cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tranh chấp biên giới Ấn-Trung
Tuyến Macartney-Macdonald
thumb|right|Bản đồ do Hung Ta-chen đưa ra cho lãnh sự Anh tại Kashgar năm 1893. Ranh giới, được đánh dấu bằng một đường chấm chấm mỏng, khớp với đường Johnson [16]: Trang. 73, 78 :pp. 73, 78 Năm 1893, Hung Ta-chen, một quan chức cao cấp của Trung Quốc tại St. Petersburg, đã trao bản đồ khu vực cho George Macartney, tổng lãnh sự Anh tại Kashgar, trùng khớp với các chi tiết rộng. Năm 1899, Anh đề xuất một ranh giới sửa đổi, ban đầu được đề xuất bởi Macartney và được phát triển bởi Toàn quyền Ấn Độ Lord Elgin. Ranh giới này đặt các đồng bằng Lingzi Tang, nằm ở phía nam dãy Laktsang, Ấn Độ và Aksai Chin, nằm ở phía bắc dãy Laktsang, Trung Quốc. Biên giới này, dọc theo dãy núi Karakoram, được đề xuất và hỗ trợ bởi các quan chức Anh vì một số lý do. Dãy núi Karakoram tạo thành một ranh giới tự nhiên, sẽ đặt biên giới của Anh lên lưu vực sông Indus trong khi để lại lưu vực sông Tarim trong sự kiểm soát của Trung Quốc, và sự kiểm soát của Trung Quốc đối với dòng chảy này sẽ gây trở ngại hơn nữa cho sự tiến bộ của Nga ở Trung Á. Người Anh đã trình bày tuyến này, được gọi là tuyến Macartney-MacDonald, cho người Trung Quốc vào năm 1899 trong một ghi chú của Sir Claude MacDonald. Chính phủ nhà Thanh đã không trả lời cho ghi chú này và người Anh đã coi đó là sự thông qua của Trung Quốc. Mặc dù không có ranh giới chính thức nào được đàm phán, Trung Quốc tin rằng đây là ranh giới được chấp nhận.
Tham khảo
Tranh chấp biên giới Trung-Ấn Thể loại:Quan hệ Ấn Độ - Trung Quốc Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Trung Quốc Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Ấn Độ
Cirsium odontolepis
Cirsium odontolepis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Boiss. ex DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1838
Bhairunagi, Indi
Bhairunagi là một làng thuộc tehsil Indi, huyện Bijapur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Chanteloup, Eure
Chanteloup  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Eure
Oreodytes meridionalis
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Oreodytes
Neoclemensia
Neoclemensia là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.
Tham khảo
Thể loại:Danh sách các chi phong lan Thể loại:Phân họ Lan
Averroes
Averroës hay Ibn Rushd (ابن رشد), tên đầy đủ: ʾAbū l-Walīd Muḥammad Ibn ʾAḥmad Ibn Rušd),1126 - 11 tháng 12 năm 1198, là một nhà triết học, thầy thuốc và nhà thông thái người Al-Andalus-Ả Rập, ông có những đóng góp nghiên cứu về nhiều lĩnh vực khác nhau như triết học, thần học, luật học, luật Maliki, thiên văn học, địa lý học, toán học, y học, vật lý, tâm lý và khoa học. Ông sinh ra tại Córdoba (thuộc Tây Ban Nha ngày nay) và mất tại Marrakech (thuộc Maroc ngày nay). Trường phái triết học của ông được gọi là trường phái Averroes. Ông cũng được coi là cha đẻ của chủ nghĩa thế tục ở Tây Âu.
Tiểu sử
Averroes được sinh ra trong một gia đình danh giá: Nhiều đời trong gia đình này là những học giả về luật. Những người gần với thế hệ của Averroes nhất gồm có ông nội và cha. Cả hai người đều là các thẩm phán của xứ Córdoba. Vả bản thân của Averroes cũng được tiến cử vào tòa án. Điều này đã giúp ông có được một mối quan hệ bạn bè với nhà vật lý Ibn-Zuhr. Vào năm 1160, Averroes trở thành vọ pháp quan của thành phố Sevilla (thuộc Tây Ban Nha bây giờ). Ấy là chưa kể nhiều chức vụ về luật pháp ở Sevilla và Córdoba.
Tuy nhiên, công việc không được thuận lợi trong mọi lúc. Vào cuối thế kỷ XII, tại Andalusi, làn sóng cuồng tín diễn ra. Chính sự kiện này đã khiến cho Averroes bị đày ra một vùng hẻo lánh thuộc Córdoba.
Và đó không phải là lần duy nhất Averroes bị đi đày. Vì biện hộ triết học trong hoàn cảnh không được thuận lợi, ông đã bị bãi chức và đi đày bởi vua Abu Yusuf. Nhưng may mắn là ông đã không bị thất sủng lâu. Tuy vậy, ông cũng bị ảnh hưởng không hề nhỏ bởi sự kiện này. Sức khỏe giảm sút đã khiến ông trút hơi thở cuối cùng vào năm 1198. Thi hài của ông lúc đầu được chôn cất tại Marrakech, sau đó lại được chuyển đến Córdoba.
Tóm tắt
Mặc dù là một người làm pháp luật, Averroes cũng có những đóng góp ở nhiều lĩnh vực. Tiêu biểu cho những đóng góp của ông đó là triết học.
Triết học Aristotle và tôn giáo
Averroes đac góp phần trình bày và thấu hiểu triết học của Aristotle. Nhà triết học này còn cố gắng tìm ra sự hòa hợp giữa tư tưởng của triết gia người Hy Lạp với tư tưởng của đạo Hồi. Quan điểm của Averroes đó là giữa triết học và tôn giáo không hề có bất kỳ một sự xung đột nào. Cũng theo ông, sự siêu hình có thể được biểu diễn theo hai cách: hoặc theo triết học (kiểu Aristotle), hoặc theo tôn giáo (những gì mà người bình thường có thể hiểu). Dù không đề xuất một thứ chân lý nào cả thể hiện sự hòa hợp của hai điều này, tư tưởng của Averroes được đặt một cái tên cụ thể (bởi các tín đồ của Kitô giáo: chân lý kép.
Ba khảo luận
Đây là bằng chứng tiêu biểu cho thấy Averroes nhiệt tình như thế nào với triết học của Aristotle. Cụ thể của vấn đề, chúng ta sẽ đến với chúng. Chúng ta sẽ chúng thành hai phần:
Khởi nguồn của thế giới
Với tư tưởng duy tâm, Averroes cho rằng Thượng đế là người khởi tạo của thế giới. Ông không chấp nhận sự phát triển của thế giới theo tiến trình thời gian. Ông tin mọi linh hồn đều bắt nguồn từ một linh hồn phổ quát và cũng tin rằng có sự vĩnh cửu.
Khác
Averroes tiếp thu chọn lọc, thậm chí là phê phán những nhà triết học Themistius, Alexander xứ Aphrodisias, al-Farabi, Avicenna.
