cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Đảo Malaita
Địa lý
Đảo Malaita có khí hậu rất ẩm ướt, đặc biệt là tháng 11 và tháng 2. Nó nằm trong đới hội tụ liên chí tuyến, với các kiểu thời tiết thay đổi. Mặt trời ở thiên đỉnh trên Malaita, và do đó hiệu ứng này rõ ràng nhất vào tháng 11 và tháng 2. Gió mậu dịch thổi trong mùa đông ở Nam bán cầu, từ khoảng tháng 4 đến tháng 8 thổi từ phía đông nam khá ổn định. Mùa hè có gió mùa thổi qua đảo, mang mưa nhiều cho đảo, vì thế tạo ra sự ẩm ướt trên đảo. Do có biển bao quanh nên nhiệt độ không khí khá ổn định, với sự chênh lệch giữa mức cao và mức thấp hàng ngày trung bình là 7,55 °C (13,6 °F). Tuy nhiên, trong năm, sự khác biệt ít hơn nhiều; nhiệt độ trung bình hàng ngày của tháng ấm nhất so với nhiệt độ của tháng mát nhất chỉ là 1,9 °C (3,4 °F). Lượng mưa lớn và độ ẩm cao liên tục. Mô hình hàng ngày phổ biến nhất tuân theo một quá trình đoạn nhiệt, với buổi sáng tĩnh lặng, trong xanh, sau đó là một làn gió thổi vào từ vùng cao áp trên biển, lên tới đỉnh điểm là buổi chiều nhiều mây và mưa phùn nhỏ. Vào ban đêm, hình thái thời tiết đảo ngược, với mưa phùn và sương dày làm tan lớp mây che phủ cho tới buổi sáng. Xoáy thuận nhiệt đới là thời tiết cực đoan duy nhất, nhưng chúng có thể mang tính hủy diệt.
Về mặt địa chất, Malaita có lõi là đá bazan xâm nhập, được che phủ ở hầu hết các nơi là các tầng đá trầm tích, đặc biệt là đá vôi và đá phiến silic, và rải rác là các hóa thạch. Đá vôi tạo ra nhiều hố sụt và hang động.
Tham khảo
Malaita
Wissembourg
Wissembourg (tiếng Đức Weißenburg, tiếng địa phương ở vùng Nam Pfalz Weisseburch ) là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Bas-Rhin, quận Wissembourg (quận), tổng Wissembourg (Chef-lieu). Tọa độ địa lý của xã là 49° 02' vĩ độ bắc, 07° 56' kinh độ đông. Wissembourg nằm trên độ cao trung bình là 160 mét trên mặt nước biển, có điểm thấp nhất là 133 mét và điểm cao nhất là 527 mét. Xã có diện tích 48,18 km², dân số vào thời điểm 1999 là 8170 người; mật độ dân số là 169 người/km².
Lịch sử
Thành phố Wissembourg phát triển từ một khu dân cư chung quanh một tu viện mà được xây vào thế kỷ 7. Từ 1306 cho tới 1697 nó là một thành phố đế quốc tự do (freie Reichsstadt). Nó thuộc vào Décapole (Zehnstädtebund), một liên minh của các thành phố đế quốc Alsace. 1522 Heinrich Motherer, giám mục của nhà thờ Johannes ở đây, và Martin Bucer đã theo phong trào cải cách Kháng cách.
Sau Hòa ước Westfalen 1648 Weißenburg và phần lớn của vùng Alsace trở thành lãnh thổ Pháp, và sau Cách mạng Pháp chính thức trở thành một phần của nước Pháp. Vào ngày 4 tháng 8 năm 1870 quân đội Phổ đã đánh bại lính Pháp tại Trận Wissembourg. Từ 1871 cho tới 1918 Weißenburg là một thành phố của đế quốc Đức thuộc Reichsland Elsaß-Lothringen. Sau Thế chiến thứ Nhất thành phố này cùng với vùng Alsace lại thành vùng đất của Pháp. Trong Thế chiến thứ Hai từ 1940 bis 1944/1945 thành phố lại là một phần của Đức. Từ năm 1945 lại trở thành lãnh thổ nước Pháp.
Nhân vật nổi tiếng
Thể loại:Xã của Bas-Rhin Thể loại:Cựu quốc gia châu Âu Thể loại:Thành bang
Hệ sinh dục ở người
thumb|Sự thụ tinh của người. Tinh trùng và trứng kết hợp với nhau thông qua thụ tinh. Hệ thống sinh sản của con người thường liên quan đến việc thụ tinh trong cơ thể bằng cách quan hệ tình dục. Trong quá trình này, nam giới đưa dương vật của mình vào âm đạo của phụ nữ và xuất tinh ra tinh dịch, trong đó có tinh trùng. Một tỷ lệ nhỏ của tinh trùng đi qua cổ tử cung vào tử cung, và sau đó vào các ống dẫn trứng để thụ tinh cho buồng trứng. Chỉ cần một tinh trùng để có thể thụ tinh cho trứng. Sau khi thụ tinh thành công, trứng thụ tinh, hoặc hợp tử, đi ra khỏi ống dẫn trứng và vào tử cung, nơi nó cấy ghép vào thành tử cung. Điều này đánh dấu sự khởi đầu của thai kỳ, tốt hơn được gọi là mang thai, mà tiếp tục trong khoảng chín tháng khi thai nhi phát triển. Khi thai nhi đã phát triển đến một thời điểm nhất định, thai kỳ được kết thúc với việc sinh con. Trong quá trình chuyển dạ, các cơ của tử cung co lại và cổ tử cung giãn ra trong suốt nhiều giờ, và em bé đi ra khỏi âm đạo. Trẻ sơ sinh gần như bất lực và đòi hỏi mức độ chăm sóc cao của cha mẹ. Trẻ sơ sinh dựa vào người chăm sóc để có được sự thoải mái, cảm giác sạch sẽ và thức ăn. Thực phẩm có thể được cung cấp bằng cách cho con bú hoặc cho bú sữa bột.
Hệ sinh dục nữ có hai chức năng: sản xuất tế bào trứng và bảo vệ và nuôi dưỡng thai nhi cho đến khi sinh. Hệ sinh dục nam có một chức năng: để sản xuất và gửi tinh trùng. Con người có mức độ phân biệt giới tính cao. Ngoài sự khác biệt trong gần như mọi cơ quan sinh sản, có rất nhiều sự khác biệt trong đặc điểm giới tính thứ cấp điển hình.
Tham khảo
Thể loại:Giải phẫu người Thể loại:Hệ sinh dục Thể loại:Sinh sản hữu tính
The Black Label
The Black Label Inc. (viết cách điệu là THEBLACKLABEL hay THEBLΛƆKLΛBEL) là một hãng thu âm của Hàn Quốc và là công ty liên kết của YG Entertainment. Nó được thành lập vào năm 2015 bởi nhà sản xuất Teddy và Kush của YG.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hãng ghi âm nhạc hip hop Thể loại:Hãng đĩa thu âm nhạc Pop Thể loại:Hãng ghi âm nhạc soul Thể loại:Nhãn hiệu Hàn Quốc Thể loại:Hãng đĩa thu âm Hàn Quốc Thể loại:Công ty quản lý tài năng Hàn Quốc Thể loại:YG Entertainment Thể loại:Hàn Quốc
DirectWrite
DirectWrite là một văn bản trình bày và trả về dạng glyph API của Microsoft.
