cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chiến dịch Điện Biên Phủ
Kế hoạch cứu nguy của Hoa Kỳ
Ngày 20-3, tướng Ely, Tổng Tham mưu trưởng Pháp bay sang Washington nhờ Mỹ chi viện. Tổng thống Hoa Kỳ Eisenhower đã mắc nợ với cử tri Mỹ một lời hứa khi tranh cử là sẽ tạo một không khí hòa dịu trong tình hình quốc tế đang bị đầu độc vì chiến tranh Lạnh giữa Tây và Đông. Nhưng ông ta không thể giữ thái độ thờ ơ trước lời kêu cứu của nhà cầm quyền Pháp. Trong hồi ký "Không có thêm những Việt Nam mới" (No more Vietnams), Tổng thống Nixon viết: "Đô đốc Radford, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đề nghị chúng ta dùng 60 máy bay ném bom B-29 ở Philippines mở các cuộc đột kích vào ban đêm để tiêu diệt các vị trí của Việt Minh. Và đặt ra kế hoạch mang tên "Cuộc hành binh Chim kền kền" (Opération Vautour) nhằm đạt cùng mục tiêu với ba quả bom nguyên tử chiến thuật nhỏ". nhỏ|phải|Tàu sân bay [[USS Saipan (CVL-48)|USS Saipan của Mỹ chờ lệnh tại Đà Nẵng, tháng 4-1954.]] Những phe phái "diều hâu" ở Washington cũng xúc tiến kế hoạch. Ngày 3 tháng 4 năm 1954, Ngoại trưởng Mỹ John Dulles và Đô đốc Arthur Radford họp với 8 nghị sĩ có thế lực trong Quốc hội, thuộc hai đảng Dân chủ và Cộng hòa, phổ biến ý định của Tổng thống muốn có một nghị quyết cho phép sử dụng lực lượng không quân và hải quân Mỹ ở Đông Dương. Dulles nhấn mạnh Đông Dương sụp đổ có thể dẫn tới mất toàn bộ Đông Nam Á, Hoa Kỳ cuối cùng sẽ bị đẩy về quần đảo Hawaii. Nếu Mỹ không giúp Pháp thì hậu quả sẽ là Pháp phải từ bỏ chiến tranh Đông Dương.
Nhưng theo những quan chức Mỹ, nhiệm vụ chính phải được hoàn tất với 3 sư đoàn không quân ném bom, hai ở Okinawa, một ở Clark Field, tổng cộng là 98 siêu pháo đài bay B-29, mỗi chiếc mang 14 tấn bom, phải có thêm 450 máy bay tiêm kích phản lực bảo vệ cho máy bay ném bom.
Ngày 9 tháng 4, tại Washington, Eisenhower họp với Radford, các Tham mưu trưởng ba quân chủng và nhiều sĩ quan cao cấp khác xem xét lần cuối mọi mặt tình hình. Radford là người duy nhất ủng hộ một cuộc can thiệp của Mỹ dù là đơn phương để tránh sự thất trận ở Điện Biên Phủ. Các vị tham mưu trưởng của Hải quân và Không quân Mỹ tỏ vẻ không muốn dính dán đến cuộc chiến này. Riêng Tham mưu trưởng Lục quân Matthew Ridgway thì lại phản đối quyết liệt. Ridgway viện dẫn sự thất bại thê thảm của Mỹ từ cuộc hành binh "Bóp nghẹt" (Strangle) ở Triều Tiên khi Mỹ mở cuộc hành binh này nhằm mục đích chính là tiêu diệt con đường tiếp tế của Liên Xô và Trung Quốc dành cho Bắc Triều Tiên, để chứng minh sự hạn chế của những hành động bằng không quân trong loại hình chiến tranh này. Ridgway cho rằng những cuộc ném bom sẽ dẫn Hoa Kỳ vào một cuộc chiến tranh mới bằng bộ binh tốn kém với lối thoát không rõ ràng ở lục địa châu Á.
Ý kiến của Ridgway được nhiều người tán đồng và kế hoạch Chim kền kền ngay lập tức bị đình chỉ. Nhưng mười năm sau, cũng tại Việt Nam, nhà cầm quyền Mỹ đã quên đi những kinh nghiệm này.
Đợt 3
Đợt 3 của chiến dịch diễn ra từ ngày 1 tháng 5 đến ngày 7 tháng 5, QĐNDVN đánh dứt điểm dẫy đồi phía đông và tổng tiến công tiêu diệt các vị trí còn lại. Sau khi lực lượng của Pháp đã trở nên tuyệt vọng, suy kiệt, bổ sung bằng dù không còn đủ để duy trì sức chiến đấu, và quân Pháp ở Bắc Bộ cũng đã hết lính dù và lính lê dương (légionnaire) có thể ném tiếp xuống Điện Biên Phủ, QĐNDVN tổ chức đợt đánh dứt điểm các quả đồi phía đông.
Tại phía đông, Trung đoàn 98 tiến công cứ điểm C1 lần thứ hai. Thiếu tá Jean Bréchignac, vẫn đặt sở chỉ huy trên Eliane 4, đã linh cảm trận đánh Eliane 1 sắp nổ ra. Ngày 1 tháng 5, Bréchignac quyết định đưa Đại đội 3 của Tiểu đoàn Dù Tiêm kích số 2 lên thay thế cho Đại đội Clédic đã bị tiêu hao, đồng thời ra lệnh cho Đại đội 1 sẵn sàng tham gia phản kích. nhỏ|trái|240px|Máy bay vận tải [[Fairchild C-119 Flying Boxcar|C-119 do phi công Mỹ lái đang bay để thả hàng tiếp tế cho lính Pháp tại Điện Biên Phủ dưới cơn mưa mảnh đạn của pháo cao xạ 37 mm và cả đại liên 12,7 mm DShK của bộ đội Việt Nam ở bên dưới bắn lên.]] Ngày 1-5, Đại đội 811 của QĐNDVN đã có 20 ngày đêm phòng ngự tại C1, được lệnh rời khỏi trận địa 200 mét cho hỏa pháo chuẩn bị. Sơn pháo đặt trên đồi D1 nhắm từng hỏa điểm trên C1 bắn phá. Dứt tiếng pháo, tổ bộc phá lập tức mở những hàng rào cự mã ngăn cách, đưa bộ đội xông lên phía Cột Cờ. Chỉ sau năm phút, QĐNDVN đã chiếm được Cột Cờ. Lực lượng Dù xung kích của Pháp mới lên tiếp viện bắn xối xả vào khu vực Cột Cờ. Tuy nhiên, Đại đội 1480 từ phía dưới tiến lên đã kịp thời có mặt, cùng với 811 hình thành hai mũi tiến công chia cắt quân Pháp để tiêu diệt.
Nửa đêm, toàn bộ quân Pháp ở C1 bị tiêu diệt. Dây thép gai và mìn lấy từ trận địa lập tức được trải ra sườn đồi thành một bãi chướng ngại dày đặc, đề phòng quân Pháp phản kích. Sau hơn 30 ngày đêm liên tục chiến đấu, trận đánh tại C1 lúc này đã kết thúc.
ở phía đông sông Nậm Rốm, hai tiểu đoàn 166 và 154 của Trung đoàn 209 tiến công các cứ điểm 505 và 505A (Dominique 3). Một đại đội của Tiểu đoàn 6e BPC và những đơn vị lính Algérie, lính Thái tại đây, do Tiểu đoàn trưởng Chenel chỉ huy, chống cự khá quyết liệt. 2 giờ sáng ngày 2 tháng 5, Trung đoàn 209 tiêu diệt hoàn toàn hai cứ điểm này, chấm dứt sự tồn tại của trung tâm đề kháng Dominique.