Chú giải triết học Aristotle
Nói về các trước tác của Averroes, ta có nhiều điều để nói. Trong khoảng thời gian 1169 đến 1195, ông viết chú giải cho hàng loạt tác phẩm của Aristotle (có duy nhất tác phẩm Republica của Plato là tác phẩm ngoài Aristotle vì Averroes không có cuốn Potilica). Những chú giải này được gộp với các tác phẩm tiếng Latin của nhà triết học Hy Lạp. Hiện nay, chú giải của Averroes được lưu giữ theo ba kiểu ngôn ngữ: giữ nguyên tiếng Arab, dịch sang tiếng Do Thái cổ và cả hai.
Tác phẩm
Là người đa tài, Averroes viết các tác phẩm ở nhiều lĩnh vực: triết học, luật pháp, thần học. Tác phẩm đầu tiên của ông là cuốn Y khoa tổng quát. Còn những tác phẩm quan trọng nhất của Averroes là ba khảo luận về tôn giáo và triết học. Rất tiếc là chỉ có số ít tác phẩm luật pháp và không có tác phẩm thần học nào được lưu giữ cho đến bây giờ. thumb|Colliget
Chú thích
Thể loại:Sinh năm 1126 Thể loại:Mất năm 1198 Thể loại:Nhà triết học Tây Ban Nha Thể loại:Nhà triết học Ả Rập Thể loại:Nhà triết học đạo Hồi Thể loại:Nhà tâm lý học Thể loại:Người Córdoba, Tây Ban Nha Thể loại:Nhà tri thức luận Thể loại:Lịch sử tư tưởng Thể loại:Lịch sử y học Thể loại:Lịch sử triết học Thể loại:Lịch sử khoa học Thể loại:Nhà logic học Thể loại:Nhà siêu hình học Thể loại:Nhà thần học Hồi giáo Thể loại:Nhà bản thể học Thể loại:Nhà triết học ngôn ngữ Thể loại:Nhà triết học khoa học Thể loại:Triết gia chính trị
Điện Biên, Ba Đình
Điện Biên là một phường thuộc quận Ba Đình, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
4845 Tsubetsu
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1991
Melissodes pennsylvanica
Melissodes pennsylvanica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.
Tham khảo
Thể loại:Melissodes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1841
Terry Pheto
Moitheri Pheto (sinh ngày 11 tháng 5 năm 1981) là nữ diễn viên người Nam Phi nổi tiếng với vai chính Miriam trong bộ phim điện ảnh đoạt giải Oscar năm 2005 Tsotsi.
Đầu đời
Lớn lên ở Soweto cho đến năm 21 tuổi, Pheto được phát hiện bởi chuyên gia tìm kiếm tài năng Moonyeenn Lee trong một nhóm kịch ở Soweto trong quá trình casting cho Tsotsi.
Nghề nghiệp
nhỏ|268x268px| Pheto năm 2013 Sau khi ra mắt trong Tsotsi, Pheto đã xuất hiện trong các bộ phim khác như Catch a Fire (2006), Goodbye Bafana (2007) và How to Steal 2 Million (2012).
Loạt phim truyền hình mà cô đã tham gia bao gồm loạt phim truyền hình SABC 1 Justice for All (vai Lerato), Vùng 14 (vai Pinky Khumba) và Jacob's Cross, với vai Mbali. Pheto đóng vai trò quan trọng của Fikile trong sê-ri mini SABC2 Hopeville, từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2009. Bộ phim sau đó đã được làm thành một bộ phim giành giải thưởng. Năm 2011, sau khi rời Nam Phi để thử vận may ở Hollywood, cô đã nhận được một vai bác sĩ phẫu thuật tim định kỳ, Tiến sĩ Malaika Maponya, trong vở opera xà phòng Mỹ The Bold and the Beautiful. Cô là chủ đề của một tập phim tài liệu do Nicky Greenwall tổ chức, The Close Up, được phát sóng trên e.tv và Kênh eNews vào năm 2012. Cùng năm đó, cô là một chủ đề nổi bật trong tập đầu tiên của phần thứ hai của loạt phim thực tế SABC1 Play Your Part, phát sóng vào ngày 9 tháng 7 năm 2012. Năm 2010, cô là giám khảo khách mời của Đạo luật Lớp thi đấu thực tế SABC1, trong tập "Phim Noir".
Cô cũng đã tham gia diễn xuất trong nhà hát với các vở The toilet (đạo diễn bởi Bongani Linda) và The Devil's Protest, đạo diễn bởi Thulani Didi.
Vào tháng 7 năm 2008, Pheto được mệnh danh là gương mặt mới của L'Oréal. Cô cũng đã được chụp ảnh đăng trên nhiều tạp chí, bao gồm Destiny, Vanity Fair, Drum, You / Huisgenoot, Y-Magazine, Bona, Heat, Elle, Cosmopolitan, Marie Claire và True Love.
Tham khảo
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Nam Phi Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1981
Cololejeunea verdoornii
Liên kết ngoài
Thể loại:Cololejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1980
Dencsháza
Dencsháza là một thị trấn thuộc hạt Baranya, Hungary. Thị trấn này có diện tích 13,98 km², dân số năm 2010 là 609 người, mật độ 44 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Baranya Thể loại:Thị trấn của Hungary
Công viên Dolina Marzeń ở Toruń
thế=|nhỏ|250x250px|Dolina Marzeń ở [[Toruń (2016)]] Công viên Dolina Marzeń ở Toruń, hay Công viên Thung lũng Mộng mơ  (tiếng Ba Lan: Dolina Marzeń w Toruniu) là một trong những công viên tuyệt đẹp nằm ở trung tâm Toruń, Ba Lan, với diện tích khoảng 17 ha.
Công viên nằm ở trung tâm Toruń, ven Thị trấn thời Trung Cổ Toruń. Công viên tiếp giáp với Phố Chopina (phía Bắc), Đại lộ Jana Pawła II (phía Đông), Đại lộ Philadelphia (phía Nam), và Đại lộ Kỷ niệm 500 năm Toruń (phía Tây).
Phần trung tâm của Công viên có một tác phẩm nghệ thuật: Tượng đài Đồng hồ Mặt trời ở Toruń (1973). Tượng đài là một đồng hồ mặt trời hình cầu khổng lồ (đường kính 3,5 m) được khánh thành nhân dịp kỷ niệm 500 năm ngày sinh của Nicolaus Copernicus. Ngoài ra, phần trung tâm của Công viên còn có một cái ao nhỏ đẹp như tranh vẽ do sông Struga Toruńska chảy qua. Công viên sở hữu một vườn hoa hồng (hơn 1500 bụi hoa hồng với đủ màu sắc: đỏ, vàng, trắng, hồng, kem) cùng nhiều loại cây lâu năm như: cây liễu, cây bạch dương, cây sồi, cây phong, cây dẻ, cây bồ đề và cây bách.
Cư dân nơi đây cũng như du khách có thể nghỉ ngơi, thư giãn, đọc sách, hẹn hò và chụp nhiều tấm ảnh với người thân để kỷ niệm.
Tham khảo
Thể loại:Công viên Ba Lan
Boris Leonidovich Pasternak
Boris Leonidovich Pasternak (tiếng Nga: Борис Леонидович Пастернак; (10 tháng 2, (lịch cũ: 29 tháng 1) năm 1890 – 30 tháng 5 năm 1960) là một nhà thơ, nhà văn Nga-Xô viết đoạt Giải Nobel Văn học năm 1958. Ông nổi tiếng thế giới với tiểu thuyết Bác sĩ Zhivago (Доктор Живаго), tuy nhiên người Nga lại coi trọng nhất là thơ ca của ông, tiêu biểu là tập thơ Chị tôi-cuộc đời (Сестра моя - жизнь).