Hỗ trợ các mã kịch bản
‡ Không có phông chữ mặc định trong Windows. Braille, Ogham, và Runic được hỗ trợ bằng ký tự Segoe UI
Tham khảo
Thể loại:Đồ họa máy tính
Nespouls
Nespouls  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Corrèze
Eria eurostachys
Eria eurostachys là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ridl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Liên kết ngoài
E Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Pantomallus pallidus
Tham khảo
Thể loại:Pantomallus
Teudis caxambuensis
Teudis caxambuensis là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Teudis. Teudis caxambuensis được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1926.
Tham khảo
Thể loại:Teudis
Ga Jamwon
Ga Jamwon là ga trên Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến 3. Nó nằm ở Jamwon-dong, Seocho-gu, Seoul.
Tham khảo
Jamwon Thể loại:Nhà ga mở cửa vào 1985 Thể loại:Quận Seocho Thể loại:Ga tàu điện ngầm ở quận Seocho
Sâm Ấn Độ
thumb| Withania somnifera
Beautiful Thing (phim)
Beautiful Thing là một bộ phim Anh Quốc năm 1996 của đạo diễn Hettie MacDonald và được phát hành bởi Channel 4 Films. Kịch bản phim được viết bởi Jonathan Harvey dựa trên vở kịch cùng tên của chính mình.
Sâm Ấn Độ
Sâm Ấn Độ (danh pháp khoa học:Withania somnifera), còn được gọi là ashwagandha, nhân sâm Ấn Độ, poison gooseberry hay winter cherry, là một loài cây trong họ Solanaceae. Nó được sử dụng như một loại thảo dược trong y học Ấn Độ.
Beautiful Thing (phim)
Bộ phim ban đầu chỉ dành cho phát sóng truyền hình, nhưng nó được đón nhận nồng nhiệt đến mức sau đó nó được phát hành tại các rạp chiếu phim. Không khí của bộ phim bị ảnh hưởng nặng nề bởi một bản nhạc bao gồm gần như toàn bộ âm nhạc của The Mamas & the Papas và "Mama" Cass Elliot.
Sâm Ấn Độ
Công dụng
Các nghiên cứu cho thấy ashwagandha có tác dụng Tuy nhiên Các cơ chế của hành động cho các đặc tính này không hoàn toàn hiểu rõ. Nghiên cứu độc tính tiết lộ rằng ashwagandha dường như là một hợp chất an toàn.
Beautiful Thing (phim)
Nội dung
Câu chuyện lấy bối cảnh và quay trên Thamesmead, một khu vực tầng lớp lao động ở Đông Nam Luân Đôn bị chi phối bởi các khu vực của tòa nhà bất động sản sau chiến tranh.
Sâm Ấn Độ
Tham khảo
S Thể loại:Thực vật Nepal
Beautiful Thing (phim)
Nội dung
Nhân vật chính, Jamie (Glen Berry), là một thiếu niên say mê với bạn cùng lớp, Ste. Người mẹ độc thân của Jamie, Sandra (Linda Henry), có sẵn các kế hoạch đầy tham vọng để điều hành quán rượu của riêng mình và có một chuỗi những người yêu thích luôn thay đổi; người mới nhất trong số này là Tony (Ben Daniels), một người hippie mới.
Sandra thấy mình bất hòa với Leah (Tameka Empson), một người hàng xóm hỗn xược và thô lỗ, đã bị đuổi học, làm một số loại thuốc, và liên tục lắng nghe và hát theo hồ sơ Cass Elliot của mẹ cô. Trong khi đồng tính luyến ái của Jamie vẫn được che giấu, bản chất hướng nội và không thích bóng đá của cậu là lý do đủ để bạn cùng lớp bắt nạt cậu mọi lúc.
Ste (Scott Neal), người đang sống cùng với anh trai buôn bán ma túy và người cha nghiện rượu, nghiện rượu ở căn hộ bên cạnh Sandra và Jamie, bị anh trai đánh đập đến nỗi Sandra thương hại và để cậu ngủ qua đêm. Trong trường hợp không có giường thứ ba, Ste phải thực hiện việc ngủ 'từ đầu đến chân' với Jamie. Vào đêm thứ hai họ ngủ chung giường, các chàng trai thay đổi cách ngủ và Jamie hôn Ste lần đầu tiên.
Sáng hôm sau, Ste hoảng loạn, rời khỏi căn hộ trước khi Jamie thức dậy và tránh cậu ta trong nhiều ngày. Jamie làm việc hết sức để đánh cắp Gay Times từ một tờ báo, dường như bắt đầu chấp nhận tình dục và tình cảm của cậu với Ste. Jamie cuối cùng cũng thấy Ste tại một bữa tiệc gần đó và đối mặt với cậu về khả năng tình dục của cậu; họ chuẩn bị rời đi cùng nhau. Bữa tiệc kết thúc tồi tệ, với việc Sandra trả thù Leah vì tin đồn. Leah sau đó đe dọa sẽ 'đổ hạt đậu' về Ste và Jamie và thú nhận đã che chở cho Ste trước mặt cha và anh trai mình. Ste phản ứng bằng cách giận dữ từ chối Jamie và bỏ chạy.
Dần dần, Ste chấp nhận tình yêu của Jamie. Mối quan hệ của họ phát triển khi họ ghé thăm một quán rượu đồng tính cùng nhau. Sandra theo dõi họ và khám phá bí mật của họ. Bộ phim đạt đến đỉnh điểm khi một chuyến đi tồi tệ của Leah (về một loại thuốc không tên) kết thúc cuộc chia tay của Sandra với Tony, tin tức về công việc mới của Sandra xuất hiện, và Sandra đối mặt với Ste và Jamie về mối quan hệ của họ. Sandra chấp nhận khả năng tình dục của con trai mình.
Bộ phim kết thúc với cảnh hai chàng trai nhảy múa chậm chạp trong sân của tòa nhà của họ với bài hát "Dream a Little Dream of Me" của Cass Elliot trong khi một Sandra bảo vệ nhảy múa bên cạnh họ với Leah khi người dân địa phương nhìn vào. Một số người xem bị sốc, một số không tán thành và một số tận hưởng khoảnh khắc này.
Ý kiến phê bình
Beautiful Thing đã được hầu hết các nhà phê bình đương đại khen ngợi. Bộ phim giữ tỷ lệ tán thành 91% trên trang tổng hợp đánh giá Rotten Tomatoes dựa trên 22 đánh giá, với tỷ lệ trung bình là 6,67/10. Sự đồng thuận của trang này viết: "Một lát cắt hấp dẫn của bộ phim về cuộc sống xảy ra gấp đôi khi là một câu chuyện đồng tính sắp đến tuổi, Beautiful Thing nắm bắt vị trí và thời gian của nó với chiều sâu và kỹ năng lừa dối".
Phương tiện truyền thông gia đình
Tại Hoa Kỳ, bộ phim được Sony Pictures Classics phát hành trong nước. Bộ phim được phát hành trên DVD ở Anh vào năm 2001 và một lần nữa vào năm 2007.
Liên kết đến các phương tiện truyền thông khác
Một số diễn viên xuất hiện trong Beautiful Thing xuất hiện trong tác phẩm khác của Jonathan Harvey.
