cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huân chương Dũng cảm (Serbia 1912)
Ra đời
Khi Chiến tranh Balkan lần thứ nhất bùng nổ năm 1912, Serbia liên minh với các nước Kitô giáo khác ở Balkan chống lại Đế quốc Ottoman. Nảy sinh nhu cầu cần thiết của Serbia có một hệ thống tặng thưởng ghi nhận cho lòng dũng cảm chiến đấu và nhiệt thành phục vụ trong chiến tranh. Hệ thống cũ từ chiến tranh 1876-78 đã được đổi mới lại cho phù hợp.
Ngày 14 tháng 11 năm 1912, vua Petar I Karađorđević ra sắc lệnh lập nên Huân chương Dũng cảm gồm hạng Vàng và Bạc, để trao cho "lòng dũng cảm đã được thể hiện và chứng thực trên chiến trường". Việc thiết kế được giao cho nhà điêu khắc theo trường phái học viện nổi tiếng Đorđe Jovanović. Ý nghĩa huân chương giống với các tặng thưởng trao cho người Serb trong các cuộc chiến trước đó (1876-1878; 1885) và có khác biệt nghệ thuật giữa hạng Vàng và Bạc.
Huân chương Vàng
Huân chương Vàng có hình tròn đường kính 30 mm. Mặt trước huân chương là hình ảnh người phụ nữ nhìn sang trái, mặc giáp, đội mũ miện trang trí bằng vòng nguyệt quế, trên ngực là biểu tượng của Vương quốc Serbia - hình đại bàng hai đầu đội vương miện. Dọc theo mép huân chương là dòng chữ tiêu đề viết bằng chữ Kirin với ngôi sao năm cánh ở cuối. Bên dưới hình ảnh nhân vật này là tên viết tắt của tác giả Đorđe Jovanović và năm "1912". Mặt sau huân chương ghi chữ Kirin "за храстост" (cho cây sồi) trong vòng nhánh nguyệt quế (dài) và nhánh sồi (ngắn) gắn với hình tấm khiên quốc huy Serbia. Huân chương có lỗ để luồn dây ruy băng qua.
phải|nhỏ|300x300px|Mặt sau Huân chương Dũng cảm hạng Vàng (1912); Bộ sưu tập đồ trang trí tại [[Bảo tàng Vojvodina (danh mục kiểm kê số 308)]] Hình tượng người phụ nữ trên huân chương là phúng dụ quốc gia cho Serbia. Nhà nghiên cứu Milovan Medenica cho rằng Jovanović tạo nên hình tượng này dựa trên hình ảnh và ký ức về nữ anh hùng người Serb Milica Stojadinović, nhưng các nhà nghiên cứu khác không đề cập đến chi tiết này. Huân chương Vàng mô phỏng kiểu mẫu Marianne nhìn nghiêng của Pháp chỉ khác rằng nhân vật nữ anh hùng người Serb thể hiện cho lòng dũng cảm. Medenica chỉ ra rằng cả Jovanović và vua Petar đều là những người sành sỏi về văn hóa, lịch sử và nghệ thuật Pháp; bản thân nhà vua cũng từng nhận được huân chương Pháp với mô típ hình người phụ nữ nhìn nghiêng (vua Petar nhận Bắc Đẩu Bội tinh khi tình nguyện tham gia Chiến tranh Pháp–Phổ).
Huân chương được đeo ở ngực trái, bằng dải băng moiré đỏ rộng 40 mm gấp thành hình tam giác quay đầu nhọn xuống dưới. Một số tác giả cho rằng huân chương được đúc từ hợp kim vàng còn sử gia nghệ thuật Radomir Stolica viết rằng huân chương Vàng làm bằng đồng mạ vàng. Nhà nghiên cứu Boris Prister khảo cứu mẫu vật tại Bảo tàng Lịch sử Croatia thì cho rằng chất liệu là bạc mạ vàng. Các nhà nghiên cứu về đồ trang trí Serbia Pavel Car và Tomislav Muhić chỉ ra hai biến thể huân chương Vàng: một loại bằng hợp kim đồng và vàng, còn loại thứ hai bằng đồng mạ vàng. Đồng thời mô tả cách mạ vàng của loại thứ hai không phải theo kiểu mạ truyền thống mà vàng và đồng đã được trộn với nhau. Car và Muhić khi nghiên cứu sâu hơn thấy rằng cả hai loại đều được đúc trong cùng một khuôn, chưa rõ tại đâu nhưng rất có thể là xưởng chế tác tại Viên. Nhà nghiên cứu Lazar cùng hai tác giả này cũng mô tả một biến thể huân chương Vàng khác có nhiều dị biệt với mẫu vật chính thức và cho rằng có thể đó chỉ là sản phẩm (mẫu) thử nghiệm. Huân chương thử nghiệm này bằng đồng mạ bạc, đúc từ khuôn khác với các chi tiết thô ráp hơn. Chúng có đường kính 30 mm, hình ảnh người phụ nữ ở mặt trước còn quốc huy Serbia ở mặt sau. Gerić đưa ra giả định đây là mẫu đề xuất không được chấp nhận hoặc mẫu chào hàng từ xưởng nào đó chưa rõ.
Hầu hết các tác giả đều xác định thời gian trao Huân chương Vàng 1912 này không dài, chỉ khoảng sáu tháng, nên số lượng thực tế tặng thưởng rất ít. Lý do là quan niệm phụ quyền không chấp nhận biểu tượng lòng dũng cảm người lính lại thể hiện qua hình ảnh phụ nữ, kiểu mẫu trang trí như vậy là không phù hợp. Sau đó, vào Chiến tranh Balkan lần thứ hai năm 1913, huân chương mới thay thế với khắc họa nam tính hơn bằng hình ảnh anh hùng huyền thoại người Serb Miloš Obilić dựa trên mẫu huân chương Montenegro sử dụng trong cuộc chiến này. Nhà nghiên cứu Miloš Žikić và Boris Tomanić cho rằng huân chương cũ vẫn tiếp tục được trao tặng sau thời điểm trên, song song với huân chương mới, tới tận Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Từ khía cạnh thẩm mỹ, huân chương vàng có vẻ đẹp phi thường nguyên bản đặc trưng phong cách kinh viện của Đorđe Jovanović, dưới ảnh hưởng cách thức chế tác huân chương của Pháp. Dù có kiểu trang trí không thông dụng, huân chương Vàng là mẫu vật phổ biến trong các bộ sưu tập trang trí Serbia, có giá trị lớn trong giới sưu tập do vẻ đẹp và độ hiếm của nó.
Huân chương Bạc
Huân chương Bạc cũng có hình tròn, đường kính 27 mm. Mặt trước thể hiện quốc huy Vương quốc Serbia: đại bàng hai đầu đang bay với khiên trên ngực in hình thập giá đặc trưng bốn điểm, và hai bông huệ dưới chân. Giống như huân chương Vàng, dưới con đại bàng là chữ ký tên viết tắt của Đorđe Jovanović và số năm "1912". Mặt sau giống hệt như huân chương Vàng: khẩu hiệu quốc gia được nửa vòng hoa nguyệt quế và cành sồi bao quanh, giao nhau trên tấm khiên quốc huy Serbia.
