cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsagaan-Üür, Khövsgöl
Khí hậu
Khí hậu bán khô hạn là kiểu khí hậu chủ yếu trong khu vực. Nhiệt độ trung bình hàng năm tại đây là 0 °C. Tháng ấm nhất là tháng 7, khi nhiệt độ trung bình là 20 °C và lạnh nhất là tháng 1, với -20 °C.
Thể thao
Tsagaan-Üür, đặc biệt là thung lũng sông Uilgan, nổi tiếng với các đô vật.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu dân cư ở Mông Cổ Thể loại:Sum của tỉnh Khövsgöl
Amastus bertrandi
Amastus bertrandi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Amastus
Abe Kazuki
Sự nghiệp câu lạc bộ
Kazuki Abe đã từng chơi cho Ehime FC và Tokushima Vortis.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ehime FC Thể loại:Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka
Catatia attenuata
Catatia attenuata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Humbert mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catatia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1923
Trần Đông Phong
phải|nhỏ|Bia mộ Trần Đông Phong dựng năm 1908 Trần Đông Phong (1887-2 tháng 5 năm 1908) là một trong chín học sinh Việt Nam đi du học đầu tiên trong Phong trào Đông Du đi theo Phan Bội Châu sang Yokohama, Nhật Bản. Vốn là con một gia đình giàu có ở Nghệ An, Trần Đông Phong đã từng quyên góp nhiều tiền bạc cho Phong trào Đông Du. Khi sang tới Nhật Bản, vì mong tin nhà gửi tiền sang cho Phong trào mà không thấy tới, Trần Đông Phong đã tự vẫn để tỏ lòng hổ thẹn với đồng chí của mình và thể hiện ý chí quyết tâm với phong trào Đông Du. Cảm kích trước nghĩa khí của Trần Đông Phong, Kỳ ngoại hầu Cường Để đã đích thân xây mộ phần cho Trần Đông Phong tại Tokyo và sau này chính Kỳ ngoại hầu cũng được chôn cất tại mộ phần này.
Tiểu sử
Trần Đông Phong sinh năm 1887 trong một nhà giàu có ở Thanh Chương, Nghệ An. Theo Đỗ Thông Minh trong Kỷ niệm 100 năm Phong trào Đông Du, Trần Đông Phong từng quyên góp nhiều tiền bạc cho Phong trào Đông Du, vì vậy khi qua Nhật Bản, anh đã được Phan Bội Châu giao làm thủ quỹ cho nhóm sinh viên Đông Du. Tuy nhiên do nắm bắt được kế hoạch Đông Du của Phan Bội Châu, Chính quyền đô hộ Pháp tại Đông Dương đã chặn nguồn cung cấp tài chính từ trong nước sang Nhật Bản cho phong trào Đông Du, cả những lá thư của Trần Đông Phong gửi về cho gia đình về việc quyên góp tiền cũng bị giữ lại. Ngày 2 tháng 5 năm 1908, Trần Đông Phong vì quá lo lắng trước trách nhiệm nặng nề, lại cảm thấy hổ thẹn với đồng chí của mình vì tưởng rằng gia đình anh không chịu gửi tiền quyên góp cho phong trào đã quyết định tự vẫn ở chùa Toho-ji. Trần Đông Phong có để lại di thư như sau:
Cảm kính trước nghĩa khí của Trần Đông Phong, Kỳ ngoại hầu Cường Để đã đích thân đứng ra xây mộ phần cho Trần Đông Phong tại Nghĩa trang Zoshigaya (雑司ヶ谷霊園), Tokyo. Trên bia mộ của Trần Đông Phong có ghi dòng chữ "Đồng bào chí sĩ Trần Đông Phong chi mộ". Năm 1951 sau khi Kỳ ngoại hầu qua đời tại Nhật Bản, một phần di cốt của ông cũng được an táng tại mộ phần này. Ngày nay mộ phần của Trần Đông Phong nằm ở dãy 1-4a-4-15 của Nghĩa trang Zoshigaya và vẫn thường có người tới thăm viếng, tưởng niệm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phong trào Đông Du Thể loại:Người Nghệ An Thể loại:Mất năm 1908 Thể loại:Sinh năm 1887
Thiên hoàng Go-Murakami
Phả hệ
Ông có tên húy là Noriyoshi, là con trai của Thiên hoàng Go-Daigo với hoàng hậu Renshi. Ngay từ niên thiếu, ông được cha gọi với tên thân thương là "Hoàng tử Norinaga".
Ông lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị nội loạn liên miên. Khi cha ông là Thiên hoàng Go-Daigo lên chấp chính, thực hiện Tân chính Kemmu ngay sau khi lật đổ Bắc Thiên hoàng Kōgon (1333 - 1336), thân vương được cha cử đi đánh dẹp tàn dư của Mạc phủ Kamakura đó họ Hōjō nổi dậy tại khu vực Tagajo (này là Miyagi), tỉnh Mutsu và những nơi khác ở phía đông đất nước. Nhưng đến năm 1336, khi Ashikaga Takauji trở mặt tấn công lại quân đội của cha mình thì thân vương đã phải cầm quân chiến đấu. Ông liên minh với Kitabatake Akiie, hội quân tấn công Takauji nhiều nơi. Độ tương quan lực lượng chênh lệnh, cuộc chiến đấu của thân vương Norinaga thất bại. Bị Takauji đánh tan ở Kyoto, Norinaga đã phải đem quân rút chạy về Mutsu. Thua trận tại Tagajo, ông rút về Yoshino tiếp tục chiến đấu và giành thắng lợi tạm thời ở Tagajo, nhưng cuối cùng quân đội của ông vẫn bị Takauji đánh tan tành. Bị thua to, quân của thân vương rút về nam. Trên đường đi, quân đội của thân vương bị bão tố dữ dội đánh đắm nhiều thuyền, phải vất vả lắm mới về được đến nơi là Yoshino.
Tháng 10/1338, ông được cha phong làm Thái tử kế vị
Lên ngôi Thiên hoàng
Ngày 19/9/1339, Thiên hoàng Go-Daigo băng hà, Thái tử lên kế vị và lấy hiệu là Thiên hoàng Go-Murakami. Ông dùng lại niên hiệu của cha, tức niên hiệu Ryakuō (1339-1342). Kitabatake Chikafusa trở thành cố vấn của ông.
Thời Go-Murakami, cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều vẫn tiếp tục. Các cận thần của ông như Kitabatake Chikafusa đã lập nhiều cứ điểm từ Tōhoku, Kantō cho đến Kyuushu để tiếp tục kháng chiến. Không những vậy, Chikafusa cũng là một học giả, đã bỏ công sức viết bộ sử Jinnô shōtōki (Thần hoàng chính thống ký) để biện hộ cho tính chính thống của Nam triều.
Tuy nhiên, Ashikaga Yoshiakira đã phục hồi được lực lượng và đánh tan quân triều đình của Nam triều, chiếm lại được Kyoto. Trong khi đó ở phía nam, Thiên hoàng Go-Murakami và đoàn tùy tùng của ông đã trốn thoát về tỉnh Kawachi trong một cuộc tấn công của Yoshiakira, và âm thầm trở về Yoshino.
Trong năm 1361, Hosokawa Kiyōji và Kusunoki Masanori, những viên tướng trung thành với hoàng tộc Nam triều đã bất ngờ đem quân tấn công Kyoto và chiếm giữ 20 ngày. Bị Yoshiakira phản công dữ dội, quân Nam triều rút lui về nam.
Thiên hoàng Go-Murakami không đặt chức quan nào khi đang ở ngôi.