Nhạc phim
Một soundtrack cho bộ phim đã được MCA Records phát hành vào ngày 15 tháng 10 năm 1996.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phim liên quan đến LGBT thập niên 1990 Thể loại:Phim hài lãng mạn thập niên 1990 Thể loại:Phim Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Phim hài lãng mạn Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Phim hãng Film4 Productions Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn Thể loại:Phim hài liên quan đến LGBT Thể loại:Phim tuổi mới lớn liên quan đến LGBT Thể loại:Phim liên quan đến đồng tính nam
Cốc biển đen
Cốc biển đen, tên khoa học Fregata minor, là một loài chim trong họ Fregatidae. Kích thước từ 86 cm-1m,thường thấy ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương
Mô tả
Cốc biển đen có mỏ đầu cong hình móc, phần bụng màu đỏ hồng. Vì phần lớn thời gian lượn trên không trung, chỉ đôi khi xuống nước nên sải cánh lớn
Bắt mồi
Chim cốc đen bắt mồi khi đang bay trên mặt nước hay dọa các con chim khác cho đến khi nó buông con mồi đang tha. Nó làm tổ theo đàn trên các đảo
Tham khảo
M Thể loại:Chim Việt Nam Thể loại:Chim quần đảo Cook Thể loại:Chim Palau Thể loại:Chim Úc Thể loại:Chim châu Phi M P Thể loại:Chim Ấn Độ Thể loại:Động vật được mô tả năm 1789
Gynnidomorpha
Gynnidomorpha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Tham khảo
Thể loại:Cochylini
Phyllanthus pavonianus
Phyllanthus pavonianus là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Baill. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Liên kết ngoài
P Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1860
Chilicola tregualemu
Chilicola tregualemu là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Packer mô tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Chilicola Thể loại:Động vật được mô tả năm 2007
Kirakira
nhỏ|Thủ phủ Kirakira Kirakira  là tỉnh lỵ của tỉnh Makira - Ulawa, Quần đảo Solomon. Kirakira là thành phố biển nằm bên bờ phía Bắc của đảo Maraki (trước đây là San Cristobal), hòn đảo lớn nhất của tỉnh. Thành phố có dân số gần 1000 dân (2000).
Sân bay Kirakira được quản lý bởi Solomon Airlines, cung cấp các chuyến bay đến Honiara và các điểm đến khác.
Trích nguồn
Thể loại:Khu dân cư ở Quần đảo Solomon
Ageratina barriei
Ageratina barriei là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được B.L.Turner mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ageratina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Naves, Corrèze
Naves là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Corrèze
Godoya obovata
Godoya obovata là một loài thực vật có hoa trong họ Ochnaceae. Loài này được Ruiz & Pav. mô tả khoa học đầu tiên năm 1798.
Liên kết ngoài
Thể loại:Godoya Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1798
Hygrodicranum falklandicum
Hygrodicranum falklandicum là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hygrodicranum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911
Bolitoglossa lignicolor
Bolitoglossa lignicolor là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae. Nó được tìm thấy ở Costa Rica và Panama. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Bolitoglossa
Horní Bečva
Horní Bečva là một làng thuộc huyện Vsetín, vùng Zlínský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Vsetín Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Pteris vittata
Pteris vittata là một loài thực vật có mạch trong họ Pteridaceae. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Liên kết ngoài
V Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753 Thể loại:Thực vật Angola Thể loại:Thực vật Kenya Thể loại:Thực vật Liban Thể loại:Thực vật Mozambique Thể loại:Thực vật Nam Phi Thể loại:Thực vật Namibia Thể loại:Thực vật Nhật Bản Thể loại:Thực vật Tanzania Thể loại:Thực vật Thái Lan Thể loại:Thực vật Uganda Thể loại:Thực vật Zimbabwe Thể loại:Thực vật Indomalesia Thể loại:Thực vật New South Wales Thể loại:Thực vật quần đảo Ryukyu Thể loại:Thực vật Queensland Thể loại:Thực vật Trung Quốc Thể loại:Thực vật Nam châu Phi Thể loại:Thực vật xâm hại Thể loại:Thực vật Tây Úc
Gnophomyia multiermis
Gnophomyia multiermis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Gnophomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya
Callopistria strigilineata
Callopistria strigilineata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Callopistria
Chilicola tricarinata
Chilicola tricarinata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Packer mô tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Chilicola Thể loại:Động vật được mô tả năm 2007
Pantomallus piruatinga
Pantomallus piruatinga là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pantomallus
Teudis comstocki
Teudis comstocki là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Teudis. Teudis comstocki được Ilka Maria Fernandes Soares & Hélio Ferraz de Almeida Camargo miêu tả năm 1948.
Melaleuca suberosa
Melaleuca suberosa là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Schauer) C.A.Gardner mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Tràm Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Thymus diversifolius
Thymus diversifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Klokov miêu tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Liên kết ngoài
D Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1954
Mai Am
Nguyễn Phúc Trinh Thận (chữ Hán: 阮福貞慎; 12 tháng 9 năm 1826 - 3 tháng 1 năm 1904), biểu tự Thúc Khanh (叔卿), biệt hiệu Diệu Liên (妙蓮), lại có hiệu Mai Am (梅庵), là một công chúa nhà Nguyễn và được biết đến như nữ danh sĩ Việt Nam cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20.
Tiểu sử
Hầu hết các tài liệu trước đây đều không biết được năm sinh năm mất của Mai Am nữ sĩ. Đến những năm 1990, khi nghiên cứu Diệu Liên thi tập, đối chiếu với tấm bia Tiên mẫu Thục Tân Nguyễn Khắc thị thần đạo biểu do Tùng Thiện Vương soạn và cuốn Hoàng tử Công chúa sách, các nhà nghiên cứu Viện Hán Nôm mới biết được ngày sinh mất của nữ sĩ Mai Am.
Wittelsheim
Wittelsheim là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Haut-Rhin, quận Thann, tổng Cernay. Tọa độ địa lý của xã là 47° 48' vĩ độ bắc, 07° 14' kinh độ đông. Wittelsheim nằm trên độ cao trung bình là 266 mét trên mặt nước biển, có điểm thấp nhất là 239 mét và điểm cao nhất là 285 mét. Xã có diện tích 23,63 km², dân số vào thời điểm 1999 là 10.226 người; mật độ dân số là 432 người/km². Wittelsheim nằm phía tây-bắc của Mulhouse.
Mai Am
Tiểu sử
Hoàng nữ Nguyễn Phúc Trinh Thận sinh giờ Hợi ngày 11 tháng 8 năm Bính Tuất (tức 12 tháng 9 năm 1826), là con gái thứ 25 của Nguyễn Thánh Tổ Minh Mạng với bà Thục Tần Nguyễn Thị Bửu (阮氏宝). Bà là em cùng mẹ với Tùng Thiện Vương Miên Thẩm cùng các công chúa Nguyệt Đình và Huệ Phố.
Wittelsheim
Tham khảo
Thể loại:Xã của Haut-Rhin
Mai Am
Tiểu sử
Lúc nhỏ, bà sống với mẹ và ba chị em gái ở Đoan Chính viện (端政院) trong Tử Cấm Thành, sau lại dời về Sở Tiêu Viên thuộc khu dinh thự của Tùng Thiện Vương. Vì đây là khu vực thơ văn của Tùng Thiện Vương và cũng là nơi Tùng Thiện thi xã thường xuyên họp bạn thơ văn nên Mai Am đã được tiếp xúc thi thơ từ rất sớm. Tới tuổi đi học, với thân phận là con cháu hoàng tộc nên bà và chị em không được học ở trường ngoài mà được cho học trong Tôn Học đường (尊學堂) do anh ruột Tùng Thiện Vương phụ trách. Ba công chúa được sự dạy dỗ của anh nên sớm bộc lộ tài năng về thơ phú. Nguyệt Đình, Mai Am, Huệ Phố được gọi là Tam Khanh (三卿), theo ba tên tự của ba người lần lượt Trọng Khanh, Thúc Khanh và Quý Khanh. Cả ba sau này trở nên nổi tiếng lừng lẫy về tài văn chương trong giới nữ lưu ở đất kinh thành. Trong ba người, Mai Am được coi là người tài năng và nổi tiếng nhất. Bà đã sáng lập ra Thỉnh Nguyệt Đình, là nơi bà chủ trì các đêm thơ, có sự tham gia của nhiều danh sĩ đất kinh kỳ.
