cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pavetta sylvatica
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1826
Ali Maow Maalin
Ali Maow Maalin (Cali Macow Macallin; cả Mao Moallim và Mao' Mo'allim; 1954 – 22 tháng 7 năm 2013) là một đầu bếp bệnh viện người Somali và nhân viên y tế Merca, người cuối cùng được biết là đã bị nhiễm bệnh đậu mùa Variola xảy ra tự nhiên. Ông được chẩn đoán mắc bệnh vào tháng 10 năm 1977 và đã bình phục hoàn toàn. Mặc dù anh ta có nhiều người tiếp xúc nhưng không ai trong số họ phát bệnh và một chiến dịch ngăn chặn tích cực đã thành công trong việc ngăn chặn bùng phát. Bệnh đậu mùa được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố là đã bị loại trừ trên toàn cầu hai năm sau đó. Maalin sau đó đã tham gia vào chiến dịch thanh toán bệnh bại liệt thành công ở Somalia, và ông đã chết vì bệnh sốt rét trong khi tiến hành tiêm phòng bệnh bại liệt sau khi vi rút bại liệt tái xuất hiện vào năm 2013.
Diệt trừ bệnh đậu mùa ở Châu Phi
Bệnh đậu mùa là một bệnh truyền nhiễm do hai chủng vi-rút Variola major và V. minor gây ra. V. minor hiếm gặp hơn trong hai chủng này và gây ra một căn bệnh ít nghiêm trọng hơn nhiều (đôi khi được gọi là alastrim), với tỷ lệ tử vong khoảng 1%. Không có phương pháp điều trị nào, và biện pháp bảo vệ duy nhất là tiêm phòng. Vi-rút thường lây truyền qua tiếp xúc mặt đối mặt trong thời gian dài với người có triệu chứng. Thời gian ủ bệnh trung bình 12–14 ngày. Một trong những căn bệnh đáng sợ nhất trong lịch sử loài người, bệnh đậu mùa vẫn gây ra khoảng 2 triệu ca tử vong mỗi năm vào cuối năm 1967.
trái|nhỏ|[[Đậu mùa|Bệnh đậu mùa ]] Nỗ lực toàn cầu nhằm loại bỏ bệnh đậu mùa khỏi các khu vực lưu hành bệnh như Châu Phi bắt đầu vào năm 1959 với một chiến dịch tiêm chủng hàng loạt. Cách tiếp cận này đạt được rất ít thành công và một cách tiếp cận mục tiêu hiệu quả hơn đã được phát triển vào cuối những năm 1960. Điều này liên quan đến việc giám sát tích cực bằng cách săn lùng ca bệnh, kết hợp với việc ngăn chặn nhanh chóng sự lây nhiễm ở những khu vực có báo cáo bùng phát bằng cách tiêm phòng tích cực. Phần lớn các quốc gia châu Phi không còn bệnh đậu mùa vào năm 1972. Đến cuối năm 1975, vi-rút đã bị tiêu diệt trên toàn thế giới, ngoại trừ ở Ethiopia và Somalia ở vùng Sừng châu Phi và nước láng giềng Kenya. Những người dân du mục ở Sa mạc Ogaden vẫn giữ bệnh đậu mùa đặc hữu với một dạng bệnh nhẹ bất thường, điều này tạo điều kiện cho sự tồn tại dai dẳng trong dân số. Từ năm 1975, các nỗ lực của WHO tập trung vào khu vực này. Trường hợp cuối cùng của Ethiopia là vào tháng 8 năm 1976 và Kenya vào tháng 2 năm 1977.
Somalia tỏ ra đặc biệt khó khăn vì phần lớn dân số 3,5 triệu người là dân du cư. Một chiến dịch tiêm chủng hàng loạt ở nước này vào năm 1969 đã thất bại vì nhiều người dân du mục trong vùng có văn hóa phản đối việc tiêm chủng và từ chối hoặc tránh tiêm chủng. Những nỗ lực loại bỏ dựa trên một hệ thống báo cáo chuyên sâu. Một đợt hạn hán nghiêm trọng vào năm 1975 đã làm trầm trọng thêm những khó khăn khi gia tăng di chuyển qua biên giới với Ethiopia, và các đợt bùng phát thường xuyên tiếp tục. Vào tháng 3 năm 1977, các nỗ lực giám sát đã tìm thấy hơn 3000 trường hợp ở miền nam đất nước. Chính phủ Somalia đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp và kêu gọi thành công sự trợ giúp của Liên Hợp Quốc. Đến tháng 6, khi dịch bùng phát lên đến đỉnh điểm, 3.000 nhân viên y tế Somalia dưới sự giám sát của 23 cố vấn quốc tế đã tham gia vào các nỗ lực diệt trừ. Công việc diệt trừ bị cản trở vào tháng 7 khi Chiến tranh Ogaden nổ ra, hạn chế khả năng tiếp cận sa mạc.
Trường hợp của Maalin
Maalin làm đầu bếp tại bệnh viện ở thị trấn cảng Merca ở miền nam Somalia, đồng thời là người tiêm vắc-xin không thường xuyên cho nhóm xóa sổ bệnh đậu mùa của WHO. Anh ta đã không được tiêm phòng thành công, mặc dù việc tiêm phòng bệnh đậu mùa là bắt buộc đối với nhân viên bệnh viện. Theo nhà dịch tễ học Jason Weisfeld của CDC, một trong những người dẫn đầu nỗ lực ngăn chặn sau đó ở Merca, Maalin đã tiêm vắc xin đậu mùa nhưng vắc xin này không dùng được và anh không được bảo vệ. Các nguồn khác nói rằng anh ta chưa được tiêm phòng. Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2007, Maalin nói rằng anh ấy chưa được tiêm phòng, giải thích: "Khi đó tôi rất sợ tiêm phòng. Có vẻ như mũi tiêm bị đau."
Vào tháng 8 năm 1977, một đợt bùng phát bùng phát trong một nhóm du mục người Somalia gồm 20 gia đình; tám đứa trẻ phát triển các triệu chứng từ tháng 8 đến tháng 10. Vào ngày 12 tháng 10 năm 1977, hai đứa trẻ có các triệu chứng bệnh đậu mùa được phát hiện tại một khu cắm trại gần khu định cư nhỏ trong đất liền Kurtunwarey, cách Merca khoảng 90 km (60 dặm). Các quan chức địa phương chở bọn trẻ đến Merca, nơi có một trại cách ly gần đó. Maalin, khi đó 23 tuổi, là người hướng dẫn cả nhóm đưa họ lên chiếc Land Cruiser đã đóng cửa từ bệnh viện nơi anh ta làm việc đến nhà của một giám sát viên giám sát hoặc đến thẳng trại cách ly. Anh ta được cho là đã bị nhiễm bệnh trong cuộc hành trình kéo dài không quá 5–15 phút. Một trong những đứa trẻ, một bé gái sáu tuổi tên là Habiba Nur Ali, đã chết hai ngày sau đó. Cô là người cuối cùng chết vì bệnh đậu mùa mắc phải tự nhiên. Sự bùng phát trong nhóm du mục đã được các nhân viên của WHO ngăn chặn thành công vào ngày 18 tháng 10, nhưng điều quan trọng là các nhà điều tra đã không xác định được Maalin là người tiếp xúc.
Donald Henderson, người chỉ đạo chương trình diệt trừ của WHO từ năm 1967 đến năm 1976, mô tả trường hợp của Maalin là "một trường hợp điển hình trong việc mô tả những thiếu sót và sai lầm trong hoạt động của chương trình." Maalin, được Henderson mô tả là "một người đàn ông nổi tiếng", đã được nhiều người thân và bạn bè đến thăm trong thời gian bị bệnh trước khi ông phải cách ly. Khi nhập viện vì sốt, anh ấy đã tự do đi lại trong bệnh viện, tiếp xúc với nhiều bệnh nhân.
