cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ba Tư xâm lược Hy Lạp lần thứ hai
Tháng 6 năm 479 TCN: Plataea và Mycale
Buổi chiều hôm đó, Herodotus kể rằng tin đồn về chiến thắng của Liên quân tại Plataea đã tới tai hạm đội ngoài khơi bờ biển Núi Mycale ở Ionia. Nhuệ khí của binh lính dâng cao, và lực lượng thủy binh Hy Lạp tiếp tục giành được chiến thắng quyết định tại Mycale cùng ngày, tiêu diệt tàn dư hạm đội Ba Tư. Ngay sau khi quân Peloponnesus hành quân lên phía bắc eo đất, hạm đội Athens dưới sự chỉ huy của Xanthippus gia nhập với phần còn lại của hạm đội Đồng minh. Cả thảy chiến thuyền Hy Lạp tiến tới thủy trại Samos của Ba Tư. Do tàu bè của Ba Tư xập xệ, họ không mạo hiểm nghênh chiến mà kéo tàu lên bãi biển Mycale, bèn hội với 60.000 lính được Xerxes để lại tại đó, rồi đóng cọc quanh trại để bảo vệ thuyền. Leotychides dẫn thủy binh Hy Lạp tấn công vào trại Ba Tư. Quân Ba Tư thấy quân số Hy Lạp ít ỏi liền xông ra đón đánh nhưng lính hoplite một lần nữa tỏ sự vượt trội, tiêu diệt được đại quân Ba Tư. Số thuyền bè Ba Tư sót lại bị Liên quân đốt cháy, chấm dứt sức mạnh trên biển của Xerxes và đánh dấu sự khởi đầu của quyền bá chủ đại dương của hạm đội Liên minh.
Kết quả
Sau hai thất bại của Ba Tư tại Plataea và Mycale, cuộc xâm lược Hy Lạp chính thức đi đến hồi kết. Do vậy đối với người Hy Lạp, mối họa xâm lăng trong tương lai đã giảm bớt; mặc dù họ vẫn e sợ Xerxes sẽ không bỏ qua chuyện này nhưng rõ ràng khát vọng chinh phục Hy Lạp của người Ba Tư đã thui chột.
Theo nhiều cách, Mycale đánh dấu một giai đoạn mới của cuộc xung đột, tức là giai đoạn phản công của Hy Lạp. Sau trận Mycale, hạm đội Liên minh tiến tới Hellespont để hủy các cầu phao, nhưng thấy rằng chúng đã được dỡ bỏ sẵn rồi. Hạm đội Peloponnesian hồi hương, còn hạm đội Athens đánh Chersonesos vẫn nằm dưới gông cùm Ba Tư. Quân Ba Tư và các đồng minh của họ rút về Sestos, ngôi thành mà sau đó bị hạ bởi quân Athens. Herodotus kết thúc cuốn Lịch sử của ông tại đây.
Hòa bình với Ba Tư được chính thức hóa vào năm 449 TCN với hòa ước Callias, khép lại nửa thế kỷ chiến tranh triền miên.
Schizocosa altamontis
Schizocosa altamontis là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Lasionycta variegata
Lasionycta variegata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lasionycta
Schizocosa altamontis
Loài này thuộc chi Schizocosa. Schizocosa altamontis được Ralph Vary Chamberlin miêu tả năm 1916.
Tham khảo
Thể loại:Schizocosa
Manilkara longifolia
Manilkara longifolia, tiếng Anh thường gọi là Masseranduba, là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil, nơi chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Liên kết ngoài
Picture: wood, cross section, as Mimusops longifolia from the Economic Botany Collection của Richard Spruce
longifolia Thể loại:Thực vật mô tả năm 1844 Thể loại:Thực vật Brasil Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Thanh Thủy (định hướng)
Thanh Thủy có thể là:
Weissia coarctata
Liên kết ngoài
Thể loại:Weissia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873
Maxillaria polybulbon
Maxillaria polybulbon là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Kraenzl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Securigera charadzeae
Securigera charadzeae là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Chinth. & Tschuchr.) Czerep. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Securigera
Nomada lusca
Nomada lusca là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.
Uvarus mauritiensis
Uvarus mauritiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1897.
Coreopsis leavenworthii
Coreopsis leavenworthii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Torr. & A.Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Uvarus mauritiensis
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Uvarus
Coreopsis leavenworthii
Liên kết ngoài
Thể loại:Coreopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1842
Saltator cinctus
Saltator cinctus là một loài chim trong họ Thraupidae.
Tham khảo
C Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Ecuador Thể loại:Động vật được mô tả năm 1943 Thể loại:Chim Andes
Ipiaçu
Ipiaçu là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 469,662 km², dân số năm 2007 là 4191 người, mật độ 8,4 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Gibárt
Gibárt là một thị trấn thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thị trấn này có diện tích 5,33 km², dân số năm 2010 là 373 người, mật độ 70 người/km².
Bilebhavi, Muddebihal
Bilebhavi là một làng thuộc tehsil Muddebihal, huyện Bijapur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Bijapur
Vườn quốc gia Gull Rock
là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.
Tham khảo
Thể loại:Vườn quốc gia Tây Úc Thể loại:IUCN Loại II
Podandrogyne hispidula
Podandrogyne hispidula là một loài thực vật có hoa trong họ Màng màng. Loài này được (DC.) Cochrane miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Liên kết ngoài
Thể loại:Podandrogyne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1997
Schizocosa arua
Schizocosa arua là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Schizocosa. Schizocosa arua được Embrik Strand miêu tả năm 1911.
Tham khảo
Thể loại:Schizocosa
Sternangustum copei
Sternangustum copei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Sternangustum
Aulonocara hueseri
The Night Aulonocara (Aulonocara hueseri) là một loài cá thuộc họ Cichlidae.
Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Tham khảo
Thể loại:Động vật Malawi Thể loại:Aulonocara Thể loại:Động vật đặc hữu Malawi
Uvarus medleri
Uvarus medleri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Uvarus
Efigênia dos Santos Lima Clemente
Efigênia Mariquinhas dos Santos Lima Clemente là một thành viên của Quốc hội Liên minh châu Phi từ Angola, bắt đầu vào năm 2004.
Tham khảo
Thể loại:Nữ chính khách Angola Thể loại:Nhân vật còn sống
Leskea pulvinata
Leskea pulvinata là một loài Rêu trong họ Leskeaceae. Loài này được Wahlenb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leskea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1812
Lejeunea lamacerina
Lejeunea lamacerina là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Stephani) Schiffner mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1902
Coreopsis lopez-mirandae
Coreopsis lopez-mirandae là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Sagást. mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coreopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Nomada lutea
Nomada lutea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eversmann mô tả khoa học năm 1852.