Năm 1850, bà kết hôn với hiệu úy Thân Trọng Di (申仲怡), cháu nội quan đại thần Thân Văn Quyền, gốc ở làng Nguyệt Biều (ngoại thành Huế). Cuộc sống của bà với Thân Trọng Di, theo nhà thơ Lương An thì hai người ăn ở với nhau tuy bề ngoài vẫn ấm êm, nhưng bên trong thì không được sắt cầm hòa hợp. Năm 1863, bà mới sinh con trai đầu lòng đặt tên Thân Trọng Mậu, tuy nhiên người con chưa đầy 5 tuổi thì bị bệnh qua đời. Sau này Mai Am không sinh thêm được người con nào nữa. Đau đớn vì mất con, bà đã làm 15 bài thơ khóc con Khốc nhi thi - thập ngũ thủ, về sau có đăng trong Diệu Liên thi tập bản tái bản.
Năm 1869, bà được Tự Đức phong làm Lại Đức Công chúa (賴德公主).
Tháng 7 năm 1885, sau khi Hàm Nghi xuất bôn, chồng bà Thân Trọng Di mặc dù đã 60 tuổi vẫn quyết theo đi ra Quảng Trị. Trong một đợt tấn công của Pháp, quân của Thân Trọng Di tan rã còn bản thân ông bị mất tích giữa rừng, về sau vẫn không tìm được hài cốt; phải lập mộ giả để thờ. Một lần nữa, sau khi mất con, Mai Am lại viết 15 bài thơ khóc chồng, được khắc trên ngôi mộ không của ông ở xóm Đông làng Nguyệt Biều, do những người trong gia tộc họ Thân xây dựng.
Ngày 3 tháng 1 năm 1904, bà qua đời, hưởng thọ 79 tuổi. Bà là người sống thọ nhất trong Tam Khanh, người em gái là công chúa Tĩnh Hòa mất vào năm 1885; còn người chị công chúa Vĩnh Trinh qua đời năm 1892. Anh của bà, Tùng Thiện Vương Miên Thẩm cũng đã qua đời vào tháng 4 năm 1870.
Tẩm mộ của công chúa Lại Đức được táng tại làng Nguyệt Biều, nay là phường Thủy Biều, thành phố Huế. Tên hiệu Mai Am của bà đã được đặt tên cho một con đường nằm ở Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh.
Diệu Liên thi tập
Hầu hết những bài thơ còn lại của Mai Am đều nằm trong tập thơ chữ Hán mang tên Diệu Liên thi tập hay Lại Đức công chúa Diệu Liên tập, gồm 370 bài, chia làm 3 quyển, 1 bổ di, 1 phụ lục, hiện nay vẫn còn được lưu giữ. Tập thơ in 100 bản lần đầu vào năm 1867, gồm 2 quyển, 177 bài, do chính bà tuyển chọn, được Tùng Thiện Vương đọc duyệt, Phạm Thuật và Thân Trọng Di theo dõi việc in ấn, Mặc Vân sào tàng bản. Viết lời bình có Thương Sơn (Tùng Thiện Vương), Vĩ Dã (Tuy Lý Vương), Trương Quảng Khê, Phan Lương Khê, Nguyễn Nhiệm Sơn; Nguyễn Hàm Ninh còn viết riêng lời đề tựa.
Đầu năm 1891, Diệu Liên thi tập lại được Kim Giang Nguyễn Trọng Hợp tái bản, bổ sung thêm quyển III và phần bổ di. Tổng cộng trong Diệu Liên thi tập tái bản có tất cả ba bài tựa, một bài bạt, 5 lời đề, 5 bài thơ ghi cảm tưởng với lời bình về Diệu Liên thi tập của nhiều danh sĩ, trong đó 6 người Trung Quốc, ngoài ra còn có cả Phan Thanh Giản, Hoàng Diệu... Phần nhiều các bài thơ là thơ cảm tác, xướng hoạ, vịnh cảnh vật và vịnh sử. Trong phần phụ lục có bài văn phúng Mộng Tùng của Thiên Sơn, câu đối và bài phú nói về sinh phần Diệu Cao Phong của Tùng Thiện Vương.
Một số bài thơ
Khác với nhiều nhà thơ sống cùng thời với mình, Mai Am không làm thơ chữ Nôm hay chữ Quốc ngữ mà chỉ làm thơ chữ Hán. Thơ của bà làm theo thể cách thơ Đường, giống như thơ của Bạch Cư Dị và Nguyên Vi Chi. Nội dung phần lớn viết về chuyện gia đình, bạn bè và chuyện riêng tư. Theo Bách khoa toàn thư Việt Nam, "sức hấp dẫn của thơ bà là ở sự tinh tế, nhạy cảm của một tâm hồn nhân hậu, giàu nữ tính".
Khi mất đứa con trai yêu, bà đã viết những dòng đầy đau xót:
Hay như bài Ngẫu ti (Tơ ngó sen), được viết năm 1855 khi bà 30 tuổi, mà đã phần nào nói lên được "tâm trạng khát khao tình cảm của nữ sĩ trong tình cảnh không mấy hạnh phúc của bà" :
Bên cạnh những bài tự sự, bà cũng thể hiện tình cảm sâu sắc với người dân quê, tiêu biểu là bài Nông phu từ (Lời nhà nông) :
Thơ của bà còn thể hiện tinh thần yêu nước mãnh liệt, đặc biệt trong hoàn cảnh đất nước bị quân Pháp xâm lược. Bài thơ Độc điếu nghĩa dân tử trận văn, được viết khi đọc bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu :
Bài thơ được biết đến nhiều nhất của Mai Am là bài Ức mai (Nhớ mai). Nhà thơ Lương An và một số người khác đã từng đặt nghi vấn rằng bài thơ này có thể không phải do bà viết, mà do Nguyễn Hàm Ninh và được Mai Am đưa vào tập thơ của mình để đáp lại tấm lòng người bạn tri kỷ. Tuy nhiên theo Đỗ Thị Hảo thì điều này không thuyết phục bởi Tùng Thiện Vương, Tuy Lý Vương và Trương Đăng Quế đã từng viết lời khen ngợi về bài thơ này trong Diệu Liên thi tập.
Trích dẫn nhận xét
Cũng như vậy, Tuy Lý Vương đã từng so sánh thơ bà với thơ Ban Tiệp Dư hay Tạ Đạo Uẩn đời Tấn, Trung Quốc.
Nhà thơ Lương An viết về sự nghiệp thơ của bà:
Ca Huế
Bên cạnh làm thơ, Mai Am còn có tài năng về âm nhạc. Cũng như nhiều người hoàng tộc nhà Nguyễn khác, bà cũng viết các bài ca, bản nhạc cho ca Huế. Dựa vào điệu Nam bình, bà đã sáng tác nhiều hát tiếng Hán và tiếng Việt. Phỏng theo ca khúc Hồ Quảng, bà còn làm 10 bài ca, mà người Huế gọi là 10 bản Tàu bây giờ vẫn còn được truyền tụng, mang tên: Phẩm tuyết, Nguyên tiêu, Hồ quảng, Liên hoàn, Bình bái, Tây Mai, Kim Tiền, Xuân Phong, Long hổ, Tẩu mã.
Chú thích
Thể loại:Hoàng nữ Minh Mạng Thể loại:Công chúa nhà Nguyễn Thể loại:Nhà thơ Việt Nam
Moustier-Ventadour
Moustier-Ventadour  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.