Chứa khả năng bùng phát
Nhiều biện pháp đã được sử dụng để ngăn chặn khả năng bùng phát ở thị trấn Merca. Phản hồi được phối hợp bởi Weisfeld và Karl Markvart. Tất cả các địa chỉ liên lạc của Maalin đều được truy tìm bởi nhóm diệt trừ của WHO. Tổng cộng có 161 người tiếp xúc đã được xác định, 41 người trong số họ chưa được tiêm phòng. Có 91 người đã tiếp xúc trực tiếp với Maalin, 12 người trong số họ chưa được tiêm phòng. Một số địa chỉ liên lạc của ông sống lên đến 120 km (75 dặm) bên ngoài thị trấn. Tất cả các liên lạc đã được giữ dưới sự giám sát trong sáu tuần. Những người tiếp xúc trực tiếp với anh ấy và gia đình của họ đã được tiêm phòng, nhưng không ai có dấu hiệu bị nhiễm bệnh. Bệnh viện Merca đã đóng cửa không tiếp nhận bệnh nhân mới, tất cả nhân viên y tế của bệnh viện đã được tiêm phòng và những bệnh nhân hiện tại được cách ly tại chỗ. Cư dân của 50 ngôi nhà lân cận nơi ở của Maalin đã được tiêm phòng, và việc tiêm phòng sau đó đã được mở rộng ra khu vực của thị trấn nơi Maalin sinh sống. Các cuộc lục soát từng nhà trong toàn bộ thị trấn để tìm các trường hợp. Các trạm kiểm soát của cảnh sát trên tất cả các lối ra vào thị trấn, bao gồm cả lối đi bộ, được thiết lập để tiêm phòng cho bất kỳ ai đi ngang qua mà chưa được tiêm chủng gần đây. Tổng cộng có 54.777 người đã được tiêm phòng trong hai tuần sau khi Maalin bị cách ly. Phản ứng sau đó được mở rộng, với các cuộc tìm kiếm từng nhà hàng tháng trên khắp khu vực mở rộng thành một cuộc tìm kiếm trên khắp Somalia, hoàn thành vào tháng 12 năm 1977.
Các nỗ lực ngăn chặn đã tỏ ra hiệu quả và vào ngày 17 tháng 4 năm 1978, văn phòng của WHO tại Nairobi đã gửi một bức điện thông báo: "Đã hoàn tất tìm kiếm. Không phát hiện trường hợp nào. Ali Maow Maalin là trường hợp mắc bệnh đậu mùa cuối cùng được biết đến trên thế giới." Mặc dù có thêm một đợt bùng phát bệnh đậu mùa vào năm 1978 do một phòng thí nghiệm ở Birmingham, Vương quốc Anh, Maalin vẫn là trường hợp mắc bệnh đậu mùa tự nhiên cuối cùng trên thế giới. Vào ngày 26 tháng 10 năm 1979, hai năm sau ngày phát ban Maalin xuất hiện, WHO tuyên bố rằng bệnh đậu mùa đã được tận diệt trên toàn cầu.
Cuộc sống sau này và sự tham gia vào chiến dịch tận diệt bệnh bại liệt
Maalin vẫn ở khu vực Merca, nơi anh được tuyển dụng với nhiều vai trò khác nhau. Vào giữa những năm 1990, ông bán thuốc ở một thị trấn nhỏ gần đó. Maalin là một trong số 10.000 tình nguyện viên tham gia vào nỗ lực tiêu diệt bệnh bại liệt khỏi Somalia, đã thành công vào năm 2008. Anh giải thích động lực tình nguyện của mình: "Somalia là quốc gia cuối cùng có bệnh đậu mùa. Tôi muốn giúp đảm bảo rằng chúng tôi sẽ không phải là quốc gia cuối cùng nơi có bệnh bại liệt nữa." Maalin làm việc cho WHO với tư cách là điều phối viên địa phương chịu trách nhiệm vận động xã hội, và đã dành nhiều năm đi khắp Somalia, tiêm phòng cho trẻ em và giáo dục cộng đồng. Tờ Boston Globe mô tả ông là một trong những điều phối viên địa phương "có giá trị nhất" của WHO. Ông khuyến khích mọi người tiêm vắc-xin bằng cách chia sẻ kinh nghiệm của mình với bệnh đậu mùa: "Bây giờ, khi tôi gặp những bậc cha mẹ từ chối cho con mình tiêm vắc-xin bại liệt, tôi kể cho họ nghe câu chuyện của mình. Tôi nói với họ tầm quan trọng của những loại vắc-xin này. Tôi bảo họ đừng làm như vậy". một cái gì đó ngu ngốc như tôi." Anh ấy tiếp tục làm điều phối viên khu vực cho chiến dịch tiêm chủng và được ca ngợi là một trong những "anh hùng thực sự" của chiến dịch.
Ngọc nữ thơm
Liên kết ngoài
Thể loại:Clerodendrum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Ali Maow Maalin
Cuộc sống sau này và sự tham gia vào chiến dịch tận diệt bệnh bại liệt
Sau khi vi rút bại liệt tái xuất hiện vào Somalia năm 2013, Maalin một lần nữa đang tiến hành tiêm chủng ở quận Merca thì bị sốt và qua đời vài ngày sau đó, vào ngày 22 tháng 7 năm 2013, vì bệnh sốt rét.
Xem thêm
Thể loại:Sinh năm 1954 Thể loại:Mất năm 2013 Thể loại:Bại liệt Thể loại:Người Somalia thế kỷ 20 Thể loại:Người Somalia thế kỷ 21
Xã Springdale, Quận Sumner, Kansas
Xã Springdale (Springdale Township) là một xã thuộc quận Sumner, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 753 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Kansas Thể loại:Quận Sumner, Kansas
Myrmarachne iridescens
Myrmarachne iridescens là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Myrmarachne. Myrmarachne iridescens được Richard C. Banks miêu tả năm 1930.
Tham khảo
Thể loại:Myrmarachne
Gostynin
Gostynin là một thị trấn thuộc huyện Gostyniński, tỉnh Mazowieckie ở trung-đông Ba Lan. Thị trấn có diện tích 32 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 18888 người và mật độ 583 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Mazowieckie
Olivancillaria deshayesiana
Olivancillaria deshayesiana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.
Grazac, Haute-Garonne
Grazac  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 245 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Garonne
Eupselia carpocapsella
Bướm đêm Eupselia thông thường, Eupselia carpocapsella, là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc.
Liên kết ngoài
Thể loại:Eupselia
Anemone halleri
Anemone halleri là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được All. mô tả khoa học đầu tiên năm 1785.
Plectrophora iridifolia
Plectrophora iridifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Lodd. ex Lindl.) H.Focke miêu tả khoa học đầu tiên năm 1848.
Anemone halleri
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Phong quỳ Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1785
Plectrophora iridifolia
Liên kết ngoài
Thể loại:Plectrophora Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1848
Kemerovsky (huyện)
Huyện Kemerovsky (Ке́меровский райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Kemerovo, Nga. Huyện có diện tích 4539 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 39200 người. Trung tâm của huyện đóng ở Kemerovo.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Tỉnh Kemerovo Thể loại:Huyện của Nga
Débora Pérez Volpin
Débora Denise Pérez Volpin (30 tháng 12 năm 1967 – 6 tháng 2 năm 2018) là một chính trị gia, nhà báo và truyền hình người Argentina. Bà là người dẫn chương trình Todo Noticias từ năm 1996 và chương trình Arriba argentinos kể từ khi thành lập vào năm 2005.
