cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tống Phước Hòa
Tiểu sử
Năm Đinh Dậu (1777), đại binh của Tây Sơn từ Quy Nhơn lại tiến đánh Gia Định, Tống Phước Hòa cùng với Tống Phúc Thiêm lập tức điều động binh sĩ ra sức cản phá và làm nhiệm vụ bảo vệ Nguyễn Phúc Dương. Nhưng trước sức mạnh của đối phương, Tống Phước Hòa phải cho người phò chúa chạy về Ba Vát (nay thuộc Bến Tre), chỉ còn mỗi mình ông ở lại chống cự.
Tướng Tây Sơn liền chia quân đuổi theo và bắt sống được Nguyễn Phúc Dương đem về Gia Định.
Nghe tin chúa Nguyễn Phúc Dương và chúa Nguyễn Phúc Thuần đều bị bắt, Tống Phước Hòa gom tàn quân quyết đánh một trận nữa để hòng cứu vãn, nhưng thất bại. Và ông đã trở gươm tự sát tại chiến trường Ba Vát (Bến Tre) năm 1777.
Ghi công
Năm Gia Long thứ 9 (1810), Tống Phước Hòa được nhà vua cho truy tặng là Chưởng dinh Quận công, và được đưa vào thờ ở miếu Trung Tiết Công Thần ở Huế.
Vì từng là Tổng binh Đông Khẩu đạo, nên khi xưa ở làng Tân Phú Đông thuộc Sa Đéc có miếu thờ Tống Phước Hòa. Với lòng tôn kính, miếu thờ này thường được người dân gọi là Miếu quan Thượng đẳng, mặc dù ông chỉ được sắc phong làm Trung Đẳng thần. Năm 1946, vì miếu bị hư hỏng nặng nên sau khi quân Pháp đánh chiếm Sa Đéc, đã cho phá bỏ để xây trại lính. Vì vậy, các bô lão đã đem bài vị và sắc phong của ông gửi (phối thờ) trong đình Vĩnh Phước (có từ trước năm 1852) cho đến nay.
Trước năm 1975, đường Tống Phước Hòa là một trong những tuyến đường chính, quan trọng và dài nhất của tỉnh lỵ Sa Đéc (nay là thành phố Sa Đéc). Mãi cho đến khoảng năm 1978, đường này mới đổi tên thành đường Trần Hưng Đạo cho đến ngày nay.
Tài liệu tham khảo chính
Thể loại:Võ tướng chúa Nguyễn Thể loại:Người Thanh Hóa Thể loại:Người Đồng Tháp Thể loại:Mất năm 1777
Tamara Platonovna Karsavina
Gia đình và thuở thiếu thời
Tamara Karsavina sinh ở Sankt-Peterburg, con gái của Platon Konstantinovich Karsavin và Anna Iosifovna (nhũ danh Khomyakova). Là một vũ công chính (principal) và mime trong Vũ đoàn ba lê Hoàng gia, Platon cũng từng là thầy dạy tại Trường ba lê Hoàng gia (Học viện ba lê Vaganova). Trong số học trò của ông có Michel Fokine là bạn diễn tương lai cũng như người yêu của Tamara.
Anh trai của Karsavina là Lev Platonovich Karsavin (1882–1952), một nhà triết học tôn giáo và nhà sử học trung cổ, bị chính quyền Liên Xô trục xuất, về sau bị giam cầm và chết trong một gulag. Tamara là cô của Marianna Karsavina (1910-1993), vợ của nhà văn và bảo trợ nghệ thuật Ukraina Pyotr Petrovich Suvchinsky. Bên họ ngoại, Karsavina là họ hàng xa với nhà thơ tôn giáo, người đồng sáng lập phong trào Slavophile là Aleksey Stepanovich Khomyakov.
Học tập
phải|nhỏ|325x325px| Tamara Platonovna Karsavina, Saint Petersburg, khoảng năm 1915 Đương thời coi Tamara Karsavina là vũ nữ ba lê thông minh nhất và được giáo dục tốt nhất khi đó.
Với trải nghiệm cay đắng của bản thân, Platon ban đầu không cho Karsavina học múa ba lê nhưng vợ ông đã can ngăn.
Ước mơ của mẹ là tôi trở thành vũ công. "Đó là sự nghiệp đẹp đẽ với phụ nữ," mẹ nói "và mẹ nghĩ từ bé phải hướng về sân khấu, thích trang phục và luôn ngắm trong gương."
Không xin phép Platon, mẹ Karsavina sắp xếp để con mình bắt đầu học với một người bạn của gia đình là vũ công về hưu Vera Joukova. Vài tháng sau, khi Platon biết con gái đã bắt đầu học múa, ông không lưỡng lự mà trở thành thầy dạy chính cho cô bé. Không hề dễ dàng, Karsavina gọi cha là "người thầy đòi hỏi nhất... và với nhịp điệu ông đưa, tôi phải cố gắng hết sức mình."
Sự nghiệp
Ngày 1 tháng 6 năm 1902, Karsavina gia nhập vũ đoàn ba lê Nhà hát Mariinsky với vị trí coryphée (dẫn múa) mà không cần qua corps de ballet (vũ công đồng diễn) và đến tháng 4 có màn ra mắt múa đôi (pas de deux) trong vở Javotte của Saint-Saëns. Ngày 1 tháng 5 năm 1904, cô được thăng lên vị trí sujet. Lần đầu vào vai chính trong vở Le Réveil de Flore (Nữ thần mùa xuân Flora thức tỉnh), Karsavina đã không thành công. Ngày 16 tháng 12 năm 1906, cô đảm nhận vai Công chúa trong vở Konyok-Gorbunok (Ngựa gù nhỏ) và được lên vị trí vũ công hạng nhất năm sau đó. Năm 1910, cô nhận danh hiệu prima ballerina. Trên sân khấu Nhà hát Mariinsky, Karsavina giữ vai diễn viên chính trong các vở Giselle, Người đẹp say ngủ, Kẹp Hạt Dẻ, Hồ thiên nga,...
Karsavina cộng tác trong những tác phẩm ban đầu của Michel Fokine. Ngày 8 tháng 3 năm 1907, cô nhảy điệu valse sol giáng trưởng "phiên bản Les Sylphids mới". Lúc đầu, nhà biên đạo múa dành hết cho ưu ái cho Anna Palovna mà không cho rằng Karsavina là diễn viên lý tưởng nên chỉ giao vai hỗ trợ. Ngày 22 tháng 12 năm 1907, Karsavina chỉ diễn "múa lửa Assyria" trong cùng buổi diễn mà Pavlovna ra mắt Thiên nga chết của Fokine.
trái|nhỏ|200px|Tamara Karsavina Mùa hè 1906, Karsavina bắt đầu lưu diễn cùng đoàn G.G.Kyaksht tại các thành phố ở Nga. Sau đó rồi đến Praha (1908), Milan và Luân Đôn (1909), Berlin, Brussels và Luân Đôn (1910). Mùa thu 1913, cô lưu diễn Nam Mỹ cùng đoàn Diaghilev.
