cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thiên thần và ác quỷ (phim)
Cốt truyện
Vatican cho mời nhà ký tượng học Robert Langdon từ Đại học Harvard và Vittoria Vetra từ CERN để giúp họ làm sáng tỏ lời đe dọa của Illuminati, cứu bốn vị preferiti, và thay thế pin cho chiếc lọ chứa phản vật chất. Langdon lắng nghe những lời nói của Illuminati và suy luận rằng, bốn hồng y đó là bốn trụ cột sẽ bị giết tại bốn đền thờ của Con đường của Sự khai sáng. Tuy nhiên, không ai biết chính xác vị trí của bốn đền thờ đó.
Vetra yêu cầu gửi nhật ký của Silvano từ Thụy Sĩ, mong rằng nó cho cô biết tên của người mà Silvano đã thảo luận về phản vật chất. Langdon cũng yêu cầu được truy cập vào Văn khố Mật Vatican để xem bản gốc Cuốn sách cấm của Galileo Galilei. Dùng những gợi ý trong sách này, Langdon, Vetra, Thanh tra trưởng Ernesto Olivetti, và Trung úy Valenti của Hiến binh Quân đoàn Vatican chạy đua đến nhà thờ đầu tiên (Nhà nguyện Chigi bên trong nhà thờ chính Santa Maria del Popolo) để tìm người người đầu tiên, Hồng y Ebner đã chết vì bị bóp nghẹt thở trong đất và trên lưng ông bị đóng ấn chữ Đất (Earth).
Khi thoát ra được, Langdon thuyết phục hai cảnh sát thuộc cảnh sát quốc gia Ý đi cùng với ông đến nhà thờ cuối cùng của Nước, tuy nhiên sau đó kẻ sát nhân cũng đã giết hai người này. Dưới sự quan sát của Langdon, từ trên chiếc xe tải nhỏ, tên sát nhân đã buộc thêm vật nặng vào người thứ tư là Hồng y Baggia rồi thả ông chìm xuống Đài phun nước Bốn dòng sông. Và lần này, với sự giúp đỡ của những người dân, Langdon đã cứu được hồng y này và biết được chỗ của tên sát nhân ở Lâu đài Thiên Thần (Sant'Angelo). Cảnh sát quốc gia Ý, Hiến binh Vatican, và Cận vệ Thụy Sĩ tập hợp tại địa điểm đó để tìm kiếm chiếc lọ chứa phản vật chất. Họ tìm thấy chiếc xe tải mà kẻ giết người đã sử dụng, cùng với hai cảnh sát trong đó, và nơi đó là một ngõ cụt. Họ rời khỏi đó để tìm những nơi khác của tòa lâu đài, nhưng Langdon và Vetra ở lại để tìm thấy một ngõ đi bị che giấu đến Vatican. Khi vào sâu hơn, họ phát hiện một chiếc dấu có hình hai chiếc chìa khóa chéo nhau là biểu tượng của Giáo hoàng (Papal). Thấy rõ rằng chiếc dấu này sẽ dành cho Giáo chủ thị thần McKenna, họ cố gọi cho ông ta để cảnh báo ông, nhưng đã bị đe dọa bởi kẻ sát nhân, tuy nhiên người này không giết họ, bởi vì họ không có vũ khí và người này không được trả tiền để giết họ. Người này cũng nói rằng, những người đã giao kèo với ông ta là người của Giáo hội. Sau đó, kẻ sát nhân trốn thoát và tìm một chiếc xe, được báo rằng bên trong xe là tiền công của hắn, nhưng đã bị giết bởi một quả bom khi hắn khởi động máy.
Langdon và Vetra luận rằng, nạn nhân cuối cùng của câu chuyện sẽ là thị thần McKenna. Khi đến được Tòa Thánh bằng một lối đi bí mật, họ cùng với một vài Cận vệ Thụy Sĩ phá cửa vào văn phòng của ông và phát hiện ông đang nằm dưới sàn, trên ngực ông bị đóng con dấu Vatican còn chỉ huy Richter đang đứng gần đó với một khẩu súng trên tay. Các cận vệ ngay lập tức giết Richter để cứu thị thần McKenna. Trước lúc chết, chỉ huy Richter trao cho Langdon một chìa khóa để truy nhập vào máy tính của ông và thiết bị camera an ninh. Sau đó nhờ suy luận của Langdon rằng chiếc lọ đó nằm ở nghĩa địa Thánh Peter nên thị thần McKenna, Langdon, Vetra và Cận vệ Thụy Sĩ tìm thấy chiếc lọ bị đánh cắp. Khi họ tìm thấy nó, nguồn pin đã sắp hết (do nhiệt độ dưới nghĩa địa lạnh nên giảm thời gian của pin), vụ nổ khủng khiếp chỉ còn trong tích tắc. Thị thần McKenna liền chộp lấy chiếc lọ và dùng một máy bay trực thăng bay lên trên không trung. Đã được học lái trực thăng từ trước, ông điều khiển trực thăng lên cao, để khi quả bom phát nổ sẽ không làm tổn hại đến con người và Tòa Thánh. Sau đó, ông thoát khỏi máy bay bằng dù. Vài giây sau, quả bom phát nổ, thị thần McKenna đáp xuống và được mọi người xem như một vị anh hùng. Từ đây, các vị hồng y cử tri muốn đề cử thị thần McKenna làm Giáo hoàng tương lai.
Trong lúc đó, Langdon và Vetra sử dụng chìa khóa của Richter để xem một đoạn băng an ninh. Trong đoạn băng đó, kẻ chủ mưu đằng sau cái chết của Giáo hoàng Piô XVI, các preferiti và vụ trộm phản vật chất, thực ra chính là thị thần McKenna chứ không phải là hội Illuminati. Trong đoạn băng, khi Richter đang tìm cách bắt giữ McKenna thì ông đã tự đóng dấu lên người ông ta bằng con dấu giống như biểu tượng Thánh Phêrô bị đóng đinh lật ngược, và sau đó vu khống cho Richter rằng ông này là người của Illuminati. Langdon cho các vị hồng y cử tri xem đoạn băng. Khi màn kịch của McKenna bị bại lộ, người này đã tự thiêu bên trong Vương cung thánh đường Thánh Phêrô.
Sau đó, Tòa Thánh Vatican thông báo rằng thị thần McKenna đã chết do nội chấn thương khi đáp xuống mặt đất, trong khi một phóng viên tin tức thường thuật rằng dân chúng đang đòi tuyên thánh cho ông. Hồng y đoàn đã bầu chọn hồng y Baggia làm Giáo hoàng mới (ông chọn tông hiệu là Luca, có bản phim phụ đề là Luke), và hồng y Strauss làm Hồng y thị thần. Tân Hồng y thị thần cảm ơn Robert Langdon vì đã cứu Vatican cùng Giáo hoàng, và như một dấu hiệu của lòng biết ơn, ông cho Langdon mượn bản gốc "Diagramma Veritas" của Galileo Galilei để phục vụ nghiên cứu, với điều kiện là trong di chúc, Langdon bảo đảm rằng tài liệu này sẽ trở về lại Vatican. Hồng y Baggia (bây giờ là Giáo hoàng Luca đệ nhất) bước ra ban công trước sự chào mừng của đám đông ở Quảng trường Thánh Phêrô.
Phát triển
Năm 2003, Sony giành được bản quyền xây dựng phim Thiên thần và ác quỷ cùng với Mật mã Da Vinci trong một hợp đồng với tác giả Dan Brown. Tháng 5 năm 2006, sau khi phát hành bộ phim Mật mã Da Vinci, Sony thuê nhà biên kịch Akiva Goldsman, người đã viết kịch bản cho Mật mã Da Vinci dựa theo cuốn truyện cùng tên, để tiếp tục viết kịch bản cho Thiên thần và Ác quỷ. Phim bắt đầu quay vào tháng 2 năm 2008, để phát hành vào tháng 12, nhưng vì cuộc đình công của Hiệp hội Nhà văn Mỹ 2007-2008, ngày phát hành đã được dời lại 15 tháng 5 năm 2009. David Koepp đã viết lại kịch bản trước khi bắt đầu bấm máy.