Trên cánh đồng phía tây, trận đánh tiêu diệt cứ điểm 811A (Huguette 5) của Trung đoàn 88 diễn ra rất nhanh chóng. Với những đường hào đã đào xuyên qua hàng rào cứ điểm, bộ đội bất thần tổ chức xung phong. Toàn bộ đại đội Âu Phi, vừa tới thay quân để tăng cường phòng thủ cứ điểm này, bị diệt gọn trong vòng không đầy 80 phút.
Như vậy, ngay trong đêm đầu của đợt tiến công thứ ba, Pháp đã mất thêm bốn cứ điểm: C1, 505, 505A ở phía đông, và 311A ở phía tây. Đêm ngày 4 tháng 5, trên cánh đồng phía tây, sau khi tiêu diệt 311A, Đại đoàn 308 tiếp tục đánh 311B (Huguette 4) ở phía trong. Trung đoàn 36 tiêu diệt 1 đại đội gồm lính lê dương và lính Maroc, đưa trận địa tới gần trung tâm đề kháng Lili (Lilie, từ Claudine mới tách ra), tấm bình phong cuối cùng che chở cho Sở Chỉ huy Đờ Cát ở hướng này. Buổi sáng, Pháp phản kích định chiếm lại nhưng thất bại.
Cũng trong ngày 5 tháng 5, Trung đoàn 174 báo cáo đường hầm ở A1 đã hoàn thành. Trong đêm, một tấn bộc phá chia thành những gói hai mươi ký, được đưa vào đặt dưới hầm ngầm Pháp. Sáng ngày 6 tháng 5 năm 1954, Tiểu đoàn 255 của Trung đoàn 174 phòng ngự suốt 34 ngày đêm trên đồi A1 được lệnh rút qua Đồi Cháy làm lực lượng dự bị. Tiếng nổ của khối bộc phá trên đồi A1 được chọn làm hiệu lệnh xung phong cho đợt tiến công tối hôm đó.
Trước giờ G năm phút, các chiến sĩ ở chiến hào xuất phát xung phong được lệnh quay lưng về A1, nhắm mắt, há mồm đề phòng sóng xung kích và ánh chớp của ngàn cân bộc phá. Đúng 20 giờ 30, một tiếng nổ trầm vang lên, trên đồi A1 có một đám khói lớn phụt lên. Khối bộc phá nổ cách hầm ngầm vài chục mét thổi bay chiếc lô cốt bên trên, diệt phần lớn Đại đội Dù 2 của Trung úy Edme (Étmơ) đóng ở đây. Nguyễn Hữu An lập tức ra lệnh cho pháo của trung đoàn nổ súng. Khối bộc phá một tấn đã tiêu diệt một phần tuyến ngang gây khó khăn cho các đơn vị đánh A1 trong đợt trước, tạo nên một cửa mở quan trọng giúp cho hai đại đội của Tiểu đoàn 249 xung phong thuận lợi. Trên đỉnh đồi, lính dù dựa vào chiến hào và công sự đã được củng cố trong thời gian qua ra sức chống đỡ chờ quân viện. Quá nửa đêm, Trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An quyết định đưa đại đội dự bị của Tiểu đoàn 249 vào giải quyết trận đánh. Bộ đội chia thành từng tổ nhỏ tiêu diệt dần dần từng ụ đề kháng của quân Pháp.
4 giờ sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, Đại úy Jean Pouget chỉ còn lại 34 lính dù. Quân dù đã sử dụng đến những viên đạn, quả lựu đạn cuối cùng. Pouget bị thương nặng và bị bắt. Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thắng tung bay trên cao điểm A1 báo hiệu giờ tàn của tập đoàn cứ điểm. nhỏ|220px|[[Quân đội Nhân dân Việt Nam phất cờ chiến thắng.]] Đến sáng ngày 7 tháng 5, QĐNDVN đã tiến công tiêu diệt cứ điểm C2, 506, 507, 310F. Các quả đồi phía đông này đã thất thủ hoàn toàn mà phía Pháp không còn lực lượng khả dĩ chiếm lại. Tại Mường Thanh, 12 giờ, Langlais triệu tập cuộc họp các chỉ huy tiểu đoàn. Lần này vắng mặt những người chỉ huy dù. Theo kế hoạch Albatross, quân Pháp sẽ mở cuộc phá vây vào 20 giờ ngày hôm nay, mồng 7 tháng 5. Nhưng con đường cách đây ba ngày còn để ngỏ phía nam Junon, đã bị ba đường hào cắt ngang. Chỉ huy các tiểu đoàn lần lượt báo cáo đơn vị mình không ở trong trạng thái thực hiện một cuộc phá vây mà họ tin là khó sống sót. Những người dự họp đều nhận thấy: dù có hy sinh phần lớn quân rút chạy, cũng khó giúp cho một nhóm người thoát khỏi thung lũng. Cuộc tiến công của những người lính kiệt sức nhắm vào những vị trí được đối phương bảo vệ vững chắc, sẽ là một hành động tự sát.
Đúng 3 giờ chiều, các đại đoàn được lệnh: "Không cần đợi trời tối, lập tức mở cuộc tổng công kích vào Mường Thanh. Đơn vị phía đông đánh thẳng vào khu vực trung tâm, đơn vị phía tây giáp công sang, cùng tiến vào Sở chỉ huy của địch. Phải đánh thật mạnh, bao vây thật chặt, không để cho Đờ Cát hoặc bất cứ tên địch nào chạy thoát". nhỏ|trái|Bộ Chỉ huy tập đoàn cứ điểm đầu hàng. QĐNDVN tổng tiến công trên khắp các mặt trận. Quân Pháp đã sức tàn lực kiệt, rệu rã kéo cờ quyết định đầu hàng. Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật thuộc trung đoàn Hoàng Cầm lập tức dẫn Đại đội 360 luồn dưới làn đạn của những khẩu trọng liên bốn nòng, băng qua cầu Mường Thanh. Nhận thấy quân Pháp hầu như không chống cự, Tạ Quốc Luật nhảy lên mặt đất, dùng một lính bảo an người Việt dẫn theo đường tắt tiến thật nhanh tới sở chỉ huy của de Castries. Các đài quan sát báo cáo về: "Quân ta từ ba phía đang đánh vào khu trung tâm, 312 từ phía đông tiến qua cầu Mường Thanh, 308 từ phía tây mở đường qua sân bay, và từ phía tây nam mở đường vào Lili, hướng về sở chỉ huy của Đờ Cát. Quân địch chỉ chống cự lẻ tẻ."
Lúc đó, Đại đội 360 chỉ còn 5 người: Tạ Quốc Luật, Hoàng Đăng Vinh, Bùi Văn Nhỏ, Nguyễn Văn Lam và Đào Văn Hiếu. Khoảng 17 giờ, sau khi dùng thủ pháo tiêu diệt tổ bảo vệ ở phòng ngoài sát cửa ra vào, 5 chiến sĩ vượt qua gian hầm thứ 2, tiến vào gian hầm giữa khá rộng có tướng de Castries và các sĩ quan Pháp đang ở đấy. Tạ Quốc Luật nói bằng tiếng Pháp, đại ý: "Các ông hàng đi. Các ông thua rồi. Các ông phải ra lệnh cho các ổ đề kháng bỏ súng, đầu hàng và điện về Hà Nội không cho máy bay ném bom xuống Điện Biên nữa".
Sau đó, nhóm chiến sĩ dẫn giải tù binh lên khỏi hầm, đi về phía cầu Mường Thanh rồi bàn giao cho Nguyễn Thăng Bình - Trung đoàn phó Trung đoàn 209 - trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 130. 5 giờ 30 chiều, Đại đoàn 312 báo cáo lên: "Toàn bộ quân địch tại khu trung tâm đã đầu hàng. Đã bắt được tướng Đờ Cát"
Cụm phân khu Nam Hồng Cúm mưu toan chạy sang Lào nhưng bị các đơn vị QĐNDVN đuổi theo, tất cả đã bị bắt không đi thoát. Gần 11.000 quân Pháp còn lại tại Điện Biên Phủ đều bị bắt làm tù binh. Chỉ có một số ít lính Pháp may mắn được giải cứu bằng cách chạy vào rừng (4 lính Châu Âu và 40 lính Thái nhảy xuống sông và băng rừng sang Lào, một trung đội từ các kíp lính xe tăng đã đi 160 km đường rừng trong 20 ngày, 3 lính tăng và 1 lính dù từ cứ điểm Isabelle trốn thoát khỏi trại tù binh và băng rừng trong 5 ngày).