Từ năm 1909, theo lời mời của Sergei Pavlovich Diaghilev, Karsavina tham gia chuyến lưu diễn ba lê Nga tại Châu Âu rồi gia nhập vũ đoàn Ballets Russes của ông. Những vai nổi tiếng nhất của Karsavina trong giai đoạn hợp tác với Diaghilev có thể kể trong các vở như Chim lửa, Le Spectre de la Rose (Hồn ma của đóa hồng), Carnaval (Lễ hội hóa trang), Petrushka (do Fokine dàn dựng), Le tricorne (Mũ ba góc),... Karsavina nói vai diễn đáng nhớ nhất là nữ hoàng Samakhan trong vở ba lê kiệt tác Le Coq d'Or (Золотой петушок - Gà trống vàng) của Fokine. Theo sử gia ba lê Xô viết Krasovskaya, Karsavina "đã lột tả chính xác nhất hình tượng nữ anh hùng của Fokine, thu hút và dối lừa, quyến rũ và nguy hiểm". Còn theo Grigoriev, "không ai có thể sánh với Karsavina trong vai Chim lửa ... Không nghi ngờ gì là vai này được tạo ra chỉ dành riêng cô." Ngày 15 tháng 5 năm 1918, Karsavina diễn buổi cuối cùng tại Nga với vai Nikia trong vở La Bayadère (Vũ công đền thờ).
Năm 1918, ngay trước khi người Bolshevik phát động Khủng bố Đỏ thời đầu Nội chiến Nga, Karsavina rời Nga và chuyển đến Paris. Tại đây, cô tiếp tục diễn cho Ballets Russes với tư cách là một vũ công ba lê hàng đầu. Đầu thập niên 1920, Karsavina xuất hiện với vai trò khách mời trong một số phim câm tại Anh và Đức. Năm 1930, cô múa đôi với Harold Turner.
Thời kỳ đỉnh cao cùng Diaghilev
Krasovskaya viết: "Tên tuổi Anna Pavlova và Tamara Karsavina gắn liền với sự hưng thịnh của trường phái ba lê ấn tượng đầu thế kỷ 20... Vinh quang của Karsavina cũng mang tầm thế giới, không hề thua kém Pavlova. Cả hai cái tên thường được xướng cạnh nhau và tương phản lẫn nhau."
Năm 1909, Karsavina tham gia vào chuyến lưu diễn ba lê Nga đầu tiên của Diaghilev tại Paris. Năm 1910, sau khi Palovna rời vũ đoàn, Karsavina thay thế để trở thành vũ nữ chính. Thế chiến thứ nhất bùng nổ khiến các buổi lưu diễn nước ngoài bị dừng lại trong giai đoạn 1915-1918, ngoài ra Karsavina cũng mang bầu và sinh con vào năm 1916. Những buổi diễn ra mắt thành công của Karsavina đã giúp những vở trở thành kiệt tác kịch mục của vũ đoàn như Les Sylphides, Carnaval, Chim lửa, Hồn ma của đóa hồng, Petrushka,... Riêng với Chim lửa, Krasovskaya đánh giá “Chim lửa Karsavina trở thành một trong những biểu tượng nổi bật đương thời, giống như Thiên nga Pavlova. Những hình tượng này được Fokine tạo ra cho hai trong số những vũ công vĩ đại nhất,... Con chim biến thành một thiếu nữ thần kỳ, không thù hận không yêu thương."
Nhờ Fokine và Diaghilev, Tamara Karsavina, Anna Pavlova và Vaslav Nijinsky trở nên nổi tiếng thế giới trong chuyến lưu diễn đầu tiên đến Paris. Từ đó, Karsavina ký được hợp đồng với London Coliseum. Cho đến cuối đời Diaghilev, Karsavina vẫn giữ mối quan hệ nồng ấm và dành chương cuối cùng trong hồi ký của mình cho ông, hoàn thành vào năm ông mất. Trong tái bản hồi ký ngày 20 tháng 10 năm 1947, Karsavina viết: “Tôi viết xong cuốn sách này vào ngày 20 tháng 8 năm 1929, ngày tôi nghe tin Diaghileff qua đời. Tôi không thay đổi những điều đã viết về anh: như thể anh vẫn còn sống mà tôi từng biết. Trong phiên bản sửa đổi này cũng vậy. Nhưng tôi đã thêm một chương để mang lại sự khái quát các đặc điểm tính cách của Diaghileff, vốn rải rác trong cả sách." Karsavina múa chính một phần ba các buổi diễn ra mắt (22 trong tổng số 67 buổi biểu diễn ra mắt; ngoài ra không rõ về vũ khúc trong Le Festin) và cũng tham gia các hoạt động khác của vũ đoàn Diaghilev.
Danh sách các buổi diễn ra mắt của Karsavina dưới đây lấy thông tin từ Grigoriev: nhỏ|220px|Karsavina trong [[Chim lửa (ballet)|Chim lửa (1910)]] do Fokine dàn dựng tại Châtelet, Paris do Fokine dàn dựng do Massine dàn dựng tại Nhà hát Garnier, Paris
Đời tư
Năm 1904, theo lời mẹ khuyên, Karsavina từ chối lời cầu hôn của Michel Fokine. Điều này khiến hai người khó xử trong thời gian dài, cũng như tô điểm cho mối quan hệ của họ về sau. Cô kể lại rằng Fokine hiếm khi trò chuyện với mình ngoài phòng tập.
Năm 1907, lại theo lời mẹ, cô kết hôn với viên chức Bộ tài chính Vasili Vasilievich Mukhin (1880 - mất sau 1941) trong nhà nguyện của Trường Ba lê. Mukhin cũng thỉnh thoảng đi cùng vợ trong các chuyến lưu diễn Diaghilev.
Tháng 6 năm 1918, một năm sau khi ly hôn với Mukhin, Karsavina kết hôn với nhà ngoại giao Anh Henry James Bruce (1880–1951). Hai người có với nhau một con trai Nikita (1916–2002).
Giai đoạn sau
Bà chuyển đến Hampstead, Anh sau khi giúp thành lập The Royal Ballet (Nhà hát Ba lê Hoàng gia). Tháng 3 năm 1930, Karsavina xuất bản hồi ký Theatre Street: The Reminiscences of Tamara Karsavina (Phố nhà hát: Hồi tưởng của Tamara Karsavina). Chồng của Karsavina khẳng định rằng bà tự viết hồi ký bằng tiếng Anh. Các ấn bản tiếp theo bằng tiếng Nga (và các ngôn ngữ khác) là bản dịch. Năm 1931, Karsavina rời sân khấu.
Karsavina đôi lúc hỗ trợ việc dựng lại các vở bà từng múa, đặc biệt là Le Spectre de la Rose, bà huấn luyện Margot Fonteyn (Fonteyn được hướng dẫn trực tiếp kiệt tác Chim lửa)và Rudolf Nureyev. Bà là giáo viên ba lê của Lady Ursula Manners. Năm 1959, bà tư vấn cho Sir Frederick Ashton một trong những vở dựng lại quan trọng nhất là La Fille Mal Gardée cho The Royal Ballet. Bà hướng dẫn đoạn thoại mime nguyên gốc của Petipa cho màn "When I'm Married" và vũ đạo cho màn "Pas de Ruban", hai phần này vẫn được giữ trong tác phẩm của Ashton.