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1852
Xã Lamoine, Quận McDonough, Illinois
Xã Lamoine (Lamoine Township) là một xã thuộc quận McDonough, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 516 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận McDonough, Illinois
A Little Bit Longer
Tham khảo
Thể loại:Album của Jonas Brothers Thể loại:Album năm 2008 Thể loại:Album của Hollywood Records
Palmira Barbosa
Palmira Leitão de Almeida Barbosa, knicknamed Mirita, sinh 25 tháng 11 năm 1961, là đáng chú ý nhất Angola nữ và châu Phi bóng ném người chơi. Bà bắt đầu sự nghiệp của mình tại Clube Ferroviário de Luanda vào những năm 1980 và năm 1996 chuyển đến Petro Atlético. Bà gia nhập đội bóng ném Angolan năm 1980. Bà xuất hiện lần đầu tại World Cup năm 1990 tại Hàn Quốc. Sau đó, bà chơi thêm ba cúp thế giới. Vào tháng 2 năm 2000, ở tuổi 39, cô tuyên bố nghỉ hưu và mong muốn theo đuổi sự nghiệp huấn luyện. Sau đó, bà đã xem xét lại và chơi thêm hai mùa với câu lạc bộ mới thành lập ENANA.
Thành tựu
Trong suốt sự nghiệp rực rỡ của mình, cô đã chinh phục 8 chức vô địch câu lạc bộ châu Phi với Petro Atlético, 4 giải vô địch châu Phi cho Angola, 3 danh hiệu toàn châu Phi, cũng như tham gia 4 cúp thế giới và 1 trận Olympic (1996).
Năm 1998, Liên đoàn bóng ném châu Phi đã bầu chọn cô là Cầu thủ bóng ném nữ hay nhất mọi thời đại.
Chính trị
Hiện tại, cô là thành viên của quốc hội cho đảng cầm quyền MPLA.
Tham khảo
Thể loại:Nữ chính khách Angola Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1961
5243 Clasien
5243 Clasien (1246 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten Thể loại:Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld Thể loại:Được phát hiện bởi Tom Gehrels Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1973 Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu C
Động cơ
thumb|350px|Mô hình động cơ dùng để giảng dạy nhỏ|400px|[[Động cơ bốn kỳ]] Động cơ hay Mô tơ (tiếng Anh: Motor) là thiết bị chuyển hóa một dạng năng lượng nào đó (thiên nhiên hoặc nhân tạo) thành động năng.
Động cơ điện chuyển hóa điện năng thành động năng, Động cơ Diesel chuyển hóa năng lượng của nhiên liệu thành động năng, Động cơ thủy lực biến đổi áp năng (áp suất thủy lực) thành động năng.
Động cơ đốt trong là động cơ nhiệt đốt nhiên liệu trong buồng đốt để lấy công từ áp suất của khí giãn nở. Động cơ điện chuyển đổi năng lượng điện thành chuyển động cơ học; động cơ khí nén sử dụng khí nén; và động cơ đồng hồ trong đồ chơi gió sử dụng năng lượng đàn hồi. Trong các hệ thống sinh học, các động cơ phân tử, như myosin trong cơ bắp, sử dụng năng lượng hóa học để tạo ra lực và cuối cùng là chuyển động.
Thời cổ đại
Loài người xa xưa đã biết sử dụng các cơ cấu đơn giản như cáp tời, trục quay hay các guồng, ròng rọc, các công cụ này chuyển hóa các dạng năng lượng của con người hoặc thiên nhiên thành các dạng động năng khác nhau phục vụ đời sống. Chúng được sử dụng trong các cần trục trên các tàu thuyền trong thời Hy Lạp cổ đại, và trong các hầm mỏ trong thời La Mã cổ đại. Các tàu chiến trước đây đã sử dụng năng lượng nhân tạo thông qua các động cơ đơn giản dạng đòn bẩy để tạo ra động năng có thể tự chèo. Nhiều phát minh dựa trên nguyên lý của động cơ đã được ứng dụng vào sinh hoạt.
Chúng được sử dụng trong các cần trục trên các tàu thuyền trong thời Hy Lạp cổ đại, và trong các hầm mỏ trong thời La Mã cổ đại. Các nhà văn của thời đó, bao gồm Vitruvius, Frontinus và Pliny the Elder, coi những động cơ này là phổ biến, vì vậy phát minh của chúng có thể còn cổ xưa hơn nữa. Vào thế kỷ 1 sau Công nguyên, gia súc và ngựa đã được sử dụng trong các nhà máy, lái những cỗ máy tương tự trước đó do con người kéo ở các thời kỳ trước đó.
Theo Strabo, đã có một nhà máy chạy bằng nước được xây dựng tại Kaberia của vương quốc Mithridates trong thế kỷ 1 trước Công nguyên. Việc sử dụng bánh xe nước trong các nhà máy trải khắp Đế chế La Mã trong vài thế kỷ tiếp theo. Một số khá phức tạp, với cống, đập và cống để duy trì và dẫn nước, cùng với hệ thống bánh răng, hoặc bánh răng làm bằng gỗ và kim loại để điều chỉnh tốc độ quay. Các thiết bị nhỏ tinh vi hơn, như cơ chế Antikythera đã sử dụng các đoàn tàu và mặt số phức tạp để hoạt động như lịch hoặc dự đoán các sự kiện thiên văn. Trong một bài thơ của Ausonius vào thế kỷ thứ 4, ông đã đề cập đến một chiếc cưa cắt đá chạy bằng nước. Hero xứ Alexandria đã sáng chế ra nhiều máy móc chạy bằng sức gió và hơi nước như vậy trong thế kỷ 1, bao gồm Aeolipile và máy bán hàng tự động, thường những máy này được kết hợp với thờ cúng thần linh, như bàn thờ di động và cửa đền tự động.
Thời Trung cổ
Các kỹ sư Hồi giáo thời Trung cổ đã sử dụng các bánh răng trong các máy xay xát và máy nâng nước lên cao, và sử dụng các con đập làm nguồn năng lượng nước để cung cấp thêm năng lượng cho các nhà máy nước và máy nâng nước. Trong thế giới Hồi giáo thời trung cổ, những tiến bộ như vậy đã giúp cơ giới hóa nhiều nhiệm vụ công nghiệp trước đây được thực hiện bằng lao động thủ công.
Vào năm 1206, al-Jazari đã sử dụng một hệ thống crank-conrod cho hai trong số các máy nâng nước của mình. Một thiết bị tuabin hơi thô sơ được Taqi al-Din mô tả vào năm 1551 và sau đó là Giovanni Branca vào năm 1629.
Vào thế kỷ 13, động cơ tên lửa rắn được phát minh ở Trung Quốc. Được điều khiển bằng thuốc súng, dạng động cơ đốt trong đơn giản nhất này không thể cung cấp sức mạnh bền vững, nhưng rất hữu ích cho việc đẩy đạn ở tốc độ cao về phía kẻ thù trong trận chiến và để bắn pháo hoa. Sau khi được phát minh, phát minh này đã lan rộng khắp châu Âu.