Kết quả trận đánh
nhỏ|180px|trái|Đài tưởng niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Dù quân Pháp đã phải gia tăng quân số lên đến 16.000 người, họ đã không thể nào lật ngược được thế cờ. Toàn bộ quân Pháp ở Điện Biên Phủ bị tiêu diệt và bị bắt làm tù binh. Thiệt hại về phía Pháp là 1.747 tới 2.293 người chết, 5.240 tới 6.650 người bị thương, 1.729 người mất tích và 11.721 bị bắt làm tù binh. Toàn bộ 17 tiểu đoàn bộ binh và lính dù, 3 tiểu đoàn pháo binh, 10 đại đội Quân đội Quốc gia Việt Nam bị Việt Minh tiêu diệt. Tổng số sĩ quan và hạ sĩ quan bị diệt và bị bắt là 1.706, gồm 1 chuẩn tướng, 16 đại tá và trung tá, 353 sĩ quan từ thiếu úy đến thiếu tá. Thiệt hại về phía Mỹ là 2 phi công chết và 1 bị thương.
Về không quân, Pháp bị tổn thất 59 phi cơ bị phá hủy (38 chiếc bị bắn rơi, 21 chiếc bị phá hủy khi đậu trên sân bay), trong đó có 3 máy bay khác bị phá hủy trước ngày 13 tháng 3 năm 1954, ngoài ra còn có 2 trực thăng cũng bị phá hủy. Ngoài số máy bay bị phá hủy, còn có 186 phi cơ khác bị hư hại ở các mức độ khác nhau. Phía Mỹ có 1 vận tải cơ hạng nặng C-119 bị bắn rơi. Về vũ khí, Pháp mất toàn bộ trang bị vũ khí, xe tăng và pháo binh ở Điện Biên Phủ. Phía QĐNDVN thu giữ 2 chiếc xe tăng M24 Chaffee, 28 khẩu đại bác và súng cối các loại, 5.915 khẩu súng bộ binh các loại (súng cá nhân và súng cộng đồng), 20.000 lít xăng dầu cùng rất nhiều đạn dược, quân trang, quân dụng khác.
Thiệt hại về phía Quân đội Nhân dân Việt Nam theo hồ sơ quân y của Việt Nam là 4.020 người chết, 9.691 người bị thương, và 792 mất tích. Hiện nay tại Điện Biên Phủ, có 3 nghĩa trang liệt sĩ trận này là nghĩa trang phía gần đồi Độc Lập, nghĩa trang gần đồi Him Lam và nghĩa trang gần đồi A1, mỗi nghĩa trang lần lượt có 2.432, 896 và 648 ngôi mộ, tổng cộng là 3.976 ngôi mộ. Do một trận lũ lớn vào năm 1954 cuốn trôi các bia mộ nên 3.972 mộ đều là liệt sĩ vô danh. Chỉ có 4 ngôi mộ được đặt riêng biệt là mộ của các anh hùng Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện, Trần Can là còn biết được tên tuổi cụ thể (xem thêm Danh sách Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong Chiến dịch Điện Biên Phủ).
Ngày hôm sau, 8 tháng 5 năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen: "Quân ta đã giải phóng Điện Biên Phủ, Bác và Chính phủ thân ái gửi lời ngợi khen cán bộ, chiến sĩ, dân công, thanh niên xung phong và đồng bào địa phương đã làm tròn nhiệm vụ một cách vẻ vang. Thắng lợi tuy lớn nhưng mới là bắt đầu. Chúng ta không nên vì thắng mà kiêu, không nên chủ quan khinh địch. Chúng ta kiên quyết kháng chiến để giành độc lập, thống nhất, dân chủ, hòa bình. Bất kỳ đấu tranh về quân sự hay ngoại giao cũng đều phải trường kỳ gian khổ mới đi đến thắng lợi hoàn toàn..."
Sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gặp và chúc mừng Bộ Tổng Tham mưu và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tại đây, bằng kinh nghiệm chính trị, ông đã nói một câu chúc mừng kèm dự đoán chính xác: "Chúc mừng chú [Võ Nguyên Giáp] thắng trận. Nhưng đừng chủ quan, còn phải đánh với Mỹ nữa. Sớm muộn gì chúng cũng sẽ nhảy vào Đông Dương thế chỗ Pháp". Quả nhiên như lời chủ tịch Hồ Chí Minh nói, chỉ mất chưa đầy 1 năm, Mỹ đã chính thức nhảy vào Việt Nam thay thế cho Pháp.
Ảnh hưởng quốc tế của trận đánh
Đối với thực dân Pháp, trận này là một thất bại thảm hại và bất ngờ. Mặc dù đã chiến đấu nhiều năm và về sau còn được Hoa Kỳ trợ giúp đắc lực, Pháp đã không thể bình định Việt Nam. Thảm bại này khiến cho họ không còn nhân lực và ý chí để mà tiếp tục ứng chiến. Một ngày sau khi Pháp để Điện Biên Phủ thất thủ, ngày 8 tháng 5 năm 1954, Hội nghị Genève bắt đầu bàn về vấn đề Đông Dương. Sau hội nghị này, Pháp công nhận quyền tự do, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước Đông Dương trong đó có Việt Nam, chính thức chấm dứt chế độ thực dân Pháp tại Đông Dương. Dù đã áp dụng kỹ nghệ "Chiến tranh hiện đại", Pháp đã không thể nào tránh khỏi những biến cố này. Nhiều sĩ quan nổi giận trước thất bại chính trị và quân sự này và họ lại đổ tội cho các chính trị gia, giống như hồi bị Đức đánh bại năm 1940.
Sau này, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Marcel Bigeard, nguyên là Trung tá phó Chỉ huy của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, sang thăm Việt Nam năm 1993, nhìn lại chiến trường cũ, đã có một câu với một nhà quay phim nước ngoài: "Nếu tôi là người Việt Nam, tôi cũng sẽ trở thành Việt Minh". Còn tướng De Castries, sau khi thất bại trở về Pháp, đã trả lời trước Ủy ban Điều tra của Bộ Quốc phòng Pháp rằng: "Người ta có thể đánh bại một quân đội, chứ không thể đánh bại được một dân tộc". nhỏ|220px|trái|[[Hiệp định Genève, 1954|Hiệp định Genève, chấm dứt chiến tranh tại 3 nước Đông Dương.]] Chỉ huy phó của Tập đoàn cứ điểm, Đại tá Pierre Langlais cũng viết trong cuốn hồi ký Điện Biên Phủ của ông rằng: "Ở Điện Biên Phủ, nếu người ta muốn nhìn thẳng vào sự thật, thì ắt phải thấy rằng viện trợ cho Việt Minh chỉ là một giọt nước đặt bên cạnh dòng thác vật tư của Mỹ đổ vào cho người Pháp chúng ta". Nhà báo Pháp Giuyn Roa khẳng định: "Không phải viện trợ của Trung Quốc đã đánh bại tướng Navarre mà chính là những chiếc xe đạp Peugeot thồ 200, 300 kg hàng và đẩy bằng sức người, những con người ăn chưa đủ no và ngủ thì nằm ngay dưới đất trải tấm nilông. Cái đã đánh bại tướng Navarre không phải bởi các phương tiện mà là sự thông minh và ý chí của đối phương..."
