cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trầm cảm
Điều trị
Các hướng dẫn điều trị của Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ khuyến cáo rằng điều trị ban đầu nên được điều chỉnh riêng dựa trên các yếu tố bao gồm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, các rối loạn mắc phải, kinh nghiệm điều trị trước đó và sở thích của bệnh nhân. Các lựa chọn có thể bao gồm liệu pháp dược lý, liệu pháp tâm lý, tập thể dục, liệu pháp điện giật (ECT), kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) hoặc liệu pháp ánh sáng. Thuốc chống trầm cảm được khuyến cáo là lựa chọn điều trị ban đầu ở những người bị trầm cảm nặng nhẹ, trung bình hoặc nặng, và nên được dùng cho tất cả bệnh nhân trầm cảm nặng trừ khi có kế hoạch điều trị ECT. Có bằng chứng cho thấy dịch vụ chăm sóc hợp tác của một nhóm bác sĩ chăm sóc sức khỏe tạo ra kết quả tốt hơn so với chăm sóc thông thường của một bác sĩ duy nhất.
Các lựa chọn điều trị hạn chế hơn nhiều ở các nước đang phát triển, nơi mà việc tiếp cận với các nhân viên sức khỏe tâm thần, thuốc men và liệu pháp tâm lý thường khó khăn. Sự phát triển của các dịch vụ sức khỏe tâm thần còn ít ở nhiều quốc gia; trầm cảm được xem như một hiện tượng của thế giới phát triển mặc dù có bằng chứng ngược lại, và không phải là một tình trạng cố hữu đe dọa tính mạng. Một đánh giá của Cochrane năm 2014 cho thấy không đủ bằng chứng để xác định hiệu quả của liệu pháp tâm lý so với y tế ở trẻ em.
Lối sống
nhỏ|Tập thể dục là một cách được khuyến nghị để kiểm soát chứng trầm cảm nhẹ, chẳng hạn như chơi [[bóng đá.]] Tập thể dục được khuyến khích để kiểm soát trầm cảm nhẹ, và có tác dụng vừa phải đối với các triệu chứng. Tập thể dục cũng được chứng minh là có hiệu quả đối với chứng trầm cảm nặng (đơn cực). Nó tương đương với việc sử dụng thuốc hoặc các liệu pháp tâm lý ở hầu hết mọi người. Ở người lớn tuổi, nó dường như làm giảm trầm cảm. Tập thể dục có thể được khuyến nghị cho những người sẵn sàng, có động lực và thể chất đủ khỏe mạnh để tham gia vào một chương trình tập thể dục như một phương pháp điều trị.
Có một lượng nhỏ bằng chứng cho thấy thức trắng 1 đêm có thể cải thiện các triệu chứng trầm cảm, với những tác động thường xuất hiện trong vòng một ngày. Hiệu ứng này thường là tạm thời. Bên cạnh cảm giác buồn ngủ, phương pháp này có thể gây ra tác dụng phụ là hưng cảm.
Trong các nghiên cứu quan sát, việc cai thuốc lá có lợi cho bệnh trầm cảm tương đương hoặc lớn hơn so với việc dùng thuốc chữa trầm cảm.
Bên cạnh tập thể dục, giấc ngủ và chế độ ăn uống có thể đóng một vai trò nào đó trong bệnh trầm cảm, và các biện pháp can thiệp vào những lĩnh vực này có thể là một biện pháp bổ sung hiệu quả cho các phương pháp thông thường.
Liệu pháp trò chuyện
Liệu pháp trò chuyện (tâm lý trị liệu) có thể được các chuyên gia sức khỏe tâm thần cung cấp cho các cá nhân, nhóm hoặc gia đình. Một đánh giá năm 2017 cho thấy liệu pháp hành vi nhận thức có vẻ tương tự như thuốc chống trầm cảm về mặt tác dụng. Một đánh giá năm 2012 cho thấy liệu pháp tâm lý tốt hơn là không điều trị chứ không phải các phương pháp điều trị khác. Với các dạng trầm cảm mãn tính và phức tạp hơn, có thể sử dụng kết hợp thuốc và liệu pháp tâm lý. Có bằng chứng chất lượng vừa phải cho thấy liệu pháp tâm lý là một bổ sung hữu ích cho việc điều trị bằng thuốc chống trầm cảm tiêu chuẩn đối với chứng trầm cảm kháng trị trong thời gian ngắn.
Liệu pháp tâm lý đã được chứng minh là có hiệu quả ở những người lớn tuổi. Liệu pháp tâm lý thành công dường như làm giảm sự tái phát của bệnh trầm cảm ngay cả khi nó đã ngừng hoặc được thay thế bằng các đợt tăng cường không thường xuyên.
Liệu pháp nhận thức hành vi
Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) hiện có nhiều bằng chứng nghiên cứu nhất về việc điều trị trầm cảm ở trẻ em và thanh thiếu niên, CBT và liệu pháp tâm lý giữa các cá nhân (IPT) là những liệu pháp được ưu tiên cho chứng trầm cảm ở tuổi vị thành niên. Theo Viện Quốc gia về Sức khỏe và Lâm sàng ở những người dưới 18 tuổi, chỉ nên dùng thuốc kết hợp với liệu pháp tâm lý, chẳng hạn như CBT, liệu pháp giữa các cá nhân hoặc liệu pháp gia đình. Liệu pháp nhận thức hành vi cũng đã được chứng minh là làm giảm số ngày ốm của những người bị trầm cảm, khi được sử dụng cùng với chăm sóc ban đầu.
Hình thức tâm lý trị liệu được nghiên cứu nhiều nhất cho bệnh trầm cảm là CBT, dạy khách hàng thách thức khả năng tự đánh bại bản thân, nhưng cách suy nghĩ (nhận thức) bền bỉ và thay đổi hành vi phản tác dụng. Nghiên cứu bắt đầu từ giữa những năm 1990 cho thấy rằng CBT có thể hoạt động tốt bằng hoặc tốt hơn thuốc chống trầm cảm ở bệnh nhân trầm cảm từ trung bình đến nặng. CBT có thể có hiệu quả ở thanh thiếu niên trầm cảm, mặc dù tác dụng của nó đối với các đợt trầm trọng chưa được biết rõ ràng. Một số biến số dự đoán sự thành công cho liệu pháp hành vi nhận thức ở thanh thiếu niên: mức độ suy nghĩ hợp lý cao hơn, ít vô vọng hơn, ít suy nghĩ tiêu cực hơn và ít biến dạng nhận thức hơn. CBT đặc biệt có lợi trong việc ngăn ngừa tái phát bệnh.
Liệu pháp nhận thức hành vi và các chương trình nghề nghiệp (bao gồm điều chỉnh các hoạt động làm việc và hỗ trợ) đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm số ngày ốm của công nhân bị trầm cảm.
Các biến thể
Một số biến thể của liệu pháp hành vi nhận thức đã được sử dụng ở những người bị trầm cảm, đáng chú ý nhất là liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý, và liệu pháp nhận thức dựa trên chánh niệm. Các chương trình giảm căng thẳng dựa trên chánh niệm có thể làm giảm các triệu chứng trầm cảm. Các chương trình thực hành tỉnh giác/chánh niệm cũng dường như là một biện pháp can thiệp đầy hứa hẹn trong giới trẻ.
