cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Khánh Ly
Tiểu sử
Về biệt danh "Nữ hoàng chân đất", theo lời thuật lại của Khánh Ly trong băng Video Một đời Việt Nam thực hiện năm 1991, khi chưa có kinh nghiệm ca hát và lần đầu tiên xuất hiện trước một đám đông khoảng một ngàn người, Khánh Ly đã không giữ được bình tĩnh và đứng không vững, phải vịn vào vai Trịnh Công Sơn. Trịnh Công Sơn nói "bỏ tay ra và đứng hát cho nghiêm chỉnh", vì run quá, nên Khánh Ly cởi bỏ đôi giày cao gót và đứng chân đất và nhờ đó, đã có thể bình tĩnh để trình bày hết bài hát của Trịnh Công Sơn trong suốt một đêm đó, khoảng 30 đến 40 bài hát trong 1 đêm. Khánh Ly kể về thời kỳ những năm 60 cơ cực, đói khổ nhưng đầy hạnh phúc ấy: "Thực sự tôi rất mê hát. Không mê hát thì tôi không có đủ can đảm để đi hát với anh Sơn mười năm mà không có đồng xu, cắc bạc nào. Thời ấy, tôi phải chịu đói, chịu khổ, chịu nghèo, không cần biết đến ngày mai, không cần biết đến ai cả, mà vẫn cảm thấy mình cực kỳ hạnh phúc, cảm thấy mình sống khi được hát những tình khúc của Trịnh Công Sơn".
Từ năm 1967 đến 1975, Khánh Ly hợp tác với nhiều hãng đĩa tại Sài Gòn, thâu âm nhiều bài hát trong các dĩa nhạc của các hãng như Dĩa Hát Việt Nam, Sóng Nhạc, Tình Ca Quê Hương, Dư Âm, Nhạc Ngày Xanh, Continental và thâu vào băng magnetophon của Chương trình Phạm Mạnh Cương, Trường Sơn, Sơn Ca, Họa Mi, Jo Marcel... Năm 1968, Khánh Ly mở Hội Quán Cây Tre ở Đakao, số 2bis đường Đinh Tiên Hoàng, Sài Gòn. Đây là nơi tụ họp của các văn nghệ sĩ và các sinh viên học sinh yêu văn nghệ yêu tiếng hát Khánh Ly, và đây cũng là nơi tổng phát hành những cuốn băng nổi tiếng Trịnh Công Sơn - Khánh Ly Hát Cho Quê hương Việt Nam.
Trong hai năm 1969 và 1970, được sự tài trợ của chính phủ Việt Nam Cộng Hòa, Khánh Ly đã có nhiều cuộc trình diễn cho các sinh viên Việt Nam ở châu Âu, Mỹ và Canada. Năm 1970, nhận được lời mời của đài truyền hình NHK, Khánh Ly sang biểu diễn ở Nhật Bản. Khánh Ly đã ghi âm và trình diễn các ca khúc bằng cả hai thứ tiếng Việt và Nhật.
Năm 1970, Chiến tranh Việt Nam tạm lắng ở trong nước nhưng lại lan rộng sang láng giềng, Trịnh Công Sơn viết nhiều ca khúc phản chiến và được Khánh Ly hát trong những cuốn băng Hát Cho Quê Hương Việt Nam. Khánh Ly cũng tham gia hát trong những buổi ca nhạc gây dựng quỹ của các hội đoàn, hội Công giáo Việt Nam để xây chùa, nhà thờ, trại mồ côi, trại tị nạn. Năm 1972, cô mở một phòng trà ca nhạc mang tên Khánh Ly tại số 1214 đường Tự Do, Sài Gòn.
Sau năm 1975, Khánh Ly rời Việt Nam và định cư tại Cerritos, California, Hoa Kỳ. Năm 1979, một lần nữa Columbia Nippon lại mời Khánh Ly đến Nhật để thâu băng nhạc của Trịnh Công Sơn. Năm 1982, đài Bunka Honso Radio mời Khánh Ly tham gia Liên hoan Âm nhạc châu Á với nhiều nghệ sĩ nhiều nước châu Á. Năm 1985, Khánh Ly cùng chồng là nhà báo Nguyễn Hoàng Đoan mở hãng thu riêng Khánh Ly Productions. Năm 1987, Khánh Ly trở lại Nhật để thâu băng cho phim Thuyền nhân (Boat Man).
Hiện nay Khánh Ly vẫn tiếp tục sự nghiệp ca hát của mình và là một diva (nữ ca sĩ được mến mộ) trụ cột của Trung tâm Thúy Nga. Để kỷ niệm 50 năm ca hát, Khánh Ly và bạn hữu đã tổ chức 1 buổi văn nghệ miễn phí tại Nhà thờ chính tòa Pha Lê (Crystal Cathedral) tại Garden Grove, California vào ngày 30 tháng 11 năm 2012, và sau đó kéo dài trong nhiều tháng, bà "đồng hành với nhiều ca sĩ trẻ đến nhiều nhà thờ trên khắp nước Mỹ để hiến tặng CD Thánh Ca". Bà cũng cho biết sẽ dành hết phần đời còn lại để làm công tác từ thiện.
Từ sau năm 1975, bà về Việt Nam hai lần để thăm gia đình. Năm 2005, trong một cuộc phỏng vấn trên đài BBC của Anh ở Mỹ, Khánh Ly cho biết, về Việt Nam luôn là ước mơ nằm trong trái tim bà. Trong một cuộc phỏng vấn với BBC năm 2012, bà cho biết rất muốn về Việt Nam biểu diễn và cho rằng nếu có sự chống đối thì "cũng là tự nhiên".
Cuối năm 2012, lần đầu tiên bà được nhà nước Việt Nam cấp giấy phép để trở về trình diễn tại Việt Nam, nhưng bà đã không về.
Như dự kiến, Khánh Ly đã về Việt Nam và biểu diễn trong live concert của mình tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội vào ngày 9 tháng 5 năm 2014. Sau đêm diễn đó, một liveshow nữa của bà đã được tổ chức tại cùng địa điểm vào ngày 2 tháng 8. Bà cũng có buổi biểu diễn tại Đà Nẵng vào ngày 8 tháng 8.
Gia đình
Có những tin đồn về tình cảm của bà với nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nhưng Trịnh Công Sơn phủ nhận và cho biết thực chất quan hệ giữa 2 người chỉ là tình đồng nghiệp, tình bạn đẹp.
Quan điểm
...Tôi vốn là đứa trẻ mồ côi sớm, điều tôi cần trong đời sống này, không phải là tiền, cũng chẳng phải là danh mà là tình thương. Tôi thiếu thốn tình thương từ gia đình nên bằng mọi cách chịu những thiệt thòi để mong có được tình thương của mọi người dành cho mình hầu bù đắp những thiếu thốn của thời thơ ấu. Bây giờ đã đến thời của "một cõi đi về", tôi vẫn còn cần tình thương ấy, cho dẫu cuộc đời có chịu nhiều oan khuất, nhưng tôi vẫn biết ơn mọi người đã cho tôi thời gian, hạnh phúc để đi được quãng đường quá dài và tôi muốn trả lại phần nào những gì đời đã cho tôi. Tôi chỉ xin mọi người ghi nhận tấm lòng của tôi dù nhiều dù ít.