Tiểu sử và văn nghiệp
Boris Leonidovich Pasternak sinh trưởng trong một gia đình gốc Do Thái. Cha ông là Leonid Osipovich Pasternak, một họa sĩ, viện sĩ Viện Hàn lâm Nghệ thuật Sankt-Peterburg; mẹ ông là Rozaliya Isidorovna Pasternak (nhũ danh Kaufman, 1868-1939), một nghệ sĩ dương cầm. Ông bà Pasternak đã chuyển từ Odessa về Moskva năm 1889, một năm trước khi Boris ra đời. Boris là con cả, các em ông là Aleksandr (1893-1982), Jozefina (1900-1993) và Lidiya (1902-1989).
Đến làm khách nhà ông có những họa sĩ, nhạc công, văn sĩ nổi tiếng như nhà soạn nhạc Sergey Rahmaninov, nhà thơ Rainer Maria Rilke, văn hào Lev Nikolayevich Tolstoy. Năm 13 tuổi (1903), do ảnh hưởng từ nhạc sĩ Aleksandr Nikolayevich Skryabin, Pasternak bắt đầu yêu thích âm nhạc và học nhạc trong sáu năm. Năm 1914, ông in tập thơ đầu tiên Người anh em sinh đôi trong mây đen (Близнец в тучах). Tập thờ này được công chúng đánh giá cao, đến thập niên 1930 ông được coi như một nhà thơ Xô viết hàng đầu.
Năm 1923 ông cho ra đời tập thơ Những chủ đề và biến tấu (Темы и вариации) được đánh giá là đỉnh cao của thơ ông. Pasternak còn là một dịch giả tài năng. Ông dịch thơ cổ điển tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Gruzia, đặc biệt các bản dịch bi kịch của William Shakespeare được coi là hay nhất trong tiếng Nga.
Pasternak chịu ảnh hưởng sâu sắc tư tưởng của nhà triết học Kant cả về cấu trúc tác phẩm lẫn hình thức thể hiện; ông cũng từng tôn thờ Chủ nghĩa vị lai do là bạn thân của Vladimir Mayakovsky. Trong khi nhiều bạn bè và họ hàng ra đi khỏi nước Nga khi Cách mạng tháng Mười thành công, Pasternak đã ở lại với niềm hứng khởi mới. Nhưng năm 1932, khi ông tách khỏi Chủ nghĩa vị lai, tự tạo nên phong cách của mình thì ông không còn được chính quyền ủng hộ.
Từ năm 1945 đến 1955, Pasternak sáng tác cuốn tiểu thuyết quan trọng nhất của ông, Bác sĩ Zhivago, nhưng không được in ở Liên Xô, đến năm 1957 tác phẩm này được xuất bản ở Ý. Cuối năm 1958, cuốn sách được dịch ra 18 thứ tiếng. Cũng trong năm này, Pasternak là người Nga thứ hai được trao giải Nobel Văn học vì những thành tựu ông đã đạt được trong nền thơ trữ tình hiện đại, cũng như vì công lao tiếp nối các truyền thống của nền tiểu thuyết sử thi Nga, mà nổi bật nhất là Bác sĩ Zhivago. Trước đó, liên tục trong khoảng 10 năm, Pasternak đã được đề cử giải Nobel văn học vì sự nghiệp thi ca. Do những áp lực chính trị, Pasternak buộc phải từ chối nhận giải. Ông đánh điện gửi Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển:
Ngày 30 tháng 5 năm 1960 Boris Leonidovich Pasternak qua đời vì căn bệnh phổi. Mãi đến năm 1988, tác phẩm Bác sĩ Zhivago của ông mới được xuất bản ở Liên Xô.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà thơ Nga Thể loại:Người đoạt giải Nobel Văn học Thể loại:Người Nga đoạt giải Nobel Thể loại:Sinh năm 1890 Thể loại:Mất năm 1960 Thể loại:Chết vì ung thư phổi Thể loại:Nhà thơ Kitô giáo Thể loại:Nhà văn Moskva Thể loại:Nhà thơ Thế chiến thứ hai
Mulondo
phải|nhỏ|Bản đồ Lanao del Sur với vị trí của Mulondo Mulondo là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Lanao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 12.368 người trong 1.634 hộ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Lanao del Sur
Arctia bruyanti
Liên kết ngoài
Thể loại:Arctia
Pardosa moesta
Pardosa moesta là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa moesta được Richard C. Banks miêu tả năm 1892.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Symbiezidium dentatum
Symbiezidium dentatum là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Herzog mô tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Liên kết ngoài
Thể loại:Symbiezidium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1955
Platysenta simulatrix
Platysenta simulatrix là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Platysenta
Setophaga cerulea
Setophaga cerulea là một loài chim trong họ Parulidae.
Tham khảo
Thể loại:Setophaga Thể loại:Chim Bolivia Thể loại:Chim Colombia Thể loại:Chim Peru Thể loại:Chim Venezuela Thể loại:Chim Canada Thể loại:Chim Ecuador
Champigny-la-Futelaye
Champigny-la-Futelaye  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Champignylafutelaye
Perymenium chloroleucum
Perymenium chloroleucum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được S.F.Blake miêu tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Liên kết ngoài
Thể loại:Perymenium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1937
Oreodytes mongolicus
Oreodytes mongolicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brinck miêu tả khoa học năm 1943.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Oreodytes
Masdevallia os-draconis
Masdevallia os-draconis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & R.Escobar mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1978
Cirsium okamotoi
Cirsium okamotoi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Kitam. mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1937
Tortula humilis
Tortula humilis là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Hedw.) Turner miêu tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tortula Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1804
Diên Bình
Diên Bình là một xã thuộc huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum, Việt Nam.
Xã Diên Bình có diện tích 47,17 km², dân số năm 2019 là 7.280 người, mật độ dân số đạt 154 người/km².
Pseudosmodingium virletii
Pseudosmodingium virletii là một loài thực vật có hoa trong họ Đào lộn hột. Loài này được (Baill.) Engl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudosmodingium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1881
Melissodes perlusa
Melissodes perlusa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1925.
Tham khảo
Thể loại:Melissodes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1925
Symbiezidium madagascariense
Symbiezidium madagascariense là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Bhaknal, Basavakalyan
Tham khảo
Thể loại:Bidar (huyện)
Pardosa mongolica
Pardosa mongolica là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa mongolica được Wladislaus Kulczynski miêu tả năm 1901.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Bambuí
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị bang Minas Gerais
Neodryas
Neodryas là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.
Tham khảo
Thể loại:Danh sách các chi phong lan Thể loại:Phân họ Lan
Setophaga americana
Tham khảo
Thể loại:Setophaga Thể loại:Chim Puerto Rico Thể loại:Chim Bắc Mỹ
Tubaran
Các đơn vị hành chính
Tubaran được chia ra 21 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Lanao del Sur
Lacanobia pallida
Lacanobia pallida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
4846 Tuthmosis
4846 Tuthmosis (6575 P-L) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.
Lacanobia pallida
Liên kết ngoài
Thể loại:Lacanobia
4846 Tuthmosis
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1960
Xã Durand, Quận Winnebago, Illinois
Xã Durand (Durand Township) là một xã thuộc quận Winnebago, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.394 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã của Illinois Thể loại:Quận Winnebago, Illinois
Stenhomalus longicornis
Stenhomalus longicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Stenhomalus
Champignolles, Eure
Champignolles là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Eure
Dénesfa
Dénesfa là một thị trấn thuộc hạt Győr-Moson-Sopron, Hungary. Thị trấn này có diện tích 17,54 km², dân số năm 2010 là 361 người, mật độ 21 người/km².