Phân tâm học
Phân tâm học là một trường phái tư tưởng, được thành lập bởi Sigmund Freud, nhấn mạnh đến việc giải quyết những xung đột tinh thần vô thức. Các kỹ thuật phân tích tâm lý được một số học viên sử dụng để điều trị cho những thân chủ mắc chứng trầm cảm nặng. Một liệu pháp được thực hành rộng rãi hơn, được gọi là liệu pháp tâm lý động lực học, theo truyền thống của phân tâm học nhưng ít chuyên sâu hơn, họp một hoặc hai lần một tuần. Nó cũng có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các vấn đề trước mắt của người đó, và có thêm sự tập trung vào xã hội và giữa các cá nhân. Trong một phân tích tổng hợp của ba thử nghiệm có đối chứng về Liệu pháp Tâm lý Hỗ trợ Tâm lý Động lực học Ngắn hạn, sự thay đổi này được phát hiện có hiệu quả như thuốc điều trị trầm cảm nhẹ đến trung bình.
Thuốc chống trầm cảm
nhỏ|[[Sertraline (Zoloft) được sử dụng chủ yếu để điều trị chứng trầm cảm nặng ở người lớn.]] Kết quả mâu thuẫn đã nảy sinh từ các nghiên cứu xem xét hiệu quả của thuốc chống trầm cảm ở những người bị trầm cảm cấp tính, nhẹ đến trung bình. Bằng chứng mạnh mẽ hơn ủng hộ tính hữu ích của thuốc chống trầm cảm trong điều trị trầm cảm mãn tính hoặc trầm trọng.
Mặc dù những lợi ích nhỏ đã được tìm thấy, các nhà nghiên cứu Irving Kirsch và Thomas Moore nói rằng chúng có thể là do các vấn đề với các thử nghiệm chứ không phải do tác dụng thực sự của thuốc. Trong một ấn phẩm sau đó, Kirsch kết luận rằng tác dụng tổng thể của thuốc chống trầm cảm thế hệ mới thấp hơn các tiêu chí khuyến cáo về ý nghĩa lâm sàng. Kết quả tương tự cũng thu được trong một phân tích tổng hợp của Fornier.
Một đánh giá do Viện Quốc gia về Y tế và Chăm sóc (Anh) ủy quyền đã kết luận rằng có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy các chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI), chẳng hạn như escitalopram, paroxetine và sertraline, có hiệu quả cao hơn giả dược trong việc giảm 50% điểm trầm cảm ở mức độ trầm cảm nặng vừa và nặng, và có một số bằng chứng cho tác dụng tương tự ở bệnh trầm cảm nhẹ. Tương tự, một đánh giá có hệ thống của Cochrane về các thử nghiệm lâm sàng đối với thuốc chống trầm cảm ba vòng amitriptyline kết luận rằng có bằng chứng mạnh mẽ rằng hiệu quả của nó vượt trội hơn so với giả dược.
Một đánh giá của Cochrane năm 2019 về việc sử dụng kết hợp thuốc chống trầm cảm cộng với thuốc benzodiazepine đã chứng minh hiệu quả được cải thiện khi so sánh với thuốc chống trầm cảm đơn thuần; tuy nhiên, những tác dụng này không được duy trì trong giai đoạn cấp tính hoặc liên tục. Lợi ích của việc bổ sung benzodiazepine nên được cân bằng với những tác hại có thể xảy ra và các chiến lược điều trị thay thế khác khi liệu pháp đơn trị liệu chống trầm cảm được coi là không phù hợp.
Năm 2014, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ công bố một đánh giá có hệ thống về tất cả các thử nghiệm duy trì thuốc chống trầm cảm được đệ trình cho cơ quan này từ năm 1985 đến năm 2012. Các tác giả kết luận rằng điều trị duy trì làm giảm nguy cơ tái phát 52% so với giả dược, và tác dụng này chủ yếu là do trầm cảm tái phát ở nhóm giả dược hơn là tác dụng cai thuốc.
SSRI là loại thuốc chính được kê đơn, do tác dụng phụ tương đối nhẹ và vì chúng ít độc hơn khi dùng quá liều so với các thuốc chống trầm cảm khác. Những người không đáp ứng với một SSRI có thể được chuyển sang một loại thuốc chống trầm cảm khác, và điều này dẫn đến sự cải thiện trong gần 50% trường hợp. Một lựa chọn khác là chuyển sang bupropion chống trầm cảm không điển hình. Venlafaxine, một loại thuốc chống trầm cảm có cơ chế hoạt động khác, có thể hiệu quả hơn một chút so với SSRI. Tuy nhiên, venlafaxine không được khuyến cáo ở Anh như một phương pháp điều trị đầu tiên vì bằng chứng cho thấy rủi ro của nó có thể lớn hơn lợi ích, và nó đặc biệt không được khuyến khích ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Các chất ức chế monoamine oxidase không thể đảo ngược, một loại thuốc chống trầm cảm cũ hơn, đã bị cản trở bởi các tương tác thuốc và chế độ ăn uống có thể đe dọa tính mạng. Chúng vẫn chỉ hiếm khi được sử dụng, mặc dù các tác nhân mới hơn và dung nạp tốt hơn của lớp này đã được phát triển. Hồ sơ an toàn khác với các chất ức chế monoamine oxidase có thể đảo ngược, chẳng hạn như moclobemide, trong đó nguy cơ tương tác nghiêm trọng trong chế độ ăn uống là không đáng kể và các hạn chế về chế độ ăn uống ít nghiêm ngặt hơn.
Không rõ liệu thuốc chống trầm cảm có ảnh hưởng đến nguy cơ tự tử của một người hay không. Đối với trẻ em, thanh thiếu niên và có thể là thanh niên từ 18 đến 24 tuổi, có nguy cơ cao hơn về cả ý tưởng tự tử và hành vi tự sát ở những người được điều trị bằng SSRI. Đối với người lớn, vẫn chưa rõ liệu SSRI có ảnh hưởng đến nguy cơ tự tử hay không. Một đánh giá không tìm thấy kết nối; một rủi ro khác tăng lên; và một phần ba không có nguy cơ ở những người 25–65 tuổi và giảm nguy cơ ở những người trên 65 tuổi. Cảnh báo hộp đen đã được đưa ra ở Hoa Kỳ vào năm 2007 về SSRIs và các loại thuốc chống trầm cảm khác do nguy cơ tự tử ở bệnh nhân dưới 24 tuổi tăng lên. Các sửa đổi thông báo phòng ngừa tương tự đã được Bộ Y tế Nhật Bản thực hiện.
Thuốc khác
Có một số bằng chứng cho thấy dầu cá bổ sung axit béo omega-3 có chứa hàm lượng cao từ axit eicosapentaenoic (EPA) đến axit docosahexaenoic (DHA) có hiệu quả trong việc điều trị, nhưng không phải là ngăn ngừa trầm cảm nặng. Tuy nhiên, một tổng quan của Cochrane xác định rằng không có đủ bằng chứng chất lượng cao để cho thấy axit béo omega-3 có hiệu quả trong bệnh trầm cảm. Có ít bằng chứng cho thấy việc bổ sung vitamin D có giá trị trong việc giảm bớt các triệu chứng trầm cảm ở những người thiếu vitamin D. Có một số bằng chứng sơ bộ cho thấy chất ức chế COX-2, chẳng hạn như celecoxib, có tác dụng hữu ích đối với chứng trầm cảm nặng. Lithium dường như có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ tự tử ở những người bị rối loạn lưỡng cực và trầm cảm đơn cực xuống mức gần bằng với dân số chung. Có một phạm vi hẹp về liều lượng hiệu quả và an toàn của lithi do đó có thể cần theo dõi chặt chẽ. Hormone tuyến giáp liều thấp có thể được thêm vào các thuốc chống trầm cảm hiện có để điều trị các triệu chứng trầm cảm dai dẳng ở những người đã thử dùng nhiều đợt thuốc. Bằng chứng hạn chế cho thấy các chất kích thích, chẳng hạn như amphetamine và modafinil, có thể có hiệu quả trong ngắn hạn hoặc như một liệu pháp bổ trợ. Ngoài ra, người ta cho rằng bổ sung folate có thể có vai trò trong việc kiểm soát bệnh trầm cảm. Có bằng chứng dự kiến về lợi ích từ testosterone ở nam giới đối với các bệnh nhân trầm cảm.