Discoloma parmula
Tham khảo
Thể loại:Discoloma
Thiên thần và ác quỷ (phim)
Những sự thay đổi giữa tiểu thuyết và kịch bản phim
Có nhiều sự việc khác nhau trong phim so với trong tiểu thuyết, phần lớn nằm ở phần đầu và phần cuối phim. Trong phim, Langdon được liên hệ bởiVatican để làm sáng tỏ lời đe dọa, trong khi trong truyện là CERN. Các nhà làm phim đã cắt bớt một phần trong câu chuyện xảy ra tại CERN, biến nó thành một đoạn giới thiệu ngắn, và Langdon cũng không đến CERN. Tương tự, cách chế tạo phản vật chất cũng được thay đổi, theo gợi ý của chính các nhà khoa học tại CERN. Theo các nhà khoa học này, cônng nghệ dùng chế tạo phản vật chất trong tiểu thuyết của Dan Brown đã được sử dụng hai tỉ năm trước để tạo ra lượng phản vật chất cần thiếu. Trong phim, máy gia tốc hạt lớn (chạy lần đầu tiên ngày 10 tháng 9 năm 2008, vẫn chưa ra đời khi Dan Brown viết sách này) đã được sử dụng để tạo ra phản vật chất.
Nhân vật của McGregor được thay đổi quốc tịch từ Ý sang Bắc Ireland, cho thích hợp với diễn viên người Scotland. Trong tiểu thuyết, Mật nghị Hồng y thu hút rất ít chú ý của công chúng. Chưa hết, quan hệ giữa Giáo chủ thị thần với Giáo hoàng đã được thay đổi từ cha - con ruột thành cha - con nuôi. Những đoạn lời nói của Giáo chủ thị thần cũng được cắt bớt. Trong tiểu thuyết thì Giáo chủ thị thần đã tự thiêu mình ngay trước đám đông. Biểu tượng Illuminati thứ năm là một hình thoi, gồm cả bốn biểu tượng của bốn nguyên tố, tuy nhiên trong phim nó là hai chiếc chìa khóa bắt chéo nhau.
Âm nhạc
Hans Zimmer trở lại và tiếp tục biên soạn âm nhạc cho Thiên thần và Ác quỷ. Ông chọn bài "Chevaliers de Sangreal" trong phần cuối của Mật mã Da Vinci làm nhạc nền chính thức trong phần này. . Các bài nhạc đã được phát hành vào ngày 12 tháng 5 năm 2009. Trong đĩa nhạc, thứ tự các bài như sau:
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim năm 2009 Thể loại:Thiên thần và Ác quỷ Thể loại:Phim trinh thám thập niên 2000 Thể loại:Phim trinh thám Mỹ Thể loại:Phim của hãng Columbia Thể loại:Phim về cuộc bầu cử Thể loại:Phim về tôn giáo Thể loại:Phim về khủng bố Thể loại:Phim dựa trên tiểu thuyết bí ẩn Thể loại:Phim do Ron Howard đạo diễn Thể loại:Phim tiếp nối Thể loại:Phim tiếng Anh Thể loại:Phim Mỹ Thể loại:Phim huyền bí Mỹ Thể loại:Phim Columbia Pictures Thể loại:Phim quay tại Ý Thể loại:Phim quay tại Los Angeles Thể loại:Kịch bản phim của Akiva Goldsman Thể loại:Phim tiếp nối Mỹ Thể loại:Nhạc nền phim của Hans Zimmer Thể loại:Phim về tự sát Thể loại:Thành Vatican trong tác phẩm hư cấu
Giải quần vợt Wimbledon 2022 - Đôi nữ xe lăn
Yui Kamiji và Jordanne Whiley là đương kim vô địch, nhưng Whiley giải nghệ quần vợt xe lăn vào tháng 11 năm 2021. Kamiji đánh cặp với Dana Mathewson và bảo vệ thành công danh hiệu, đánh bại Diede de Groot và Aniek van Koot trong trận chung kết, 6–1, 7–5.
Hạt giống
• # Diede de Groot / Aniek van Koot (Chung kết)
• # Kgothatso Montjane / 🇬🇧 Lucy Shuker (Bán kết)
Liên kết ngoài
Đôi nữ xe lăn 2022
An Chính Văn
An Chính Văn ; (Ngày sinh và mất không rõ) là một họa sĩ cung đình Trung Quốc trong thời kỳ nhà Minh (1368–1644).
An đã sinh ra tại Vô Tích và được biết đến với việc vẽ người, phong cảnh và các tòa nhà.
Yuyu (tư tế Osiris)
Yuyu là một Đại tư tế của Osiris tại Abydos đã phục vụ dưới triều đại của pharaon Ramesses II (và có lẽ tiếp tục dưới thời pharaon Merneptah) thuộc Vương triều thứ 19 trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Ông đã kế nhiệm người anh em là Hori ngay trong thời kỳ trị vì của Ramesses II.
Tiểu sử
Yuyu là thành viên thứ sáu trong gia tộc trở thành Đại tư tế của Osiris. Ông là một người con trai của Đại tư tế Wenennefer với phu nhân Tiy-Nefertari, con gái của Người trông coi các mỏ đá Qeni và phu nhân Wiay. Sau khoảng 35 năm đảm nhận chức vụ tư tế, Wenennefer đã giao lại vị trí này cho một người con trai là Hori. Hori có lẽ không có con cái nên chức vị Đại tư tế được giao cho Yuyu. Người kế nhiệm của Yuyu là con trai của ông, Siese.
Trong số các kỷ vật của Yuyu, có một bức tượng bằng đá granit mô tả hình ảnh của ông đang ôm đền thờ của thần Osiris, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Louvre (số hiệu A67). Trên tượng có khắc những danh hiệu mà Yuyu đã đảm nhận: Đại tư tế của Osiris; Người đứng đầu phương Tây; Đại tư tế của Lãnh chúa Abydos.
Chú thích
Thể loại:Tư tế Osiris tại Abydos Thể loại:Ramesses II
Chiến dịch Krohcol
Chiến dịch Krohcol, hay còn được biết đến với tên gọi là Trận chiến vì Ledge, là một chiến dịch của người Anh vào tháng 12 năm 1941 nhằm xâm chiếm miền Nam Thái Lan sau cuộc xâm lược của Nhật Bản vào Mã Lai và Thái Lan trong Thế chiến 2. Nó được Trung tướng Arthur Percival uỷ quyền như một "Matador thu nhỏ" sau Chiến dịch Matador, một cuộc tấn công phủ đầu vào Thái Lan đã bị chính phủ Anh phản đối và không được thực hiện. Do sự chậm trễ trong việc uỷ quyền của Percival và trong việc chuyển tiếp mệnh lệnh của mình, sự cần thiết phải tổ chức lại quân đội cho Krohcol thay vì cho Matador, và sự kháng cự từ các cảnh sát Thái Lan, đơn vị Krohcol đã không thể đến Ledge kịp thời.
Matador thu nhỏ
Để thay thế Chiến dịch Matador, ba đơn vị đặc biệt đã được tập hợp lại để quấy rối và trì hoãn cuộc tiến công của quân Nhật từ đầu bãi biển của họ tại Songkhla và Pattani.
Krohcol là quan trọng nhất trong 3 chiến dịch. Krohcol được giao nhiệm vụ phá huỷ đối tượng địa lý được gọi là Ledge. Việc phá huỷ Ledge sẽ chặn được đường đến Pattani, do đó đảm bảo an ninh cho các đường dây liên lạc và rút lui của Sư đoàn Bộ binh 11 Ấn Độ. Đối với người Nhật, việc chiếm được Ledge sẽ cho phép họ tiếp cận các khu vực phía sau của Sư đoàn 11 Ấn Độ, hoặc buộc người Anh phải rút lui khỏi Perak và Kedah, hoặc nếu họ đủ nhanh, họ thậm chí có thể cắt đứt hoàn toàn Sư đoàn 11 Ấn Độ.
