cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pháp thuộc
Giáo dục
Chính sách giáo dục của chính quyền Pháp nhằm dụng ý là để chuyển hướng tư duy của đại chúng, xóa bỏ những ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa, truyền bá văn minh Pháp nhằm đồng hóa người Việt; đồng thời đào tạo ra một tầng lớp công chức và chuyên viên phục vụ cho nền cai trị và công cuộc khai thác thuộc địa của Pháp. Mối đe dọa đáng sợ cho chính quyền thực dân Pháp là Nho giáo qua các sách vở Hán văn, bởi Nho giáo cổ vũ lòng yêu nước chống ngoại xâm và khuyến khích giới trí thức quan tâm đến các vấn đề chính trị. Hơn nữa người Pháp rất khó chịu trước giới sĩ phu Nho học không ngừng đả kích chế độ thực dân, kích động sự bất mãn của dân chúng thậm chí lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống Pháp. Vì vậy người Pháp đã dồn nhiều nỗ lực vào việc cải biến nền giáo dục bản xứ: loại bỏ Nho học và cấm giảng dạy lịch sử Việt Nam, thay vào đó là các kiến thức khoa học phương Tây, văn chương và lịch sử Pháp. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính được dùng trong trường học còn tiếng Việt và tiếng Hán chỉ là ngoại ngữ. Một chứng cứ khác là sách giáo khoa thời Pháp thuộc không dùng danh từ "Việt Nam" mà chỉ nhắc đến "Đông Pháp" và các xứ lệ thuộc. Các kỳ thi khoa bảng Việt Nam cũng bị loại bỏ, thay vào đó là các kì thi bằng tiếng Việt và tiếng Pháp phỏng theo các kì thi của Pháp.
Giáo dục thời Pháp thuộc để lại nhiều mặt tiêu cực với Việt Nam. Năm 1905, Phan Bội Châu cho rằng nền giáo dục của Pháp "chỉ dạy viết văn Pháp, nói tiếng Pháp, tạm thời làm nô lệ cho Pháp". Học giả Trần Trọng Kim cho rằng nền giáo dục Pháp đã biến một xã hội "nghe đến nước mình thì ngây ngây như người ngoại quốc, sử nước mình không biết, tiếng nói nước mình thì chỉ biết qua loa". Cho đến năm 1930, tổng số học sinh, sinh viên tất cả các trường từ tiểu học đến đại học chỉ chiếm 1,8% dân số Việt Nam. Do số người được đi học thấp, kết quả là tới năm 1945, trên 95% dân số Việt Nam bị mù chữ. Một nền giáo dục như vậy khiến người Việt bị tách rời khỏi cội rễ văn hóa dân tộc trong khi không hiểu biết đến nơi đến chốn, không hấp thu được phần tinh túy của văn hóa phương Tây. Người Việt bị biến thành những kẻ vong bản và vong nô trên chính quê hương của mình.
Tuy nhiên, nền giáo dục của Pháp cũng tạo ra một tầng lớp trí thức mới nắm được khoa học, kỹ thuật phương Tây và một tầng lớp tinh hoa chính trị chịu ảnh hưởng của những hệ tư tưởng và tiếp thu những thủ thuật chính trị phương Tây tuy số lượng ít ỏi và chất lượng của tầng lớp này còn yếu. Tầng lớp trí thức bản xứ có rất ít cá nhân đạt tới trình độ tinh hoa, đội ngũ chuyên gia tuy có số lượng khá hơn nhưng gắn bó trực tiếp với sự điều tiết từ chính quốc chứ không phải gắn bó với xã hội và nền kinh tế tại chỗ và một lượng đông đảo những trí thức cấp thấp. Chất lượng của một tầng lớp trí thức Việt Nam thời Pháp thuộc xét trên khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội đương thời còn kém hơn thời kỳ tiền thực dân. Nguyễn An Ninh nhận xét "ngày nay tôi chưa thấy người An Nam nào tiếp thu đầy đủ ý nghĩa của văn hoá Pháp... Học Tây trong nước ta bây giờ chỉ học để làm nô lệ cho nhà nước. Tại Đông Dương này tuổi trẻ An Nam khó mà tìm cho ra cái cao thượng của Âu Tây lắm. Dẫu cho chúng ta có được thừa hưởng một truyền thống gia đình, hay nhờ vào những hoàn cảnh thuận lợi khác đi nữa, không mấy người trong chúng ta đủ sức vươn lên đến trình độ một học giả ở Châu Âu". Sau tháng 8/1945, giới trí thức bị phân hóa thành các bộ phận khác nhau ủng hộ các xu hướng chính trị khác nhau tại Việt Nam. Việc thiếu chuyên gia, trí thức và lãnh đạo chính trị được đào tạo tốt là vấn đề nghiêm trọng để lại nhiều hậu quả tiêu cực lâu dài đối với Việt Nam sau khi giành được độc lập.
Văn hóa
nhỏ|300px|Một gánh hát ở Việt Nam. Dưới thời Pháp thuộc, văn hóa truyền thống chịu ảnh hưởng của Nho giáo suy tàn dần và bị thay thế bởi văn hóa phương Tây. Các giá trị đạo đức được nuôi dưỡng bởi Nho giáo suy yếu trong khi người Việt không tiếp thu được các giá trị cốt lõi của nền văn hóa phương Tây. Sự du nhập văn hóa phương Tây chỉ là sự bắt chước hời hợt vẻ bên ngoài của người phương Tây chứ người Việt không hấp thu được phần tinh túy của văn hóa phương Tây. Ngô Đình Nhu nhận xét về tình trạng này "...công cuộc Tây phương hóa, mà chúng ta đã phải chịu nhận từ một thế kỷ nay, là một công cuộc Tây phương hóa bắt buộc, không mục đích, không được hướng dẫn. Dân chúng bị lôi cuốn vào một phong trào Tây phương hóa, mà không hiểu Tây phương hóa để làm gì, Tây phương hóa đến mức nào là đủ, và Tây phương hóa làm sao là đúng. Tình trạng đó đã dẫn dắt đến sự tan rã của xã hội chúng ta. Các giá trị tiêu chuẩn cũ đã mất hết hiệu lực đối với tập thể mà giá trị tiêu chuẩn mới thì không có".
Đi cùng với chính sách hạn chế giáo dục, thực dân Pháp dung dưỡng nạn cờ bạc bằng cách cho phép mở các sòng bạc để thu thuế. Ngoài những sòng bạc công khai có tính chất thường xuyên, tổ chức quy mô ở Chợ Lớn, Lạng Sơn, Móng Cái, Hà Giang, Lào Cai còn có nhiều sòng bạc kín được tổ chức ở các dịp chợ phiên, ở những vòng đua ngựa ở Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn...