Liệu pháp co giật điện
Liệu pháp co giật điện (ECT) là một phương pháp điều trị tâm thần tiêu chuẩn, trong đó các cơn co giật được gây ra bằng điện ở bệnh nhân để làm giảm các bệnh tâm thần. ECT được sử dụng khi có sự đồng ý rõ ràng như một phương pháp can thiệp cuối cùng cho rối loạn trầm cảm nặng.
Một đợt ECT có hiệu quả đối với khoảng 50% những người bị rối loạn trầm cảm nặng kháng trị, cho dù đó là rối loạn đơn cực hay lưỡng cực. Điều trị theo dõi vẫn còn chưa được nghiên cứu, nhưng khoảng một nửa số người đáp ứng tái phát trong vòng 12 tháng.
Một liệu trình thông thường của ECT bao gồm nhiều lần tiêm, thường được dùng hai hoặc ba lần mỗi tuần, cho đến khi bệnh nhân không còn các triệu chứng. ECT được thực hiện dưới gây mê với thuốc giãn cơ. Liệu pháp điện giật có thể khác nhau về ứng dụng của nó theo ba cách: vị trí đặt điện cực, tần số điều trị và dạng sóng điện của kích thích. Ba hình thức áp dụng này có sự khác biệt đáng kể về cả tác dụng phụ và sự thuyên giảm triệu chứng. Sau khi điều trị, điều trị bằng thuốc thường được tiếp tục, và một số bệnh nhân nhận được ECT duy trì.
ECT dường như hoạt động trong ngắn hạn thông qua tác dụng chống co giật chủ yếu ở thùy trán và lâu dài hơn thông qua tác dụng dưỡng thần kinh chủ yếu ở thùy thái dương giữa.
Kích thích từ trường xuyên sọ
Kích thích từ xuyên sọ (TMS) hoặc kích thích từ sâu xuyên sọ là một phương pháp không xâm lấn được sử dụng để kích thích các vùng nhỏ của não. TMS đã được FDA chấp thuận cho chứng rối loạn trầm cảm nặng kháng điều trị (trMDD) vào năm 2008 và đến năm 2014 bằng chứng chứng minh rằng nó có thể có hiệu quả. Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ Mạng lưới Canada về Rối loạn Tâm trạng và Lo lắng, và Đại học Tâm thần Hoàng gia Úc và New Zealand đã cho phép dùng TMS cho bệnh nhân trầm cảm.
Kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ
Kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ (tDCS) là một phương pháp không xâm lấn khác được sử dụng để kích thích các vùng nhỏ của não với sự trợ giúp của dòng điện yếu. Ngày càng nhiều bằng chứng đã được thu thập về hiệu quả của nó như một phương pháp điều trị trầm cảm. Một phân tích tổng hợp được công bố vào năm 2020 tóm tắt kết quả của chín nghiên cứu (572 người tham gia) kết luận rằng tDCS hoạt động tốt hơn đáng kể so với giả mạo về phản ứng (tương ứng là 30,9% so với 18,9%), thuyên giảm (19,9% so với 11,7%) và trầm cảm cải tiến. Theo một phân tích tổng hợp năm 2016, 34% bệnh nhân được điều trị bằng tDCS cho thấy giảm ít nhất 50% triệu chứng so với 19% được điều trị giả trong 6 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng.
Liệu pháp ánh sáng
Liệu pháp ánh sáng rực rỡ làm giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng trầm cảm, có lợi cho cả rối loạn cảm xúc theo mùa và trầm cảm trái mùa, và tác dụng tương tự như đối với các thuốc chống trầm cảm thông thường. Đối với chứng trầm cảm trái mùa, việc thêm liệu pháp ánh sáng vào liệu pháp chống trầm cảm tiêu chuẩn không hiệu quả. Đối với chứng trầm cảm trái mùa, trong đó ánh sáng được sử dụng chủ yếu kết hợp với thuốc chống trầm cảm hoặc liệu pháp đánh thức, một tác dụng trung bình đã được tìm thấy, với phản ứng tốt hơn so với điều trị kiểm soát trong các nghiên cứu chất lượng cao, trong các nghiên cứu áp dụng điều trị bằng ánh sáng buổi sáng và với những người đáp ứng tổng hoặc thiếu ngủ một phần. Cả hai phân tích đều ghi nhận chất lượng kém, thời gian ngắn và quy mô nhỏ của hầu hết các nghiên cứu được xem xét.
Khác
Không có đủ bằng chứng về Reiki và liệu pháp chuyển động khiêu vũ trong bệnh trầm cảm. Kể từ năm 2019, cần sa đặc biệt không được khuyến khích dùng làm phương pháp điều trị.
Tiên lượng
Các giai đoạn trầm cảm chính thường tự giải quyết theo thời gian cho dù chúng có được điều trị hay không. Bệnh nhân ngoại trú trong danh sách chờ đợi cho thấy giảm 10-15% các triệu chứng trong vòng vài tháng, với khoảng 20% không còn đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của rối loạn trầm cảm. Thời lượng trung bình của một tập được ước tính là 23 tuần, với tỷ lệ hồi phục cao nhất trong ba tháng đầu tiên.
Một tỷ lệ cao những người thuyên giảm hoàn toàn các triệu chứng vẫn có ít nhất một triệu chứng không được giải quyết hoàn toàn sau khi điều trị. Khả năng tái phát hoặc mãn tính nhiều hơn nếu các triệu chứng không được điều trị hết. Các hướng dẫn hiện tại khuyên bạn nên tiếp tục dùng thuốc chống trầm cảm từ bốn đến sáu tháng sau thuyên giảm để ngăn ngừa tái phát. Bằng chứng từ nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy việc tiếp tục dùng thuốc chống trầm cảm sau khi hồi phục có thể làm giảm nguy cơ tái phát đến 70% (41% đối với giả dược so với 18% đối với thuốc chống trầm cảm). Hiệu quả phòng ngừa có thể kéo dài ít nhất trong 36 lần đầu tiên tháng sử dụng.
Những người trải qua các đợt trầm cảm lặp đi lặp lại cần được điều trị liên tục để ngăn ngừa trầm cảm lâu dài và trầm trọng hơn. Trong một số trường hợp, người bệnh phải dùng thuốc suốt đời.
Các ca bệnh kết quả kém có liên quan đến việc điều trị không phù hợp, các triệu chứng ban đầu nghiêm trọng bao gồm rối loạn tâm thần, khởi phát sớm, các đợt trước đó, phục hồi không hoàn toàn sau một năm điều trị, rối loạn tâm thần hoặc bệnh lý nặng có sẵn và rối loạn chức năng gia đình.
