cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Máy gia tốc hạt
Máy gia tốc hạt (máy gia tốc hạt nhân, máy gia tốc hạt cơ bản) là các thiết bị sử dụng các năng lượng bên ngoài truyền cho các hạt nhằm tăng vận tốc và do đó, làm tăng năng lượng của hạt chuyển động.
Bêtatrôn
Sự hoạt động của Bêtatrôn - máy gia tốc cảm ứng các electron - dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ, thực chất là một máy biến thế, trong đó cuộn thứ cấp là dòng các electron. Nguyên tắc hoạt động của bêtatrôn rất đơn giản. Trong từ trường ngang không đổi, electron chuyển động theo vòng tròn. Nếu từ trường thay đổi, nó sẽ sinh ra điện trường xoáy, trường này có thể truyền năng lượng cho electron. Electron thu được năng lượng sẽ chuyển động trong trường đều theo đường xoắn ốc. Nếu làm cho trường trở nên không đều, ta có thể buộc các electron chuyển động theo quỹ đạo có bán kính không đổi. Muốn thế, cần phải thực hiện một điều kiện nào đó đặt ra cấu trúc cho từ trường. Nếu các điều kiện như thế được thực hiện, electron chuyển động theo quỹ đạo có bán kính không đổi. Từ trường uốn cong quỹ đạo của hạt, bảo đảm chuyển động theo vòng tròn có bán kính đã cho, điện trường tăng tốc hạt, làm thay đổi độ lớn của xung lượng:, trong đó  p_t là độ lớn của xung lượng tại thời điểm  t,  E được xác định qua độ lớn của sức điện động cảm ứng:. Nhưng U được xác định bởi thông lượng cảm ứng qua điện tích của quỹ đạo (với độ chính xác đến dấu của nó):. Độ lớn của xung lượng có liên hệ đơn giá với cường độ từ trường trên quỹ đạo: p_t=er_oB_t. Khi đó. Sau khi đơn giản cho r_o,  e,  \pi chúng ta thu được   hay. Phương trình cho thành phần biến thiên này đúng tại mọi thời điểm bất kì. Nó được gọi là điều kiện Viđerôe (mang tên nhà bác học lần đầu tiên tìm ra nó), hay điều kiện 1:2. Điều kiện đó nói lên rằng, cùng một từ trường biến thiên có thể tăng tốc các electron và giữ chúng trên quỹ đạo có bán kính không đổi, nếu cảm ứng từ trên quỹ đạo hai lần nhỏ hơn giá trị trung bình của cảm ứng từ bên trong quỹ đạo.
Sơ đồ dụng cụ
Nam châm có các đầu cực với dạng đặc biệt, các đầu này gây ra trường không đều. Trong trường có đặt một buồng chân không hình phỏng xuyến, trong đó có nguồn các electron. Các đường sức từ trong miền này có dạng hình trống. Sự phân bố từ trường dọc theo bán kính được trình bày theo định luật, trong đó  n nhỏ|240x240px là chỉ số không đều thỏa mãn điều kiện: 0<n<1. Thường thường. Cuộn nam châm được nuôi bởi một dòng điện biến thiên có tần số bằng 50Hz. Năng lượng mà electron thu được có thể được xác định dựa vào mối liên hệ giữa xung lượng và năng lượng toàn phần:, từ đó suy ra. Xung lượng p của electron trong bêtatrôn lớn hơn  m_oc rất nhiều:. Thực vậy, đối với bêtatrôn tương đối nhỏ ( R_o=50cm, B=3000gauss):. Như vậy, đối với năng lượng cuae electron đã được tăng tốc trong bêtatrôn, ta có thể viết với độ chính xác lớn: E=cr_oeB. Nếu biểu diễn năng lượng ra eV,  r_o  ra  cm,  B ra gauss, thì công thức cho năng lượng có thể viết dưới dạng:  B=300r_oB. Biểu thức đó chứng tỏ rằng để thu được năng lượng lớn cần phải nâng r_o và  B. Trong bêtatrôn  B có độ lớn vào khoảng  4000 -  5000 gauss, ta không thể tăng mãi  B lên được, vì khi đó trường bên trong quỹ đạo sẽ có giá trị vào khoảng  18-20 kgauss và bắt đầu xảy ra sự bão hòa của sắt. Việc nâng r_o cũng có giới hạn, vì thể tích sắt của nam châm và trọng lượng của nó tăng gần tỉ lệ với  r_o^3. Năng lượng nuôi và giá thành của thiết bị sẽ tăng lên theo cùng tỉ lệ đó. Như vậy, việc tăng nhiều bán kính r_o không lợi về mặt kinh tế.
Tuy nhiên, giới hạn của năng lượng đạt được trong bêtatrôn là do một hiện tượng vật lí gây ra, đó là hiện tượng electron phát quang. Chuyển động của electron theo quỹ đạo là chuyển động có gia tốc, nhưng mọi chuyển động có gia tốc của điện tích đều dẫn đến sự bức xạ ra các sóng điện từ, do đó dẫn đến sự hao năng lượng. Ứng với năng lượng bằng 50-100 MeV, bức xạ đó được trông thấy bằng mắt thường dưới dạng vết sáng xanh - trắng, nếu quan sát theo phương tiếp tuyến với quỹ đạo. Bức xạ đó phá hủy điều kiện về tính dừng, do đó ứng với các năng lượng lớn, electron sẽ bị rơi khỏi quỹ đạo cân bằng và cần được sử dụng, nếu không nó sẽ đập lên thành buồng và sẽ bị mất. Năng lượng giới hạn của electron đạt được trong bêtatrôn không vượt quá 300MeV.