Huân chương được đúc từ hợp kim bạc, đeo trên ngực trái bằng dải ruy băng mang màu quốc kỳ Serbia, rộng 27 mm, dài gấp đôi, gấp theo hình tam giác. Cách gấp ruy băng này giống với các huân chương dũng cảm hạng Bạc được trao trong các cuộc chiến trước đó.
Từ khía cạnh nghệ thuật, các nhà nghiên cứu cho là huân chương Bạc trông có vẻ khiêm tốn giản dị và khá bình thường, mẫu mã cũng đơn giản so với với huân chương Vàng nhưng có phong cách tương xứng phù hợp. Một số tác giả cho rằng cả hai loại huân chương đều chỉ được trao trong vòng sáu tháng rồi không được sử dụng nữa, còn các nhà nghiên cứu Miloš Žikić và Boris Tomanić lại viết rằng cũng giống như hạng Vàng, huân chương Bạc tiếp tục được sử dụng đến sau cả Chiến tranh thế giới thứ nhất. Trên thị trường sưu tập, huân chương Bạc phổ biến hơn Vàng nên có giá trị thấp hơn.
Giấy khen chứng nhận
Đi kèm với huân chương còn có các giấy khen chứng nhận do chỉ huy quân đội ký. Nếu cấp chỉ huy nhận được huân chương thì chính nhà vua đích thân ký trong tư cách tư lệnh tối cao.
Giấy khen đi kèm huân chương được in theo mẫu thiết kế của kiến trúc sư Milosav Stojadinović tại Xưởng Bản đồ của Cục Địa lý Bộ Tổng tham mưu. Các nhà nghiên cứu Mile Piletić, Pavel Car và Tomislav Muhić đánh giá những giấy khen này độc đáo và thú vị về hình thức. Giấy khen được in hình khải hoàn môn trang trí cùng các biểu tượng quốc gia và chiến tranh. Giấy khen của hai hạng không có sự khác biệt đáng kể. Trên giấy khen, ngoài danh hiệu thông thường của vua - "Hoàng thượng Petar Đại đế bởi ơn Chúa và ý dân, Vua Serbia", còn thêm vào chức vụ thời chiến "tư lệnh quân đội tối cao". Dựa trên nội dung, Car và Muhić cho rằng huân chương chỉ được trao tặng vào ngày 1 tháng 7 năm 1913 sau khi chiến tranh kết thúc.
Lịch sử lưu hành
Huân chương Dũng cảm được vua Petar tự quyết định trao tặng hoặc theo đề nghị của các tướng chỉ huy cấp sư đoàn hay Bộ trưởng Bộ Chiến tranh cho binh sĩ các cấp trong Quân đội Serbia thể hiện sự chiến đấu gan dạ cá nhân trong 1912-1913. Danh sách người nhận được lưu giữ tại Bộ Chiến tranh cũng là cơ quan chi trả và phân phát huân chương. Huân chương đã tặng thì không cần thu hồi, khi người nhận qua đời thì người thừa kế vẫn được giữ lại.
Một số trung đoàn bộ binh và kỵ binh cũng được trao tặng Huân chương Dũng cảm hạng Vàng vì thành tích chiến đấu trong Chiến tranh Balkan lần thứ nhất. Nghị định ngày 24 tháng 5 năm 1913 ghi nhận trao tặng cho các trung đoàn bộ binh Quân đội Nhân dân có tên: Thái tử Alexandar, Vua Petar, Sa hoàng Lazar,, Sa hoàng Nicholas; và các trung đoàn kỵ binh Quân đội nhân dân "Đại công tước Konstantin Konstantinović", Danube và Šumadija. Năm 1987, nhà nghiên cứu Mile Piletić xác nhận chỉ còn kỳ hiệu của Trung đoàn Kỵ binh thuộc Sư đoàn Danube gắn huân chương, và giấy khen cho Trung đoàn Bộ binh; cả hai đều đang được lưu giữ tại Bảo tàng Quân sự Beograd.
Thông tin khác
Huy chương Nhiệt huyết mới trao tặng trong Chiến tranh Balkan, bề ngoài giống hệt Huân chương Dũng cảm hạng Bạc năm 1912. Hoàn toàn không rõ tác giả huân chương này là ai, các nhà nghiên cứu thì cho rằng đó là Đorđe Jovanović hoặc Đorđe Čarapić.
Tạp chí
Thể loại:Huy chương Thể loại:Serbia
Semhar Araia
Semhar Araia là một nhà hoạt động xã hội, giáo sư và luật sư quốc tế Người Mỹ gốc Eritrea. Bà là người sáng lập và Giám đốc điều hành của tổ chức phi chính phủ Châu Phi Diaspora (DAWN). Bà Semhar gần đây đã được bổ nhiệm làm Giám đốc điều hành của UNICEF USA về Diaspora và Quan hệ đối tác đa văn hóa.
Cuộc sống cá nhân
Araia được sinh ra từ năm 1978 đến 1979 tại thành phố New York cho những người nhập cư từ Eritrea. Cha mẹ bà đã di cư sang Hoa Kỳ vào cuối những năm 1960 để học tập và làm việc. bà được đặt theo tên của tỉnh Semhar ven biển Semhar.
Đối với các nghiên cứu sau trung học của mình, Araia đã lấy bằng cử nhân của Đại học Saint Thomas ở Saint Paul, Minnesota. Sau đó, bà đã được nhận vào trường luật của Đại học Michigan và Đại học Mỹ, nhưng thay vào đó, anh đã chọn tham dự Trường Luật Đại học Marquette ở Wisconsin để gần gũi hơn với gia đình. Araia sau đó làm việc và nhận được bằng luật từ tổ chức này vào năm 1999.
Sự nghiệp
Về chuyên môn, Araia có một nền tảng về luật pháp quốc tế. Bà từng là nhà phân tích chính sách đối ngoại tại Quốc hội Hoa Kỳ, và có hơn một thập kỷ kinh nghiệm làm việc trong chính sách công, chính sách đối ngoại Mỹ-Phi, luật nhân đạo quốc tế và giải quyết xung đột.
Araia làm luật sư cho Ủy ban Yêu sách Eritrea-Ethiopia, được thành lập để thực hiện Thỏa thuận Algiers năm 2000 giữa chính phủ Eritrea và Ethiopia sau Chiến tranh Eritrea của người Eritrea. bà cũng là một nhà phân tích châu Phi cho The Elders. trái|nhỏ| Araia phát biểu về tiến trình hòa bình [[Somalia tại Viện Brookings ở Washington, DC (2011). ]] Khu vực trọng tâm chính của Araia là cung cấp thông tin chính xác và làm rõ những quan niệm sai lầm liên quan đến khu vực Sừng châu Phi và cộng đồng hải ngoại. bà cũng đã khuyến khích người nước ngoài tái đầu tư vào sự phát triển của châu Phi thông qua lãnh đạo, các tổ chức và đặc biệt là hệ thống chuyển tiền. Trong khả năng này, bà đã thành lập và phục vụ như là Giám đốc điều hành của Mạng lưới phụ nữ châu Phi Diaspora (DAWN), một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Washington, DC với nhiệm vụ là phát triển và hỗ trợ những nữ di dân tài năng từ châu Phi. Nó hiện có 180 thành viên đại diện cho nhiều nơi trên thế giới.