Khối Thịnh vượng chung Anh
Nó được đặt tên là Krohcol vì nó đang hoạt động từ thị trấn Kroh ở biên giới Perak-Thái và "col" là viết tắt của cột (có nghĩa là nhóm chiến đấu).
Lực lượng tham gia Chiến dịch Krohcol ban đầu gồm có:
Lực lượng khởi hành từ Kroh bao gồm những người lính từ Trung đoàn 3/16 Punjab và một số kỹ sư dưới quyền chỉ huy của Trung tá Henry Moorhead, được chở trên những chiếc xe tải Marmon-Herrington AWD của Đại đội Vận tải Cơ giới 2/3 Úc dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá G.A.C. Kiernan. Krohcol nằm dướ sức mạnh được chỉ định của nó và bị trì hoãn do một tiểu đoàn thứ hai là Trung đoàn 5/14 Punjab và một khẩu đội pháo hạng nhẹ đến trễ. Đơn vị còn lại mà không có chúng. Mục tiêu của đơn vị là một đoạn đường dài 6 dặm (10 km) cắt qua một sườn đồi dốc và được giới hạn ở phía bên kia bởi sự sụt giảm tuyệt đối xuống một con sông và được gọi là Ledge. Việc nổi lên sườn đồi ra đường sẽ khiến quân Nhật bị trì hoãn đáng kể.
Cảnh sát Hoàng gia Thái
Để chống lại Lực lượng Khối Thịnh vượng chung này là sự kháng cự của các cảnh sát và tình nguyện viên từ Betong dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Prayoon Rattanakit, người đã gây ra sự trì hoãn hơn nữa cho lực lượng Krohcol. Cảnh sát Thái Lan đồng thời chiến đấu với Sư đoàn Bộ binh 5 Nhật Bản tại Pattani, trước khi có lệnh ngừng bắn giữa hai bên.
Trận Betong
Lực lượng Krohcol bắt đầu vượt qua biên giới khoảng 14 giờ sau cuộc đổ bộ lên Kota Bharu, vào ngày 8 tháng 12, và gặp lực lượng đối lập từ các Cảnh sát Thái và các tình nguyện viên dân sự do Thiếu tá Prayoon Rattanakit, uỷ viên cảnh sát của thị trấn Betong dẫn đầu. Tại biên giới Thái-Mã Lai, Sepoy đầu tiên vượt qua hàng hải quan đã bị bắn chết bởi Cảnh sát Thái Lan có vũ trangLực lượng này đã quấy rối người Anh khỏi sự an toàn của các khu rừng xung quanh và chặt cây cao su trên con đường hẹp, làm chậm tiến trình của các xe thiết giáp Bren. Trong khi đó, phần lớn thường dân Thái ở Betong đã được sơ tán khỏi thị trấn, bỏ lại các thương nhân Trung Quốc và Ấn Độ. Sự kháng cự của Thái Lan đã trì hoãn quân Ấn Độ cho đến chiều hôm sau và họ không đến được thị trấn Betong, chỉ cách 5 dặm (8 km) bên trong biên giới, cho đến tối ngày 9 tháng 12.
Khi Krohcol tiến vào Betong, một cảnh sát viên Thái Lan chỉ huy một đơn vị cảnh sát đã cho phép họ đi qua mà không bị cản trở. Sau đó, anh ta tiếp cận Trung tá Moorhead và lịch sự xin lỗi vì "sai lầm". Tuy nhiên, người ta không biết tại sao Moorhead không ngay lập tức đẩy lên Ledge, nhưng sự chậm trễ này là không thể tránh khỏi.
10 Tháng 12
Vào sáng ngày 10 tháng 12, 3/16 Punjab khởi hành từ Betong và hướng đến Ledge, cách đó 26 dặm (42 km). Trung đoàn 42 Nhật Bản thuộc Sư đoàn 5 cùng với 2 đại đội xe tăng hạng nhẹ, đã đổ bộ lên Pattani lúc 03:00, đã giành chiến thắng trong cuộc đua, đến Ledge vào trưa ngày 10 tháng 12.
Khoảng 14:00, trong khi tiến qua một khe núi phía trên sông Pattani và vẫn còn cách Ledge km 37 1 dặm (1,6 km), Krohcol tiến lên A (P.M.) Đại đội (Subadar Sher Khan) lại bị tấn công, lần này là từ Sư đoàn Bộ binh 5 Nhật Bản. Một Đại đội đã tiến lên xung quanh một ngọn đồi và đã khuất tầm nhìn khi nó bị tấn công. Moorhead đã phái Đại đội D tiến lên phía trước (P.M.s) (Trung uý Zarif Khan) dọc theo con đường để hỗ trợ Đại đội A, và Đại đội C (Dogra) (Đại uý K.A.H. Casson) được phái đến vượt qua một khu rừng bao phủ ở sườn trái. Đại đội B (Sikh) (Trung uý G.B. Palmer) bảo vệ sườn trái của tiểu đoàn.
Ngay sau đó, Moorhead mất liên lạc với cả ba đại đội dẫn đầu. Cuối buổi chiều, một tuỳ viên từ Đại đội D báo cáo rằng Đại đội A đang trong một trận chiến tuyệt vọng chống lại xe tăng và bộ binh với Đại đội D hỗ trợ. Phụ tá của Tiểu đoàn, Đại uý A.E. Charlton, đã đi về phía trước qua một cây cầu gỗ bắc qua suối Kampong To và cùng với người tuỳ viên, anh ta rẽ vào khúc cua gấp 100 m phía trước. Khi vòng qua khúc cua, Charlton phát hiện một chiếc xe tăng Nhật ở khoảng cách ngắn phía trước và phần súng cối của Đại đội A trong một cuộc đấu súng dữ dội. Charlton vội vã quay trở lại cây cầu gỗ và đưa trung đội chống tăng của tiểu đoàn về phía trước. Công binh của Thiếu tá Dinwiddie đã tháo dỡ cây cầu bằng tay. Khi chiếc xe tăng vòng qua khúc cua, nó đã nhận được loạt đạn từ Súng trường chống tăng Boys của Tiểu đoàn và rút lui. Nhưng bộ binh Nhật Bản bây giờ đã chiếm giữ con đường phía trước. Đại đội B và C trở lại ngay trước khi màn đêm buông xuống. Đến nửa đêm ngày 10 tháng 12, Trung tá Stokes cùng với 5/14 Punjab và Khẩu đội Sơn pháo 10 được vận chuyển bởi Đại đội MT 2/3 Úc đã đến Kroh.
Không còn khả năng tiến thêm nữa, và bây giờ bị cắt đứt khỏi hai đại đội của mình, Moorhead vẫn ở Sở chỉ huy Đại đội và Đại đội B ở vị trí cầu nối với âm thanh chiến đấu dữ dội kéo dài suốt đêm.
11 Tháng 12
Tình hình vào buổi sáng ngày 11 tháng 12 là Moorhead trấn giữ cây cầu ở km 37 (cách Betong 25 dặm về phía bắc), nhưng anh ta đã mất liên lạc hoàn toàn với các đại đội A và D. Havildar Manawar Khan và 8 người từ Đại đội A trở về với tin tức Subadar Sher Khan và Đại đội A đã bị xe tăng và bộ binh tiêu diệt hoàn toàn.
Punjab 5/14 của Trung tá Stokes và Khẩu đội Sơn pháo 10 đã dành cả buổi sáng để chuẩn bị các vị trí phòng thủ tại Kroh, trong khi chính Stokes đã tiến lên tham khảo ý kiến Moorhead. Moorhead ra lệnh cho Stokes chuẩn bị một vị trí cách Betong 9 dặm (14 km) về phía bắc để yểm trợ cho tiểu đoàn khi nó rút lui. Stokes rời Đại đội C (P.M.), 5/14 Punjab (Trung uý C.E.N. Hopkins-Husson) tại Kroh và tiến về phía trước với phần còn lại của tiểu đoàn của mình cộng với khẩu đội sơn pháo đến cột 15 km, nơ họ chuẩn bị các vị trí mới.