1962 - 1975 tại Việt Nam
Trong những năm 1967 đến 1975 Khánh Ly thâu âm rất nhiều vào đĩa nhựa 45 tours, băng Akai của các hãng đĩa như Việt Nam, Sóng Nhạc, Sơn Ca, Nhạc Ngày Xanh, Shotguns, Phạm Mạnh Cương, Continental/Premier, Thương Ca - Mặc Thế Nhân, Nhã Ca - Anh Việt Thanh, Nhật Trường, Trường Hải, Diễm Ca, Mây Hồng, Jo Marcel, Nguyễn Hữu Thiết, Hoàng Trọng... với những album tiêu biểu sau đây:
Tại Việt Nam
Các CD do bà thực hiện thu âm đều được Hãng phim Phương Nam biên tập, sản xuất và phát hành bao gồm:
Các tiết mục trình diễn trên sân khấu
===Trung tâm Thúy Nga ===
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Hà Nội Thể loại:Người Mỹ gốc Việt K K Thể loại:Ca sĩ tình khúc 1954–1975 Thể loại:Tín hữu Công giáo Việt Nam Thể loại:Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Ca sĩ Việt nổi tiếng trước 1975 Thể loại:Nữ ca sĩ Việt Nam Cộng hòa Thể loại:Ca sĩ hải ngoại Thể loại:Ca sĩ lưu vong
Ngã ba Đồng Lộc (phim)
Ngã ba Đồng Lộc là bộ phim điện ảnh Việt Nam về đề tài chiến tranh do Lưu Trọng Ninh đạo diễn; kịch bản của Nguyễn Quang Vinh. Phim dựa theo sự kiện có thật về 10 cô gái thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, thuộc Tổng đội Thanh niên xung phong ở Ngã ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh.
Sản xuất
Năm 1996, Sau chuyên đi thực tế để viết kịch bản phim tại ngã ba Đồng Lộc và được nghe bài thơ “Hà ơi!”, nhà văn Quang Vinh quyết định lấy tên kịch bản là “Vầng trăng trinh nữ”. Cùng năm này đạo diễn Lưu Trọng Ninh kịch đưa kịch bản đến nhà quay phim Nguyễn Hữu Tuấn.
Bốn người của đoàn làm phim gồm chủ nhiệm và họa sĩ đi nghiên cứu thực địa để chuẩn bị cho giai đoạn quay. Đạo diễn Lưu Trọng Ninh và quay phim Nguyễn Hữu Tuấn đi tìm hiểu các sự kiện. Ban đầu thông tin của các nhân chứng tại địa phương và thông tin tạo Bảo tàng tỉnh không khớp nhau; sau đó, đạo diễn và quay phim tìm gặp ông Linh, bí thư chi bộ thôn. Ông Linh, nguyên là tiểu đội trưởng, chỉ huy hơn mười cô thanh niên xung phong.
Sau khi nghe câu chuyện của ông Linh, đạo diễn Lưu Trọng Ninh quy định phải sửa lại phần lớn kịch bản, nội dung sẽ thể hiện các cô là nạn nhân của chiến tranh. Kịch bản gốc miêu tả các cô gái hy sinh khi thông đường trong lúc máy bay đang ném bom, kịch bản được sửa lại sát hiện thực hơn khi các cô đang nghỉ ngơi. Về sau, vì những lý do nào đó, câu chuyện của ông Linh được kể khác đi, nhưng quá khác với lúc đầu. Mở đầu phim với dòng thông báo "Dựa theo chuyện có thật", nhưng để tránh kiểm duyệt kịch bản, các thành viên của đoàn thống nhất không báo cáo việc sửa kịch bản mà cứ quay theo sự thật.
Hậu trường
Đây là bộ phim điện ảnh đầu tiên của NSƯT Xuân Bắc.
Cô gái Hà Thanh đóng vai Hợi là người nhỏ tuổi nhất trong số các diễn viên đóng 10 cô gái Đồng Lộc, lúc đó chị mới học lớp 11, còn các chị khác là sinh viên của Đại học Vinh. Hà Thanh đã đảm nhận diễn cảnh Hợi nằm trong vũng nước giữa đêm hè nóng bức, thực ra cảnh này được quay vào đợt cuối năm, trong thời tiết rét buốt dịp Noel.
Vai mẹ của cô Rạng do bà Phan Thị Mơn đóng, bà là một nghệ nhân ca trù ở Cổ Đạm, Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Bà đã tập luyện trong hai tháng để đóng một người mẹ già lưng còng, cảnh quay bà đi lên từ hố bom phải quay lại đến năm lần mới đạt ý đồ của đạo diễn. Bà được công nhận Nghệ nhân ca trù năm 2008 và qua đời năm 2013.
Câu chuyện
Tại ngã ba Đồng Lộc có hai gò đất, vị trí mà mảnh bom rơi chưa bao giờ lọt được vào. Mấy hôm liền máy bay Mĩ không đánh, đang mùa mưa, xe tiếp tế cũng không vận chuyển gì nhiều. Chiều hôm đó, các cô đi rà soát mặt đường như mọi ngày, lúc các cô nghỉ ngơi, một tốp 4 chiếc máy bay chiến đấu bay sang hướng Lào. Bỗng chiếc cuối cùng tách khỏi đội hình, thả một quả bom bay về phía các cô đang nghỉ. Lúc này ông Vinh chứng kiến tất cả, khi đến nơi thấy các cô gái không trúng bom nhưng sức ép từ vụ nổ khiến các cô tử bong vì bị đứt mạch máu bên trong. Quả bom rơi ngay cạnh chỗ cô Cúc ngồi, chỉ tìm thấy một mảnh áo, và một vài món đồ cá nhân của cô.
Phát hành
Bộ phim được công chiếu năm 1997
Tháng 5 năm 2013 bộ phim được gửi đến giới thiệu trong Liên hoan phim quốc tế Imagineindia lần thứ 11 tại Madrid - Tây Ban Nha.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim chiến tranh Việt Nam Thể loại:Lưu Trọng Ninh Thể loại:Phim Việt Nam năm 1997 Thể loại:Phim Việt Nam thập niên 1990 Thể loại:Phim Việt Nam
Lectrides parilis
Lectrides parilis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Chú thích
P
Lichenophanes oberthuri
Lichenophanes oberthuri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1899.
Pygommatius hypnus
Pygommatius hypnus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Pygommatius hypnus được Oldroyd miêu tả năm 1972.
Neorupilia ornata
Neorupilia ornata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Neorupilia
Lectrides varians
Lectrides varians là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Chú thích
V
Sainte-Maure-de-Touraine
là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.
Dynamenella dioxus
Dynamenella dioxus là một loài chân đều trong họ Sphaeromatidae. Loài này được Barnard miêu tả khoa học năm 1914.
Sainte-Maure-de-Touraine
Tham khảo
Thể loại:Xã của Indre-et-Loire
Phong Thổ
Phong Thổ là một huyện biên giới thuộc tỉnh Lai Châu, Việt Nam.
Địa lý
Huyện Phong Thổ nằm ở phía bắc tỉnh Lai Châu, có vị trí địa lý:
Huyện có dân số là 73.210 người, trong đó có Thái, Hmông, Hà Nhì, Lô Lô, Giáy, Dao, người Kinh sinh sống; có 98,95 km đ­ường biên giới với Trung Quốc, với 28 vị trí mốc giới, có cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng.
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ hầu như không có.
Hành chính
Huyện Phong Thổ có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Phong Thổ (huyện lỵ) và 16 xã: Bản Lang, Dào San, Hoang Thèn, Huổi Luông, Khổng Lào, Lản Nhì Thàng, Ma Li Pho, Mồ Sì San, Mù Sang, Mường So, Nậm Xe, Pa Vây Sử, Sì Lở Lầu, Sin Suối Hồ, Tung Qua Lìn, Vàng Ma Chải.