Vào năm 2017, bà theo chính trị và được bầu làm nhà lập pháp của thành phố Buenos Aires. Bà đứng thứ ba trong cuộc bầu cử với 12% phiếu bầu và bà được khánh thành vào ngày 10 tháng 12 năm đó. Bà chỉ có thể bầu cử một lần với tư cách là một nhà lập pháp vào ngày 22 tháng 12 năm 2017, khi ngân sách của Thành phố Buenos Aires được phê chuẩn, trước khi bà qua đời.
Pérez Volpin qua đời vào ngày 6 tháng 2 năm 2018, sau những biến chứng trong nội soi tại Bệnh viện Sanatorio de la Trinidad ở Buenos Aires. Gia đình bà đã yêu cầu hệ thống Tư pháp mở một cuộc điều tra về các sự kiện, và Thẩm phán Gabriel Ghirlanda đã bắt đầu điều tra về khả năng cái chết của bà là giết người.
Cơ thể của bà đã được giữ tại Cung điện Lập pháp của Thành phố Buenos Aires vào ngày 8 tháng 2 năm 2018 và nhận được hơn bốn nghìn người đi tang lễ. Sau đó, bà được chôn cất trong Pantheon Austurian tại nghĩa trang Chacarita cùng với cha bà.
Tài liệu tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1967 Thể loại:Mất năm 2018 Thể loại:Nữ chính khách Argentina Thể loại:Tử vong vì bệnh tim mạch
Rockefeller Center
thumb|150px Rockefeller Center hay Rockefeller Plaza được đặt tên theo John D. Rockefeller, Jr., người đã thuê khu đất từ Đại học Columbia, là một tổ hợp 19 tòa nhà trên diện tích 89.000 m2 giữa các phố 48 và 51 ở Thành phố New York. Khu phức hợp thương mại này do gia đình tỉ phú Rockefeller xây dựng ở trung tâm Midtown Manhattan, vươn trong khu vực giữa Đại lộ 5 và Đại lộ 6 gồm những nhà hàng sang trọng, một hành lang thương mại ngầm, các nhà hát san sát cùng các văn phòng và hơn 100 tác phẩm nghệ thuật (tranh tường và tượng) được trưng bày.
Rockefeller Center luôn nằm trong chương trình của các công ty du lịch nhờ vô số sự kiện theo mùa được tổ chức tại đây, và đặc biệt, một nhà hàng và bar tại khu Rockefeller Plaza vào mùa hè sẽ được "hô biến" thành một sân trượt băng vào mùa thu và mùa đông.
Kể từ năm 1936 đến nay, Rockefeller Center là một trong những điểm tấp nập nhất New York khi hằng tuần trung bình 200.000 lượt khách tham quan tìm đến. Số du khách còn tăng mạnh khi cây thông khổng lồ được thắp sáng. Năm 1987, trung tâm này được công nhận là Địa điểm nổi bật lịch sử quốc gia.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố New York Thể loại:Nhà chọc trời New York Thể loại:Trung tâm thương mại tại Hoa Kỳ Thể loại:Khởi đầu năm 1939 Thể loại:Rockefeller Center
Nội chiến Campuchia
Nội chiến Campuchia là cuộc chiến giữa lực lượng của Đảng Cộng sản Campuchia (được biết đến với tên gọi Khmer Đỏ) và đồng minh của họ, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đối chọi với lực lượng chính phủ Campuchia (và sau tháng 10 năm 1970 là Cộng hòa Khmer), được Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa hỗ trợ.
Cuộc xung đột trở nên trầm trọng vì ảnh hưởng và hành động của các đồng minh của hai phe tham chiến. Quân đội Nhân dân Việt Nam tham chiến nhằm bảo vệ các căn cứ và mật khu của họ ở miền đông Campuchia, mà thiếu chúng, hoạt động quân sự của họ ở miền Nam Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn. Hoa Kỳ tham chiến với mục tiêu kéo dài thời gian, tạo điều kiện cho quân đội của họ rút khỏi vùng Đông Nam Á và cũng nhằm để bảo vệ đồng minh Việt Nam Cộng hòa của họ. Lực lượng quân sự của Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đều trực tiếp tham chiến (tại thời điểm này hay thời điểm khác). Chính quyền Campuchia được hỗ trợ chủ yếu bởi các chiến dịch ném bom rộng khắp của Hoa Kỳ và viện trợ vật chất cũng như viện trợ quân sự.
Sau 5 năm giao tranh khốc liệt, khiến cho vô số người bị chết và bị thương, nền kinh tế bị tàn phá, dân chúng lâm vào cảnh đói rách cũng như những tội ác chiến tranh ghê gớm xảy ra, chính phủ Cộng hòa Khmer bị đánh bại ngày 17 tháng 4 năm 1975, Khmer Đỏ tuyên bố thiết lập Campuchia Dân chủ. Cuộc xung đột này, dù bản chất là một cuộc nội chiến, được coi là một phần của cuộc chiến tranh Việt Nam (1955–1975) vốn cũng đã lôi cuốn Vương quốc Lào, Việt Nam Cộng hòa và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào vòng xung đột. Cuộc nội chiến này cũng dẫn đến cuộc diệt chủng Campuchia, một trong số các cuộc diệt chủng đẫm máu nhất trong lịch sử.
Bối cảnh
nhỏ|phải|250px|Tuyến tiếp vận trên biển và trên đất liền: đường mòn Hồ Chí Minh và đường mòn Sihanouk Pháp tuyên bố trao trả độc lập cho Campuchia năm 1953. Theo Hiệp định Genèva, Campuchia là một nước trung lập, quân đội kháng chiến của Mặt trận Issarak Thống nhất sáp nhập vào quân đội Hoàng gia. Trong những năm đầu, Norodom Sihanouk thi hành chính sách trung lập, tuy nhiên do có các cuộc xâm nhập của quân đội Việt Nam cộng hòa năm 1958, và Mỹ ngày càng can thiệp vào nội bộ Campuchia, do đó Sihanouk ngày càng có thái độ thiên tả, quan hệ thân mật hơn với các nước xã hội chủ nghĩa, làm ngơ cho phía Mặt trận dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam lập các căn cứ và con đường chi viện từ bắc vào nam Việt Nam dọc theo đường biên giới.
Từ đầu cho tới giữa thập kỷ 1960, chính sách thiên tả của hoàng thân Norodom Sihanouk đã giữ cho quốc gia Campuchia khỏi bị cuốn vào vòng xung đột tại Lào và Nam Việt Nam. Cả Trung Quốc lẫn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đều không chống đối tuyên bố của Sihanouk rằng ông đại diện cho chính sách chính trị "tiến bộ", và nhóm lãnh đạo đảng đối lập cánh tả chính, đảng Pracheachon, đã được hợp nhất vào bộ máy chính quyền. Ngày 3 tháng 5 năm 1965, Sihanouk cắt đứt quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ, và như vậy chấm dứt nguồn viện trợ từ Hoa Kỳ, rồi quay sang Trung Quốc và Liên Xô để tìm kiếm viện trợ kinh tế và quân sự.
Sihanouk tin tưởng rằng Trung Quốc, chứ không phải Hoa Kỳ, cuối cùng sẽ giành được quyền kiểm soát bán đảo Đông Dương, rằng "quyền lợi của chúng ta sẽ được đảm bảo vững chắc nhất bằng cách thỏa hiệp với phe cuối cùng sẽ thống trị toàn châu Á– và đưa ra các điều khoản trước khi phe này giành được thắng lợi– nhằm thu được những điều khoản có lợi nhất"
Ngày 11 tháng 9, Campuchia tiến hành cuộc bầu cử tự do đầu tiên. Nhờ vào các thủ đoạn và nhờ vào hăm dọa, phe bảo thủ thắng cử, thu được 75% số ghế tại Quốc hội (khiến Sihanouk cũng phải kinh ngạc). Lon Nol được chọn làm thủ tướng bởi phe cánh hữu, và Sirik Matak, một thành viên thuộc phái siêu bảo thủ và đồng thời là một hoàng thân dòng Sisowath của hoàng tộc - cũng là kẻ thù lâu dài với Sihanouk, làm phó thủ tướng. Ngoài các biến cố đó và các cuộc xung đột về quyền lợi trong giới thượng lưu tại Phnôm Pênh, tình trạng căng thẳng trong xã hội cũng tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho lực lượng cộng sản trong nước phát triển tại các vùng nông thôn.