Những người trầm cảm có tuổi thọ ngắn hơn những người không bị trầm cảm, một phần là do bệnh nhân trầm cảm có nguy cơ chết vì tự tử. Họ cũng có tỷ lệ tử vong do các nguyên nhân khác cao hơn, dễ mắc các tình trạng y tế hơn như bệnh tim. Có tới 60% số người chết vì tự tử mắc chứng rối loạn tâm trạng như trầm cảm nặng, và nguy cơ đặc biệt cao nếu một người có cảm giác tuyệt vọng rõ rệt hoặc mắc cả trầm cảm và rối loạn nhân cách ranh giới. Khoảng 2–8% người lớn bị trầm cảm nặng chết do tự tử, và khoảng 50% người chết do tự tử bị trầm cảm hoặc rối loạn tâm trạng khác. Nguy cơ tự tử suốt đời liên quan đến chẩn đoán trầm cảm nặng ở Hoa Kỳ được ước tính là 3,4%, trung bình có hai con số rất chênh lệch là gần 7% đối với nam giới và 1% đối với phụ nữ (mặc dù các nỗ lực tự tử thường xuyên hơn ở phụ nữ). Ước tính này thấp hơn đáng kể so với con số được chấp nhận trước đây là 15%, được rút ra từ các nghiên cứu cũ hơn về bệnh nhân nhập viện.
Trầm cảm chính hiện là nguyên nhân hàng đầu gây ra gánh nặng bệnh tật ở Bắc Mỹ và các nước có thu nhập cao khác, và là nguyên nhân đứng hàng thứ tư trên toàn thế giới. Theo WHO, vào năm 2030, nó được dự đoán là nguyên nhân thứ hai gây ra gánh nặng bệnh tật trên toàn thế giới sau HIV. Chậm trễ hoặc thất bại trong việc tìm kiếm điều trị sau khi tái phát và việc các chuyên gia y tế không cung cấp phương pháp điều trị là hai rào cản để giảm thiểu tình trạng tàn tật.
Trầm cảm có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc của bệnh nhân. Sự kết hợp giữa chăm sóc và hỗ trợ lâm sàng thông thường với việc trở lại làm việc (như làm việc ít giờ hơn hoặc thay đổi công việc) có thể làm giảm thời gian nghỉ ốm xuống 15% và dẫn đến ít triệu chứng trầm cảm hơn và cải thiện khả năng làm việc, giảm thời gian nghỉ ốm trung bình hàng năm là 25 ngày mỗi năm. Giúp những người trầm cảm trở lại làm việc mà không có liên quan đến chăm sóc y tế đã không được chứng minh là có ảnh hưởng đến những ngày nghỉ ốm. Các can thiệp tâm lý bổ sung (chẳng hạn như liệu pháp hành vi nhận thức trực tuyến) dẫn đến ít ngày ốm hơn so với chỉ quản lý tiêu chuẩn. Hợp lý hóa việc chăm sóc hoặc thêm các nhà cung cấp cụ thể để chăm sóc bệnh trầm cảm có thể giúp giảm thời gian nghỉ ốm.
Dịch tễ học
nhỏ|[[Số năm sống được điều chỉnh theo mức độ bệnh tật|Năm sống được điều chỉnh theo khuyết tật đối với các rối loạn trầm cảm đơn cực trên 100.000 dân vào năm 2004.
]] Rối loạn trầm cảm nặng ảnh hưởng đến khoảng 163 triệu người vào năm 2017 (2% dân số toàn cầu). Tỷ lệ những người bị ảnh hưởng tại một thời điểm trong cuộc đời của họ thay đổi từ 7% ở Nhật Bản đến 21% ở Pháp. Ở hầu hết các quốc gia, số người bị trầm cảm trong cuộc đời của họ nằm trong khoảng 8–18%. Ở Bắc Mỹ, xác suất mắc giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng trong vòng một năm là 3–5% đối với nam và 8–10% đối với nữ. Trầm cảm nặng ở phụ nữ phổ biến gấp đôi so với nam giới, mặc dù vẫn chưa rõ lý do tại sao lại như vậy và liệu các yếu tố chưa được xác định có góp phần gây ra điều này hay không. Sự gia tăng tương đối liên quan đến sự phát triển dậy thì hơn là theo tuổi thời gian, đạt đến tỷ lệ trưởng thành trong độ tuổi từ 15 đến 18, và xuất hiện liên quan đến tâm lý xã hội hơn là các yếu tố nội tiết tố. Tính đến năm 2017, trầm cảm là nguyên nhân phổ biến thứ ba trên toàn thế giới gây ra khuyết tật ở cả hai giới, sau đau thắt lưng và đau đầu.
Bệnh nhân có nhiều khả năng phát triển giai đoạn trầm cảm đầu tiên của họ ở độ tuổi từ 30 đến 40, và có lần mắc bệnh thứ hai, nhỏ hơn ở độ tuổi từ 50 đến 60. Nguy cơ trầm cảm nặng tăng lên khi mắc các bệnh thần kinh như đột quỵ, bệnh Parkinson, hoặc bệnh đa xơ cứng, và trong năm đầu tiên sau khi sinh con. Nó cũng phổ biến hơn sau các bệnh tim mạch, và có liên quan nhiều hơn đến những người có kết quả bệnh tim kém hơn là bệnh tốt hơn. Các nghiên cứu mâu thuẫn về tỷ lệ trầm cảm ở người cao tuổi, nhưng hầu hết các dữ liệu cho thấy có sự giảm ở nhóm tuổi này. Rối loạn trầm cảm phổ biến hơn ở người dân thành thị hơn ở nông thôn và tỷ lệ mắc hiện tăng ở các nhóm có yếu tố kinh tế xã hội kém hơn, ví dụ như người vô gia cư.
Lịch sử
thế=|trái|nhỏ|Các chẩn đoán về chứng trầm cảm ít nhất cũng có từ thời [[Hippocrates.]] Bác sĩ Hy Lạp cổ đại Hippocrates mô tả hội chứng u sầu như một căn bệnh riêng biệt với các triệu chứng thể chất và tinh thần đặc biệt; ông đã mô tả tất cả "nỗi sợ hãi và tuyệt vọng, nếu chúng kéo dài trong một thời gian dài" là triệu chứng của bệnh. Đó là một khái niệm tương tự nhưng rộng hơn nhiều so với chứng trầm cảm ngày nay; sự nổi bật được trao cho một nhóm các triệu chứng buồn bã, chán nản và thất vọng, và thường bao gồm cả nỗi sợ hãi, tức giận, ảo tưởng và ám ảnh.
Bản thân thuật ngữ trầm cảm (depression) trong tiếng Anh đã có nguồn gốc từ động từ tiếng Latinh deprimere, "nhấn xuống". Từ thế kỷ 14, "deress" có nghĩa là để khuất phục hoặc hạ gục các linh hồn. Nó được sử dụng vào năm 1665 trong Biên niên sử của tác giả người Anh Richard Baker để chỉ một người nào đó bị "suy nhược tinh thần rất lớn", và tác giả người Anh Samuel Johnson cũng theo nghĩa tương tự vào năm 1753. Thuật ngữ này cũng được sử dụng trong sinh lý học và kinh tế học. Một cách sử dụng ban đầu đề cập đến một triệu chứng tâm thần là của bác sĩ tâm thần người Pháp Louis Delasiauve vào năm 1856, và đến những năm 1860, nó đã xuất hiện trong các từ điển y học để chỉ sự giảm chức năng cảm xúc và sinh lý. Kể từ thời Aristotle, từ melancholia đã được liên kết với những người đàn ông có học thức và trí tuệ thông minh, một mối nguy hiểm của sự suy ngẫm và sáng tạo. Khái niệm mới hơn đã loại bỏ những hiệp hội này và trong suốt thế kỷ 19, nó trở nên gắn bó hơn với phụ nữ.