Trận Điện Biên Phủ được coi là một trong những trận đánh được phân tích tỉ mỉ nhất trong lịch sử. Thắng lợi quyết định của lực lượng Việt Minh dưới quyền Võ Nguyên Giáp trong chiến dịch ác liệt đánh dấu sự chấm dứt của Chiến tranh Đông Dương, chính trận chiến này đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia thuộc địa đầu tiên dùng vũ lực buộc quân đội một nước phương Tây rút về nước, giành được độc lập, được xem là một đòn giáng mạnh vào nước Pháp nói riêng và thế giới phương Tây nói chung. Theo cuốn The French Secret Services của sử gia Douglas Porch, thảm bại Điện Biên Phủ đã "thay đổi diễn biến lịch sử Pháp" và sánh vai với các thất bại trước kia của Pháp dưới quyền tướng Joseph Joffre (1914) và Maurice Gamelin (1940).
Được chiến thắng của người Việt Nam cổ vũ, các khu vực thuộc địa ở châu Phi cũng đồng loạt nổi dậy. Nhiều người đã ăn mừng tại các vùng thuộc địa Pháp, từ Algiers (Algeria), qua Dakar (Senegal) đến Tananarive (Madagascar). 4 ngày sau thất bại của Pháp, nghị sỹ Pháp Christian Fouchet bày tỏ lo ngại: “Khắp nơi tại Liên hiệp Pháp, những tiếng xì xào âm ỉ làm trái tim của một số người lo sợ và làm kích động một số khác”. Tại Ma-rốc, ở Casablanca xuất hiện những tấm bưu thiếp có ghi: “Casablanca, Điện Biên Phủ của người Pháp”. Còn tại Tuynidi, khi ăn mừng tại các khu phố bình dân, nơi người ta phục vụ một món ăn đặc biệt mang tên “Tagine Điện Biên Phủ”. Chỉ 3 tháng sau trận Điện Biên Phủ, nhân dân Algérie, thuộc địa lớn nhất của Pháp đã nổi dậy đòi độc lập, nửa năm sau lại đến các nước Maroc và Tuynidi, hàng chục nước thuộc địa khác cũng nổi dậy trong vài năm sau đó. Đến năm 1967, Pháp đã buộc phải trao trả quyền độc lập cho tất cả các nước thuộc địa. Qua đó, đại thắng Điện Biên Phủ của Việt Minh là một thảm họa đánh dấu cho thất bại hoàn toàn của Pháp trong việc tái xây dựng thuộc địa Đông Dương nói riêng và đế quốc thực dân của mình nói chung sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
Tổng thống lâm thời nước Cộng hòa Algeria Ben Youcef Ben Khedda sau này nhận định: ''“Ngày 7/5/1954, quân đội của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã buộc đạo quân viễn chinh Pháp tại Việt Nam phải chịu thảm họa Điện Biên Phủ nhục nhã. Thất bại này của Pháp xảy ra như một khối thuốc nổ mạnh tác động tới những người tin rằng lựa chọn nổi dậy trong thời gian ngắn từ nay là giải pháp duy nhất, chiến lược khả dĩ duy nhất". Năm 1962, trong lời đề tựa cuốn "Đêm thực dân" (La Nuit Coloniale), nhà lãnh đạo giải phóng dân tộc Ferhat Abbas, sau này trở thành tổng thống đầu tiên của Algerie, đã viết: “Điện Biên Phủ không chỉ là một chiến thắng quân sự. Đó là khẳng định của người dân châu Á và châu Phi trước người châu Âu. Đó là xác nhận về nhân quyền quy mô toàn cầu. Tại Điện Biên Phủ, nước Pháp đã đánh mất sự hiện diện hợp lý duy nhất, đó là lý lẽ của kẻ mạnh”. Năm 2013, Tổng thống Algérie - Abdelaziz Bouteflika - đã gọi Võ Nguyên Giáp là người anh hùng quân đội của nền độc lập Việt Nam, là nhà chiến lược vĩ đại đã khiến cho thực dân Pháp phải kinh hoàng ở Điện Biên Phủ, và tên tuổi ông "sẽ vẫn mãi khắc sâu trong ký ức của nhân dân Algeria."''
Đại tướng Võ Nguyên Giáp tổng kết:
Tù binh Pháp
Theo Jane Hamilton-Merritt, thì vào ngày 8 tháng 5, sau khi Việt Minh kiểm tra số tù binh thì có 11.721 binh lính quân đội Liên hiệp Pháp đã bị bắt, trong đó 4.436 người đã bị thương, số còn lại cũng đã suy kiệt nặng về sức khỏe do thiếu ăn, thiếu ngủ và bị bệnh truyền nhiễm. Đây là số lượng tù binh lớn nhất Việt Minh từng bắt giữ: 1/3 số tù binh bị bắt trong cả cuộc chiến.
Người phụ trách y tế là Thiếu tá, bác sĩ phẫu thuật Grauwin nói với tướng Giáp: "Thương binh chúng tôi còn nhiều, họ nằm rải rác ở các hầm. Các ông bắn ác liệt quá, không thể chuyển được, ùn lại khoảng 600-700 người. Toàn là thương binh nặng các hướng dồn về, còn số thương binh vừa và nhẹ nằm ở các đơn vị tôi không rõ số lượng, nhưng biết họ đang ở trong tình trạng vô cùng tồi tệ, có thuốc cũng khó cứu nổi. Phòng mổ cũng là nơi chứa thương binh. Trời mưa, hầm nào cũng bùn lầy ứ đọng, thương binh phải nằm 2-3 tầng. Vệ sinh tệ hại, xin các ông giúp đỡ họ". Hồ Chủ tịch đã chỉ thị: "Hãy cứu chữa và săn sóc họ. Vì họ là người thua trận..."
Trong số 11.721 tù binh, có 858 lính Pháp bị thương nặng và 1 nữ y tá đã được trao trả ngay cho Hội Chữ thập Đỏ, số còn lại được dẫn về các trại tù binh. Howard R. Simpson, phóng viên của Mỹ, cũng viết trong sách của mình rằng một số tù binh chiến tranh khi trở về cho biết "họ phải ăn uống rất kham khổ, đó là sự thật, nhưng khi nhìn lại thì thấy bộ đội Việt Nam ăn uống còn khổ hơn". Theo Võ Nguyên Giáp thì họ rất xúc động vì nước Việt Nam trong điều kiện còn thiếu thốn như thế mà vẫn chăm sóc tù binh chu đáo, đối xử với họ rất nhân đạo. Có hơn một vạn tù binh đã ký tên vào bản đề nghị chấm dứt chiến tranh gửi hội nghị Genève.
Tuy nhiên, trên đường hành quân về hậu phương của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cách Điện Biên Phủ 600 km, họ xuyên rừng, lội suối, đi bộ hơn 30 km mỗi ngày, qua những con đường mới làm. Đoàn tù binh bị hao hụt dần vì bị máy bay của Pháp dội bom xuống hằng ngày, bệnh tật thường xuyên hoành hành đặc biệt là sốt rét, kiết lỵ, thương hàn, ghẻ lở do lính Pháp đã sống trong điều kiện mất vệ sinh quá lâu. Khẩu phần ăn tương đương với bộ đội Việt Minh vẫn không đủ với thể trạng to lớn của người Âu-Phi. Một lính Việt Minh ăn một nắm cơm bằng một bát tô (bát ô-tô) là đủ no nhưng lính Pháp ăn 3 hoặc 4 nắm như thế vẫn chưa no. Trong số 7.573 tù binh bị dẫn về hậu phương có 3.290 người (phần lớn mang quốc tịch Pháp) được trả tự do, số còn lại chết vì nhiều lý do.