Lịch sử
Phong Thổ bắt đầu thuộc lãnh thổ Việt Nam vào năm 1432, khi Lê Thái Tổ đánh dẹp xong Đèo Cát Hãn, thu được đất Mường Lễ (vùng đất nay là tỉnh Lai Châu, đổi tên thành Phục Lễ). Thời Lê Thánh Tông, Phong Thổ là châu Chiêu Tấn phủ An Tây thừa tuyên (xứ) Hưng Hóa của Đại Việt, với thủ phủ là Mường Thu (sau là Phong Thu, tức thị trấn Phong Thổ ngày nay). Năm 1831, Phong Thổ là đất châu Chiêu Tấn phủ An Tây tỉnh Hưng Hóa nhà Nguyễn.
Đầu thế kỷ 19, châu Chiêu Tấn phủ An Tây trấn Hưng Hóa gồm 10 động, trại, và thôn đó là: động Thanh Quý (青癸), động Minh Lang (明琅), động Phong Thu (豐收), động Bình Lư (平盧), động Hồng Lương (洪良), động Dương Đạt (陽達), động Than Nguyên (灘源), thôn Ngọ Phúc (午復), thôn Ly Bô (離逋), trại Làng Nam (廊南) thuộc động Phong Thu.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Phong Thổ là huyện của tỉnh Lào Cai.
Năm 1948, thực dân Pháp lập ra "Xứ Thái tự trị" (còn có tên là Liên bang Thái tự do) nằm trong khối Liên hiệp Pháp, gồm ba tỉnh: Lai Châu, Sơn La và Phong Thổ. Tỉnh Phong Thổ gồm 5 châu: Mường So, Sình Hồ, Cốc Lếu - Bát Xát, Văn Bàn, Mường Than (Than Uyên), tỉnh lỵ đặt tại châu Mường So. Địa bàn Phong Thổ hiện nay chính là châu Mường So, ngoài 4 xã thành lập trước đây (Bình Lư, Tam Đường, Mường So, Dào San), thực dân Pháp đặt thêm một xã mới, lấy tên là Mồ Sì San.
Ngày 13 tháng 5 năm 1955, huyện Phong Thổ được chuyển từ tỉnh Lào Cai về Khu tự trị Thái Mèo.
Ngày 27 tháng 10 năm 1962, Quốc hội ban hành nghị quyết về việc đổi tên Khu tự trị Thái Mèo thành Khu tự trị Tây Bắc và thành lập 3 tỉnh: Lai Châu, Sơn La và Nghĩa Lộ thuộc khu tự trị Tây Bắc.
Lúc này, Phong Thổ trở thành huyện của tỉnh Lai Châu, gồm thị trấn Phong Thổ và 29 xã: Bản Bo, Bản Giang, Bản Hon, Bản Lang, Bình Lư, Dào San, Hồ Thầu, Hoang Thèn, Khổng Lào, Khun Há, Lản Nhì Thàng, Ma Li Chải, Ma Li Pho, Mồ Sì San, Mù Sang, Mường So, Nà Tăm, Nậm Loỏng, Nậm Xe, Nùng Nàng, Pa Vây Sử, Sì Lở Lầu, Sin Súi Hồ, Sùng Phài, Tả Lèng, Tam Đường, Thèn Sin, Tung Qua Lìn, Vàng Ma Chải.
Ngày 19 tháng 3 năm 1969, Bộ Nội vụ ra Quyết định số 143/NV, thành lập thị trấn nông trường Tam Đường.
Sau chiến tranh biên giới năm 1979, di chuyển huyện lỵ từ Mường So về khu vực 2 xã: Nậm Loỏng và Tam Đường.
Ngày 26 tháng 5 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định 52-CP, giải thể thị trấn nông trường Tam Đường.
Đồng thời, chính thức xác lập vị trí mới của thị trấn Phong Thổ tại khu vực 2 xã: Nậm Loỏng và Tam Đường, còn khu vực thị trấn huyện lỵ cũ được giao cho xã Mường So quản lý.
Ngày 14 tháng 1 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định 08/2002/NĐ-CP. Theo đó, tách thị trấn Phong Thổ và 14 xã: Bản Bo, Bản Giang, Bản Hon, Bình Lư, Hồ Thầu, Khun Há, Lản Nhì Thàng, Nà Tăm, Nậm Loỏng, Nùng Nàng, Sùng Phài, Tam Đường, Tả Lèng, Thèn Sin để thành lập huyện Tam Đường.
Le Tholy
Le Tholy là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 30,76 km² dân số năm 1999 là 1556 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 484–893 m trên mực nước biển. Người dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Cafrancs và Cafranes.
Phong Thổ
Lịch sử
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 22/2003/QH11 chia tỉnh Lai Châu cũ thành hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên, huyện Phong Thổ thuộc tỉnh Lai Châu mới, bao gồm 15 xã: Bản Lang, Dào San, Hoang Thèn, Khổng Lào, Ma Li Chải, Ma Li Pho, Mồ Sì San, Mù Sang, Mường So, Nậm Xe, Pa Vây Sử, Sì Lở Lầu, Sin Súi Hồ, Tung Qua Lìn và Vàng Ma Chải.
Le Tholy
Liên kết ngoài
Vosges|Tholy]]
Phong Thổ
Lịch sử
Ngày 27 tháng 12 năm 2006, chuyển xã Lản Nhì Thàng thuộc huyện Tam Đường và xã Huổi Luông thuộc huyện Sìn Hồ về huyện Phong Thổ quản lý.
Le Tholy
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Vosges
Phong Thổ
Lịch sử
Ngày 1 tháng 3 năm 2020, sáp nhập xã Ma Li Chải vào xã Sì Lở Lầu.
Huyện Phong Thổ có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Giao thông
Có quốc lộ 4D, quốc lộ 12 và quốc lộ 100 đi qua. Ngoài ra còn có dự án đường cao tốc Bảo Hà – Lai Châu đi qua đang được triển khai đầu tư xây dựng (đây cũng là điểm cuối của dự án này).
Villava
Villava là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 9.575 người, diện tích 1,08 km2. Đô thị nằm ở độ cao 430 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 4 km về phía bắc.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Navarre
Pygommatius comosus
Pygommatius comosus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Pygommatius comosus được Scarbrough & Marascia miêu tả năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Pygommatius
Lichenophanes penicillatus
Lichenophanes penicillatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1895.
Tham khảo
Thể loại:Lichenophanes
Dynamenella granulata
Dynamenella granulata là một loài chân đều trong họ Sphaeromatidae. Loài này được Javed & Ahmed miêu tả khoa học năm 1988.
Tham khảo
Thể loại:Dynamenella
Płonno
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Leptecho helicothecus
Leptecho helicothecus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Chú thích
Thể loại:Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi H
Neorupilia stirlingi
Neorupilia stirlingi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Neorupilia
Lichenophanes percristatus
Lichenophanes percristatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1924.
Tham khảo
Thể loại:Lichenophanes
Pygommatius fluvius
Pygommatius fluvius là một loài ruồi trong họ Asilidae. Pygommatius fluvius được Scarbrough & Marascia miêu tả năm 2003.
Tham khảo
Thể loại:Pygommatius
Pygommatius jaculator
Pygommatius jaculator là một loài ruồi trong họ Asilidae. Pygommatius jaculator được Walker miêu tả năm 1851.
Tham khảo
Thể loại:Pygommatius
Dynamenella josephi
Dynamenella josephi là một loài chân đều trong họ Sphaeromatidae. Loài này được Glynn miêu tả khoa học năm 1968.
Tham khảo
Thể loại:Dynamenella
Lichenophanes perrieri
Lichenophanes perrieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1899.
Tham khảo
Thể loại:Lichenophanes
Leptecho lupi
Leptecho lupi là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Chú thích
Thể loại:Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi L
Raon-aux-Bois
Raon-aux-Bois là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 24,05 km² dân số năm 1999 là 1010 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 385–591 m trên mực nước biển. Người dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Raonnais.