Drosanthemum mathewsii
Drosanthemum mathewsii là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Moustier-Ventadour
Tham khảo
Moustierventadour
Drosanthemum mathewsii
Liên kết ngoài
Thể loại:Drosanthemum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1931
Leptorumohra mutica
Leptorumohra mutica là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Czer. comb. nova miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Leptorumohra
Chilicola tricarinatoides
Chilicola tricarinatoides là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Packer mô tả khoa học năm 2007.
Kèn bầu
thumb|Kèn bầu toả nột của dân tộc Choang, Trung Quốc Kèn bầu là nhạc khí hơi, sử dụng dăm kép (còn gọi là Kèn già nam, Kèn loa, Kèn bóp, Kèn bát). Kèn Bầu là nhạc khí hơi dăm kép rất phổ biến trên toàn thế giới, đồng thời một số nước khác ở Châu Âu hay Châu Á (trừ Nhật Bản và Lào) cũng có. Kèn Bầu được nhập vào Việt Nam và trở thành nhạc khí của các dân tộc Việt Nam như Tày, Chăm. Nó là nhạc cụ do nam giới sử dụng trong việc đón khách, đám cưới, đám tang, trong hội hè của các dân tộc thiểu số và là thành phần quan trọng nghệ thuật nhã nhạc cung đình Huế và chầu văn của người Kinh. Người ta thường diễn tấu nhạc cụ này với trống, chũm choẹ và chuông, đôi khi kết hợp với thanh la.
Lịch sử
thumb|Kèn bầu sorna của Ả Rập
Lịch sử của kèn bầu bắt nguồn từ triều đại Achaemenid (550-330 trước Công nguyên), nó gọi là kèn sorna (sornā) Sarnā (tiếng Ba Tư:سورنا, سُرنا sornā, hay سورنای, سُرنای sornāy, hoặc Surna and Zurna) của người Ba Tư và được sử dụng để chơi vào cuối ngày từ cổng thành phố hoặc từ tòa nhà chính quyền địa phương. Phong tục này vẫn tồn tại ở Anh cho đến thế kỷ 19, thị trấn chờ chơi khăn choàng để đánh dấu giờ. Nhạc cụ chủ yếu được chơi ngoài trời trong âm nhạc khu vực của Iran trong các nghi lễ lễ hội (nhà thơ Ba Tư Molana Rumi đã đề cập đến sorna và dohol trong những bài thơ của ông).
Theo Shahnameh, chính vua Jamshid đã nghĩ ra Sornā. Ngoại trừ các bằng chứng văn học, còn có một số đồ tạo tác từ đế quốc Sasan (224-651 CE), mô tả Sorna, một nhạc khí hình phễu bằng bạc như vậy, hiện đang ở Bảo tàng Hermitage.
Cây zurna được làm từ gỗ mọc chậm và cứng của cây ăn quả như mận hoặc quả mơ (Prunus armeniaca). Có một số loại zurna khác nhau. Loại dài nhất (và thấp nhất) là kaba zurna, được sử dụng ở phía tây Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria, loại ngắn nhất (và cao nhất), có thể làm bằng xương, là loại zurna được chơi ở Messolonghi và các làng khác của vùng Aetolia-Acarnania ở Hy Lạp.
Zurna, họ hàng của sorna và là kèn bầu dăm của Thổ Nhĩ Kỳ, được tìm thấy ở hầu hết mọi nơi mà cây sậy thông thường mọc lên vì nó sử dụng một cây sậy hình trụ ngắn được buộc vào một ống đồng hình nón ở một đầu, dẹt vào một khe hẹp ở đầu kia làm nguồn âm thanh.
Nó đòi hỏi áp lực cao để đưa ra bất kỳ giai điệu nào và khi thực hiện, nó gần như liên tục to, cao, sắc nét và xuyên thấu. Nhu cầu về áp suất cao làm cho nó phù hợp để chơi mà không ngừng sử dụng nhịp thở tròn. Một đĩa kiểu núm vú nhỏ mà môi có thể dựa vào giúp cơ môi giữ không khí áp suất cao, nghỉ ngơi và phục hồi trong các buổi chơi dài không ngừng nghỉ.
Sự kết hợp giữa âm lượng không đổi và không ngừng chơi khiến zurna không phù hợp lắm để nhấn mạnh nhịp điệu. Do đó, nó đã được chơi gần như bất biến cùng với những chiếc trống lớn vừa cung cấp nhịp điệu và tần số thấp hơn ở xa hơn âm thanh cao lớn của Zurnas.
Nó có một lỗ hình trụ, và một chiếc chuông mở ra theo đường cong parabol, do đó thích nghi để phản xạ âm thanh thẳng về phía trước. Bởi vì âm thanh to và có tính định hướng cao cũng như tiếng đệm của trống lớn, nó đã được chơi ngoài trời trong lịch sử, trong các sự kiện lễ hội như đám cưới và lễ kỷ niệm công cộng. Nó cũng đã được sử dụng để thu thập đám đông để đưa ra thông báo chính thức. Việc sử dụng zurna như một biểu tượng của quyền lực cai trị, sau này được phát triển cho các ban nhạc Janissary, và cuối cùng là âm nhạc quân đội. Bảy lỗ ở mặt trước và một lỗ ngón tay cái, cung cấp một phạm vi trên một quãng tám bao gồm một số chuyển vị.
Kèn sorna của Ba Tư và shehnai [Ấn Độ thông qua Con đường tơ lụa, đến với người dân Trung Quốc với tên gọi kèn toả nột, còn được gọi là hải địch (海笛, bính âm:hǎidí) có từ thời Tấn (265-420), có một sự đồng thuận rằng kèn bầu toả nột đến từ nguồn gốc bên ngoài lãnh thổ của các triều đại Trung Quốc cổ đại, có thể đã được phát triển từ các loại kèn dăm Trung Á, từ đó tên tiếng Trung của nó có thể được bắt nguồn từ đó. Các nguồn khác nói rõ nguồn gốc của kèn toả nột là từ Ả Rập, hoặc Ấn Độ. Các loại kèn shawm của Châu Âu cũng bắt nguồn từ nhạc cụ cổ xưa này. Một nhạc sĩ chơi một nhạc cụ rất giống với kèn bầu tỏa nột được thể hiện trên bản vẽ trên tượng đài tôn giáo Con đường tơ lụa ở phía tây tỉnh Tân Cương có niên đại từ thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 5, và các mô tả có từ thời kỳ này được tìm thấy ở Sơn Đông và các vùng khác ở phía bắc Trung Quốc mô tả nó được chơi trong đám rước quân sự, đôi khi trên lưng ngựa. Nó không được đề cập đến trong văn học Trung Quốc cho đến thời nhà Minh (1368 - 1644), nhưng đến thời điểm này, tỏa nột đã được thiết lập ở miền bắc Trung Quốc.
Tên gọi ở Việt Nam
Do kèn bầu là nhạc cụ phổ biến nên tên gọi của nó rất đa dạng theo vùng miền. Người Giáy gọi kèn bầu là "Pí lè". Người Dao gọi Pí lè là Dặc, người Chăm gọi là Kèn Saranai, một số dân tộc khác gọi là Pí kẻo hay Pí kiểu. Một số nhạc sĩ người Việt gọi nhạc cụ này là kèn Tàu.