Cuộc nổi dậy tại Battambang
Ngày 11 tháng 3 năm 1967, khi Sihanouk đang công du Pháp, một cuộc bạo động diễn ra quanh khu vực Samlaut ở Battambang, khi nông dân phẫn nộ tấn công một toán quân thu thuế. Có lẽ nhận được sự hưởng ứng từ các cán bộ cộng sản địa phương, cuộc nổi dậy nhanh chóng lan ra khắp các vùng xung quanh. Lon Nol tuyên bố tình trạng thiết quân luật (được Sihanouk đồng thuận). Hàng trăm nông dân bị giết và làng mạc bị tàn phá hoàn toàn trong các cuộc đàn áp sau đó. Sau khi trở về nước, Sihanouk từ bỏ chính sách trung dung và đích thân ra lệnh bắt giữ Khieu Samphan, Hou Yuon, và Hu Nim, các lãnh tụ của "chính phủ đối lập", tất cả những người này đều đào thoát về vùng đông bắc.
Đồng thời, Sihanouk cũng ra lệnh bắt giữ các tay môi giới thương mại người Hoa tham gia các thương vụ buôn lậu thóc gạo, nhằm tăng lợi tức cho chính quyền, và xoa dịu phe bảo thủ. Lon Nol bị buộc phải từ chức, và trong một nước cờ chính trị đặc trưng, hoàng thân Sihanouk bổ nhiệm những thành viên cánh tả khác vào chính phủ để làm đối trọng với phe bảo thủ. Cuộc khủng hoảng ngay trước mắt đã qua đi, nhưng nó để lại hai hệ quả. Thứ nhất, nó đẩy hàng ngàn người vào hàng ngũ lực lượng "nghĩa quân" cực đoan là Đảng cộng sản Campuchia (mà Sihanouk gọi là Khmer Đỏ). Thứ hai, với người nông dân, cái tên Lon Nol nay đồng nghĩa với sự đàn áp không ghê tay trên khắp Campuchia
Những người cộng sản Campuchia tái tập hợp
Trong khi cuộc nổi dậy năm 1967 xảy ra ngoài kế hoạch, thì Khmer Đỏ cố gắng tổ chức một cuộc nổi dậy lớn hơn vào năm sau, nhưng không đạt được mấy kết quả. Việc hoàng thân Sihanouk diệt trừ đảng đối lập cánh tả Prachea Chon và những người cộng sản đô thị mở đường cho Saloth Sar (còn được biết đến với tên gọi Pol Pot), Ieng Sary, và Son Sen—thủ lĩnh theo trường phái Mao của lực lượng nghĩa quân. Họ đưa thuộc hạ về vùng cao nguyên ở đông bắc, vào lãnh thổ của người Khmer Loeu, là những bộ tộc người Thượng lạc hậu, vốn thù nghịch với cả những người Khmer đồng bằng và chính quyền trung ương. Với Khmer Đỏ, cho tới lúc đó vẫn chưa nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ phía Quân đội Nhân dân Việt Nam, đó là giai đoạn tái tập hợp lực lượng, tổ chức và huấn luyện. Hà Nội về cơ bản làm ngơ lực lượng đồng minh được Trung Quốc bảo trợ này và sự bàng quan của họ với "những người đồng chí anh em" trong giai đoạn nổi dậy từ năm 1967 - 1969 sẽ để lại ấn tượng không thể phai nhòa trong ban lãnh đạo Khmer Đỏ.
Ngày 17 tháng 1 năm 1968, Khmer Đỏ tiến hành chiến dịch đầu tiên. Mục tiêu của chiến dịch này nhằm thu thập vũ khí và tuyên truyền hơn là chiếm đóng lãnh thổ, vì tại lúc đó, lực lượng cốt cán của phe nổi dậy không nhiều hơn 4.000–5.000 người. Cùng thời gian, lực lượng cộng sản thiết lập Quân đội cách mạng Campuchia, là bộ phận quân sự của đảng cộng sản. Ngay từ giai đoạn cuối của cuộc nổi dậy tại Battambang, Sihanouk đã bắt đầu đánh giá lại mối quan hệ của mình với những người cộng sản. Thỏa thuận trước đó của ông với phía Trung Quốc không mang lại cho ông cái gì cả. Không những phía Trung Quốc không thể kiềm chế được lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam, họ còn (thông qua Khmer Đỏ) tích cực tham gia phá hoại quốc gia của ông.
Theo gợi ý của Lon Nol (vốn quay trở lại nội các dưới cương vị bộ trưởng quốc phòng tháng 11 năm 1968) và các chính trị gia bảo thủ khác, ngày 11 tháng 5 năm 1969, Sihanouk chào đón việc bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ và thiết lập tân Chính phủ Cứu nguy Dân tộc, với Lon Nol làm thủ tướng. Mục tiêu của việc này là "chơi một con bài mới, vì lực lượng cộng sản châu Á đã tấn công chúng ta từ trước cuộc chiến tranh Việt Nam". Ngoài ra, việc trút giận vào lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân Giải Phóng Miền Nam thuận tiện hơn nhiều so với lực lượng Khmer Đỏ nhỏ yếu, và loại trừ sự hiện diện của họ tại Campuchia là một mũi tên trúng nhiều đích. Phía Hoa Kỳ cũng nhân cơ hội đó để giải quyến khó khăn của chính bản thân họ tại Đông Nam Á.
Chiến dịch Menu
nhỏ|phải|250px|B-52 đang bỏ bom trong chiến tranh Việt Nam Mặc dù Hoa Kỳ đã biết về sự tồn tại của các mật khu của lực lượng cộng sản của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại Campuchia từ năm 1966, Tổng thống Hoa Kỳ Lyndon B. Johnson vẫn không cho tấn công các mật khu này, vì lo ngại phản ứng quốc tế, và rằng việc tấn công có thể khiến Sihanouk thay đổi lập trường. Tuy nhiên, Johnson cũng cho phép các đội trinh sát thuộc Nhóm nghiên cứu và quan sát thuộc Bộ chỉ huy trợ giúp quân sự Mỹ ở Việt Nam (hay SOG) xâm nhập Campuchia, thu thập tin tức tình báo về các mật khu năm 1967. Việc Richard M. Nixon trúng cử tổng thống năm 1968 và việc Nixon đưa ra chính sách dần rút lui lực lượng Hoa Kỳ khỏi Nam Việt Nam, cũng như chính sách Việt Nam hóa chiến tranh khiến tình hình thay đổi.
Ngày 18 tháng 3 năm 1969, theo các mệnh lệnh mật của Nixon, không lực Hoa Kỳ tiến hành ném bom mật khu 353 (khu vực mà người Mỹ gọi là Fishhook, đối diện với tỉnh Tây Ninh ở Việt Nam) với 59 pháo đài bay B-52. Cuộc tấn công này là cuộc không tập đầu tiên trong một loạt các cuộc không tập vào các mật khu của những người cộng sản, kéo dài cho tới tận tháng 5 năm 1970. Trong chiến dịch Menu, không lực Hoa Kỳ đã tiến hành 3.875 phi vụ, ném hơn 108.000 tấn bom vào khu vực biên giới phía đông của Campuchia. Trong thời gian diễn ra chiến dịch, Sihanouk giữ yên lặng về những gì đang diễn ra, có lẽ vì hy vọng Hoa Kỳ có thể đẩy lực lượng Việt Nam khỏi lãnh thổ của mình. Về phía mình, Hà Nội cũng giữ yên lặng, vì không muốn đánh động về sự hiện diện của mình trên lãnh thổ "trung lập" Campuchia. Chiến dịch Menu được giữ bí mật với cả chính giới Quốc hội Hoa Kỳ và dân chúng cho tới tận năm 1973.