VÌ năng lượng nghỉ của electron, nên electron so năng lượng  E MeV có khối lượng toàn phần  , nghĩa là với  E=300MeV, khối lượng toàn phần của electron vào khoảng  600m_o. Đối với vận tốc của electron, chúng ta thu được:. Với E=2MeV chúng ta có   và với  100MeV, , nghĩa là trong tất cả các tính toán ta có thể coi.
Chúng ta hãy thêm một vấn đề có liên quan đến tính ổn định của chuyển động theo quỹ đạo cân bằng. Nếu electron ngẫu nhiên bị lệch đi do sự va chạm với cá trở lại quỹ đạo dừng, nếu không vào cuối quá trình tăng tốc, số các hạt có thể giảm đột ngột. Sự quay trở lại của electron sau khi nó ra khỏi mặt phẳng quỹ đạo lên phía dưới được bảo đảm bởi dạng hình trống của những đường sức của trường, bởi sự có mặt của thành phần xuyên tâm của trường, thành phần này gây ra lực hướng về phía mặt phẳng trung bình pp đối với các electron chuyển động theo chiều kim đồng hồ, nếu nhìn từ trên xuống (electron tích điện âm). Cơ chế điều tiêu trục đó hoạt động trong tất cả các máy gia tốc. Sự quay trở về của các electron sau khi lệch về phía các giá trị r lớn hay nhỏ được bảo đảm bởi việc cho trước định luật giảm:. Lực Lorentz F_L phụ thuộc vào  r: , lực hướng tâm. Ở trên quỹ đạo cân bằng F_L=F_{ht}. Nếu hạt lệch phía tâm, thì lực Lorentz sẽ nhỏ hơn lực hướng tâm cần thiết và hạt thu được gia tốc theo bán kính hướng ra khỏi tâm, do đó nó sẽ trở lại quỹ đạo dừng. Khi lệch khỏi tâm, lực Lorentz giảm chậm hơn ( n<1) lực hướng tâm và như vậy nó truyền cho hạt gia tốc xuyên tâm nào đó đưa nó về quỹ đạo r_o.Quá trình đưa electron trở lại quỹ đạo dừng dẫn tới sự dao động tắt dần quanh quỹ đạo dừng (các dao động bêtatrôn) do quán tính của electron.
Vì trong quá trình tăng tốc, các electron chỉ bị chiếm lấy ở giai đoạn đầu của quá trình, cho nên chùm các hạt được tăng tốc thu được không liên tục, mà thu được dưới dạng xung với tần số bằng tần số của nam châm điện nuôi của dòng điện. Năng lượng của các electron được dùng hoặc trực tiếp hoặc dưới dạng các photon \gamma do các electron phát ra khi bị hãm trên những bia đặc biệt đặt ở trong các buồng chân không.
Xanhcrôtrôn
L.A.Arximôvit đã nêu ra rằng, sự tăng tốc các electron có thể được tiến hành bằng điện trường biến thiên tác dụng ở các điện cực, mà các electron định tăng tốc sẽ đi qua, và ở trong phần từ trường chỉ còn lại chức năng uốn cong quỹ đạo. Điều đó có nghĩa là, chỉ cần thu lấy từ trường ở trong một dải hẹp gần quỹ đạo cân bằng. Nam châm dạng hình nhẫn gây ra từ trường, cần thiết cho sự chuyển động của các electron theo quỹ đạo tròn và cho sự điều tiêu. Tại một phần nào đó trên quỹ đạo, người ta đặt một điện cực cộng hưởng, điện cực này chịu tác dụng của một điện trường biến thiên có tần số bằng tần số quay của các electron. Khi đi qua trường của cái cộng hưởng, các electron thu được năng lượng  trong đó  V_o là giá trị biên độ của hiệu điện thế tăng tốc,  \varphi là pha của trường vào lúc electron đi qua. Trong phần đoạn đường còn lại, electron chuyển động với năng lượng không đổi. Vì năng lượng và xung lượng của electron tăng, nên từ trường cũng phải tăng để giữ electron trên quỹ đạo cân bằng. nhỏ|413x413px|Sơ đồ máy Xyclotron Độ lớn của năng lượng E=300r_oB  có thể thu được lớn hơn trong bêtatrôn rất nhiều.
Xyclôtrôn
Để tăng tốc các hạt nặng - các proton, nơtrôn, các hạt \alpha và các ion của những nguyên tử khác - thoạt đầu người ta đã dùng máy gia tốc gọi là máy xyclôtrôn. Trong hình bên nêu sơ đồ dụng cụ. Trong khoảng không gian giữa các đầu cực của nam châm có bán kính nào đó, người ta đặt một buồng chân không phẳng (áp suất giảm đến 10^{-8}mmHg ). Trong đó có đặt các điện cực A và B gọi là các cực đê D, các cực này có thể là hai nửa của một hình bình trụ được cắt theo đường kính và kéo dịch ra một chút. Các cực đê đó chịu tác dụng của một hiệu điện thế cao tần, gây ra ở trong khe trống giữa các cực đê một từ trường biến thiên. Trong khe trống có đặt một nguồn sinh ra các ion cần được tăng tốc. Các ion khi bay khỏi nguồn sẽ được tăng tốc bởi điện trường. Khi đi qua khe trống, các ion đó sẽ chuyển động trong từ trường theo vòng tròn. Sau khoảng thời gian, các ion trở lại khe trống. Nếu sau khoảng thời gian đó cực tính của các cực đê thay đổi, thì các ion sẽ lại được tăng tốc. Vì chu kì quay trong từ trường không phụ thuộc vào vận tốc các hạt, nên sau mỗi khoảng thời gian \Delta t, ion sẽ lại rơi vào trong khe trống, do đó sau cùng khoảng thời gian đó, cần phải thay đổi cực tính của các cực đê.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nam châm Thể loại:Máy gia tốc hạt
Dipseudopsis infuscata
Dipseudopsis infuscata là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.