Kinh tế México
Kinh tế Mexico là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, đứng thứ 15 trên thế giới. Kể từ cuộc khủng hoảng 1994, chính phủ México đã có những cải cách đáng kể về nền tảng kinh tế vĩ mô. México đã không chịu tác động nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng Nam Mỹ 2002, và đã duy trì tích cực mặc dù thấp tỷ lệ tăng trưởng sau một thời gian ngắn trì trệ trong năm 2001. Moody's (trong tháng 3 2000) và Fitch IBCA (trong tháng 1 2002) đã chấm điểm đầu tư cho những khoản nợ chính phủ của México. Mặc dù có sự ổn định kinh tế vĩ mô chưa từng có trước đó, khiến cho lạm phát và lãi suất giảm xuống mức thấp kỷ lục trong khi thu nhập bình quân đầu người tăng lên, nhưng vẫn còn chênh lệch rất lớn giữa dân sống ở thành thị với dân ở nông thôn, giữa các tiểu bang phía bắc với phía nam, người giàu và người nghèo. Hiện nay chính phủ đang phải đối mặt với một số thách thức, bao gồm việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, hiện đại hóa các hệ thống thuế và luật lao động, và giảm bất bình đẳng thu nhập.
Các ngành công nghiệp hiện đại và lĩnh vực dịch vụ phát triển nhanh, và quyền sở hữu tư nhân ngày càng được tôn trọng. Gần đây chính phủ đã tăng cạnh tranh trên thị trường dịch vụ cảng biển, đường sắt, viễn thông, cung cấp điện, khí đốt tự nhiên, phân phối, sân bay, với mục đích nâng cấp cơ sở hạ tầng. Vì là một nền kinh tế theo định hướng xuất khẩu, nên hơn 90% thương mại của México được thực hiện trong khuôn khổ của các hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 40 quốc gia, bao gồm cả với Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Israel, và nhiều nước Trung Mỹ và Nam Mỹ. FTA mang lại nhiều lợi ích nhất cho México là Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) được ký kết với chính phủ của Hoa Kỳ, Canada vào năm 1992 và có hiệu lực từ năm 1994. Trong năm 2006, thương mại México với hai đối tác của miền Bắc chiếm gần 90% của xuất khẩu và 55% số hàng nhập khẩu. Gần đây, Quốc hội Mexico đã thông qua các chương trình cải cách quan trọng về thuế, trợ cấp và tư pháp, cải cách về ngành công nghiệp dầu mỏ hiện đang được thảo luận. Theo Forbes Global danh sách 2000 công ty lớn nhất thế giới trong năm 2008, México đã có 16 công ty trong danh sách.
Lịch sử
Sau 5 thập kỷ rối loạn chính trị kể từ khi giành được độc lập, 4 chính quyền liên tục của tổng thống Porfirio Díaz trong suốt 1/4 thế kỷ cuối cùng của thế kỷ 19 vẫn đã làm cho kinh tế México tăng trưởng mạnh mẽ. Kinh tế tăng trưởng được là nhờ đầu tư nước ngoài và người nhập cư Châu Âu, sự phát triển mạng lưới đường sắt hiệu quả và khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên của đất nước. Năm 1900, GDP bình quân đầu người của México tương đương với của Argentina và Uruguay, gấp gần ba lần của Brasil và Venezuela. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm thời kỳ 1876-1910 đạt 3,3%. Sự đàn áp và gian lận chính trị, sự bất bình đẳng tăng lên cực độ do hệ thống phân phối đất đai latifundios trong đó những đồn điền rộng lớn thuộc sở hữu của một số ít người, nhưng được canh tác bởi hàng triệu người nông dân chỉ được trả lương không xứng đáng và sống trong điều kiện tồi tàn, đã dẫn tới cuộc Cách mạng México (1910-1917), một cuộc xung đột vũ trang dẫn tới sự thay đổi mạnh mẽ về chính trị, xã hội, văn hoá và cơ cấu kinh tế trong thế kỷ 20 theo hướng dân chủ xã hội. Tuy nhiên, cuộc nội chiến đã để lại hậu quả nặng nề về kinh tế và dân số. Việc tái thiết đất nước đã diễn ra trong các thập kỷ tiếp theo.
Thời kỳ 1930-1970 được các sử gia kinh tế gọi là "Thần kỳ Mexico". Đây là thời kỳ mà tăng trưởng kinh tế dựa vào chiến lược công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu. Các ngành công nghiệp trong nước được bảo hộ và thúc đẩy. Với chiến lược công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu, México đã có sự bùng nổ kinh tế, các ngành công nghiệp của nước này nhanh chóng mở rộng sản xuất. Thay đổi quan trọng trong cơ cấu kinh tế bao gồm phân phối miễn phí đất cho nông dân theo khái niệm ejido, quốc hữu hóa dầu mỏ và các công ty đường sắt, việc giới thiệu các quyền lợi xã hội vào hiến pháp, sự ra đời của công đoàn lớn và nhiều ảnh hưởng, và nâng cấp cơ sở hạ tầng. Trong khi dân số tăng gấp đôi từ năm 1940 đến năm 1970, GDP bình quân đầu người tăng lên sáu lần.
Chiến lược công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu đã phát huy hiệu quả cực điểm vào những năm 1960. Trong những năm 1970, các chính quyền của Echeverría và López Portillo đã cố gắng đưa các nội dung phát triển xã hội vào chương trình nghị sự của mình. Điều này đã làm tăng chi ngân sách nhà nước. Nhờ việc phát hiện các mỏ dầu lớn vào lúc giá dầu tăng cao và lãi suất quốc tế lại xuống thấp - thậm chí xuống mức âm - chính phủ đã quyết định đi vay trên các thị trường vốn quốc tế để đầu tư vào các công ty dầu mỏ quốc doanh, với hy vọng sẽ tạo ra nguồn thu nhập lâu dài để thúc đẩy phúc lợi xã hội. Thực tế, cách làm này đã cho phép tăng đáng kể chi tiêu công cộng, và tổng thống López Portillo đã tuyên bố rằng đã đến để học cách "quản lý sự thịnh vượng". México đã mạnh tay mở rộng việc sản xuất dầu mỏ, biến họ trở thành nước sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ lớn thứ tư trên thế giới.
Trong giai đoạn 1981-1982, thế giới đã có những thay đổi đột ngột: giá dầu mỏ giảm do sản xuất thừa và lãi suất tăng. Năm 1982, tổng thống López Portillo ngay trước khi kết thúc nhiệm kỳ của mình, đã quyết định ngưng thanh toán nợ nước ngoài, phá giá đồng peso và quốc hữu hóa hệ thống ngân hàng, cùng với nhiều ngành công nghiệp khác đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cuộc khủng hoảng, nhất là ngành luyện thép. Trong khi chiến lược thay thế nhập khẩu đã tạo ra một thời đại công nghiệp hóa trong những thập kỷ trước, thì trong những năm 1980 việc bảo hộ các ngành công nghiệp trong nước suốt một thời gian dài đã tạo ra một khu vực công nghiệp kém cạnh tranh và năng suất thấp.
Tổng thống de la Madrid là người đầu tiên trong hàng loạt các tổng thống bắt đầu triển khai thực hiện cải cách theo đường lối của chủ nghĩa tự do mới. Sau cuộc khủng hoảng năm 1982, những người cho vay không còn muốn quay lại México, và để củng cố cán cân vãng lai, chính phủ cực chẳng đã đành phá giá tiền tệ, dẫn tới nạn lạm phát chưa từng thấy, mà mức lạm phát cao lịch sử là vào năm 1987 tới 159,7%.