Go-Murakami là Thiên hoàng đầu tiên thời Nam - Bắc triều sử dụng hai hệ thống niên hiệu song song. Các niên hiệu đó là:
Tham khảo
Thể loại:Thiên hoàng Thể loại:Sinh năm 1328 Thể loại:Mất năm 1368
Frullania bicornistipula
Frullania bicornistipula là một loài Rêu trong họ Jubulaceae. Loài này được Spruce mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.
Thryophilus nicefori
Thryophilus nicefori là một loài chim trong họ Troglodytidae.
Tham khảo
Thể loại:Thryophilus Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Andes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1946
Tanrıvermiş, Mecitözü
Tanrıvermiş là một xã thuộc huyện Mecitözü, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 646 người.
Burret
Burret là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Ariège
Ngô Kiến Dân
Ngô Kiến Dân (giản thể: 吴建民, bính âm: Wú Jiànmín) (1939 - 2016), người Trùng Khánh. Ông cũng là một trong những nhân viên đầu tiên của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Liên Hợp Quốc kể từ khi nước này thay thế vị trí của Trung Hoa Dân Quốc vào năm 1972. Ông là một quan chức ngoại giao cấp cao Trung Quốc, cựu Giám đốc Văn phòng thông tin và phát ngôn viên Bộ ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Hiệu trưởng Học viện Ngoại giao Trung Quốc. Từ năm 1994 đến 2003, ông là Đại sứ Trung Quốc tại Hà Lan, hoạt động trong Phái đoàn thường trực của Trung Quốc, tại Trụ sở Liên Hợp Quốc Genève và tại Thụy Sĩ cũng như các tổ chức quốc tế, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền, Đại diện thường trực, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Trung Quốc tại Pháp. Năm 1959, ông đã tốt nghiệp Học viện Ngoại ngữ Bắc Kinh chuyên ngành tiếng Pháp.
Obara Mitsushiro
Mitsushiro Obara (sinh ngày 16 tháng 8 năm 1976) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Mitsushiro Obara đã từng chơi cho Mito HollyHock và Ehime FC.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1976 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ehime FC
Picramnia bullata
Picramnia bullata là một loài thực vật thuộc họ Simaroubaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Peru Thể loại:Picramnia Thể loại:Thực vật dễ tổn thương Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Copelatus vitraci
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Copelatus
Hypena flavisceta
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypena
Barbula angusticaulis
Barbula angusticaulis là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barbula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1902
Eleorchis
Eleorchis viết tắt Elo là một chi lan gồm 2 loài.
Tham khảo
Thể loại:Danh sách các chi phong lan
Lepanthes coeloglossa
Lepanthes coeloglossa là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Calamagrostis neocontracta
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Hòa mây Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999
Toltecaria antricola
Toltecaria antricola là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Toltecaria. Toltecaria antricola được Alfred Frank Millidge miêu tả năm 1984.
Tham khảo
Thể loại:Toltecaria
Phường 4, Quận 6
Phường 4 có diện tích 0,21 km², dân số năm 2021 là 12.592 người, mật độ dân số đạt 59.961 người/km².
Camamu
Camamu là một đô thị thuộc bang Bahia, Brasil. Đô thị này có diện tích 885,195 km², dân số năm 2007 là 31568 người, mật độ 35,68 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Bahia
U Minh (định hướng)
U Minh là tên của một vùng rừng tràm rộng lớn trải dài trên địa phận hai tỉnh Kiên Giang và Cà Mau thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam. Ngoài ra, tên gọi U Minh còn có thể chỉ:
Thể loại:Đồng bằng sông Cửu Long Thể loại:Cà Mau Thể loại:Kiên Giang
Vrbatův Kostelec
Vrbatův Kostelec là một làng thuộc huyện Chrudim, vùng Pardubický, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Chrudim Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Dagestan
Cộng hoà Dagestan (tiếng Nga: Респу́блика Дагеста́н; cũng được đánh vần là Đa-ghét-xtan ) là một thực thể liên bang—cộng hoà—của Liên bang Nga, nằm ở vùng Bắc Kavkaz. Dagestan có sự đa dạng sắc tộc rất lớn, với hàng chục nhóm sắc tộc và phụ nhóm, đa số họ nói một trong các thứ tiếng thuộc nhóm Kavkaz, Turk, hay các ngôn ngữ Iran. Các nhóm sắc tộc lớn nhất là Avar, Dargin, Kumyk, và Lezgi.
Tuy người Nga chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ (4,7%) dân số, tiếng Nga vẫn là ngôn ngữ chính thức hàng đầu. Chính quyền Nga đã phải đối mặt với tình trạng bất ổn Hồi giáo ở Dagestan, những phong trào dành độc lập, những căng thẳng sắc tộc và chủ nghĩa khủng bố ở mức độ thấp từ thập niên 1990. Theo Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, tổ chức vũ trang Hồi giáo Shariat Jamaat chịu trách nhiệm về hầu hết vụ việc.
Thuật ngữ
Tên nước cộng hòa này được La tinh hoá trực tiếp thành Respublika Dagestan. Đây là nước cộng hòa thuộc Nga lớn nhất tại vùng Bắc Kavkaz, cả về diện tích và dân số.
Từ Daghestan hay Daghistan có nghĩa "đất nước của những ngọn núi", nó xuất phát từ từ dağ trong tiếng Turk có nghĩa núi và hậu tố Ba Tư -stan có nghĩa "vùng đất của". Cái tên này được viết theo bảng chữ cái Ả Rập là داغستان. Đánh vần thành Dagestan là một cách chuyển tự của cái tên tiếng Nga và có nguồn gốc khá hiện đại.
Địa lý
Nước cộng hòa nằm ở những dãy núi miền Bắc Kavkaz. Nó nằm ở phần xa nhất phía nam nước Nga.
Múi giờ
trái|75px
Dagestan thuộc Múi giờ Moskva (MSK/MSD). So với UTC là +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
Các con sông
Có hơn 1.800 con sông trong nước cộng hòa này. Các con sông chính gồm:
Hồ
Dagestan có khoảng bờ biển trên Biển Caspian.
Núi
Đa số lãnh thổ nước cộng hòa này là núi non, Dãy Đại Kavkaz nằm ở phía nam. Điểm cao nhất là đỉnh Bazardyuzi 4.466 m.
Tài nguyên thiên nhiên
Dagestan có nhiều dầu, khí tự nhiên, than đá, và nhiều tài nguyên khác.
Khí hậu
Khí hậu nóng và khô vào mùa hè nhưng mùa đông khắc nghiệt tại các vùng núi.
Nhân khẩu
nhỏ|250px|Một cặp vợ chồng trong trang phục truyền thống đang chụp ảnh chân dung tại Dagestan. Ảnh của [[Sergei Prokudin-Gorsky, khoảng 1907 tới 1915.]] nhỏ|phải|250px|Các nhóm Ngôn ngữ-Sắc tộc tại vùng Kavkaz
Bởi địa hình núi non hạn chế việc di chuyển và thông tin, Dagestan có sự khác biệt rất lớn về sắc tộc, và các nhóm sắc tộc thường vẫn còn ở tình trạng bộ lạc. Không giống như hầu hết các vùng khác của Nga, dân số Dagestan tăng trưởng nhanh chóng. Tỷ lệ sinh là 15.2 trong nửa đầu năm 2007.
Các nhóm sắc tộc
Dagestan có rất nhiều nhóm sắc tộc. Theo cuộc Điều tra dân số năm 2002, người Đông Bắc Kavkaz (gồm Avar, Dargin và Lezgi) chiếm tới 77% dân số Dagestan. Người Turkic, Kumyks, Nogai và Azeri chiếm 19%, và người Nga 5%. Các nhóm sắc tộc khác mỗi nhóm chưa chiếm tới 0,5% tổng dân số.