Mặc dù melancholia (trạng thái u buồn) vẫn là thuật ngữ chẩn đoán thống trị, nhưng trầm cảm (depression) ngày càng trở nên phổ biến trong các luận thuyết y học và là một từ đồng nghĩa vào cuối thế kỷ này; Bác sĩ tâm thần người Đức Emil Kraepelin có thể là người đầu tiên sử dụng nó như một thuật ngữ bao quát, đề cập đến các loại u sầu khác nhau như trạng thái trầm cảm.
Sigmund Freud đã ví trạng thái u sầu như tang tóc trong bài báo Mourning and Melancholia năm 1917 của ông. Ông đưa ra giả thuyết rằng sự mất mát khách quan, chẳng hạn như mất đi một mối quan hệ quý giá do cái chết hoặc một cuộc chia tay lãng mạn, cũng dẫn đến mất mát chủ quan; cá nhân trầm cảm đã đồng nhất với đối tượng của tình cảm thông qua một quá trình vô thức, tự ái được gọi là ống thông âm đạo của bản ngã. Sự mất mát như vậy dẫn đến các triệu chứng u sầu trầm trọng hơn là tang tóc; không chỉ thế giới bên ngoài bị nhìn nhận tiêu cực mà bản thân bản ngã cũng bị tổn hại. Sự suy giảm nhận thức về bản thân của bệnh nhân được bộc lộ trong niềm tin về sự đổ lỗi, kém cỏi và không xứng đáng của bản thân. Ông cũng nhấn mạnh kinh nghiệm đầu đời là một yếu tố tiên quyết. Adolf Meyer đã đưa ra một khuôn khổ xã hội và sinh học hỗn hợp nhấn mạnh các phản ứng trong bối cảnh cuộc sống của một cá nhân, và cho rằng thuật ngữ trầm cảm nên được sử dụng thay vì u sầu. Phiên bản đầu tiên của DSM (DSM-I, 1952) chứa phản ứng trầm cảm và rối loạn thần kinh trầm cảm DSM-II (1968), được định nghĩa là một phản ứng quá mức đối với xung đột nội bộ hoặc một sự kiện có thể xác định được, và cũng bao gồm một loại trầm cảm hưng cảm. rối loạn tâm thần trong các rối loạn tình cảm lớn.
Vào giữa thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng trầm cảm là do sự mất cân bằng hóa học trong chất dẫn truyền thần kinh trong não, một lý thuyết dựa trên những quan sát được thực hiện vào những năm 1950 về tác dụng của Reserpine và isoniazid trong việc thay đổi mức độ dẫn truyền thần kinh monoamine và ảnh hưởng đến các triệu chứng trầm cảm. Lý thuyết về sự mất cân bằng hóa học chưa bao giờ được chứng minh.
Thuật ngữ đơn cực (cùng với thuật ngữ lưỡng cực liên quan) được đặt ra bởi nhà thần kinh học và bác sĩ tâm thần Karl Kleist, và sau đó được sử dụng bởi các đệ tử của ông là Edda Neele và Karl Leonhard.
Thuật ngữ Rối loạn trầm cảm chính (Major depressive disorder) được đưa ra bởi một nhóm bác sĩ lâm sàng Hoa Kỳ vào giữa những năm 1970 như là một phần của các đề xuất về tiêu chuẩn chẩn đoán dựa trên các mẫu triệu chứng (được gọi là "Tiêu chuẩn chẩn đoán nghiên cứu", dựa trên Tiêu chí Feighner trước đó), và được đưa vào DSM-III vào năm 1980. Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ đã thêm "rối loạn trầm cảm nghiêm trọng" vào Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần (DSM-III), như một phần của chứng rối loạn thần kinh trầm cảm trước đây trong DSM-II, cũng bao gồm các tình trạng hiện được gọi là rối loạn nhịp tim và rối loạn điều chỉnh với tâm trạng chán nản. Để duy trì tính nhất quán, ICD-10 đã sử dụng các tiêu chí tương tự, chỉ với những thay đổi nhỏ, nhưng sử dụng ngưỡng chẩn đoán DSM để đánh dấu giai đoạn trầm cảm nhẹ, thêm các phân loại ngưỡng cao hơn cho các giai đoạn vừa và nặng. Ý tưởng cổ xưa về sầu muộn vẫn tồn tại trong khái niệm về một nhóm nhỏ trầm cảm u sầu.
Các định nghĩa mới về trầm cảm đã được chấp nhận rộng rãi, mặc dù có một số phát hiện và quan điểm trái ngược nhau. Đã có một số lập luận tiếp tục dựa trên kinh nghiệm để quay trở lại chẩn đoán bệnh u sầu. Đã có một số chỉ trích về việc mở rộng phạm vi chẩn đoán, liên quan đến việc phát triển và quảng bá thuốc chống trầm cảm và mô hình sinh học kể từ cuối những năm 1950.
Thuật ngữ
nhỏ|[[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống thứ 16 của Mỹ Abraham Lincoln mắc chứng "u sầu", một tình trạng mà bây giờ có thể được gọi là trầm cảm lâm sàng. ]] Thuật ngữ "trầm cảm" được sử dụng theo một số cách khác nhau. Nó thường được dùng để chỉ hội chứng này nhưng có thể ám chỉ các rối loạn tâm trạng khác hoặc chỉ đơn giản là tâm trạng thấp. Khái niệm của mọi người về trầm cảm rất khác nhau, cả trong và giữa các nền văn hóa. Một nhà bình luận nhận xét: "Vì thiếu sự chắc chắn về mặt khoa học, cuộc tranh luận về chứng trầm cảm xoay quanh các câu hỏi về ngôn ngữ. Cái mà chúng ta gọi nó - là 'bệnh,' 'rối loạn', hay 'trạng thái tinh thần' - ảnh hưởng đến cách chúng ta xem, chẩn đoán và điều trị nó. " Có những khác biệt văn hóa về mức độ mà trầm cảm nghiêm trọng được coi là một căn bệnh cần điều trị chuyên môn cá nhân, hoặc là một dấu hiệu của điều gì đó khác, chẳng hạn như nhu cầu giải quyết các vấn đề xã hội hoặc đạo đức, kết quả của sự mất cân bằng sinh học hoặc phản ánh của cá nhân sự khác biệt trong cách hiểu về nỗi đau khổ có thể củng cố cảm giác bất lực và đấu tranh cảm xúc.
Kỳ thị
Các nhân vật lịch sử thường miễn cưỡng thảo luận hoặc tìm cách điều trị bệnh trầm cảm do sự kỳ thị của xã hội về tình trạng bệnh, hoặc do sự thiếu hiểu biết về chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị. Tuy nhiên, việc phân tích hoặc giải thích các bức thư, nhật ký, tác phẩm nghệ thuật, bài viết, hoặc lời kể của gia đình và bạn bè về một số nhân vật lịch sử đã dẫn đến giả thuyết rằng họ có thể đã mắc một số dạng trầm cảm. Những người có thể đã bị trầm cảm bao gồm tác giả người Anh Mary Shelley, nhà văn người Anh gốc Mỹ Henry James, và tổng thống Mỹ Abraham Lincoln. Một số người nổi tiếng đương thời có khả năng bị trầm cảm bao gồm nhạc sĩ người Canada, Leonard Cohen và nhà viết kịch kiêm tiểu thuyết gia người Mỹ Tennessee Williams. Một số nhà tâm lý học tiên phong, chẳng hạn như người Mỹ William James và John B. Watson, đã phải đối phó với chứng trầm cảm của chính họ.