Cách mạng công nghiệp
thumb|upright|Động cơ Boulton & Watt năm 1788 Động cơ hơi nước Watt là loại động cơ hơi nước đầu tiên sử dụng hơi nước ở áp suất cao hơn áp suất khí quyển để điều khiển piston được trợ giúp bằng chân không một phần. Cải tiến về thiết kế của động cơ hơi nước Newcomen năm 1712, động cơ hơi nước Watt, được phát triển rải rác từ năm 1763 đến 1775, là một bước tiến lớn trong sự phát triển của động cơ hơi nước. Cung cấp một sự gia tăng đáng kể về hiệu quả nhiên liệu, thiết kế của James Watt trở thành đồng nghĩa với động cơ hơi nước, do một phần không nhỏ đối với đối tác kinh doanh của ông, Matthew Boulton. Nó cho phép phát triển nhanh chóng các nhà máy bán tự động hiệu quả ở quy mô không thể tưởng tượng trước đây ở những nơi không có nguồn nước. Sự phát triển sau đó đã dẫn đến đầu máy hơi nước và mở rộng mạnh mẽ giao thông đường sắt.
Việc phát minh ra một động cơ đốt trong mà sau này thành công về mặt thương mại đã được Etienne Lenoir thực hiện vào năm 1860..
Vào năm 1877, chu trình Otto có khả năng cho tỷ lệ công suất trên khối lượng cao hơn nhiều so với động cơ hơi nước và hoạt động tốt hơn nhiều đối với nhiều ứng dụng vận tải như ô tô và máy bay.
Danh sách loài lợn
thumb|right|Tám loài lợn (ngược chiều kim đồng hồ từ trên cùng bên trái): [[lợn lông đỏ (Potamochoerus porcus), lợn peccary khoang cổ (Dicotyles tajacu), lợn hoang (Sus scrofa domesticus), lợn hươu Bắc Sulawesi (Babyrousa celebensis), lợn rừng (Sus scrofa), lợn lùn (Porcula salvanius), lợn bướu thông thường (Phacochoerus africanus) và lợn râu Borneo (Sus barbatus)|371x371px]] Phân bộ Lợn (Suina hay Suiformes) là một phân bộ thú gồm các loài ăn tạp, không nhai lại thuộc Bộ Guốc chẵn (Artiodactyla). Trong tiếng Anh, mỗi loài trong nhánh này được gọi là suine. Phân bộ này bao gồm Suidae (lợn) và họ Tayassuidae (lợn peccary). Các loài lợn phần lớn có nguồn gốc từ châu Phi, Nam Mỹ và Đông Nam Á, ngoại trừ lợn rừng, loài này cũng có nguồn gốc từ châu Âu và châu Á và được du nhập vào Bắc Mỹ và châu Úc, bao gồm cả việc sử dụng rộng rãi phân loài lợn nhà trong chăn nuôi. Chúng có kích thước khác nhau, từ lợn lùn dài 55 cm (22 in) đến lợn rừng lớn dài 210 cm (83 in). Các loài chủ yếu được tìm thấy trong các khu sinh học như rừng, cây bụi và đồng cỏ, mặc dù một số loài có thể được tìm thấy ở sa mạc, đất ngập nước hoặc ven biển. Hầu hết các loài không được ước tính về số lượng, mặc dù có khoảng hai tỷ con lợn nhà được sử dụng trong nông nghiệp, trong khi một số loài được coi là loài nguy cấp hoặc cực kỳ nguy cấp với số lượng thấp tới 100 con.
Phân bộ Lợn có 20 loài còn tồn tại, gồm 17 loài trong 6 chi thuộc họ Suidae và 3 loài trong 3 chi thuộc họ Tayassuidae. Tất cả các loài còn tồn tại đều thuộc phân họ Suinae. Các loài tuyệt chủng cũng được xếp vào Suinae, cũng như các phân họ khác. Hàng chục loài tuyệt chủng đã được tìm thấy, mặc dù do các nghiên cứu và khám phá vẫn đang tiếp diễn, số lượng và phân loại chưa chắc chính xác.
Quy ước
Mã tình trạng bảo tồn được liệt kê tuân theo Sách đỏ các loài bị đe dọa của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Bản đồ phân bố được đính kèm nếu có thông tin. Khi không có thông tin về bản đồ phân bố, sẽ được thay thế bằng mô tả về phạm vi môi trường hoạt động của loài. Vùng phân bố dựa trên danh sách đỏ IUCN cho loài đó trừ khi có ghi chú khác. Tất cả các loài hoặc phân loài đã tuyệt chủng được liệt kê cùng với các loài còn tồn tại đã tuyệt chủng sau năm 1500 và được biểu thị bằng biểu tượng thập tự "†". Số liệu quần thể được làm tròn đến phần hàng trăm.
Phân bộ Lợn
Phân loại sau đây dựa trên phân loại của Mammal Species of the World (2005), cùng với các đề xuất bổ sung được chấp nhận rộng rãi kể từ khi sử dụng phân tích phát sinh chủng loại phân tử. Có một số đề xuất bổ sung đang bị tranh cãi, chẳng hạn như loài lợn peccary lớn (Pecari maximus), thì không được đưa vào đây.
Thư mục
lợn
Securigera cretica
Securigera cretica là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (L.) Lassen miêu tả khoa học đầu tiên.
Plusiodonta insignis
Plusiodonta insignis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Securigera cretica
Liên kết ngoài
Thể loại:Securigera
Plusiodonta insignis
Liên kết ngoài
Thể loại:Plusiodonta
Saltatricula atricollis
Saltatricula atricollis là một loài chim trong họ Thraupidae.
Tham khảo
A
Ansia Camuanga Correia
Ansia Camuanga Correia là một chính trị gia người Angola làm việc cho MPLA và là thành viên của Quốc hội Angola.
Chú thích
Thể loại:Nữ chính khách Angola Thể loại:Nhân vật còn sống
Maxillaria porrecta
Maxillaria porrecta là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Ipuiuna
Ipuiuna là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 298,893 km², dân số năm 2007 là 9183 người, mật độ 33 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Leskea pungens
Leskea pungens là một loài Rêu trong họ Leskeaceae. Loài này được (Hedw.) Sw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1806.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leskea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1806
Aulonocara baenschi
Tham khảo
Thể loại:Động vật Malawi Thể loại:Aulonocara Thể loại:Động vật được mô tả năm 1985
Gic
Gic là một thị trấn thuộc hạt Veszprém, Hungary. Thị trấn này có diện tích 19,68 km², dân số năm 2010 là 453 người, mật độ 23 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Veszprém Thể loại:Thị trấn của Hungary
Uvarus miser
Uvarus miser là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Bilardo & Pederzani miêu tả khoa học năm 1979.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Uvarus
675 Ludmilla
675 Ludmilla
675 Ludmilla là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Joel Hastings Metcalf phát hiện ngày 30.8.1908 ở Taunton, Massachusetts (Hoa Kỳ), và được đặt theo tên Lyudmila, nhân vật trong vở opera Ruslan và Lyudmila của Mikhail Glinka
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1908
Areas formosana
Areas formosana là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Areas
Nomada luteola
Nomada luteola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Olivier mô tả khoa học năm 1811.