Từ 1946 đến 1955, bà giữ chức Phó chủ tịch của Royal Academy of Dance (Học viện múa hoàng gia).
Tamara Karsavina qua đời ngày 26 tháng 5 năm 1978 tại Luân Đôn, thọ 93 tuổi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ vũ công kịch Nga Thể loại:Mất năm 1978 Thể loại:Sinh năm 1885
Saint-Juan
Tham khảo
Thể loại:Xã của Doubs
Helichrysum nodiflorum
Helichrysum nodiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
N Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Sasunik
Sasunik là một đô thị thuộc tỉnh Aragatsotn, Armenia. Dân số ước tính năm 2011 là 3808 người. Đô thị này thuộc vùng đô thị Yerevan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Aragatsotn Thể loại:Thành phố Liên Xô
Tetrigus
Tham khảo
Thể loại:Hemirhipini
Haworthia regalis
Haworthia regalis là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được M.Hayashi mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Xã Camden, Quận DeKalb, Missouri
Xã Camden (Camden Township) là một xã thuộc quận DeKalb, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.751 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Missouri Thể loại:Quận DeKalb, Missouri
Biłgoraj
Biłgoraj là một thị trấn thuộc hạt Biłgoraj, tỉnh Lublin, phía đông nam Ba Lan. Từ năm 1975-1998, thị trấn nằm trong tỉnh Zamość, kể từ năm 1999 đến nay, nó thuộc quyền quản lý của tỉnh Lublin. Thị trấn có diện tích 20,85 km², trong đó rừng chiếm khoảng 9%. Tính đến năm 2014, dân số của thị trấn là 27.106 người với mật độ 1.300 người/km².
Vị trí địa lý
Thị trấn Biłgoraj được thành lập vào thế kỷ 16 và tên của nó xuất phát từ một ngọn đồi có tên là Biely Goraj. Biłgoraj nằm ở phía bắc của lưu vực Sandomierz, gần Roztocze. Thị trấn được bao quanh bởi rừng Solska, cách Công viên quốc gia Roztocze khoảng 20 km.
Nhiệt độ trung bình ở Biłgoraj vào tháng 7 là 18 °C và tháng 1 là  -2,8 °C. Có 4 con sông nhỏ chảy qua thị trấn đó là: Biala Lada, Czarna Lada, Osa và Próchnica. Biłgoraj nằm ở độ cao từ 190 – 205 m so với mực nước biển.
Một số địa điểm tham quan nổi tiếng trong thị trấn
phải|nhỏ|200x200px| Nhà thờ St. George và đường Tadeusz Kościuszko phải|nhỏ|200x200px| Bảo tàng ngoài trời Zagroda Sitarska
Giao thông
Biłgoraj nằm ở ngã ba của hai tuyến đường chính: từ Lublin đến Przemyśl và từ Zamość đến Nisko. Đường Quốc lộ gần nhất (từ Zamosc đến Stalowa Wola) cách thị trấn khoảng 17 km về phía bắc. Ngoài ra, cũng có một tuyến đường sắt từ Zamość đến Stalowa Wola chạy qua thị trấn. Sân bay gần nhất cách thị trấn khoảng 110 km về phía nam đó là Sân bay Rzeszow-Jinationka.
Liên kết ngoài
Thể loại:Địa điểm Holocaust ở Ba Lan
Kızılkoyunlu, Haymana
Kızılkoyunlu là một xã thuộc huyện Haymana, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 255 người.
Sideroxylon borbonicum
Sideroxylon borbonicum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được A.DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sideroxylon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Pakorn Chatborirak
Pakorn Chatborirak (tiếng Thái: ปกรณ์ ฉัตรบริรักษ์, phiên âm: Ba-con Chát-bo-li-lác, sinh ngày 20 tháng 8 năm 1984) còn có nghệ danh là Boy (tiếng Thái: บอย, Boi), là một diễn viên, người mẫu và dược sĩ người Thái Lan. Anh được biết đến qua các vai diễn trong Đừng hòng cưới anh (2011), Bí mật hoa hướng dương (2013), Series Thần mai mối (2017), Tội lỗi bất công (2021)...
Piercia altilis
Piercia altilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Pakorn Chatborirak
Tiểu sử và học vấn
Pakorn sinh ra ở Băng Cốc trong một gia đình người Thái gốc Hoa, có hai em trai là Thana và Pat và một em gái nuôi tên là Wanmai. Mẹ của anh đến từ tỉnh Ang Thong và cha anh qua đời khi anh còn nhỏ.
Piercia altilis
Liên kết ngoài
Thể loại:Piercia
Pakorn Chatborirak
Tiểu sử và học vấn
Sau khi tốt nghiệp trường mẫu giáo Pongpoowadol, Pakorn đã theo học trường Assumption, trường Triam Udom Suksa và khoa Dược, Đại học Chulalongkorn, lấy bằng Cử nhân Dược.
Bystus partitus
Bystus partitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1903.
Pakorn Chatborirak
Sự nghiệp
Bắt đầu với một bức ảnh trên tạp chí, Pakorn đã nhận được giải "CLEO Most Eligible Bachelor 2008". Bộ phim điện ảnh đầu tiên của anh là phần SHY trong phim 4 Romance (4 chương tình yêu).
Năm 2009, anh tham gia bộ phim truyền hình đầu tay Fai Ruk Arsoon trên đài Channel 3. Sau đó, anh trở nên nổi tiếng với vai chính trong phim Wayupak Montra (2010) và Roy Marn (2011). Ngoài chụp ảnh cho tạp chí, anh còn xuất hiện trong phim ảnh, quảng cáo, video ca nhạc, sân khấu, lồng tiếng cho một bộ phim hoạt hình. Anh còn là thành viên của nhóm "4+1 Channel 3 Superstar" cùng với Mario Maurer, Nadech Kugimiya, Prin Suparat và Phupoom Pongpanu.
Bystus partitus
Tham khảo
Thể loại:Bystus
Pakorn Chatborirak
Sự nghiệp
Bên cạnh việc nổi tiếng với nhiều hoạt động thiện nguyện, công tác xã hội thì Pakorn còn để lại dấu ấn trong lòng khán giả với nhiều vai diễn đa sắc màu của mình. Chính vì thế mà trong 12 năm sự nghiệp, anh đã mang về 16 giải thưởng danh giá khẳng định diễn xuất của bản thân.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1984 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Nam diễn viên Thái Lan Thể loại:Nam diễn viên từ Bangkok Thể loại:Nam người mẫu Thái Lan Thể loại:Người Thái gốc Hoa Thể loại:Người Bangkok
40 Days and 40 Nights (sách)
40 Days and 40 Nights: Darwin, Intelligent Design, God, OxyContin, and Other Oddities on Trial in Pennsylvania là một cuốn sách phi hư cấu năm 2007 về vụ xét xử Kitzmiller v. Dover Area School District năm 2005. Tác giả Matthew Chapman, một nhà báo, nhà biên kịch và giám đốc (và là chắt của Charles Darwin) đã báo cáo về phiên tòa cho tạp chí Harper's.