Đã có một cuộc thảo luận kéo dài cho đến nay về việc liệu các rối loạn thần kinh và rối loạn tâm trạng có thể liên quan đến sự sáng tạo hay không, một cuộc thảo luận có từ thời Aristotle. Văn học Anh đưa ra nhiều ví dụ phản ánh về bệnh trầm cảm. Nhà triết học người Anh John Stuart Mill đã trải qua một khoảng thời gian kéo dài vài tháng về cái mà ông gọi là "trạng thái thần kinh buồn tẻ", khi một người "không thể nhận ra được sự thích thú hoặc phấn khích thú vị; một trong những tâm trạng đó khi những gì là khoái cảm vào những lúc khác, trở nên vô vị hoặc thờ ơ ". Ông đã trích dẫn "Sự từ chối" của nhà thơ người Anh Samuel Taylor Coleridge là một mô tả hoàn hảo về trường hợp của ông: "Một nỗi đau không thể nguôi ngoai, trống rỗng, tăm tối và thê lương, / Một nỗi đau buồn uể oải, ngột ngạt, không được giải tỏa, / Không tìm thấy lối thoát tự nhiên hay sự nhẹ nhõm / Bằng lời, hoặc thở dài, hoặc rơi lệ. " Nhà văn người Anh Samuel Johnson đã sử dụng thuật ngữ "con chó đen" vào những năm 1780 để mô tả chứng trầm cảm của chính mình, và sau đó nó được phổ biến bởi người mắc chứng trầm cảm, cựu Thủ tướng Anh, Sir Winston Churchill.
Sự kỳ thị của xã hội đối với bệnh trầm cảm đang phổ biến và việc tiếp xúc với các dịch vụ sức khỏe tâm thần chỉ làm giảm điều này một chút. Ý kiến của công chúng về điều trị khác nhau rõ rệt so với ý kiến của các chuyên gia y tế; các phương pháp điều trị thay thế được cho là hữu ích hơn các phương pháp điều trị bằng dược lý, vốn được xem là kém hiệu quả. Tại Vương quốc Anh, Trường Cao đẳng Tâm thần Hoàng gia và Trường Cao đẳng Bác sĩ Đa khoa Hoàng gia đã tiến hành một chiến dịch chung 5 năm với bệnh Trầm cảm thất bại nhằm giáo dục và giảm kỳ thị từ năm 1992 đến năm 1996; một nghiên cứu của MORI được thực hiện sau đó cho thấy một sự thay đổi tích cực nhỏ trong thái độ của công chúng đối với bệnh trầm cảm và cách điều trị.
Người già
Cũng như nhiều bệnh khác, người cao tuổi thường không có các triệu chứng trầm cảm cổ điển. Chẩn đoán và điều trị phức tạp hơn nữa ở chỗ người cao tuổi thường được điều trị đồng thời với một số loại thuốc khác, và thường mắc các bệnh đồng thời khác. Điều trị khác biệt ở chỗ các nghiên cứu về SSRI cho thấy ít tác dụng hơn và thường không đầy đủ ở người cao tuổi, trong khi các loại thuốc khác, chẳng hạn như duloxetine (một chất ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine), với những tác dụng rõ ràng hơn lại có tác dụng phụ, chẳng hạn như chóng mặt, khô miệng, tiêu chảy và táo bón, có thể đặc biệt khó xử lý ở người cao tuổi.
Tính đến năm 2015, liệu pháp giải quyết vấn đề là liệu pháp tâm lý duy nhất có hiệu quả đã được chứng minh và có thể được ví như một hình thức đơn giản hơn của liệu pháp hành vi nhận thức. Tuy nhiên, người cao tuổi bị trầm cảm hiếm khi được đưa ra bất kỳ phương pháp điều trị tâm lý nào và bằng chứng chứng minh các phương pháp điều trị khác hiệu quả là chưa đầy đủ. ECT đã được sử dụng ở người cao tuổi, và các nghiên cứu đăng ký cho thấy nó có hiệu quả, mặc dù ít hơn so với phần còn lại của dân số. Những rủi ro liên quan đến điều trị trầm cảm ở người cao tuổi so với lợi ích không hoàn toàn rõ ràng.
Nghiên cứu
Chụp MRI của những bệnh nhân bị trầm cảm đã cho thấy một số điểm khác biệt trong cấu trúc não so với những người không bị trầm cảm. Các phân tích tổng hợp của các nghiên cứu về hình ảnh thần kinh trong bệnh trầm cảm lớn báo cáo rằng, so với nhóm chứng, bệnh nhân trầm cảm có thể tích não thất bên và tuyến thượng thận tăng lên và thể tích nhỏ hơn của hạch nền, đồi thị, hồi hải mã và thùy trán (bao gồm cả vỏ não và hồi giáp). trực tràng). Tình trạng giảm cường độ liên quan đến những bệnh nhân có tuổi khởi phát muộn, và đã dẫn đến sự phát triển của lý thuyết suy giảm mạch máu.
Các thử nghiệm đang xem xét tác động của độc tố botulinum đối với bệnh trầm cảm. Ý tưởng là loại thuốc này được sử dụng để làm cho người đó trông bớt cau có hơn và điều này ngăn chặn phản hồi tiêu cực từ khuôn mặt. Tuy nhiên, vào năm 2015, kết quả cho thấy rằng những tác động tích cực một phần đã được quan sát thấy cho đến thời điểm đó có thể là do tác dụng của giả dược.
Mô hình động vật
Mô hình của trầm cảm ở động vật với mục đích của nghiên cứu bao gồm kiểm tra mô hình trầm cảm (chẳng hạn như trầm cảm do thuốc gây ra), ép buộc phải bơi, kiểm tra hệ thống treo đuôi, và mô hình bất lực học. Các tiêu chí thường được sử dụng để đánh giá trầm cảm ở động vật bao gồm biểu hiện của sự tuyệt vọng, thay đổi thần kinh và rối loạn trương lực cơ, vì nhiều tiêu chí khác về trầm cảm là không thể kiểm tra được ở động vật, chẳng hạn như cảm giác tội lỗi và xu hướng tự tử.
Chú thích
Thể loại:Rối loạn khí sắc Thể loại:Cảm xúc Thể loại:Chẩn đoán tâm thần Thể loại:Tâm bệnh học Thể loại:RTT
Grammitis fenicis
Grammitis fenicis là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1942. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1942 Thể loại:Unresolved names
Grammitis fenicis
Xylobium corrugatum
Xylobium corrugatum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Lindl.) Rolfe miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xylobium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
Jogenahalli, Arsikere
Jogenahalli là một làng thuộc tehsil Arsikere, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Somatina rosacea
Liên kết ngoài
Thể loại:Somatina Thể loại:Scopulini
Jogenahalli, Arsikere
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Gaheris
Gaheris là một nhân vật trong hội Bàn Tròn, được tác gia Thomas Malory đặt cho biệt hiệu Mĩ Thủ (Beaumains).
Lịch sử
thumb|right|200px|Ngài Gaheris Mĩ Thủ đối đầu [[Hồng Kị Sĩ, tranh Arthur Rackham năm 1917.]] thumb|right|200px|Overthrowing of the Rusty Knight, 1908. Gaheris là út nam của vua Loth và công chúa Morgawse. Như vậy, thông qua Morgawse, Gaheris gọi vua Arthur là cậu và Medrawt là biểu đệ. Trên hành trình truy lùng Chén Thánh Gaheris bị giết và tắt thở trên tay chí hữu Bohort Trẻ.
Gaheris cưới Lyonesse sinh được 2 hoặc 3 con.