Cũng cần lưu ý rằng các nhóm sắc tộc như Botlikh, Andi, người Akhvakh, Tsez và khoảng mười nhóm khác đã được xếp hạng lại là người Avar tại những cuộc điều tra dân số trong khoảng thời gian từ năm 1926 tới năm 1939.
Cũng có khoảng bốn mươi nhóm thiểu số khác như Hinukh, số lượng 200, hay Akhwakh, là các thành viên của một nhóm dân cư Kavkaz bản xứ phức tạp. Các nhóm đáng chú ý cũng bao gồm Hunzib hay người Khunzal sống tại bốn thị trấn trong nội địa.
Lịch sử
Ở thế kỷ thứ 5 SCN, người Sassanids giành được ưu thế và xây dựng một thành trì mạnh tại Derbent, từ đó được gọi là Các Cổng Caspian, trong khi phần phía bắc Dagestan bị người Huns xâm chiếm, tiếp đó là người Avar Kavkaz. Vẫn chưa biết rõ người Avar Kavkaz có phải là nguyên nhân dẫn tới sự trỗi dậy của vương quốc Thiên chúa giáo tại các cao nguyên trung tâm Dagestan. Được gọi là Sarir, nhà nước Avar này duy trì một sự tồn tại mong manh dưới bóng của Khazaria và Caliphate cho tới tận thế kỷ thứ 9, khi họ tìm cách chiếm lại quyền tối thượng trong vùng.
Năm 664, người Ba Tư tại Derbent được thay thế bởi người Ả Rập đang xung đột với người Khazars giành quyền kiểm soát Dagestan. Dù dân địa phương đã nổi dậy chống lại người Ả Rập tại Derbent năm 905 và 913, Hồi giáo cuối cùng đã được chấp nhận tại các trung tâm thành thị, như tại Samandar và Kubachi (Zerechgeran), từ đây nó từ từ và chắc chắn xâm nhập vào các cao nguyên. Tới thế kỷ 15, người Albania theo Thiên chúa giáo đã mất đi, để lại một nhà thờ thế kỷ thứ 10 tại Datuna là công trình kỷ niệm duy nhất còn lại về sự tồn tại của họ.
Vì áp lực của Hồi giáo và sự không thống nhất từ bên trong, Sarir đã tan rã vào đầu thế kỷ thứ 12, mở đường cho Khanate của Avaristan, một nhà nước Hồi giáo có thời gian tồn tại dài lâu dựa trên liên minh với Golden Horde và đã đương đầu với những cuộc xâm lược của Mông Cổ năm 1222 và 1239, cũng như cuộc tấn công của Tamerlane năm 1389.
Khi quyền lực của Mông Cổ dần suy mòn, các trung tâm quyền lực mới xuất hiện tại Kaitagi và Tarki. Ở thế kỷ thứ 16 và 17, các truyền thống pháp luật đã được hệ thống hoá, các cộng đồng vùng núi (djamaats) đã có được một mức độ tự trị khá lớn, trong khi những kẻ thống trị Kumyk (shamhals) yêu cầu sự bảo hộ của Nga hoàng. Người Nga tăng cường sự hiện diện trong vùng ở thế kỷ 18, khi Peter Đại Đế sáp nhập vùng ven biển Dagestan trong quá trình của cuộc Chiến tranh Nga-Ba Tư lần thứ nhất. Dù các lãnh thổ này được trao trả lại cho Ba Tư năm 1735, cuộc đọ sức tiếp sau đó đã dẫn tới việc người Nga chiếm Derbent năm 1796.
Thế kỷ 18 cũng chứng kiến sự tái trỗi dậy của Vương quốc Hồi giáo Avaristan, họ tìm cách đẩy lùi các cuộc tấn công của Nadir Shah từ Ba Tư và áp đặt quyền bá chủ lên Shirvan và Gruzia. Năm 1803 vương quốc Hồi giáo tình nguyện quy phục nước Nga, nhưng phải mất một thập kỷ Ba Tư mới công nhận tất cả Dagestan thuộc sở hữu của Nga (Hiệp ước Gulistan).
nhỏ|250px|phải|Người đàn ông Dagestan, ảnh của [[Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii|Prokudin-Gorskii, khoảng 1907 tới 1915.]] Tuy nhiên, chính quyền Nga đã làm những người dân vùng cao nguyên tất vọng và bực tức. Thuế má nặng cộng với sự chiếm đoạt tài sản cũng như việc xây dựng các pháo đài (gồm cả Makhachkala), đã khiến người dân ở đây nổi dậy dưới sự che chở của Thầy tế Hồi giáo Dagestan, do Ghazi Mohammed (1828-32), Gamzat-bek (1832-34) và Shamil (1834-59) lãnh đạo. Cuộc Chiến tranh Kavkaz kéo dài tới tận năm 1864, khi Shamil bị bắt và vương quốc Hồi giáo Avaristan bị xóa bỏ.
Lợi dụng cuộc Chiến tranh Nga-Thổ, 1877-1878, Dagestan và Chechnya nổi dậy lần nữa chống lại Đế quốc Nga lần cuối cùng. Trong cuộc Nội chiến Nga, vùng này trở thành một phần của nước Cộng hòa của những người miền núi Bắc Kavkaz. Sau hơn ba năm chiến đấu với quân Bạch vệ và những người địa phương theo chủ nghĩa quốc gia, nước Cộng hòa Xô viết Xã hội chủ nghĩa Tự trị Dagestan được tuyên bố thành lập ngày 20 tháng 1 năm 1921. Tuy nhiên, công cuộc công nghiệp hoá của Stalin đã không mang lại lợi ích cho Dagestan và nền kinh tế nước này rơi vào tình trạng trì trệ, trở thành nước cộng hòa nghèo nhất tại Nga.
Năm 1999, một nhóm Hồi giáo chính thống từ Chechnya dưới sự lãnh đạo của Shamil Basayev, cùng với những kẻ cải đạo địa phương và những kẻ lưu vong sau nỗ lực nổi dậy năm 1998, tổ chức một cuộc nổi loạn bất thành tại Dagestan khiến hàng trăm chiến binh và dân thường thiệt mạng. Các lực lượng Nga sau đó đã tái chiếm Chechnya vào cuối năm đó.
Xung đột tại Dagestan
Từ năm 2000, Dagestan đã trở thành địa điểm của một cuộc chiến tranh du kích mức độ thấp, với nguyên nhân từ Chechnya; cuộc chiến đã gây ra cái chết của hàng trăm nhân viên và quan chức liên bang – chủ yếu là thành viên của các lực lượng cảnh sát địa phương – cũng như nhiều thường dân và quân nổi dậy Dagestan.
Gần đây, trong số các vụ việc gồm:
Chính trị
Nghị viện của Dagestan là Quốc hội Nhân dân, gồm 121 đại biểu được bầu với nhiệm kỳ bốn năm. Quốc hội nhân dân là cơ quan hành pháp và lập pháp cao nhất của nước cộng hoà.
Các sắc tộc đại diện trong Hội đồng Nhà nước gồm Agul, Avars, Azeris, Chechen, Dargin, Kumyk, Lak, Lezgi, Nga, Rutul, Tabasaran, Tat, và Tsakhurs.
Trước kia, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước là chức vụ hành pháp cao nhất của nước cộng hoà, do Magomedali Magomedovich Magomedov đảm nhiệm tới năm 2006. Ngày 20 tháng 2 năm 2006, Quốc hội Nhân dân đã thông qua một nghị định chấm dứt chức vụ này và giải tán Hội đồng Nhà nước. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất ứng cử viên Mukhu Aliyev ra trước Quốc hội nhân dân cho chức Tổng thống mới của Dagestan. Việc chỉ định đã được Quốc hội nhân dân thông qua, và Mukhu Aliyev trở thành Tổng thống đầu tiên của Dagestan.