Số tù binh ở Điện Biên Phủ gồm nhiều quốc tịch khác nhau, được gọi là đơn vị lính lê dương người nước ngoài (légion Etrangère), trong đó có nhiều người là dân các nước thuộc địa Pháp ở Bắc Phi, Trung Phi, cả người Trung Âu (Đức, Áo…) trong đó lính Đức chiếm đến 80% lực lượng lê dương tại Đông Dương mà phần lớn được tuyển mộ từ lực lượng tù binh phát xít Đức. Số tù binh này được bố trí những cuộc nói chuyện, trao đổi ý kiến ở những giờ gọi là "lớp học" về chủ nghĩa thực dân. Một số sau khi trở về Tổ quốc đã chiến đấu chống Pháp để giành lại độc lập cho quê hương.
Ngoài số tù binh là lính lê dương Pháp, QĐNDVN cũng bắt được 3.091 lính bản xứ người Việt phục vụ cho Pháp (Quân đội Quốc gia Việt Nam). Số tù binh này một phần trở về quê quán, phần khác lại theo Pháp tập kết vào Nam tiếp tục phục vụ. Có người trở thành chỉ huy cao cấp trong tổ chức hậu thân là Quân lực Việt Nam Cộng hòa, như Phạm Văn Phú (sau này trở thành thiếu tướng của Việt Nam Cộng hòa).
Trong văn hóa đại chúng
nhỏ|trái|220px|Tranh Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ nổi tiếng của [[Nguyễn Sáng.]] Trận Điện Biên Phủ là nguồn cảm hứng cho nhiều nhà thơ, nhạc sĩ Việt Nam với nhiều tác phẩm nổi tiếng như các bài hát Hò kéo pháo, Chiến thắng Điện Biên, Qua miền Tây Bắc,... hay bài thơ Hoan hô Chiến sĩ Điện Biên của nhà thơ Tố Hữu có những đoạn đã trở nên rất quen thuộc với từng chiến sĩ Điện Biên:
"Hoan hô chiến sĩ Điện Biên Chiến sĩ anh hùng, đầu nung lửa sắt 56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt Máu trộn bùn non, gan không núng, chí không mòn! ...Những bàn tay xẻ núi lăn bom Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện Và những chị, những anh ngày đêm ra tiền tuyến …Dù bom đạn xương tan thịt nát Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh…" Chín năm làm một Điện Biên Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng..."
Điện ảnh Việt Nam có những bộ phim lấy bối cảnh trận đánh, tiêu biểu là 2 phim Hoa ban đỏ và Giải phóng Điện Biên. Điện ảnh Pháp cũng làm một bộ phim sử thi về trận đánh này.
Cuối năm 2011, công ty Emobi Games (nay được đổi tên thành HIKER GAMES Việt Nam) đã thành công trong việc làm ra một tựa game bắn súng góc nhìn thứ nhất (FPS) đồ họa cao đầu tiên và gần như duy nhất của Việt Nam là 7554 lấy cảm hứng từ chiến dịch này. Chỉ trừ 3 màn chơi đầu và màn chơi thứ 9 ra thì các màn chơi còn lại của game đều miêu tả một cách rất sống động và cực kì rõ nét về chiến dịch này.
Ngoài ra, cũng xuất hiện bộ tem "Chiến thắng Điện Biên Phủ" (1954) do họa sĩ Bùi Trang Chước vẽ.
Tham khảo
Tiếng Việt
Tiếng Anh
Tiếng Pháp
Liên kết đa phương tiện
Thể loại:Sự kiện lịch sử Việt Nam Thể loại:Phong trào độc lập Việt Nam Thể loại:Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ Thể loại:Trận đánh liên quan tới Pháp Thể loại:Trận đánh liên quan tới Việt Nam Thể loại:Trận đánh liên quan tới binh đoàn Lê dương Pháp Thể loại:Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Đông Dương Thể loại:Việt Nam năm 1954 Thể loại:Liên bang Đông Dương 1954 Thể loại:Xung đột năm 1954 Thể loại:Điện Biên Thể loại:Hồ Chí Minh Thể loại:Võ Nguyên Giáp Thể loại:Sự kiện tháng 3 năm 1954 Thể loại:Sự kiện tháng 4 năm 1954 Thể loại:Sự kiện tháng 5 năm 1954
Micrargus nibeoventris
Micrargus nibeoventris là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Micrargus. Micrargus nibeoventris được miêu tả năm 1942 bởi Komatsu.
Tham khảo
Thể loại:Micrargus
Nord Aviation
Nord Aviation là một hãng sản xuất máy bay thuộc sở hữu nhà nước của Pháp. Nó được thành lập vào ngày 1 tháng 10-1954 dựa trên SFECMAS by SNCAN. (Société Nationale de Constructions Aéronautiques du Nord). Tên gọi Nord cũng được sử dụng để chỉ hãng tiền nhiệm Nord Aviations predecessor - SNCAN.
Công ty có trụ sở ở trung tâm nước Pháp, tại sân bay Bourges, tại khu hành chính Cher. Năm 1970, Nord Aviation sáp nhập với Sud Aviation thành lập nên Société Nationale d'Industrie Aérospatiale (SNIAS), sau này đổi tên thành Aérospatiale và cuối cùng sáp nhập và tập đoàn hàng không không gian Châu Âu EADS năm 2000.
Sản phẩm máy bay (SNCAN và Nord Aviation)
nhỏ|Nord 1203 Norécrin trainer nhỏ|Nord 1500 prototype
Liên kết ngoài
Thể loại:Công ty sản xuất máy bay Pháp Thể loại:Công ty thành lập năm 1954
Đế quốc thực dân Đan Mạch
Đế quốc thực dân Đan Mạch (danske kolonier) và tiền Đế quốc Đan Mạch-Na Uy (tiếng Na Uy: Danmark-Norges kolonier) thể hiện những thuộc địa bị Đan Mạch-Na Uy (chỉ một mình Đan Mạch sau năm 1814) nắm giữ từ năm 1536 cho đến năm 1953. Vào lúc hùng mạnh nhất, nó trải dài khắp 4 lục địa (Châu Âu, Nam Mỹ, Châu Phi và Châu Á). Giai đoạn bành trướng thuộc địa của đế quốc đánh dấu sự khởi đầu của việc vươn đến quyền lực của người Đan Mạch và người Na Uy trong liên minh. Là quốc gia chiếm ưu thế trong liên minh Đan Mạch-Na Uy, Đan Mạch là nơi các tượng đài của đế quốc được dựng lên; Copenhagen, thủ đô Đan Mạch ngày nay, từng cùng là thủ đô của Na Uy và Đan Mạch. Phần lớn người Na Uy di chuyển đến Copenhagen để tìm việc làm, học đại học, hoặc tham gia Lực lượng Hoàng Gia. Vào đỉnh cao nhất của nó, đế quốc rộng 2,655,564.76 km².
Vào thế kỉ 17, sau sự mất mát lãnh thổ trên bán đảo Scandinavia, Đan Mạch-Na Uy bắt đầu xâm chiếm thuộc địa, xây dựng pháo đài và cảng giao thương ở Châu Phi, vùng Caribe và Ấn Độ. Sau năm 1814, khi Na Uy được cắt cho Thụy Điển kèm theo sau Chiến tranh Napoleon, Đan Mạch nắm giữ phần thuộc địa còn lại của Na Uy. Christian IV khởi phát chính sách mở rộng giao thương của Đan Mạch-Na Uy, như một phần của làn sóng chủ nghĩa trọng thương đang quét qua Châu Âu thời bấy giờ. Thuộc địa đầu tiên của Đan Mạch-Na Uy là Tranquebar (Trankebar) nằm dọc bờ biển nam Ấn Độ năm 1620. Đô đốc Ove Gjedde dẫn đầu đoàn thám hiểm thiết lập nên thuộc địa.