Văn hóa
Trong bản truyện Malory, Gaheris đến Camelot khi còn rất bé và xin làm phụ bếp chỗ ngài Cai. Cai thử thách cậu bằng cách châm chọc và đặt biệt danh Mĩ Thủ cho. Khi chững chạc rồi, Gaheris đi cứu chị em Lynette và Lyonesse khỏi Hồng Kị Sĩ. Bao giờ chàng cũng có thằng lùn Melot làm bạn đường. Trên bước đường tìm Chén, chàng còn đụng độ Hắc Kị Sĩ và Lục Kị Sĩ nữa.
Zeacolpus capricornius
Zeacolpus capricornius là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.
Gaheris
Tham khảo
Thể loại:Kị sĩ Bàn Tròn Thể loại:Nhân vật thời đại Arthur
Zeacolpus capricornius
Tham khảo
Thể loại:Zeacolpus
Olibrus bivulnerus
Olibrus bivulnerus là một loài bọ cánh cứng trong họ Phalacridae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1858.
Tham khảo
Thể loại:Olibrus
Armutcuk, Yenice
Armutçuk là một xã thuộc huyện Yenice, tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 236 người.
Bothriospila elegans
Bothriospila elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Bothriospila
Metius (hố)
Metius là một hố Mặt Trăng (hố va chạm) nằm ở gần rìa phía đông nam của vùng cao nhấp nhô. Về phía tây nam của hố giáp với hố Fabricius. Về phía tây-tây bắc là một hố bị mòn nặng Brenner. Xa về phía đông bắc là hố Rheita và hẻm núi dài Vallis Rheita.
Vành của Metius không nhô ra hoàn toàn và có sườn nhỏ. Một vài hố nhỏ khác chồng lên vành của hố, nhưng không tạo nên những bậc thang nào. Thềm hố tương đối bằng phẳng với đỉnh giữa thấp. Hố dễ dàng được nhìn thấy nhất ở thềm hố là hố Metius B, nằm ở gần vành đông bắc.
Eponym của hố này là tên của một nhà hình học và thiên văn học người Hà Lan Adriaan Adriaanszoon, tên của ông được dùng để đặt tên cho Metius.
Hố vệ tinh
Theo quy ước, những tính chất này được xác định trên bản đồ bằng cách đặt từng chữ cái là tâm của các hố vệ tinh gần với Metius nhất.
Tham khảo
Thể loại:Hố va chạm trên Mặt Trăng
Pio Taofinu'u
Pio Taofinu'u, S.M. (1923 - 2006) là một Hồng y người Samoa của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông từng đảm nhận vai trò Hồng y Đẳng Linh mục Nhà thờ S. Onofrio, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Samoa–Apia trong suốt 20 năm, từ năm 1982 đến năm 2002, trải qua nhiều lần đổi tên cũng như thăng cấp từ Giáo phận trở thành Tổng giáo phận.
Vốn là một giáo sĩ trong vai trò lãnh đạo giáo hội địa phương, ông từng đảm trách nhiều vai trò khác nhau trước khi tiến đến trở thành Tổng giám mục đô thành Samoa–Apia, như: giám mục chính tòa Giáo phận Apia (1968 - 1974), giám mục chính tòa Giáo phận Samoa and Tokelau (1974 - 1982), Tổng quản Công giáo Funafuti, Tuvalu (1982 - 1985), Giám quản Tông Tòa Giáo phận Samoa–Pago Pago (1982 - 1986), Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Samoa–Apia and Tokelau (1982 - 1992). Ông được vinh thăng Hồng y ngày 5 tháng 3 năm 1973, bởi Giáo hoàng Phaolô VI.
Tiểu sử
Hồng y Pio Taofinu'u sinh ngày 8 tháng 12 năm 1923 tại Falealupo, Samoa. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 8 tháng 12 năm 1954, Phó tế Taofinu'u, 21 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Cử hành nghi thức truyền chức cho tân linh mục là giám mục Jean Baptiste Dieter, S.M., Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Archipelago of the Navigators, American Samoa. Tân linh mục là thành viên linh mục đoàn Dòng Thánh Maria.
Sau 14 năm thi hành các công việc mục vụ với thẩm quyền và cương vị của một linh mục, ngày 11 tháng 1 năm 1968, Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Pio Taofinu'u, 55 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo Hoàn vũ, với vị trí được bổ nhiệm là giám mục chính tòa Giáo phận Apia. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 29 tháng 5 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao, gồm chủ phong là Tổng giám mục George Hamilton Pearce, S.M., Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Suva, Fiji; hai vị giáo sĩ còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có giám mục John Hubert Macey Rodgers, S.M., giám mục chính tòa Giáo phận Tonga và Giám mục Brian Patrick Ashby, giám mục chính tòa Giáo phận Christchurch. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:TUUTUU I LE LOLOTO.
Ngày 10 tháng 8 năm 1974, Tòa Thánh cho đổi tên Giáo phận Apia thành Giáo phận Apia and Tokelau, danh hiệu của ông cũng thay đồi trở thành Giám mục chính tòa Apia and Tokelau. Chỉ hơn một năm sau, Giáo phận này lại được đổi trên, trở thành Giáo phận Samoa and Tokelau, chức danh chính thức của Giám mục Taofinu'u trở thành Giám mục chính tòa Samoa and Tokelau, kể từ ngày 3 tháng 12 năm 1975.
Notacma audens
Notacma audens là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Pio Taofinu'u
Tiểu sử
Bảy năm sau khi đổi tên, Tòa Thánh quyết định thăng Giáo phận Samoa and Tokelau lên thành Tổng giáo phận đô thành, đồng thời đổi tên một lần nữa trở thành Tổng giáo phận Samoa–Apia and Tokelau. Chức vụ của Giám mục Taofinu'u cũng được Tòa Thánh tái xác nhận là Tổng giám mục đô thành Samoa–Apia and Tokelau. Thông tin trên được công bố vào ngày 10 tháng 9 năm 1982. Chưa dừng lại ở đó, khoảng gần 10 năm sau, Tổng giáo phận lại quyết định đổi tên, trở thành Tổng giáo phận Samoa–Apia, danh hiệu của ông cũng biến chuyển tương đương.
Notacma audens
Liên kết ngoài
Thể loại:Notacma
Pio Taofinu'u
Tiểu sử
Ngoài nhiệm vụ chính tại giáo phận được bổ nhiệm, ông còn kiêm nhiệm thêm nhiều vai trò khác nhau như Tổng quản Công giáo Funafuti, Tuvalu, từ ngày 10 tháng 9 năm 1982 đến tháng 9 năm 1985 và Giám quản Tông Tòa Giáo phận Samoa–Pago Pago, từ ngày 10 tháng 9 năm 1982, đến tháng 6 năm 1986.
Ngày 16 tháng 11 năm 2002, Tòa Thánh chấp thuận đơn hồi hưu của ông, vì lý do tuổi tác, theo Giáo luật. Ông qua đời ngày 20 tháng 1 năm 2006, thọ 83 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1923 Thể loại:Mất năm 2006 Thể loại:Giám mục Công giáo thế kỉ 20 Thể loại:Giám mục Công giáo thế kỉ 21 Thể loại:Hồng người Samoa
Saint-Victurnien
Saint-Victurnien (Sent Vertunian) là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haute-Vienne
Potamogeton × lintonii
Potamogeton × lintonii là một loài thực vật có hoa lai ghép trong họ Potamogetonaceae. Loài này được Fryer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Liên kết ngoài
Thể loại:Potamogeton Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1900
Portumnus
Portumnus là danh pháp khoa học của một chi cua, bao gồm 2 loài.