Tham khảo
Thể loại:Dipseudopsis
Champigny-lès-Langres
Champigny-lès-Langres là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 372 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Champignyleslangres
Nerax vauriei
Nerax vauriei là một loài ruồi trong họ Asilidae. Nerax vauriei được Curran miêu tả năm 1953. Loài này phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Kimura Masahiko
Kimura Masahiko (木村 政彦) là một võ sĩ judo và đô vật chuyên nghiệp người Nhật Bản. Ông được thừa nhận rộng rãi là một trong những võ sĩ judo vĩ đại nhất mọi thời đại. Trong võ khóa tay, đòn khóa tay trái ngược ude-garami thường được gọi là đòn "Kimura", vì ông đã dùng đòn này để đánh bại Hélio Gracie, người phát triển võ jujitsu Gracie. Trong thế giới đấu vật chuyên nghiệp Nhật Bản, ông được biết đến với trận đấu gây tranh cãi với Rikidōzan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1917 Thể loại:Mất năm 1993 Thể loại:Chết vì ung thư phổi Thể loại:Vận động viên judo Nhật
Saint-Thibaud-de-Couz
Saint-Thibaud-de-Couz là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Savoie
Moselle Open 2022 - Đôi
Hubert Hurkacz và Jan Zieliński là đương kim vô địch, nhưng Hurkacz chọn không tham dự. Zieliński đánh cặp với Hugo Nys và bảo vệ thành công danh hiệu, đánh bại Lloyd Glasspool và Harri Heliövaara trong trận chung kết, 7–6(7–5), 6–4.
Hạt giống
• # 🇩🇪 Tim Pütz / 🇳🇿 Michael Venus (Vòng 1)
• # 🇬🇧 Lloyd Glasspool / 🇫🇮 Harri Heliövaara (Chung kết)
• # 🇫🇷 Nicolas Mahut / 🇫🇷 Édouard Roger-Vasselin (Bán kết, bỏ cuộc)
• # 🇧🇷 Rafael Matos / 🇪🇸 David Vega Hernández (Tứ kết)
Liên kết ngoài
Moselle Open - Đôi
Lý Di
Lý Di (giản thể: 李弥; phồn thể: 李彌; bính âm: Lǐ Mí) (1902–1973) là một vị tướng Quốc dân đảng từng tham gia các chiến dịch bao vây chống cộng, Chiến tranh Trung-Nhật và Nội chiến Trung Hoa. Ông là một trong số ít tướng lĩnh Quốc dân đảng giành được những thắng lợi quan trọng trước cả quân Cộng sản Trung Hoa và Lục quân Đế quốc Nhật Bản. Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập năm 1949, ông rút quân vào lãnh thổ Miến Điện và Thái Lan, tiếp tục chiến tranh du kích đánh vào nội địa Trung Quốc.
Thời trẻ và sự nghiệp
Lý Di sinh tại huyện Đằng Xung, tỉnh Vân Nam. Ông trải qua tuổi thơ khó khăn nhưng gia đình ông vẫn có điều kiện cho ông hưởng một nền giáo dục tiên tiến. Năm 1924, ông đến Quảng Đông, nhập học khóa 4 trường Võ bị Hoàng Phố. Ông tham gia Chiến tranh Bắc phạt cùng các bạn đồng khóa Hồ Liên, Trương Linh Phủ, Liu Yuzhang và Lâm Bưu. Trong các chiến dịch bao vây chống cộng, chỉ huy của ông là Trần Thành buộc tội ông bao che cộng sản và tìm cách tước binh quyền của ông. Nhưng Lý Di chứng tỏ được lòng trung thành với Tưởng Giới Thạch và được bổ nhiệm làm huyện trưởng một huyện trong "khu đỏ" mà quân Quốc dân vừa chiếm lại.
Melolontha
Melolontha là một chi bọ cánh cứng trong họ Scarabaeidae.
Lý Di
Nội chiến Trung Hoa
Theo lệnh Tưởng Giới Thạch, Lý Di, Đỗ Duật Minh và Khâu Thanh Tuyền lật đổ quân phiệt Vân Nam Long Vân vào tháng 6 năm 1945. Mỹ hỗ trợ nhiều cho Quân đoàn 8 của Lý, nhưng về sau tỏ ra vô ích trong cuộc chiến với lực lượng Cộng sản. Trước Chiến dịch Hoài Hải 1948-1949, ông giành được một vài thắng lợi trước quân Cộng sản tại Hoa Đông.
Tháng 11 năm 1948, Lý Di và Khâu Thanh Tuyền được giao nhiệm vụ giải vây cho Binh đoàn 7 của Hoàng Bá Thao, nhưng họ bị một lực lượng đối phương mạnh hơn chặn đứng. Trong khi cố gắng tấn công đối phương tại Hà Nam, ông, Đỗ Duật Minh và Khâu Thanh Tuyền bị Quân giải phóng Nhân dân bao vây. Đỗ bị bắt, Khâu tự sát, chỉ có Lý thoát được về Nam Kinh.