Bước đi đầu tiên trong quá trình tự do hoá thương mại là việc México ký Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch (GATT) vào năm 1986. Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống Salinas, nhiều doanh nghiệp nhà nước đã được tư nhân hóa. Năm 1992, Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ đã được ký giữa Hoa Kỳ, Canada và México, và sau đó ký thêm hai lần bổ sung thêm về các tiêu chuẩn về môi trường và lao động. Hiệp định có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1994. Salinas cũng đã áp dụng việc kiểm soát chặt chẽ giá cả và tăng lương tối thiểu từng mức nhỏ qua đàm phán với công đoàn lao động nhằm mục đích kiềm chế lạm phát. Mặc dù thành công trong việc giảm lạm phát, nhưng chiến lực của ông đã dẫn tới tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân chỉ đạt 2,8% một năm. Hơn nữa, do chính sách cố định tỷ giá, đồng peso trở nên bị định giá quá cao, trong khi chi tiêu tiêu dùng tăng lên, khiến cho thâm hụt tài khoản vãng lai lên đến 7% GDP vào năm 1994. Thâm hụt được bù đắp bằng thu từ phát hành tesobonos một loại công cụ nợ được bảo hiểm thanh toán bằng đô la Mỹ. Cuộc nổi loạn Chiapas, vụ ám sát ứng cử viên tổng thống của đảng cầm quyền, Luis Donaldo Colosio và ám sát Tổng bí thư của Đảng và anh em của trợ lý-Tổng chưởng lý José Francisco Ruiz Massieu trong năm 1994, đã làm bất an nhà đầu tư. Họ ồ ạt bán tháo tesobonos, khiến cho Ngân hàng Mexico cạn kiệt dự trữ ngoại hối, trong khi đó đầu tư gián tiếp, chiếm đến 90% tổng số vốn đầu tư chảy vào México, đã đi ra khỏi đất nước nhanh cũng như khi chúng đã đi vào. Tình hình buộc chính quyền mới của Zedillo buộc phải từ bỏ việc cố định tỷ giá. Giá trị đồng peso đã bị mất giá và đất nước đã lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế trong tháng 12 năm 1994. Sự phát triển vượt bậc trong xuất khẩu, cũng như gói cứu trợ quốc tế thực hiện bởi tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton, đã giúp làm nhẹ bớt cho cuộc khủng hoảng. Trong chưa đầy 18 tháng, nền kinh tế đã được phát triển trở lại, và tỷ lệ tăng trưởng trung bình hàng năm 5,1% vào giữa những năm 1995 và 2000.
Tổng thống Zedillo và tổng thống Fox tiếp tục đường lối tự do hoá thương mại và trong thời gian họ cầm quyền, México đã ký kết một số FTA với các nước Mỹ Latinh và các nước Châu Âu, Nhật Bản và Israel, và cả hai ông đều cố gắng để duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô. Vì vậy, México đã trở thành một trong những nền kinh tế mở cửa lớn nhất thế giới về mặt thương mại, và nền kinh tế chuyển dịch cơ bản theo hướng phù hợp. Tổng giao dịch thương mại với Hoa Kỳ và Canada tăng gấp ba lần, và tổng số xuất khẩu và nhập khẩu gần như tăng gấp bốn lần vào giữa những năm 1991 và 2003. Bản chất của đầu tư nước ngoài cũng đã thay đổi từ gián tiếp sang đến trực tiếp (FDI).
Kiều hối
Kiều hối - các khoản tiền do những người Mexico sống ở nước ngoài, chủ yếu là ở Hoa Kỳ, chuyển về cho gia đình họ ở Mexico - là một nguồn tài chính quan trọng đối với phát triển kinh tế của nước này. Khoản tài chính này lên tới 18 tỷ Đô la Mỹ trong năm 2005. Vào năm 2004, kiều hối đã trở thành nguồn thu từ nước ngoài lớn thứ hai sau xuất khẩu dầu thô, gần tương đương với vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và lớn hơn doanh thu từ du lịch; và chiếm khoảng 2,5% GDP của quốc gia. Tốc độ tăng của kiều hối rất cao: nó đã trở nên nhiều gấp đôi so với mức năm 1997. Số lượng giao dịch kiều hối qua ngân hàng đã vượt quá 41 triệu lượt vào năm 2003, trong đó có 86% được thực hiện bằng cách chuyển giao điện tử.
Chính phủ México, biết rõ vai trò của kiều hối đối với nền kinh tế, đã bắt đầu phát hành một phiên bản nâng cấp của các Matrícula Consular de Alta Seguridad (MACS, High Security Consular Identification), một tài liệu nhận dạng do các lãnh sự quán México ở nước ngoài cấp. Tài liệu này hiện đang được chấp nhận như là một thẻ nhận dạng hợp lệ trong 32 tiểu bang Hoa Kỳ, cũng như các cơ quan, hàng ngàn cảnh sát, hàng trăm khách hàng ở các thành phố và quốc gia, cũng như các cơ sở ngân hàng.
Các bang nhận được nhiều kiều hối nhất trong năm 2004 là Michoacán, Guanajuato, Jalisco, Mexico và Puebla, cùng nhận được 45% tổng số kiều hối trong năm đó. Một số chính quyền tiểu bang, với sự hỗ trợ của chính phủ liên bang, đã triển khai thực hiện các chương trình để sử dụng một phần của kiều hối để chi cho các công trình công cộng. Theo chương trình này, được gọi là Dos por Uno (Hai với một), cứ với mỗi peso thu từ kiều hối, chính phủ liên bang và tiểu bang sẽ đầu tư thêm hai peso để xây dựng cơ sở hạ tầng tại các địa phương.
Kinh tế vùng
nhỏ|250px|Bản đồ HDI (2004) {{legend|#006000| 0.80 và cao hơn}} {{legend|#3fba00| 0,750–0,799}} {{legend|#ffff00| 0,70–0,749}} Chênh lệch giữa các vùng và bất bình đẳng thu nhập vẫn là một vấn đề ở México. Dù chỉ số phát triển con người (HDI) của tất cả các bang đều cao hơn 0,70 (tức là mức trung bình đến phát triển cao), song các bang miền Bắc và miền Trung có HDI cao hơn so với các bang miền Nam. Nuevo León và thành phố Mexico có HDI tương đương các nước Châu Âu, trong khi đó các bang Oaxaca và Chiapas tương tự như là của Syria hoặc Ai Cập. Tại cấp thành phố, chênh lệch thậm chí là lớn hơn: San Pedro Garza García ở Nuevo León có HDI tương đương của Tây Ban Nha, trong khi đó, Metlatonoc ở Guerrero lại có HDI tương đương của Malawi. Phần lớn các bang có trình độ phát triển cao (cao hơn 0,80) nằm ở miền Bắc (với những trường hợp ngoại lệ của Colima, Jalisco, Aguascalientes, thành phố Mexico, Querétaro, cũng như các tiểu bang miền Đông Nam như Quintana Roo và Campeche). Các tiểu bang kém phát triển (trình độ phát triển trung bình xét theo HDI, cao hơn 0,70) đều ở bờ biển Thái Bình Dương phía Nam (với ngoại lệ là Veracruz). Xét theo tỷ trọng trong GDP của từng khu vực kinh tế (trong năm 2004), những vùng đóng góp lớn nhất trong nông nghiệp là Jalisco (9,7%), Sinaloa (7,7%) và Veracruz (7,6%); những vùng đóng góp lớn nhất trong sản xuất công nghiệp là thành phố Mexico (15,8%), Bang Mexico (11,8%) và Nuevo León (7,9%); những vùng đóng góp lớn nhất trong các ngành dịch vụ cũng là thành phố Mexico (25,3%), bang México (8,9%) và Nuevo León (7,5%).