Ngoài ra, Araia là cố vấn khu vực của Sừng châu Phi cho Oxfam International. Bà là thành viên hội đồng quản trị của người châu Phi trong tổ chức Diaspora (AiD), tập trung vào phát triển ở châu Phi thông qua việc thu hút cộng đồng địa phương cũng như người nước ngoài.
Araia cũng từng là thành viên của Nhóm chuyển tiếp Tổng thống Obama-Biden. Bà ấy cũng là một người sáng lập ban đầu của tổ chức phi lợi nhuận IMPACT.
Ngoài ra, Araia còn là một diễn giả khách mời trong nhiều trường học, trường đại học, cơ quan truyền thông và các đối tượng khác về chính sách Mỹ-Phi và các chiến lược vận động và tổ chức chiến dịch hiệu quả.
Hiện tại, bà dạy một khóa học về "Xung đột và hòa bình ở vùng sừng châu Phi" tại Đại học Minnesota.
Giải thưởng
Vào tháng 4 năm 2012, Araia được Nhà Trắng vinh danh là Nhà đấu tranh Thay đổi năm 2012 cho công việc của bà với DAWN. Tổ chức này còn được trao tặng Giải thưởng Người xây dựng Cầu nối Diễn đàn Châu Phi Diaspora của Liên minh Châu Phi.
Vào năm 2013, Araia cũng đã được chọn là người nhận giải thưởng của năm của AU.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh thập niên 1970
Pyrrhia umbrago
Pyrrhia umbrago là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pyrrhia
Fusinus kobelti
Fusinus kobelti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.
Tham khảo
Thể loại:Fusinus
Xã Providence, Quận Hardin, Iowa
Xã Providence (Providence Township) là một xã thuộc quận Hardin, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 445 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Hardin, Iowa
Calathea loeseneri
Calathea loeseneri là một loài thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Loài này được J.F.Macbr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931 Thể loại:Thực vật Bolivia Thể loại:Thực vật Brasil Thể loại:Thực vật Colombia Thể loại:Thực vật Ecuador Thể loại:Thực vật Peru Thể loại:Thực vật vườn Thể loại:Hoa
Hydrelia triseriata
Hydrelia triseriata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hydrelia
Muliterno
Muliterno là một đô thị thuộc bang Rio Grande do Sul, Brasil. Đô thị này có diện tích 111,132 km², dân số năm 2007 là 1800 người, mật độ 16,2 người/km².
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Rio Grande do Sul
Smokie
Smokie (ban đầu viết là Smokey) là một ban nhạc rock người Anh đến từ Bradford, Yorkshire. Ban nhạc đạt được thành công trong và ngoài nước sau khi hợp tác với Mike Chapman và Nicky Chinn. Ban nhạc đã có một số thay đổi liên tiếp và vẫn đang tích cực lưu diễn vào năm 2018. Đĩa đơn nổi tiếng nhất của họ, "Living Next Door to Alice", đạt vị trí thứ 3 trên Bảng xếp hạng đĩa đơn của Anh vào tháng 3 năm 1977, đạt vị trí thứ 25 trên Billboard Hot 100. Các đĩa đơn đình đám khác bao gồm "If You Think You Know How to Love Me", "Oh Carol", "Lay Back in the Arms of Someone" và "I'll Meet You at Midnight".
Tham khảo
Thể loại:Ban nhạc Vương quốc Liên hiệp Anh
Agrypnus spinifer
Agrypnus spinifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.
Újlengyel
Újlengyel là một thị trấn thuộc hạt Pest, Hungary. Thị trấn này có diện tích 26,25 km², dân số năm 2010 là 1764 người, mật độ 67 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Pest Thể loại:Thị trấn của Hungary
Amanoa strobilacea
Amanoa strobilacea là một loàithực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Angola, Cameroon, Ghana, và Liberia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Amanoa Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Inatsisartut
Inatsisartut (Inatsisartut; Landstinget), hay còn biết đến với tên gọi Quốc hội Greenland trong tiếng Anh, là một quốc hội nhất viện (nhánh lập pháp) của vùng lãnh thổ tự trị Greenland của Đan Mạch. Thành lập vào năm 1979, quốc hội này có trụ sở ở Inatsisartut, trên đảo Nuuk Center thuộc vùng trung tâm Nuuk.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chính trị Greenland Thể loại:Chính trị Đan Mạch Thể loại:Lập pháp độc viện
Brownlowia calciphila
Brownlowia calciphila là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Kosterm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Mù Cang Chải (thị trấn)
Mù Cang Chải là thị trấn huyện lỵ của huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Địa lý
Thị trấn Mù Cang Chải nằm trong một thung lũng cách thành phố Yên Bái 185 km, có vị trí địa lý:
Thị trấn Mù Cang Chải có diện tích 6,98 km², dân số năm 2019 là 3.425 người, mật độ dân số đạt 491 người/km².
Thị trấn Mù Cang Chải có tuyến Quốc lộ 32 chạy dọc theo địa bàn theo chiều đông - tây. Nậm Kim chảy dọc qua thị trấn, song song với Quốc lộ 32.
nhỏ|Một góc thị trấn Mu Cang Chai
Hành chính
Thị trấn Mù Cang Chải được chia thành 5 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5.
Lịch sử
Trước đây, địa bàn thị trấn Mù Cang Chải là một phần của các xã Mồ Dề và Kim Nọi thuộc huyện Mù Cang Chải.
Ngày 9 tháng 5 năm 1998, Chính phủ ban hành Nghị định 27/1998/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Mù Cang Chải trên cơ sở:
Thị trấn Mù Cang Chải có 742 ha diện tích tự nhiên và 2.037 nhân khẩu.
Xem thêm
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam
Wigginsia sessiflora
Wigginsia sessiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Hook.) D.M. Porter miêu tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
Thể loại:Wigginsia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Lycophotia juncta
Lycophotia juncta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lycophotia
Sitarobrachys
Sitarobrachys là một chi bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Chi này được miêu tả khoa học năm 1883 bởi Reitter.
Các loài
Chi này gồm các loài:
Why (bài hát của 3T)
"Why" là một bài hát của nhóm nhạc R&B người Mỹ 3T hợp tác với Michael Jackson cho album phòng thu đầu tay của họ, Brotherhood (1995). Nó được phát hành như là đĩa đơn thứ tư trích từ album vào ngày 11 tháng 1 năm 1996. Bài hát được viết lời bởi Kenneth "Babyface" Edmonds và được sản xuất bởi Jackson. "Why" ban đầu dự định được đưa vào album HIStory: Past, Present and Future, Book I (1995) của Jackson, nhưng ông đã thay đổi quyết định và giao nó cho cháu trai của mình thể hiện. Bài hát nhận được nhiều phản ứng tích cực trên các bảng xếp hạng ở châu Âu và châu Á.
Một video ca nhạc đã được phát hành để quảng bá cho "Why", trong đó 3T và Jackson hát trong nền đen trắng. Video sau này cũng xuất hiện trong tuyển tập video của Michael Jackson, Michael Jackson's Vision.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát năm 1996 Thể loại:Bài hát của 3T Thể loại:Bài hát của Michael Jackson Thể loại:Bài hát năm 1995 Thể loại:Đĩa đơn năm 1996 Thể loại:Đĩa đơn của hãng Epic Records Thể loại:Bài hát viết bởi Babyface (ca sĩ) Thể loại:Ca khúc song ca Thể loại:R&B ballad Thể loại:Video âm nhạc đen trắng Thể loại:Pop ballad
Aptesis alpicola
Aptesis alpicola là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aptesis
Clemensia ochracea
Clemensia ochracea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Neoscona scylloides
Neoscona scylloides là một loài nhện trong họ Araneidae.