Manilkara kanosiensis
Manilkara kanosiensis (tiếng Anh thường gọi là Torem hoặc Sawai ) là một loài cây gỗ thuộc họ hồng xiêm. Cây mọc rải rác trong các rừng mưa thấp trên một phạm vi rộng, từ quần đảo Muluku của Indonesia tới quần đảo Bismarck (New Britain và New Ireland) của Papua New Guinea. Nó đang gặp nguy cấp do tốc độ đốn lấy gỗ trong khu vực sống bản địa của nó.
Nomada luteola
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1811
Manilkara kanosiensis
Tham khảo
kanosiensis Thể loại:Thực vật mô tả năm 1941 Thể loại:Thực vật Indonesia Thể loại:Thực vật Papua New Guinea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1941
Bilegod, Siddapur
Bilegod là một làng thuộc tehsil Siddapur, huyện Uttara Kannada, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Uttara Kannada
Schizocosa astuta
Schizocosa astuta là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Schizocosa. Schizocosa astuta được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1959.
Tham khảo
Thể loại:Schizocosa
Dương Tơ
Dương Tơ là một xã thuộc thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.
Weissia condensa
Liên kết ngoài
Thể loại:Weissia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1863
Dương Tơ
Địa lý
Xã Dương Tơ nằm ở trung tâm thành phố Phú Quốc, có vị trí địa lý:
Xã Dương Tơ có diện tích 81,78 km², dân số năm 2020 là 15.853 người, mật độ dân số đạt 194 người/km².
Hành chính
Xã Dương Tơ được chia thành 6 ấp: Cửa Lấp, Dương Tơ, Đường Bào, Suối Đá, Suối Lớn, Suối Mây.
Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, địa bàn xã Dương Tơ hiện nay thuộc làng Dương Đông, quận Phú Quốc, tỉnh Hà Tiên.
Đến những năm kháng chiến, chính quyền cách mạng tách một phần diện tích và dân số của xã Dương Đông để thành lập xã Dương Tơ. Xã Dương Tơ lúc bấy giờ có địa giới hành chính bao gồm cả xã An Thới thuộc quận Phú Quốc được chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập năm 1960.
Ngày 17 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 50-CP. Theo đó:
Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1109/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập thành phố Phú Quốc trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Phú Quốc, xã Dương Tơ thuộc thành phố Phú Quốc như hiện nay.
Xem thêm
Thể loại:Xã, phường, thị trấn hải đảo Việt Nam
Coreopsis macbridei
Coreopsis macbridei là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Sherff mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coreopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Vườn quốc gia Windjana Gorge
Vườn quốc gia hẻm núi Windjana là một vườn quốc gia thuộc vùng Kimberley của Tây Úc (Úc), cách Perth 1855 km về phía đông bắc và cách Broome 355 km về phía đông.
Hẻm núi được khắc chạm bởi sông Lennard và dài trên 3 km và rộng khoảng 100 m với các bức tường ở độ cao 30m. Các hòn đá là một phần của dãy núi Napier, một hệ thống rạn san hô Devonian cổ đại đã hơn 375 triệu năm tuổi. . Các hòn đá giống với những tảng đá tìm thấy ở Tunnel Creek và Geikie Gorge.
Dòng sông chảy tự do qua hẻm núi trong mùa mưa, nhưng vào mùa khô (giữa tháng 5 và tháng 9) nó sẽ trở thành một loạt các hồ bơi bao quanh bởi cây cối và cây bụi. Một số thảm thực vật nằm dọc theo bờ sông bao gồm các thanh đao, cây cảnh, cây vả bản địa và cây leichhardt.
Tham khảo
Thể loại:Vườn quốc gia Tây Úc
Windjana Gorge National Park
Anália de Victória Pereira
Anália Maria Caldeira de Victória Pereira Simeão (3 tháng 10 năm 1941 – 7 tháng 1 năm 2009) là lãnh đạo của PLD (Đảng Dân chủ Tự do Partido, hay "Đảng Dân chủ Tự do") của Angola và là nữ chính trị gia dễ thấy nhất ở nước này. Cô đồng sáng lập PLD vào năm 1983 khi sống ở Bồ Đào Nha, và là chủ tịch của nó cho đến khi cô qua đời.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ chính khách Angola Thể loại:Mất năm 2009 Thể loại:Sinh năm 1941
Porto Recanati
Porto Recanati là một đô thịthuộc tỉnh Macerata trong vùng Marches nước Ý. Đô thị này có diện tích 17 km², dân số 9469 người. Đô thị này giáp các đô thị sau: Castelfidardo, Loreto, Numana, Potenza Picena, Recanati.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị tỉnh Macerata
5244 Amphilochos
5244 Amphilochos (1973 SQ1) là một thiên thể Troia của Sao Mộc được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.
Liên kết ngoài
Thể loại:thiên thể Troia của Sao Mộc Thể loại:Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten Thể loại:Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld Thể loại:Được phát hiện bởi Tom Gehrels Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1973
Cá măng sữa
Cá măng sữa (danh pháp hai phần: Chanos chanos), còn gọi là cá măng biển, cá chua (tên địa phương) hay cá chẽm , là một loại cá thực phẩm quan trọng tại khu vực Đông Nam Á. Nó là loài duy nhất còn tồn tại trong họ Chanidae (hiện nay người ta đã biết có 7 loài khác đã tuyệt chủng trong 5 chi bổ sung khác).
Cá măng sữa nói chung có bề ngoài cân đối và dáng thuôn dài, dẹp hai bên, với vây đuôi chẻ khá lớn. Chúng có thể dài tới 1,7 m, nhưng thông thường chỉ khoảng 1 m. Chúng không có răng và nói chung ăn các loại tảo và động vật không xương sống.
Chúng có mặt ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, có khuynh hướng sống thành bầy xung quanh bờ biển và các đảo có đá ngầm. Các ấu trùng của chúng (cá bột) sống ở biển khoảng 2–3 tuần, sau đó chúng di cư vào các bãi lầy có đước, sú vẹt, các cửa sông và đôi khi là cả các hồ nước lợ, sau đó trở lại biển để trưởng thành và sinh sản.
Cá bột được vớt từ các cửa sông và nuôi trong các ao nuôi cá, tại đây chúng có thể ăn gần như bất kỳ thức ăn gì và lớn rất nhanh, sau đó được đem bán ở dạng hoặc là cá tươi, cá ướp đá, cá đóng hộp hay cá hun khói.
Loài cá này là biểu tượng quốc gia của Philippines, tại đây nó được gọi là bangus. Do cá măng sữa có nhiều xương hơn so với các loại cá thực phẩm khác ở nước này, nên cá măng sữa rút xương hay "bangus không xương" rất phổ biến ở các siêu thị và chợ tại quốc gia này.