Nạn mại dâm cũng được thực dân Pháp hợp thức công khai và trở nên phổ biến ở các thành phố lớn. Vào những năm 1930, vấn đề mại dâm ở Việt Nam đã trở thành một vấn đề nhức nhối trong xã hội. Các báo đã mô tả tình trạng "lúc nhúc xóm bình khang, đầy rẫy phường bán phấn" trong các đô thị Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Một biến tướng khác của mại dâm là "hát cô đầu" đã trở thành "một cái ung nhọt" của xã hội. Báo Công luận viết "Nếu đi qua các ngõ Sầm Công ở Hà Nội, phố Hạ Lý Hải Phòng, phố Bến Củi Nam Định... ta sẽ thấy một cảnh tượng đau lòng, một sự dâm ô đê tiện hơn hết trong sự mãi dâm, chắc không có nước nào mà mãi dâm lại đê tiện hơn mãi dâm ở nước ta: Họ ra tận đường phố lôi kéo khách hàng, họ nói những câu, hát những giọng khiêu dâm tục tằn..." Nguyễn Doãn Vượng đã nhận xét "hầu hết những kẻ đi hát đều là thanh niên... do đó sự kém sút về sức khỏe, sự trụy lạc về tinh thần, những bệnh hoa liễu cũng từ đó mà về thăm gia đình và vợ con những thanh niên đó; lại còn bao nhiêu kẻ trong cơn mê muội đớn hèn lỗi đạo vì đi hát, ăn trộm, ăn cắp vì mê hát và khuynh gia bại sản vì những cô đầu hát".
Pháp tuyên bố "bảo hộ An Nam" để giúp nước này "khai hóa văn minh". Nhưng thực tế, các đề nghị nâng cao dân trí, cải tổ toàn diện chính trị - xã hội, cải cách và phát triển giáo dục, cũng như hướng đến nền chính trị dân chủ của các trí thức đương thời đều bị Pháp thờ ơ. Tiêu biểu là Phong trào Duy Tân do Phan Châu Trinh (1872 - 1926) phát động năm 1906 cho đến năm 1908 thì kết thúc sau khi bị thực dân Pháp đàn áp. Một số lãnh đạo phong trào bị kết án tử hình do có liên quan đến phong trào chống sưu thuế Trung Kỳ (1908), những người khác bị đày đi Côn Đảo trong số đó có Phan Châu Trinh. Nguyễn An Ninh nhận xét về công cuộc khai hóa của Pháp ở Việt Nam: "Nền văn hóa Trung Hoa trên nước ta đang suy và thế hệ chúng ta đang chìm đắm trong vòng ngu dốt... chỉ trong một thời gian hết sức ngắn người ta đã đưa trình độ kiến thức vốn đã suy thoái tệ hại của một dân tộc tuột xuống tận cùng của sự dốt nát, tối tăm dày đặc... đã đưa một dân tộc vốn có tư tưởng dân chủ, vào cảnh nô lệ tối tăm trong một khoảng thời gian rất ngắn ".
Y tế
Năm 1902, Pháp thành lập trường Y khoa Hà Nội do bác sĩ Alexandre Yersin làm hiệu trưởng. Khóa đầu tiên có 29 sinh viên. Sau đó trường được đổi tên thành Y khoa Đông Dương. Chương trình học tại trường kéo dài 4 năm và học sinh ra trường được cấp bằng y sĩ. Năm 1908, xảy ra phong trào nông dân chống thuế ở các tỉnh Trung Kì khiến người Pháp giáng cấp Y khoa Đông Dương thành trường Y khoa Hà Nội. Nha Học Chính Đông Dương đã phải thừa nhận: "Dưới chính quyền mới, một giai đoạn ngừng trệ đã tác động lên toàn bộ nền giáo dục nói chung - bị chụp mũ một cách đáng tiếc là tác giả thực sự của phong trào cách mạng 1908. Cái trạng thái tinh thần đáng buồn đó, hiện vẫn chưa hoàn toàn mất đi, đã làm chậm sự phát triển của trường mất 10 năm".
Chính trị
nhỏ|Vua [[Khải Định khi ở Pháp.]]
Việt Nam không còn là một quốc gia độc lập, trở thành chế độ quân chủ nửa thuộc địa, phải phụ thuộc vào Pháp. Bằng các hiệp ước ký với triều Nguyễn, Việt Nam bị người Pháp chia thành 3 Kỳ (Nam Kỳ, Trung Kỳ, Bắc Kỳ) với các chế độ chính trị, bộ máy hành chính và hệ thống luật pháp khác nhau. Do các ràng buộc trong những Hiệp ước đã ký với nhà Nguyễn, Pháp không xây dựng một hình thức nhà nước dân chủ tại Việt Nam mà nhà Nguyễn vẫn tồn tại với các thành viên hoàng gia, quý tộc, quan lại,... Người Pháp kiểm soát hoạt động của triều đình nhà Nguyễn thậm chí còn can thiệp vào việc bổ nhiệm nhân sự của nhà nước này. Nhà Nguyễn mất uy tín chính trị, vương quyền không còn là yếu tố đoàn kết quốc gia như các nước quân chủ khác trên thế giới. Người Pháp độc chiếm mọi quyền lực kinh tế - chính trị - quân sự tại Việt Nam. Họ chỉ chấp nhận cho người bản xứ tham gia vào bộ máy hành chính và nền chính trị ở mức độ tối thiểu và ban cho các chính quyền bản xứ một ít quyền lực hạn chế. Chế độ bảo hộ của Pháp đã biến người Việt thành những nhân viên hành chính cấp thấp chỉ biết thừa hành một cách thụ động, thiếu sáng tạo còn quyền lãnh đạo nằm trong tay người Pháp. Họ hạn chế các quyền tự do chính trị của dân bản xứ như tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do lập hội. Họ duy trì một hệ thống cảnh sát chính trị để kiểm soát dân chúng, lập ra nhiều nhà tù để giam cầm những người chống Pháp. Người Pháp làm ngơ trước mọi yêu cầu cải cách của người bản xứ. Những phong trào văn hóa, xã hội có mục tiêu nâng cao dân trí, cải cách xã hội của người Việt đều bị theo dõi và đàn áp.
Trong chính quyền thuộc địa, tri thức, tài năng, đạo đức không được xem trọng bằng sự trung thành và phục tùng đối với người Pháp. Thuật lãnh đạo không được truyền lại, khả năng lãnh đạo quốc gia của người Việt bị thui chột, đạo đức và năng lực của giới công chức nhà nước người Việt suy đồi. Người Pháp không có ý định trao trả độc lập cho người Việt nên họ không đào tạo một tầng lớp tinh hoa người Việt đủ sức lãnh đạo, quản trị quốc gia. Đa số người Việt thiếu trưởng thành về mặt chính trị do bị loại ra khỏi đời sống chính trị quốc gia cùng chính sách ngu dân của người Pháp. Nhà vua mất vai trò là người quyết định và giám sát tối cao mọi hoạt động nhà nước còn người Pháp không có những biện pháp hữu hiệu chống tệ quan liêu, tham nhũng, cường hào ác bá.
Người dân thuộc địa mất liên kết với nhà nước, bất mãn với cách cai trị của người Pháp và triều đình nhà Nguyễn. Chỉ một nhóm nhỏ quan chức tham nhũng trục lợi bằng cách phục vụ cho Pháp cảm thấy thỏa mãn còn đa số dân chúng thuộc mọi tầng lớp lẫn viên chức nhà nước người bản xứ đều bất mãn. Người Việt không thể hy vọng vào những cải cách của người Pháp cũng như không thể giành quyền tự trị bằng các biện pháp hợp pháp. Người Việt nhận thức rằng chế độ thuộc địa không thể cải cách mà chỉ có thể dùng bạo lực lật đổ. Họ không thấy một tương lai nào cho bản thân và đất nước ngoài việc làm cách mạng giành độc lập để mở ra con đường phát triển quốc gia. Chủ nghĩa dân tộc và tinh thần chống Pháp phát triển mạnh. Trong bối cảnh đó, những tư tưởng cách mạng du nhập từ phương Tây, được phổ biến rộng rãi thông qua sự truyền bá của chủ nghĩa cộng sản cũng như qua hệ thống giáo dục của người Pháp. Từ giữa thập niên 1920, xuất hiện các đảng phái chủ trương dùng bạo lực giành chính quyền hoạt động bí mật tại Việt Nam hoặc lưu vong ở nước ngoài.