Đón nhận
John Dupuis của ScienceBlogs đã đánh giá tích cực về cuốn sách, nói rằng "Chapman sử dụng một số chiến lược tương tự trong Dover như anh ấy đã làm trong cuốn sách đầu tiên về The State of Tennessee v. John Thomas Scopes. Anh kể câu chuyện về phiên tòa như một câu chuyện về con người: luật sư, bị cáo, người dân thị trấn, giới truyền thông. Và rất nhiều màu sắc của họ, làm cho những khía cạnh đó của cuốn sách trở nên rất thú vị và hấp dẫn. Điểm yếu của cuốn sách là liên quan đến những nhân vật đầy màu sắc đó - bản thân thông tin của phiên tòa dường như chưa bao giờ thực sự trở nên sống động đối với tôi giống như cách mà anh ấy kể về phiên tòa Scopes đã làm."
Tham khảo
Thể loại:Sách năm 2005 Thể loại:Sách phi hư cấu Thể loại:Sách Mỹ Thể loại:Sách năm 2007 Thể loại:Sách tiếng Anh
Elattostachys solomonensis
Elattostachys solomonensis là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được Adema mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Liên kết ngoài
Thể loại:Elattostachys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Pleurothallis stenota
Pleurothallis stenota là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Agathia hilarata
Agathia hilarata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Agathia
Barbula cucullatula
Barbula cucullatula là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Müll. Hal. mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Barbula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898 Thể loại:Unresolved names
Yula moneta
Yula moneta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Yula
Quốc bảo Hàn Quốc
Quốc bảo (Hangul: 국보; Hanja: 國寶; Phiên âm: gukbo) là bảo vật, đồ tạo tác, khu vực hay công trình được chính phủ Đại Hàn Dân Quốc công nhận có giá trị nghệ thuật, văn hóa và lịch sử nổi bật đối với đất nước. Danh hiệu này là một trong tám cấp phân loại di sản được quy định cấp nhà nước bởi Cơ quan quản lý di sản văn hóa tuân theo đạo luật bảo vệ di sản.
14605 Hyeyeonchoi
14605 Hyeyeonchoi (1998 SD123) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Quốc bảo Hàn Quốc
Nhiều trong số các quốc bảo Hàn Quốc là các điểm đến hấp dẫn khách du lịch như đền thờ tông miếu hoàng gia Jongmyo, Bulguksa, Seokguram hay Bát vạn Đại tạng kinh ở chùa Haeinsa. Tính đến tháng 6 năm 2019, có 327 hạng mục trong danh sách này, một số hạng mục bao gồm nhiều hạng mục nhỏ. Các quốc bảo được đánh số thứ tự theo thời gian chúng được công nhận.
14605 Hyeyeonchoi
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1998
Cyclosorus gardneri
Cyclosorus gardneri là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được B.K.Nayar & S.Kaur mô tả khoa học đầu tiên năm 1974. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Quốc bảo Hàn Quốc
Lịch sử
Danh sách các bảo vật văn hóa đầu tiên có từ năm 1938 dưới thời Nhật chiếm đóng, theo đạo luật bảo vật của triều đại Joseon.
Cyclosorus gardneri
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974 Thể loại:Unresolved names
Cyclosorus gardneri
Quốc bảo Hàn Quốc
Tham khảo
Thể loại:Khảo cổ học Hàn Quốc
Hiorada bilineata
Hiorada bilineata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hiorada
Phylohydrax madagascariensis
Phylohydrax madagascariensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Willd. ex Roem. & Schult.) Puff miêu tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Philaeus corrugatulus
Philaeus corrugatulus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Phylohydrax madagascariensis
Liên kết ngoài
Thể loại:Phylohydrax Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Philaeus corrugatulus
Loài này thuộc chi Philaeus. Philaeus corrugatulus được Embrik Strand miêu tả năm 1917.
Tham khảo
Thể loại:Philaeus
Pınarbaşı, Sivaslı
Pınarbaşı là một xã thuộc huyện Sivaslı, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 2033 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak
Piercia ansorgei
Liên kết ngoài
Thể loại:Piercia
Bystus piceus
Bystus piceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Gorham miêu tả khoa học năm 1890.
Tham khảo
Thể loại:Bystus
Bychawa
Bychawa là một thị trấn thuộc huyện Lubelski, tỉnh Lubelskie ở đông-nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 7 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5254 người và mật độ 785 người/km².
Philaeus daoxianensis
Loài này thuộc chi Philaeus. Philaeus daoxianensis được Peng, Gong & Joo-Pil Kim miêu tả năm 2000.
Tham khảo
Thể loại:Philaeus
Aymen Attou
Aymen Attou (sinh ngày 8 tháng 10 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá người Algérie thi đấu cho ES Sétif ở Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Algérie và Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Algérie. Ngày 14 tháng 6 năm 2017, Attou có màn ra mắt khi đá chính trong trận đấu tại giải vô địch trước DRB Tadjenanet.
Haworthia regina
Haworthia regina là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được M.Hayashi mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Liên kết ngoài
Thể loại:Haworthia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2003
Hartzviller
Hartzviller là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Sarrebourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 40' vĩ độ bắc, 07° 05' kinh độ đông. Hartzviller nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 275 mét và điểm cao nhất là 376 mét. Xã có diện tích 4,14 km², dân số vào thời điểm 2004 là 919 người; mật độ dân số là 224,1 người/km². Xã nằm khoảng 8 km về phía đông nam của Sarrebourg.
Tetrigus australicus
Tetrigus australicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1896.
Tham khảo
Thể loại:Tetrigus
Acacia semirigida
Acacia semirigida là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Maiden & Blakeley miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
S
Yula muscosa
Yula muscosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Yula
Pheia mathona
Pheia mathona là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Pleurothallis stergiosii
Pleurothallis stergiosii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Carnevali & I.Ramírez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1998
Sideroxylon boutonianum
Sideroxylon boutonianum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được A.DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sideroxylon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844
Salmanlar, Sivaslı
Salmanlar là một xã thuộc huyện Sivaslı, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 273 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak
Engelbrechtsche Wildnis
Engelbrechtsche Wildnis là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 5,13 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 928 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Steinburg
La Livinière
La Livinière là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 153 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 588 người.
nhỏ|trái|300px
Nagaybaksky (huyện)
Huyện Nagaybaksky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Chelyabinsk, Nga. Huyện có diện tích 3002 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 24300 người. Trung tâm của huyện đóng ở Fershampenyats.
Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống
Rất nhiều tác nhân sinh học, vật lý, hóa học khác nhau có thể gây nên đáp ứng viêm của cơ thể. Đáp ứng viêm này có thể chỉ khu trú ở một bộ phận nào đó của cơ thể với biểu hiện lâm sàng kinh điển là: sưng, nóng, đỏ, đau. Đáp ứng viêm của cơ thể cũng có thể lan tỏa, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan và hệ thống trong cơ thể. Hiện tượng này thường thấy nhất ở những bệnh nhân nặng do các bệnh lý nguyên nhân đa dạng gồm chấn thương, bỏng, viêm tụy cấp, nhiễm trùng. Các đáp ứng viêm lan tỏa này cùng với các biểu hiện của chúng như tăng bạch cầu hoặc giảm bạch cầu trầm trọng, tăng hoặc hạ thân nhiệt, tim nhanh, thở nhanh thường được gọi chung bằng một nhóm thuật ngữ hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (systemic inflammatory response syndrome-SIRS). Tên gọi tắt SIRS có tính quốc tế và thường không cần phải chuyển ngữ.