Melolontha
Tham khảo
Thể loại:Melolonthini
Lý Di
Nội chiến Trung Hoa
Quân Quốc dân đảng từ Vân Nam cũng chạy sang Đông Dương thuộc Pháp, nhưng nhanh chóng bị người Pháp giải giới. Lực lượng chạy sang Miến Điện ban đầu đóng quanh Tachilek, bang Kengtung, gần biên giới Thái Lan. Còn lực lượng dưới quyền Lý gia nhập lực lượng Quốc dân đảng đóng trong vùng sau Thế chiến II. Sau khi rút quân về vùng này, Lý tái tổ chức các lực lượng Quốc dân đảng, đặt dưới quyền chỉ huy của ông ta. Lực lượng của Lý về sau được gọi là "Sư đoàn 93".
Sau nội chiến
Sau khi giành độc lập, Thủ tướng Miến Điện, U Nu, cố gắng trấn áp các hoạt động của Lý và ra lệnh cho lực lượng của ông đầu hàng, nhưng Lý từ chối. Sau khi quân đội Miến Điện tấn công Lý, ông dời về đóng tại Mong Hsat. Lúc này, Miến Điện đang bận đối phó với 4 cuộc nổi dậy, bao gồm 2 phong trào du kích cộng sản, và không đủ lực lượng để truy đuổi quân của Lý nghiêm túc.
Chương trình hỗ trợ lực lượng tại Miến Điện của CIA có mật danh "Chiến dịch Paper". Sử dụng Thái Lan làm trạm trung chuyển, vận chuyển vũ khí và quân nhu giữa Đài Loan và Miến Điện. Khi đến Thái Lan, những chuyến hàng này được không vận cho Lý do một đại đội không quân dưới quyền Tướng Chennault phụ trách, lấy bình phong là 2 tập đoàn giả. Thủ tướng Thái lúc đó, Plaek Phibunsongkhram ("Phibun"), đồng ý hỗ trợ Chiến dịch Paper, do quan hệ căng thẳng giữa Thái-Miến và lời hứa viện trợ kinh tế và quân sự của Hoa Kỳ.
Từ năm 1949 – 1953, Lý tuyển mộ được hàng ngàn quân từ các bộ tộc xung quanh, cũng được tăng cường với vài trăm quân chính quy Quốc dân đảng từ Đài Loan. Những người tị nạn đến từ Vân Nam thuộc cộng sản cũng gia nhập đội quân này. Nhiều người kết hôn với phụ nữ địa phương, và họ dần kiểm soát việc buôn bán thuốc phiện trong vùng. Được quân đội Thái Lan hỗ trợ, quân của Lý buôn bán thuốc phiện qua Thái Lan để đổi lấy vũ khí và quân nhu từ Đài Loan. Họ nhiều lần tấn công định tái chiếm Vân Nam trong giai đoạn này, nhưng không giành được thắng lợi chiến lược nào.
Có một vài lý do khiến người Mỹ quyết định làm áp lực với Tưởng để rút quân khỏi Miến Điện. Một tài liệu mật về tính hữu dụng của đội quân Quốc dân đảng tại Miến Điện với lợi ích của Hoa Kỳ kết luận rằng họ "không đem lại lợi ích với thế giới tự do với tư cách một lực lượng phòng thủ khu vực bằng quân đội thường trực Miến Điện được tổ chức tốt". Các cuộc nổi dậy cộng sản tại Miến Điến cũng từng viện dẫn sự có mặt của đội quân này làm nguyên nhân. Thêm vào đó, nếu Rangoon phải căng sức ra để đánh bại lực lượng của Lý, sẽ khiến họ không đủ mạnh để trấn áp các lực lượng du kích cộng sản. Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, John Foster Dulles, quan ngại rằng chính phủ Miến Điện có thể liên minh với các lực lượng cộng sản để loại trừ Lý và quân đội. Cuối cùng, người Mỹ cũng lo ngại rằng Miến Điện sẽ đưa vấn đề này lên Liên Hợp Quốc, làm bẽ mặt Mỹ và gây thanh thế cho khối cộng sản. Cũng có quan ngại rằng Trung Quốc sẽ tấn công Miến Điện để trấn áp lực lượng này.
Sau khi trở về Đài Loan năm 1953, Lý Di rút khỏi hoạt động quân sự, trở thành ủy viên Lập pháp viện và Ủy ban Trung ương Quốc dân đảng. Ông mất tại Đài Bắc ngày 10 tháng 3 năm 1973.
Bình vôi
nhỏ|Bình vôi bằng gốm Bình vôi là một loại gia dụng để đựng vôi trong tục ăn trầu. Bình vôi thường làm bằng gốm, nhưng cũng có thể làm bằng kim loại. Ở Việt Nam bình vôi từng là một vật không thể thiếu trong việc giao tế cũng như lễ nghi gắn liền với tục ăn trầu.
Porcellio villiersi
Porcellio villiersi là một loài chân đều trong họ Porcellionidae. Loài này được Paulian de Felice miêu tả khoa học năm 1941.
Tham khảo
Thể loại:Porcellio
Bình vôi
Lịch sử và hình dáng
Theo truyền thuyết thì tục ăn trầu ở Việt Nam có từ thời vua Hùng Vương thứ 4, và theo đó bình vôi có thể đã có mặt từ thời thượng cổ nhưng khảo cổ học chưa phát hiện được bình vôi nào thuộc thời kỳ văn hóa Đông Sơn. Tính đến cuối thế kỷ 20 thì bình vôi cổ nhất tìm được ở Việt Nam mang niên đại thế kỷ thứ tư, khai quật được trong ngôi cổ mộ thời Bắc thuộc.