Hiến pháp Dagestan được thông qua ngày 26 tháng 7 năm 1994.
Kinh tế
Ở thời điểm năm 2000, kinh tế Dagestan gồm những lĩnh vực sau:
Các ngành công nghiệp quan trọng gồm chế biến thực phẩm, sản xuất điện, khoan dầu, máy xây dựng, hóa chất, và chế tạo thiết bị. Xuất khẩu chủ chốt của Dagestan gồm dầu mở và nhiên liệu. Các sản phẩm nông nghiệp nhập khẩu chính gồm cá từ Biển Caspia, rượu và rượu mạnh, và nhiều loại hoa quả khác.
Văn hoá
Dagestan có câu chuyện nổi tiếng "Nhà thơ độc nhất của vương quốc Đa-ghét-xtan" thuộc thể loại truyện cổ nước Nga, được đưa vào giảng dạy trong chương trình Giáo dục tiểu học tại Việt Nam.
Tôn giáo
Tôn giáo chính là đạo Hồi với 90,7% dân Dagestan là tín đồ Hồi giáo. Như với hầu hết vùng Kavkaz, người Dagestan theo Hồi giáo chủ yếu là tín đồ Sunni Sufi đã tồn tại ở nơi này trong hàng thế kỷ. Resul Magomedov, một nhà văn đương đại Daghestan, đã viết về vai trò thống nhất của Đạo Hồi :
Cộng đồng người Do Thái cũng đã có mặt ở đây từ hàng nghìn năm, người "Do Thái Núi," tại Dagestan. Họ đã tới đây từ Babylonia và Ba Tư từ thế kỷ thứ 7 trước Công Nguyên tới thế kỷ thứ 6 Công Nguyên
Liên kết ngoài
43.05722°N, 46.91528°W
* Thể loại:Bắc Kavkaz Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Chechen Thể loại:Vùng liên bang Bắc Kavkaz Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Avar
Actinidia fulvicoma
Actinidia fulvicoma là một loài thực vật có hoa trong họ Dương đào. Loài này được Hance mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Dương đào Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1885
Hải quân Trừ bị Hoa Kỳ
Hải quân Trừ bị Hoa Kỳ (tiếng Anh:United States Navy Reserve cho đến năm 2005 còn có tên là United States Naval Reserve) là thành phần trừ bị của Hải quân Hoa Kỳ. Thành viên của Hải quân Trừ bị ghi danh với các cơ quan tuyển mộ trừ bị trong đó có Tuyển mộ Trừ bị (SELRES), Trừ bị Sẵn sàng (IRR), Hỗ trợ Toàn thời gian (FTS) hay chương trình trừ bị dành cho các quân nhân đã về hưu "Retired Reserve". Những thủy thủ được chọn từ cơ quan SELRES thường tập luyện hai ngày cuối tuần trong 1 tháng và hai tuần huấn luyện hàng năm trong một năm nhưng có thể huấn luyện nhiều hơn trong thời chiến hay lúc có khủng hoảng quốc gia. FTS mặc quân phục lúc làm việc suốt năm và cung ứng sự hỗ trợ về mặc hành chính cho SELRES và hỗ trợ hoạt động cho Hải quân Hoa Kỳ. IRR không tập luyện hay huấn luyện thường xuyên nhưng có thể được gọi phục vụ khi có lệnh tổng động viên (cần có lệnh từ Tổng thống Hoa Kỳ). Sứ mệnh của Hải quân Trừ bị là cung cấp chiều sâu chiến lược và những khả năng tác chiến cho lực lượng Hải quân và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, và cho các lực lượng hỗn hợp liên quân trong phạm vi toàn bộ các chiến dịch từ thời bình đến thời chiến.
Các thủy thủ trừ bị phải phục vụ khi được gọi hay được tổng động viên vì đó là quy định và cam kết mà họ đã ký khi ghi danh vào chương trình trừ bị.
Sau vụ tấn công 11 tháng 9 năm 2001, các quân nhân trừ bị đã được tổng động viên để hỗ trợ các chiến dịch tác chiến. Cuộc chiến chống khủng bố đã chứng kiến sự hoạt động của một phi đoàn trừ bị đó là VFA-201 Hunters gồm các phi cơ F/A-18 Hornet triển khai trên hàng không mẫu hạm USS Theodore Roosevelt (CVN-71). Ngoài ra có hơn 52.000 quân nhân trừ bị hải quân đã được tổng động viên và khai triển để phục vụ tại Iraq và Afghanistan trong đó có khoảng 8.000 quân nhân hải quân đã phục vụ đến hai lượt tác chiến. Họ đã phục vụ bên cạnh lục quân, thủy quân lục chiến, không quân và các nhân sự khác từ các quốc gia khác, tiến hành các sứ mệnh như chống các bom mìn cải tiến nguy hiểm, xây dựng các căn cứ quân sự, hộ tống các đoàn quân xa bộ binh, điều hành những bệnh viện, phân tích tin tình báo, canh gác các tù nhân, kiểm soát quan thuế cho các đơn vị trở về sau khi phục vụ.
Hải quân trừ bị có khoảng 66.700 (55.600 thuộc SELRES và 11.100 thuộc FTS) sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ phục vụ trong các tiểu bang và lãnh thổ cũng như ở ngoại quốc. Có thêm khoảng 50.000 thành viên thuộc IRR.
Ghi chú
Thể loại:Tổ chức Hải quân Hoa Kỳ
Anthophora submicans
Anthophora submicans là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gussakovsky mô tả khoa học năm 1935.
Tham khảo
Thể loại:Anthophora Thể loại:Động vật được mô tả năm 1935
Tomohyphantes niger
Tomohyphantes niger là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Tomohyphantes. Tomohyphantes niger được Alfred Frank Millidge miêu tả năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Tomohyphantes
3358 Anikushin
3358 Anikushin (1978 RX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 1978 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1978
Schmidtiana legrandi
Tham khảo
Thể loại:Schmidtiana
Copelatus vivax
Copelatus vivax là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1953.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Copelatus
Tetsuto Hiroshi
Hiroshi Tetsuto (sinh ngày 28 tháng 9 năm 1982) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ
Hiroshi Tetsuto đã từng chơi cho Saga Nanyo, Sagan Tosu và Matsumoto Yamaga FC.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1982 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Cantorchilus thoracicus
Cantorchilus thoracicus là một loài chim trong họ Troglodytidae.
Tham khảo
Thể loại:Cantorchilus
Brie, Ariège
Brie  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Ariège
Frullania blastopetala
Frullania blastopetala là một loài Rêu trong họ Jubulaceae. Loài này được S. Hatt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Liên kết ngoài
Thể loại:Frullania Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Barbula angustifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Barbula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1849
Crabbea longipes
Crabbea longipes là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Mildbr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Chú thích
Thể loại:Crabbea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1935
Bage, Sakleshpur
Bage là một làng thuộc tehsil Sakleshpur, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Pataeta corvina
Liên kết ngoài
Thể loại:Pataeta
Khởi nghĩa Lục Lâm
nhỏ|Bản đồ các cuộc nổi dậy của nông dân thời nhà Tân, bao gồm các cuộc nổi dậy của Lục Lâm Quân và Xích Mi Khởi nghĩa Lục Lâm là cuộc khởi nghĩa thời nhà Tân chống lại sự cai trị của Vương Mãng trong lịch sử Trung Quốc. Cuộc khởi nghĩa đã trực tiếp lật đổ nhà Tân nhưng sau đó đã thất bại trong cuộc chiến tranh với các chư hầu khác cùng tham gia chống nhà Tân. Quân khởi nghĩa lấy tên ngọn núi Lục Lâm ở phía đông bắc huyện Đơn Dương, miền Kinh Châu, nơi lập căn cứ ban đầu, làm tên gọi. Mặc dù cuối cùng thất bại nhưng phong trào đã đánh đổ được một triều đại đương thời. Danh từ riêng Lục Lâm sau này trở thành danh từ chung "lục lâm" chỉ các lực lượng thảo khấu (giặc cướp, giặc cỏ) chống đối chính quyền và hay gọi chung là "lục lâm thảo khấu" chỉ về những kẻ cướp, giặc cỏ ở vùng rừng núi hẻo lánh.