Clemensia ochracea
Liên kết ngoài
Thể loại:Clemensia
Neoscona scylloides
Loài này thuộc chi Neoscona. Neoscona scylloides được Friedrich Wilhelm Bösenberg & Embrik Strand miêu tả năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Neoscona
Nieuport 11
Nieuport 11, biệt danh Bébé, là một mẫu máy bay tiêm kích của Pháp trong Chiến tranh thế giới I.
Tính năng kỹ chiến thuật (Nie 11)
thumb|Nieuport-Macchi 11.000
Paspalum restingense
Paspalum restingense là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Renvoize mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Nieuport 11
Tham khảo
11 Thể loại:Máy bay quân sự Pháp thập niên 1910 Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Máy bay tiêm kích Pháp Thể loại:Máy bay trinh sát Thể loại:Máy bay hai tầng cánh Thể loại:Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Paspalum restingense
Liên kết ngoài
Thể loại:Paspalum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1984
Fusinus kilburni
Fusinus kilburni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.
Tham khảo
Thể loại:Fusinus
Hải quân La Mã
{{Nhiều vấn đề| {{Cần biên tập|date=Tháng 01/2023}} {{Wiki hóa|date=Tháng 01/2023}} Hải quân La Mã ({{lang-la|Classis}}) bao gồm các hạm đội hải quân của nhà nước La Mã cổ đại. Mặc dù nó là công cụ chính trong cuộc chinh phạt Địa Trung Hải nhưng nó không bao giờ được hưởng sự uy tín của Binh đoàn La Mã. Trong suốt lịch sử, họ, những người La Mã vẫn dựa vào các kiến thức của người Hy Lạp, Ai Cập để đóng tàu. Một phần vì điều này mà hải quân La Mã không bao giờ được nhà nước La Mã hoàn toàn chấp nhận, và được coi là "không phải La Mã". Trong thời cổ, lực lượng hải quân và đội tàu thương mại không có quyền tự chủ cho các tàu tiếp vận hiện đại và có một hạm đội. Không giống như các lực lượng hải quân hiện đại, hải quân La Mã ngay cả ở lúc đỉnh cao cũng không cũng không bao giờ tồn tại cái gọi là tự trị, nhưng nó hoạt động như vật phụ thuộc cho quân đội La Mã.
Agrypnus spissicollis
Agrypnus spissicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.
Hải quân La Mã
Trong cuộc Chiến tranh Punic lần thứ nhất, hải quân La Mã đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng của người La Mã và cộng hòa La Mã cho quyền bá chủ Địa Trung Hải. Trong nữa đầu thế kỷ thứ hai TCN, người La Mã đã chinh phục Carthage và các vương quốc đông Hy Lạp ở phía đông Địa Trung Hải, trở thành bá chủ của gần như toàn bộ vùng biển Địa Trung Hải.
Agrypnus spissicollis
Tham khảo
Thể loại:Agrypnus
Hải quân La Mã
Liên kết ngoài
Thể loại:Hải quân La Mã cổ đại
Xà thiệt thảo
Pseuderanthemum subauriculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Mildbr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Tham khảo
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939 Thể loại:Thực vật Ecuador
Đường sắt ở Áo
Áo là thành viên của Liên minh Đường sắt Quốc tế (UIC). Mã quốc gia UIC của Áo là 81.
Amanoa bracteosa
Amanoa bracteosa là một loàithực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Bờ Biển Ngà, Ghana, Liberia, và Sierra Leone. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Đường sắt ở Áo
Lịch sử
phải|nhỏ|250x250px| Đầu máy Rakete (Rocket) của Kaiser-Ferdinands-Nordbahn Lịch sử vận tải đường sắt của Áo bắt đầu từ đường sắt Reisszug, một tuyến đường sắt leo núi tư nhân do ngựa kéo phục vụ cho Pháo đài Hohensalzburg. Được xây dựng vào cuối thế kỷ 15 và được ghi chép lại lần đầu tiên vào năm 1515, đây là tuyến đường sắt leo núi lâu đời nhất được biết đến trên thế giới và có thể là tuyến đường sắt lâu đời nhất đang tồn tại.
Amanoa bracteosa
Tham khảo
Thể loại:Amanoa Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Đường sắt ở Áo
Lịch sử
Vào thế kỷ 19, sau khi xây dựng một số tuyến xe điện do ngựa kéo, năm 1837, tuyến Nordbahn nối Vienna - Břeclav đã được khánh thành. Đường sắt Nhà nước Hoàng gia Áo, một công ty phục vụ phía bên Áo của Đế quốc Áo-Hung, được thành lập vào năm 1884 và vào năm 1923, vài năm sau khi Đế quốc Áo-Hung sụp đổ, một công ty đường sắt quốc gia tên là "ÖBB" được thành lập nên.
Mạng lưới
Về mạng lưới của đường sắt của Áo, ngoài hệ thống đường sắt chính, còn có một số tuyến đường sắt leo núi, đường sắt răng cưa và rất nhiều tuyến đường sắt di tích chủ yếu bắt nguồn từ một phần của các tuyến không được sử dụng. Một số tuyến đường sắt sử dụng loại khổ hẹp.
Nghi Diên
Xã có diện tích 6,89 km², dân số năm 2007 là 6.991 người, mật độ dân số đạt 1.015 người/km².
Đường sắt ở Áo
Đường sắt khổ hẹp
Tại Áo, nhiều tuyến đường sắt khổ hẹp đã được xây dựng do địa hình đồi núi hiểm trở. Nhiều tuyến tồn tại lại như là hình thức vận chuyển công cộng hoặc là một tuyến đường sắt di tích.
Nghi Diên
Nơi đây nổi tiếng với cam xã đoài.
Xã này nằm bên tuyến kênh Nhà Lê, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.
Đường sắt ở Áo
Tham khảo
Thể loại:Đường sắt Áo Thể loại:Vận tải đường sắt
Schoenoxiphium schweickerdtii
Liên kết ngoài
Thể loại:Schoenoxiphium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1960
Vogelgrun
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haut-Rhin
Pyrrhia vexilliger
Pyrrhia vexilliger là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pyrrhia
Hydrelia ulula
Hydrelia ulula là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hydrelia
Igor Diogo Moreira Araújo
Igor Diogo Moreira Araújo (sinh ngày 4 tháng 2 năm 1987 ở Felgueiras) là một cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha thi đấu cho S.C. Covilhã ở vị trí thủ môn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1987 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha Thể loại:Thủ môn bóng đá Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá FC Porto Thể loại:Cầu thủ bóng đá Padroense F.C. Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C. Covilhã Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Bồ Đào Nha
Xã Prussia, Quận Adair, Iowa
Xã Prussia (Prussia Township) là một xã thuộc quận Adair, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 173 người.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Iowa Thể loại:Quận Adair, Iowa
Wigginsia stegmannii
Wigginsia stegmannii là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (Backeb.) D.M. Porter miêu tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
Thể loại:Wigginsia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Aires Sousa
Aires Rodrigo da Encarnação Sousa (sinh ngày 17 tháng 9 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha thi đấu cho S.C. Covilhã, ở vị trí tiền đạo.