Sang thế kỷ 18-19 bình vôi còn được các phường gốm ở Trung Hoa, Pháp và Anh sản xuất theo thị hiếu của người Việt để bán sang thị trường Việt Nam.
Địa vị văn hóa
nhỏ|Bình vôi bằng gốm Bát Tràng
Trong văn học
Trong Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm, năm 1956, Lê Đạt có bài thơ "Ông bình vôi" để phê phán những cán bộ sống lâu lên lão làng nhưng "càng lớn càng đặc" trong đó có những câu:
Từ đó, Phan Khôi viết thành truyện ngắn "Ông bình vôi" Ngoài ra, kho tàng truyện cổ tích Việt Nam cũng có câu chuyện Sự tích chiếc bình vôi.
Xem thêm
Thể loại:Tục ăn trầu
Lý Di
Di sản
Sau cuộc rút quân đợt 1 về Đài Loan, năm 1960, quân đội Miến Điện tiếp tục các chiến dịch quân sự để tiêu diệt lực lượng Quốc dân đảng, có thể được sự hỗ trợ từ Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Đến năm 1961, hầu hết lực lượng còn lại đã dời căn cứ sang Lào và Thái Lan, với sự chấp thuận của chính phủ 2 nước. Nhiều nhóm trong số họ được chính phủ Thái Lan và Lào sử dụng để trấn áp phiến quân cộng sản tại nước họ.
Đến năm 1967, lực lượng Quốc dân đảng gây chiến với lãnh chúa địa phương, Khun Sa, để giành quyền kiểm soát việc sản xuất và buôn bán thuốc phiện. Họ nhanh chóng thắng lợi trong "Chiến tranh Thuốc phiện", và tiếp tục độc quyền buôn bán thuốc phiện trong vùng. Những nỗ lực sau đó của Tưởng Giới Thạch để giành lại quyền kiểm soát lực lượng này đều thất bại, họ gần như độc lập hoàn toàn khỏi Quốc dân đảng.
Năm 1961, những lực lượng rút về đóng tại tây bắc Thái Lan đồng ý tham gia trấn áp phiến quân cộng sản để được ân xá. Danh nghĩa là thuộc quyền chỉ huy của quân đội Thái Lan, đơn vị này đổi tên thành "Lực lượng phi chính quy Trung Hoa" (Chinese Irregular Forces - CIF), tiếp tục trồng và buôn bán thuốc phiện để có tiền cho các hoạt động chống cộng. Cuối những năm 1980, chính phủ Thái kết luận rằng các hoạt động chống cộng của CIF đã thành công, và những hậu duệ của đội quân của Lý phần lớn đã từ bỏ hoạt động thuốc phiện và định cư tại làng Santikhiri.
Tham khảo
Thể loại:Trung tướng Trung Hoa Dân Quốc Thể loại:Sinh năm 1902 Thể loại:Mất năm 1973
Midori, Gunma
Midori (みどり市) là một thành phố thuộc tỉnh Gunma, Nhật Bản.
Liên kết ngoài
Thể loại:Thành phố tỉnh Gunma
Courtomer, Orne
Courtomer là một xã trong tỉnh Orne, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 676 người (thời điểm 1999).
Tham khảo
Thể loại:Xã của Orne
Cảng Gdańsk
nhỏ|250x250px| Lối vào cảng bên trong nhỏ|250x250px| Cảng Gdańsk từ cột buồm chính của Fryderyk Chopin nhỏ|250x250px| Xe chở hàng ở lối vào cảng bên trong, nhìn từ bãi biển gần đó. Cảng Gdańsk là một cảng biển nằm ở bờ biển phía nam vịnh Gdańsk thuộc thành phố Gdańsk, kéo dài dọc theo cửa sông Vistula - Martwa Wisła (Dead Vistula), Kênh Port và Kênh Kashubia. Đây là một trong những cảng biển lớn nhất trên biển Baltic.
Cảng trong
Năm trong cảng Gdańsk là thiết bị xử lý hàng hóa chuyên dụng và cơ sở hạ tầng cảng, cho phép xử lý ngũ cốc, phân bón, gỗ, quặng, thép và container, cũng như phục vụ tàu ro-ro.
Cảng ngoài - Cảng phía Bắc
Cảng phía Bắc nằm trực tiếp trong các lưu vực nước của Vịnh Gdańsk. Các tàu lớn nhất có sức chứa lên tới 300.000 tấn và độ sâu đến 15 m khi vào biển Baltic có thể được phục vụ tại đây.
Sumitrosis instabilis
Sumitrosis instabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.
Tham khảo
Thể loại:Sumitrosis
Batoș
Batoș là một xã thuộc hạt Mureș, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 4172 người.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của hạt Mureș
Saint-Vital
Saint-Vital là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Savoie
Dipseudopsis itremensis
Tham khảo
Thể loại:Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi Thể loại:Dipseudopsis
Champigneulles-en-Bassigny
Champigneulles-en-Bassigny là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Champigneullesenbassigny
Ommatius mariae
Ommatius mariae là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ommatius mariae được Scarbrough miêu tả năm 2000. Loài này phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Ommatius
Mil Mi-28
Mil Mi-28 (Tên hiệu NATO: Havoc) là máy bay trực thăng chiến đấu của Nga. Nó được thiết kế hoàn toàn cho mục đích tấn công và không có chức năng vận tải, và có khả năng chống tăng tốt hơn Mil Mi-24. Máy bay mang một pháo duy nhất tại bệ pháo dưới mũi, các vũ khí treo ngoài được gắn trên các mấu cứng dưới cánh. Ngoài Mi-28, Nga cũng phát triển một dòng trực thăng vũ trang khác là Ka-50, hai loại trực thăng này cạnh tranh nhau các đơn đặt hàng từ quân đội Nga cũng như các đơn hàng cho xuất khẩu.