Năm 1945, Nhật đầu hàng Đồng Minh tạo điều kiện cho các đảng phái bí mật công khai hoạt động, tuyển mộ đảng viên và thu hút quần chúng. Triều đình nhà Nguyễn cải tổ thành Đế quốc Việt Nam nhưng không đủ uy tín chính trị để thu hút quần chúng, không có lực lượng để duy trì an ninh. Sau Cách mạng tháng Tám các đảng phái non trẻ, thiếu kinh nghiệm hoạt động trong một nền dân chủ, thiếu kinh nghiệm trị quốc, bị chia rẽ vì những khác biệt ý thức hệ và bất đồng trong đường lối chính trị, cạnh tranh nhau giành quyền lãnh đạo quốc gia.
Với sự quay lại của thực dân Pháp năm 1945, xung đột Pháp - Việt và giữa người Việt với nhau bùng phát ngay khi Việt Nam vừa giành độc lập kéo dài cho đến tận năm 1975, sau đó lại tiếp tục là chiến tranh với Khmer Đỏ và Trung Quốc kéo dài tới năm 1988. Các cuộc chiến tranh liên tiếp kéo dài suốt 40 năm khiến hàng triệu người chết, khiến Việt Nam bị tàn phá nặng nề về mọi mặt, gây chia rẽ sâu sắc trong nội bộ người Việt và dẫn đến sự ra đi của hơn một triệu người trong đó nhiều người thuộc giới trí thức. Sự chia rẽ của người Việt; tình trạng đạo đức xã hội và truyền thống văn hóa bị tan rã; tâm lý sính ngoại, vọng ngoại, ỷ ngoại và bài ngoại phổ biến; bộ máy nhà nước có năng lực hạn chế, quốc gia thiếu những người lãnh đạo tài năng và những chính trị gia có tầm nhìn; dân chúng thiếu trưởng thành về mặt chính trị; cùng nỗi ám ảnh quá khứ thuộc địa còn kéo dài đến tận ngày nay.
Văn hóa và giáo dục
nhỏ|phải|[[Giấy khai sinh của tỉnh Bắc Ninh thời Pháp thuộc tại Bắc Kỳ năm 1938 có 4 dạng chữ: chữ Quốc ngữ, chữ Nôm, chữ Nho, và chữ Pháp]] Tiếng Việt - ngôn ngữ mẹ đẻ của người Việt cũng bị tác động lớn, quan trọng nhất là việc chữ Hán và chữ Nôm đã được người Việt sử dụng hàng trăm năm và là văn tự phổ biến của tiếng Việt lúc đó, bị những người Pháp đứng đầu chính quyền thuộc địa ra các nghị định để hạn chế nhằm bảo hộ chữ Quốc ngữ (chữ Latinh) thành văn tự chủ yếu cho tiếng Việt, với mục đích đồng văn tự với tiếng Pháp, giúp phổ biến tiếng Pháp và văn hóa Pháp (một điều đương nhiên, kẻ đô hộ không bao giờ có chuyện học ngôn ngữ và văn hóa của kẻ bị đô hộ, mà phải ép kẻ bị đô hộ tiếp nhận lấy chữ, tiếng và văn hóa của kẻ đô hộ với mục đích đồng hóa). Quyết định của triều Nguyễn dưới sức ép của chính quyền thuộc địa là hủy bỏ toàn phần phép khoa cử có từ thời nhà Lý từ năm 1918 khiến chữ Hán không còn là văn tự học thuật chính thống. Việc sử dụng chữ Quốc ngữ làm văn tự chính thức bên cạnh hạn chế chữ Hán và chữ Nôm tạo điều kiện cho văn học, báo chí viết bằng chữ Quốc ngữ phát triển, việc truyền bá tri thức và văn hóa phương Tây trở nên dễ dàng hơn. Vì chữ Quốc ngữ chữ tượng thanh, việc học chữ chỉ đi kèm học âm đọc nên học chữ Quốc ngữ dễ học hơn chữ Hán, do vậy có thể dùng chữ Quốc ngữ xóa mù chữ nhanh chóng, biết đọc biết viết là đủ. Tuy nhiên, chữ Hán và chữ Nôm là chữ biểu nghĩa, việc học chữ đi kèm học cả ý nghĩa của chữ, nó giúp người dùng tiếng Việt phân biệt đồng âm khác nghĩa thì lại bị hạn chế, dẫn đến ngày nay người Việt thường dùng sai từ và hiểu nhầm nghĩa của từ (đặc biệt là hiều nhầm ý nghĩa của tên người và tên địa danh Việt Nam). Đồng thời, việc chữ Hán từ địa vị là văn tự học thuật chính thống trở thành một văn tự không quan trọng khiến đa số người Việt không còn khả năng đọc hiểu các tài liệu chữ Hán cũng như chữ Nôm của tiền nhân. Hậu quả là người Việt bị tách ra xa khỏi di sản văn học, sử học, khoa học, tư tưởng của dân tộc viết bằng chữ Hán và chữ Nôm tích lũy được trong hơn 10 thế kỷ, rất khó để hầu hết người Việt hiện có thể tự đọc lại và hiểu về chúng. Thậm chí nhiều người Việt hiện nay còn không tin là người Việt xưa cũng nói tiếng Việt, chỉ vì chữ viết khi đó là chữ Hán nên lại hiểu nhầm người Việt xưa nói tiếng Trung. Điều này rất nguy hiểm vì nếu không giải thích rõ ràng tiếng Việt cũng có thể viết bằng chữ Hán và chữ Nôm, những di sản của Việt Nam được viết bằng chữ Hán và chữ Nôm bởi chính người Việt Nam sẽ rất dễ bị hiểu nhầm là di sản của Trung Quốc. Việc thay đổi nội dung giáo dục, bãi bỏ phép khoa cử truyền thống lấy Nho giáo làm trọng tâm khiến Nho giáo mất dần ảnh hưởng lên đời sống xã hội và chìm vào quên lãng. Điều này khiến xã hội tan rã do không được định hướng bởi một hệ thống giá trị chung, không còn tín hiệu tập hợp; đạo đức xã hội suy đồi và các giá trị văn hóa truyền thống bị thui chột.
Tiếng Pháp trở thành ngôn ngữ chính thức trong hệ thống giáo dục và trong hoạt động hành chính. Những từ ngữ gốc Pháp dần len lỏi vào trong tiếng Việt. Các tư tưởng phương Tây như tự do, dân chủ, nhân quyền, chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản... thông qua sách báo và hệ thống giáo dục thuộc địa được phổ biến.
