối - đủ để gây ra các hiệu ứng hóa học), các đồng vị của một nguyên tố nhất định gần như không thể phân biệt được về mặt hóa học.
Khối lượng đồng vị và khối lượng nguyên tử
Số khối của một nguyên tố A, là số nucleon (proton và neutron) trong hạt nhân nguyên tử. Các đồng vị khác nhau của một nguyên tố nhất định được phân biệt bằng số khối của chúng, được viết theo quy ước dưới dạng ký tự trên bên trái của ký hiệu nguyên tử (ví dụ: 238U). Số khối luôn là một số nguyên và có đơn vị là "nucleon". Ví dụ, magnesi-24 (24 là số khối) là một nguyên tử có 24 nucleon (12 proton và 12 neutron).
Trong khi số khối chỉ đơn giản đếm tổng số neutron và proton và do đó là một số tự nhiên, khối lượng nguyên tử của một nguyên tử là một số thực cho khối lượng của một đồng vị cụ thể (hoặc "nuclide") của nguyên tố, tính bằng đơn vị khối lượng nguyên tử (kí hiệu: u). Nói chung, số khối của một nuclide nhất định khác một chút về giá trị so với khối lượng nguyên tử của nó, vì khối lượng của mỗi proton và neutron không chính xác đúng 1 u; vì các điện tử đóng góp một phần nhỏ hơn vào khối lượng nguyên tử vì số neutron vượt quá số proton; và (cuối cùng) vì năng lượng liên kết hạt nhân. Ví dụ, khối lượng nguyên tử của chlor-35 có năm chữ số có nghĩa là 34,969 u và của chlor-37 là 36,966 u. Tuy nhiên, khối lượng nguyên tử tính bằng u của mỗi đồng vị khá gần với số khối lượng đơn giản của nó (luôn nằm trong khoảng 1%). Đồng vị duy nhất có khối lượng nguyên tử chính xác là một số tự nhiên là 12C, theo định nghĩa có khối lượng chính xác bằng 12 vì u được định nghĩa là 1/12 khối lượng của nguyên tử carbon-12 trung hòa tự do ở trạng thái cơ bản.
Trọng lượng nguyên tử tiêu chuẩn (thường được gọi là "trọng lượng nguyên tử") của một nguyên tố là trung bình cộng của các khối lượng nguyên tử của tất cả các đồng vị của nguyên tố hóa học được tìm thấy trong một môi trường cụ thể, có trọng lượng bằng lượng đồng vị, so với đơn vị khối lượng nguyên tử. Số này có thể là một phân số không gần với một số nguyên. Ví dụ, khối lượng nguyên tử tương đối của chlor là 35,453 u, khác rất nhiều so với một số nguyên vì nó là trung bình của khoảng 76% chlor-35 và 24% chlor-37. Bất cứ khi nào giá trị khối lượng nguyên tử tương đối khác hơn 1% so với một số nguyên, đó là do hiệu ứng trung bình này, vì một lượng đáng kể của nhiều hơn một đồng vị có trong một mẫu nguyên tố đó một cách tự nhiên.
Tinh khiết về mặt hóa học và tinh khiết về mặt đồng vị
Các nhà hóa học và các nhà khoa học hạt nhân có các định nghĩa khác nhau về một nguyên tố tinh khiết. Trong hóa học, nguyên tố nguyên chất có nghĩa là chất mà tất cả các nguyên tử (hoặc trong thực tế là hầu hết) đều có cùng số nguyên tử hoặc số proton. Tuy nhiên, các nhà khoa học hạt nhân định nghĩa một nguyên tố tinh khiết là một nguyên tố chỉ bao gồm một đồng vị ổn định.
Ví dụ, một sợi dây đồng là 99,99% tinh khiết về mặt hóa học nếu 99,99% nguyên tử của nó là đồng, với 29 proton mỗi nguyên tử. Tuy nhiên, nó không phải là đồng vị tinh khiết vì đồng thông thường bao gồm hai đồng vị bền, 69% 63Cu và 31% 65Cu, với số neutron khác nhau. Tuy nhiên, một thỏi vàng nguyên chất sẽ tinh khiết cả về mặt hóa học và đồng vị, vì vàng thông thường chỉ bao gồm một đồng vị, 197Au.