Nguyên nhân
Những cuộc cải cách kinh tế và xã hội của Vương Mãng không những không cải thiện đời sống cho nhân dân mà trái lại gây nhiều phiền toái. Trong khi đời sống xã hội bị xáo trộn, chiến tranh với các ngoại tộc xung quanh kéo dài nhiều năm khiến nhân dân căm phẫn vì phải đi lính thú và cung đốn quân phí. Cùng lúc đó, trong nước lại xảy ra mất mùa, hạn hán, nạn châu chấu, vỡ đê sông Hoàng Hà, đổi dòng chảy sông Hoàng Hà v.v. Thiên tai và nhân họa khiến cho đời sống nhân dân ngày càng quẫn bách. Trong hoàn cảnh đó, khởi nghĩa binh biến chống triều đình đã nổ ra khắp nơi. Khởi nghĩa Lục Lâm đã trở thành một trong những lực lượng chống nhà Tân mạnh nhất.
Khởi binh
Năm 17, những người dân bị đói kém ở Tân Thị thuộc Kinh châu theo Vương Khuông, Vương Phượng nổi dậy khởi nghĩa chống triều đình. Ít lâu sau, các cánh quân khởi nghĩa khác của Mã Vũ ở Nam Dương, Vương Thường và Thành Đan ở Dĩnh Xuyên đến gia nhập khiến nghĩa quân lớn mạnh nhanh chóng. Vì cánh quân này lấy núi Lục Lâm - một ngọn núi ở phía đông bắc huyện Đơn Dương, miền Kinh Châu - làm căn cứ nên được gọi là quân Lục Lâm.
Chia hai cánh quân
Năm 21, Vương Mãng phái quan trấn thủ Kinh châu mang 2 vạn quân trấn dẹp quân Lục Lâm, bị quân Lục Lâm dưới quyền chỉ huy của Vương Khuông đánh tan ở Vân Đỗ.
Sang năm 22, do ở vùng căn cứ có dịch bệnh, quân Lục Lâm phải chia làm 2 cánh rút khỏi Lục Lâm: một cánh theo Vương Khuông, Vương Phượng, Mã Vũ đi về Nam Dương, gọi là quân Tân Thị; cánh kia theo Vương Thường, Thành Đan đi về Nam Quận gọi là quân Hạ Giang.
Tháng 7 năm 22, quân Tân Thị đi đến huyện Tuỳ, lại được sự gia nhập của quân Bình Lâm của Trần Mục và một tông thất nhà Hán là Lưu Huyền; sau đó cánh quân Thung Lăng của anh em tông thất thuộc chi khác nhà Hán là Lưu Diễn và Lưu Tú cũng đến gia nhập. Lực lượng quân Tân Thị mạnh lên nhiều.
Quân Tân Thị tiến về phía tây đánh vào Trường Tụ, giết chết huyện uý Tân Dã. Sau đó quân Tân Thị lại đánh bại quân Tân ở Đường Tử, giành thắng lợi và thu được nhiều quân lương.
Từ đó hai bên lại giữ được hòa khí, phối hợp đánh hạ được Cưu Dương và tiến về Tân Đô, áp sát Uyển Thành - thủ phủ của Nam Dương.
Tháng 12 năm 22, các tướng trấn thủ Nam Dương là Chân Phụ và Lương Khâu Tứ mang 10 vạn quân ra đối địch. Hai bên gặp nhau ở Tiểu Trường An huyện Dục Dương. Quân Lục Lâm (gồm Tân Thị và Thung Lăng) vừa thắng trận, chủ quan khinh địch, bị quân Tân đánh bại. Cánh quân của Lưu Tú bị chết và tan chạy hết, một mình chạy thoát. Anh Lưu Tú là Trọng và chị là Lưu Nguyên cùng bị giết trong trận này. Quân Lục Lâm phải lui về giữ Cức Dương.
Trong khi đó, cánh quân Hạ Giang của Lục Lâm do Vương Thường, Thành Đan và Trương Ngang chỉ huy từ huyện Biên thuộc Nam Quận, qua Ứng Sơn và huyện Tuỳ, đến hương Thượng Đường, đánh bại quân do Kinh châu mục phái đến. Sau trận thắng này, quân Giang Hạ với 5000 người, tiến về phía bắc đến Nghi Thu.
Lập Canh Thủy Đế
Lưu Tú và Lưu Diễn nghe tin quân Giang Hạ thắng trận, bèn sai người đến liên lạc với Vương Thường đề nghị hội binh. Vương Thường đồng ý. Tháng 1 năm 23, quân Giang Hạ kéo về Cức Dương hợp làm một với quân Tân Thị. Từ đó quân Lục Lâm lại thống nhất, nhuệ khí lại tăng lên.
Nghe tin hai tướng bị giết, quân Tân hoang mang. Hai tướng Nghiêm Ưu và Trần Mậu kéo quân bản bộ vào đóng ở Uyển Thành. Lưu Diễn nghe tin quân Tân đã đóng ở Nam Dương, bèn lệnh cho quân bỏ bớt hành lý, chỉ mang theo ít lương thực và đồ nhẹ, tiến đánh quân Nghiêm Ưu ở phía bắc sông Dục Thủy, lại thắng trận, chém 3000 quân. Quân Tân thua bỏ chạy về cố thủ ở Uyển Thành.
Sau hai trận thắng liên tiếp, danh tiếng quân Lục Lâm lên rất cao, người đến xin theo rất nhiều, nên lực lượng có 10 vạn người. Lưu Huyền được phong làm Canh Thủy tướng quân.
Trong quân Lục Lâm có chủ trương lập một người hoàng tộc nhà Hán lên làm vua để có danh chính đánh Vương Mãng, khôi phục nhà Hán. Ngoài Lưu Huyền và anh em Lưu Diễn, Lưu Tú, trong quân Lục Lâm còn có các tông thất là Lưu Lương, Lưu Tứ, Lưu Gia. Vương Khuông và Vương Phượng chủ trương lập Lưu Huyền là người tài năng kém và không có vây cánh, thế lực để dễ khống chế, trong khi thiểu số theo Lưu Diễn không tán thành, muốn mình được lập. Cuối cùng, số đông của Vương Khuông thắng thế, Lưu Huyền được lập làm vua, với danh nghĩa khôi phục nhà Hán để đánh nhà Tân, tức là Hán Canh Thủy Đế.
Đại chiến Côn Dương
Tháng 2 năm 23, quân Lục Lâm dưới danh nghĩa nhà Hán chia làm 2 đường, cánh quân chủ lực do Vương Khuông, Lưu Diễn chỉ huy đánh Uyển Thành; cánh thứ 2 nhỏ do Vương Phượng, Vương Thường, Lưu Tú chỉ huy, mang 2 vạn quân đánh Côn Dương, Đinh Lăng và đất Yển.