NCO báo cáo rằng vào ngày hôm trước, Đại đội A đã tiến 700 yards (640 m) ra khỏi cây cầu khi họ phát hiện xe tăng và bộ binh Nhật đến từ vị trí Ledge. Subadar Sher Khan đã triển khai đại đội của mình vào khu rừng rậm phía đông con đường và cho phép 2 xe tăng dẫn đầu đi qua. Khi họ đã vượt qua, Khan ra lệnh cho người của mình tấn công bộ binh Nhật. Khan gần như ngay lập tức bị trọng thương, mặc dù quỳ bên đường, anh ta vẫn tiếp tục động viên người của mình, và quân Nhật rút lui trong tình trạng hỗn loạn, để lại một số người bị thương. Một nhóm thứ hai gồm 2 xe tăng và bộ binh đến ngay sau đó và chiếc xe tăng đầu tiên đã chạy qua Subadar bị thương, giết chết ngay lập tức. Phần còn lại của đại đội đã chiến đấu quyết liệt trong nửa giờ tiếp theo, gây ra nhiều thương vong, nhưng bị chặn lại trên con đường rộng, cuối cùng họ bị xoá xổ. Chỉ có một NCO tìm cách trốn thoát, cùng với 8 người sống sót khác.
Vào lúc 11:00 ngày 11 tháng 12, để cứu trợ Moorhead, Trung uý Zarif Khan và Đại đội D quay trở lại qua rừng rậm, sau khi bám vào vị trí của họ cho đến khi màn đêm buông xuống. Trung uý Khan rút vào rừng rậm, và đi đường vòng dài, đến các vị trí của tiểu đoàn, sau khi mất 15 người.
Trong buổi chiều cùng ngày, tiểu đoàn đã bị tấn công ba lần, cuộc tấn công cuối cùng đã diễn ra trước khi màn đêm buông xuống là sức mạnh của tiểu đoàn dọc theo toàn bộ đơn vị Punjab 3/16. Những khẩu sơn pháo của trung đoàn bộ binh Nhật Bản đã tiêu diệt hầu hết các đoàn vận tải của đơn vị Punjab, nhưng cuối cùng đã bị loạt khỏi vòng chiến bởi súng cối 2 inch (51 mm) của đơn vị Punjab. Đại đội Vận tải Ô tô Úc 2/3 và Bệnh viện lưu động Dã chiến 36 đã sơ tán những người lính Punjab bị thương suốt cả ngày.
Với số lượng thương vong ngày càng gia tăng, Moorhead quyết định quay trở lại Betong, dưới sự cho phép của cấp trên. Moorhead đã gọi điện cho Đại tá Harrison (GSO 1), người nói với anh ta rằng anh ta phải bám trụ cho đến khi mệnh lệnh đến. Bản mệnh lệnh cho phép rút về Betong phải được chở bằng xe máy đưa tin từ Murray-Lyon tại sở chỉ huy của anh ta cách đó 113 dặm (182 km).
12 Tháng 12
Tiểu đoàn đã giữ vị trí của mình suốt đêm, nhưng đến bình minh, rõ ràng là người Nhật đang cố gắng vượt qua tiểu đoàn từ phía đông và phía nam. Không lâu sau lúc 07:00, một cuộc tấn công mạnh của Nhật Bản bắt đầu, được hỗ trợ bởi lực lượng vượt trội về phía đông và phía nam. Moorhead quyết định rằng anh ta phải cố gắng rút lui nhanh chóng.
Đại đội Sikh của Trung uý Palmer đã có thể tự giải thoát, nhưng với cái giá phải trả là 30 người thương vong trong khi Đại đội Dogra của Đại uý Casson sớm thấy mình bị bao vây hoàn toàn. Casson ra lệnh cho người của mình chiến đấu theo cách của họ. Một số ít người sống sót đã đến được vị trí của Đại đội D. Những người còn sống sót báo cáo rằng cả Casson và chỉ huy thứ hai của anh ta, Trung uý Frank Skyrme đã thiệt mạng trong cuộc giao tranh. Đại uý Harry Casson (từ đảo Saint Vincent) được báo cáo là mất tích trong chiến đấu, được cho là thiệt mạng. Trên thực tế, anh ta đã sống sót sau trận chiến, nhưng bị cắt đứt khỏi đơn vị. Ông sống sót trong rừng rậm trong những năm tháng tiếp theo, cuối cùng bị bắt vào ngày 24 tháng 4 năm 1942.
Gần như bị quân Nhật lấn át và dưới hoả lực pháo binh hạng nặng, Krohcol bắt đầu rút lui. Đại tá Moorhead, được trang bị một khẩu súng trường, vẫn ở lại với hậu phương của 4 xe thiết giáp Bren còn sống sót. Khi họ vừa rời đi, 2 trong số 4 xe thiết giáp bị trúng đạn pháo. Moorhead nhảy lên 2 xe thiết giáp Bren còn lại, nhưng không phải trước khi giải cứu một người lính Punjab bị thương (Moorhead phát hiện anh ta nằm trên con đường bị nổ đạn pháo, nâng một bàn tay mệt mỏi để chía tay anh ta. Anh ta nhảy ra khỏi xe, cõng anh ta trên vai và quay trở lại xe).
Moorhead buộc phải vừa đánh vừa rút đến Betong trong suốt ngày 12 tháng 12, nơi họ đi qua đơn vị Punjab 5/14 của Trung tá Stokes, nơi đang đào hào và chuẩn bị phòng thủ. Quân số của đơn vị Punjab 3/16 đã giảm xuống còn khoảng 350 sĩ quan và binh lính.
Các trinh sát Nhật Bản đã tìm thấy vị trí của đơn vị Punjab 5/14 ngay sau khi trời tối và thăm dò khu vực suốt đêm.
13 Tháng 12
Vào lúc bình minh ngày 13 tháng 12, quân Nhật tấn công vị trí này bằng xe tăng hạng nhẹ và bộ binh cơ giới. Một chiếc xe tăng hạng nhẹ đã bị phá huỷ và một số cuộc tấn công của bộ binh phía trước đã bị đánh bại. Với tốc độ thông thường của họ, quân Nhật đã sớm đẩy các lực lượng xung quanh sườn của Stokes. Đơn vị Punjab 5/14 buộc phải rút về Kroh, điều mà họ đã làm với thương vong tương đối nhỏ.
Quân Nhật đã thả một tù nhân khỏi một nhà tù địa phương, một tên cướp cũ biết rõ về khu vực này. Betong bị chiếm đóng trở lại, và lực lượng dưới quyền chỉ huy của Prayoon bắt đầu thực hiện các hành động trừng phạt chống lại người Hoa địa phương, những người được cho là đã chào đón Krohcol bằng cách treo cờ Liên minh Jack cũng như là cờ Quốc Dân đảng. Một người Ấn Độ địa phương bị buộc tội tình nguyện phục vụ (với tư cách là người hướng dẫn) cho Krohcol đã bị một nhóm người Thái báo thù bằng cách theo dõi, dồn vào chân tường và bị bắn chết.
Laycol
Một trong những đơn vị khác, bao gồm 200 binh sĩ xe tải từ Punjab 1/8, và một phần của Khẩu đội chống tăng 273, tất cả đều dưới sự chỉ huy của Thiếu tá E.R.Andrews, đã vượt qua biên giới Thái Lan cùng lúc với Krohcol. Đơn vị này, được đặt tên là Laycol theo tên Chuẩn tướng William Lay, tư lệnh Lữ đoàn Bộ binh 6 Ấn Độ, vượt qua biên giới lúc 17:30 ngày 8 tháng 12 năm 1941 và di chuyển về phía Songkhla để quấy rối và trì hoãn kẻ thù. Laycol đến Ban Sadao, cách biên giới 10 dặm (16 km) về phía bắc lúc hoàng hôn, nơi nó dừng lại và chiếm một vị trí phía bắc của ngôi làng.