Thù hình
Nguyên tử của các nguyên tố tinh khiết về mặt hóa học có thể liên kết với nhau về mặt hóa học theo nhiều cách, cho phép nguyên tố tinh khiết tồn tại trong nhiều cấu trúc hóa học (cách sắp xếp không gian của các nguyên tử), được gọi là các dạng thù hình, khác nhau về tính chất của chúng. Ví dụ, carbon có thể được tìm thấy dưới các dạng: kim cương, có cấu trúc tứ diện xung quanh mỗi nguyên tử carbon; than chì, có các lớp nguyên tử carbon có cấu trúc lục giác xếp chồng lên nhau; graphene, là một lớp graphit đơn lẻ rất bền; fullerene, có hình dạng gần như hình cầu; và ống nano carbon, là những ống có cấu trúc hình lục giác (thậm chí chúng có thể khác nhau về tính chất điện). Khả năng tồn tại của một nguyên tố ở một trong nhiều dạng cấu trúc được gọi là 'khả năng thù hình'.
Trạng thái chuẩn của một nguyên tố được định nghĩa là trạng thái ổn định nhất về mặt nhiệt động lực học của nó ở áp suất 1 bar và nhiệt độ nhất định (thường ở 298,15 K). Trong nhiệt hóa học, một nguyên tố được định nghĩa là có entanpi tạo thành bằng 0 ở trạng thái chuẩn của nó. Ví dụ, trạng thái tham chiếu của carbon là graphit, vì cấu trúc của graphit ổn định hơn so với các dạng thù hình khác.
Thuộc tính
Một số loại phân loại mô tả có thể được áp dụng rộng rãi cho các nguyên tố, bao gồm việc xem xét các đặc tính vật lý và hóa học chung của chúng, trạng thái vật chất của chúng trong các điều kiện quen thuộc, điểm nóng chảy và sôi của chúng, mật độ của chúng, cấu trúc tinh thể của chúng khi là chất rắn và nguồn gốc của chúng.
Các thuộc tính chung
Một số thuật ngữ thường được sử dụng để mô tả các tính chất vật lý và hóa học chung của các nguyên tố hóa học. Điểm phân biệt đầu tiên là kim loại dễ dẫn điện, phi kim không dẫn điện và một nhóm nhỏ (các á kim), có các đặc tính trung gian và thường hoạt động như chất bán dẫn.
Sự phân loại tinh tế hơn thường được thể hiện trong các bản trình bày màu của bảng tuần hoàn. Hệ thống này hạn chế các thuật ngữ "kim loại" và "phi kim" chỉ đối với một số kim loại và phi kim được xác định rộng hơn, bổ sung các thuật ngữ bổ sung cho một số nhóm kim loại và phi kim được xem rộng rãi hơn. Phiên bản của phân loại này được sử dụng trong bảng tuần hoàn được trình bày ở đây bao gồm: họ actini, kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ, halogen, họ lanthan, kim loại chuyển tiếp, kim loại sau chuyển tiếp, á kim, phi kim phản ứng và khí trơ. Trong hệ thống này, các kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ và kim loại chuyển tiếp, cũng như các lantan và actini, là các nhóm kim loại đặc biệt được nhìn nhận theo nghĩa rộng hơn. Tương tự, các phi kim phản ứng và các khí quý là các phi kim được nhìn theo nghĩa rộng hơn. Trong một số bài thuyết trình, các halogen không được phân biệt, với astatin được xác định là một kim loại và các chất khác được xác định là phi kim.
Trạng thái vật chất
Một sự phân biệt cơ bản khác thường được sử dụng giữa các nguyên tố là trạng thái vật chất (pha) của chúng, cho dù là rắn, lỏng hay khí, ở nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn đã chọn (STP). Hầu hết các nguyên tố là chất rắn ở nhiệt độ thông thường và áp suất khí quyển, trong khi một số nguyên tố là chất khí. Chỉ có brom và thủy ngân là chất lỏng ở 0 độ C (32 độ F) và áp suất khí quyển bình thường; caesi và gali là chất rắn ở nhiệt độ đó, nhưng nóng chảy ở 28,4 °C (83,2 °F) và 29,8 °C (85,6 °F), tương ứng.