Định nghĩa
Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống được định nghĩa khi có hai hoặc nhiều tiêu chuẩn sau:
Định nghĩa này nhấn mạnh đến tầm quan trọng sinh lý bệnh của viêm cho dù nguyên nhân khởi phát ban đầu có thể là do nhiễm trùng hoặc không do nhiễm trùng.
Thuật ngữ nhiễm trùng huyết chỉ dành cho SIRS trong bối cảnh có nghi ngờ nhiễm trùng hoặc nhiễm trùng được chứng minh chắc chắn.
Nguyên nhân của SIRS
Rất nhiều nguyên nhân có thể gây nên SIRS, các nguyên nhân này có thể xếp thành các nhóm sau đây:
Miễn dịch-sinh lý bệnh của SIRS
Những phát hiện rằng đáp ứng viêm xảy ra giống nhau cho dù nguyên nhân ban đầu khác nhau gợi ý có thể có một con đường sinh lý bệnh chung nhất cho tất cả các quá trình bệnh lý này. Các bằng chứng ngày càng nhiều đã ủng hộ cho giả thuyết nêu trên. Đó là sự sản xuất các cytokine gây viêm (proinflammatory cytokines), các phân tử bám dính (adhesion molecules), các chất trung gian vận mạch (vasoactive mediators) và các gốc tự do oxy hóa (reactive oxygen species-ROS) trong tiến trình đáp ứng miễn dịch-viêm, một quá trình chung nhất cho SIRS và nhiễm trùng huyết.
Bystus rhizobioides
Tham khảo
Thể loại:Bystus
Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống
Miễn dịch-sinh lý bệnh của SIRS
Trong nhiễm trùng huyết, sự hoạt hóa các tế bào hệ miễn dịch tiên thiên/hệ miện dịch tự nhiên mà chủ đạo là các thực bào đơn nhân xuất hiện khi cơ thể phản ứng với lipopolysaccharide (LPS) hay còn được gọi là nội độc tố (endotoxin), một thành phần quan trọng trong vách của các vi khuẩn Gram âm. Trong tuần hoàn, LPS gắn với protein gắn lipopolysaccharide (lipopolysaccharide binding protein). Phức hợp này sau đó gắn với CD14, một thụ thể (receptor) bề mặt màng tế bào của các dại thực bào và các tế bào đơn nhân lưu hành trong máu và hoạt hóa các tế bào này. Các tác nhân khác có thể kích thích đáp ứng của cơ thể theo phương cách tương tự bao gồm các ngoại độc tố (exotoxin) của vi khuẩn Gram dương hay các sản phẩm của quá trình hoạt hóa bổ thể mà điển hình là bổ thể C5a.
Cytokine là những glycoprotein có trọng lượng phân tử thấp, hòa tan. Hoạt động của chúng là điều hòa các đáp ứng miễn dịch tiên thiên và miễn dịch đặc hiệu. Ngoài ra chúng cũng đóng vai trò là các chất trung gian điều hòa viêm. Mỗi một loại cytokine có thể được sản xuất bởi nhiều loại tế bào khác nhau và có thể tác động lên nhiều tế bào đích khác nhau theo nhiều con đường khác nhau tùy theo nồng độ cũng như thời điểm. Ở nồng độ thấp, các cytokine hoạt động như là một chất cận tiết (paracrine), trong khi ở nồng độ cao như trong nhiễm trùng huyết các cytokine có tác dụng nội tiết và phát huy tác động trên toàn bộ cơ thể.
Một số các cytokine đóng vai trò quan trọng trong miễn dịch sinh lá bệnh của SIRS và nhiễm trùng huyết là TNF α (tumour necrosis factor α), các interleukin (IL- IL-1, IL-8, IL-6, IL-10, IL-4, IL-13), interferon γ và yếu tố phát triển chuyển dạng β (transforming growth factor β). Có mối tương quan giữa nồng độ lưu hành của các cytokine như TNF α, IL-1 β, IL-6, IL-8 và IL-10 với tỉ lệ tử vong và bệnh tật ở những bệnh nhân nhiễm trùng huyết. Quá trình sản xuất các cytokine trong SIRS và nhiễm trùng huyết được xem như hiệu ứng chuỗi phản ứng nghĩa là có sự khuếch đại dần dần của quá trình này. Tuy nhiên, có thể hiểu một cách phù hợp và đúng đắn hơn thì quá trình này như là sự tương tác của một mạng lưới tinh tế và phức tạp.
TNF α và IL-1 β được sản xuất với một lượng lớn bởi các tế bào bạch cầu đơn nhân khi chúng phản ứng với nội độc tố. Hai cytokine kích thích làm tăng sản xuất lẫn nhau và kích thích sản xuất IL-6, IL-8 và IL-10. TNF α và IL-1 β gây sốt, hoạt hóa hệ thống đông máu và điều hòa phản ứng viêm thông qua sự sản xuất IL-8 và thông qua kích thích biểu hiển các phân tử bám dính. Il-6 đến lượt nó lại kích thích sản xuất các protein pha cấp từ gan (CRP, fibrinogen, orosomucoide…) và ức chế ngược chính quá trình sản xuất TNF α và IL-1 β. Nồng độ IL-6 tăng cao trong máu có liên quan đến tiên lượng xấu ở bệnh nhân nhiễm trùng huyết. Tuy nhiên điều này có thể phản ánh mức độ nặng của bệnh chứ không phải Il-6 là nguyên nhân gây nên bệnh nặng. Điều hòa biểu hiện của các gene mã hóa cho các cytokine này phụ thuộc vào các yếu tố sao mã, đặc biệt là NF-kB. Bệnh nhân nhiễm trùng huyết có mức NF-kB tăng cao thì thường có tiên lượng xấu hơn.
Cơ thể đáp ứng với các chất trung gian gây viêm này bằng các đáp ứng đối trọng, thường được biết dưới thuật ngữ đáp ứng kháng viêm bù trừ (compensatory counter-inflammatory response-CARS). Nói một cách cụ thể thì đây là sự sản xuất các cytokine kháng viêm nội sinh cũng như các chất đối vận của cytokine (cytokine antagonist). Một số các cytokine kháng viêm như IL-4, IL-10 và IL-13 ức chế sản xuất cytokine gây viêm bởi các tế bào bạch cầu. Chất đối vận của thụ thể IL-1 là một chất đối vận của cytokine có tính hòa tan có khả năng ức chế hoạt động của IL-1 thông qua sự gắn cạnh tranh vào thụ thể của IL-1. Thụ thể hòa tan của TNF là những thụ thể hiện diện trong tuần hoàn sau khi bị cắt khỏi tế bào chủ. Vai trò của chúng có thể như là một chất đối vận thông qua việc gắn với TNF và làm mất hoạt tính sinh học của phân tử này.