Ngày nay, phần sót lại của các thuộc địa của đế quốc (tiền thuộc địa của Na Uy) là các lãnh thổ trong Đan Mạch, quần đảo Faroe và Greenland; quần đảo Faroe từng là một quốc gia thuộc Đan Mạch cho đến năm 1948, còn Greenland thì ngừng được xem như là thuộc địa năm 1953. Những vùng này giờ thuộc Đan Mạch với tư cách là quốc gia tự trị.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lịch sử chủ nghĩa thực dân châu Âu Thể loại:Đế quốc hải ngoại Thể loại:Đế quốc Na Uy Thể loại:Cựu đế quốc châu Âu
Heterogramma appialis
Heterogramma appialis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Heterogramma
Colin Powell
Colin Luther Powell (5 tháng 4 năm 1937 – 18 tháng 10 năm 2021) là ngoại trưởng thứ 65 của Hoa Kỳ. Ông từng đảm nhận chức vụ này dưới thời Tổng thống George W. Bush từ ngày 20 tháng 1 năm 2001 đến ngày 26 tháng 1 năm 2005. Powell là người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ đảm nhận chức vụ ngoại trưởng nước này.
Trong một báo cáo phân tích, Powell viết: "Những gì miêu tả trong bức thư này là một sự thật rằng quan hệ giữa các binh sĩ Hoa Kỳ và người dân Việt Nam đang dần tốt đẹp!", một vài nhà quan sát cho rằng cách thức Powell xử lý lá thư đồng nghĩa với việc rửa sạch sự tàn bạo của quân đội Hoa Kỳ ở Mỹ Lai. Tháng 5 năm 2004, Powell, khi này đã là Ngoại trưởng Hoa Kỳ, đã trả lời trong chương trình của Larry King trên đài CNN: "Ý tôi là, tôi đã ở trong đơn vị chịu trách nhiệm về vấn đề Mỹ Lai. Tôi ở đó sau khi sự kiện xảy ra. Mà trong chiến tranh thì những vụ việc kinh khủng như vậy vẫn xảy ra, và chúng ta vẫn phải ân hận về chúng".
Collin Powell được trao tặng huân chương từ hơn 12 quốc gia khác nhau, bao gồm cả huân chương Bắc Đẩu Bội tinh của chính phủ Pháp và tước hiệu hiệp sĩ danh dự bởi Nữ hoàng Elizabeth II của Anh.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1937 Thể loại:Mất năm 2021 Thể loại:Ngoại trưởng Hoa Kỳ Thể loại:Đại tướng Lục quân Hoa Kỳ Thể loại:Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống Thể loại:Bắc Đẩu Bội tinh Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Người viết hồi ký Mỹ Thể loại:Người Mỹ gốc Scotland Thể loại:Nhà văn Mỹ gốc Phi Thể loại:Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ Thể loại:Quân nhân Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam Thể loại:Chính khách Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ
Roger D. Kornberg
nhỏ|220px| Roger David Kornberg, sinh ngày 24 tháng 4 năm 1947, là một nhà sinh hóa học người Mỹ. Ông hiện là giáo sư tại Đại học Stanford. Kornberg nhận giải Nobel Hóa học năm 2006 cho những nghiên cứu của ông về cơ sở phân tử của sự sao chép thông tin di truyền từ DNA vào RNA trong các sinh vật nhân chuẩn. Ông cũng nhận được Giải Eli Lilly về Hóa Sinh năm 1981, giải Passano năm 1982, giải quốc tế Quỹ Gairdner vào năm 2000. Cha của ông, Arthur Kornberg, cũng là một nhà khoa học đoạt giải Nobel Y học năm 1959 cho công trình về sự tổng hợp RNA và DNA.
Tham khảo
Thể loại:Nhà hóa học Hoa Kỳ Thể loại:Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel Thể loại:Người đoạt giải Nobel Hóa học Thể loại:Người Mỹ gốc Do Thái Thể loại:Nhà hóa sinh Hoa Kỳ Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Harvard Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Stanford
Đoàn Văn Cừ
Đoàn Văn Cừ (1913 – 2004) là một nhà thơ Việt Nam.
Tiểu sử
Đoàn Văn Cừ sinh ngày 25 tháng 11 năm 1913 ở Thôn Đô Đò xã Nam Lợi, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trong một gia đình nông dân. Trước Cách mạng tháng Tám, Đoàn Văn Cừ dạy học, ông đã tham gia phong trào công nhân Nhà máy sợi Nam Định năm 1936. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia Hội đồng Nhân dân tỉnh Nam Định (1946). Năm 1948 ông tham gia Việt Minh trong Kháng chiến chống Pháp làm công tác văn nghệ, phiên dịch, công tác địch vận Liên khu III. Từ 1959, ông là cán bộ biên tập Nhà xuất bản Phổ Thông (Bộ Văn hóa). Năm 1974 công tác tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Nam Ninh, tỉnh Hà Nam Ninh (hiện nay huyện Nam Trực thuộc tỉnh Nam Định). Từ 1971, ông là Ủy viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh (gồm ba tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình), hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông gần như sống ẩn dật ở quê trong những năm cuối đời và mất tại đây ngày 27 tháng 6 năm 2004. Ông còn có các bút danh khác là Kẻ Sỹ, Cư sỹ Nam Hà, Cư Sỹ Sông Ngọc và ngoài thơ cũng sáng tác văn xuôi.
Đoàn Văn Cừ được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001. Con trai ông, họa sĩ Đoàn Văn Nguyên cũng được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2006.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam Thể loại:Nhà thơ tiền chiến Thể loại:Sinh năm 1913 Thể loại:Mất năm 2004 Thể loại:Người Nam Định Thể loại:Giải thưởng Nhà nước
Tôn giáo tại Sri Lanka
nhỏ|Bản đồ phân bố tôn giáo tại Sri Lanka, [[D.S. Divisions, 2011.]] Người dân Sri Lanka là các tín đồ của nhiều tôn giáo khác nhau. Theo điều tra dân số năm 2011, 70.19% người dân Sri Lanka theo Phật giáo Thượng tọa bộ, 12.6% theo Ấn Độ giáo, 9.7% là người Hồi giáo (chủ yếu thuộc nhóm Hồi giáo Sunni) và 7.4% là tín đồ Kitô giáo (6.1% Công giáo La Mã và 1.3% khác theo các nhánh đạo Kitô khác). Năm 2008, Sri Lanka xếp hạng là quốc gia sùng đạo đứng thứ ba trên thế giới theo cuộc điều tra tôn giáo của Gallup với 99% dân số Sri Lanka cho rằng tôn giáo là một phần quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của họ.
Phật giáo
nhỏ|Đền [[Sri Dalada Maligawa tại Kandy.]] Phật giáo Thượng tọa bộ là một tôn giáo lớn tại Sri Lanka, với khoảng 70% dân số cả nước là tín đồ của đạo. Ma-hi-đà, con trai của A-dục vương, đã dẫn đầu một đoàn truyền đạo tới Sri Lanka vào năm 246 TCN, Ma-hi-đà đã khiến nhà vua Tích Lan Devanampiya Tissa cải đạo sang Phật giáo. Còn Tăng-già-mật-đa, con gái của A-dục vương, thì mang một cây non của Cội Bồ-đề tại Đạo Tràng đến Sri Lanka. Nhánh non của Cội Bồ-đề, gọi là Jaya Sri Maha Bồ-đề, được nhà vua Devanampiya Tissa cho trồng tại Anuradhapura.
Kể từ đó, hoàng tộc Sri Lanka đã giúp phổ biến Phật giáo, hỗ trợ các nhà truyền giáo và cho xây dựng các tự viện, chùa chiền. Khoảng năm 200 TCN, Phật giáo trở thành một tôn giáo chính thức của Sri Lanka. Sri Lanka là đất nước có lịch sử Phật giáo duy trì lâu dài nhất, hơn hết bất kỳ một đất nước Phật giáo nào. Trong khoảng thời gian suy sút, các tu dòng Sri Lanka đã được phục nguyên thông qua các cuộc tiếp xúc với Myanmar và Thái lan. Sự ảnh hưởng của Ấn Độ và chủ nghĩa thực dân phương Tây sau này cũng góp phần vào sự suy tàn của Phật giáo Sri Lanka.