Hệ thống giáo dục phát triển không tương xứng với những hứa hẹn của người Pháp "khai hóa văn minh" dân thuộc địa mà đến hiện tại nhiều người Việt vẫn còn mù quáng tin tưởng. Chính vì thế, cái mà người Việt thừa hưởng từ người Pháp sau khi Việt Nam giành được độc lập chỉ là những mảnh vụn văn hóa và lịch sử; tỷ lệ mù chữ lên đến 95% dân số, hệ thống kiến thức Tây học kém cỏi, thiếu chiều sâu theo như Ngô Đức Kế đã nói "Âu học vẫn chưa vin được ngọn ngành mà Hán học đã đứt cả cội rễ" cùng với nền tảng đạo đức xã hội suy đồi. Ngày 3 tháng 9 năm 1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu ra nhiệm vụ cấp bách nhất, thiết thực nhất phải giải quyết là "nạn dốt" và chỉ rõ : "Nạn dốt là một trong những phương pháp độc ác mà bọn thực dân dùng để cai trị chúng ta… Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Vì vậy tôi đề nghị mở một chiến dịch để chống nạn mù chữ".
Kinh tế
thumb|Nông dân Việt Nam thời Pháp thuộc.|thế= Trong những biến đổi xã hội vì sự xâm nhập của người Pháp là nhiều mặt hàng mới, trong đó có nhiều thực vật được đưa vào Việt Nam từ châu Âu, châu Mỹ, châu Phi và cả những nước châu Á lân cận góp nguồn. Đồn điền cây cà phê (xuất phát từ châu Phi), cây cao su (từ Nam Mỹ) được quy hoạch và phát triển, biến đổi hẳn bộ mặt đất nước, đưa dân lên miền núi khai thác và định cư. Ở miền xuôi thì trái cây nhiệt đới như chôm chôm, măng cụt cũng được trồng, lấy giống từ Mã Lai, Nam Dương. Ngoài ra nhiều loại rau như khoai tây, súp lơ, xu hào, cà rốt, tỏi tây nhập cảng từ Pháp được trồng quy mô kể từ năm 1900. Nhiều món ăn mới cũng theo chân người Pháp ra mắt ở Việt Nam như bánh mì, bơ, pho mát, cà phê rồi trở thành quen thuộc. Người Pháp không xây dựng nền tảng công nghiệp tại Việt Nam, trong khi Nhật Bản đã xây dựng khá nhiều cơ sở công nghiệp tại các thuộc địa của họ như Triều Tiên, Mãn Châu. Nền kinh tế Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp với phương thức sản xuất không thay đổi trong hàng ngàn năm. Quan hệ sản xuất tại nông thôn vẫn là quan hệ địa chủ – tá điền như thời Trung cổ, còn tại thành thị, chủ nghĩa tư bản chỉ mới manh nha xuất hiện. Nhìn tổng thể nền kinh tế Việt Nam vẫn đang trong tình trạng tiền tư bản, bán Trung cổ.
Sau khi độc lập khỏi Pháp, Việt Nam thiếu nền tảng kinh tế – kỹ thuật, thiếu lực lượng lao động có kỹ năng, thiếu chuyên gia, thiếu nhà quản lý, thiếu doanh nhân, thiếu truyền thống và văn hóa kinh doanh để có thể phát triển kinh tế. Những thiếu sót này kéo dài đến tận ngày nay, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam. So với các thuộc địa của Nhật Bản hoặc một số nước thực dân khác, thực dân Pháp ở Đông Dương đã để lại cho thuộc địa một trạng thái mong manh yếu ớt, hầu như không có khả năng tự tái thiết trước và sau khi giành độc lập năm 1954. Chủ nghĩa thực dân Pháp ở Việt Nam đã đi theo mô hình phương Tây điển hình, thể hiện ở chỗ nó kiếm lợi nhuận chủ yếu qua việc bóc lột tài nguyên thuộc địa. Do khả năng sinh lợi của các nguồn tài nguyên như vậy chủ yếu dựa vào sự chênh lệch giá, nên Pháp không cần thành lập một bộ máy hành chính thuộc địa phát triển nhằm tăng năng suất, cũng không cần thực hiện công nghiệp hóa ở quy mô lớn. Số lượng công chức, chuyên gia mà Pháp đưa sang Việt Nam ít hơn 15 lần so với số lượng mà Đế quốc Nhật Bản đưa sang thuộc địa Triều Tiên trong cùng thời kỳ. Do quy mô nền công nghiệp của thực dân Pháp ở Việt Nam quá nhỏ, sự phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu nông nghiệp, việc thiếu năng lực thể chế có nghĩa là Việt Nam không có nền tảng để phát triển sau khi giành độc lập. Bởi những nguyên nhân này, ngay cả khoản viện trợ cực lớn (115 tỷ USD tính theo thời giá 2016) mà Mỹ đổ vào miền Nam Việt Nam (từ năm 1954 tới 1975) cũng không thể được sử dụng một cách hiệu quả. Cho đến tận ngày nay những nhược điểm này vẫn tồn tại. Việt Nam vẫn là một quốc gia xuất khẩu nông sản và tài nguyên, năng lực thể chế yếu khiến Việt Nam không thể sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của mình.
Đánh giá
thumb|Người nghiện thuốc phiện. Hồ Chí Minh đánh giá về thời kỳ Pháp thuộc: "Sau 80 năm bị thực dân Pháp giày vò, nước Việt Nam ta cái gì cũng kém cỏi, chỉ có lòng sốt sắng của dân là rất cao." Trong Tuyên ngôn độc lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ông nói rõ:
Thế mà hơn 80 năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta. Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa.
Về chính trị, chúng tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào.
Chúng thi hành những luật pháp dã man. Chúng lập ba chế độ khác nhau ở Trung, Nam, Bắc để ngăn cản việc thống nhất nước nhà của ta, để ngăn cản dân tộc ta đoàn kết.
Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân.
Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược.
Về kinh tế, chúng bóc lột dân ta đến xương tủy, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, nước ta xơ xác, tiêu điều. Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu.
Chúng giữ độc quyền in giấy bạc, xuất cảng và nhập cảng.
Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý, làm cho dân ta, nhất là dân cày và dân buôn trở nên bần cùng.
Chúng không cho các nhà tư sản ta ngóc đầu lên. Chúng bóc lột công nhân ta một cách vô cùng tàn nhẫn.
Trong tác phẩm Chính đề Việt Nam, Ngô Đình Nhu nhận xét về thời kỳ Pháp thuộc:
... tám mươi năm thống trị của người Pháp đã để lại cho chúng ta một di sản mà ngày nay chúng ta còn phải mang những hậu quả rất là tai hại. Chỉ cần nhắc lại ba gánh nặng nhất mà thời kỳ Pháp thuộc đã lưu lại cho chúng ta.
Trước hết là một công cuộc Tây phương hóa bắt buộc đối với chúng ta. Bắt buộc, bới vì chúng ta đã không có ý Tây phương hóa, nhưng vì sinh lực mạnh bạo của một nền văn minh đã chiến thắng văn minh chúng ta, làm cho chúng ta mất tin tưởng vào các giá trị tiêu chuẩn cũ, và miễn cưỡng thâu thập nền văn minh mới. Kẻ thống trị không có quyền lợi gì để biết đến sự Tây phương hóa của lớp người bị trị.
Vận mạng của chúng ta lại không phải do chúng ta nắm. Vì vậy mà công cuộc Tây phương hóa, mà chúng ta đã phải chịu nhận từ một thế kỷ nay, là một công cuộc Tây phương hóa bắt buộc, không mục đích, không được hướng dẫn. Dân chúng bị lôi cuốn vào một phong trào Tây phương hóa, mà không hiểu Tây phương hóa để làm gì, Tây phương hóa đến mức nào là đủ, và Tây phương hóa làm sao là đúng.