Laycol đã chạm trán với một đơn vị cơ giới Nhật Bản do Đại tá Saeki thuộc Sư đoàn 5 Nhật Bản với một đại đội xe tăng từ Trung đoàn Xe tăng 1. Lực lượng được dẫn dắt bởi những chiếc xe tăng và di chuyển theo đội hình chặt chẽ với đèn pha đầy đủ. Hai chiếc xe tăng dẫn đầu đã bị hạ gục bởi các khẩu pháo chống tăng, nhưng bộ binh Nhật nhanh chóng hạ gục và bắt đầu bao vây xung quanh sườn của đơn vị Punjab. Laycol rút lui vào ngày 11 tháng 12 qua vị trí tiền đồn tại Kampong Imam, phá huỷ hai cây cầu và phá huỷ 1/3 đường trở về.
Đoàn tàu Thiết giáp
Đơn vị cuối cùng là một đoàn tàu thiết giáp, với 30 người từ Trung đoàn 2/16 Punjab và một số kỹ sư, tiến vào Thái Lan từ Padang Besar ở Perlis. Đoàn tàu thiết giáp này đã đến Khlong Ngae, miền Nam Thái Lan, và phá huỷ thành công một cây cầu dài 200 foot (60 m) trước khi rút về Padang Besar.
Discoloma perlucidum
Discoloma perlucidum là một loài bọ cánh cứng trong họ Discolomatidae. Loài này được John miêu tả khoa học năm 1944.
Tham khảo
Thể loại:Discoloma
Saint-Vincent-des-Bois
Saint-Vincent-des-Bois  là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Saintvincentdesbois
Megaleruca obscura
Megaleruca obscura là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1801.
Tham khảo
Thể loại:Megaleruca
Light novel
nhỏ|Một cửa hàng Light Novel tại Macau Light novel (ライトノベル) hay tiểu thuyết ngắn, là một dòng tiểu thuyết có nguồn gốc từ Nhật Bản. "Light" trong "light novel" nghĩa là ngắn, nhẹ về số lượng từ ngữ. Light novel thường được gọi tắt là ranobe (ラノベ) hay rainobe (ライノベ). Mỗi light novel thường dài không quá 40 - 50 nghìn từ (loại light novel ngắn hơn có độ dài tương đương với tiểu thuyết ngắn theo tiêu chuẩn của Hoa Kỳ), thường được xuất bản dưới dạng văn khố bản (bunkobon), và thường được minh họa trang bìa bởi các họa sĩ. Nội dung light novel thường được đăng nhiều kỳ trên các tập san văn thơ trước khi xuất bản dưới dạng tập tiểu thuyết hoàn chỉnh.
Đối tượng
Các công ty xuất bản thường xuyên săn lùng các tài năng mới với các cuộc thi thường niên - nhiều người đoạt giải trong các cuộc thi được nhận tiền thưởng và được các công ty đó xuất bản các tác phẩm của mình. Giải thưởng tiểu thuyết Dengeki là giải thưởng lớn nhất, với hơn 2 nghìn thí sinh tranh giải này hàng năm. Tất cả được dán nhãn "light novel" và được xuất bản trong các tập sách giấy bìa mềm giá rẻ. Vào năm 2007, theo một trang mạng do chính quyền Nhật Bản tài trợ thì ước tính giá trị lợi nhuận của thị trường light novel là 20 tỉ yên Nhật (166.7 triệu đôla Mỹ) và khoảng 30 triệu ấn bản được phát hành hàng năm. Kadokawa Group Holdings - tổ chức sở hữu các thương hiệu như Kadokawa Sneaker Books và Dengeki Books - chiếm lĩnh 70-80 phần trăm thị phần light novel.
Độc giả được nhắm vào là các học sinh trung học cơ sở hay trung học phổ thông.
Xuất bản
Hiện nay có nhiều light novel Nhật Bản được dịch và xuất bản bằng tiếng Anh. Thông thường nó được xuất bản ở khổ sách bìa mềm chuẩn trong thị trường đại chúng hoặc ở khổ đơn hành bản như manga, nhưng kể từ tháng 4 năm 2007, Seven Seas Entertainment là công ty đầu tiên phát hành các phiên bản tiếng Anh của light novel theo đúng khổ sách của phiên bản tiếng Nhật: 10,5 cm × 15 cm. Một số công ty khác xuất bản light novel bằng tiếng Anh là Tokyopop, VIZ Media, One Peace Books, Sol Press, Yen Press, J-Novel, Dark Horse Comics, và Del Rey Manga.
Bút pháp
Light novel thường được viết nhằm phục vụ nhu cầu giải trí, vì vậy bút pháp của các light novel thường rất khác biệt so với các tiểu thuyết dành cho người lớn. Light novel thường dùng lối viết ngắn gọn với một đoạn văn chỉ gồm hai đến ba câu. Mạch truyện thường được dẫn dắt bởi các đoạn đối thoại. Trong các light novel, lối viết theo phong cách tối giản được tận dụng.
Ngữ nghĩa
Sự khác biệt lớn nhất giữa light novel với các dạng văn chương khác nằm ở chỗ điểm đặc trưng của light novel là "chơi chữ" (play with words or language) - sử dụng những từ có âm tương tự hoặc có nhiều nghĩa khác nhau, đặc biệt là theo cách thông minh hoặc hài hước. Cụ thể, light novel thường dùng các furigana hơn là trong các tiểu thuyết thông thường vì hai lý do:
Tạo đa tầng nghĩa
Việc những người viết light novel sẽ phổ biến cách dùng thứ hai của furigana vốn có lịch sử lâu dài ở Nhật Bản. Các tác giả sẽ dùng các chữ Hán chưa được thông dụng ở Nhật Bản, hoặc do các tác giả tự chế tạo ra cách đọc mới cho các chữ Hán. Điều này khai thác một sự thật là mỗi chữ Hán bao gồm đa ngữ nghĩa. Cách đọc kiểu như thế này thường được vay mượn từ phiên âm ra Katakana nghĩa của từ đó trong tiếng Anh. Các tác giả vận dụng các nghĩa và phát âm này để tạo ra nhiều tầng nghĩa trong tác phẩm. Điều này khiến light novel trở nên đa tầng nghĩa, trái với vẻ ngoài là cách viết đơn giản của chúng. Một số bản dịch bằng tiếng Anh thì không thể truyền tải được hết các tầng nghĩa này của tác phẩm. Đối với tiếng Việt, điều này dễ hơn kha khá nhờ âm Hán Việt cho chữ Hán. Ví dụ:
Cách xuất bản
Light novel được phát hành theo cách giống như manga, được in ra và xuất bản chính thức trên giấy. Còn web novel (WB) chỉ là cách gọi các thể loại tiểu thuyết nói chung (bao gồm cả light novel) được đăng miễn phí trên các website như Royalroad. Tuy nhiên, thông thường khi ai đó ở đây sử dụng thuật ngữ này, họ thường đề cập đến việc phát hành web trong các phần có kích thước "vừa miếng cắn" (bite-sized chunk), tức ngắn gọn hoàn hảo cho một mục blog.
Chú thích
* Thể loại:Văn học Nhật Bản Thể loại:Thuật ngữ anime và manga Thể loại:Văn hóa đại chúng Nhật Bản Thể loại:Otaku
5 cm KwK 39
nhỏ|300px|5 cm KwK 39 lắp trên xe bọc thép Sd. Kfz. 234/2 Schwerer Panzerspähwagen "Puma" 5 cm KwK 39 L/60(5 cm Kampfwagenkanone 39 L/60) là tên một loại pháo với cỡ nòng 5 cm do quân đội Đức thiết kế và phát triển và được sử dụng làm vũ khí chính cho tăng Panzer III trong khoảng từ năm 1941-1942. Khẩu pháo tăng này tỏ ra mạnh hơn khi đối đầu với các loại tăng với tốc độ cao của quân đội Anh và tăng hạng nhẹ M3 Stuart của Mỹ. Tuy nhiên khi đối đầu với pháo chính của tăng T-34 và KV-1 thì nó lại tỏ ra yếu hơn và nhanh chóng bị thay thế bởi pháo 7.5 cm KwK 37. Loại pháo này có thể bắn ra đạn HEAT. Pháo 5 cm KwK 39 L/60 được lắp ráp trên xe bọc thép Puma. Phiên bản PTHCT kéo tời có tên là 5 cm PaK 38.