Kể từ những năm 1980, nền kinh tế bắt đầu đỡ phân cực hơn; tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm của thành phố Mexico giai đoạn 2003-2004 là nhỏ nhất trong tất cả địa phương, chỉ có 0,23%, với sự sa sút ghê gớm của các lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp. Tuy nhiên, nó vẫn còn chiếm 21,8% trong GDP của cả nước. Các tiểu bang với tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất là Quintana Roo (9,04%), Baja California (8,89%), và San Luis Potosí (8,18%). Năm 2000, các đơn vị liên bang có GDP bình quân đầu người cao nhất ở México là thành phố Mexico (17.696 đô la Mỹ), Campeche (13.153 đô la Mỹ) và Nuevo León (13.033 đô la Mỹ); các tiểu bang có GDP bình quân đầu người thấp nhất là Chiapas (3.302 đô la Mỹ), Oaxaca (3.489 đô la Mỹ) và Guerrero (4.112 đô la Mỹ).
Các thành phần của nền kinh tế
Tổng sản phẩm trong nước (GDP) theo sức mua tương đương (PPP) trong năm 2006 ước khoảng 1,134 nghìn tỷ đô la Mỹ, và GDP bình quân đầu người theo PPP đạt mức 10.600 đô la Mỹ. Dịch vụ là khu vực lớn nhất, chiếm 70,5% GDP, sau đó là công nghiệp với 25,7% (ước tính năm 2006). Sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 3,9% GDP (số liệu ước tính năm 2006). Lực lượng lao động México được ước tính là 38 triệu người, trong đó 18% là trong nông nghiệp, 24% trong ngành công nghiệp, và 58% trong các ngành dịch vụ (2003 ước tính).
Lịch sử
Tính cho đến những năm 1990, Chính phủ khuyến khích sản xuất cơ bản cây trồng (cây chính là corn và hạt cà phê) bằng cách hỗ trợ duy trì và kiểm soát giá cả hàng nhập khẩu thông qua National Company for Popular Subsistence (CONASUPO). Với tự do hoá thương mại, tuy nhiên, CONASUPO đã từng bước đã được giỡ bỏ và hai cơ chế mới đã được triển khai thực hiện: Alianza và Procampo. Alianza cung cấp các khoản thanh toán thu nhập và ưu đãi cho các cơ giới và nâng cao hệ thống thủy lợi. Procampo là thu nhập từ chuyển nhượng tài trợ cho nông dân. Điều này cung cấp các chương trình hỗ trợ cho 3,5 triệu nông dân người sản xuất cơ bản hàng hóa (chủ yếu là ngô), và các đại diện 64% của tất các nông dân, với một khoản thanh toán chuyển khoản thu nhập cố định cho mỗi đơn vị diện tích của đất cắt. Điều này được báo là gia tăng đáng kể trong thời gian tổng thống Fox cầm quyền, chủ yếu để sản xuất ngô trắng để góp phần giảm bớt số lượng hàng nhập khẩu từ Hoa Kỳ. Chương trình này đã thành công, và trong năm 2004, chỉ khoảng 15% là hàng nhập khẩu ngô trắng – nó được sử dụng cho những người tiêu dùng và các loại hình chủ yếu là phát triển ở México – như là trái ngược với 85% loại màu vàng và bắp bị loại bỏ - một trong những thứ để sử dụng cho thức ăn chăn nuôi, và đó là không đủ để sản xuất ở México.
Cây trồng
Mặc dù là một vùng nguyên liệu trong thành phần chế độ ăn uống của México, lợi thế so sánh của México trong nông nghiệp là không có trong bắp, nhưng là lại có trong nghề làm vườn, trái cây nhiệt đới, và rau quả. Người thương thuyết của NAFTA mong rằng thông qua tự do hoá và cơ giới nông nghiệp hai phần ba việc sản xuất ngô của México sẽ tự nhiên chuyển từ sản xuất ngô bằng tự nhiên sang dụng cụ làm vườn và các lao động khác - chẳng hạn như các cây trồng hoa quả, hạt, rau quả, cà phê và mía. Trong khi nhờ sử dụng dụng cụ làm vườn mà thương mại đã tăng mạnh tới NAFTA, nó đã không hấp thu thay đổi lao động sản xuất từ bắp (ước tính khoảng 600,000). Hơn nữa, bắp sản xuất vẫn ổn định, đã có (đạt 20 triệu tấn), như là một kết quả của việc hỗ trợ thu nhập cho nông dân, chứng tỏ, hoặc một sự miễn cưỡng để bỏ một truyền thống lâu đời ở México: không chỉ có nông dân trồng ngô cho thiên niên kỷ, ngô originated ở México. Ngay cả ngày hôm nay, México vẫn là quốc gia sản xuất các sản phẩm ngô lớn thứ tư trên thế giới. Khu vực dành riêng cho khoai tây đã thay đổi nhỏ từ năm 1980 và sản lượng trung bình tăng gần gấp ba lần kể từ năm 1961. Sản xuất đạt tới một kết quả ghi là 1,7 triệu tấn trong năm 2003. Bình quân đầu người tiêu thụ khoai tây ở México đứng ở 17 kg một năm, rất thấp so với ngô đã thu hẹp lại ở mức 400 kg. Trung bình, trang trại khoai tây ở México có diện tích lớn hơn diện tích trồng các loại cây lương thực cơ bản. Sản xuất khoai tây ở México là chủ yếu cho các mục đích thương mại; sản xuất cho các hộ gia đình tiêu thụ là rất nhỏ. Khoảng 160.000 cỡ nhỏ và trung bình người nông dân trồng mía trong 15 tiểu bang México, hiện tại đang có 57 nhà máy đường xung quanh đất nước. Ngành công nghiệp đường của México có đặc trưng là chi phí sản xuất cao và thiếu vốn đầu tư. México sản xuất đường nhiều hơn mức tiêu thụ.
Công nghiệp
nhỏ|trái|175px|[[Volkswagen lắp ráp máy tự động tại Puebla]] Lĩnh vực công nghiệp cũng như một toàn thể nền kinh tế đã hưởng lợi từ tự do hoá thương mại, trong năm 2000 công nghiệp chiếm gần 90% của tất cả các hàng xuất khẩu. Ngành công nghiệp ô tô là một trong số các ngành công nghiệp sản xuất quan trọng nhất ở México, có các tiêu chuẩn chất lượng được quốc tế công nhận. Các ngành ô tô ở México khác từ các quốc gia Mỹ Latinh và những quốc gia đang phát triển trong này không có chức năng như là chỉ nhà sản xuất lắp ráp. Các ngành công nghiệp sản xuất có thành phần công nghệ phức tạp và tham gia trong một số nghiên cứu và phát triển các hoạt động. "Ba ông lớn" (General Motors, Ford và Chrysler) đã hoạt động tại México kể từ những năm 1930, trong khi Volkswagen và Nissan đã xây dựng các nhà máy trong những năm 1960. Muộn hơn, Toyota, Honda, BMW, và Mercedes-Benz cũng đã tham gia. Do các yêu cầu cao của các thành phần Bắc Mỹ trong các ngành công nghiệp, nhiều người châu Âu và người châu Á một phần trong các nhà cung cấp đã chuyển đến México: ở Puebla trơ trọi, 70 thành phần cụm công nghiệp bao quanh Volkswagen. Tương đối nhỏ các ngành công nghiệp xe hơi trong nước vẫn còn là đại diện của DINA Camiones S.A. de C.V., hãng mà đã xây dựng cho các xe buýt và xe tải gần nửa thế kỷ và những chiếc xe hơi của công ty xây dựng Mastrettadesign với các chủng loại xe hơi Mastretta MXT. Một số lớn các ngành công nghiệp của México bao gồm Cemex, tập đoàn xi măng lớn thứ ba trên thế giới; các ngành công nghiệp rượu nước giải khát, lớn trên cả thế giới-bao gồm cả tay chơi nổi tiếng giống như Grupo Modelo; các tập đoàn kinh tế giống như FEMSA, trong đó ngoài sở hữu chỗ làm rượu bia và chuỗi cửa hàng tiện lợi OXXO, cũng là lớn thứ hai trên thế giới Coca-Cola người/chai; Gruma, lớn nhất sản xuất các sản phẩm bột ngô và tortillas trên thế giới; và Grupo Bimbo, Telmex, Televisa, trong số rất nhiều những hãng khác. Trong năm 2005, theo Ngân hàng thế giới, công nghiệp sản xuất công nghệ cao đại diện 19,6% tổng số xuất khẩu.