Tình trạng đó đã dẫn dắt đến sự tan rã của xã hội chúng ta. Các giá trị tiêu chuẩn cũ đã mất hết hiệu lực đối với tập thể mà giá trị tiêu chuẩn mới thì không có. Do đó, tín hiệu tập hợp các phần tử trong xã hội đã mất. Đó là một điều vô cùng bất hạnh cho dân tộc trong giai đoạn này, vì chính lúc này là lúc mà chúng ta cần phải thực hiện công cuộc phát triển dân tộc bằng cách Tây phương hóa. Một công cuộc như vậy đòi hỏi, như chúng ta đã biết, nhiều nỗ lực liên tục của toàn dân và nhiều hy sinh lớn lao của mọi người. Vì vậy cho nên, sự có một tín hiệu tập hợp vô cùng cần thiết, để toàn dân trông vào và tin tưởng, mới có đủ nghị lực mà cung cấp cố gắng trong một hoàn cảnh khổ hạnh. Và chính vào một thời kỳ như vậy chúng ta lại mất các tín hiệu tập hợp.
... Gánh nặng thứ ba, mà thời kỳ thống trị của đế quốc đã để lại cho chúng ta, là sự gián đoạn trong vấn đề lãnh đạo quốc gia. Chúng ta đã thấy rằng chúng ta lâm vào một sự gián đoạn đến một trình độ trầm trọng nhất. Sự chuyển quyền không thể thực hiện được giữa lớp người trước và lớp người sau. Bí mật quốc gia và bí mật lãnh đạo đều bị mất. Thuật lãnh đạo không truyền lại được. Người lãnh đạo không có đủ di sản, dĩ vãng không bảo tồn được, văn khố thất lạc và bị cướp bóc.
...
Thêm vào các gánh nặng trên đây, mà đế quốc đã lưu lại cho chúng ta, sự thiếu người lãnh đạo trong các ngành, như chúng ta đã biết, là một trở lực to tát cho công cuộc phát triển đang đợi chờ chúng ta.
Enoplognatha gemina
Enoplognatha gemina là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Enoplognatha. Enoplognatha gemina được miêu tả năm 1999 bởi Robert Bosmans & Van Keer.
Tham khảo
Thể loại:Enoplognatha
Tamopsis tweedensis
Tamopsis tweedensis là một loài nhện trong họ Hersiliidae. T. tweedensis được miêu tả năm 1987 bởi Martin Baehr & Barbara Baehr.
Tham khảo
Thể loại:Tamopsis
Quy tắc l'Hôpital
Trong giải tích, Quy tắc l'Hôpital (cách viết khác l'Hospital,, phát âm như Lô-pi-tan), cũng được gọi là quy tắc Bernoulli, là quy tắc sử dụng đạo hàm để tính toán các giới hạn có dạng vô định. Ứng dụng của quy tắc này là đưa dạng vô định trở thành dạng hữu hạn, cho phép tính toán giới hạn một cách dễ dàng. Quy tắc này được đặt theo tên của nhà toán học người Pháp Guillaume de l'Hôpital. Ông đã phát biểu quy tắc này trong cuốn sách Analyse des Infiniment Petits pour l'Intelligence des Lignes Courbes (1696) của mình - cuốn sách đầu tiên về vi phân. Tuy nhiên, công thức này được cho là do nhà toán học người Thụy Sĩ Johann Bernoulli phát hiện.
Định lý Stolz–Cesàro là một kết quả tương tự về giới hạn của các dãy, nhưng nó chỉ sử dụng sai phân hữu hạn thay vì đạo hàm.
Dạng đơn giản nhất của quy tắc l'Hôpital được phát biểu như sau: Cho hai hàm số ƒ và g:
Nếu hoặc \pm\infty và tồn tại, thì
Việc lấy đạo hàm của tử số và mẫu số thường làm đơn giản thương số, hoặc làm khử dạng vô định.
Dạng tổng quát
Dạng chung của quy tắc l'Hôpital bao gồm nhiều trường hợp khác. Giả sử c và L là các số thuộc tập số thực mở rộng (tức là bao gồm tập số thực và hai giá trị dương vô cùng và âm vô cùng). Nếu
hoặc
Và giả sử
thì
Quy tắc này vẫn đúng đối với giới hạn một bên.
Điều kiện tồn tại giới hạn
Điều kiện giới hạn
không tồn tại, trong khi
Các dạng vô định khác
Các dạng vô định khác, bao gồm 1∞, 00, ∞0, 0.∞, và ∞ − ∞, đôi lúc có thể tính được dựa vào quy tắc l'Hôpital. Ví dụ, để tính giới hạn dạng ∞ − ∞, chuyển hiệu của hai hàm số thành một thương hai hàm số:
Ở trên quy tắc l'Hôpital đã được áp dụng ở các bước (1) và (2).
Quy tắc l'Hôpital có thể được dùng đối với dạng vô định liên quan đến số mũ bằng cách sử dụng phép tính logarit để chuyển số mũ xuống dưới. Đây là một ví dụ về dạng 00:
Ta được phép chuyển giới hạn vào trong hàm số mũ vì hàm mũ là hàm liên tục. Số mũ x đã được "chuyển xuống dưới". Giới hạn thuộc dạng vô định 0•(−∞), nhưng như ta thấy ở trên, quy tắc l'Hôpital có thể được dùng để xác định giới hạn này:
Do đó
Trường hợp f và g khả vi tại c
Chứng minh của quy tắc l'Hôpital rất đơn giản trong trường hợp ƒ và g khả vi tại điểm c. Đây không phải là chứng minh của quy tắc l'Hôpital tổng quát.
Cho hai hàm số ƒ và g liên tục và khả vi tại c, ƒ(c) = g(c) = 0, và g′(c) ≠ 0. Khi đó
(chú ý là ƒ(c) = g(c) = 0). Điều này bắt nguồn từ quy tắc tính giới hạn của thương và định nghĩa đạo hàm.
Điều này gợi một cách chứng minh cho quy tắc l'Hôpital tổng quát, không yêu cầu hai hàm ƒ và g phải khả vi tại điểm c. Xem chứng minh bên dưới.
Cách hiểu hình học
Cho đường cong trong mặt phẳng, trong đó trục Ox được cho bởi g(t) và trục Oy cho bởi ƒ(t) – ví dụ
Giả sử ƒ(c) = g(c) = 0. Giới hạn của tỉ số ƒ(t)/g(t) khi t → c là slope của tiếp tuyến đến đường cong tại điểm [0, 0]. Tiếp tuyến của đường cong tại điểm t được cho bởi. Quy tắc l'Hôpital nói rằng slope của tiếp tuyến tại 0 là giới hạn của các slope của các tiếp tuyến tại các điểm "rất gần" 0.
Chứng minh của quy tắc l'Hôpital
Một chứng minh phổ biến của quy tắc l'Hôpital là sử dụng định lý giá trị trung gian Cauchy. Chứng minh quy tắc l'Hôpital có một số điểm khác nhau trong các trường hợp khác nhau như: c và L hữu hạn hay vô hạn, ƒ và g hội tụ về 0 hay về vô cùng, giới hạn là một bên hay hai bên. Tuy nhiên, tất cả chúng đều dựa theo hai trường hợp chính sau:
0/0
Giả sử c và L là các số thực và ƒ và g hội tụ về 0.