Lực lượng các bên tham chiến
Sau cuộc đảo chính, Lon Nol không đẩy Campuchia vào cuộc chiến tranh ngay lập tức. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế tại Liên Hợp Quốc trong nỗ lực tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế cho chính phủ mới tại Phnôm Pênh và lên án sự vi phạm trung lập của Campuchia bởi các "thế lực bên ngoài, bất kể là từ đâu" Hy vọng duy trì sự trung lập của ông dù vậy, cũng không mang lại kết quả gì hơn thời Sihanouk.
Khi các chiến dịch quân sự nhanh chóng diễn ra, lực lượng cả hai phía đều hết sức tạp nham. Quân chính phủ được đổi tên thành Forces Armees Nationales Khemeres hay FANK (Lực lượng vũ trang quốc gia Khmer), và hàng ngàn thanh niên thành phố hăng hái gia nhập quân đội trong vòng mấy tháng tiếp theo cuộc đảo chính lật đổ Sihanouk. Tuy nhiên với lực lượng gia tăng bởi tân binh, FANK phát triển quá mức khả năng hấp thụ tân binh vào hàng ngũ của mình. Tiếp đó, do áp lực của các chiến dịch quân sự và nhu cầu bổ sung thương vong, người ta không có đủ thời gian để huấn luyện các kỹ năng cần thiết cho lính mới, và sự thiếu huấn luyện này sẽ tiếp tục là tai ương cho sự tồn tại của FANK cho tới khi nó sụp đổ.
nhỏ|phải|320px|[[Mao Trạch Đông, Bành Chân, Norodom Sihanouk và Lưu Thiếu Kỳ]] Trong khoảng thời gian 1974–1975, FANK chính thức phát triển từ 100.000 lên đến khoảng 250.000 quân, nhưng có lẽ chỉ có chừng 180.000 quân do sự gian dối sổ lương bởi các sĩ quan chỉ huy và do nạn đào ngũ. Viện trợ quân sự từ Hoa Kỳ (vũ khí, tiếp liệu và trang thiết bị) được đổ vào cho FANK thông qua Nhóm vận chuyển thiết bị quân sự Campuchia (Military Equipment Delivery Team, Cambodia (MEDTC)). Tổng cộng có 113 sĩ quan và binh sĩ, nhóm này tới Phnôm Pênh năm 1971, dưới quyền tổng chỉ huy bởi Đô đốc John S. McCain, Jr. Thái độ của chính quyền Nixon có thể được tóm tắt bởi lời khuyên của Henry Kissinger cho chỉ huy đầu tiên của nhóm liên lạc, đại tá Jonathan Ladd: "Đừng có nghĩ đến chiến thắng; giữ cho nó sống sót là tốt rồi." Dù vậy, McCain liên tục hối thúc Ngũ Giác đài gửi thêm vũ khí, trang thiết bị, và sĩ quan tùy viên cho cái mà ông coi là "cuộc chiến tranh của tôi".
Ngoài ra, còn nhiều vấn đề khác nữa. Bộ máy sĩ quan của FANK nói chung là thối nát và tham lam. Việc họ thêm vào sổ quân các "lính ma" dẫn đến việc trương phình sổ lương; trong khi các sĩ quan giữ lại phụ cấp lương thực cho lính thì binh lính phải chịu đói; việc bán vũ khí và đạn dược trên chợ đen (hoặc cho phía địch) diễn ra như cơm bữa. Tệ hơn thế, sự yếu kém về khả năng chiến thuật của các sĩ quan FANK cũng lan tràn như sự tham lam của họ. Lon Nol thường xuyên phớt lờ Bộ tổng tham mưu và điều hành chiến dịch xuống tận cấp tiểu đoàn, trong khi nghiêm cấm mọi sự phối hợp thực tế giữa lục quân, hải quân và không quân.
Binh lính Khmer ban đầu chiến đấu khá dũng cảm, nhưng họ bị bó buộc bởi đồng lương ít ỏi (mà họ dùng để mua lương thực và thuốc men), thiếu thốn đạn dược, vũ khí hỗn tạp. Do hệ thống lương bổng bất cập, không đủ để chu cấp cho gia đình, người thân của họ buộc phải theo chồng/con ra trận tuyến. Vấn đề này (còn trầm trọng hơn bởi sự sa sút tinh thần) càng ngày càng trở nên xấu đi.
Để đối lại lực lượng chính phủ, lúc ban đầu là lực lượng khi đó được coi là lực lượng bộ binh hạng nhẹ thiện chiến hàng đầu trên thế giới– Quân đội Nhân dân Việt Nam. Về sau, địch thủ của quân chính phủ là đội quân nông dân gan lỳ, trung thành một cách cứng nhắc với lý tưởng Khmer Đỏ, với hạt nhân là những thủ lĩnh từng trải, được Hà Nội hậu thuẫn. Quân Khmer Đỏ, được tái tổ chức sau cuộc họp thượng đỉnh Đông Dương tổ chức tại Conghua, Trung Quốc tháng 4 năm 1970, phát triển từ 12–15.000 năm 1970 tới 35–40.000 năm 1972, khi quá trình "Khmer hóa" cuộc xung đột diễn ra và các hoạt động quân sự chống lại chính phủ Cộng hòa Campuchia được giao hoàn toàn vào tay lực lượng nổi dậy Khmer Đỏ.
Sự phát triển của lực lượng Khmer Đỏ diễn ra trong ba giai đoạn. Từ năm 1970 tới năm 1972 là giai đoạn tổ chức và tuyển mộ, trong thời gian đó các đơn vị Khmer Đỏ làm nhiệm vụ trợ chiến cho Quân đội Nhân dân Việt Nam (PAVN). Từ năm 1972 tới giữa năm 1974, lực lượng nổi dậy thành lập các đơn vị ở mức tiểu đoàn và trung đoàn. Trong thời kỳ này, Khmer Đỏ bắt đầu xa lánh Sihanouk và những người ủng hộ ông, và bắt đầu tiến hành tập thể hóa nông nghiệp tại các vùng giải phóng. Các đơn vị ở mức sư đoàn được thành lập vào khoảng năm 1974–1975, khi đảng cộng sản Khmer tự lập và bắt đầu quá trình biến đổi cực đoan trên toàn quốc.
Cùng với sự sụp đổ của Sihanouk, Hà Nội lo ngại trước viễn cảnh một chính thể thân phương Tây có thể cho phép người Mỹ thiết lập sự hiện diện quân sự ở sườn phía tây của mình. Để ngăn ngừa điều đó xảy ra, họ bắt đầu đưa các căn cứ quân sự ở vùng biên về các vùng lãnh thổ sâu hơn trong nội địa Campuchia. Một trung tâm chỉ huy được thiết lập tại Kratié tại một thời điểm rất thuận tiện. Tổn thống Nixon cho biết: "'Chúng ta cần tiến hành một hành động mạnh mẽ tại Campuchia để chứng tỏ rằng chúng ta sát cánh với Lon Nol... một hành động mang tính tượng trưng... vì chỉ có một chính thể Campuchia mới có gan có lập trường thân phương Tây và thân Mỹ.'"