Cánh quân của Vương Thường và Lưu Tú luôn thắng trận, thu rất nhiều của cải và lương thực; sau đó Vương Thường cầm 1 cánh quân tiến về phía bắc, tiến đánh Nhữ Nam và Bái quận.
Vương Mãng nghe tin quân Tân liên tiếp thất bại, liền phái Đại tư đồ Vương Tầm, Đại tư không Vương Ấp trưng tập hết quân tướng còn lại gồm 42 vạn quân đi đánh quân Lục Lâm, mang theo cả hổ, báo, voi. Tháng 5 năm 23, quân Vương Tầm tiến đến Dĩnh Xuyên, hợp với quân của Nghiêm Ưu, Trần Mậu. Bốn tướng hợp đại binh tiến về phía nam, đụng độ với cánh quân nhỏ của Lục Lâm.
Được tin đại quân Tân kéo đến, Vương Thường từ Nhữ Nam trở về Côn Dương yểm trợ. Sau vài trận đánh chặn ở Dương Quan, Lưu Tú cũng lui về Côn Dương.
Quân tiên phong của Vương Ấp gồm 10 vạn người kéo đến thành Côn Dương. Vương Ấp chủ quan khinh địch, cho quân vây 4 mặt, hạ trại giữ xung quanh.
Trong thành, quân Lục Lâm chỉ có hơn 8000 người. Vương Phượng và Vương Thường chủ trương phá vây chạy nhưng Lưu Tú cho rằng không nên, vì lực lượng quá chênh lệch sẽ bị hỗn loạn và bị giết hết. Theo kế của Lưu Tú, Vương Phượng và Vương Thường lo giữ thành, Lưu Tú cùng 13 kỵ binh nương theo đêm tối và nhân lúc quân địch đông đảo chưa lập trại xong, kéo ra cửa nam thành, đến các huyện đã chiếm được trước kia thu thập binh mã về cứu viện.
Quân Tân tập hợp đủ 42 vạn người, đánh thành dữ dội. Các tướng trong thành phải liều chết giữ.
Tháng 6, các cánh quân Lục Lâm ở Yển Thành và Định Lăng nghe tin Lưu Tú cấp báo, bèn hợp binh được vài ngàn người tiến về cứu Côn Dương. Vương Tầm coi thường viện binh, chỉ mang vài ngàn quân ra đánh. Lưu Tú nhân lúc quân Tân chưa bày trận xong, bèn tự mình hăng hái đi đầu, đánh vào trận địch tới. Quân Tân bị đánh bất ngờ, thua trận bỏ chạy. Lưu Tú thừa cơ truy kích giết hơn 1000 người.
Lưu Tú vẫn sai người phao tin rằng Uyển Thành đã bị quân Lục Lâm hạ, từ đó quân chủ lực sẽ tới cứu Côn Dương. Điều đó khiến quân trong thành rất vững tâm, còn quân Vương Tầm, Vương Ấp ở ngoài lo lắng. Lưu Tú mang 3000 quân, nhân lúc đêm tối vượt qua sông Côn Thủy phía tây thành Côn Dương, rạng sáng hôm sau đột ngột tấn công vào trung quân của quân Tân. Quân Tân bị đánh bất ngờ. Vương Tầm vội mang 2 vạn quân ra nghênh chiến, nhưng quân sĩ hoảng loạn không sắp được đội hình, bị quân Lục Lâm đánh đại bại. Vương Tầm bị giết trong trận này.
Chủ soái bị giết làm quân Tân hoảng loạn. Trong thành, Vương Thường và Vương Phượng kéo ra đánh sáp lại, quân Tân bị giết rất nhiều, người chết dài hơn 100 dặm. Các tướng Vương Ấp, Nghiêm Ưu và Trần Mậu chạy thoát. Quân sĩ nhà Tân cùng nhau đào ngũ rất nhiều, chỉ có Vương Ấp cùng vài ngàn quân trung thành chạy về Trường An.
Giết Lưu Diễn
Sau khi hạ Uyển Thành, Canh Thủy Đế Lưu Huyền lấy đây làm kinh đô. Lưu Diễn có công đánh chiếm Uyển Thành nên tỏ ra cậy công, bất phục Lưu Huyền, tự xưng là Trụ thiên đại tướng quân. Sợ Lưu Diễn mưu lật đổ, phe Lưu Huyền được Vương Khuông, Thân Đồ Kiến ủng hộ bàn nhau giết Lưu Diễn để trừ hậu hoạ.
Biết một tông thất khác là Lưu Tắc về phe Lưu Diễn và phản đối việc lập Lưu Huyền, Huyền triệu về phong Tắc làm Kháng uy tướng quân, nghĩa là Tướng quân chống lệnh vua. Tắc đang cầm quân đánh Lỗ Dương, không chịu nhận chức đó, bị Canh Thủy Đế sai các tướng mang quân đến bắt về giết chết. Lưu Diễn có mặt ở đó thấy vậy kiên quyết phản đối, đòi thu lệnh chém Lưu Tắc. Chu Vĩ và Lý Dật bèn khuyên Lưu Huyền nhân đó xử tội luôn Lưu Diễn đồng mưu phản nghịch. Canh Thủy Đế được cơ hội bèn sai bắt luôn Lưu Diễn mang chém vì tội chống đối.
Sau trận thắng Côn Dương, Lưu Tú mang quân đánh chiếm quận Dĩnh Xuyên. Được tin anh bị giết, Lưu Tú rất đau xót nhưng cố nén lòng, không để tang Lưu Diễn, cười nói như thường và đến tạ tội với Canh Thủy Đế nên không bị nghi ngờ. Canh Thủy Đế thấy Lưu Tú có công thắng trận Côn Dương, nhân đó muốn an ủi, phong là Phá lỗ tướng quân, Vũ Tín hầu.
Tiêu diệt nhà Tân
Nhân lúc quân Tân thua tan tác, các thổ hào các vùng nổi dậy cát cứ: Quỳ Ngao ở Thiên Thủy, Công Tôn Thuật ở Thành Đô, Đậu Dung ở Tây Hà, Lý Hiến ở Lư Giang, Trương Bộ ở Lang Nha, Đổng Hiến ở Đông Hải… Chính quyền nhà Tân lúc đó rất suy yếu, thực tế chỉ còn Trường An và Lạc Dương. Nhân đà thắng lợi, quân Lục Lâm chia làm hai đường tiến đánh nhà Tân. Một cánh do Thân Đồ Kiến và Lý Tùng chỉ huy đánh về phía tây, vào cửa Vũ Quan để tiến vào Trường An; cánh quân kia do Vương Khuông chỉ huy đánh vào Lạc Dương.
Ngày 1 tháng 10 theo lịch triều Tân (tức 1 tháng 9 theo lịch Canh Thủy, 4 tháng 10 theo dương lịch), quân Lục Lâm đánh vào kinh thành. Sáng sớm ngày 3, Vương Mãng chạy đến Tiệm Đài, hy vọng vào sự ngăn trở của hồ nước xung quanh để chống lại quân địch.
Quân Lục Lâm kéo đến nơi, vây Tiệm Đài nhiều lớp. Trên đài cao, quân Tân dùng tên bắn xuống chống trả khiến quân Lục Lâm không tiến lên được. Nhưng đến khi tên hết, quân Lục Lâm tiến lên. Hai bên đánh giáp lá cà. Cha con Vương Ấp xung đột rồi đều tử trận. Các công khanh khác trong Tiệm Đài cũng bị giết.
Trong lúc lộn xộn ở Tiệm Đài, Vương Mãng bị thương nhân Đỗ Ngô giết chết. Mấy hôm sau, thủ cấp của Vương Mãng bị mang bêu ở chợ huyện Uyển ở Nam Dương.