Chú thích
Thể loại:Pháo của quân đội Đức
Carpilioidea
Các loài
Carpiliidae Ortmann, 1893 Paleoxanthopsidae Schweitzer, 2003 Tumidocarcinidae Schweitzer, 2005 Zanthopsidae Vía, 1959
Tham khảo
Thể loại:Eubrachyura Thể loại:Phân thứ bộ Cua
Pleurotopsis
Pleurotopsis là một chi nấm thuộc họ Tricholomataceae.
Tham khảo
Thể loại:Tricholomataceae
Baicalasellus korotnevi
Baicalasellus korotnevi là một loài chân đều trong họ Asellidae. Loài này được Semenkevich miêu tả khoa học năm 1924.
Tham khảo
Thể loại:Baicalasellus
Discoloma peruense
Discoloma peruense là một loài bọ cánh cứng trong họ Discolomatidae. Loài này được John miêu tả khoa học năm 1944.
Tham khảo
Thể loại:Discoloma
Saint-Vincent-du-Boulay
Saint-Vincent-du-Boulay  là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Saintvincentduboulay
Nhái lưỡi
Nhái lưỡi (danh pháp hai phần: Glyphoglossus molossus) là một loài nhái thuộc họ Nhái bầu (Microhylidae).
Phân bố
G molossus sinh sống ở đồng bằng sông Cửu Long thuộc Việt Nam, Campuchia, và lan sang các nước lân cận gồm Lào, Thái Lan và Myanmar, chủ yếu trong các hệ sinh thái cận nhiệt đới và nhiệt đới bao gồm rừng khô, rừng ẩm, đầm lầy và vùng cỏ cao xavan. Vì nạn phá hủy môi trường thiên nhiên, G. molossus đang bị đe dọa.
Hình dạng
Loài nhái này có tỷ lệ đầu đối với thân mình khá chênh lệch. Phần đầu nhỏ nhưng thân lại lớn nên chúng có tên tiếng Anh là "balloon frog", tức là "ếch bong bóng" hay "ếch khinh khí cầu" mà một số trang không chuyên về ếch nhái đã dịch ngược lại sang tiếng Việt và sử dụng làm tên gọi cho loài nhái này. Toàn thân nhái lưỡi dài khoảng 7 cm. Da nhái lưỡi sù sì, lưng màu đen xám, lấm chấm vàng nhạt. Bụng màu mỡ gà.
G. molossus sinh sản vào mùa mưa. Nhái lưỡi cái đẻ trứng trong những vũng nước đọng. Đến mùa khô chúng vùi mình vào xuống đất ẩm, đợi đến mùa mưa mới lên lại.
Terrer
Terrer là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2007 (INE), đô thị này có dân số là 541 người. Diện tích đô thị này là 33,8 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 561 m trên mực nước biển, cách thủ phủ Zaragoza 93 km.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở Zaragoza
Afromochtherus mendax
Afromochtherus mendax là một loài ruồi trong họ Asilidae. Afromochtherus mendax được Tsacas miêu tả năm 1969.
Hydropsyche demavenda
Hydropsyche demavenda là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Afromochtherus mendax
Tham khảo
Thể loại:Afromochtherus
Megaleruca parvicollis
Megaleruca parvicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Harold miêu tả khoa học năm 1879.
Tham khảo
Thể loại:Megaleruca
Văn Đình Dận
Văn Đình Dận (? - ?) tước Điều Quận công, là một danh tướng thời Lê Trung Hưng.
Thân thế và sự nghiệp
Văn Đình Dận, người làng Lạc Phố, huyện Hương Sơn, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay là xã Sơn Châu, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Ông là con trai Cổn quận công Văn Đình Nhậm. Năm Bảo Thái thứ 5 (1724), ông thi đỗ Tạo sĩ xuất thân (tức Tiến sĩ võ) trường thi bác cử ở sở Thịnh Quang cùng với Hoàng Nghĩa Bá và 9 người khác.
Năm Bảo Thái thứ 3 (1722) đời vua Lê Dụ Tông, ông làm lưu thủ trấn Tuyên Quang, đã tiến đánh, dẹp yên được nhóm đạo Thoan, đạo Thiều ở sách Đông Quang. Sách "Khâm định Việt sử Thông giám cương mục" ghi:
Năm 1740, năm Cảnh Hưng thứ nhất, chúa Trịnh Doanh đem đại quân đi đánh Nguyễn Cừ, Nguyễn Tuyển. Lợi dụng sơ hở lúc này kinh thành không có lính bảo vệ, Trần Thiểm đưa quân áp sát sông Nhị Hà tiến đánh Thăng Long. Văn Đình Dận lúc này là trấn thủ trấn Sơn Tây, đem quân bộ về giải cứu kinh thành. Nhờ lập đại công, ông được phong tước Điều quận công.
Con Văn Đình Dận là Văn Đình Ức tước Quảng quận công. Cháu là Văn Đình Cung, đỗ Tạo sĩ, giữ chức Binh phù và là con rể chúa Trịnh Sâm. Ngoài ra còn có Văn Đình Lượng, Văn Đình Toại đều đỗ tạo sĩ võ và cầm quân.
Đương thời, người đời xưng tụng dòng tộc ông Dận là Hương sơn thế tướng (nhà nối đời làm tướng ở Hương Sơn). Khi ông mất, được truy tặng là Đại vương, được phong phúc thần.
Tham khảo
Thể loại:Người Hà Tĩnh Thể loại:Võ tướng nhà Lê trung hưng Thể loại:Người Hương Sơn
Baicalasellus minutus
Tham khảo
Thể loại:Baicalasellus
WWE Clash of Champions
WWE Clash of Champions là một sự kiện pay-per-view của WWE sản xuất. Sự kiện được thành lập vào năm 2016 thay thế cho tên cũ là Night of Champions. Về hình thức tổ chức thì giống như sự kiện Night of Champions đó là tất cả các đai vô địch của WWE đang hoạt động cho mỗi thương hiệu đều có mặt tại sự kiện này để các đô vật nắm giữ đai đứng ra bảo vệ.
Lịch sử
WWE lần đầu tổ chức Clash of Champions vào năm 2016 thay thế cho sự kiện cũ Night of Champions tổ chức từ năm 2007 đến năm 2015. Raw chính là thương hiệu đầu tiên và tổ chức riêng sự kiện này vào năm 2016. Năm 2017, SmackDown cũng tổ chức riêng và diễn ra vào tháng 12.
Năm 2018, sự kiện bỉ hủy và được thay thế bởi sự kiện chỉ dành cho đô vật nữ là Evolution. Năm 2019, sự kiện đã quay trở lại và tổ chức vào tháng 9.
Năm 2021, đáng lẽ ra sự kiện tổ chức vào ngày 26/9 tại nhà thi đấu Nationwide Arena ở Columbus, Ohio. Tuy nhiên WWE thông báo sự kiện Extreme Rules sẽ diễn ra cùng ngày và cùng địa điểm như trên.
Tham khảo
Thể loại:Đô vật chuyên nghiệp Thể loại:Sự kiện pay-per-view của WWE
Virus rota
Virus rota là nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh tiêu chảy nặng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, và là một trong số các loại vi rút gây nhiễm trùng thường được gọi là cúm dạ dày, mặc dù không có liên quan đến cúm. Nó là một chi của vi rút RNA kép trong họ Reoviridae. Đến tuổi lên năm, gần như mọi trẻ em trên thế giới đã bị nhiễm vi rút rota ít nhất một lần. Tuy nhiên, với mỗi lần nhiễm, hệ miễn dịch lại phát triển, và các lần nhiễm tiếp theo ít nghiêm trọng hơn ; người lớn ít khi bị ảnh hưởng. Có năm loài vi rút này, được gọi là A, B, C, D và E Rota loại A là loài phổ biến nhất, gây ra hơn 90% số ca nhiễm vi rút rota ở người.