Maquiladora (các nhà máy Mexico nhập khẩu nguyên vật liệu và sản xuất hàng hoá xuất khẩu) đã trở thành bước ngoặt trong thương mại của México. Điều này ngành đã hưởng lợi từ NAFTA, trong đó thu nhập thực tế trong lĩnh vực Maquiladora đã tăng lên 15,5% từ năm 1994, mặc dù từ nhiều lĩnh vực phi Maquiladora đã phát triển nhanh hơn. Với niềm tin phổ biến, điều này không gây nên được bất ngờ kể từ khi những sản phẩm của Maquiladora có thể nhập vào Hoa Kỳ nhiệm vụ miễn phí từ những năm 1960 thỏa thuận ngành công nghiệp. Các ngành khác hiện nay được hưởng lợi từ các thỏa thuận thương mại tự do, và chia sẻ về xuất khẩu từ các tiểu bang không biên giới đã tăng lên trong 5 năm qua, trong khi chia sẻ về xuất khẩu từ Maquiladora - biên giới tiểu bang đã giảm xuống.
Hiện nay México là nơi tập trung chủ yếu trong việc phát triển ngành công nghiệp hàng không và lắp ráp của máy bay lên thẳng và thân máy bay phản lực nội địa đang diễn ra. Các doanh nghiệp nước ngoài như: MD Helicopters và Bombardier đã chế tạo máy bay lên thẳng và tương đương với thân máy bay phản lực nội địa ở México. Mặc dù ngành công nghiệp máy bay của México hầu hết là thuộc nước ngoài, cũng như là ngành công nghiệp xe hơi, các doanh nghiệp México đã được thành lập như là Aeromarmi, nó tham gia chế tạo những cánh quạt máy bay nhẹ, và Hydra Technologies, trong đó xây dựng những Unmanned Aerial Vehicle như là S4 Ehécatl. Khi so sánh với Hoa Kỳ hoặc quốc gia ở Tây Âu thì một khu vực lớn hơn kinh tế công nghiệp của México là sản xuất lương thực trong đó bao gồm nhiều lớp học thế giới các công ty nhưng khu vực công nghiệp chưa phát triển. Có những quốc gia mà đã trở thành thương hiệu quốc tế và địa phương Mom và Pop sản xuất nhưng còn trong sản xuất giữa.
Năng lượng và tài nguyên khoáng sản
Tài nguyên khoáng sản là các "nation's property" (i.e. công khai tài sản) theo hiến pháp. Như vậy, năng lượng là lĩnh vực quản lý của chính phủ với mức độ đầu tư tư nhân khác nhau. México là nhà nhà sản xuất dầu mỏ lớn thứ sáu ở trên thế giới, với 3,7 triệu thùng mỗi ngày. Pemex, công ty của nhà nước chịu trách nhiệm quản lý nghiên cứu, khai thác và kinh doanh dầu mỏ, là công ty lớn nhất (dầu mỏ hoặc khác hơn) ở Mỹ Latin, tạo ra $ 86 tỷ đô la Mỹ doanh thu trong một năm, một số tiền lớn hơn GDP của một số lĩnh vực của các quốc gia. Tuy nhiên, các công ty dầu mỏ bị đánh thuế nặng nề, đó là một nguồn thu đáng kể cho các chính phủ, chiếm gần 62% doanh số bán hàng của công ty. Nếu không có đủ tiền để tiếp tục đầu tư vào tìm kiếm nguồn mới hoặc nâng cấp cơ sở hạ tầng, và đang được bảo vệ theo hiến pháp từ đầu tư tư nhân trong và đầu tư nước ngoài, có dự đoán một số công ty có thể phải đối mặt thể chế sụp đổ. Trong khi các ngành công nghiệp dầu mỏ vẫn còn thích hợp cho ngân sách của chính phủ, tầm quan trọng của nó trong GDP của cả nước và ổn định xuất khẩu đã giảm kể từ những năm 1980. Năm 1980 xuất khẩu dầu mỏ chiếm 61,6% tổng xuất khẩu; năm 2000 nó đã chỉ đạt 7.3%.
Tổng quát
Các ngành dịch vụ được ước tính đóng góp vào tài khoản 70,5% trong GDP của đất nước, và sử dụng 58% lao động của dân số hiện tại. Lĩnh vực này bao gồm giao thông vận tải, thương mại, kho bãi, nhà hàng và khách sạn, nghệ thuật và vui chơi giải trí, y tế, giáo dục, tài chính và dịch vụ ngân hàng, viễn thông công cộng cũng như quản lý và bảo vệ. Ngành dịch vụ của México lĩnh vực là thế mạnh, và vào năm 2001 thay thế Brasil như là quốc gia lớn nhất trong ngành dịch vụ của Mỹ Latin trong điều kiện đồng đô la.
Du lịch
Du lịch là một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất ở México. Nó là yếu tố lớn thứ tư của dất nước trao đổi với nước ngoài. México là nước lớn thứ tám trên thế giới về lượng khách du lịch viếng thăm (với hơn 20 triệu khách du lịch trong một năm).
Hệ thống ngân hàng
Theo IMF: México có hệ thống ngân hàng mạnh, trong đó có các ngân hàng tư nhân là có lợi nhuận và tư bản hóa tốt. Ngành tài chính và ngân hàng ngày càng bị thống trị bởi các công ty nước ngoài hoặc bị sáp nhập vào các công ty nước ngoài và các công ty México ngoại trừ các công ty danh tiếng của Banorte. Việc mua lại Banamex, một trong những tổ chức tài chính lâu đời nhất còn sót lại ở México, bởi Citigroup là công ty sáp nhập lớn nhất Hoa Kỳ-México, tại mức $12.5 tỷ đô la Mỹ. Mặc dù vậy, các tổ chức tài chính lớn nhất tại México là Bancomer liên quan đến BBVA của Tây Ban Nha. Quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng trong ngành tài chính tại México đã phát triển đồng thời với những nỗ lực tự do hoá tài chính và xen thêm nền kinh tế đầy đủ vào thị trường thế giới. Trong thời gian những năm gần đây, có một làn sóng của việc mua lại bởi các cơ sở giáo dục nước ngoài như: Hoa Kỳ đã dựa vào Citigroup, BBVA của Tây Ban Nha và HSBC của Vương quốc Anh. Hiện diện của họ, cùng với một khuôn khổ quy định tốt hơn, đã cho phép hệ thống ngân hàng củaMéxico phục hồi từ năm 1994-1995 việc mất giá của đồng Peso. Cho vay cho cộng đồng và khu vực tư nhân đang gia tăng và như vậy là năng động trong lĩnh vực bảo hiểm, cho thuê và thế chấp. Tuy nhiên, tài khoản tín dụng ngân hàng chỉ chiếm 22% GDP, là mức thấp đáng kể so với 70% ở Chile. Tín dụng cho ngành nông nghiệp đã giảm 45,5% trong sáu năm (từ năm 2001 đến năm 2007), và bây giờ đại diện cho khoảng 1% tổng số cho vay của ngân hàng. Các thể chế quan trọng bao gồm tiền tiết kiệm và cho vay, tín dụng công đoàn, ngân hàng phát triển chính phủ, "non-bank banks", bảo lãnh kho bãi, công ty trái phiếu và trao đổi các doanh nghiệp nước ngoài.