Chiến dịch Campuchia
nhỏ|phải|320px|Bản đồ chiến dịch Ngày 29 tháng 4 năm 1970, các đơn vị quân Việt Nam Cộng hòa và Hoa Kỳ (lo ngại trước viễn cảnh Campuchia lọt vào tay những người cộng sản) mở một chiến dịch giới hạn, chia làm nhiều mũi tấn công với tên gọi Chiến dịch Campuchia mà Washington hy vọng sẽ giải quyết ba vấn đề: trước hết, thiết lập một lá chắn để bảo vệ cho quân Mỹ rút lui (bằng cách phá hủy các cơ sở hậu cần của Quân đội Nhân dân Việt Nam và tiêu diệt sinh lực đối phương); thứ hai, đó là phép thử cho chính sách Việt Nam hóa chiến tranh; thứ ba, đó là tín hiệu cho Hà Nội thấy rằng Nixon không xem nhẹ vấn đề này. Mặc dù Nixon tỏ ra trân trọng lập trường của Lon Nol, chính quyền Campuchia không hề được báo trước về quyết định hành quân đánh vào lãnh thổ của mình. Lon Nol chỉ được thông tin sau khi chiến dịch đã bắt đầu, qua trưởng phái đoàn Mỹ tại Campuchia, bản thân ông này cũng chỉ biết tin qua đài phát thanh.
Lực lượng Hoa Kỳ và Việt Nam cộng hòa phát hiện cũng như phá hủy một số lớn căn cứ hậu cần, vật tư tiếp vận, nhưng theo như bộ chỉ huy Hoa Kỳ tại Sài Gòn tiết lộ, một số lượng vật tư còn lớn hơn nữa đã kịp chuyển đi vào sâu hơn trong nội địa Campuchia. Theo tướng Campuchia Sak Sutsakhan, sự rút lui của lực lượng Hoa Kỳ, chỉ sau 30 ngày chiến dịch, tạo ra "một khoảng trống lớn bên sườn lực lượng đồng minh mà cả Campuchia lẫn Việt Nam cộng hòa đều không thể lấp đầy."
Cùng ngày Hoa Kỳ mở màn chiến dịch, Quân đội Nhân dân Việt Nam phản ứng bằng cách tiến hành chiến dịch X, đánh lại lực lượng FANK, nhằm bảo vệ và mở rộng khu vực căn cứ và hậu cần của họ. Lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia chiến dịch này gồm các sư đoàn 1,5,7, 9 và C40. Hỏa lực pháo binh chi viện từ sư đoàn pháo binh 69. Tới tháng 6, chỉ 3 tháng sau khi Sihanouk bị lật đổ, họ đã quét sạch quân chính phủ tại toàn miền đông bắc, chiếm tới 1/3 lãnh thổ Campuchia. Sau khi đánh bại các lực lượng chính phủ, Quân đội Nhân dân Việt Nam trao lại các lãnh thổ mới giành được vào tay lực lượng nổi dậy bản xứ. Quân Khmer Đỏ cũng thiết lập các vùng giải phóng tại miền nam và tây nam, nơi họ hoạt động độc lập với lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Chenla II
nhỏ|phải|220px|Khu vực nằm dưới quyền kiểm soát của quân chính phủ, tháng 8 năm 1970 Đêm 21 tháng 1 năm 1971, khoảng 100 đặc công Việt Nam tấn công sân bay Pochentong, căn cứ chính của Không lực chính phủ. Trong cuộc đột kích này, toán đặc công phá hủy gần như hoàn toàn tất cả số máy bay của quân chính phủ, bao gồm tất cả các máy bay chiến đấu. Tuy nhiên trong cái rủi lại có cái may, vì số máy bay này gồm toàn các loại máy bay cũ (thậm chí lạc hậu) của Liên Xô. Để bù lại, Hoa Kỳ nhanh chóng chuyển giao các máy bay thế hệ mới hơn. Cuộc tấn công này dù vậy cũng khiến cho kế hoạch tấn công của FANK phải tạm ngưng. Hai tuần sau, Lon Nol bị đột quị, và phải đi sang Hawaii để chạy chữa. Hóa ra đó chỉ là một cơn đột quị không nguy hiểm lắm, Lon Nol nhanh chóng bình phục, và quay trở lại Campuchia chỉ sau hai tháng.
Tới tận ngày 20 tháng 8 lực lượng chính phủ FANK mới mở chiến dịch Chenla II (Chân Lạp II), chiến dịch đầu tiên trong năm này. Mục tiêu của chiến dịch là giải tỏa quốc lộ 6, tái thông tuyến liên lạc với Kompong Thom, thành phố lớn thứ nhì, vốn bị cô lập với thủ đô từ hơn một năm nay. Chiến dịch này khởi đầu thành công, và Kompong Thom được giải vây. Tới tháng 11 và 12, quân Việt Nam và Khmer Đỏ tổ chức phản công, tiêu diệt hoàn toàn lực lượng chính phủ trong các trận giao tranh. Người ta không biết được chính xác tổn thất, nhưng theo ước tính, "khoảng 10 tiểu đoàn sinh lực và trang thiết bị vũ khí, cộng thêm trang bị của 10 tiểu đoàn nữa". Kết quả chiến lược của thất bại này là thế chủ động nay hoàn toàn rơi vào tay lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Khmer Đỏ.
Lon Nol tiến hành đảo chính
Trong khi Norodom Sihanouk đang viếng thăm Pháp, các cuộc bạo loạn (được chính phủ phần nào bảo trợ) chống người Việt Nam nổ ra tại thủ đô Phnôm Pênh, khiến cho cả đại sứ quán của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa miền Nam Việt Nam bị cướp phá. Cũng trong khi Hoàng thân Sihanouk vắng mặt, Lon Nol không có bất kỳ một hành động nào để ngăn chặn các cuộc bạo loạn. Ngày 12, Thủ tướng Campuchia cho đóng cửa cảng Sihanoukville với tàu của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và đưa một tối hậu thư bất khả thi cho phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, theo đó tất cả lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Cộng hòa miền Nam Việt Nam phải rút khỏi lãnh thổ Campuchia trong vòng 72 giờ (tức ngày 15 tháng 3), nếu không sẽ phải đối mặt với phản ứng quân sự từ phía Campuchia.
Norodom Sihanouk, được tin về tình hình rối loạn, bay đến Moskva và Bắc Kinh nhằm yêu cầu các chính quyền này vốn hậu thuẫn cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa miền Nam Việt Nam phải gia tăng kiểm soát đồng minh của họ. Ngày 18 tháng 3 năm 1970, Lon Nol yêu cầu Quốc hội bỏ phiếu về tương lai quyền lãnh đạo của Sihanouk. Sihanouk bị phế truất bởi số phiếu 92–0. Heng Cheng trở thành chủ tịch Quốc hội, trong khi Thủ tướng Lon Nol được giao quyền lực để đối phó với tình trạng khẩn cấp. Sirik tiếp tục giữ ghế phó thủ tướng. Chính phủ mới nhấn mạnh rằng việc chuyển giao quyền lực là hợp hiến và hợp pháp, rằng họ nhận được sự công nhận từ phần lớn chính phủ quốc tế. Người ta cáo buộc, và hiện nay vẫn tiếp tục cáo buộc rằng, có bàn tay của Chính phủ Hoa Kỳ trong việc lật đổ Sihanouk, nhưng không có chứng cứ nào để ủng hộ cáo buộc này.
Phần lớn tầng lớp trung lưu và có học thức Campuchia đã trở nên mệt mỏi với hoàng thân Norodom Sihanouk và chào đón chính quyền mới. Cùng với họ là phe quân đội, vốn chờ đón sự quay lại của viện trợ quân sự và viện trợ tài chính từ Hoa Kỳ. Chỉ vài giờ sau khi bị lật đổ,Norodom Sihanouk, lúc đó đang ở Bắc Kinh, cho phát đi lời kêu gọi dân chúng nổi dậy chống lại những kẻ tiếm quyền. Các cuộc biểu tình và nổi loạn diễn ra (phần lớn trong các vùng giáp ranh với khu vực kiểm soát của Quân đội Nhân dân Việt Nam hoặc Cộng hòa miền Nam Việt Nam), nhưng không gây nguy hại trực tiếp đến chính quyền Tuy nhiên tại Kompong Cham ngày 29 tháng 3, đám đông nổi loạn giết em trai của Lon Nol là Lon Nil, moi gan ông này ra ăn. Khoảng 40.000 nông dân tiếp đó diễu hành về thủ đô để đòi tái lập Norodom Sihanouk lên ngôi Quốc Vương, nhưng bị quân đội giải tán với nhiều thương vong.