Tiêm IL-10 làm giảm sự sản xuất TNF α và giảm tỉ lệ tử vong trong khi sử dụng kháng Il-10 lại làm tăng tỉ lệ tử vong ở động vật thực nghiệm.
SIRS và tổn thương tổ chức
Quá trình bệnh sinh của tổn thương tổ chức rất phức tạp và không thể quy cho một tác nhân đơn độc nào. Tổn thương tổ chức xảy ra trong viêm và đây là một quá trình tiến triển có thể dẫn đến rối loạn chức năng đa cơ quan và tử vong. Bạch cầu trung tính lưu hành trong máu tương tác với các tế bào nội mô theo ba giai đoạn: lăn tròn (rolling), bám dính (adhesion) và di chuyến vào tổ chức (migration). Hiện tượng rolling của bạch cầu được điều hòa bởi biểu hiện phụ thuộc cytokine viêm của selectin trên bề mặt bạch cầu và tế bào nội mô. Hiện tượng bám dính xảy ra thông qua quá trình gắn giữa phân tử β2-integrin với phân tử bám dính nội bào tế bào nội mô (endothelial intracellular adhesion molecule-1, thuật ngữ quốc tế thông dụng: ICAM-1). Biểu hiện các phân tử bám dính này tăng cao nhất ở những bệnh nhân mắc bệnh rất trầm trọng và tăng cao nhất ở những bệnh nhân bị hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan. Nhưng tế bào đã bám dính vào nội mô sau đó có khả năng di chuyển vào bên trong tổ chức.
Các bạch cầu đa nhân trung tính (chính xác hơn là bạch cầu nhân đa dạng-polymorphonuclear leucocytes) là một trong những tác nhân điều hòa tế bào quan trọng nhất của tổn thương tổ chức. Chúng tập trung tại tổ chức dưới tác dụng của nội độc tố và các cytokine gây viêm diều hòa bởi IL-8. IL-8 là một chemokine được xem như là một chất hóa ứng động (chemoattractant) và hoạt hóa mạnh mẽ của các bạch cầu đa nhân trung tính. Tổn thương tổ chức xảy ra do sự phóng hạt của các tế bào này làm giải phóng các enzyme thủy phân protein (protease) bao gồm elastase và metalloproteinase chất nền, một enzyme có tác dụng phá hủy các protein cấu trúc của tổ chức. Hiện tượng phóng hạt này cũng giải phóng các gốc tự do oxy hóa (reactive oxygen species-ROS). Các bạch cầu trung tính hoạt hóa có khả năng sản xuất một lượng lớn ROS từ NADPH oxidase gắn với màng tế bào (membrane bound NADPH oxidase). Một cách cụ thể, men này có khả năng xúc tác sự sản xuất các gốc tự do oxy hóa là superoxit và gốc hydroxyl. Những chất này đóng vai trò quan trọng trong tổn thương tổ chức nhưng chúng cũng tham gia vào quá trình tiêu diệt vi sinh vật thông qua hệ thống độc tế bào của bạch cầu đa nhân trung tính.
Hệ hô hấp
Rối loạn chức năng hô hấp rất thường gặp ở bệnh nhân nhiễm trùng huyết và SIRS. Biểu hiện lâm sàng bằng các triệu chứng thở nhanh, hạ oxy máu và nhiễm kiềm hô hấp. Trong trường hợp nặng nó có thể dẫn đến tổn thương phổi cấp (acute lung injury: ALI) và hội chứng nguy ngập hô hấp cấp (acute respiratory distress syndrome: ARDS). ARDS có thể gặp ở 60% số bệnh nhân nhiễm trùng huyết. Tổn thương bệnh học đầu tiên là rối loạn chức năng tế bào nội mô mao mạch phổi gây nên phù nề tổ chức kẽ và phế nang do dịch xuất tiết giàu protein và các tế bào miễn dịch có chức năng thực bào. Tăng tính thấm nội mô do đáp ứng với các cytokine gây viêm có thể dần dần làm bong tróc bề mặt phế nang (alveolar denudation) và hủy hoại lớp màng cơ bản (màng nền). Các bạch cầu đa nhân trung tính tập trung tại phổi dưới tác dụng của IL-8 và nồng độ của cytokine này trong dịch rửa phế quản ở bệnh nhân ARDS có tương quan với tỉ lệ tử vong.
Hệ tim mạch
Cả tim và mạch máu đều nhạy cảm với tác dụng của các chất gây viêm cũng như các yếu tố vận mạch hiện diện với lượng thừa thãi trong nhiễm trùng huyết. Nitric oxide (NO) được tổng hợp bởi men tổng hợp NO cảm ứng (inducible nitric oxide synthase-iNOS) tại nội mô và cơ trơn mạch máu dưới tác dụng của các cytokine gây viêm. Nitric oxit là một chất trung gian vận mạch chịu trách nhiệm chính cho hiện tượng giảm kháng lực mạch máu, nguyên nhân của tình trạng hạ huyết áp trong sốc nhiễm trùng huyết. Tình trạng hạ huyết áp này có thể đề kháng với các liệu pháp điều trị như bồi phụ dịch, tác nhân tăng co bóp tim, thuốc có mạch thường dùng trong các phác đồ chuẩn. Nitric oxide được tổng hợp từ L-arginine bởi sự xúc tác của tất cả các đồng enzyme NOS. Tiêm L-N monomethyl arginine, một chất tương tự L-arginine, có thể phong bế quá trình sản xuất NO và có thể phục hồi trương lực mạch máu trong sốc nhiễm trùng huyết. Tuy nhiên trong một nghiên cứu gần đây, liệu pháp này lại làm tăng tỉ lệ tử vong ở bệnh nhân sốc nhiễm trùng huyết.
Cơ thể phản ứng bù trừ với tình trạng hạ huyết áp bằng cách tăng cung lượng tim (cardiac output). Các thụ thể áp lực (baroreceptor) có thể gây nên tăng nhịp tim và tăng thể tích nhát bóp (stroke volume) đáng kể thông qua giảm hậu tải. Tuy nhiên tình trạng hạ huyết áp quá mức có thể làm giảm tiền tải và như vậy làm giảm cung lượng tim. Trong vòng 24 giờ sau khi khởi phát nhiễm trùng huyết, có tim còn chịu một quá trình ức chế nội tại độc lập với những thay đổi về tiền tải và hậu tải. Nội độc tố cũng như các cytokine gây viêm đều có khả năng gây ức chế cơ tim. Những tác dụng ức chế này có thể được điều hòa thông qua NO. Nồng độ NO cơ bản (constitutive NO) trong tim chịu trách nhiệm chính trong quá trình leucitropy, là khả năng giãn nở của cơ tim. Như vậy NO cơ bản này có khả năng tối ưu hóa đổ đầy buồng tim vào cuối kỳ tâm trương và tối ưu hóa tưới máu mạch vành. Men tổng hợp NO cảm ứng (iNOS) biểu hiện trong cơ tim dưới tác dụng của cytokine và làm tăng tổng hợp NO quá mức. Nitric oxide quá mức này làm giảm khả năng co bóp và giảm tính đáp ứng của cơ tim với các tác nhân β- adrenergic.