Liên kết ngoài
C Thể loại:Cá Ấn Độ Dương Thể loại:Cá Philippines Thể loại:Ẩm thực Philippines Thể loại:Hóa thạch sống Thể loại:Cá Palau Thể loại:Cá Hawaii Thể loại:Cá ăn được Thể loại:Cá biển Đỏ Thể loại:Cá Đông Nam Á Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
Samsung Ativ Tab 5
Samsung Ativ Tab 5, trước đây gọi là Samsung Ativ Smart PC, là một máy tính bảng 11,6 in sản xuất bởi Samsung. Ativ Tab 5 được công bố vào 29 tháng 8 năm 2012 tại IFA 2012 ở Berlin, nó tích hợp vi xử lý lõi-kép 1.8 GHz Intel Atom Z7260, và chạy hệ điều hành Windows 8.
Tham khảo
Ativ Tab 5 Thể loại:Thiết bị Windows 8 Thể loại:Máy tính bảng Thể loại:Máy tính bảng được giới thiệu năm 2012
Giồng Cá Vồ
Giồng Cá Vồ là một di tích khảo cổ nằm ở ấp Hòa Hiệp, xã Long Hòa, huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi đây nằm trên một giồng đất đỏ, có diện tích khoảng 7000 mét vuông, cao hơn khoảng 1,5 mét so với mặt đất hiện tại, phần chân giồng thường xuyên bị ngập mặn.
Quá trình khai quật
Tháng 12 năm 1993, di tích Giồng Cá Vồ được Bảo tàng Lịch sử Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh và Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tiến hành đào thám sát và phát hiện có 38 ngôi mộ chum trong đó 23 mộ có di cốt người. Bên cạnh đó còn phát hiện được nhiều đồ tùy táng bằng gốm, đá, thủy tinh, vỏ nhuyễn thể, sắt… hiện vật chủ yếu là đồ trang sức.
Ngày 2 tháng 4 năm 1994, Bộ Văn hóa Thông tin đã ban ban hành giấy phép số 181/VHQĐ để kịp thời bảo vệ di tích trước sự phá hủy của tự nhiên và quá trình canh tác ở địa phương. Từ ngày 26 tháng 4 năm 1995 đến ngày 21 tháng 6 năm 1995, Các nhà Khảo cổ học Bảo tàng Lịch sử Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và Viện Khảo cổ học đã tiến hành khai quật di tích này.
Hiện nay, hàng trăm di vật từ cuộc khai quật khảo cổ di tích ở nơi đây đang được lưu giữ và trưng bày tại một số bảo tàng lớn như Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh và Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa Nam bộ thuộc Đại học KHXH-NV - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm giới thiệu về lịch sử Việt Nam trong giai đoạn tiền sơ sử trong những thế kỷ cuối trước Công nguyên.
Công nhận di tích
Ngày 13 tháng 4 năm 2000, giồng Cá Vồ được công nhận là di tích khảo cổ học cấp quốc gia theo Quyết định số 06/2000-QĐ-BVHTT của Bộ Văn hóa Thông tin.
Chú thích
Thể loại:Di tích khảo cổ Việt Nam Thể loại:Di tích tại Thành phố Hồ Chí Minh Thể loại:Cần Giờ Thể loại:Văn hóa Óc Eo
Vampire Weekend
Vampire Weekend là một ban nhạc người Mỹ từ thành phố New York, thành lập vào năm 2006. Họ hiện đang ký hợp đồng với XL Recordings. Ban nhạc gồm hát chính và tay guitar Ezra Koenig, tay guitar/keyboard Rostam Batmanglij, tay trống và bộ gõ Chris Tomson và tay bass Chris Baio. Ban nhạc phát hành album đầu tiên Vampire Weekend vào năm 2008, bao gồm những đĩa đơn "Mansard Roof", "A-Punk", "Oxford Comma", "Cape Cod Kwassa Kwassa" và "The Kids Don't Stand a Chance". Album thứ hai của ban nhạc, Contra, được phát hành vào năm 2010. Album thứ ba, Modern Vampires of the City, được phát hành vào 14 tháng 5 năm 2013, album đã thắng Giải Grammmy cho Album alternative xuất sắc nhất vào năm 2014.
Những năm đầu
Các thành viên ban nhạc gặp nhau tại đại học Columbia, bắt đầu như một sự hợp tác nhạc nhạc rap giữa Koenig và Tomson. Họ thể hiện sự quan tâm với punk rock và âm nhạc châu Phi, Koenig lưu diễn với Dirty Projectors trong thời gian thử nghiệm với âm nhạc châu Phi, truyền cảm hứng cho ban nhạc về âm nhạc thế giới vào những sản phẩm đầu tiên của họ. Ban nhạc đã chọn cái tên "Vampire Weekend" từ tiêu đề của một dự án phim ngắn Koenig làm trong mùa hè giữa năm thứ nhất và thứ hai ở đại học. Khi ở nhà vào mùa hè, Koenig xem một bộ phim ma cà rồng những năm 1980 và lấy cảm hứng để thực hiện một phiên bản Đông Bắc Hoa Kỳ của bộ phim, trong đó một người tên là Walcott đi đến mũi Cod để cảnh báo thị trưởng rằng ma cà rồng đang tấn công Hoa Kỳ. Koenig bỏ rơi dự án sau hai ngày. Sau khi tốt nghiệp đại học, ban nhạc tự sản xuất album đầu tay, đồng thời cũng làm các công việc riêng, Tomson như người lưu trữ âm nhạc và Koenig là một giáo viên trung học môn tiếng Anh.
thumb|Vampire Weekend năm 2007 Năm 2007, bài hát "Cape Cod Kwassa Kwassa" của Vampire Weekend được xếp hạng thứ 67 trên danh sách "100 bài hát hay nhất của năm" của Rolling Stone. Vào tháng 11 năm 2007, họ đi lưu diễn tại Anh cùng The Shins. Họ được chọn làm "The Year's Best New Band" bởi tạp chí Spin số ra tháng 3 năm 2008, và là ban nhạc đầu tiên được lên trang bìa tạp chí này trước khi phát hành album đầu tay.
Album cùng tên (2007-2008)
Album đầu tiên của ban nhạc, Vampire Weekend được phát hành ngày 29 tháng 1 năm 2008. Đạt thành công ở Mỹ và Anh, đạt vị trí số 15 trên UK Albums Chart và số 17 trên Billboard 200. Bốn đĩa đơn được phát hành từ album; trong khi "A-Punk" đạt vị trí số 25 trên Billboard Modern rock chart và số 55 trên UK Singles Chart, "Oxford Comma" đạt vị trí số 38 ở Anh. "A-Punk" được xếp ở số 4 trên Danh sách nhạc Rock: Bài hát hay nhất năm 2008 của đọc giả Rolling Stone.
Contra (2009-2011)
Album thứ hai của ban nhạc, Contra được phát hành vào ngày 11 tháng 1 năm 2010 tại Anh và ngày hôm sau ở Mỹ. Vào ngày 12 tháng 1 năm 2010, "Horchata" được phát hành để tải miễn phí từ trang web của ban nhạc. Đĩa đơn đầu tiên từ album, "Cousins", được phát hành vào ngày 17 tháng 11 năm 2009. Contra là album đầu tiên của ban nhạc ra mắt ở vị trí thứ 1 trên bảng xếp hạng Billboard 200.