Thảm sát thường dân Việt Nam
Phần đông dân chúng, thành phố cũng như nông thôn, trút giận vào cộng đồng người Việt sinh sống tại Campuchia. Lon Nol kêu gọi cần 10.000 người tình nguyện gia nhập quân đội để tăng cường lực lượng quân đội Campuchia gồm 30.000 người, với trang bị nghèo nàn, được hơn 70.000 người hưởng ứng. Khắp nơi người ta đồn đại về một chiến dịch quân sự do Quân đội Nhân dân Việt Nam sẽ tiến hành nhằm vào thủ đô Phnôm Pênh. Nạn hoang tưởng nảy nở tràn lan, gây ra phản ứng bạo lực nhằm vào bộ phận dân cư gồm 400.000 kiều dân gốc Việt.
Lon Nol hy vọng sử dụng kiều dân Việt Nam làm con tin để kìm hãm hoạt động của Quân đội Nhân dân Việt Nam và Cộng hòa miền Nam Việt Nam, còn quân đội chính phủ bắt đầu bố ráp và đưa kiều dân vào các trại tạm giam. Tại đó, các cuộc chém giết bắt đầu. Tại các thị trấn và làng mạc trên khắp Campuchia, binh lính và dân chúng tróc nã những người hàng xóm láng giềng Người Campuchia gốc Việt của họ để tàn sát. Ngày 15 tháng 4, thi thể của khoảng 800 nạn nhân người Việt bị bỏ trôi theo dòng sông Mê Kông về Miền Nam Việt Nam.
Thành lập FUNK và GRUNK
Từ Bắc Kinh, Sihanouk tuyên bố giải tán chính phủ tại Phnôm Pênh và công bố ý định thành lập Front Uni National du Kampuchea hay FUNK (Mặt trận Thống nhất Quốc gia Campuchia). Sihanouk về sau này cho biết "Tôi vốn chọn không theo cả Hoa Kỳ lẫn cộng sản, vì tôi biết rằng cả hai đều là những mối nguy, chủ nghĩa đế quốc Mỹ và chủ nghĩa cộng sản. Tôi buộc phải lựa chọn một trong hai vì Lon Nol đẩy tôi vào con đường đó."
Hoàng thân Sihanouk sau đó liên minh với Khmer Đỏ, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Pathet Lào, và Cộng hòa miền Nam Việt Nam, sử dụng uy tín của mình để ủng hộ những người cộng sản. Ngày 5 tháng 5, FUNK chính thức thành lập, và Gouvernement Royal d'Union Nationale du Kampuchea hay GRUNK (Chính phủ Hoàng gia Mặt trận Dân tộc Thống Nhất Campuchia) được công bố. Sihanouk đảm nhiệm vị trí nguyên thủ, bổ nhiệm Penn Nouth, một trong những ủng hộ viên trung thành nhất, làm thủ tướng.
Khieu Samphan được bổ làm thủ tướng, bộ trưởng quốc phòng và tổng chỉ huy lực lượng vũ trang GRUNK (dù trên thực tế các chiến dịch quân sự đều nằm dưới sự chỉ huy của Pol Pot). Hu Nim là bộ trưởng thông tin, Hou Yuon giữ nhiều vị trí như bộ trưởng bộ nội vụ, bộ cải cách công cộng và bộ trưởng hợp tác. GRUNK tuyên bố họ không phải là chính phủ lưu vong, vì Khieu Samphan và lực lượng nổi dậy vẫn ở trong nước. Sihanouk và những người trung thành ở lại Trung Quốc, dù hoàng thân tiếp tục tiến hành các cuộc viếng thăm "vùng giải phóng" tại Campuchia, bao gồm cả Angkor Wat, tháng 3 năm 1973. Các chuyến viếng thăm đó chủ yếu có ý nghĩa tuyên truyền, và không có ảnh hưởng chính trị trên thực tế.
Với Sihanouk, hành động này cuối cùng hóa ra là một việc làm thiển cận, nhất thời thỏa lòng khao khát báo thù với những kẻ đã phản bội ông. Với Khmer Đỏ, đó chẳng qua là cơ hội để họ bành trướng thế lực và ảnh hưởng của phong trào này. Nông dân Khmer, bị thúc đẩy bởi lòng trung thành với vương quyền, dần tập hợp dưới lá cờ của lực lượng FUNK. Lời kêu gọi từ cá nhân Sihanouk, cùng với các hành động của quân Khmer Đỏ-nói chung là tốt, và các cuộc ném bom rộng khắp của lực lượng đồng minh do Hoa Kỳ đứng đầu đẩy mạnh việc dân chúng xin gia nhập hàng ngũ lực lượng nổi dậy. Tình hình còn sáng sủa hơn cho phe Khmer Đỏ, sau ngày 9 tháng 10 năm 1970, khi Lon Nol bãi bỏ thể chế quân chủ liên bang lỏng lẻo, thay vào đó thiết lập Cộng hòa Khmer tập quyền.
Chiến tranh lan rộng
Chính quyền Hà Nội từ chối yêu cầu của chính phủ mới đòi họ rút quân. 2.000-4.000 người Campuchia từng tới Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1954 trở về Campuchia, được các binh sĩ người Việt Nam hỗ trợ. Để đáp lại, Hoa Kỳ cung cấp viện trợ vũ khí cho các lực lượng của chính phủ mới, và họ lao vào cuộc chiến chống lại cả những kẻ nổi loạn bên trong và cả những lực lượng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Tháng 4 năm 1970, Tổng thống Mỹ Nixon tuyên bố với công chúng rằng các lực lượng trên bộ của Mỹ và Việt Nam Cộng hòa đã tiến vào Campuchia trong một chiến dịch nhằm tiêu diệt các vùng căn cứ của NVA tại Campuchia (xem Cuộc xâm nhập Campuchia). Người Mỹ ném bom Campuchia trong hơn một năm. Những cuộc phản đối diễn ra tại các trường đại học Mỹ, dẫn tới cái chết của bốn sinh viên tại Kent State, ủng hộ rút quân Mỹ khỏi Việt Nam (xem Thảm sát Đại học Tiểu bang Kent).
Dù một số lượng lớn trang thiết bị đã bị Hoa Kỳ và các lực lượng Việt Nam Cộng hòa chiếm được và phá huỷ, chính sách ngăn chặn các lực lượng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn tỏ ra không thành công. Lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam di chuyển sâu hơn vào bên trong Campuchia để tránh các cuộc hành quân của Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa. Các đơn vị NVA tràn qua các vị trí quân sự của Campuchia trong khi CPK mở rộng các cuộc tấn công quy mô nhỏ vào những đường thông tin liên lạc.
Trong ban lãnh đạo Cộng hòa Khmer có tình trạng không thống nhất giữa ba thành viên chính: Lon Nol, Sirik Matak anh em họ của Sihanouk, và lãnh đạo Quốc hội In Tam. Lon Nol vẫn nắm quyền lực một phần nhờ bởi không có ai đã được chuẩn bị để thế chỗ ông. Năm 1972, một hiến pháp ra đời, nghị viện được bầu ra, và Lon Nol trở thành tổng thống. Nhưng tình trạng không thống nhất, những vấn đề về việc biến lực lượng quân đội 30.000 người lên hơn 200.000, và tình trạng tham nhũng tràn lan làm suy yếu chính quyền hành chính và quân đội.