Rạn nứt và ly khai
Ngay cả khi đã lớn mạnh và giành thắng lợi, quân Lục Lâm vẫn chưa được trang bị tốt. Tháng 10 năm 23, sau khi đánh chiếm Lạc Dương, Lưu Huyền dời đô về đó. Khi quân Lục Lâm của Lưu Huyền tiến vào, vì nhiều người ăn mặc lộn xộn, thậm chí mặc cả đồ phụ nữ nên các chí sĩ và địa chủ tỏ vẻ coi thường.
Lưu Huyền phong cựu hoàng tộc Lưu Tứ làm Đại tư đồ, Lý Tùng làm thừa tướng. Tuy nhiên cũng từ lúc đánh đổ được nhà Tân, không chỉ Canh Thủy Đế mà cả các tướng Vương Khuông, Vương Phượng, Chu Vĩ, Vương Thường, Trương Ngang… sau khi được phong vương một lượt bắt đầu nghĩ đến chuyện hưởng lạc, không lo đánh dẹp các lực lượng cát cứ còn nhiều.
Nghe tin quân Lục Lâm làm chủ Trường An, thủ lĩnh quân khởi nghĩa Xích Mi là Phàn Sùng sai người đến yết kiến và tỏ ý quy phục. Lưu Huyền phong cho các tướng Xích Mi tước hầu. Tuy nhiên một thời gian sau, phe Lục Lâm lại bài xích phe Xích Mi, vì vậy Phàn Sùng và các thủ hạ ly khai Lưu Huyền.
Mặc dù diệt được nhà Tân nhưng phạm vi quản lý của Canh Thủy Đế chỉ bao gồm Quan Trung, Lạc Dương, Giang Hoài và Kinh Châu, còn các nơi khác do các lực lượng nhân danh chống Vương Mãng nổi dậy chiếm giữ. Lúc đó vùng Hà Bắc vẫn do các tướng do Vương Mãng bổ nhiệm và các cánh quân khởi nghĩa chia nhau nắm giữ. Vương Lang chiếm cứ Hàm Đan tự xưng hiệu. Lưu Huyền bèn cử Lưu Tú đi cùng các tướng Phùng Dị, Diêu Kỳ, Chu Hựu... rời Lạc Dương lên Hà Bắc.
Phong tước
Tháng 2 năm 24, Lý Tùng và Thân Đồ Kiến sai người đón Canh Thủy Đế vào Trường An. Theo thỉnh cầu của Lý Tùng, Canh Thủy Đế phong bừa cho các họ hàng, tông thất các công thần làm chư hầu, vương. Các tướng trụ cột của Lục Lâm và các hoàng thân tham dự khởi nghĩa đều được phong vương, riêng Lưu Tú vì bị nghi nên không được phong. Do việc Lưu Huyền phong quan chức bừa bãi nên ở Trường An truyền khẩu câu:
Nghĩa là:
Canh Thủy Đế lệnh cho Lý Thông, Vương Thường, Lý Dật trấn giữ Quan Đông, cho Triệu Manh nắm giữ nội chính. Triệu Manh bèn dâng con gái cho Lưu Huyền. Canh Thủy Đế ham mê tửu sắc, giao hết việc triều đình cho Triệu Manh. Manh được thể chuyên quyền, giết hại những người chống đối. Có người đề nghị chiêu nạp hiền sĩ, trọng dụng nhân tài, nhưng điều đó trái ý Lưu Huyền nên bị Lưu Huyền bắt bỏ ngục. Vì vậy mọi người đều thất vọng.
Lưu Tú và Lưu Anh chống đối
Sau một thời gian Lưu Tú rời Lạc Dương, Canh Thủy Đế lại phái Tạ Cung cầm quân lên Hà Bắc để hợp sức với Lưu Tú trừ Vương Lãng và bình định vùng này, đồng thời canh chừng cử động của Lưu Tú. Sau khi diệt được chính quyền Vương Lãng, cả Lưu Tú và Tạ Cung đều đóng ở Hàm Đan. Lưu Tú tìm cách lung lạc và giết chết Tạ Cung.
Thấy Lưu Tú ra mặt ly khai, Canh Thủy Đế sai Chu Vĩ và Lý Dật mang 30 vạn quân ra đóng ở Lạc Dương. Lưu Tú mang quân đánh lấy quận Hà Nội, làm chủ toàn bộ Hà Bắc, chuẩn bị tiến đánh Quan Trung. Lưu Tú sai Khấu Tuần giữ Hà Nội là nơi giàu có, không bị chiến tranh tàn phá để làm chỗ cung ứng quân lương, sai Phùng Dị giữ Mạnh Tân, kiềm chế quân Chu Vĩ ở Lạc Dương.
Đầu năm 25, Phương Vọng ở Bình Lăng thấy chính quyền Canh Thủy đã loạn, bèn lập vua cũ nhà Tây Hán là Lưu Anh, tức là Nhũ Tử Anh thời Vương Mãng, lúc đó đã 21 tuổi lên ngôi. Lưu Huyền biết tin bèn sai Lý Tùng mang quân trấn áp, giết chết cả Phương Vọng và Lưu Anh.
Hỗn loạn và bại trận ở Trường An
Sau trận Thành Xương đánh bại 10 vạn quân của tướng nhà Tân là Vương Khuông và Liêm Đan, quân Xích Mi mạnh lên rất nhiều, có 10 vạn người. Bị chính quyền Canh Thủy Đế bài xích, Phàn Sùng quyết ý tự lập, chống lại Canh Thủy Đế.
Sau khi nhà Tân mất, chính quyền Canh Thủy lại hủ bại, Phàn Sùng quyết tâm đánh diệt Canh Thủy. Phàn Sùng chia quân làm hai cánh tiến về tây đánh Lưu Huyền. Đầu năm 25, hai cánh quân Xích Mi hội nhau ở Hoằng Nông. Quân tiên phong Lục Lâm ra đánh chặn bị quân Xích Mi đánh bại.
Quân Xích Mi tụ được 30 vạn người. Để có danh chính chống Lưu Huyền, khi đi đến Hoa Âm, Phàn Sùng tìm tông thất nhà Hán là cháu của Thành Dương Cảnh vương Lưu Chương tên là Lưu Bồn Tử mới 15 tuổi, đang đi chăn trâu, lập làm vua, đặt niên hiệu là Kiến Thế, tức là vua Kiến Thế Đế, với danh nghĩa tái lập nhà Hán.
Trong khi đó, tháng 6 năm 25, Lưu Tú cũng xưng đế ở Hạo Nam, cũng đặt quốc hiệu là Hán lấy niên hiệu là Kiến Vũ. Như vậy cùng lúc có 3 vua Hán là Canh Thủy (Lưu Huyền), Kiến Thế (Lưu Bồn Tử) và Kiến Vũ (Lưu Tú).
Mùa thu năm 25, quân Xích Mi tiến đến Cao Lăng và sắp vào tới Trường An. Vì quân chủ lực 30 vạn người của Lục Lâm đã giao cho Chu Vĩ đi trấn giữ Lạc Dương nên lực lượng ở lại không đủ mạnh để chống quân Xích Mi. Trong thành Trường An hoảng loạn. Có người khuyên Lưu Huyền vơ vét của cải ở Trường An về Nam Dương như cũ cố thủ, nếu lại thua nữa thì trở lại làm trộm cướp. Canh Thủy Đế không tán thành đề nghị đó, sai Lý Tùng mang quân ra chặn đánh quân Xích Mi nhưng Tùng nhanh chóng bại trận, bị Phàn Sùng bắt sống.