Muçum
Muçum là một đô thị thuộc bang Rio Grande do Sul, Brasil. Đô thị này có diện tích 110,892 km², dân số năm 2007 là 4538 người, mật độ 40,92 người/km².
Aires Sousa
Sự nghiệp bóng đá
Vào ngày 10 tháng 12 năm 2017, Aires có màn ra mắt cho Sporting Covilhã trong trận đấu tại LigaPro 2017–18 trước União Madeira.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1998 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha Thể loại:Tiền đạo bóng đá Thể loại:Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha Thể loại:Cầu thủ bóng đá S.C. Covilhã
Muçum
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Rio Grande do Sul
Paspalum reticulinerve
Paspalum reticulinerve là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Renvoize mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Liên kết ngoài
Thể loại:Paspalum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1995
Calathea longibracteata
Calathea longibracteata là một loài thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Loài này được (Sweet) Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827
Agrypnus spretus
Agrypnus spretus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.
Tham khảo
Thể loại:Agrypnus
Neoscona semilunaris
Neoscona semilunaris là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Neoscona. Neoscona semilunaris được Ferdinand Karsch miêu tả năm 1879.
La Pán Tẩn
La Pán Tẩn là một xã thuộc huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Neoscona semilunaris
Tham khảo
Thể loại:Neoscona
La Pán Tẩn
Địa lý
Xã La Pán Tẩn nằm ở trung tâm huyện Mù Cang Chải, có vị trí địa lý:
Xã La Pán Tẩn có diện tích 33,26 km², dân số năm 2019 là 4.956 người, mật độ dân số là 149 người/km².
Hành chính
Xã La Pán Tẩn được chia thành 5 bản.
Kinh tế
La Pán Tẩn từng là một điểm nóng về nạn trồng cây thuốc phiện, khi đó gần như toàn bộ số hộ dân trong xã đều trồng loài cây này và có đến 80% người mắc nghiện ma túy.
Sói đen Florida
Sói đen Florida (Canis lupus floridanus), hay còn gọi là sói đen hoặc sói Florida là một phân loài tuyệt chủng của sói xám đã từng sống ở Florida. Phân loài này đã bị tuyệt chủng vào năm 1908 do sự lấn át môi trường sống và săn bắn Phân loài sói này được công nhận là một phân loài của sói xám trong cơ quan phân loại loài động vật có vú của thế giới (2005).
Tại một vài thời điểm, một số nhà khoa học đã đề xuất rằng sói đen Florida là một phân loài của sói đỏ Bắc Mỹ (loài sói đỏ Bắc Mỹ chủ yếu sống ở Texas) và sói Florida có màu đen do một biến thể của sói đỏ. Một loài sói có lông đỏ (sói đỏ Florida) cũng đã từng cư trú tại Florida, loài này tuyệt chủng vào năm 1921. Một tác giả tin rằng cả hai loài sói, thay vì là phân loài của sói đỏ Bắc Mỹ, thực sự là hai loại sói đồng cỏ, dẫn đến sự thay đổi danh pháp ba phần thành Canis niger niger.
Tham khảo
Thể loại:Phân loài của sói xám
Clair Cooper
Clair Cooper là một người mẫu. Cô đại diện cho Anh tại cuộc thi Hoa hậu Trái Đất 2007 được tổ chức ở Quezon, Philippines. Sau đó, cô đoạt vương miện Hoa hậu Hoàn vũ Vương quốc Anh 2009. Ngày 23 tháng 8 năm 2009, cô đại diện cho Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland tại đấu trường Hoa hậu Hoàn vũ 2009 được tổ chức ở Bahamas.
Video âm nhạc
Năm 2009, Clair đóng vai chính trong video âm nhạc Faded Popstar (đạo diễn bởi Rob Shan Lone)
Chú thích
Thể loại:Nữ người mẫu Anh
Sói đảo Vancouver
Sói đảo Vancouver (Danh pháp khoa học: Canis lupus crassodon) là một phân loài của sói xám. Chúng là loài bản địa của đảo Vancouver, thuộc vùng Tây Bắc Thái Bình Dương ở Bắc Mỹ. Sói đảo Vancouver là một loài có tính xã hội cao, sinh sống theo bầy đàn với mỗi đàn từ 5 đến 35 cá thể. Chúng thuộc diện loài nguy cấp, nhút nhát và hay lẩn tránh con người
Một số con sói trong khu bảo tồn thỉnh thoảng hay tấn công và giết chó nhà Hiện nay trong môi trường nuôi nhốt có hai con sói đảo Vancouver tại Vườn thú Vancouver Nhà làm phim người Anh là ông Bertie Gregory tình cờ trông thấy sói đảo và nhanh chóng thực hiện loạt phim "cuộc sống hoang dã với Bertie Gregory". Sói đảo Vancouver biết bơi, ăn hải sản.
Phân loại
Tính đến năm 2005, nó được coi là một phân loài có giá trị bởi MSW3. Nó được coi là đồng nghĩa với C. l. occidentalis. Nghiên cứu sử dụng DNA ty thể đã phát hiện ra rằng những con sói của vùng ven biển phía đông nam Alaska là khác biệt về mặt di truyền so với chó sói xám nội địa.
Nghiên cứu đó cho thấy là có một mối quan hệ phát sinh loài với quần thể sói đã tuyệt chủng từ phía nam (Oklahoma), chỉ ra rằng những con sói ở đảo Vancouver là phần cuối cùng còn lại của một quần thể sói lớn mà hầu như đã bị tuyệt chủng trong thế kỷ trước.
Tập tính
Sói đảo Vancouver có kích thước trung bình, cao khoảng 66–81 cm, dài 121–152 cm (đo từ mũi đến cuối đuôi), và nặng khoảng 60 kg. Lông nó có thể có màu xám, nâu và đen trộn, nhưng thỉnh thoảng có những con sói Vancouver trắng hoàn toàn.
Tập tính ăn
90% thức ăn của sói Vancouver là hải sản. Cá hồi là món ăn thường xuyên nhất, ngoài ra chúng ăn trai, hàu, trứng cá trích, hải cẩu và rái cá.
Tham khảo
Thể loại:Phân loài của sói xám
Hiên (huyện)
Hiên là tên một huyện cũ thuộc miền núi ở phía tây bắc tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.
Địa lý
Huyện Hiên nằm ở phía tây bắc tỉnh Quảng Nam, có vị trí địa lý:
Trước khi giải thể vào năm 2003, huyện có diện tích 1.712,40 km², dân số là 34.203 người, mật độ dân số đạt 20 người/km².
Lịch sử
Sau năm 1975, huyện Hiên thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, gồm 14 xã: A Rooi, A Tiêng, A Vương, A Xan, Ba, Bha Lêê, Ch’ơm, Dang, Ka Dăng, Lăng, Mà Cooih, Sông Kôn, Tà Lu và Tư.
Ngày 25 tháng 7 năm 1978, chia xã Sông Kôn thành 2 xã: Sông Kôn và A Ting.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 102-CP:
Ngày 6 tháng 11 năm 1996, huyện Hiên thuộc tỉnh Quảng Nam vừa được tái lập.