Vi rút này được truyền bởi đường phân-miệng. Nó lây nhiễm và phá hủy tế bào ở thành ruột non và gây ra viêm dạ dày ruột. Mặc dù vi rút rota đã được phát hiện vào năm 1973 và gây ra tới 50% số ca nhập viện do tiêu chảy cấp ở trẻ sơ sinh và trẻ em, tầm quan trọng của nó vẫn không được biết đến rộng rãi trong sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là ở những nước đang phát triển. Ngoài tác hại của nó đối với sức khỏe con người, vi rút rota còn lây nhiễm trong động vật, và là một mầm bệnh của vật nuôi.
Bệnh tiêu chảy do vi rút rota gây ra thường được kiểm soát dễ dàng, tuy nhiên trên toàn thế giới, mỗi năm vẫn có hơn 500.000 trẻ em dưới năm tuổi chết vì nhiễm vi rút rota và có thêm gần hai triệu người mang bệnh nặng. Tại Hoa Kỳ, trước khi bắt đầu chương trình tiêm chủng vi rút rota, vi rút này gây ra mỗi năm khoảng 2,7 triệu trường hợp viêm dạ dày ruột nặng ở trẻ em, gần 60.000 ca nhập viện, và khoảng 37 ca tử vong. Các chiến dịch sức khỏe công cộng để chống vi rút rota tập trung vào việc cung cấp bù nước điện giải cho trẻ em bị nhiễm và tiêm chủng để ngăn ngừa bệnh.
Lịch sử
Năm 1974, Thomas Henry Flewett đề xuất tên gọi rotavirus (vi rút rota) sau khi ông quan sát chúng qua kính hiển vi điện tử thấy những vi rút này trông giống như cái bánh xe (rota trong tiếng Latin); và bốn năm sau tên gọi này đã được Ủy ban quốc tế về phân loại vi rút chấp nhận chính thức. Năm 1976, những vi rút liên quan đã được miêu tả trong một vài loài động vật. Những vi rút này, tất cả đều gây ra bệnh viêm dạ dày ruột cấp tính, đã được xếp loại vào bộ tác nhân gây bệnh ảnh hưởng đến con người và động vật trên toàn cầu. Huyết thanh của vi rút rota đã được miêu tả lần đầu vào năm 1980, và trong các năm sau, vi rút rota từ người lần đầu tiên được nuôi trong các tế bào nuôi cấy lấy từ thận khỉ, bằng cách thêm trypsin (một loại enzyme được tìm thấy trong tá tràng của động vật có vú và hiện nay được biết đến là rất cần thiết cho sự nhân rộng của vi rút rota) vào môi trường nuôi cấy. Khả năng nhân rộng của vi rút rota trong môi trường nuôi cấy đã thúc đẩy tốc độ nghiên cứu, và vào giữa thập niên 1980 loại vắc-xin đầu tiên đã được triển khai.
Năm 1998, vắc-xin vi rút rota đã được đăng ký ở Hoa Kỳ. Các thử nghiệm lâm sàng ở Hoa Kỳ, Phần Lan, và Venezuela đã cho thấy vắc-xin có hiệu quả 80 đến 100% trong việc ngăn ngừa bệnh tiêu chảy nặng do vi rút rota loại A gây ra, và theo thống kê trên số lượng thử nghiệm lớn, vắc-xin này không gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng. Tuy nhiên, các nhà sản xuất vắc-xin đã ngừng đưa nó ra thị trường vào năm 1999, sau khi có báo cáo về sự liên quan của vắc-xin vi rút rota góp phần làm tăng nguy cơ lồng ruột, một loại tắc nghẽn ruột, trong 12.000 trẻ sơ sinh được tiêm phòng thì có một trẻ bị chứng này. Báo cáo đã gây tranh cãi căng thẳng về những rủi ro tương đối và lợi ích của một loại vắc xin vi rút rota. Năm 2006, hai loại vắc-xin mới chống lại sự lây nhiễm vi rút rota loại A đã được chỉ ra là an toàn và hiệu quả đối với trẻ em, và tháng 6 năm 2009 Tổ chức y tế thế giới khuyến nghị đưa vắc-xin vi rút rota vào chương trình tiêm chủng ở mọi quốc gia để phòng chống loại vi rút này.
Triệu chứng
Bệnh do vi rút rota gây ra thường có những triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy ra nhiều nước, và sốt nhẹ. Một khi trẻ bị nhiễm virus, có một khoảng thời gian ủ bệnh cỡ hai ngày trước khi triệu chứng xuất hiện. Các triệu chứng thường bắt đầu với ói mửa, sau đó là khoảng 4 đến 8 ngày tiêu chảy nhiều. Mất nước xảy ra phổ biến hơn trong nhiễm vi rút rota so với hầu hết các trường hợp nhiễm vi khuẩn, và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu liên quan đến nhiễm vi rút rota.
Lây nhiễm
phải|nhỏ|Vi rút rota loài A trong [[phân của một trẻ bị nhiễm|alt=Các hạt vi rút rota dính vào nhau, và trông giống nhau]] Vi rút rota lây qua đường phân-miệng, qua tiếp xúc với tay hoặc các bề mặt và vật thể bị nhiễm vi rút rota và cũng có thể qua đường hô hấp. Phân của một bệnh nhân có thể chứa tới 10 nghìn tỷ hạt mang bệnh trong một gam và chỉ cần chừng 10 đến 100 trong số đó là đủ để lây nhiễm bệnh sang người khác.
Vi rút rota tồn tại bền vững trong môi trường thông thường và đã được tìm thấy trong các mẫu nước sông ở mức độ chừng 1 đến 5 hạt mang bệnh trong mỗi gallon. Các biện pháp vệ sinh thông dụng để tiêu diệt vi khuẩn và ký sinh trùng thường không hiệu quả trong việc kiểm soát vi rút rota, điều này suy từ số liệu về các vụ nhiễm vi rút rota không khác biệt nhiều giữa những quốc gia có tiêu chuẩn vệ sinh dịch tễ cao và thấp.
Cơ chế bệnh
phải|nhỏ|Ảnh qua kính hiển vi điện tử cho thấy vi rút rota tấn công các tế bào hấp thụ đường ruột (enterocyte) (trên) so với các tế bào khỏe mạnh (dưới). Thanh màu đen dài xấp xỉ 500 nm|alt=Ảnh trên cho thấy tế bào có bề mặt bị vi rút phá hủy. Ảnh dưới cho thấy tế bào khỏe mạnh có bề mặt kín Bệnh tiêu chảy là do nhiều hoạt động của vi rút. Chứng kém hấp thụ xảy ra do sự phá hủy của các tế bào ruột gọi là các tế bào hấp thụ đường ruột (enterocyte). Protein độc hại NSP4 do vi rút rota sinh ra gây lão hóa và bài tiết ion chloride phụ thuộc ion calci, phá vỡ màng vận chuyển protein SGLT1 - cơ quan trung gian tái hấp thụ nước, giảm thiểu hoạt động của màng vân biên giới disaccharidase, và có thể kích hoạt phản xạ bài tiết phụ thuộc ion calci của hệ thần kinh ruột. Các tế bào hấp thụ đường ruột (enterocytes) khỏe mạnh bài tiết lactase vào ruột non; khi các tế bào này bị phá hủy, trẻ sẽ thiếu lactase và không tiêu hóa được sữa, và đây là một triệu chứng đặc trưng của việc nhiễm vi rút rota, triệu chứng này có thể kéo dài dai dẳng hàng tuần. Sau khi tái áp dụng chế độ ăn có sữa cho trẻ, trẻ cũng có thể tái phát bệnh tiêu chảy nhẹ, do sự lên men vi khuẩn của lactose disacarit trong ruột.