Hệ thần kinh trung ương
Lưu lượng máu não trong SIRS và nhiễm trùng huyết sẽ giảm đi rất đáng kể, và nó không phụ thuộc vào huyết áp trung bình, trong trường hợp có biểu hiện của rối loạn chức năng thần kinh (như thay đổi tri giác). Mặc khác khả năng thu nhận oxy cũng bị hạn chế và không phụ thuộc vào lượng oxy trong máu đến. Bệnh nhân SIRS và nhiễm trùng huyết nặng thường trở nên nhầm lẫn, mê sảng và có thể sờ sững và hôn mê do các tác động: tổn thương do giảm tưới máu, bệnh não do nhiễm trùng huyết, bệnh não do chuyển hóa và dĩ nhiên còn do thuốc an thần.
Chuyển hóa
Những biến đổi trong quá trình điều hòa huyết động học gây nên sự phân bố tưới máu bất hợp lý cũng như hiện tượng tạo nối tắt động tĩnh mạch (arteriovenous shunting) đưa đến thiếu oxy tổ chức và nhiễm toan lactic. Rất nhiều phương thức điều trị hiện tại nhắm đến việc tối ưu hóa khả năng cung cấp oxy cho tổ chức bằng cách cải thiện tưới máu và tránh tình trạng hạ oxy máu. Thiếu oxy tế bào càng trở nên nặng nề hơn do tế bào mất khả năng thu nhận oxy vốn đã ít ỏi từ máu. Các bằng chứng gợi ý rằng đây là rối loạn ở mức ty lạp thể do tác động của NO. NO có khả năng phong bế chuỗi phản ứng vận chuyển electron của ty lạp thể tại thụ thể tận của men cytochrome oxidase. Rối loạn này làm thiếu oxy tế bào và gia tăng sản xuất ROS có nguồn gốc từ ty lạp thể.
Thận
Biến chứng suy thận cấp xảy ra ở khoảng 50% trường hợp sốc nhiễm trùng huyết và làm tăng đáng kể tỉ lệ tử vong. Biến chứng này xảy ra như một phần của hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan. Một số cơ chế đã được đưa ra nhằm giải thích quá trình bệnh sinh của suy thận cấp xảy ra trong nhiễm trùng huyết. Trong điều kiện bình thường, thận duy trì lưu lượng máu đến thận cũng như mức lọc cầu thận thông qua cơ chế tự điều hòa (autoregulation) phụ thuộc vào trương lực của các tiểu động mạch đến (hướng tâm) và tiểu động mạch đi (ly tâm). Trong nhiễm trùng huyết và SIRS, cơ chế tự điều hòa này bị rối loạn.
Tình trạng giãn mạch hệ thống gây ra bởi cytokine và giảm thể tích tương đối trong SIRS và nhiễm trùng huyết cũng góp phần gây nên giảm tưới máu thận. Hệ mạch máu của thận có chức năng tham gia vào điều hòa tình trạng giãn mạch hệ thống và trong nhiễm trùng huyết hệ mạch máu này biến thiên rất rõ. Như vậy rất khó đánh giá lưu lượng máu thận thông qua các chỉ số huyết áp hệ thống. Dưới tác động của các cytokine và hệ renin-angiotensin-aldosterone, thận cũng sản xuất các chất co mạch nội tại. Đặc biệt các chất chuyển hóa của acid arachidonic như thromboxane và leukotriene đều làm giảm lưu lượng máu thận và những chất đối vận của chúng có hiệu quả bảo vệ thận. Tương tự như đối với các tổ chức khác, thận cũng nhạy cảm với tổn thương tổ chức qua trung gian bạch cầu như hiện tượng ngưng tập bạch cầu đa nhân trung tính dưới tác dụng của các chemokine và quá trình sản xuất các protease cũng như ROS.
Đông cầm máu
Nhiễm trùng huyết và SIRS thường đi kèm với rối loạn đông máu thứ phát do sự hoạt hóa các con đường đông máu bởi cytokine. Hậu quả đông máu nội mạch lan tỏa gây nên cả chảy máu lẫn huyết khối vi mạch. Đây được coi là một trong những cơ chế chính gây nên hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan. Hoạt hóa đông máu do cytokine trong SIRS xảy ra thông qua con đường đông máu ngoại sinh phụ thuộc yếu tố tổ chức. Yếu tố tổ chức là yếu tố hoạt hóa và cũng là đồng yếu tố của yếu tố VIIa có vai trò quan trọng trong quá trình hoạt hóa các yếu tố IX và X của con đường đông máu ngoại sinh. Các monocyte và tế bào nội mô biểu hiện yếu tố tổ chức khi đáp ứng với nội độc tố, các phần của bổ thể, IL-6 và IL-8. trong nhiễm trùng huyết và SIRS, hiện tượng ức chế các chất chống đông tự nhiên càng làm nặng thêm khuynh hướng dễ đông máu.
Antithrombin III là một yếu tố ức chế các protease huyết thanh chịu trách nhiệm sự hình thành các yếu tố đông máu như IXa, Xa, XIa, XIIa và thrombin. Trong nhiễm trùng huyết và sốc, nồng độ Antithrombin III lưu hành trong máu giảm đi rõ rệt và sự giảm nồng độ này tương quan với tỉ lệ tử vong.
Thrombomodulin là một chất có nguồn gôc từ tế bào nội mô có vai trò như là một yếu tố ức chế đông máu và hoạt hóa hiện tượng tiêu sợi huyết. Yếu tố này đóng vai trò như là một protein gắn thrombin (thrombin binding protein) do đó làm giảm hoạt tính của thrombin. Phức hợp thrombin-thrombomodulin có thêm chức năng chống đông nữa vì chúng hoạt động như là yếu tố hoạt hóa của protein C cùng với đồng yếu tố là protein S, bất hoạt các yếu tố V và VIII. Trong nhiễm trùng huyết, sự sản xuất thrombomodulin của tế bào nội mô bị điều hòa ức chế (downregulation) do tác dụng của các cytokine gây viêm. Ngoài ra, nồng độ protein S lưu hành cũng giảm xuống trong SIRS và nhiễm trùng huyết.
Chẩn đoán và điều trị
SIRS là một hội chứng gây nên bởi nhiều bệnh lý khác nhau. Chẩn đoán và điều trị tùy theo nguyên nhân có những đặc trưng riêng.
Xem thêm ở các bài nhiễm trùng huyết, hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan, hội chứng nguy ngập hô hấp cấp và viêm tụy cấp.
Tham khảo
J Antimicrob Chemother. 1998;41: 1-7.