Ngày 16 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 71/1999/NĐ-CP. Theo đó:
Cuối năm 2002, huyện Hiên có thị trấn Prao và 20 xã: A Nông, A Rooi, A Tiêng, A Ting, A Vương, A Xan, Ba, Bha Lêê, Ch’ơm, Dang, Ga Ri, Jơ Ngây, Ka Dăng, Lăng, Mà Cooih, Sông Kôn, Tà Lu, Tr'Hy, Tư, Za Hung.
Ngày 20 tháng 6 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2003/NĐ-CP. Theo đó, chia huyện Hiên thành hai huyện Đông Giang và Tây Giang:
Xem thêm
Thể loại:Huyện cũ Việt Nam Thể loại:Hành chính Quảng Nam
Thylactus javanicus
Thylactus javanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Thylactus
Fusinus juliabrownae
Fusinus juliabrownae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.
Giải Alain-Fournier
Giải Alain-Fournier (tiếng Pháp: Prix Alain-Fournier) là một giải thưởng văn học của Pháp dành để khuyến khích một tác giả tiểu thuyết mới vào nghề - có thể là tác phẩm đầu tay, tác phẩm thứ hai hoặc thứ ba - và chưa từng đoạt một giải thưởng cấp quốc gia.
Chowdahalli, Mysore
Chowdahalli là một làng thuộc tehsil Mysore, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Giải Alain-Fournier
Giải này do thành phố Saint-Amand-Montrond lập ra năm 1986 và được đặt theo tên Alain-Fournier tác giả quyển Le Grand Meaulnes.
Chowdahalli, Mysore
Tham khảo
Thể loại:Làng ở huyện Mysore
Giải Alain-Fournier
Liên kết ngoài
Thể loại:Giải thưởng văn học Pháp Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 1986 Thể loại:Giải thưởng cho tiểu thuyết
Sitaromorpha
Các loài
Chi này gồm các loài:
Tham khảo
Thể loại:Meloidae
Nghi Đồng
Nghi Đồng là một xã thuộc huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Xã có diện tích 14,88 km², dân số năm 1999 là 4.621 người, mật độ dân số đạt 311 người/km².
Traubach-le-Bas
Traubach-le-Bas là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 6,78 km², dân số năm 1999 là 475 người. Khu vực này có độ cao 300 mét trên mực nước biển.
Wogahta Gebrehiwet
Wogahta Gebrehiwet (sinh ngày 11 tháng 12 năm 1996) là một tay đua xe đạp chuyên nghiệp người Eritrea. Cô ấy đã tham gia cuộc đua đường trường nữ tại Giải vô địch thế giới UCI Road 2016, nhưng cô ấy đã không hoàn thành cuộc đua.
Tham khảo
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1996
Dendranthema ornatum
Dendranthema ornatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Hemsl.) Kitam. mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dendranthema Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Dendranthema ornatum
Amanoa anomala
Amanoa anomala là một loàithực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Ecuador Thể loại:Amanoa
Aptesis alpineti
Aptesis alpineti là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Aptesis
Lycophotia marmorea
Lycophotia marmorea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lycophotia
Wigginsia tephracantha
Liên kết ngoài
Thể loại:Wigginsia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Trepibutone
Trepibutone là một loại thuốc dùng cho rối loạn tiêu hóa chức năng. Trepibutone thúc đẩy bài tiết dịch mật và dịch tụy, và tăng tốc độ mềm của cơ trơn trong đường tiêu hóa để giảm áp lực bên trong của túi mật và ống mật. Nó cải thiện các triệu chứng của ống mật và bệnh tuyến tụy. Nó thường được sử dụng để cải thiện tình trạng chuột rút và bài tiết mật liên quan đến sỏi túi mật, viêm túi mật, viêm đường mật, rối loạn vận động đường mật hoặc hội chứng sau cắt túi mật, hoặc đau và các triệu chứng tiêu hóa liên quan đến viêm tụy mạn tính.
Calathea longiflora
Calathea longiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Loài này được H.A.Kenn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calathea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Halichoeres chloropterus
Halichoeres chloropterus là một loài cá biển thuộc chi Halichoeres trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1791.
Từ nguyên
Từ định danh chloropterus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: khlōrós (χλωρός; “xanh lục nhạt”) và pterón (πτερόν; “vây, cánh”), hàm ý đề cập đến màu xanh trên vây của cá đực.
Phạm vi phân bố và môi trường sống
H. chloropterus có phạm vi phân bố tập trung ở vùng biển Đông Nam Á và Melanesia, xa về phía tây đến quần đảo Cocos (Keeling), ngược lên phía bắc đến đảo Đài Loan, mở rộng về phía đông đến quần đảo Marshall, giới hạn phía nam đến rạn san hô Great Barrier.
Ở Việt Nam, H. chloropterus được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam); đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi); các vịnh ở Khánh Hòa và Ninh Thuận; quần đảo Nam Du và quần đảo An Thới (Kiên Giang); cũng như tại Côn Đảo.
H. chloropterus sống trên nền đáy bùn cát hoặc đá vụn gần kề các rạn viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 10 m.
Mô tả
H. chloropterus có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 19 cm. Cá đực trưởng thành có màu lục nhạt với các đốm màu hồng tím trên lớp vảy ở thân giữa và sau, hợp thành các vệt sọc thẳng ở thân trước và ngoằn nghèo ở đầu, làm cho vùng màu xanh ở đầu tách thành nhiều vệt đốm. Cá đực có thể xuất hiện thêm một vệt đen nổi bật giữa thân. Cá cái có màu lục rất nhạt hoặc tím hoa cà hoặc tím nhạt, trắng ở bụng, nhiều chấm đen li ti trên vảy dọc lưng và một hàng các lằn sọc chữ V màu tím đậm trên bụng. Cá con có màu xanh lục tươi.
Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10–11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–11; Số tia vây ở vây ngực: 13–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 27.
Thương mại
H. chloropterus được đánh bắt trong các hoạt động buôn bán cá cảnh.
Tấn Văn công
Tấn Văn công (chữ Hán: 晉文公, 697 TCN - 628 TCN), tên thật là Cơ Trùng Nhĩ (姬重耳), là vị vua thứ 24 của nước Tấn - chư hầu nhà Chu thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Ông cai trị từ năm 636 TCN đến năm 628 TCN, tổng cộng 8 năm.
Tấn Văn công có một sự nghiệp hết sức đáng chú ý, lưu vong 19 năm, được các thủ hạ Triệu Thôi (赵衰; tiên tổ nước Triệu), Hồ Uyển (狐偃), Cổ Đà (贾佗), Tiên Chẩn (先轸), Ngụy Vũ tử (魏武子; tiên tổ nước Ngụy); sau ông trở về lên ngôi vua nước Tấn, tạo nên nền móng cơ sở sự hùng mạnh của nước Tấn trong cả thế kỉ về sau. Cũng từ ông, mà các tiên tổ nước Triệu, nước Ngụy và nước Hàn dần có thế lực, kết quả là tạo nên 3 quốc gia Tam Tấn nổi tiếng thời Chiến Quốc.
Vì sự nghiệp rạng rỡ và đầy tính huyền thoại, ông được xếp vào trong Ngũ Bá thời Xuân Thu, được sử sách nhắc tới nhiều.