Vào ngày 9 tháng 1 năm 2010, ban nhạc làm một acoustic show cho MTV Unplugged. Tháng tiếp theo, ban nhạc lưu diễn châu Âu và Canada, với bộ đôi Fan Death như nghệ sĩ hỗ trợ. Video cho đĩa đơn tiếp theo của họ, "Giving Up the Gun" cũng được phát hành vào ngày 18 tháng 2 năm 2010 bao gồm các khách mời là Joe Jonas, Lil Jon, RZA và Jake Gyllenhaal.
Họ cũng chơi ở các lễ hội như Coachella, Bonnaroo, Austin City Limits Music Festival tại Mỹ, All Points West và the Groovin' The Moo festival tại Úc. Đĩa đơn thứ ba, "Holiday", được phát hành vào ngày 07 tháng 6 năm 2010.
Contra được đề cử một giải Grammy cho Album alternative xuất sắc nhất, nhưng đã để thua Brothers của The Black Keys.
Modern Vampires of the City (2011–nay)
Vào tháng 11 năm 2011, Vampire Weekend tiết lộ rằng họ đang ở trong phòng thu, sáng tác và ghi âm cho album thứ ba của họ. 26 tháng 4 năm 2012, Rolling Stone thông báo rằng album mới có thể được phát hành vào cuối năm. Cho đến khi phát hành, các thành viên đã kiên quyết kín đáo về các chi tiết của album tiếp theo, nói rằng "ban nhạc có thể sắp xếp một cuộc phỏng vấn khi họ đang làm việc" nhưng họ "không muốn vài thứ [họ] nói sáu tháng trước gây ảnh hưởng đến cách mọi người nghe nó (nói album) khi nó xong".
Album đạt vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Billboard 200. Đây là lần thứ hai Vampire Weekend có album đứng đầu bảng xếp hạng này, cùng với Contra. Modern Vampires of the City giành được Giải Grammmy cho Album alternative xuất sắc nhất.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ban nhạc Mỹ Thể loại:Người đoạt giải Grammy Thể loại:Ban nhạc thành lập năm 2006 Thể loại:Ban nhạc từ Thành phố New York Thể loại:Nghệ sĩ của Columbia Records
Securigera elegans
Liên kết ngoài
Thể loại:Securigera
Lasionycta wyatti
Lasionycta wyatti là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lasionycta Thể loại:Động vật được mô tả năm 1926
Leskea pusilla
Leskea pusilla là một loài Rêu trong họ Leskeaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leskea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891
Maxillaria portillae
Maxillaria portillae là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Christenson & McIllm. mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2002
Podandrogyne macrophylla
Podandrogyne macrophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Màng màng. Loài này được (Turcz.) Woodson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Liên kết ngoài
Thể loại:Podandrogyne Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948
Xã Lamotte, Quận Crawford, Illinois
Xã Lamotte (Lamotte Township) là một xã thuộc quận Crawford, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.046 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Crawford, Illinois
Vườn quốc gia Hassell
là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc.
Tham khảo
Thể loại:Vườn quốc gia Tây Úc Thể loại:IUCN Loại II
Iraí de Minas
Iraí de Minas là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 357,575 km², dân số năm 2007 là 6295 người, mật độ 19,5 người/km².
Uvarus nigeriensis
Uvarus nigeriensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Uvarus
Aulonocara brevirostre
Tham khảo
Thể loại:Aulonocara Thể loại:Động vật Malawi
Vườn quốc gia Cúc Phương
nhỏ|250px|Vườn quốc gia Cúc Phương-Việt Nam được chụp từ trên cao, vào lúc hoàng hôn nhỏ|250px|Dây bàm bàm dài 2 km ở Vườn quốc gia Cúc Phương nhỏ|250px|[[Cạnh tranh sinh học ở Vườn quốc gia Cúc Phương]] nhỏ|250px|Phong cảnh núi rừng Cúc Phương nhìn từ đỉnh Mây Bạc cao nhất Ninh Bình Vườn Quốc gia Cúc Phương (hay rừng Cúc Phương) là một khu bảo tồn thiên nhiên, khu rừng đặc dụng nằm trên địa phận ranh giới 3 khu vực Tây Bắc Bộ, đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ thuộc 3 tỉnh: Ninh Bình, Hòa Bình, Thanh Hóa. Vườn quốc gia này có hệ động thực vật phong phú đa dạng mang đặc trưng rừng mưa nhiệt đới. Nhiều loài động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng cao được phát hiện và bảo tồn tại đây. Đây cũng là vườn quốc gia đầu tiên tại Việt Nam. Cúc Phương đồng thời là một trung tâm du lịch, nơi đây được Tổ chức World Travel Awards bầu chọn và vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á trong 5 năm liên tiếp 2019-2023.
Lịch sử - Địa lý
Vườn quốc gia Cúc Phương là một địa điểm khảo cổ. Các di vật của người tiền sử có niên đại khoảng 12.000 năm đã được phát hiện như mồ mả, rìu đá, mũi tên đá, dao bằng vỏ sò, dụng cụ xay nghiền... trong một số hang động ở đây chứng tỏ con người đã từng sinh sống tại khu vực này từ 7.000 đến 12.000 năm trước.
Năm 1960, rừng Cúc Phương được công nhận là khu bảo tồn rừng và được thành lập theo Quyết định 72/TTg ngày 7 tháng 7 năm 1962 với diện tích 20.000 ha đánh dấu sự ra đời khu bảo vệ đầu tiên của Việt Nam. Quyết định số 18/QĐ-LN ngày 8 tháng 1 năm 1966 chuyển hạng lâm trường Cúc Phương thành VQG Cúc Phương. Quyết định số 333/QĐ-LN ngày 23 tháng 5 năm 1966 quy định chức năng và trách nhiệm của Ban quản lý rừng. Ngày 9 tháng 8 năm 1986, Cúc Phương được nêu trong danh sách các khu rừng đặc dụng theo Quyết định số 194/CT của Chính phủ Việt Nam với phân hạng quản lý là Vườn quốc gia diện tích 25.000 ha. Luận chứng kinh tế-kỹ thuật của vườn quốc gia được phê duyệt ngày 9 tháng 5 năm 1988 theo Quyết định số 139/CT và Quyết định số 139/CT ngày 09/5/1998 của Chính phủ.