Điều trị và tiên lượng
Điều trị nhiễm vi rút rota cấp tính là không cụ thể và bao gồm sự theo dõi và kiểm soát các triệu chứng và quan trọng nhất là duy trì sự cân bằng nước trong cơ thể bệnh nhân (bù nước điện giải). Nếu không được chữa trị, trẻ em có thể tử vong do lượng nước trong cơ thể mất quá nhiều. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tiêu chảy, điều trị bao gồm uống bù nước điện giải, trong đó trẻ em được cung cấp thêm nước uống chứa một lượng nhỏ muối và đường. Những ca nặng cần phải nhập viện để truyền nước điện giải vào tĩnh mạch hay dùng ống đặt qua lỗ mũi, trong đó nồng độ điện phân và nồng độ đường máu được kiểm soát.
Vi rút rota hiếm khi gây biến chứng khác và đối với những ca được kiểm soát tốt thì tiên lượng là khá chính xác. Có một số báo cáo hiếm hoi về những biến chứng liên quan đến hệ thần kinh trung ương (CNS) nơi vi rút rota đã được phát hiện trong chất dịch của hệ thần kinh trong trường hợp của viêm não và viêm màng não,  và những nghiên cứu hiện nay đã xác nhận rằng sự nhiễm vi rút rota không phải luôn luôn giới hạn tại ruột, mà còn có thể gây ra viremia trong đó vi rút đi vào máu và ảnh hưởng đến các bộ phận khác của cơ thể.
Phòng chống
Bởi vì sự cải thiện vệ sinh không làm giảm tỷ lệ mắc bệnh vi rút rota, và tỷ lệ nhập viện vẫn còn cao dù cho đã có nhiều loại thuốc uống bù điện giải, cách phòng chống chủ yếu trong y tế cộng đồng vẫn là tiêm phòng. Năm 2006, hai loại vắc-xin phòng chống nhiễm vi rút rota loại A đã được chỉ ra là an toàn và hiệu quả đối với trẻ em: Rotarix do GlaxoSmithKline sản xuất và RotaTeq do Merck sản xuất. Các vắc xin được sử dụng bằng đường uống và chứa các vi rút đã làm suy yếu. Vắc-xin vi rút rota đã được đăng ký ở hơn 100 quốc gia, nhưng chỉ có 17 nước đưa tiêm chủng vi rút rota vào chương trình tiêm chủng thường xuyên.
Chương trình tiêm chủng vắc xin vi rút rota là một hợp tác giữa PATH, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), và Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Bệnh Hoa Kỳ, và được tài trợ bởi Liên minh Toàn cầu về Vắc xin và Miễn dịch. Chương trình nhắm tới việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết do tiêu chảy bằng việc tạo ra vắc-xin vi rút rota cho các nước đang phát triển.
Ngày 5 tháng 6 năm 2009, WHO thông báo rằng các thử nghiệm lâm sàng của vắc xin Rotarix "tại nơi có tỷ lệ chết cao và điều kiện kinh tế xã hội thấp ở Nam Phi và Malawi, cho thấy vắc xin đã làm giảm đáng kể mức độ nghiêm trọng của tình trạng tiêu chảy do vi rút rota". WHO giờ đây khuyến khích việc đưa tiêm chủng vắc xin vi rút rota vào chương trình tiêm chủng thường kỳ tại mọi quốc gia. Có nhiều vắc-xin vi rút rota mới vẫn đang được nghiên cứu
Dịch tễ học
trái|nhỏ|Biến đổi theo mùa của số ca nhiễm vi rút rota loài A tại một vùng của nước Anh: tỷ lệ nhiễm tăng lên vào [[mùa đông.|alt=Biểu đồ với trục hoành là năm và tháng, trục tung là số ca nhiễm vi rút rota. Đỉnh điểm của những đợt nhiễm rơi vào mùa đông ở bắc bán cầu.]]
Vi rút rota loài A, gây ra hơn 90% số ca nhiễm vi rút rota đường ruột ở người, là đặc hữu cho toàn cầu. Mỗi năm vi rút này gây ra hàng triệu ca tiêu chảy ở các nước đang phát triển, trong đó 2 triệu ca nhập viện và khoảng 611,000 ca tử vong. Ngay tại Hoa Kỳ — trước khi có chương trình tiêm chủng vắc xin vi rút rota — mỗi năm có hơn 2,7 triệu ca nhiễm vi rút rota đường ruột, 60000 trẻ nhập viện và khoảng 37 trẻ tử vong. Vai trò quan trọng của vi rút rota trong việc gây ra tiêu chảy chưa được nhận thức đầy đủ và rộng rãi trong công chúng, đặc biệt tại những nước đang phát triển. Hầu hết các trẻ em lên 5 tuổi đều bị nhiễm vi rút rota ít nhất một lần. Vi rut rota là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chiếm 20% số ca tiêu chảy, và chiếm 50% số ca nhập viện vì tiêu chảy. Số ca nhập viện do vi rut rota ở các bé trai nhiều gấp đôi so với các bé gái. Tại vùng ôn đới, các vụ nhiễm vi rút rota thường xảy ra vào mùa đông, còn tại các vùng nhiệt đới các ca nhiễm xảy ra quanh năm; sự khác biệt có thể là do biến đổi về nhiệt độ và độ ẩm theo mùa. Các số liệu về nguyên nhân do nhiễm bẩn thực phẩm hiện nay vẫn chưa rõ.
Những vụ bùng phát dịch tiêu chảy do vi rút rota loài A thường xảy ra trong các trẻ sơ sinh đang nằm trong bệnh viện, hoặc giữa những trẻ đi học mẫu giáo hay nhà trẻ, hoặc giữa những người già trong các trại dưỡng lão. Đã có vụ dịch gây ra bởi nhiễm bẩn nguồn nước công cộng tại Colorado năm 1981. Trong năm 2005, đã xảy ra vụ bùng phát dịch tiêu chảy lớn nhất tại Nicaragoa. Vụ bùng phát dịch lớn và nghiêm trọng này có liên hệ với sự đột biến gen của vi rút rota loài A, có thể giúp vi rút thoát khỏi hàng rào miễn dịch phổ biến trong cơ thể của cư dân. Một vụ dịch lớn tương tự đã xảy ra ở Brazil năm 1977.
Vi rút rota loài B, còn gọi là vi rút tiêu chảy người lớn (ADRV), đã từng gây ra đại dịch tiêu chảy ở Trung Quốc, lây nhiễm trong hàng nghìn người ở đủ mọi lứa tuổi. Các vụ dịch này xảy ra do nguồn nước uống bị nhiễm bẩn. Vi rút rota B cũng đã từng lây lan ở Ấn Độ năm 1998; chủng vi rút đã lây tại đây được gọi là CAL. Không giống ADRV, chủng CAL không lây lan toàn cầu và chỉ đặc hữu tại địa phương. Cho tới nay, các vụ dịch vi rút rota B tập trung nhiều hơn ở Trung Quốc đại lục, và các cuộc điều tra cho thấy người dân Hoa Kỳ chưa phát triển hệ miễn dịch chống lại vi rút rota B.
Vi rút rota C có liên quan đến một số trường hợp tiêu chảy hiếm ở trẻ nhỏ, xảy ra rải rác ở nhiều quốc gia, và những vụ bùng phát đã được ghi nhận ở Nhật Bản và Anh Quốc.
Lây nhiễm trong động vật
Vi rút rota có thể nhiễm và gây ra tiêu chảy ở các động vật non. Các động vật có vú non (như vượn người, trâu bò, lợn, cừu, chuột cống, chó và mèo, chuột nhà, ngựa, thỏ ) và các loài lông vũ (gà và gà tây ). Các vi rút rota này là nguồn dự trữ tiềm tàng khả năng trao đổi gen với các vi rút rota ở người. Có bằng chứng cho thấy các vi rút rota của động vật có thể lây nhiễm trên người, có thể thông qua lấy lan trực tiếp hoặc bằng cách cung cấp những đoạn RNA để trộn gen với chủng vi rút rota ở người. Vi rút rota là nguồn bệnh cho vật nuôi và có thể gây ra thiệt hại kinh tế do chi phí chữa bệnh vì tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết cao.