Trước hết, ta có ƒ(c) = g(c) = 0. Vì thế ƒ và g liên tục tại c, nhưng không thay đổi giới hạn (vì theo định nghĩa, giới hạn không phụ thuộc vào giá trị hàm tại điểm c). Vì tồn tại nên có một khoảng (c − δ, c + δ) mà với mọi x thuộc khoảng, với trường hợp ngoại lệ x = c, cả  và g'(x) tồn tại và  g'(x) khác 0.
Nếu x nằm trong khoảng (c, c + δ), thì theo định lý giá trị trung gian và định lý giá trị trung gian Cauchy đều áp dụng đúng với khoảng [c, x] (và tương tự trong trường hợp x thuộc khoảng (c − δ, c)). Định lý giá trị trung gian nói rằng g(x) khác 0 (vì nếu ngược lại thì tồn tại y trong khoảng (c, x) mà g'(y) = 0). Từ định lý giá trị trung gian Cauchy, ta suy ra có một ξx thuộc (c, x) thỏa mãn
Nếu x tiến đến c, thì ξx tiến tới c (theo nguyên lý kẹp). Do tồn tại, suy ra
Vô cực trên vô cực
Giả sử L là một số hữu hạn, c là một số hữu hạn dương, ƒ và g hội tụ về dương vô cực.
Theo định lý giá trị trung gian, nếu x > m, thì g(x) ≠ g(m) (vì nếu ngược lại thì tồn tại y trong khoảng (m, x) sao cho g'(y)=0). Áp dụng định lý giá trị trung gian Cauchy cho khoảng [m, x], ta có
Vì ƒ hội tụ về dương vô cực nên nếu x đủ lớn, ta có ƒ(x) ≠ ƒ(m). Viết
Khi đó,
Với x đủ lớn, cái này nhỏ hơn ε và do đó
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải tích toán học Thể loại:Giới hạn (toán học) Thể loại:Định lý trong tính toán Thể loại:Định lý trong giải tích thực
Özdamar, Kemah
Özdamar là một xã thuộc huyện Kemah, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 53 người.
Celtis harperi
Celtis harperi là một loài thực vật có hoa trong họ Cannabaceae. Loài này được Horne ex Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1883.
Phoebe subalbaria
Phoebe subalbaria là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Phoebe Thể loại:Hemilophini
Geotrygon leucometopia
Geotrygon leucometopia là một loài chim trong họ Columbidae.
Tham khảo
Thể loại:Geotrygon Thể loại:Chim Cuba Thể loại:Động vật được mô tả năm 1917 Thể loại:Chim Hispaniola Thể loại:Loài nguy cấp
Idiocera octavia
Idiocera octavia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Idiocera Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Krompach
Krompach là một làng thuộc huyện Česká Lípa, vùng Liberecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Česká Lípa Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Levierella densiramea
Levierella densiramea là một loài Rêu trong họ Fabroniaceae. Loài này được Tixier mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.
Liên kết ngoài
Thể loại:Levierella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1966
Lepetelloidea
Lepetelloidea là một liên họ ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển, phân loại trong nhánh Vetigastropoda (theo Phân loại Động vật chân bụng (Bouchet & Rocroi, 2005). (trước đây thuộc bộ Cocculiniformia.)
Các họ
Các họ trong liên họ này gồm:
Tham khảo
Thể loại:Vetigastropoda Thể loại:Sinh học
Geissorhiza humilis
Geissorhiza humilis là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được (Thunb.) Ker Gawl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Liên kết ngoài
Thể loại:Geissorhiza Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1804
Catocala carbonaria
Catocala carbonaria là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catocala
Qossiyeh
Qossiyeh (قصية) là một ngôi làng Syria nằm ở phó huyện Wadi al-Uyun ở huyện Masyaf, Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Qossiyeh có dân số 645 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Pachyprosopis sternotricha
Pachyprosopis sternotricha là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Pachyprosopis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1972
Goldsboro, Pennsylvania
Goldsboro là một thị trấn thuộc quận York, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 952 người.
Tham khảo
Thể loại:Borough của Pennsylvania Thể loại:Quận York, Pennsylvania
Antillanthus biseriatus
Antillanthus biseriatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Alain) B.Nord. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Antillanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Enoplognatha gershomi
Enoplognatha gershomi là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Nhà thờ chính tòa Sigüenza
thumb|200px|Nhà thờ chính tòaSigüenza. thumb|200px|Vaults of the presbytery and the transept.
Enoplognatha gershomi
Loài này thuộc chi Enoplognatha. Enoplognatha gershomi được miêu tả năm 1999 bởi Robert Bosmans & Van Keer.
Nhà thờ chính tòa Sigüenza
Nhà thờ chính tòaSigüenza (Catedral de Santa María de Sigüenza) là trung tâm của giáo hội công giáo Roma Sigüenza-Guadalajara, ở Guadalajara, Tây Ban Nha. Nó được công nhận là Bien de Interés Cultural năm 1931. Nhà thờ có kiến trúc Roman và Gothic.
Enoplognatha gershomi
Tham khảo
Thể loại:Enoplognatha
Myrcia myriantha
Myrcia myriantha là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được McVaugh mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Myrcia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Melanthera remyi
Melanthera remyi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (A.Gray) W.L.Wagner & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Melanthera
Melanthera remyi
Tamopsis warialdae
Tamopsis warialdae là một loài nhện trong họ Hersiliidae. T. warialdae được miêu tả năm 1998 bởi Martin Baehr & Barbara Baehr.
Tham khảo
Thể loại:Tamopsis
Batagur
Batagur là một chi rùa trong họ Geoemydidae, đây là một chi rùa lớn có nguồn gốc Nam Á và Đông Nam Á. Tất cả các thành viên của chi rùa này đang bị đe dọa nghiêm trọng, với sự hợp nhất gần đây với các thành viên từ hai chi khác, chi này có sáu loài được mô tả và được xếp vào chi rùa này.
Tham khảo
Thể loại:Họ Rùa đầm Thể loại:Batagur
Piojó
Piojó là một khu tự quản thuộc tỉnh Atlántico, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Piojó đóng tại Piojó Khu tự quản Piojó có diện tích 258 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Piojó có dân số 6360 người.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh Atlántico Thể loại:Khu tự quản của Colombia
Geotrygon versicolor
Tham khảo
Thể loại:Geotrygon Thể loại:Chim Jamaica Thể loại:Động vật đặc hữu Jamaica Thể loại:Động vật được mô tả năm 1846
Bình Sơn, Sông Công
Bình Sơn là một xã thuộc thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.
Địa lý
Xã Bình Sơn nằm ở phía tây bắc thành phố Sông Công, cách trung tâm thành phố Sông Công 7 km, có vị trí địa lý:
Xã Bình Sơn có diện tích 27,31 km², trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 1.302,71 ha, đất lâm nghiệp là 1.041,14 ha, đất nuôi trồng thủy sản là 11,87 ha, đất ở là 176,99 ha, đất chưa sử dụng là 33,27 ha; dân số năm 2014 là 9.309 người, mật độ dân số đạt 341 người/km².
Lịch sử
Sau năm 1975, Bình Sơn là một xã thuộc huyện Đồng Hỷ.
Ngày 2 tháng 4 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định số 102-HĐBT. Theo đó, xã Bình Sơn được sáp nhập vào huyện Phổ Yên.