Liên kết ngoài
Thể loại:Động vật giáp xác Đại Tây Dương
Tufa
thumb|Đá tufa kết tủa trên mặt [[hồ Mono, California]] Tufa là một loạt các dạng đá vôi hình thành khi khoáng chất cacbonat kết tủa khỏi môi trường nước có nhiệt độ cao. Các suối nước nóng do nguồn địa nhiệt đôi khi tạo ra các lắng đọng carbonat tương tự, nhưng ít xốp hơn và thường được gọi là travertin.
Xã Niagara, Quận Grand Forks, Bắc Dakota
Xã Niagara (Niagara Township) là một xã thuộc quận Grand Forks, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 72 người.
Tufa
Tufa đôi khi được gọi là (meteogene) travertin, nhưng không nên nhầm lẫn với travertin suối nước nóng (thermogene). Cũng cần phân biệt tufa với tuff, một loại đá núi lửa xốp có từ nguyên tương tự và đôi khi cũng được gọi là "tufa".
Xã Niagara, Quận Grand Forks, Bắc Dakota
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Bắc Dakota Thể loại:Quận Grand Forks, North Dakota
Tufa
Liên kết ngoài
Thể loại:Thạch luận Thể loại:Đá trầm tích
Berhautia senegalensis
Berhautia senegalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Loranthaceae. Loài này được Balle mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Liên kết ngoài
Thể loại:Berhautia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1956
Astragalus cobrensis
Astragalus cobrensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được A.Gray miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
C
23259 Miwadagakuen
23259 Miwadagakuen (tên chỉ định: 2000 YX29) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua BATTeRS survey ở Bisei Spaceguard Center ở Bisei, Okayama Prefecture, Nhật Bản, ngày 29 tháng 12 năm 2000. Nó được đặt theo tên Miwada Gakuen, a Japanese girls' school where Hiệp hội bảo vệ không gian Nhật Bản first met ngày 20 tháng 10 năm 1996.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2000
Remijia pacimonica
Remijia pacimonica là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Remijia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Cármenes
Tham khảo
Thể loại:Đô thị ở León
23265 von Wurden
23265 von Wurden là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1469.3369580 ngày (4.02 năm). Nó được phát hiện ngày 30 tháng 12 năm 2000.
Tham khảo
2). Lincoln Lab article ngày ISEF2009 Science fair project http://www.ll.mit.edu/news/ISEFwinner.html
Abelisauria
Abelisauria (Abelisauria hay Abelisauroidea) là một nút phát sinh loài trong Neotheropoda. Một số loài khủng long nổi tiếng của nhóm này bao gồm Abelisauridea Abelisaurus, Carnotaurus và Majungasaurus.
Tham khảo
Thể loại:Dự án Khủng long/Theo dõi
Diabrotica propylaea
Diabrotica propylaea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1969.
Tham khảo
Thể loại:Diabrotica
Cryptocarya nitens
Cryptocarya nitens là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Blume) Koord. & Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Liên kết ngoài
N Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Grammitis finlaysoniana
Grammitis finlaysoniana là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Wall. mô tả khoa học đầu tiên năm 1829. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Grammitis Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1829 Thể loại:Unresolved names
Grammitis finlaysoniana
Boarmia delatina
Boarmia delatina là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Boarmia
Lila Tretikov
Lila Tretikov (tên khai sinh là Olga (Lyalya) Tretyakova, Ольга (Ляля) Третьяко́ва, sinh ngày 25 tháng 1 năm 1978, ở Moskva) là một kỹ sư người Mỹ gốc Nga, Phó chủ tịch công ty tại Microsoft.
Thân thế và giáo dục
Tretikov vốn là dân gốc Nga. Cha là nhà toán học và mẹ là nhà làm phim. Sau khi cả nhà dọn sang sinh sống tại Thành phố New York vào năm cô mới 15 tuổi, Tretikov thường học tiếng Anh trong lúc đang làm bồi bàn và nhập học trường Đại học California, Berkeley, nhưng đã bỏ đi trước khi kịp hoàn tất chương trình học. Chuyên ngành của Tretikov là khoa học máy tính và nghệ thuật, đồng thời cô còn hay nghiên cứu về máy học.
Sự nghiệp
Năm 1999, Tretikov bắt đầu làm kỹ sư phần mềm ở California, và đồng tác giả một số bằng sáng chế phần mềm và là chuyên gia về phần mềm doanh nghiệp.
Tretikov khởi đầu sự nghiệp của mình tại hãng Sun Microsystems với vai trò là kỹ sư của liên doanh Sun-Netscape Alliance. Sau này, khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm rồi, cô đứng ra thành lập GrokDigital, một công ty tiếp thị công nghệ rồi về sau được bổ nhiệm làm trưởng phòng thông tin kiêm phó chủ tịch kỹ thuật tại hãng SugarCRM Inc. Năm 2012, cô là người đoạt giải thưởng đồng mang tên Stevie ở hạng mục "Nữ giám đốc điều hành của năm‍Dịch vụ kinh doanh‍‌11 đến 2.500 nhân viên‍Phần cứng & Phần mềm Máy tính". Tretikov còn đứng tên chung một số bằng sáng chế trong các ứng dụng lập bản đồ dữ liệu thông minh và ngôn ngữ động.
Tretikov được bổ nhiệm nhằm thế chỗ Sue Gardner làm giám đốc điều hành của quỹ Wikimedia Foundation vào tháng 5 năm 2014 và đảm nhận chức vụ này vào ngày 1 tháng 6 năm 2014. Cô chỉ sửa đổi Wikipedia đúng một lần trước khi được bổ nhiệm. Tretikov đành từ chức khỏi Wikimedia Foundation do kết quả của dự án đầy tranh cãi Knowledge Engine của WMF và những bất đồng với nhân viên dưới quyền, ngày tại nhiệm cuối cùng của cô là ngày 31 tháng 3 năm 2016. Katherine Maher chính thức kế nhiệm Tretikov vào tháng 3 năm 2016.
Ngày 16 tháng 3 năm 2016, có tin cho biết Tretikov được Diễn đàn Kinh tế Thế giới mời tham gia cộng đồng Nhà Lãnh đạo Trẻ Toàn cầu. Tretikov cũng góp mặt trong ban quản trị của hai hãng OpenEd và Rackspace.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1978 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Kỹ sư Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Người Moskva Thể loại:Người Mỹ gốc Nga Thể loại:Người Nga di cư đến Hoa Kỳ Thể loại:Nhân vật Wikimedia Mỹ Thể loại:Nhân vật Wikimedia Nga Thể loại:Nhân vật Wikipedia Thể loại:Nhân viên Sun Microsystems Thể loại:Cựu sinh viên Đại học California, Berkeley Thể loại:Nhân viên Wikimedia Foundation Thể loại:Nữ giám đốc điều hành Mỹ Thể loại:Nữ giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Thể loại:Cựu sinh viên Đại học California tại Berkeley
Olibrus blanditus
Olibrus blanditus là một loài bọ cánh cứng trong họ Phalacridae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1916.
Tham khảo
Thể loại:Olibrus
Kháng chiến trong thế chiến II
Các phong trào kháng chiến trong Thế chiến II xảy ra ở mọi quốc gia bị chiếm đóng bằng nhiều phương tiện khác nhau, từ không hợp tác, không thông tin và tuyên truyền, để che giấu các phi công bị rơi và thậm chí là chiến tranh thẳng thắn và chiếm lại các thị trấn. Ở nhiều nước, các phong trào kháng chiến đôi khi cũng được gọi là The ngầm.