Lịch sử phát triển
Tháng 1 năm 1988, nguyên mẫu Mi-28A đầu tiên cất cánh (số 032). Nó được trang bị động cơ mạnh hơn và kiểu cánh đuôi chữ "X" thay cho kiểu ba cánh tiêu chuẩn. Phiên bản mới này xuất hiện lần đầu tại Triển lãm hàng không Paris vào tháng 6 năm 1989. Năm 1991, chiếc Mi-28A thứ hai được chế tạo (số 042). Chương trình Mi-28A bị hủy bỏ năm 1993 vì dường như nó không thể cạnh tranh với Ka-50, và đặc biệt, nó không có khả năng hoạt động trong mọi thời tiết. Năm 1990, văn phòng thiết kế đã ký một thỏa thuận xuất khẩu các bộ phận của Mi-28A sang Iraq và lắp ráp chúng với tên gọi Mi-28L, nhưng những kế hoạch đó đã bị ngừng lại vì cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh.
Một biến thể của Mi-28, là Mi-28N ("N" có nghĩa là "ban đêm") có khả năng tác chiến ngày lẫn đêm, ra mắt lần đầu vào tháng 8 năm 1996. Nó bay thử lần đầu vào tháng 4 năm 2004 và bắt đầu thử nghiệm trong Không quân Nga vào tháng 6 năm 2005. Mi-28N vẫn giữ lại hầu hết các thiết kế nguyên bản của Mi-28 ban đầu, điểm khác biệt lớn nhất là có tích hợp thêm một hệ thống tác chiến điện tử. Một số điểm khác biệt nữa là hệ thống truyền động mới có khả năng truyền tải nhiều năng lượng hơn cho rotor cánh quạt, các cánh quạt kiểu mới có hiệu suất cao và đầu cánh quạt vát nghiêng, và một hệ thống điều khiển việc bơm phun nhiên liệu. Phi công được trang bị thêm các kính nhìn đêm. Mi-28NE, biệt danh là "Thợ săn đêm", là phiên bản xuất khẩu của Mi-28N và Mi-28D là phiên bản thu gọn cắt giảm tính năng, chỉ tác chiến vào ban ngày, không có radar và cảm biến hồng ngoại. Ngoài ra, còn có Mi-28NM, đang được phát triển từ năm 2008, dự kiến tích hợp nhiều tính năng hiện đại, như mức độ biểu lộ thấp trước radar, tầm hoạt động rộng, hệ thống điều khiển vũ khí hiện đại, khả năng đối không, và tốc độ tối đa lên tới 600 km/h.
Mi-28N đã được giao hàng cho quân đội. Nó sẽ tham gia vào các cuộc thử nghiệm của quân đội. Chiếc máy bay này, cùng Ka-50/Ka-52 đã đi vào sử dụng. 10 chiếc đã được mua trong năm 2006, và cho tới năm 2015, tổng cộng sẽ có 67 chiếc được mua.
Sự thay đổi tình hình quân sự sau Chiến tranh lạnh khiến những chiếc máy bay trực thăng với nhiệm vụ duy nhất là chống tăng như Ka-50, trở nên kém hữu dụng. Mặt khác, biến thể hai chỗ ngồi mọi thời tiết Ka-52 của nó có khả năng thao diễn kém hơn vì trọng lượng gia tăng. Các lợi thế của Mi-28N, như khả năng hoạt động mọi thời tiết, giá thấp, sự tương đồng với Mi-24, trở nên quan trọng. Năm 2003, một vị chỉ huy Các lực lượng Không quân Nga đã bình luận rằng Mi-28N sẽ trở thành máy bay trực thăng chiến đấu tiêu chuẩn của Nga.
Cấu tạo
Tuy Mi-28 không được thiết kế cho khả năng vận tải, nó vẫn có một khoang hành khách nhỏ có thể chở ba người. Mục đích là để cứu phi hành đoàn của những máy bay bị bắn hạ.
Không quân Mỹ sử dụng loại trực thăng chiến đấu có vai trò tương tự là AH-64 Apache. Cả hai loại máy bay đều được thiết kế nhằm mục đích yểm trợ cho các binh đoàn bộ binh cơ giới trên chiến trường. Mi-28N được thiết kế để sử dụng chiến đấu cả ban ngày và ban đêm, trong mọi điều kiện thời tiết. Tuy nhiên, giữa chúng có những điểm khác biệt: phải|nhỏ|300px|Các cảm biến tại mũi trực thăng Mil Mi-28. Hình chụp ở triển lãm hàng không MAKS Airshow 2013. nhỏ|300px|Mi-28 nhìn từ phía sau.