Thân thế
Tấn Văn công là con trai trưởng của Tấn Hiến công, vua thứ 19 nước Tấn. Mẹ ông là Hồ Quý cơ (狐季姬) người nước Địch, vốn là thiếp của Hiến công, sinh ra ông năm 697 TCN. Cơ Trùng Nhĩ lớn lên khi ông nội là Tấn Vũ công đang phát triển lực lượng ở Khúc Ốc, nhiều lần tiến về đất Dực tranh ngôi vua Tấn với chi trưởng chưa thành công.
Khi còn trẻ, Trùng Nhĩ đã tỏ ra kính trọng kẻ sĩ, được nhiều người quý mến theo giúp. Năm 17 tuổi (681 TCN), ông đã có 5 kẻ sĩ theo phò tá là Triệu Thôi, Hồ Yển, Giả Đà, Tiên Chẩn và Ngụy Sưu.
Năm 679 TCN, Tấn Vũ công đánh diệt Tấn hầu Dẫn, trở thành quốc chủ của toàn nước Tấn. Cha Trùng Nhĩ là Cơ Quỹ Chư được lập làm Thế tử, lúc đó Trùng Nhĩ đã trưởng thành. Năm 677 TCN, Tấn Vũ công qua đời, cha ông lên ngôi, sử gọi là Tấn Hiến công. Năm đó Trùng Nhĩ đã được 21 tuổi.
Thời Tấn Hiến công
Trùng Nhĩ tuy về mặt thứ tự là con trai trưởng nhưng mẹ ông không phải là vợ chính của vua cha. Cho nên con trai phu nhân Tề Khương là Thân Sinh, tuy chỉ là con thứ 3 nhưng lại được lập làm Thế tử do mang thân phận là đích tử (con của chính thất).
Năm 672 TCN, Tấn Hiến công sủng ái chị em Ly Cơ người nước Nhung, phong làm phu nhân thay mẹ Thân Sinh đã qua đời. Năm 665 TCN, Ly Cơ sinh con trai là Hề Tề. Hiến công có ý định phế Thân Sinh để cho Hề Tề lên thay. Vì các con Trùng Nhĩ, Di Ngô và Thân Sinh đã lớn mà Hề Tề còn nhỏ nên chưa tiện thay ngôi, Hiến công bèn tính kế đưa con lớn đi trấn thủ ở ngoài, sai Trùng Nhĩ đi trấn thủ thành Bồ gần biến giới phía bắc, sai Thân Sinh trấn thủ đất Khúc Ốc và sai Di Ngô trấn thủ đất Khuất.
Năm 655 TCN, Hiến công nghe lời gièm pha của Ly Cơ, bèn giết Thân Sinh và lập Hề Tề làm Thế tử. Trùng Nhĩ và Di Ngô đang đến Giáng đô thăm cha, cũng bị Ly Cơ gièm pha, sợ hãi vội bỏ chạy về đất trấn thủ là ấp Bồ và ấp Khuất lo cố thủ.
Tấn Hiến công giận hai con lớn bỏ đi vô phép bèn điều quân đánh đất Bồ và đất Khuất. Bột Đề đánh đất Bồ, định bắt Trùng Nhĩ tự sát nhưng ông kịp vượt tường bỏ trốn. Bột Đề đuổi theo chém với theo, đứt vạt áo Trùng Nhĩ. Ông chạy thoát sang quê mẹ ở đất Địch. Nhiều người nước Tấn mến mộ ông bèn bỏ nước Tấn chạy theo phò tá ông.
Ở nước Địch
Năm 652 TCN, sau khi đuổi Di Ngô sang đất Lương, Tấn Hiến công lại đánh nước Địch để truy kích Trùng Nhĩ nhằm bảo vệ ngôi Thế tử sau này cho Hề Tề. Nước Địch là quê mẹ Trùng Nhĩ, vì Trùng Nhĩ mà mang quân ra chống cự quân Tấn ở Nghiết Tang. Quân Tấn không thắng được phải rút lui.
Người nước Địch đánh bộ tộc Cao Như, bắt được 2 người con gái là Quý Ngỗi và Thúc Ngỗi, bèn gả Quý Ngỗi cho Trùng Nhĩ, Thúc Ngỗi cho Triệu Thôi. Ông sinh được 2 người con ở đất Địch.
Năm 651 TCN, vua cha Tấn Hiến công qua đời. Đại phu Lý Khắc giết cả Hề Tề và Trác Tử cùng người phụ chính là Tuân Tức, rồi cùng Bì Trịnh sai sứ đi mời Trùng Nhĩ về làm vua. Tuy nhiên ông sợ vây cánh những người chống đối còn đông nên thác cớ bất hiếu không để tang cha mà từ chối trở về.
Lý Khắc và Bì Trịnh bèn mời Di Ngô về lập làm vua mới, tức là Tấn Huệ công. Năm 644 TCN, Tấn Huệ công kết oán với nước Tần và người các đại phu trong nước, sợ mọi người rước Trùng Nhĩ về, nên lại sai Bột Đề đi cùng một tráng sĩ ám sát ông. Có người báo tin cho Trùng Nhĩ, ông bèn bỏ nước Địch chạy sang nước Tề.
Ở nước Tề
Trên đường qua nước Vệ, ông được Vệ Văn công đón tiếp. Sau những ngày bị đói dọc đường, ông tới được nước Tề nương nhờ bá chủ Tề Hoàn công. Tại nước Tề, Trùng Nhĩ được Tề Hoàn công hết sức trọng vọng và gả một người con gái trong họ là nàng Tề Khương cho làm vợ.
Năm 643 TCN, Tề Hoàn công mất, các con tranh giành ngôi vua, trong nước biến loạn. Triệu Thôi và Cữu Phạm bàn nhau đưa Trùng Nhĩ đi nơi khác, nhưng ông quá yêu Tề Khương không muốn rời. Người hầu của Tề Khương nghe trộm được ý định của Triệu Thôi, bèn báo cho Tề Khương. Tề Khương bèn khuyên ông lên đường lo sự nghiệp, nhưng Trùng Nhĩ chỉ muốn ở lại với Tề Khương. Tề Khương bèn bàn với Triệu Thôi chuốc rượu cho Trùng Nhĩ say và đưa lên xe đi khỏi nước Tề.
Đến nước Sở
Xe của Trùng Nhĩ qua nước Tào. Tào Cung công đối xử không tốt với ông nhưng ông được đại phu nước Tào là Hi Phụ Cơ chu cấp.
Đến nước Tống, ông được Tống Tương công coi trọng, nhưng vì nước Tống vừa bị nước Sở đánh cho thua lớn trong trận chiến giành quyền bá chủ nên nước Tống không thể giúp được ông.
Trùng Nhĩ bèn chạy sang nước Trịnh. Trịnh Văn công không đón tiếp, ông đành chạy sang nước Sở. Sở Thành vương vừa thắng nước Tống, rất trọng thị ông. Sở Thành vương mở yến tiệc thiết đãi, hỏi ông rằng sau này sẽ báo đáp nước Sở thế nào, Trùng Nhĩ trả lời rằng:
Đại tướng nước Sở là Thành Đắc Thần nghe thấy câu trả lời này đã đoán trước được chí lớn của Trùng Nhĩ và đề nghị Sở Thành vương ra tay trước giết công tử để trừ hậu họa, tuy nhiên Sở vương đã từ chối độc kế này của Thành Đắc Thần.