Tham khảo
Thể loại:Hạt Győr-Moson-Sopron Thể loại:Thị trấn của Hungary
Pyranthus ambatoana
Pyranthus ambatoana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Baill.) Du Puy & Labat miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pyranthus
Masdevallia os-viperae
Masdevallia os-viperae là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & Andreetta mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Liên kết ngoài
O Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1989
Oreodytes natrix
Oreodytes natrix là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1884.
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Oreodytes
Giải Grammy cho Bài hát R&B xuất sắc nhất
Giải Grammy dành cho Bài hát R&B xuất sắc nhất được bắt đầu vào năm 1969. Alicia Keys và Stevie Wonder là những nghệ sĩ đã 3 lần thắng giải.
1990s
performed by Lauryn Hill performed by R. Kelly performed by Whitney Houston performed by Stevie Wonder performed by Boyz II Men performed by Janet Jackson performed by Boyz II Men performed by Luther Vandross performed by MC Hammer performed by Simply Red
1970s
performed by Donna Summer performed by Leo Sayer performed by Boz Scaggs performed by Betty Wright performed by Stevie Wonder performed by Stevie Wonder performed by The Temptations performed by Bill Withers performed by Clarence Carter performed by The Winstons
1960s
performed by Otis Redding
Tham khảo
Thể loại:Giải Grammy Thể loại:Giải thưởng bài hát
Họ Chìa vôi
Họ Chìa vôi (danh pháp khoa học: Motacillidae) là một họ chứa các loài chim nhỏ trong bộ Sẻ với đuôi từ trung bình tới dài. Chúng bao gồm chìa vôi, chim manh và chim vuốt dài (ở châu Phi).
Các loài chim này có thân hình mảnh dẻ, kiếm thức ăn là các loại sâu bọ trên mặt đất ở các vùng nông thôn. Chúng làm tổ trên mặt đất, đẻ tới 6 trứng vỏ lốm đốm.
Họ này chứa khoảng 60 loài trong 5 chi, với hai chi độc loài, hai chi vừa phải và một chi chứa khoảng hai phần ba số loài.
Phân loại
thumb|Motacilla flava feldegg thumb|[[Anthus hodgsoni]] thumb|[[Dendronanthus indicus]] thumb|[[Macronyx croceus]] thumb|[[Anthus rufulus]]
Tại Việt Nam có các loài của 3 chi Anthus, Dendronanthus, Motacilla.
Liên kết ngoài
M
Melissodes perpolita
Tham khảo
Thể loại:Melissodes Thể loại:Động vật được mô tả năm 1961
Taraka
phải|nhỏ|Bản đồ Lanao del Sur với vị trí của Taraka Taraka là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Lanao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 18.832 người trong 2.548 hộ.
Các đơn vị hành chính
Taraka được chia ra 43 barangay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đô thị của Lanao del Sur
Huỳnh Huynh
Đóng góp
Ông tốt nghiệp cử nhân tại Đại học Sài Gòn. Sau đó ông sang Mỹ lấy bằng thạc sĩ tại trường sư phạm George Peabody (Nashville, Tennessee).
Năm 1969, ông bảo vệ luận văn tiến sĩ với nhan đề "Effect of heterogeneity of covariance on the levels of significance of certain proposed test for the treatment by subjects and type I design" tại Đại học Iowa dưới sự hướng dẫn của Leonard S. Feldt. Ông từng tham gia giảng dạy tại Đại học Sài Gòn trước 1975.
Vào đầu thế kỉ 20, Ronald Fisher, "cha đẻ" của ngành thống kê hiện đại, có đề xuất một phương pháp kiểm định giả thuyết thống kê mà sau nay gọi là kiểm định F. Tuy nhiên kiểm định F có vấn đề khi ứng dụng vào nghiên cứu tái đo lường (repeated measures ANOVA) vì sự tương quan giữa các giá trị đo lường trong mỗi đối tượng nghiên cứu không được điều chỉnh thỏa đáng. Năm 1970, trong một công trình của ông với Leonard Feldt đăng trên Journal of the American Statistical Association, hai ông đã giải quyết vấn đề này bằng cách chỉ ra điều kiện cần thiết để kiểm định F có ý nghĩa thống kê. Công trình của ông Huynh và Feldt được biết đến rộng rãi trong khoa hoc thống kê (với khoảng 1189 trích dẫn theo Google Scholar) dưới cái tên "Two-factorial Huynh-Feldt test". Đến năm 1976, hai ông Huynh và Feldt lại công bố một công trình mà sau này người ta hay nhắc đến rộng rãi (khoảng 1883 trích dẫn) với thuật ngữ "The Huynh-Feldt correction".
Ông còn có các nghiên cứu trong giáo dục học sử dụng các phương pháp thống kê. Ông là tác giả cuốn "Trắc nghiệm giáo dục" (Huỳnh Huynh, Nguyễn Ngọc Đỉnh và Lê Như Dực, Nhà xuất bản Hàn Thuyên, Sài Gòn, 1973).
Tham khảo
Thể loại:Nhà toán học Việt Nam Thể loại:Nhà thống kê học Việt Nam Thể loại:Giáo sư gốc Việt Thể loại:Nhà giáo dục học Việt Nam
Cololejeunea verrucosa
Cololejeunea verrucosa là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Jovet-Ast) Pocs mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cololejeunea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2009
Arctia cajula
Arctia cajula là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Arctia
Pseudospondias longifolia
Pseudospondias longifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Đào lộn hột. Loài này được Engl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Liên kết ngoài
Thể loại:Pseudospondias Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1905
Pardosa montgomeryi
Loài này thuộc chi Pardosa. Pardosa montgomeryi được Willis J. Gertsch miêu tả năm 1934.
Tham khảo
Thể loại:Pardosa
Vấn đề môi trường ở Thái Lan
thumb|380px|Cháy rừng ở tỉnh [[Mae Hong Son (tỉnh)|Mae Hong Son, tháng 3 năm 2010]]
Tăng trưởng kinh tế đầy kịch tính của Thái Lan đã gây ra nhiều vấn đề môi trường. Đất nước này phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm không khí và nước, giảm số lượng động vật hoang dã, nạn phá rừng, xói mòn đất, khan hiếm nước và vấn đề rác thải. Theo một chỉ số năm 2004, chi phí ô nhiễm không khí và nước cho quốc gia này lên đến khoảng 1,6-2,6 phần trăm GDP mỗi năm. Như vậy, tăng trưởng kinh tế của Thái Lan có chi phí rất lớn trong việc gây thiệt hại cho người dân và môi trường.