Ngày 10 tháng 4 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 18/1999/NĐ-CP. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Bình Sơn vào thị xã Sông Công.
Ngày 15 tháng 5 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết thành lập thành phố Sông Công. Xã Bình Sơn thuộc thành phố Sông Công.
Đến năm 2019, xã Bình Sơn được chia thành 26 xóm.
Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xóm Tân Sơn vào xóm Tiền Tiến. Xã Bình Sơn có 25 xóm như hiện nay.
Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn xã có 2 cơ quan trung ương đóng trên địa bàn, có 4 trường học (1 trường mầm non, 2 trường tiểu học, 1 trường THCS), 1 trạm y tế và có 1 chợ.
Pachyprosopis trichopoda
Pachyprosopis trichopoda là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1972.
Tham khảo
Thể loại:Pachyprosopis Thể loại:Động vật được mô tả năm 1972
Yardere, Kemah
Yardere là một xã thuộc huyện Kemah, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 28 người.
Idiocera octoapiculata
Tham khảo
Thể loại:Idiocera Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Tamopsis wau
Tamopsis wau là một loài nhện trong họ Hersiliidae. T. wau được miêu tả năm 1993 bởi Martin Baehr & Barbara Baehr.
Tham khảo
Thể loại:Tamopsis
Felinia spissa
Felinia spissa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Felinia
Enoplognatha giladensis
Enoplognatha giladensis là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Forbidden Voices (bài hát)
Tham khảo
Thể loại:Đĩa đơn năm 2015 Thể loại:Bài hát của Martin Garrix Thể loại:Bài hát năm 2015 Thể loại:Bài hát viết bởi Martin Garrix
Enoplognatha giladensis
Loài này thuộc chi Enoplognatha. Enoplognatha giladensis được miêu tả năm 1982 bởi Levy & Amitai.
Tham khảo
Thể loại:Enoplognatha
Geotrygon linearis
Geotrygon linearis là một loài chim trong họ Columbidae.
Khoa học nano
Khoa học nano là ngành khoa học nghiên cứu về các hiện tượng, sự can thiệp vào các vật liệu với quy mô nguyên tử, phân tử và đại phân tử. Quy mô này tương ứng với kích thước vào cỡ vài nanômét cho đến vài trăm nanômét. Tại các quy mô đó, tính chất của vật liệu khác hẳn với tính chất của chúng tại các quy mô lớn hơn. Quy mô này cũng mang lại tên gọi cho môn khoa học này.
Tham khảo
Thể loại:Công nghệ nano
Mèo rừng châu Á
Mèo rừng châu Á (Felis lybica ornata) là tên của một phân loài mèo rừng châu Phi chủ yếu sống ở sa mạc Rajasthan và Đầm lầy mặn Kutch, bao hàm cả vùng đồng cỏ Banni của Ấn Độ và vùng sa mạc Sindh ở Pakistan nằm kế bên. Nó có quan hệ họ hàng với mèo rừng châu Phi, tổ tiên của mèo nhà. So với mèo nhà, mèo rừng châu Á lớn hơn một chút. Mèo rừng châu Á có bô lông màu vàng nhạt ở phần trên cơ thể với những đốm đen ở lưng và vằn đen ở chân cùng với phần lông bụng màu trắng nhạt. Mắt của mèo rừng châu Á màu vàng. Loài mèo này hiện sống ở những khu vực biệt lập tại những vùng rừng câu bụi và nhiều núi đá chưa có người khai phá. Thức ăn của chúng là nhiều loài động vật có vú nhỏ và các loài gặm nhấm, chúng là động vật săn mồi về đêm. Khu bảo tồn động vật hoang dã Jalore, tọa lạc gần Jalore, Rajasthan, Ấn Độ là một trong những nơi hiếm hoi có quần thể mèo rừng châu Á quy mô đáng kể.
Kameliyeh
Kameliyeh (الكاملية) là một ngôi làng Syria nằm ở phó huyện Wadi al-Uyun ở huyện Masyaf, Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Kameliyeh có dân số 535 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Phoebe tinga
Tham khảo
Thể loại:Phoebe
Mimosa lanuginosa
Mimosa lanuginosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Burkart miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
L
Antillanthus carinatus
Antillanthus carinatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Greenm.) B.Nord. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Tham khảo
Thể loại:Antillanthus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2006
Merrilliobryum tanianum
Merrilliobryum tanianum là một loài Rêu trong họ Fabroniaceae. Loài này được D.H. Norris, T.J. Kop. & W.R. Buck mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Liên kết ngoài
Thể loại:Merrilliobryum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2008
Idiocera omanensis
Tham khảo
Thể loại:Idiocera Thể loại:Limoniidae ở vùng Palearctic
Celtis hildebrandii
Celtis hildebrandii là một loài thực vật có hoa trong họ Cannabaceae. Loài này được Soepadmo mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Cơm nguội Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Neomphaloidea
Neomphaloidea là một siêu họ thuộc phân lớp Vetigastropoda (ghi nhận tại taxonomy of the Gastropoda by Bouchet & Rocroi, 2005), bao gồm một số loài ốc biển, là các động vật thân mềm chân bụng sống ở biển. Chúng thường được biết đến với tên "hydrothermal vent limpets".
Một siêu họ ngang hàng với Neomphaloidea là Lepetodriloidea, đều thuộc phân lớp Vetigastropoda.
Các họ trong Neomphaloidea
Các họ chính dưới cấp họ Neomphaloidea:
Các họ phụ hoặc không chính thức khác:
Tham khảo
Thể loại:Sinh học Thể loại:Vetigastropoda
Ctenizidae
Nhện cửa sập (Danh pháp khoa học: Ctenizidae) là một họ nhện trong bộ Araneae, thuộc lớp Arachnid. Đây là những loài nhện sống trên mặt đất và có kích thước lớn.
Đặc điểm
Tên của loài nhện cửa sập bắt nguồn từ cách chúng sử dụng sỏi đất, cây cỏ và tơ nhện để xây dựng cửa hang và cái tên kỳ lạ xuất phát từ cách săn mồi của chúng. Chúng thường sử dụng đất, cỏ cây, tơ nhện, để xây dựng cửa hang. Bình thường chiếc cửa này được đóng kín nhưng khi nghe thấy tiếng động của con mồi (như các loài côn trùng, động vật không xương sống nhỏ hay động vật chân đốt khác) đi qua cửa hang, chúng sẽ bật ra theo bản năng bật cửa ra để tóm gọn con mồi.
Khi bị con người trêu chọc, bị làm phiền, nhện độc ngay lập tức lao ra khỏi hang để tấn công, chúng lao rất nhanh ra khỏi tổ và dùng chân trước để tấn công, Nhện cửa sập sống dưới các đụn cát, sử dụng tơ và một số loài thực vật xung quanh để ẩn náu. Vết cắn của chúng có thể khiến nạn nhân nôn mửa, hôn mê và khó thở.
Loài mới
Các nhà khoa học Úc phát hiện con nhện cửa sập có phần đầu trắng như bị bạch tạng ở phía tây nước Úc. Nó là mẫu vật duy nhất tìm thấy về loài sinh vật bạch tạng này. Một người ở thị trấn nhỏ phía tây Australia đã nhìn thấy con nhện bạch tạng ở gần nhà. Người này đã bắt nó cho vào cái bình và gửi tới bảo tàng tây Úc. Loài nhện trên thực chất không bị bạch tạng, vì nó vẫn mang một số sắc tố nâu trên cơ thể giống như những con nhện cửa sập khác. Người ta cũng phát hiện 13 loài nhện mới, bao gồm loài nhện cửa sập chân lông, ở bán đảo Cape York thuộc bang Queensland, Australia.