Lần thứ nhất
Trùng Nhĩ đến nước Tần, được Tần Mục công gả cho 5 người con gái, trong đó có Hoài Doanh là vợ cũ của vua cháu Tấn Hoài công.
Tháng 3 năm 636 TCN, Tần Mục công sai quân đưa Trùng Nhĩ về nước. Trùng Nhĩ sai người về báo cho vây cánh các đại phu Loan Chi, Khước Bốc làm nội ứng ở Giáng đô đón quân Tần. Tấn Hoài công điều quân ra chống quân Tần, nhưng số đông binh sĩ và nhân dân nghe tiếng Trùng Nhĩ đều có ý đón rước không muốn chống lại. Tấn Hoài công biết mình thế cô, bèn bỏ chạy sang đất Cao Lương.
Lần thứ hai
Vây cánh những người chống lại Tấn Văn công còn khá đông, cầm đầu là Lã Sảnh và Khước Nhuế vốn là bầy tôi gần gũi của Tấn Huệ công. Hai người mưu đốt cung điện để ám sát ông và lập vua khác.
Hoạn quan Bột Đề vốn từng 2 lần được cử đi giết ông không thành trước đây, biết mưu của Lã Sảnh, bèn đi báo với Tấn Văn công. Văn công mới về nước, sợ vây cánh họ Lã và họ Khước chưa diệt hết, bèn vi hành bí mật sang nước Tần một lần nữa để tránh. Tần Mục công đón tiếp ông ở Vương Thành. Trong nước Tấn chỉ có mấy cận thần biết vua đã ra ngoài.
Lã Sảnh và Khước Nhuế đốt cung điện nhưng không bắt được Tấn Văn công. Quân họ Lã và họ Khước đụng độ với vệ binh của Tấn Văn công, bị đánh bại bỏ chạy. Tần Mục công sai sứ đến dụ Lã Sảnh và Khước Nhuế đến gặp để bàn lập người khác làm vua. Lã Sảnh và Khước Nhuế đến liền bị vua Tần bắt giết trên sông Hoàng Hà. Sau đó Tần Mục công sai 3000 quân hộ vệ Tấn Văn công trở về nước Tấn. Từ đó nước Tấn yên ổn.
Notzingen
Notzingen là thị trấn trong huyện Esslingen của bang Baden-Württemberg miền nam nước Đức.
Tấn Văn công
Ban thưởng
Tấn Văn công đoàn tụ với gia quyến cũ ở các nước sau 19 năm lưu lạc (655 TCN – 636 TCN). Ông phong con trai thứ ba là công tử Cơ Hoan làm Thế tử cũng như ban thưởng cho các công thần có công đi theo phò tá mình, người công lớn được phong ấp, người công nhỏ được tước vị.
Việc ban thưởng chưa xong thì nhà Chu sang báo có loạn: vương tử Đái cướp ngôi Chu Tương Vương. Tấn Văn công vội điều quân đi cứu nhà Chu, để dở dang việc ban thưởng. Trong số những người đi lưu lạc có Giới Tử Thôi chưa được ban thưởng. Tử Thôi không muốn làm theo những công thần kể công lao để lĩnh thưởng mà tự bỏ đi ở ẩn, mang mẹ già đi theo.
Notzingen
Hội đồng thị trấn
Kết quả của cuộc bầu cử địa phương ngày 13 tháng 6 năm 2004:
Tấn Văn công
Ban thưởng
Thủ hạ của Giới Tử Thôi thương Tử Thôi thiệt thòi, có người viết thư treo ở cửa cung Tấn Văn công, có ý oán trách vua quên người có công. Văn công nhớ ra Giới Tử Thôi, bèn sai người đi mời không được. Hai mẹ con Tử Thôi đi ở ẩn trong núi Miên Thượng rồi mất.
Tấn Văn công ân hận vì không kịp ban thưởng cho Tử Thôi, bèn lệnh lấy đất Miên Thượng cấp cho Tử Thôi, gọi là "ruộng Tử Thôi", còn núi Miên Thượng gọi là "Thôi Sơn", nhằm nhận lỗi lầm của mình và biểu dương Giới Tử Thôi là người hiền.
Giúp nhà Chu
Năm 635 TCN, Tấn Văn Công mang quân đến đất Dương Phàn, bao vây ấp Ôn của vương tử Đái. Đồng thời ông đón Chu Tương vương về đất nhà Chu. Tháng 4 năm đó, ông tiến quân vào diệt vương tử Đái. Chu Tương vương được phục ngôi, ban cho Tấn Văn công ngọc khuê và cung tên, rồi cắt đất Dương Phàn và Hà Nội cho Tấn Văn công.
Đánh bại quân Sở
Năm 633 TCN, Sở Thành vương mang quân bao vây nước Tống. Tống Thành công sai Công Tôn Cố sang cầu viện nước Tấn. Cuối năm đó, Tấn Văn công bèn lập 3 đạo quân, sai Hồ Yển và Hồ Mao chỉ huy thượng quân; Khước Cốc và Khước Trăn chỉ huy trung quân; Loan Bá và Tiên Chẩn chỉ huy hạ quân; Văn công dùng Ngụy Thù và Tuân Lâm Phủ hộ vệ, ra trận đánh quân Sở.
Đầu năm 632 TCN, Tấn Văn công đánh nước Tào là chư hầu của Sở, đồng thời báo thù việc đối xử không tốt của Tào Cung công trên đường lưu lạc trước đây, nhằm kéo quân Sở ra khỏi nước Tống nhằm giải vây cho Tống Thành công. Tấn Văn công định mượn đường nước Vệ nhưng Vệ Thành công không cho, vì vậy ông chuyển sang đánh nước Vệ, đánh chiếm thành Ngũ Lộc.
Tháng giêng năm 632 TCN, Vệ Thành công muốn liên minh với nước Sở, cầu Sở Thành vương cứu nhưng người trong nước không ủng hộ, bị đuổi phải chạy ra đất Tương Ngưu. Công tử Mãi chiếm giữ nước Vệ xin hòa với nước Tấn. Tấn Văn công cho nước Vệ giảng hòa rồi mang quân đánh nước Tào. Quân Tấn vây hãm nước Tào trong 3 tháng, cuối cùng chiếm được thành, bắt sống Tào Cung công. Đại phu Hi Phụ Cơ có ơn chu cấp cho Văn công quân Tấn không đụng đến xóm ấp nơi ông sống.
Quân Sở vẫn đang vây hãm nước Tống. Tấn Văn công có ơn với cả vua Tống và vua Sở trên đường lưu lạc nên phân vân khó xử chưa biết ủng hộ bên nào. Tiên Chẩn hiến kế bắt nước Tào và nước Vệ cắt đất cho nước Tống khiến Sở Thành vương phải giải vây Tống sang cứu Tào và Vệ. Quả nhiên Sở Thành vương rút quân khỏi nước Tống, muốn rút về nước và giảng hòa với Tấn. Tướng Sở là Thành Đắc Thần không đồng tình, nhất định đòi giao tranh với quân Tấn. Sở Thành vương giận Đắc Thần, chỉ cấp cho ít quân.