Thái Lan đã đưa ra Kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội thứ bảy (1992-1996), tuyên bố rằng bảo vệ môi trường là một ưu tiên hàng đầu của chính phủ Thái Lan. Kế hoạch này mục đích nhằm đạt được sự tăng trưởng bền vững và ổn định, đặc biệt trong ngành công nghiệp hóa dầu, kỹ thuật, điện tử và các ngành cơ bản.
Thiệt hại và phản ứng của chính phủ
Một số hệ sinh thái nhiệt đới đang bị suy giảm do thay đổi khí hậu nhanh hơn nhiều so với mong đợi - tẩy trắng san hô là một ví dụ - trong khi nhiều môi trường sống khác có thể bị hư hỏng theo thời gian. Các hệ sinh thái nhiệt đới dường như đặc biệt dễ bị tổn thương bởi vì các loài nhiệt đới đã phát triển trong phạm vi nhiệt độ rất cụ thể, hẹp. Với nhiệt độ leo thang, chúng đơn giản không thể sống sót được.
Theo một bài báo đăng trên Tạp chí Y tế Công cộng Châu Á - Thái Bình Dương, nhiệt độ cực đại ở Đông Nam Á giảm 15-20 giờ làm việc, và con số này có thể tăng gấp đôi vào năm 2050 khi biến đổi khí hậu tiến triển. Báo cáo dự báo, Thái Lan sẽ mất 6% GDP vào năm 2030 do giảm thời gian làm việc do nhiệt độ tăng lên. Một báo cáo được xuất bản trong tạp chí Nature, bởi Mora, và các cộng sự, dự báo rằng "... mọi thứ sẽ bắt đầu phát triển rối rắm trong vùng nhiệt đới vào khoảng năm 2020,..."
NASA báo cáo rằng 2016 sẽ là năm nóng nhất ghi nhận được trong 136 năm giữ những ghi nhận hiện đại. Theo Cục Khí tượng Thái Lan, nhiệt độ tại tỉnh Mae Hong Son đã đạt 44,6 độ C vào ngày 28 tháng 4 năm 2016, phá vỡ kỷ lục "nóng nhất trong ngày" của Thái Lan. Tháng 4 ở Thái Lan thường nóng, nhưng thời tiết nóng của năm 2016 đạt kỷ lục cho làn sóng nóng dài nhất trong 65 năm qua. Trong Tuyên bố của WMO về tình trạng Khí hậu Toàn cầu vào năm 2016, Tổ chức Khí tượng học Thế giới xác nhận năm 2016 là năm nóng nhất trong lịch sử Thái Lan
Báo cáo của FAO năm 2016 về Nghề đánh cá và Nuôi Thủy sản thế giới tường thuật, một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng thay đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến an ninh lương thực ở châu Á vào giữa giữa thế kỷ 21. Nó đánh giá ngành thủy sản của Thái Lan là một trong những ngành bị ảnh hưởng tiêu cực nhất xét đến tất cả các môi trường-nước ngọt, nước lợ và đánh cá biển.
Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Stanford và Đại học California, nghiên cứu các ghi nhận lịch sử về nhiệt độ ảnh hưởng đến các nền kinh tế, dự đoán rằng, với xu hướng hiện nay, thu nhập toàn cầu sẽ thấp hơn 23 phần trăm vào cuối thế kỷ hơn là không có sự thay đổi khí hậu. Sự suy giảm thu nhập không phân chia đồng đều, với vùng nhiệt đới bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nghiên cứu ước tính GDP của Thái Lan sẽ giảm 90% vào năm 2099 so với GDP 2016.
Lượng phát thải CO2 của Thái Lan trên đầu người đã tăng từ 0,14 tấn vào năm 1960 lên 4,5 tấn vào năm 2013 trong khi dân số tăng từ 27 triệu lên 67 triệu trong cùng thời kỳ.
Kế hoạch tổng thể về Thay đổi Khí hậu của Chính phủ Thái Lan, 2012-2050 dự đoán rằng "Thái Lan có thể tiếp tục phát triển kinh tế, xã hội và môi trường theo triết lý kinh tế đầy đủ và giảm phát thải khí nhà kính vào năm 2050 mà không cản trở tổng sản lượng quốc gia (GDP) hoặc giảm sự phát triển của năng lực phát triển và khả năng cạnh tranh. "
Thoả thuận khí hậu Paris
Thái Lan đã đệ trình Đóng góp theo dự định Định hướng Quốc gia (INDC) tới Công ước Khung của Liên hợp quốc về Thay đổi Khí hậu (UNFCCC) vào ngày 1 tháng 10 năm 2015. Nó cam kết giảm 20-30% lượng khí nhà kính thải ra vào năm 2030. Thái Lan sau đó đã ký Thỏa thuận về Khí hậu Paris vào ngày 22 tháng 4 năm 2016 và phê chuẩn việc gia nhập Hiệp ước vào ngày 21 tháng 9 năm 2016. Các cam kết quốc gia ở Paris đồng nghĩa với việc tăng nhiệt độ toàn cầu lên 3 °C theo các nhà khoa học khí hậu. Các nhà thương thuyết ở Paris đã làm việc để giảm xuống còn 2 °C, tuy nhiên con số thấp hơn này có thể "... là thảm họa đối với Bangkok", buộc việc từ bỏ thành phố này chậm nhất vào năm 2200 và sớm nhất vào năm 2045-2070. Trong một bài viết xuất bản vào ngày 1 tháng 3 năm 2016, các nhà nghiên cứu về khí hậu James Hansen và Makiko Sato tuyên bố rằng, "vùng nhiệt đới... vào mùa hè có nguy cơ trên thực tế trở nên không còn chỗ cư trú vào cuối thế kỷ này nếu cứ phát thải nhiên liệu hóa thạch như thường lệ,... " Năm 2015, Bangkok có nhiệt độ trung bình 29,6 °C, cao hơn 1,6 °C so với bình thường.
Nước biển dâng
Mặt đất ở Bangkok đang chìm xuống khoảng ba centimet một năm. Được xây dựng trên một đồng bằng phù sa bằng đất sét mềm, sự sụt lún được làm trầm trọng thêm bởi việc công nghiệp bơm nước ngầm quá mức và do trọng lượng của các tòa nhà khổng lồ. Theo Hội đồng Cải cách Quốc gia của Thái Lan (NRC), nếu không có hành động khẩn cấp, Bangkok có thể bị nhận chìm xuống nước khoảng năm 2030 do sự kết hợp của mực nước biển dâng cao, khai thác nước ngầm, và trọng lượng của các tòa nhà thành phố.
Nạn phá rừng
Độ che phủ rừng ở Thái Lan đã giảm đáng kể do người dân biến đổi đất rừng thành đất canh tác nông nghiệp hoặc chiếm dụng đất công ích cho mục đích sử dụng cá nhân. Các uớc tính khác biệt nhau. Quỹ Sueb Nakhasathien báo cáo rằng 53 phần trăm đất của Thái Lan được rừng bao phủ năm 1961 nhưng diện tích rừng đã giảm xuống 31,6 phần trăm vào năm 2015. Ước tính của Quỹ Động vật Hoang dã Thế giới kết luận rằng, trong khoảng thời gian từ năm 1973 đến năm 2009, rừng của Thái Lan đã giảm 43%. Trong giai đoạn 2001-2012, Thái Lan mất một triệu ha rừng, trong khi khôi phục lại 499.000 ha. Từ năm 1990 đến năm 2005, Thái Lan mất 9,1% độ che phủ của rừng, hoặc khoảng 1.445.000 ha. Tính đến năm 2016, Thái Lan có tỷ lệ phá rừng trung bình hàng năm là 0,72%. Các vùng đất ngập nước đã được chuyển đổi thành ruộng lúa hoặc một phần đất đô thị. Với các biện pháp của chính phủ để ngăn cấm khai thác gỗ, tỷ lệ phá rừng đã giảm nhưng tác động của nạn phá rừng vẫn đang được cảm nhận.