Điểm nóng chảy và điểm sôi
Điểm nóng chảy và điểm sôi, thường được biểu thị bằng độ C ở áp suất của một bầu khí quyển, thường được sử dụng để mô tả đặc tính của các nguyên tố khác nhau. Mặc dù được biết đến với hầu hết các nguyên tố, nhưng một trong hai hoặc cả hai phép đo này vẫn chưa được xác định đối với một số nguyên tố phóng xạ chỉ có sẵn với số lượng rất nhỏ. Vì heli vẫn là chất lỏng ngay cả ở độ không tuyệt đối ở áp suất khí quyển, nên nó chỉ có nhiệt độ sôi chứ không phải nhiệt độ nóng chảy, trong các bài thuyết trình thông thường.
Khối lượng riêng
Khối lượng riêng hay mật độ của ở nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn đã chọn (STP) thường được sử dụng để xác định đặc tính của các phần tử. Mật độ thường được biểu thị bằng gam trên centimet khối (g / cm³). Vì một số nguyên tố là chất khí ở nhiệt độ thường gặp, khối lượng riêng của chúng thường được nêu ở dạng khí; khi hóa lỏng hoặc đông đặc, các nguyên tố khí cũng có khối lượng riêng tương tự như khối lượng riêng của các nguyên tố khác.
Khi một phần tử có các dạng thù hình với các mật độ khác nhau, một dạng thù hình đại diện thường được chọn trong các bản trình bày tóm tắt, trong khi mật độ cho mỗi dạng allotro có thể được nêu khi cung cấp thêm thông tin chi tiết. Ví dụ, ba dạng thù hình quen thuộc của carbon (carbon vô định hình, than chì và kim cương) có khối lượng riêng tương ứng là 1,8–2,1, 2,267 và 3,515 g / cm 3.
Cấu trúc tinh thể
Các nguyên tố được nghiên cứu cho đến nay làm mẫu rắn có tám loại cấu trúc tinh thể : lập phương hình thân, lập phương diện tâm, lục giác, đơn nghiêng, trực thoi, lục phương và bốn phương. Đối với một số nguyên tố sau urani được sản xuất tổng hợp, các mẫu sẵn có quá nhỏ để xác định cấu trúc tinh thể.
Sự xuất hiện và nguồn gốc trên Trái Đất
Các nguyên tố hóa học cũng có thể được phân loại theo nguồn gốc của chúng trên Trái đất, với 94 nguyên tố đầu tiên được coi là xuất hiện ngoài tự nhiên, trong khi những nguyên tố có số nguyên tử ngoài 94 chỉ được sản xuất nhân tạo như là sản phẩm tổng hợp của các phản ứng hạt nhân nhân tạo.
Không có sự phân rã phóng xạ nào được quan sát thấy đối với các nguyên tố có số nguyên tử từ 1 đến 82, ngoại trừ 43 (techneti) và 61 (promethi). Tuy nhiên, đồng vị bền quan sát của một số nguyên tố (như wolfram và chì) được dự đoán là hơi phóng xạ với chu kỳ bán rã rất dài: [18] ví dụ, chu kỳ bán rã được dự đoán cho đồng vị chì ổn định quan sát nằm trong khoảng từ 1035 đến 10189 năm. Các nguyên tố có số nguyên tử 43, 61 và 83 đến 94 không ổn định đủ để có thể dễ dàng phát hiện ra sự phân rã phóng xạ của chúng. Ba trong số các nguyên tố này, bitmut (nguyên tố 83), thori (nguyên tố 90) và urani (nguyên tố 92) có một hoặc nhiều đồng vị có chu kỳ bán rã đủ dài để tồn tại như tàn tích của quá trình tổng hợp hạt nhân sao nổ tạo ra các nguyên tố nặng trước sự hình thành của Hệ Mặt Trời. Ví dụ, với chu kỳ bán rã hơn 1,9 năm, dài hơn một tỷ lần so với tuổi ước tính hiện tại của vũ trụ, bismuth-209 có chu kỳ bán rã alpha lâu nhất được biết đến trong số các nguyên tố tự nhiên. 24 nguyên tố nặng nhất (những nguyên tố ngoài plutoni, nguyên tố 94) trải qua quá trình phân rã phóng xạ với chu kỳ bán rã quá ngắn và không thể được tạo ra như sản phẩm phụ của các nguyên tố có tuổi thọ cao hơn, và do đó hoàn toàn không được biết là có tồn tại ngoài tự nhiên.