Hne (Miến Điện)
thumb|Kèn hne
Hne (tiếng Miến Điện: နှဲ) có một cây sextuple (được gọi là hnegan), được làm từ lá non của cây cọ non, được ngâm trong sáu tháng. Thân của hne được làm bằng gỗ, với một lỗ hình nón và bảy lỗ ngón tay ở phía trước, đặt theo một đường thẳng, với một cái chuông (ချူ, chu) được treo ở trên cùng. Nó có một chiếc chuông kim loại sáng loáng và có âm thanh lớn, và được sử dụng trong một bản hòa tấu cùng với mộc cầm, chiêng được điều chỉnh và trống được điều chỉnh. Có hai dạng riêng biệt: dạng nhỏ hơn được gọi là hne galay (နှဲ ကလေး) trong khi dạng lớn hơn được gọi là hne gyi (နှဲကြီး). Cái trước được sử dụng cho các bài hát trong khóa thông thường của thang chính diatonic, trong khi cái sau được sử dụng cho các bài hát theo phong cách lớn ở chế độ subdominant. Hne thường dùng trong nhạc cung đình, hoà tấu dân ca và múa rối.
Pí mon (Thái Lan)
thumb|Kèn pí-mon (Pi mon) ở một bảo tàng dân tộc ở Thái Lan
Pí mon (tiếng Thái: ปี่ สอง) là kèn bầu của Thái Lan, như pí choa nhưng lớn hơn. Lao-pí (เลาปี่, thân của pí) được làm từ gỗ. Lamphoong (ลำโพง, miệng của pí) được làm từ kim loại. Các pí mon thường được chơi trong bản hòa tấu nhạc cung đình hoàng gia Thái và những bài dân ca Thái, kể cả múa mặt nạ Khon.
Pí choa (Thái Lan)
Pí choa (ปี่ชวา) hay pí-xoỏng-thon (pi song thon ปี่ สอง ท่อน) là loại kèn bầu gỗ Thái Lan Các thành phần chính bao gồm:                    Laopi (thân kèn), làm bằng gỗ cứng hoặc ngà voi, dài khoảng 27 cm, có thể cắt, tạo hình, khoan, 7 lỗ, được sắp xếp theo vị trí giống như ống sáo. Loa kèn pí choa được làm bằng gỗ cứng hoặc ngà voi. Phổ biến để sử dụng cùng một chất liệu như Lao Pi Có thể tách rời khỏi vòng lặp một cách độc lập. Cuối loa hơi loe ra để khuếch đại âm thanh. Đầu thổi làm từ lá cọ khô, ráp 4 miếng mỏng lại với nhau và gắn vào một thanh kim loại nhỏ. (Gọi là móc buộc), được làm bằng đồng thau hoặc bạc, được gọi là "kamphuat". Từ một số bằng chứng, họ đã sử dụng pi chawa trong Krabuan Phayuhayattra (กระบวน พยุหยาตรา, hành quân) vào thời kỳ tiền Ayutthaya. Các pi chawa ngày nay được sử dụng chủ yếu trong các nghi thức tang lễ.
Pí nài
Pí nài (ปี่ใน) Thái Lan được làm từ gỗ lim, dài khoảng 30 cm, được chia làm 3 đoạn ghép lại với nhau, có tất cả 8 lỗ và 1 chiếc lưỡi kèn (được làm từ lá thốt nốt khô). Dăm kèm có 1 đầu dẹp, một đầu tròn được cột chặt vào ống nối. Dăm kèn có vai trò quan trọng đặc biệt, nó không được quá khô cứng cũng như không được quá mềm mỏng. Dăm kèn phải đảm bảo được sự ngân vang từ đầu đến cuối không được cắt ngang khi chưa dứt bản nhạc. Thân kèn Có hình ống phình ở giữa và loe 2 đầu. Trên thân kèn được khoét các lỗ bấm để xác định cao độ. Ống nối được gắn vào thân bằng một loại sáp để đảm bảo không bị hở. Lúc diễn tấu, người chơi đặt dăm kèn thẳng đứng cắt ngang lưỡi và thổi để tạo ra âm thanh. Kỹ thuật khó nhất khi diễn tấu pí nài là cách lấy hơi. Người chơi phải vừa thổi, vừa lấy hơi bằng mũi để làm sao tiếng kèn không bị ngắt khi chưa hết bản nhạc. Trong quá trình diễn tấu, người chơi có thể áp dụng các kỹ thuật điều khiển lưỡi để tạo ra các âm thanh đặc biệt. Pí nài cùng với khèn bè, đàn ranat ek, đàn nhị saw u, saw duang,... trong dàn nhạc dân gian Hoàng gia pinphat.
Sralai (Campuchia)
thumb|Hai cây kèn sralai chụp được trong một khu trưng bày hiện vật ở bảo tàng Phnom Penh
Sralai (tiếng Khmer: ស្រឡៃ) là kèn của người Campuchia thuộc họ hơi chi dǎm kép. Loa kèn thân tròn, hơi bầu ở giữa, loe ở đầu, dài khoảng 10 – 11 cm, làm bằng ngà voi, sừng trâu hoặc gỗ quí (trắc, cẩm lai). Thân kèn là một ống rỗng ruột làm bằng gỗ quý (lim xanh, mun), dài 20 – 21 cm lớn dần về phía tiếp giáp với loa kèn. Thân kèn có 8 lỗ bấm,7 lỗ bấm trên cách đều nhau khoảng 2 cm (lỗ số 1 kể từ loa kèn trở xuống),1 lỗ bấm dưới (nằm giữa lỗ 6 và 7, sát phần tiếp giáp với cọc dǎm). Cọc dǎm dài 6 cm, làm bằng bạc hoặc đồng thau uốn thành hình tổ sâu. Phần lớn cắm vào thân kèn, phần nhỏ dùng để gắn dǎm kèn. Dǎm kèn (lưỡi gà) làm bằng lá nón hoặc lá buông.
Kèn Sralai có các âm: Đô – Mi – Fa – Sol – La – Si. Khi thổi kèn Xaranai/Saranai người thổi không được ngắt hơi. Để đạt được kỹ thuật này người ta ứng dụng cách luồn hơi (dùng một phần hơi nhỏ ở khoang miệng đẩy vào dǎm kèn, cùng lúc lấy hơi đằng mũi chứa đầy phổi). Kèn Xaranai có vai trò lớn trong dàn nhạc truyền thống của người Khmer vì âm thanh của kèn vang, khoẻ và thường đi giai điệu khi hòa tấu các bài dân ca hay hoà tấu nhạc cung đình và kịch mặt nạ dân gian Lkhon Khol Wat Svay Andet. Kèn sralai có nguồn gốc từ các loại kèn pí của Thái Lan, trong đó có pí-nài (tiếng Thái:ปี่ใน). Người Chăm ở Việt Nam có loại kèn tương tự gọi là saranai.
Taepyeongso (Triều Tiên và (Hàn Quốc)
thumb|Kèn bầu taepyeongso được hai nhạc công Triều Tiên thổi tại một đám tang Hoàng gia
Trong âm nhạc truyền thống Hàn Quốc, Daechwita (대취타, Hán Việt: Đại xuý đả) là một khúc quân nhạc thường được chơi trên đường diễu hành của đoàn quan quân tháp tùng những chuyến xuất cung của nhà Vua hoặc tại các cuộc diễu binh. "Chwita" ở đây theo chữ Hán có nghĩa là "xúy đả", tức là "thổi" và "đánh", thể hiện rằng nhạc phẩm được diễn tấu bằng nhạc khí hơi và nhạc cụ gõ gồm kèn, sáo (hơi) và trống (gõ) trong các chuyến diễu hành, giống như ở Việt Nam có Nhã nhạc Cung đình Huế. Các loại nhạc khí dùng hơi và thuộc bộ gõ có tính cơ động cao là nhạc khí chủ yếu được chơi trong các cuộc diễu hành.