Hạn chế chính của Mi-28 so với AH-64 là vũ khí chống tăng của nó, tên lửa 9M120 Ataka-V (AT-9 Spiral-2) có tầm bắn chỉ khoảng 8 km, không thể bắn trúng mục tiêu mà không đi vào khu vực phòng không của đối phương. Loại tên lửa AGM-114 Hellfire trên AH-64 Apache cũng có tầm bắn 8 km, trong đó phiên bản AGM-114L Longbow ra đời năm 2000 là tên lửa thế hệ 3, dùng đầu tự dẫn radar có chế độ "bắn-quên" giúp trực thăng khai hỏa rồi lập tức rút lui trong khi tên lửa Ataka trên Mi-28NE chỉ là tên lửa thế hệ 2, sử dụng phương pháp dẫn bán tự động, buộc trực thăng phải đứng yên để dẫn bắn tên lửa tới mục tiêu, làm tăng nguy cơ bị vũ khí phòng không đối phương tiêu diệt. Ngoài ra, Hellfire trên Apache có xác suất xuyên thủng giáp phản ứng nổ lên tới 0,8 - 0,9 và khả năng xuyên giáp 1000 mm, bảo đảm xác suất diệt xe tăng, xe thiết giáp cao, còn tên lửa Ataka của Mi-28NE chỉ có xác suất vượt qua giáp phản ứng nổ là 0,5, loại tên lửa này được cho là không đủ khả năng xuyên thủng được giáp trước của xe tăng М1А2 phiên bản nâng cấp SEP. Năm 2016, AH-64 bắt đầu được trang bị lửa JAGM (Joint Air-Ground Missile), theo thông tin của nhà sản xuất Lockheed Martin thì tầm bắn của JAGM là 8 km, tương đương với Ataka-V (thử nghiệm năm 2010 cho thấy, JAGM có khả năng tiêu diệt mục tiêu ở xa 16 km, nhưng đến năm 2014 thì nhà sản xuất đã hạ tầm bắn xuống còn 8 km để tên lửa mang được đầu dò mới). nhỏ|300px|Bức ảnh chụp Mi-28 cùng hệ thống tên lửa [[9K114 Shturm năm 1989]] Năm 2003, một bài viết của trung tâm thông tin công nghệ quốc phòng Mỹ có bức ảnh Mi-28 trang bị loại tên lửa mới được cho là Vikhr-1 (AT-16 Scallion). Vikhr-1 là loại tên lửa hoạt động theo nguyên lý "bắn và quên", tương đương với loại AGM-114L Longbow của AH-64 Apache nhưng có vận tốc nhanh hơn và tầm bắn xa hơn. Phiên bản Vikhr-1 có tầm bắn tới 12 - 15 km, xa gấp rưỡi Hellfire và loại JAGM của AH-64 Apache. Về giá thành thì 9K121 Vikhr rẻ hơn rất nhiều (mỗi quả 9K121 Vikhr có giá 28.300 USD, so với Hellfire có giá 110.000 USD). Năm 2016, loại tên lửa 9K121 Vikhr này đã bắt đầu được Nga xuất khẩu ra nước ngoài. Tuy nhiên, trên trang giới thiệu sản phẩm của Russian Helicopter thì Vikhr hiện chỉ được trang bị cho dòng trực thăng Ka-50, Ka-52, còn danh sách vũ khí của Mi-28 hiện chưa có tên lửa Vikhr nhỏ|300px|Tên lửa Vikhr trong hình được lắp trên trực thăng [[Ka-52.]]
Theo chuyên gia quân sự Nga Mikhail Rastopshin, Mi-28NE được thiết kế trong thời kỳ nước Nga gặp khủng hoảng (thập niên 1990), khi đó sự tụt hậu của nước Nga về công nghệ vô tuyến điện tử, vi điện tử, điện tử nano và máy tính ngày càng tăng. Theo nhận xét của báo chí, thì dù các hệ thống điện tử trang bị cho Mi-28N được đánh giá là khá hiện đại nhưng vẫn không thể so sánh được với các hệ thống cùng loại được trang bị cho AH-64D. .
Hiện nay, theo ông Andrei Shibitov, Tổng giám đốc của Russian Helicopter Holding thì các phiên bản mới của Mi-28 (Mi-28NM) và Ka-52 đã ngang ngửa với trực thăng Apache AH-64 của Mỹ về hệ thống điện tử: "Mười năm trước, các hệ thống của chúng tôi thua họ, nhưng giờ tôi có thể nói những cải tiến mới nhất của chúng tôi hoàn toàn có thể so sánh với các đối thủ và đồng nghiệp.".
Năm 2015, Nga đã tuyên bố ra mắt phiên bản Mi-28NM (nâng cấp từ Mi-28N). So với phiên bản cũ, Mi-28NM theo tuyên bố sẽ có tốc độ vượt trội (450 km/h so với 324 km/h), cao gấp rưỡi AH-64, bán kính chiến đấu của Mi-28NM cũng xa hơn hẳn (450 km so với 200 km), xấp xỉ với AH-64. Phiên bản này đã được thử nghiệm vào đầu năm 2016
Mi-28NM theo tuyên bố sẽ khắc phục những điểm yếu về hệ thống điện tử của phiên bản cũ khi được trang bị hệ thống đối kháng điện tử tân tiến, trong đó có thiết bị bắn chặn tên lửa tấn công dùng tia laser, radar mới với máy tính hoạt động nhanh và hiệu quả gấp 10 lần thiết bị tiền nhiệm, có tầm nhìn bao quát và hoạt động trên nhiều dải tần cho phép xác định chính xác tọa độ mục tiêu, các thông số vật cản và khả năng bám bắt, dẫn bắn 4 mục tiêu cùng lúc. Nga cũng sẽ trang bị hệ thống tác chiến điện tử Richag-AV trên trực thăng Mi-28NM. Richag-AV được thiết kế để tránh radar, sonar hoặc các hệ thống phát hiện khác nhằm bảo vệ trực thăng khỏi các tên lửa không đối không hoặc hệ thống phòng không trong phạm vi hàng trăm km thông qua việc chủ động gây nhiễu và làm mù các hệ thống radar. Ngoài ra, Mi-28NM sẽ được lắp đặt một hệ thống thiết bị điện tử mới, cho phép phi công có thể tương tác trực tiếp với các máy bay không người lái để nhận thông tin trinh sát mục tiêu. Những chiếc Mi-28NM đầu tiên được sản xuất vào năm 2017 và bàn giao cho quân đội Nga vào tháng 3/2018.