Đầu năm 2017, chính phủ cam kết tăng độ che phủ rừng lên 40% trong vòng 20 năm. Thái Lan có ba mét vuông diện tích khu vực xanh mỗi đầu người. Singapore có 66 m2 và Malaysia, 44 m2.
Vào tháng 11 năm 1988, những trận mưa lớn đã cuốn trôi những bãi dốc mới bị phá huỷ, gây ra lũ lớn. Làng và đất nông nghiệp bị ngập. Gần 400 người và hàng ngàn con vật bị giết chết. Chính phủ Thái Lan đã cấm khai thác gỗ vào ngày 14 tháng 1 năm 1989, thu hồi tất cả các giấy phép khai thác gỗ. Hậu quả ngoài ý muốn: giá gỗ tăng gấp ba lần tại Bangkok, dẫn tới việc khai thác gỗ bất hợp pháp quá mức.
Tháng 6 năm 2015, khi hạn hán nghiêm trọng xảy ra ở đông bắc Thái Lan, Thủ tướng Prayut Chan-o-cha kêu gọi nông dân từ bỏ vụ mùa thứ hai để tiết kiệm nước. Ông cho rằng hạn hán xảy ra do nạn phá rừng nghiêm trọng. Theo thủ tướng, ít nhất 4.2m ha đất trồng rừng, đặc biệt là các khu rừng ở miền núi phía bắc, đã bị trù dập, theo ông Thủ tướng, cần phải có rừng để tạo ra lượng mưa.
Vào tháng 7 năm 2015, một bài xã luận của Bangkok Post đã tóm tắt các vấn đề lâm nghiệp của Thái Lan: "Rừng đã nhanh chóng bị suy giảm theo các chính sách của nhà nước trong bốn thập kỷ qua. Các yếu tố bao gồm khai thác gỗ, khai thác mỏ, chiến lược chống nổi dậy, khuyến khích trồng cây công nghiệp ở vùng cao, xây dựng các đập lớn và thúc đẩy ngành du lịch. Tham nhũng cũng bắt nguồn từ hệ thống quan liêu lâm nghiệp. "
Xói mòn rừng nước mặn và bờ biển
Nạn phá rừng tạo ra nhiều vấn đề môi trường: xói mòn đất, trầm tích sông, và mất môi trường sống tự nhiên. Các vùng đất ngập nước và rừng ngập mặn tại các vùng duyên hải đã bị suy thoái nghiêm trọng do việc mở rộng nghề cá thương mại, nuôi tôm, công nghiệp và du lịch gây nhiều tổn thất về đa dạng sinh học ở Thái Lan. Người ta ước tính rằng Thái Lan năm 1961 đã có 3.500 km2 rừng ngập mặn. Trong năm 2004, con số này là dưới 2.000 km2 theo chính phủ Thái Lan.
Theo Thứ trưởng Bộ Giao thông Thái Lan, một số bãi biển hấp dẫn của Thái Lan có thể bị mất trong vòng mười năm. "Nếu chúng ta không làm bất cứ điều gì, sẽ không còn những bãi biển hấp dẫn nào", ông nói. Bộ phận hàng hải, một bộ phận của Bộ Giao thông Vận tải, quản lý 3.000 km đường bờ biển của Thái Lan ở 23 tỉnh duyên hải. Khoảng 670 km đường bờ biển có sự xói mòn nghiêm trọng, với đất bị mất đi với tốc độ hơn năm mét / năm. Để chống xói mòn, các khu vực của Bãi biển Pattaya ở tỉnh Chonburi đang được đổ lên với hơn 300.000 m3 cát với chi phí 429 triệu baht. Bãi biển Chalatat ở Songkhla dài 2 km đang được khôi phục với chi phí 300 triệu baht.
Ô nhiễm không khí
thumb|right|Xe máy, giao lộ Nana, Bangkok
Ngân hàng Thế giới ước tính số tử vong ở Thái Lan do ô nhiễm không khí đã tăng từ 31.000 năm 1990 lên khoảng 49.000 vào năm 2013.
thumb|Các vụ cháy rừng ở dãy Khun Tân, huyện Mae Tha, Lamphun. Hàng năm, rừng núi được đốt bởi nông dân để tăng sản lượng nấm Astraeus odoratus
Khu vực đô thị Bangkok, bao gồm Khu hành chính Đô thị Bangkok (BMA) và bốn tỉnh lân cận (Nonthaburi, Pathum Thani, Nakhon Pathom, và Samut Prakan), chiếm khoảng 20% ​​dân số cả nước và hơn một nửa số nhà máy của cả nước. Do thiếu các cơ sở xử lý, việc gia tăng khối lượng các chất độc hại do các hoạt động công nghiệp gây ra đã gây ra những vấn đề nghiêm trọng về vấn đề xử lý phế thải. Trừ khi các cơ sở xử lý được xây dựng và các tổ chức bắt đầu điều chỉnh nghiêm ngặt, ô nhiễm môi trường do chất thải nguy hại đe dọa sẽ trở thành vấn đề môi trường tồi tệ nhất của Thái Lan trong tương lai.
Cục Kiểm soát Ô nhiễm Thái Lan (PCD) và các cơ quan khác đã phát triển các tiêu chuẩn nhằm giảm ô nhiễm không khí. Các tiêu chuẩn tập trung vào việc chuyển sang các loại động cơ giảm phát thải và cải thiện giao thông công cộng. Năm 1999, 80% xe máy trên đường tại Bangkok có động cơ hai thì không thân thiện với môi trường. Xe tải và xe buýt Diesel cũng góp phần gây nhiều ô nhiễm. Ở hầu hết các khu vực của đất nước, chất gây ô nhiễm không khí cho xe đang ở mức chấp nhận được theo tiêu chuẩn quốc gia.
Các nguồn ô nhiễm không khí khác bao gồm đốt rác, nấu nướng, và các hoạt động đốt nông nghiệp, bao gồm cả các vụ cháy rừng có chủ ý.