Vườn quốc gia Cúc Phương tổng diện tích là 22.200 ha, bao gồm 11.350 ha thuộc địa giới tỉnh Ninh Bình (hầu hết xã Cúc Phương, một phần xã Kỳ Phú, Văn Phương, Yên Quang của huyện Nho Quan), 5.850 ha thuộc địa giới tỉnh Thanh Hóa (phần lớn núi đá vôi, núi đất, thung lũng các xã Thạch Lâm, Thạch Yên, Thành Mỹ, Thành Yên của huyện Thạch Thành) và 5.000 ha thuộc địa giới tỉnh Hòa Bình (toàn bộ rừng núi đá vôi các xã Lạc Thịnh, Yên Lạc, Phú Lai, Yên Trị, Ngọc Lương của huyện Yên Thủy, xã Yên Nghiệp, Ân Nghĩa thuộc huyện Lạc Sơn). Toạ độ rừng: Từ 20°14' tới 20°24' vĩ bắc, 105°29' tới 105°44' kinh đông.
Địa hình - Thủy văn
Cúc Phương nằm ở phía Đông Nam của dãy núi Tam Điệp, một dãy núi đá vôi chạy từ tỉnh Sơn La ở hướng Tây Bắc. Dải núi đá vôi này với ưu thế là kiểu karst tự nhiên, hình thành trong lòng đại dương cách đây khoảng 200 triệu năm. Dãy núi này nhô lên đến độ cao 636 m tạo thành một nét địa hình nổi bật giữa một vùng đồng bằng. Phần dãy núi đá vôi bao quanh vườn quốc gia có chiều dài khoảng 25 km và rộng đến 10 km, ở giữa có một thung lũng chạy dọc gần hết chiều dài của dãy núi. Địa hình karst ảnh hưởng rõ nét đến hệ thống thủy văn của Cúc Phương. Phần lớn nước trong vườn quốc gia bị hệ thống các mạch nước ngầm hút rất nhanh, nước sau đó thường chảy ra ở những khe nhỏ ở hai bên sườn của vườn quốc gia. Do vậy, không có các ao hồ tự nhiên hay các thủy vực tĩnh nằm trong vườn, mà chỉ có một dòng chảy thường xuyên là sông Bưởi. Con sông này nằm ở phía tây của vườn, chảy đổ vào sông Mã. Rừng Cúc Phương còn đóng vai trò bảo vệ đầu nguồn hồ chứa nước Yên Quang. Hồ cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp các vùng lân cận.
Thực vật
Trong đó ngành quyết thực vật có 31 họ, 57 chi, 149 loài; ngành hạt trần có 3 họ, 3 chi và 3 loài; ngành hạt kín có 154 họ, 748 chi và 1588 loài. Với diện tích chỉ bằng 1/700 diện tích miền Bắc và gần 1/1500 diện tích của cả nước nhưng hệ thực vật Vườn quốc gia Cúc Phương chiếm tỷ lệ 76% số họ, 48,6% số chi và 30% số loài miền Bắc và chiếm 68,9% số họ, 43,6% số chi và 24,6% số loài hiện có ở Việt Nam. Thảm thực vật Cúc Phương với ưu thế là rừng trên núi đá vôi. Rừng có thể hình thành nên nhiều tầng tán đến 5 tầng rõ rệt, trong đó tầng vượt tán đạt đến độ cao trên 40m. Do địa hình dốc, tầng tán thường không liên tục và đôi khi sự phân tầng không rõ ràng. Nhiều cây rất phát triển hệ rễ bạnh vè để đáp ứng với tầng đất mặt thường mỏng. Vườn quốc gia hiện là nơi có nhiều loài cây gỗ lớn như chò xanh, chò chỉ hay đăng, hiện đang được bảo vệ để thu hút du khách tham quan. Đây cũng là nơi phong phú về các cây gỗ và cây thuốc.
Cúc Phương có hệ thực vật phong phú. Hiện nay, các nhà khoa học đã thống kê được gần 2.000 loài thực vật có mạch thuộc 887 chi trong 221 họ thực vật. Các họ giàu loài nhất trong hệ thực vật Cúc Phương là các họ Đại kích, Hòa thảo, Đậu, Thiến thảo, Cúc, Dâu tằm, Nguyệt quế, Cói, Lan và Ô rô. Khu hệ thực vật ở Cúc Phương là tập hợp yếu tố địa lý thực vật bao gồm Trung Quốc-Himalaya, Ấn Độ-Myanmar và Malaysia. Đến nay, đã có 3 loài thực vật có mạch đặc hữu được xác định cho hệ thực vật Cúc Phương là hồ trăn Cúc Phương, mua Cúc Phương và cui Cúc Phương. Vườn quốc gia Cúc Phương cũng được xác định là một trong 7 trung tâm đa dạng thực vật của Việt Nam. Vườn có diện tích 22.000ha, trong đó 3/4 là núi đá vôi cao từ 300 đến 600m so với mặt nước biển. Tại đây có đỉnh Mây Bạc cao 648,2m.
Khí hậu ở Cúc Phương thuộc loại khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm khoảng 24,7 °C. Địa hình phức tạp, rừng ở dạng nguyên sinh chứa nhiều bí ẩn, và cảnh quan độc đáo. Tại đây có rất nhiều hang động với cảnh quan kỳ thú và ẩn chứa những chứng tích văn hoá lịch sử lâu đời như động Trăng Khuyết, động Chúa, động Thủy Tiên, động Người Xưa, hang Con Moong, động San Hô...
Trong vườn còn có suối nước nóng 38 °C. Hệ thực vật rất phong phú với 1.944 loài thuộc 908 chi và 229 họ. Đặc biệt có cây chò xanh, cây sấu cổ thụ đều trên dưới 1.000 năm tuổi, cao từ 50-70m. Riêng hoa phong lan có tới 50 loài, có loài cho hoa và hương thơm quanh năm. Hiện nay,vườn quốc gia Cúc Phương đã trở thành một trung tâm cung cấp các loài thực vật quý hiếm, có giá trị kinh tế cao phục vụ cho các chương trình trồng rừng trong khu vực và trên cả nước. Nơi đây đã có những khu gây giống tự nhiên đạt kết quả cho các loài chò chỉ, chò xanh, kim giao... Trong tương lai vườn còn xây dựng và mở rộng thêm cơ sở thực nghiệm để cung cấp giống nhiều loài cây thuốc, cây cảnh quý hiếm cho những nơi có nhu cầu.
Động vật
Cúc Phương là nơi sinh sống của một số quần thể thú quan trọng về mặt bảo tồn, trong đó có loài linh trưởng đang bị đe dọa tuyệt chủng trên toàn cầu ở mức đe dọa cực kỳ nguy cấp là voọc quần đùi trắng và loài sẽ bị nguy cấp trên toàn cầu là Cầy vằn, loài báo hoa mai là loài bị đe dọa ở mức quốc gia. Cúc Phương cũng có hơn 40 loài dơi đã được ghi nhận tại đây.
Đến nay, đã có 313 loài chim được xác định ở Cúc Phương. Cúc Phương nằm tại vị trí tận cùng phía bắc của vùng chim đặc hữu vùng đất thấp Trung Bộ, tuy nhiên, chỉ có một loài có vùng phân bố giới hạn được ghi nhận tại đây là khướu mỏ dài. Cúc Phương được công nhận là một vùng chim quan trọng tại Việt Nam.