Ấn Độ giáo
trái|nhỏ|210x210px|Bức tượng vua [[Ravana tại Đền Koneswaram.]] Các tín đồ theo Ấn Độ giáo chiếm 12.6% dân số Sri Lanka. Nguồn gốc tôn giáo liên quan đến việc người Tamil di cư vào hòn đảo kể từ sau thế kỷ thứ 10, hoặc có thể trước đó nữa.
Ấn Độ giáo ở Sri Lanka phần lớn có các tín đồ là người Tamil tập trung ở phía Bắc, phía Đông và các tỉnh miền Trung.
Kitô giáo
nhỏ|200x200px|[[Nhà thờ St. Sebastian tại Negombo.]] Theo truyền thống Kitô giáo, Kitô giáo lần đầu tiên được phổ biến tại Sri Lanka (cũng như Ấn Độ) bởi Tôma Tông đồ (as well as India) vào thế kỷ thứ 1. Sau khi Tôma đến đây, có những ghi nhận rằng một số nhóm nhỏ các tín đồ Kitô đã định cư dọc theo bờ biển Sri Lanka. Tuy nhiên, số dân theo đạo Kitô ở Sri Lanka vẫn không hề tăng nhanh hoặc đột ngột cho đến khi những nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha đến vào thế kỷ thứ 15. Thế kỷ 17, thực dân Hà Lan cai trị Sri Lanka và những nhà truyền giáo người Hà Lan đã thành công cải khoảng 21% dân số Sri Lanka sang đạo Kitô năm 1622.
Năm 1796, chủ nghĩa thực dân Hà Lan bị thay thế bởi Đế quốc Anh, năm 1802, Ceylon (Sri Lanka) trở thành thuộc địa Anh. Những nhà truyền giáo thuộc Anh giáo và các nhánh đạo Tin Lành khác đặt chân đến Sri Lanka vào đầu thế kỷ 19, khi mà thực dân Anh cai trị Sri Lanka thay thế người Hà Lan.
Mặc dù vậy, Kitô giáo ở Sri Lanka đã suy sút trầm trọng kể từ sau khi Sri Lanka giành được độc lập từ các đế quốc phương Tây. Những năm 1980, số dân theo đạo Kitô (phần lớn tập trung ở phía Tây Bắc Sri Lanka) chiếm 8% (tức khoảng 1,283,600 người) dân số Sri Lanka. Trong tổng số đó, khoảng 88% là tín đồ Công giáo, còn lại là Anh giáo và Tin Lành.
Xem thêm
nhỏ|Sự phân bố về ngôn ngữ và các nhóm tôn giáo tại [[Sri Lanka the bởio D.S. Divisions và Sector level, theo Điều tra Dân số và Nhà ở năm 1981.]]
Chia thử
Chia thử hay Chia thử nghiệm là cách làm tốn công nhưng đơn giản dễ hiểu nhất trong các thuật toán phân tích số nguyên ra thừa số. Ý tưởng của phương pháp này là thực hiện hàng loạt các phép chia để xem với số nguyên n có chia hết cho lần lượt từng số tự nhiên nhỏ hơn giá trị tuyệt đối của n hay không. Ví dụ với
sẽ chia hết cho 1, 2, 3, 4, 6, 12. Tối giản thành các thừa số số nguyên tố sẽ thu được
.
Chia thử được Fibonacci lần đầu tiên mô tả trong cuốn Liber Abaci (1202).
Phương pháp
Cho trước một số nguyên dương n, cách chia thử sẽ kiểm tra một cách có hệ thống xem n có chia hết cho bất kỳ số nhỏ hơn n. Phép thử sẽ lấy tăng dần số chia k bắt đầu từ 2 trở lên. Nếu n không chia hết cho k thì cũng không chia hết cho các bội số của k và sẽ không cần kiểm tra, ví dụ nếu đã không chia hết cho 2 thì không cần thử phép chia với 4 hoặc 6. Như vậy, phép thử có thể được giảm bớt khi chọn số chia là số nguyên tố. Ngoài ra, số chia cũng chỉ cần thử khi nhỏ hơn vì nếu n chia hết p, thì n = p × q và nếu q nhỏ hơn p thì đã được phát hiện khi cho q rồi. Nếu n là số chính phương thì căn bậc hai của n cũng là một thừa số dùng làm giới hạn trên cho phép thử.
Cũng có thể dùng thừa số nguyên tố để xác định giới hạn thử nghiệm chặt hơn. Giả sử Pi là số nguyên tố thứ i, nghĩa là P 1 = 2, P 2 = 3, P 3 = 5,... Nếu Pi là số cuối cùng dùng trong phép thử cho n thì
P2i + 1 > n
nên
Pi + 1
chính là giới hạn không cần thử. Ví dụ n = 48 thì chỉ cần thử chia cho 2, 3 và 5 là đủ vì bình phương của số nguyên tố tiếp theo là
lớn hơn 48 rồi, hoặc n < 25 thì chỉ cần thử chia cho 2 và 3 là đủ.
Đây là một ví dụ của thuật toán chia thử, sử dụng các số tự nhiên liên tiếp thành các số để thử, như sau (trong Python):
Cách khác hiệu quả hơn gấp đôi:
Cách chia thử như thế này được đảm bảo tìm ra tất cả ước số của n, nếu n là số nguyên tố thì phép thử có thể chạy đến n. Do đó, nếu thuật toán chỉ tìm thấy một ước số (lớn hơn 1) thì chứng tỏ n là số nguyên tố. Nếu tìm thấy nhiều hơn thì n là hợp số.
Liên kết ngoài
Thể loại:Phép chia
Rotala smithii
Rotala smithii là một loài thực vật có hoa trong họ Lythraceae. Loài này được A.Fern. & Diniz miêu tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Syzygium xerampelinum
Syzygium xerampelinum là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được B.Hyland miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Liên kết ngoài
X Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1983 Thể loại:Thực vật Queensland Thể loại:Thực vật Úc Thể loại:Cây trang trí
Hypnum erythrocaulon
Hypnum erythrocaulon là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Ångström mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hypnum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873
Rhaphuma luteopubens
Rhaphuma luteopubens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Tham khảo
Thể loại:Rhaphuma
Prepusa connata
Prepusa connata là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được Gardner miêu tả khoa học đầu tiên năm 1839.
Liên kết ngoài
Thể loại:Prepusa Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1839
Melidectes ochromelas
Melidectes ochromelas là một loài chim trong họ Meliphagidae.
Tham khảo
O Thể loại:Chim Papua New Guinea Thể loại:Động vật được mô tả năm 1874
Người Kurd ở Syria
thumb|300px|Bản đồ phân tích các dân tộc Syria, khu vực người Kurd ở được tô màu hồng 1976
Người Kurd ở Syria đề cập đến những người sinh ra hoặc sinh sống ở Syria có nguồn gốc người Kurd. Người Kurd là dân tộc thiểu số lớn nhất ở Syria, chiếm từ 10% đến 15% dân số theo số liệu của Nhóm quốc tế về Quyền người thiểu số (MNQ), CIA và các nguồn thân chính quyền. [  Người Kurd Syria đã phải đối mặt với sự phân biệt đối xử và quấy rối thường xuyên của chính quyền.
"Syria Kurdistan" là một tên không chính thức được sử dụng bởi một số người để mô tả các khu vực có người Kurd ở phía bắc và đông bắc Syria. Khu vực đông bắc vùng người Kurd ở bao gồm phần lớn của tỉnh Hasakah. Các thành phố chính trong khu vực này là Qamishlo Qamishli và Al-Hasakah. Một khu vực khác có đông dân số người Kurd là Kobanî (tên chính thức là Ayn al-Arab) ở phía bắc của Syria gần thị trấn Jarabulus và cũng ở thành phố Afrin và khu vực xung quanh biên giới Thổ Nhĩ Kỳ.