Cháy rừng ở Đông Nam Á thường gây ra sương mù. Năm 2003, Thái Lan đã phê chuẩn Hiệp định ASEAN về Ô nhiễm Hazeen xuyên biên giới nhằm giảm bớt đám mây do cháy rừng nhưng các vấn đề trong khu vực vẫn còn phổ biến. Các cơn cháy rừng bắt đầu bởi những người nông dân địa phương trong suốt mùa khô tại miền bắc Thái Lan với nhiều mục đích khác nhau, với tháng 2 và tháng 3 là hai tháng có điều kiện xấu nhất. Trong nghiên cứu được thực hiện giữa năm 2005 và năm 2009 ở Chiang Mai, tỷ lệ PM10 trung bình trong những tháng này cao hơn mức an toàn của quốc gia là 120 μg / m³ (microgrammes trên mét khối), [11] đạt đỉnh 383 μg / m³ vào ngày 14 Tháng 3 năm 2007. Chúng là nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng ở cao nguyên Thái Lan và góp phần gây ra lũ lụt trong nước này bằng cách hoàn toàn lấy đi phần rừng thấp ở dưới. Đất rừng khô dẫn đến việc cây chỉ có thể tiếp nhận lượng nước thấp hơn khi mưa đến. Tháng 2 năm 2016, Tổng giám đốc Chatchai Promlert thuộc Cục Phòng chống và Giảm nhẹ Thiên tai cho biết, đám mây mờ ảnh hưởng đến phía bắc Thái Lan đã lên đến mức có thể coi là có hại cho sức khoẻ. Ông nói Cục kiểm soát ô nhiễm đã báo cáo rằng các mức hạt nhỏ hơn 10 micrometres, gọi là PM10, vượt qua ngưỡng an toàn quy định là 120 tại bốn trong số chín tỉnh nơi giám sát đã được tiến hành. Mức độ PM10 ở 9 vùng - Chiang Rai, Chiang Mai, Lampang, Lamphun, Mae Hong Son, Nan, Phrae, Phayao và Tak - được đo từ 68 đến 160 độ. Mức độ mây mờ được xem là không lành mạnh ở Chiang Mai, Lampang, Lâmphun và Phrae.
Trong mùa đốt 2016 (tháng hai-tháng 4), ô nhiễm không khí đã không có sự cải thiện mặc dù nỗ lực của chính phủ nhằm cải thiện việc đốt. Huyện Mae Sai của tỉnh Chiang Rai đã ghi lại kỷ lục 410 μg / m3 các hạt không khí có hại vào sáng sớm ngày 25 tháng 3 năm 2016.
Từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2016, năm thành phố Thái Lan có nồng độ PM2,5 trung bình hàng năm là Chiang Mai, Lampang (Mae Moh), Khon Kaen, Bangkok và Ratchaburi. Bảy trong số 11 thành phố đo được (63,6 phần trăm) không đạt tiêu chuẩn hàng năm về Tiêu chuẩn Chất lượng Môi trường Không khí Quốc gia là 25 μg / m3 cho PM2.5 và tất cả 11 thành phố đo được đã không đạt được giới hạn định mức hàng năm của Hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) 25 μg / m3. Thailand's national Tiêu chuẩn chất lượng không khí quốc gia của Thái Lan rất yếu so với các khuyến nghị của WHO Trong sáu tháng đầu năm 2017, Greenpeace Thái Lan đã theo dõi PM2.5 ở 14 tỉnh, như họ đã làm từ năm 2015, và phát hiện rằng mỗi trạm ghi nhận mức cao hơn khuyến cáo của WHO dưới 10 miligam trên một mét khối không khí. PM2.5 đề cập đến các hạt bụi không khí nhỏ hơn 2,5 micron, các hạt nhỏ đến nỗi chúng có thể bị hít vào hệ thống máu và gây ra ung thư và bệnh tim. Chiang Mai, Tak, Khon Kaen, Bangkok, Saraburi là một trong những thành phố tồi tệ nhất với mức PM2.5 cao nhất vào năm 2017.
Đốt đồng và rừng
Việc đốt các cánh đồng nông nghiệp và các khu rừng là một sự kiện hàng năm, chủ yếu là vào tháng khô của tháng 3, ngày càng trở nên tàn phá và phổ biến ở các tỉnh miền bắc Thái Lan. Bắc Thái Lan hiện đang có tỷ lệ ung thư phổi cao nhất trong vương quốc. Tỷ lệ mắc các chứng bệnh ngực khác và điều kiện tim mạch cũng cao.
Các vụ cháy xảy ra trong khu vực này được chia thành ba loại chính: cháy rừng, đốt đồng nông nghiệp và đốt cháy bên đường.
Các vụ cháy rừng tập trung chủ yếu để tăng lên sản lượng lâm sản, đặc biệt là nấm đất (Astraeus hygrometricus (Pers.) Morgan, hoặc "hed thob" hoặc "hed phor" trong tiếng Thái), có theo mùa và được giá thị trường cao. Để thu thập những loại nấm này, người dân địa phương sử dụng lửa để dọn sạch tầng rừng để dễ tìm thấy nấm hoặc vì lửa được cho là kích thích sự phát triển của nấm này.
Theo tờ báo Bangkok Post, các tập đoàn trong lĩnh vực nông nghiệp, chứ không phải nông dân, là những người góp phần gây ô nhiễm lớn nhất. Nguồn chính của các đám cháy là diện tích rừng bị chặt phá để tạo chỗ cho vụ mùa mới. Các loại cây trồng mới được trồng sau khi khói sạch không phải là gạo và rau để nuôi người dân địa phương. Một loại cây trồng duy nhất chịu trách nhiệm: ngô. Vấn đề khói bụi bắt đầu vào năm 2007 và đã được bắt nguồn từ cấp địa phương và ở cấp độ thị trường vĩ mô để tăng trưởng kinh doanh thức ăn chăn nuôi. "Nguồn thực sự của đám mây... nằm trong phòng họp của các công ty mong muốn mở rộng sản xuất và lợi nhuận." Một đồ thị của sự phát triển thị trường ngô thế giới của Thái Lan được phủ bởi đồ thị của các đám cháy. Không còn được chấp nhận những lời đổ thừa cho các bộ tộc người thượng và nông nghiệp nương rẫy cho thiệt hại về sức khoẻ nghiêm trọng và về kinh tế do ô nhiễm hàng năm gây ra ". Những dữ liệu này đã bị chính phủ làm ngơ. Không có dấu hiệu là điều này sẽ được chấm dứt, vì số lượng đám cháy đã tăng mỗi năm trong một thập kỷ, và dữ liệu cho thấy ô nhiễm nhiều hơn vào cuối tháng 2 năm 2016 so với cuối tháng 2 năm 2015.
Tập đoàn Charoen Pokphand (CP), tập đoàn công nghiệp nông nghiệp và thực phẩm lớn nhất Thái Lan, và công ty mua ngô phía Bắc vào tháng 3 năm 2016 đã công bố một "doanh nghiệp xã hội nông nghiệp" để chỉ đạo dân làng Pua của tỉnh Nan từ việc trồng ngô. CP Group đã chịu những chỉ trích về cách nó mua ngô thu hoạch cho thức ăn chăn nuôi từ nông dân ở Nan và các tỉnh khác. Ông Suphachai Chearavanont, Phó Chủ tịch Tập đoàn CP cho biết, những người trồng ngô sẽ được khuyến khích trồng cây công nghiệp như cà phê, đòi hỏi ít đất nông nghiệp và có lợi nhuận cao hơn ngô. Ông nói, không chỉ có vấn đề phá rừng, mà còn giúp giảm bớt vùng sương mù vào mùa xuân ở miền Bắc, là do các phương thức làm nương rãy để chuẩn bị cho mùa vụ ngô kế tiếp. Ông Suphachai cho biết mùa vụ như cà phê mất khoảng ba năm rưỡi để cho thấy năng suất, nhưng tuyên bố rằng CP Group sẽ đứng về phía nông dân và hỗ trợ trong thời gian chờ đợi.