Các đại thần ở Trường An mưu ép Canh Thủy Đế chạy về phía đông. Mưu sự bại lộ, Lưu Huyền giết chết 3 vương chư hầu là Thân Đồ Kiến, Trần Mục và Thành Đan. Các tướng khác là Vương Khuông, Trương Ngang, Liêu Trạm, Hồ Ân bèn mưu sự lần thứ hai, dẫn quân vào đánh Canh Thủy Đế lần nữa để bắt sống mang về đông. Hai bên kịch chiến trong cung Canh Thủy. Lưu Huyền thua trận bỏ chạy về Tân Phong, ra mặt thù địch với các tướng. Không thể tiếp tục hợp tác với Lưu Huyền, Vương Khuông cùng các tướng bèn ra hàng quân Xích Mi.
Quân Xích Mi đánh chiếm được Trường An. Lưu Huyền đường cùng cũng đành phải xin hàng. Tháng 12 năm 25, Lưu Huyền bị quân Xích Mi treo cổ.
Cái chết của Lưu Huyền đánh dấu sự tan rã của quân Lục Lâm. Tính từ khi khởi binh đến khi thất bại, quân Lục Lâm hoạt động trong 9 năm, lật đổ được nhà Tân của Vương Mãng nhưng đã không hoàn thành được mục tiêu thống nhất quốc gia và bị diệt vong.
Chú thích
Thể loại:Nhà Hán Thể loại:Nhà Tân L L Thể loại:Khởi nghĩa nông dân Thể loại:Xung đột thế kỷ 1
Phường 4, Quận 8
Phường 4 là một phường thuộc Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Phường 4 có diện tích 1,45 km², dân số năm 2021 là 54.584 người, mật độ dân số đạt 37.644 người/km².
Otopappus imbricatus
Otopappus imbricatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Sch.Bip.) S.F.Blake mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Otopappus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Großefehn
Großefehn là một đô thị ở huyện Aurich, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Großefehn có diện tích 127,25 km². Đô thị này có cự ly khoảng 10 km về phía đông nam của Aurich.
Nằm ở phía cực nam của huyện Aurich, và với dân số là 13.982 người, phấn bố trên một diện tích khoảng 127 thì mật độ dân số của Großefehn nói chung khá thưa thớt với chỉ 110 người trên một kilômét vuông, chỉ chưa bằng một nửa so với mặt bằng chung của nước Đức là 230 trên một kilômét vuông.
Phân chia hành chính
Địa bàn xã Großefehn được chia thành 14 thôn, dưới đây là danh sách các thôn thuộc xã này, tính theo số dân đi kèm với diện tích:
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Aurich
Hồ Motosu
Hồ Motosu là hồ sâu nhất và rộng thứ ba trong Phú Sĩ Ngũ Hồ. Hồ này ở thị trấn Fujikawaguchiko (富士河口湖町) và thị trấn Minobu (身延町), tỉnh Yamanashi, Nhật Bản. Cảnh hồ này với hình núi Phú Sĩ soi bóng được đưa vào mặt sau của tờ 1000 yên trong seri E và tờ 5000 yên trong seri D.
Tham khảo
Thể loại:Hồ Nhật Bản Thể loại:Yamanashi
Malitbog, Nam Leyte
Các đơn vị hành chính
Malitbog được chia thành 37 barangay.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị của Nam Leyte
Picconia excelsa
Picconia excelsa là một loài Picconia, đặc hữu của Macaronesia, có ở quần đảo Canaria (Tây Ban Nha) và Madeira (Bồ Đào Nha). Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Đây là một cây bụi hoặc cây cỡ nhỏ thường xanh cao tới 10 m. Lá mọc đối, dài 6–8 cm, đơn, mép nhẵn, thường cong xuống tại viền lá. Quả kiểu quả hạch đen dài 1–2 cm.
Tham khảo
excelsa Thể loại:Thực vật Madeira Thể loại:Thực vật quần đảo Canaria Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Copelatus wallacei
Copelatus wallacei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1939.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Copelatus
Tomohyphantes opacus
Tomohyphantes opacus là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Tomohyphantes. Tomohyphantes opacus được Alfred Frank Millidge miêu tả năm 1995.
Tham khảo
Thể loại:Tomohyphantes
Amastus bipartitus
Amastus bipartitus là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Amastus
Hoắc Nguyên Giáp
Hoắc Nguyên Giáp (霍元甲, 1868-1910), tự Tuấn Khanh (俊卿) là một danh gia võ thuật Trung Quốc. Ông là người đã sáng lập ra Tinh Võ Thể dục Hội, một tổ chức võ thuật nhằm hệ thống hóa và phổ biến rộng rãi võ thuật truyền thống Trung Quốc.
Thân thế
Hoắc Nguyên Giáp sinh ngày 18 tháng 1 năm 1868 tại huyện Tĩnh Hải, Thiên Tân, Trung Quốc, là người con thứ 4 trong 10 người con của một gia đình nghèo tại Tảo Viên lý. Cha ông, Hoắc Ân Đệ, vốn là người huyện Đông Quang, tỉnh Hà Bắc, di cư đến huyện Tĩnh Hải, tỉnh Trực Lệ (nay là thành phố Thiên Tân). Dù sinh kế chính là nghề nông, tuy nhiên thời trẻ Hoắc Ân Đệ từng có thời gian luyện tập Mê Tung quyền, nên thỉnh thoảng ông cũng nhận lời tham gia bảo tiêu các chuyến buôn hàng đến Mãn Châu Lý và ngược lại. Mặc dù sinh ra trong một gia đình có truyền thống võ nghệ, nhưng từ thuở ấu niên Hoắc Nguyên Giáp thân thể yếu nhược, bệnh tật liên miên. Điều này có thể đã ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ ngắn ngủi của ông sau này.
Nhất đại tôn sư
Do uy tín từ nghề bảo tiêu, Hoắc Ân Đệ về sau mở võ đường dạy võ cho con em trong làng, truyền dạy Mê Tung quyền. Do lo ngại ông có thể chất kém (Hoắc Nguyên Giáp bị bệnh hen suyễn mãn tính và sốt vàng da) và cho rằng ông không có được thiên chất võ thuật, nên cha Hoắc Nguyên Giáp thường hạn chế ông tập luyện võ thuật. Mặc dù vậy, bản tính đam mê võ thuật, Hoắc vẫn thường xuyên bí mật theo dõi các buổi dạy của cha mình và kiên trì khổ luyện một mình, bất chấp thể tạng bệnh tật đau yếu.
Năm 1890, một võ sĩ từ Hà Nam đến Hoắc gia và tỉ thí với một người anh của Hoắc. Người này dễ dàng đánh bại anh trai Hoắc, và trước sự ngạc nhiên của gia đình, Hoắc xin được ra thi đấu. Mọi người bất ngờ khi thấy Hoắc lại dễ dàng đánh bại võ sĩ Hà Nam. Với chiến thắng này, Hoắc chứng tỏ được với cha là ông hoàn toàn có thiên tư về võ thuật. Cha ông cuối cùng cũng đồng ý cho Hoắc tham gia tập luyện như một môn sinh chân truyền. Danh tiếng của Hoắc ngày càng vang xa khi ông đả bại toàn bộ các võ sư khắp nơi đến tỉ thí khi còn rất trẻ.
Cũng như cha mình, Hoắc cũng bắt đầu tham gia vào nghề bảo tiêu và càng nổi danh hơn khi nhiều lần đánh bại các toán cướp hàng. Hoắc bắt đầu có một nguồn thu nhập khá, đủ để ông chuyển đến sống ở thành phố Thiên Tân năm 1896 và sống ở đó cho đến cuối đời.