Nhiều nhóm sinh vật khác cũng đã được điều tra, nghiên cứu ở Cúc Phương trong đó có ốc. Khoảng 111 loài ốc đã được ghi nhận trong một chuyến điều tra gần đây trong đó có 27 loài đặc hữu. Khu hệ cá trong các hang động ngầm cũng đã được nghiên cứu, ít nhất đã có một loài cá được ghi nhận tại đây là loài đặc hữu đối với vùng núi đá vôi, đó là Cá niết hang Cúc Phương. Cúc Phương đã xác định được 280 loài bướm, 7 loài trong số đó lần đầu tiên được ghi nhận ở Việt Nam tại Cúc Phương vào năm 1998.
Các điểm du lịch
Vườn quốc gia Cúc Phương là một địa điểm du lịch nổi tiếng về sinh thái, môi trường. Cúc Phương thu hút khoảng vài trăm nghìn lượt khách hàng năm. Du khách đến đây để khám phá hệ động thực vật phong phú, chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên đẹp, tham gia các chương trình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, lửa trại, mạo hiểm, nghiên cứu và văn hóa lịch sử. Trung tâm vườn đặt tại xã Cúc Phương, Nho Quan, Ninh Bình. Trong khuôn viên rừng có một số tuyến điểm du lịch sau :
Các vấn đề về bảo tồn
Khi thành lập, khu vực Cúc Phương có khoảng 5.000 người sống trong vùng lõi, hiện vẫn còn khoảng 2.000 người sống dọc theo bờ sông Bưởi bên trong vườn. Khoảng trên 50.000 dân sống ở vùng đệm của vườn, phần lớn sống phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên bên trong vườn. Lâm sản bị khai thác mạnh nhất là gỗ và củi. Việc thu hoạch ốc, nấm, măng làm thức ăn cũng như việc đi lấy thân chuối làm thức ăn gia súc diễn ra thường xuyên. Hoạt động săn bắn và bán động vật hoang đã làm suy giảm nghiêm trọng số lượng các loài thú, chim và bò sát trong vườn. Một số loài thú lớn như hổ, vượn đen má trắng đã tuyệt chủng ở Cúc Phương do sức ép từ các hoạt động săn bắn và diện tích của vườn là quá nhỏ không đáp ứng được yêu cầu bảo tồn các loài này.
Về khai thác du lịch, một lượng lớn du khách đến Cúc Phương cũng tạo khó khăn với việc quản lý. Hoạt động của vườn lại quá tập trung vào việc phát triển du lịch cũng làm giảm hiệu quả của công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Việc xây dựng các hồ nhân tạo trong vườn cũng dẫn đến một số khoảnh rừng bị phát quang và làm thay đổi chế độ thủy văn của vùng.
Hiệp hội động vật học Frankfurt cùng Bộ Lâm nghiệp Việt Nam đã thành lập Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng nguy cấp (EPRC) ở Cúc Phương năm 1993 nhằm nuôi nhốt, gây giống và nghiên cứu đối với các loài vượn, cu li và voọc của Việt Nam. EPRC nhận linh trưởng từ các cơ quan nhà nước tịch thu từ những đối tượng buôn bán trái phép động vật hoang dã để chữa trị và chăm sóc tại Trung tâm. Cúc Phương cũng là nơi triển khai Chương trình Bảo tồn thú ăn thịt và Tê tê (CPCP) và Chương trình bảo tồn rùa. Tính đến năm 2004 trại nuôi cầy vằn đã có 28 cá thể, trong số đó 20 con đã ra đời trong trại. Sáu cặp cầy vằn đã được gửi đi Anh để tạo quần thể gây giống và sáu cặp nữa sẽ được gửi sang Mỹ với cùng một dụng ý.
Dự án bảo tồn Cúc Phương (CPCP) đã được Tổ chức Bảo tồn Động Thực vật hoang dã Quốc tế thực hiện từ năm 1996 đến năm 2002. Phối hợp với các tổ chức hữu quan tại Việt Nam, FFI chương trình Việt Nam đã thực hiện dự án do World Bank và GEF tài trợ có tên gọi là "Dự án bảo tồn cảnh quan núi đá vôi Pù Luông-Cúc Phương" đã thực hiện trong giai đoạn 2002-2005 nhằm bảo vệ vùng núi đá vôi cũng như các loài hoang dã sống thông qua việc thành lập một khu bảo vệ mới, tăng cường năng lực cho các đơn vị liên quan. Dự án còn tăng cường hiện trạng bảo tồn các loài voọc mông trắng và kêu gọi, xây dựng sự ủng hộ từ cộng đồng trong công tác bảo tồn vùng núi đá vôi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Du lịch Hòa Bình Thể loại:Rừng đặc dụng Cúc Phương Thể loại:Khu du lịch Việt Nam Thể loại:Ninh Bình Thể loại:IUCN Loại II
Nomada luteoloides
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Pseudosaltator rufiventris
Pseudosaltator rufiventris là một loài chim trong họ Thraupidae. Loài chim này được tìm thấy trong một số khu vực ở vùng Andes phía đông của miền nam Bolivia và cực bắc Argentina. Chúng hiện diện chủ yếu ở độ cao từ 3.000 m đến 4000 m. Môi trường sống của chúng là đất trống, trong đó có đất canh tác, có mảng cây bụi, cây tống quán sủ, hoặc cây Polylepis. Chúng bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
R
Areas galactina
Areas galactina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Areas
Schizocosa aulonia
Schizocosa aulonia là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Schizocosa. Schizocosa aulonia được Charles Denton Dondale miêu tả năm 1969.
Tham khảo
Thể loại:Schizocosa
Gige
Gige là một thị trấn thuộc hạt Somogy, Hungary. Thị trấn này có diện tích 13,19 km², dân số năm 2010 là 355 người, mật độ 27 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Somogy Thể loại:Thị trấn của Hungary
Securigera globosa
Securigera globosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Lam.) Lassen miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Securigera
Plusiodonta ionochrota
Plusiodonta ionochrota là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Plusiodonta
Weissia controversa
Weissia controversa là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Hedw. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1801.
Liên kết ngoài
Thể loại:Weissia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1801
Bilehoingi, Ankola
Bilehoingi là một làng thuộc tehsil Ankola, huyện Uttara Kannada, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Uttara Kannada
Coreopsis major
Coreopsis major là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Walter mô tả khoa học đầu tiên năm 1788.
Liên kết ngoài
Thể loại:Coreopsis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1788
Manilkara gonavensis
Manilkara gonavensis là một loài cây gỗ thuộc họ hồng xiêm, đặc hữu của Haiti.
Nomada luteopicta
Tham khảo
Thể loại:Nomada Thể loại:Động vật được mô tả năm 1905
Manilkara gonavensis
Tham khảo
gonavensis Thể loại:Thực vật mô tả năm 1929 Thể loại:Thực vật Haiti Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929
Leskea quadrifaria
Leskea quadrifaria là một loài Rêu trong họ Leskeaceae. Loài này được (Sm.) Schwägr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1816.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leskea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1816