Ở Mỹ cũng phát hiện 33 loài nhện cửa sập mới ở phía tây nam nước Mỹ, đưa tổng số loài nhện thuộc chi này lên 40. Việc phát hiện các loài nhện Aptostichus mới ở Mỹ, đặc biệt là California là đáng chú ý. Loài nhện mới được phát hiện ở những môi trường sống tuyệt vời ở California, bao gồm các cồn cát ven biển, chaparral, sa mạc, rừng gỗ sồi và ở những vùng vĩ độ cao trên dãy núi Sierra Nevada.
Tham khảo
Thể loại:Nhện Thể loại:Ctenizidae
Eulophia laurentii
Eulophia laurentii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (De Wild.) Summerh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Luân lan Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1960
Giải quần vợt Wimbledon 2000 - Đơn nữ
Venus Williams giành danh hiệu Grand Slam đầu tiên khi đánh bại đương kim vô địch Lindsay Davenport trong trận chung kết, 6–3, 7–6(7-3) để giành chức vô địch Đơn nữ tại Giải quần vợt Wimbledon 2000.
Hạt giống
Martina Hingis (Tứ kết) Lindsay Davenport (Chung kết) Mary Pierce (Vòng hai) Conchita Martínez (Vòng hai) Venus Williams (Vô địch) Monica Seles (Tứ kết) Nathalie Tauziat (Vòng một) Serena Williams (Bán kết)
Arantxa Sánchez Vicario (Vòng bốn) Sandrine Testud (Vòng một) Anke Huber (Vòng bốn) Amanda Coetzer (Vòng hai) Amélie Mauresmo (Vòng một) Julie Halard-Decugis (Vòng một) Barbara Schett (Vòng một) Dominique Van Roost (Vòng một)
Liên kết ngoài
Đơn nữ Thể loại:Giải quần vợt Wimbledon theo năm - Đơn nữ Giải quần vợt Wimbledon Giải quần vợt Wimbledon
Mikhail Stepanovich Shumilov
Mikhail Stepanovich Shumilov (Шумилов, Михаил Степанович; 17 tháng 11 năm 1895 - 28 tháng 6 năm 1975) là một tướng lĩnh Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Ông từng là chỉ huy của Tập đoàn quân 64 trong trận Stalingrad, tham gia phòng thủ bảo vệ thành phố hơn sáu tháng, vùng ngoại ô phía nam của thành phố và đầu cầu Beketovka trên sông Volga.
Thiếu thời
Mikhail Shumilov sinh ngày 17 tháng 11 (lịch cũ: 5 tháng 11) năm 1895, trong một gia đình nông dân tại làng Verkhnyaya Techa, Verkhnetechenskaya volost, Shadrinsky, tỉnh Perm, (nay thuộc Kataysky, khu Kurgan). Thuở nhỏ, ông theo học trường làng và tốt nghiệp loại xuất sắc, do đó nhận được học bổng vào trường dòng và tốt nghiệp trường dòng ở Chelyabinsk năm 1916.
Tham gia Thế chiến thứ nhất và Nội chiến Nga
Năm 1916, ông được trưng ngũ vào Lục quân Đế quốc Nga. Do có trình độ học vấn, ông được cử đi học tại các trường quân sự Chuguev, sau đó vào năm 1917 ông là một Chuẩn úy (прапорщик) trong trung đoàn dự bị 109 tại Chelyabinsk. Tháng 3 năm 1917, ông được điều động đến Phương diện quân Tây, nơi ông tham chiến trong Thế chiến thứ nhất như một phần của Trung đoàn bộ binh Kremenchug số 32.
Cách mạng Tháng Mười nổ ra, Quân đội Đế quốc Nga tan rã, ông xuất ngũ và trở về Thượng Techa. Cuối năm 1917, ông gia nhập đội Cận vệ Đỏ và tham gia thành lập chính quyền Xô viết tại địa phương. Tháng 4 năm 1918, ông tình nguyện gia nhập Hồng quân Công Nông, được kết nạp vào RCP (b). Từ năm 1918 đến 1920, ông lần lượt trải qua các chức vụ chỉ huy Hồng quân trong các các cuộc chiến chống quân Bạch vệ, từ cấp đại đội đến cấp trung đoàn.
Thời kỳ giữa các cuộc chiến
Sau khi Nội chiến Nga kết thúc, Shumilov tiếp tục phục vụ trong quân đội với tư cách là tiểu đoàn trưởng. Ông được cử theo học các khóa bồi dưỡng Kharkov dành cho cán bộ chỉ huy và chính trị cao cấp. Tháng 7 năm 1924, ông là chỉ huy một tiểu đoàn thuộc Trung đoàn súng trường 20, Sư đoàn súng trường số 7. Tháng 11 năm 1924, ông được bổ nhiệm làm tham mưu trưởng trung đoàn này. Từ tháng 1 năm 1927 - trợ lý chỉ huy Trung đoàn bộ binh 21 cùng sư đoàn. Sau khi hoàn thành các khóa học nâng cao "Vystrel" vào tháng 1 năm 1929, ông được bổ nhiệm làm trung đoàn trưởng và chính ủy trung đoàn súng trường 21, vào năm 1933 - giữ chức vụ tham mưu trưởng sư đoàn súng trường 96. Tháng 11 năm 1935, ông được phong quân hàm Đại tá.
Tháng 1 năm 1937, ông trở thành trợ lý chỉ huy Sư đoàn 87 Bộ binh. Tháng 6 năm 1937, ông được phong cấp bậc Lữ đoàn trưởng (комбриг), và được bổ nhiệm làm tư lệnh Sư đoàn súng trường số 7 của Quân khu Kiev. Từ tháng 2 năm 1938 đến tháng 3 năm 1939, Shumilov sang Tây Ban Nha làm cố vấn cho phe Cộng hòa trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha.
Tháng 4 năm 1938, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân đoàn súng trường 11, đóng tại Quân khu Belarus. Tháng 9 năm 1939, đơn vị ông tham gia các chiến dịch Hồng quân tiến vào Tây Belarus, và sau đó là chiến tranh Xô-Phần. Vào tháng 7 năm 1940, Quân đoàn súng trường 11 được hợp nhất thành Quân khu đặc biệt Pribaltic.
Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại
Khi chiến tranh bùng nổ, quân đoàn của Shumilov đã tham gia vào chiến dịch phòng thủ Baltic. Từ ngày 23 đến ngày 25 tháng 6, đơn vị ông tham gia một cuộc phản công chống lại tập đoàn xe tăng 4 của Đức đột phá vào khu vực cứ điểm Šiauliai. Sau đó, quân đoàn rút lui theo hướng Riga và xa hơn đến Tartu. Tháng 7, quân đoàn chiến đấu trong các trận phòng thủ khốc liệt trên tuyến Pärnu -Tartu. Từ ngày 22 đến ngày 25 tháng 7, quân Đức đã chọc thủng được chiến tuyến và tiến đến được hồ Peipsi và bao vây quân đoàn Shumilov. Ngày 30 tháng 7, quân đoàn phá vây thành công, tiến hành các hoạt động phòng thủ dọc theo đường cao tốc Narva.