"Nhanh và rẻ" là một lời giải thích ngắn cho việc sử dụng có chủ ý lửa để làm sạch các sườn dốc và các khu vực mở. Những người chăn nuôi gia súc cũng đốt các khu vực để kích thích sự phát triển của cỏ Imperata có khả năng sản xuất ra lá mới trong mùa khô nóng. Lá mới được sinh ra trên các vùng bị cháy có giá trị dinh dưỡng cao hơn, là yếu tố hoàn hảo cho việc chăn thả trâu bò. Các đám cháy dọc đường được thiết lập để làm sạch thảm thực vật khỏi xâm lấn đường. Các ngọn lửa sản sinh ra một lượng khói lớn, làm trì trệ các vùng đất thấp, gây kích ứng mắt và các bệnh về hô hấp. Các khu vực rừng thoái hoá lớn bị phá hoại bằng lửa mỗi năm.
Hầu hết các khu vực bị đốt cháy đều bị bỏ lại trong tình trạng nghèo nàn, chứng minh cho sự phát triển gỗ thưa thớt, thường bị biến dạng hoặc còi cọc và nhiều khu vực trống không có gì phát triển và xói mòn nghiêm trọng đã xảy ra. Lửa không chỉ phá huỷ đa dạng sinh học và thảm thực vật rừng và làm chậm lại sự phát triển của rừng mà còn gây ra tình trạng xói mòn, ô nhiễm không khí và ngập lụt. Việc tái trồng lại các khu vực bị suy thoái nghiêm trọng thường là biện pháp khắc phục duy nhất vì tái sinh tự nhiên đã bị dừng lại ở nhiều nơi.
Đánh cá quá mức và bất hợp pháp
Năm 1950, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) ước tính, trên toàn cầu, chúng ta đang đánh bắt khoảng 20 triệu tấn cá (cá tuyết, cá thu, cá ngừ, vv) và động vật không xương sống (tôm hùm, mực, trai, vv). Sản lượng khai thác đạt đỉnh 90 triệu tấn / năm vào cuối những năm 1980, và đã giảm dần kể từ đó. That catch peaked at 90 million tons per year in the late 1980s, and it has been declining ever since. Thái Lan không phải là ngoại lệ cho sự suy giảm này, mặc dù có 57.141 tàu cá và hơn 300.000 người làm việc trong ngành đánh bắt cá. Theo Cục nghề Đánh cá Thái Lan, Thái Lan có 11.000 tàu đánh cá bằng lưới rà đăng ký và khoảng 2.000 tàu bất hợp pháp.
Số lượng tàu đánh cá Thái Lan là một yếu tố chủ chốt để đánh bắt quá mức. Ngay cả Chủ tịch Hiệp hội công nghiệp cá ngừ Thái Lan (TTIA), ông Chanintr Chalisarapong, thừa nhận điều này. "Bạn không cần phải là một nhà khoa học để biết rằng chúng ta đang đánh cá quá mức, ...", Chalisarapong nói. "Chúng ta phải chấm dứt xây dựng những chiếc thuyền mới, bắt cá phải xuất phát từ những ngư dân địa phương sử dụng các phương pháp cần câu (pole and line) .... Chúng ta cần có ít [sic] tàu thuyền và ít thiết bị hơn."
Thái Lan là một quốc gia bán đảo với 514.000 km2 có hơn 3.565 km đường bờ biển, 2.700 km về phía Vịnh Thái Lan và 865 km về phía biển Andaman. Đây là vùng đặc quyền kinh tế mở rộng trên 306.000 km2. Về mặt lịch sử, cá từ vùng biển xa bờ của Thái Lan đã là một nguồn cung cấp protein quan trọng cho dân cư. Năm 2001, lượng tiêu thụ cá bình quân hàng năm là 32,4 kg / người / năm và cung cấp bình quân 10-14 gram protein / người / ngày. Nó cung cấp 40,5% nguồn protein động vật và 17,6% tổng protein. Tiêu thụ cá là gần như chắc chắn cao hơn báo cáo vì nhiều loài cá bị đánh bắt bởi các nông hộ nhỏ và tiêu thụ mà không qua thị trường
Nguồn cá biển của Thái Lan bị khai thác quá mức. Việc đánh bắt cá biển đã thu được trung bình 2.048.753 tấn từ năm 2003-2012; trong năm 2014, sản lượng khai thác là 1.559.746 tấn, giảm 23,9%. Nỗ lực đánh bắt trên mỗi đơn vị (CPUE) đã giảm đáng kể. Nói một cách khác, lượng đánh bắt trung bình ở vùng biển Thái Lan đã giảm 86 phần trăm kể từ khi ngành công nghiệp bành trướng trong những năm 1960. Năm 2014, Thái Lan đứng thứ 12 trên thế giới (trong 215 quốc gia) (1 = tồi tệ nhất, 215 = tốt nhất) về đánh bắt các loài cá có nguy cơ (96 loài).
Vào ngày 21 tháng 4 năm 2015, Ủy ban châu Âu đã đe dọa Thái Lan, nước xuất khẩu thủy sản lớn thứ 3 trên thế giới, với lệnh cấm thương mại nếu không thực hiện hành các động chống lại việc đánh bắt bất hợp pháp. EU, nhà nhập khẩu các sản phẩm cá lớn nhất thế giới, từ năm 2010 đã hành động chống lại các quốc gia không tuân thủ các quy định về đánh bắt quá mức quốc tế, chẳng hạn như kiểm soát vùng biển của họ đối với các tàu đánh cá không có giấy phép và áp đặt các hình phạt nhằm ngăn chặn đánh bắt trái phép. Thái Lan đã không thể xác nhận nguồn gốc và tính hợp pháp của các xuất khẩu cá sang EU và hiện tại được cho sáu tháng cho đến tháng 10 năm 2015 để thực hiện một kế hoạch hành động thỏa đáng để giải quyết những thiếu sót. Ủy viên nghề Đánh cá châu Âu Karmenu Vella tuyên bố rằng, "Phân tích những gì đang xảy ra ở Thái Lan, chúng tôi nhận thấy rằng không có sự kiểm soát nào, không có nỗ lực nào cả". EU đã nhập 145.907 tấn sản phẩm cá trị giá 642 triệu euro từ Thái Lan vào năm 2014. Theo quan điểm của tờ báo Bangkok Post, "Hồ sơ chế độ quan liêu của ngành thủy sản Thái Lan là vô cùng tồi tệ, dẫn đến sự sụp đổ trong quy định của nhà nước về các tàu đánh cá thương mại." Các quan chức thủy sản cũng có mối quan hệ ấm cúng với các nhà điều hành các tàu này.
Trong một thông cáo báo chí ngày 21 tháng 4 năm 2016, Ủy ban châu Âu cập nhật đánh giá về tiến bộ của Thái Lan, nói rằng, "Đối thoại đang chứng tỏ khó khăn và vẫn còn những lo ngại nghiêm trọng về các bước tiến được Thái Lan thực hiện để chống lại các hoạt động đánh cá IUU [illegal (bất hợp pháp), unreported (không báo cáo) và unregulated (không quy định)].  Một cuộc họp mặt với các nhà chức trách Thái Lan vào tháng 5 năm 2016 sẽ là một cơ hội mới cho họ thể hiện thiện chí và cam kết của họ."