Cuộc nổi dậy của những người cộng sản bên trong Campuchia tiếp tục lớn mạnh, và được cung cấp trang bị cũng như ủng hộ quân sự từ phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Pol Pot và Ieng Sary nắm được quyền lãnh đạo lực lượng cộng sản do người Việt Nam đào tạo, nhiều người trong số đó đã bị thanh lọc. Cùng lúc đó các lực lượng của Đảng cộng sản Kampuchea trở nên mạnh hơn và độc lập hơn khỏi quyền kiểm soát của người Việt Nam. Tới năm 1973, CPK đã đánh những trận lớn chống lại các lực lượng chính phủ mà không cần hoặc có rất ít sự hỗ trợ từ phía Quân đội Nhân dân Việt Nam, họ kiểm soát gần 60% lãnh thổ Campuchia và 25% dân số.
Chính phủ đã ba lần nỗ lực đàm phán với những người nổi dậy nhưng không mang lại kết quả, nhưng tới năm 1974, CPK đã hoạt động thành những nhóm tách biệt với nhau và một số lực lượng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã chuyển vào trong miền Nam Việt Nam. Quyền kiểm soát của Lon Nol bị giảm xuống chỉ còn những vùng bao quanh thành phố và những đường vận chuyển chính. Hơn hai triệu người tị nạn chiến tranh sống ở Phnôm Pênh và các thành phố khác.
Vật lộn để tồn tại
Từ năm 1972 tới năm 1974, cuộc chiến diễn ra chủ yếu trên các trục đường giao thông bắc nam thủ đô. Các chiến dịch có giới hạn được quân chính phủ tiến hành để giữ liên hệ với các vùng sản xuất lúa gạo ở miền tây bắc, dọc theo sông Mê Kông và quốc lộ 5, con đường bộ nối liền Campuchia với miền Nam Việt Nam. Chiến thuật của Khmer Đỏ là dần cắt đứt các tuyến liên lạc này và bóp nghẹt Phnôm Pênh. Kết quả là lực lượng quân đội chính phủ FANK bị chia cắt, cô lập, không thể hỗ trợ lẫn nhau.
Hỗ trợ chủ yếu của Hoa Kỳ cho nỗ lực của lực lượng FANK là các cuộc ném bom và các phi vụ oanh kích của Không lực Hoa Kỳ. Khi tổng thống Nixon ra lệnh tiến hành Chiến dịch Campuchia 1970, quân Mỹ và Nam Việt Nam tiến hành chiến dịch dưới lớp ô không lực bảo vệ được mệnh danh Chiến dịch Freedom Deal. Khi các lực lượng này rút lui, chiến dịch không kích tiếp tục, dưới danh nghĩa ngăn chặn các lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam/Cộng hòa miền Nam Việt Nam di chuyển và vận chuyển tiếp tế. Trên thực tế (và hoàn toàn không được công chúng Hoa Kỳ cũng như Quốc hội biết đến), các hoạt động này được thực hiện để không yểm cho lực lượng quân chính phủ FANK. Theo một cựu sĩ quan Hoa Kỳ tại Phnôm Pênh, "các khu vực quanh sông Mê Kông dày đặc các hố bom B-52, tới mức năm 1973, chúng giống như thung lũng trên mặt trăng".
Ngày 4 tháng 6, Lon Nol được bầu làm tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Khmer, trong một cuộc bầu cử gian lận rõ ràng. Với bản hiến pháp mới (được thông qua vào 30 tháng 4), các đảng phái chính trị nhanh chóng trở thành căn nguyên cho tình trạng chia rẽ đảng phái. Theo tướng Sutsakhan: "hạt giống dân chủ hóa, được ném theo gió bởi các lãnh đạo Khmer với thiện ý, chẳng mang lại cái gì tốt đẹp cho Cộng hòa Khmer, ngoại trừ một vụ mùa thất bát."
Tới tháng 1 năm 1973, một tia hy vọng mới được thổi vào lồng ngực chính phủ, quân đội và dân chúng khi Hiệp định hòa bình Paris được ký kết, chấm dứt cuộc xung đột (tại thời điểm đó) tại miền Nam Việt Nam và Lào. Ngày 29 tháng 1, Lon Nol tuyên bố đơn phương ngưng bắn trên toàn quốc. Tất cả các chiến dịch ném bom của Hoa Kỳ cũng được ngưng lại, với hy vọng bảo đảm một cơ hội hòa bình được mở ra. Tuy nhiên điều đó không xảy ra. Quân Khmer Đỏ làm ngơ trước tuyên bố của chính phủ và tiếp tục cuộc chiến. Tới tháng 3, do thương vong nặng nề, do nạn đào ngũ, và tình hình tuyển quân èo uột, Lon Nol phải tuyên bố ban hành nghĩa vụ quân sự, và tới tháng 4, quân nổi dậy tiến hành chiến dịch tấn công, tiến sát vào tận tới khu ngoại ô thủ đô. Không lực Hoa Kỳ phản ứng bằng cách tiến hành các cuộc ném bom dữ dội, buộc lực lượng Khmer Đỏ phải rút về vùng nông thôn, sau khi bị tổn thất nặng bởi các cuộc không kích.
Tới ngày cuối cùng của chiến dịch Freedom Deal (15 tháng 8 năm 1973), có 250.000 tấn bom đã được ném trên lãnh thổ Cộng hòa Khmer, trong số đó 82 ngàn tấn được ném chỉ trong 45 ngày cuối chiến dịch. Kể từ khi chiến dịch Menu khởi phát năm 1969, Không lực Hoa Kỳ đã ném 539.129 tấn bom tại Campuchia.
Khmer Đỏ dần lộ nguyên hình
Cho tới tận những năm 1972–1973, người ta vẫn còn tin là, cả trong và ngoài Campuchia, rằng cuộc chiến là một cuộc xung đột bởi ngoại bang, và cuộc chiến không làm thay đổi gốc rễ bản chất người Khmer. Tới cuối 1973, trong dân chúng và chính phủ Campuchia người ta dần nhận rõ sự cuồng tín, coi rẻ sinh mạng con người, và việc Khmer Đỏ hoàn toàn bác bỏ đàm phán hòa bình, "khiến người ta bắt đầu thấy sự cuồng tín của Khmer Đỏ, và bản chất hung hãn tiềm tàng của chúng còn ghê gớm hơn những gì mà người ta phỏng đoán."
Tin tức về chính sách tàn bạo của lực lượng này nhanh chóng bay đến Phnôm Pênh và tới dân chúng, báo trước về một cơn điên loạn tàn bạo chuẩn bị đổ xuống đầu quốc gia này. Nhiều câu chuyện được kể về việc việc nhiều làng mạc bị cưỡng bức di dời hoàn toàn, hay chuyện tất cả những người nào tỏ ra buất tuân lệnh, hay thậm chí chỉ đơn giản là dám đặt câu hỏi, việc cấm đoán thực hành tín ngưỡng, hay việc các nhà sư bị bắt phải cởi áo nhà tu hoàn tục hoặc bị giết hại, và việc các tập tục cưới hỏi hay sinh hoạt tình dục bị phá bỏ. Chiến tranh là một việc, nhưng việc Khmer Đỏ chém giết một cách tùy hứng, rất khác với bản chất người Khmer, là một việc hoàn toàn khác. Các tin tức sự hung bạo của Khmer Đỏ bắt đầu lộ ra cùng với thời gian binh lính Việt Nam bắt đầu rút khỏi chiến trường Campuchia. Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Việc Quân đội Nhân dân Việt Nam tập trung nỗ lực vào chiến trường miền Nam Việt Nam tạo điều kiện cho Khmer Đỏ lần đầu tiên áp dụng học thuyết và chính sách của họ mà không gặp phải bất cứ sự kiềm chế nào.