Một làn sóng của việc mua lại đã khiến cho ngành tài chính của México rơi vào trong tay của nước ngoài. Các ngân hàng nước ngoài của họ hoạt động với các chi nhánh cạnh tranh với các doanh nghiệp hoạt động độc lập về tài chính như các ngân hàng thương mại, môi giới chứng khoán và nhà ở, các công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí của các quản trị viên, cùng các quỹ và các công ty cho thuê. Các tổ chức quan trọng bao gồm tổ chức tiền tiết kiệm và cho vay, các tổ hợp tín dụng, ngân hàng phát triển của chính phủ, "non-bank banks", bảo lãnh kho bãi, trái phiếu các công ty trong và ngoài nước - các doanh nghiệp trao đổi.
Thị trường chứng khoán
México đã có một thị trường chứng khoán, sở giao dịch chứng khoán México (Bolsa Mexicana de Valores, được gọi là BOLSA). Thị trường đã phát triển vững chắc, với những chỉ số chính tăng hơn 150% trong năm 2003-2005. Nó là nơi diễn ra trao đổi chứng khoán lớn thứ hai của Mỹ Latin, chỉ sau Brasil. Tuy nhiên, các BOLSA vẫn còn tương đối nhỏ so với những nơi trao đổi khác ở Bắc Mỹ. Sở giao dịch chứng khoán New York lớn hơn nó khoảng 100 lần; Sở giao dịch chứng khoán Toronto lớn hơn nó sáu lần.
Indice de Precios y Cotizaciones (IPC, chỉ số bình quân chung) là dãy đánh dấu cổ chỉ mục phiếu trên BOLSA. Trong năm 2005, IPC đã biến động 37.8%, đạt được 17.802,71 điểm từ 12.917,88 điểm, đã tăng trở lại với nền kinh tế México mạnh mẽ hơn và lãi suất thấp hơn. Nó tiếp tục tăng qua các mốc vào đầu năm 2006, và đạt tới 19.272,63 điểm vào cuối tháng 3 năm 2006. Các thị trường chứng khoán cũng gửi một bản ghi thấp tỷ lệ việc làm, theo các ngân hàng trung ương. Thị trường chứng khoán địa phương capitalisation tổng US$236bn tại cuối năm 2005, tăng từ US$170bn tại cuối năm 2004. Kể từ tháng 3 năm 2006 đã có 135 công ty được liệt kê, giảm từ 153 công ty so với năm trước. Chỉ nắm chắc danh sách các công ty là nước ngoài. Hầu hết là từ thành phố Mexico hoặc Monterrey; các công ty từ hai thành phố trên chiếm 67% tổng số danh sách các công ty.
IPC bao gồm một mẫu của 35 cổ phiếu trọng yếu của họ trên thị trường capitalisation. Những cổ phiếu có giá trị cao là hãng viễn thông Hoa Kỳ, tổ chức quản lý công ty với công ty điện thoại di động lớn nhất của Mỹ Latin, América Móvil; Telefonos de Mexico, công ty điện thoại lớn nhất của México; Grupo Bimbo, hãng sản xuất bánh mì lớn nhất của México và Mỹ Latin; và Wal-Mart de México, một chi nhánh bán lẻ khổng lồ của Hoa Kỳ. Mẫu cỏo phiếu của IPC được điều chỉnh sáu tháng một lần, với lựa chọn nhằm mục đích bao gồm hầu hết các nước trong điều khoản của cổ phiếu có giá trị, khối lượng và số lượng kinh doanh.
Thị trường chứng khoán của México là liên kết chặt chẽ để phát triển tại Hoa Kỳ. Vì vậy, sự dễ thay đổi ở trao đổi cổ phiếu New York và NASDAQ, cũng như thay đổi tỷ lệ lãi suất và kỳ vọng kinh tế ở Hoa Kỳ, có thể chỉ đạo việc thực hiện của Mexican equities. Điều này là cả hai bởi vì của nền kinh tế bị lệ thuộc của México vào Hoa Kỳ và khối lượng lớn của kinh doanh ở Mexican equities qua American Depositary Receipts (ADRs). Hiện tại, sự suy giảm trong giá trị của đồng đô la khiến cho không phải chỉ thị trường Hoa Kỳ mà còn bao gồm cả thị trường của México, hấp dẫn hơn.
Mặc dù gần đây đạt được một số lợi nhuận, các nhà đầu tư vẫn thận trọng trong việc đầu tư lần thứ hai-Phát hành lần đầu ra công chúng (IPO). Những người mua thông tin mới đã thất vọng sau khi giá giảm xuống trong rất nhiều loại hình kích cỡ các công ty làm dịch vụ trong năm 1996 và 1997. IPO hoạt động ở México vẫn còn ấm và trên thị trường thứ hai - cho các tầng IPO là nhìn thấy vừa đủ sống. Đã có ba IPO trong năm 2005.
Các chính sách chính phủ và Ngân hàng trung ương
Banco de México là ngân hàng trung ương của México, một tổ chức công cộng được tự điều khiển bởi nội bộ với thống đốc ngân hàng được tổng thống bổ nhiệm và được chấp thuận bởi lập pháp mà nó có thể hoàn toàn chịu trách nhiệm. Banco de México's có chức năng đã được vạch ra trong bài viết thứ 28 của Hiến pháp và tiếp tục được mở rộng trong luật tiền tệ của Liên hiệp Mexico. Banco de México's có mục tiêu chính là để đạt được sự ổn định trong sức mua của các loại tiền tệ quốc gia. Đó cũng là người cho vay cứu cánh cuối cùng.
Chính sách tiền tệ
México có một chế tỷ giá thả nổi. Nguồn gốc của cơ chế tỷ giá thả nổi với các cải cách bắt đầu sau việc đồng peso sụp đổ vào tháng 12 năm 1994 sau đó đã có một tham gia không bền để một dải ngắn. Theo hệ thống mới, Banco de México bây giờ không đưa ra cam kết với cấp độ của các tỷ lệ trao đổi Peso, mặc dù nó có phải sử dụng một cơ chế tự động để tích lũy nghiệp nước ngoài. Nó cũng có các công cụ nhằm mục đích smoothing out volatility. Ủy ban tỷ lệ tỷ giá ngoại tệ đặt ra những chính sách; nó được tạo ra trong sáu thành viên- ba người từ Bộ Tài chính và Tín dụng công cộng (Secretaría de Hacienda y Crédito Publico—SHCP) và ngân hàng trung ương, với SHCP đang nắm giữ những quyết định bình chọn.
Trong tháng 8 năm 1996, Banco de México bắt đầu một cơ chế để thu mua ngoại tệ nước ngoài khi đồng Peso là mạnh, mà không cần đưa ra những tín hiệu về một thị trường mục tiêu nhiều cho việc trao đổi tỷ lệ. Các kết quả cao của việc dự trữ, chủ yếu là doanh thu từ dầu mỏ, đã giúp cải thiện các điều khoản và điều kiện về nợ México nơi trên thị trường nước ngoài. Tuy nhiên, có mối quan tâm rằng chính phủ quá dựa rất nhiều vào thu nhập từ dầu mỏ để xây dựng một cơ sở dự trữ mạnh. Theo ngân hàng trung ương, dự trữ quốc tế đã đứng tại mức $75.8 tỷ đô la Mỹ trong năm 2007. Trong tháng 5 năm 2003, Banco de México đưa ra một chương trình để bán đô la Mỹ thông qua một cuộc đấu giá hàng tháng, với mục tiêu duy trì ổn định, nhưng vừa, mức độ dự trữ.