Cấu tạo và ý nghĩa của cây kèn bầu Taepyeongso: Đa phần nhạc khí hơi truyền thống của Hàn Quốc được làm từ ống tre hoặc trúc. Thế nhưng kèn bầu Taepyeongso lại có ống thổi được làm bằng chất liệu gỗ cứng như cây hồng táo hoặc cây liễu khoét bỏ phần ruột. Ở phần đầu ngậm để thổi, còn gọi là dăm kèn, người ta gắn một màng mỏng gọi là "Seo" được làm bằng thân cây lau sậy để tạo âm thanh cho cây kèn. Ở đầu còn lại, người ta gắn một cái bầu làm bằng kim loại có hình dạng giống như cái phễu, gọi là Dongpallang (Đồng bát lang), để âm thanh của cây kèn có thể vang xa. Trong số các nhạc khí hơi truyền thống của Hàn Quốc, kèn bầu Taepyeongso là loại nhạc khí có âm lượng lớn nhất và mang lại cảm giác bi lụy, rợn người khiến nhạc cụ này trở thành loại nhạc khí không thể thiếu trong các dàn quân nhạc, lễ diễu hành và các buổi biểu diễn nghệ thuật ngoài trời và đám tang. Âm nhạc tế lễ Tông Miếu Jongmyo Jeryeak là loại hình âm nhạc được trình diễn trong các nghi thức quan trọng của cung đình. Nhạc tế lễ Tông Miếu có hai thể loại. Một là Botaepyeong (Bảo thái bình) ca ngợi công đức và học vấn, hai là Jeongdaeeop (Chính đại nghiệp) ca ngợi chiến công điều binh khiển tướng của các vị tiên đế. Đặc biệt là khi diễn tấu thể loại âm nhạc Jeongdaeeop, cây kèn bầu Taepyeongso có tác dụng mang lại bầu không khí hùng tráng cho nghi lễ. Chữ "Taepyeong" trong tên gọi của cây kèn "Taepyeongso" có nghĩa là "thái bình" trong từ "Thái bình thịnh trị" hay từ "Thiên hạ thái bình", thể hiện nguyện vọng quốc thái dân an của người dân qua từng âm điệu của cây kèn bầu Taepyeongso. Trong nông nhạc truyền thống của Hàn Quốc, cây kèn bầu Taepyeongso cũng có một vai trò vô cùng quan trọng, đặc biệt là khi thể hiện nhịp điệu Neungge & được tấu trong tang lễ người quá cố. Lòng người ở đâu dường như cũng giống nhau. Để đưa tiễn người vừa kết thúc cõi dương tới một thế giới khác, người ta cũng thổi kèn bầu Taepyeongso để cầu nguyện bình an cho người ra đi.
Kèn bầu Taepyeongso còn có tên gọi là Hojeok (Hồ địch) vì được du nhập vào Hàn Quốc từ Mông Cổ. Cây kèn này còn được gọi là "Soenap" theo kiểu phát âm của Hàn Quốc, là "Surna" ở vùng Trung Á, là "Shanai" ở vùng Bắc Ấn, và là "Xô-na" ở Trung Quốc. Có khi, Taepyeongso còn được gọi là "Nallari" theo âm sắc đặc trưng của nó. Truyền rằng kèn bầu Taepyeongso vốn là nhạc khí được chế tác ở vùng Tây Á và được du nhập vào Hàn Quốc từ Mông Cổ vào cuối triều đại Goryeo theo con đường tơ lụa.
Saenap (Bắc Triều Tiên)
Năm 1970, người Bắc Triều Tiên đã cải tiến loại kèn bầu Taepyeongso thành kèn Jangsaenap (장새납) có thân kèn dài và nhiều lỗ hơi hơn. Khi chơi kèn Jangsaenap, người nghệ sĩ không dùng ngón tay bịt lỗ hơi mà dùng dụng cụ ấn gọi là Nureugae (누르개) nên cách chơi cũng dễ hơn và thể hiện được đa dạng âm điệu hơn. Đây là sự kết hợp giữa kèn ô-boa phương Tây và kèn bầu Taepyeongso.
Toả nột (Trung Quốc)
thumb|Kèn toả nột bằng đồng ở một bảo tàng ở Bắc Kinh Kèn toả nột âm sắc sáng, âm lượng khá lớn, phía trên có lỗ âm, khống chế cao độ của âm bằng cách ấn các ngón tay trái và tay phải. Đầu trên của nó có lắp một cái ống đồng giống với cái còi, đầu dưới gắn một vành loa làm bằng đồng, kèn toả nột diễn tấu bằng cách dùng môi khống chế còi để điều chỉnh sự thay đổi về âm lượng, cao độ của âm và âm sắc, và vận dụng các kỹ thuật, cho nên có thể khống chế được âm chuẩn khá là khó, nhưng đồng thời âm sắc âm lượng của nó khá lớn, do vậy kèn toả nột là một loại nhạc cụ có tính biểu cảm rất lớn. Một nghệ sỹ diễn tấu kèn toả nột giỏi cần phải có khả năng điều chỉnh còi rất tốt. Kèn toả nột thường được dùng diễn tấu trong các vở kinh kịch, dân ca Trung Quốc ở một số nơi và được dùng rộng rãi trong các hoạt động ngoài trời trong dân gian, như hiếu hỷ chúc tụng, lễ hội và tang ma. Ngày nay, kèn toả nột cũng được dùng trong nhạc thính phòng. .
Gyaling
thumb|Các tu sĩ Tây Tạng thổi kèn gyaling Kèn gyaling (, tiếng Anh: cũng gọi làgya ling, gya-ling, jahlin, jah-lin, jahling, jah-ling, rgya-gling) là một loại kèn bầu truyền thống bằng gỗ được sử dụng ở Tây Tạng. Như tên gọi của nó, nó là loại kèn dăm kép (giống như kèn toả nột Trung Quốc) được sử dụng chủ yếu trong các tu viện Tây Tạng trong lễ puja (tụng kinh và cầu nguyện) và được liên kết với các vị thần hòa bình và ý tưởng về lòng sùng kính. Loại kèn này chỉ được các tu sĩ của đạo Phật sử dụng.
Vùng Okinawa (Nhật Bản)
Kèn bầu toả nột Trung Quốc được truyền bá và du nhập vào Vương quốc Lưu Cầu năm 1653 cùng dòng nhạc cung đình Uzagaku (御座楽). Âm giai nhạc Uzagaku có nét tương đồng với âm nhạc vùng Tây Nguyên ở Việt Nam, nó chuyên được sử dụng cho các lễ hội Hoàng tộc nhằm mang lại cảm giác hào hứng, rộn ràng.
Cấu tạo
nhỏ|phải|220px|Kèn bầu (bên trái) phường [[bát âm trong một đám ma]] 썸네일|150px|thumb|Kèn bầu [[:en:Taepyeongso|taepyeongso của Triều Tiên dùng trong Nhã nhạc và tang lễ]]
Kèn Bầu Việt Nam có nhiều cỡ to, nhỏ khác nhau, chia làm ba loại:
Kèn bầu Trung Quốc (tỏa nột) chia làm các loại sau:
Kèn bầu có 3 phần chính:
Màu âm, Tầm âm
Âm thanh kèn Bầu khỏe, vang, hơi chói tai (ở âm cao) thích hợp nhạc điệu mạnh, chân thực, đồng thời có khả năng thể hiện tình cảm, đôi khi ảm đạm và có màu bi thảm. Muốn thay đổi màu âm có thể dùng bộ phận hãm tiếng, âm thanh sẽ giảm đi nhưng có phần mờ đục.
nhỏ|giữa|800px|Âm giai của kèn
Tầm âm Kèn Loa (Fa) rộng hai quãng tám: từ Fa1 đến Fa3 (f1 đến f3)
Khoảng âm dưới: âm thanh hơi rè, diễn tả tình cảm bi thiết.