Nhiều người Kurd đòi hỏi quyền tự trị chính trị cho các khu vực người Kurd sống ở Syria, tương tự như Iraq Kurdistan ở Iraq, hoặc hoàn toàn độc lập như một phần của Kurdistan. Tên gọi Rojava (Kurdish: Rojavayê Kurdistanê) cũng được người Kurd sử dụng để đặt tên khu vực có người Kurd có liên quan đến Kurdistan.
Saint-Pierre-de-Rivière
Saint-Pierre-de-Rivière  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Saintpierrederiviere
Người Kurd ở Syria
Nhân khẩu học
Vào đầu thế kỷ 20 theo ước tính khoảng 12.000 người Kurd sống ở Damascus; một số người Kurd không biết rõ con số ở khu vực Kurd-Dagh; 16.000 người Kurd sống ở vùng Jarabulus; và một số không rõ sống ở tỉnh Jazira, nơi họ có thể chiếm đa số. Trong những năm 1920 sau cuộc nổi dậy của người Kurd ở Kemalist Thổ Nhĩ Kỳ, có một lượng lớn người Kurd đến tỉnh Jazira của Syria sinh sống. Người ta ước tính rằng 25.000 người Kurd chạy trốn vào thời điểm này đến Syria. Theo Stefan Sperl, những người Kurd mới đến chiếm không hơn 10% dân số người Kurd tại Jazira vào thời điểm đó và tất cả đều được các cơ quan có thẩm quyền người Pháp, công nhận kỹ năng nông nghiệp của họ, cấp cho quyền công dân. Tuy nhiên, các báo cáo chính thức của Pháp cho thấy sự tồn tại của 45 ngôi làng người Kurd ở Jazira trước năm 1927. Một làn sóng người tị nạn mới đến vào năm 1929. Đến năm 1939, con số các làng lên đến từ 700 đến 800. Ước tính của Sperl cũng mâu thuẫn với ước tính của các nhà địa lý người Pháp Fevret và Gibert, ước tính năm 1953 trong tổng số 146.000 cư dân Jazira, nông dân Kurds chiếm 60.000 người (41%), 50.000 du mục người Arab (34%), và một phần tư dân số là Kitô hữu,.
Mặc dù người Kurd có lịch sử lâu dài ở Syria, chính phủ đã sử dụng cơ sở lý luận, là nhiều người Kurd đã trốn sang Syria trong những năm 1920 để tuyên bố rằng người Kurd không phải là người bản xứ và biện minh cho chính sách phân biệt đối xử của chính phủ chống lại họ.
Chú thích
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Syria   Syria
Rhodobryum robustum
Rhodobryum robustum là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Hampe) Paris miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhodobryum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1898
Bouteloua uniflora
Bouteloua uniflora là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Vasey mô tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bouteloua Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Angajanahalli, Belur
Angajanahalli là một làng thuộc tehsil Belur, huyện Hassan, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Hassan (huyện)
Kumral, Vezirköprü
Kumral là một xã thuộc huyện Vezirköprü, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 834 người.
Alttoggenburg (huyện)
Huyện Alttoggenburg (District du Alttoggenburg, Bezirk Alttoggenburg) là một huyện hành chính của Thụy Sĩ. Huyện này thuộc bang Bang Sankt Gallen. Huyện Alttoggenburg có diện tích 121 kilômét vuông, dân số theo thống kê của cục thống kê Thụy Sĩ năm 1999 là 15836 người. Trung tâm của huyện đóng ở Kirchberg. Mã của huyện là ?.
Kumral, Vezirköprü
Tham khảo
Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun Thể loại:Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Aphelandra dusenii
Aphelandra dusenii là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Lindau mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Alttoggenburg (huyện)
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Thụy Sĩ
Světec
Světec là một làng thuộc huyện Teplice, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Teplice Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Trận chiến eo biển Đan Mạch
Trận chiến eo biển Đan Mạch (tiếng Anh: Battle of the Denmark Strait; tiếng Đức: Schlacht bei Dänemarkstraße) diễn ra vào ngày 24 tháng 5 năm 1941, là một trong nhiều trận hải chiến giữa Đức Quốc xã và quân Đông Minh (chủ yếu là Anh) trong chiến dịch Đại Tây Dương trong chiến tranh thế giới thứ hai giữa Hải quân Hoàng gia Anh và Kriegsmarine Đức. Thiết giạm hạm HMS Prince of Wales và tàu chiến-tuần dương HMS Hood của Anh giao chiến cùng thiết giáp hạm Bismarck và tàu tuần dương hạng nặng Prinz Eugen của Đức, khi cả hai đều đang cố gắng thoát ra khỏi vùng biển Bắc Đại Tây Dương sau khi thực hiện nhiệm vụ chặn đánh đường tiếp vận của quân Đồng minh. Trận hải chiến bao gồm nhiều cuộc pháo kích giữa các chiến hạm trong vài chục phút, tại eo biển Đan Mạch (giữa Greenland và Iceland).
Chưa đầy 10 phút sau khi bên Anh khai hỏa, một viên đạn được bắn từ Bismarck rơi vào một kho đạn của Hood. Ngay sau đó, Hood đã phát nổ và chìm xuống biển, chỉ trong vòng ba phút không một thứ gì sót lại ngoại trừ ba chiến hạm còn lại vẫn tiếp tục giao chiến cùng quân Đức. Prince of Wales buộc phải hướng mũi về phía hạm đội Đức để tránh va chạm với những mảnh vỡ của chiếc soái hạm và cũng đã tiếp tục thực hiện vài cuộc pháo kích với Bismarck, nhưng cuối cùng bị hư hỏng nghiêm trọng và tháp pháo chính không hoạt động sau đợt trung tu vào hồi tháng 3 năm 1941. Điều này, kết hợp với những ảnh hưởng của trận đánh, khiến nó phải phải rút chạy. Tuy vậy, chính Bismarck cũng bị hư hại do hỏa lực của Prince of Wales. Cho dù Thuyền trưởng Lindemann muốn tiếp tục truy đuổi Prince of Wales và "kết thúc nó", Đô đốc Lütjens đã bỏ qua lời đề nghị này, vì việc chậm trễ sẽ dẫn đến nguy cơ phải đối mặt với các tàu chiến hạng nặng của đối phương.
Cho dù mọi người chìm trong sự vui mừng, nhưng họ thực sự không an toàn. Người Anh đã biết được vị trí của nó, hệ thống radar phía trước không hoạt động, và nó đã bị bắn trúng ba phát trong đó một phát đã làm rò rỉ nước vào bồn chứa nhiên liệu. Từ lúc đó Bismarck phải giảm tốc độ tối đa xuống còn 37 km/h (20 hải lý) để tiết kiệm nhiên liệu. Lütjens cuối cùng quyết định rằng ông phải quay về bờ biển nước Pháp đến các ụ tàu tại Saint-Nazaire để sửa chữa, trong khi ra lệnh cho Prinz Eugen tiếp tục thực hiện bắn phá các đoàn tàu vận tải một mình. Người Anh vẫn tiếp tục theo dõi chúng, và Prince of Wales đã gặp được Norfolk và Suffolk. Để giúp đồng đội của mình thoát đi được, Lütjens quay mũi hướng đến những kẻ theo đuổi mình buộc chúng phải lẩn tránh, nhằm cho phép Prinz Eugen có thể thoát đi khỏi tầm radar trên những tàu Anh. Toan tính lần thứ nhất của Lütjens không thành công, tuy nhiên lúc 18 giờ 14 phút, cố gắng lần thứ hai mang lại kết quả và hai chiếc tàu chiến Đức tách rời nhau và tiến vào Đại Tây Dương.