Thể loại:Miễn dịch học Thể loại:Cấp cứu y khoa Thể loại:Nhi khoa Thể loại:Thuật ngữ y học Thể loại:Rối loạn hệ miễn dịch Thể loại:Nguyên nhân tử vong Thể loại:Hồi sức tích cực
Cyclosorus glaber
Cyclosorus glaber là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Desv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1811. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cyclosorus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1811 Thể loại:Unresolved names
Solidago mollis
Solidago mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Bartl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Liên kết ngoài
Thể loại:Solidago Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1836
Hiorada bistriata
Hiorada bistriata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hiorada
Kirazoğlu, Haymana
Kirazoğlu là một xã thuộc huyện Haymana, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 159 người.
Tetrigus babai
Tetrigus babai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1990.
Tham khảo
Thể loại:Tetrigus
Omaha (lớp tàu tuần dương)
Lớp tàu tuần dương Omaha là một lớp tàu tuần dương hạng nhẹ được chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ. Là một thiết kế trung gian ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất, chúng là lớp tàu tuần dương cũ nhất đã tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Không có chiếc nào bị mất trong cuộc xung đột sau này, chủ yếu là do chúng chỉ được giao phó những nhiệm vụ thứ yếu trong chiến tranh, vì rõ ràng là chúng đã lạc hậu vào lúc đó. Tất cả đều bị tháo dỡ sau khi chiến tranh kết thúc.
Bối cảnh
nhỏ|trái|Sơ đồ nhận diện lớp Omaha vào năm 1942 Các cuộc cơ động tiến hành vào tháng 1 năm 1915 bộc lộ rõ ràng việc Hạm đội Đại Tây Dương Hoa Kỳ thiếu sót những tàu tuần dương nhanh vốn cần đến để cung cấp thông tin về vị trí của đối phương cũng như ngăn chặn đối phương do thám vị trí của hạm đội nhà, cùng để bảo vệ các lực lượng bạn. Được chế tạo cho nhiệm vụ trinh sát cho hạm đội thiết giáp hạm, chúng cần có tốc độ cao 35 kn để phối hợp hoạt động với tàu khu trục, và cỡ pháo 6 in để đẩy lui mọi tàu khu trục mà đối phương tung ra chống lại chúng. Với trọng lượng choán nước 7.050 tấn, chúng có chiều dài 556 ft.
Lớp Omaha được thiết kế đặc biệt để đối phó với lớp tàu tuần dương Centaur của Anh Quốc. Cho dù theo quan điểm hiện đại, một mâu thuẫn giữa Hoa Kỳ và Anh Quốc xem ra có vẻ nghi ngờ, các nhà chiến lược Hải quân Mỹ trong thời gian này, và thậm chí cho đến giữa những năm 1930, vẫn xem Anh Quốc như là một cường quốc hải quân tại Đại Tây Dương, và khả năng đối đầu quân sự giữa hai nước vẫn đủ hợp lý đáng để có những giải pháp xử lý thích hợp.
Thiết kế
Do thiết kế cũ kỹ, lớp Omaha có bốn ống khói, một kiểu dáng tương tự như những tàu khu trục bốn ống khói. Dàn vũ khí của chúng trình bày sự thay đổi chậm chạp từ các ụ tháp pháo sang vũ khí bố trí trên tháp pháo. Chúng có dàn hoả lực chính gồm 12 khẩu hải pháo 152 mm (6 inch)/53 caliber, trong đó bốn khẩu được bố trí trên các tháp pháo nòng đôi, một phía trước và một phía sau, trong khi tám khẩu còn lại bố trí trong các ụ tháp pháo, bốn khẩu mỗi bên mạn. Được hạ thủy vào năm 1920, USS Omaha (ký hiệu C-4, là sau đó CL-4) có trọng lượng choán nước vừa trên 7.100 tấn. Những con tàu tuần dương này hình thành với một kiểu dáng đặc trưng cổ điển do các khẩu pháo trong tháp pháo ụ nòng đôi thời Thế Chiến I, và nằm trong số các tàu tuần dương bắn qua mạn cuối cùng được thiết kế trên thế giới.
Như là hậu quả của những thay đổi về thiết kế của con tàu đang khi chế tạo, những chiếc trong lớp Omaha được hạ thủy trong những năm 1920 bị quá tải đến mức ngay từ đầu, chúng tỏ ra quá chật chội. Những con tàu không được cách nhiệt đúng mức, quá nóng tại miền nhiệt đới và quá lạnh ở phía Bắc. Việc phải hy sinh để giảm trọng lượng nhằm đổi lấy tốc độ đã đưa đến việc làm tổn thương đáng kể khả năng sống sót của con tàu. Trong khi được mô tả như là những con tàu đi biển tốt, độ nổi thấp thường xuyên đưa đến việc ngập nước trước mũi và các ngăn ngư lôi. Lườn tàu được thiết kế nhẹ bị rò rỉ nước, nên việc di chuyển tốc độ cao thường đưa đến việc ô nhiễm nước biển vào các thùng dầu.
Bất kể những khuyết điểm vừa nêu, Hải quân Mỹ đặt một niềm tự hào lớn đối với lớp Omaha; khi nó có được sự bảo vệ dưới nước rất tốt đối với mối đe dọa của ngư lôi. Nó được thiết kế với sự cải tiến trong việc phân ngăn, trong khi các hầm đạn của chúng lần đầu tiên được đặt trên trục giữa bên dưới mực nước.
Lịch sử hoạt động
Nguyên được thiết kế để phục vụ như tàu tuần tiễu, lớp Omaha phục vụ trong suốt giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến như soái hạm của hải đội khu trục, giúp chúng kháng cự lại sự tấn công của tàu khu trục đối phương. Việc trinh sát chiến thuật trở thành lĩnh vực của máy bay trên tàu tuần dương, trong khi vai trò trinh sát tầm xa được đảm trách bởi các tàu tuần dương hạng nặng sinh ra từ Hiệp ước Hải quân Washington năm 1923. Vì vậy, lớp Omaha chưa từng bao giờ thực hiện chức năng như được thiết kế. Chúng được giao vai trò hộ tống hạm đội, nơi mà tốc độ và hỏa lực mạnh được đánh giá cao nhất.
Do trọng lượng nặng đầu lớn tồn tại trên những con tàu này, bị phức tạp thêm bởi những máy phóng được bố trí cao, Hải quân tháo bỏ hai trong số các ụ tháp pháo bắn ra phía sau vào năm 1939. Chúng là lớp tàu tuần cũ nhất còn hoạt động cùng với Hải quân Hoa Kỳ khi Chiến tranh Thế giới thứ hai ập đến với họ vào năm 1941. Không có chiếc nào bị mất trong cuộc chiến này; nhưng do đã quá lạc hậu, chúng được cho ngừng hoạt động và tháo dỡ ngay khi chiến tranh kết thúc.
Những cải biến trong thiết kế
Hai biến thể khác của lớp Omaha được dự trù. Thiết kế thứ nhất, dự định hoạt động như một tàu monitor, có hai khẩu pháo 14 inch trên hai tháp pháo nòng đơn, trong khi thiết kế kia có bốn khẩu pháo 8 inch trên hai tháp pháo nòng đôi, vốn sau đó phát triển thành lớp tàu tuần dương hạng nặng Pensacola.
Nagorsky (huyện)
Huyện Nagorsky (? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Kirov, Nga. Huyện có diện tích 7255 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 14500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Nagorsk.