Khoảng âm giữa: âm thanh vang, trong sáng, hùng mạnh.
Khoảng âm cao: âm thanh sắc nhọn, chói chang.
Chú thích
Thể loại:Nhạc cụ dân tộc Việt Nam Thể loại:Người Chăm Thể loại:Văn hóa người Tày Thể loại:Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Ageratina beamanii
Ageratina beamanii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được B.L.Turner mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ageratina Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Teudis concolor
Teudis concolor là một loài nhện trong họ Anyphaenidae.
Loài này thuộc chi Teudis. Teudis concolor được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1891.
Tham khảo
Thể loại:Teudis
Bolitoglossa lincolni
Bolitoglossa lincolni là một loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae. Loài này có ở Guatemala và México. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Bolitoglossa
Henricus (chi bướm)
Henricus là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Hygrodicranum herrerae
Hygrodicranum herrerae là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được R.S. Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hygrodicranum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1926
Horní Bělá
Horní Bělá là một làng thuộc huyện Plzeň-sever, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Plzeň-sever Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Gnophomyia nahuelbutae
Gnophomyia nahuelbutae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Gnophomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Makira-Ulawa (tỉnh)
phải|nhỏ|250px|Bản đồ địa hình Tỉnh Makira Ulawa (trong bản đồ thiếu đảo Ulawa) Makira-Ulawa là một tỉnh của Quần đảo Solomon, tên của tỉnh được đặt theo tên của hai hòn đảo chính của tỉnh là đảo Makira (là đảo lớn nhất) mà trước kia được biết đến với cái tên đảo San Cristóbal và đảo còn lại là Ulawa nhỏ hơn. Toàn tỉnh có dân số là 31.006 (2009) và thủ phủ là Kirakira nằm trên đảo chính.
Tỉnh Makira-Ulawa được cấu thành từ các đảo Makira (San Cristobal), Ulawa, Uki Ni Masi, Owaraha (Santa Ana), Owariki (Santa Catalina), Pio và một số đảo nhỏ khác.
Cư dân Makira-Ulawa chủ yếu là người Melanesian, với những truyền thống và nghi thức lễ hội vẫn còn được giữ gìn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay, đặc biệt là ở các đảo Santa Ana (Owaraha), Santa Catalina (Owariki), Uki-ni-Masi và Ulawa.
Đảo Makira có diện tích 3.090 km2, đảo dài 139 km và rộng 40 km. Trung tâm đảo là một dãy núi chạy dọc từ bắc xuống nam như một chiếc xương sống, điểm cao nhất trên đảo có độ cao 1,040 m. Makira có nhiều đầm lầy và cá sấu nước mặn hơn bất kỳ đảo nào khác thuộc quần đảo Solomon.
Bởi vì đảo Makira bị cô lập trong một thời gian dài trong thời kỳ mực nước biển còn cao, tạo điều kiện cho nhiều loài thực vật độc đáo và động vật phát triển. Ví dụ, 12 của 70 loài chim cư trú là đặc hữu, như là hai loài cây, cả hai loại cây sung (Ficus cristobalensis và Ficus illiberalis.). Tính độc đáo này nêu bật tầm quan trọng của bảo tồn sinh thái cảnh rừng của Makira.
Tổng diện tích của tỉnh Makira-Ulawa là 3.188 km². Với mật độ dân cư tương đối thấp, khoảng 9.7 người/km2.
Tham khảo
Thể loại:Tỉnh của Quần đảo Solomon  Thể loại:Khởi đầu năm 1981
Cốc biển bé
Fregata ariel là một loài chim trong họ Fregatidae.
Tham khảo
A Thể loại:Chim quần đảo Cook Thể loại:Chim Palau Thể loại:Chim Úc Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845 Thể loại:Chim Ấn Độ Thể loại:Chim Fiji Thể loại:Chim Tây Úc Thể loại:Chim Philippines
RIA Novosti
RIA Novosti (tiếng Nga: РИА Новости) đôi khi gọi là RIA (tiếng Nga: РИА) là hãng thông tấn thuộc sở hữu nhà nước của Nga. Hãng thông tấn này hoạt động dưới quyền của Bộ Truyền thông và Truyền thông đại chúng Nga, RIA Novosti có trụ sở tại Moscow và điều hành khoảng 80 văn phòng quốc tế. RIA có nghĩa là Cơ quan Thông tin Nga và Novosti có nghĩa là Tin tức bằng tiếng Nga, chữ viết tắt phổ biến trong tiếng Nga là RIA. Vào ngày 9 tháng 12 năm 2013, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh thanh lý RIA Novosti và thành lập một hãng thông tấn quốc tế Nga với tên gọi là Rossiya Segodnya. Dmitry Kiselev, một người phụ trách của kênh Russia-1 được chỉ định làm chủ tịch đầu tiên của cơ quan thông tin mới.
Hoạt động
Vào ngày 10 tháng 11 năm 2014, Rossiya Segodnya đã ra mắt nền tảng đa phương tiện Sputnik với tư cách pháp lý là sự kế thừa của RIA Novosti và Tiếng nói nước Nga. Tuy nhiên, tại chính nước Nga, Rossiya Segodnya tiếp tục vận hành dịch vụ tin tức tiếng Nga của mình dưới tên RIA Novosti với trang web ria.ru. Cơ quan này đã công bố tin tức và phân tích về các chủ đề chính trị-xã hội, kinh tế, khoa học và tài chính trên Internet và qua e-mail bằng các ngôn ngữ chính của Châu Âu, cũng như tiếng Ba Tư, tiếng Nhật và tiếng Ả Rập. Hãng thông tấn này có một mạng lưới phóng viên ở Liên bang Nga, SSN (CIS) và hơn 40 quốc gia không thuộc CIS. Khách hàng bao gồm chính quyền, chính phủ Nga, Hội đồng Liên bang, Duma Quốc gia, các bộ và cơ quan chính phủ hàng đầu, chính quyền các khu vực Nga, đại diện cộng đồng doanh nghiệp Nga và nước ngoài, cơ quan ngoại giao và các tổ chức công cộng. RIA Novosti là một hãng tin đã giành nhiều giải thưởng. Tổng biên tập cuối cùng của RIA Novosti là Svetlana Mironyuk người phụ nữ đầu tiên được bổ nhiệm vào vị trí này.
Tham khảo
Thể loại:Công ty truyền thông đại chúng Nga Thể loại:Công ty có trụ sở tại Moskva Thể loại:Truyền thông nhà nước Thể loại:Công ty truyền thông đại chúng Liên Xô
Pantomallus proletarius
Pantomallus proletarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Pantomallus
Gomphia affinis
Gomphia affinis là một loài thực vật có hoa trong họ Ochnaceae. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Mai cánh lõm Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1849
Cuộc vây hãm An Thị
Cuộc vây hãm thành An Thị là trận chiến giữa quân đội Cao Câu Ly và nhà Đường trong chiến tranh Đường – Cao Câu Ly lần thứ nhất. Cuộc đối đầu kéo dài khoảng 3 tháng từ ngày 20 tháng 6 năm 645 cho đến ngày 18 tháng 9 năm 645.
Ghi chú
Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Trung Quốc
Melica przewalskyi
Liên kết ngoài
Thể loại:Melica Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1921