Mi-28 có khả năng thực hiện nhiệm vụ tác chiến nhanh gấp 2,5 lần so với người tiền nhiệm Mi-24, Mi-28 mang động cơ mới giúp giảm độ bộc lộ hồng ngoại xuống 2,5 lần so với Mi-24. Hình dạng cánh quạt được cải tiến, trang bị hệ thống kiểm soát động cơ điện tử. Đặc biệt, Mi-28N được trang bị hệ thống điện tử hàng không tổng hợp, cho phép tiến công ngày và đêm, trong mọi thời tiết kể cả bão cấp 7 và 8, ở độ cao thấp khác nhau. Nhờ sử dụng hệ thống tránh chướng ngại vật tự động, kết cấu hình cánh quạt giảm tín hiệu radar nên Mi-28N có thể bay thấp dưới 20 mét để không bị hệ thống phòng không (radar) phát hiện. Một trong những tính năng mà các nhà phân tích quân sự Mỹ đánh giá cao là hệ thống thoát hiểm khẩn cấp cho phi công với ghế ngồi đặc biệt giúp sống sót khi rơi với tốc độ 12m/s (43,2 km/h). Những trực thăng của phương Tây không có tính năng này nên nếu máy bay gặp sự cố hay bị bắn, phi công rất dễ thiệt mạng.
Vũ khí
Vũ khí chủ yếu của Mi-28N là 16 tên lửa chống tăng 9M120 Ataka-V được dẫn bằng lệnh vô tuyến, có khả năng chống nhiễu cao ở hai cánh phụ bên hông, tầm bắn tối đa 8 km với sức xuyên 950 mm thép sau khi phá giáp phản ứng nổ, có thể phá hủy mọi loại xe tăng và xe bọc thép trên chiến trường.
Mi-28N còn được trang bị 2 thùng treo UPK-23-250 lắp pháo GSh-23L 23 mm (cơ số 250 viên), 2 - 4 thùng KMGU-2 chứa mìn và bom con, bom cháy ZB-500, bom 250 kg và 500 kg, hệ thống phòng thủ thụ động chống tên lửa. Ngoài ra, với kết cấu mô-đun, Mi-28 có thể dễ dàng sửa chữa, kể cả trong điều kiện khốc liệt và thiếu thốn ở chiến trường.
Độ tin cậy
Mi-28 có độ tin cậy cao, đặc biệt là khả năng hoạt động hiệu quả tại những vùng khí hậu khắc nghiệt, các vùng núi cao, sa mạc nhiều bụi cát. Trong khi đó, đối thủ AH-64 Apache gặp một loạt các sự cố khác nhau khi hoạt động trong điều kiện môi trường nhiều cát và khói: các khẩu pháo trên máy bay bị kẹt đạn không thể hoạt động, hệ thống ngắm và hệ thống nhìn ban đêm bị khói, bụi và cát làm bị nhiễu. Thậm chí ngay cả hệ thống nhìn hồng ngoại cũng bị ảnh hưởng mạnh khi hình ảnh hiển thị không rõ ràng. Điều kiện thời tiết sa mạc đôi khi còn làm các hệ thống vũ khí của Apache trục trặc không thể hoạt động được.
Tuy nhiên, thực tế tham chiến tại Syria cho thấy, Mi-28 liên tục bị lỗi kỹ thuật, bao gồm hai chiếc bị rơi khiến không quân Nga thiệt hại về nhân mạng. Chủ tịch Hội đồng liên bang về quốc phòng và an ninh - Thượng tướng Viktor Bondarev (nguyên Tư lệnh Không quân - Vũ trụ Nga) cho biết lỗi nghiêm trọng nhất của chiếc Mi-28 nằm ở hệ thống điện tử thường xuyên hỏng hóc, có độ tin cậy thấp trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt. Mũ bay Mi-28 bị các phi công Nga phàn nàn về trục trặc khi gặp khói bụi, đôi lúc khiến người điều khiển không thể nhìn hay nghe thấy bất cứ thứ gì. Các phi công Mi-28 của Nga tham chiến tại Syria than phiền rằng nhiều lỗi kỹ thuật của máy bay không được chỉnh sửa, bất chấp họ đã nhiều lần phản ánh và gửi yêu cầu tới nhà sản xuất. Nga cho biết căn cứ vào kinh nghiệm vận hành tại Trung Đông, họ đã thiết kế biến thể sửa đổi là Mi-28NM "Night Hunter". Những chiếc Mi-28NM đầu tiên được bàn giao cho quân đội Nga vào tháng 3/2018.
Lịch sử hoạt động và xuất khẩu
nhỏ|300px|Trực thăng Mi-28 của Nga rơi ở [[Ryazan tháng 8/2015]]
Nga
Trong thập niên 1980, Mi-28 gặp rất nhiều trục trặc trong quá trình thử nghiệm, trình diễn tại triển lãm cũng như trong các chiến dịch quân sự. Những mẫu Mi-28 đầu tiên không thể chiến đấu trong mọi điều kiện thời tiết, không thể hoạt động vào ban đêm và cũng không có cả tổ hợp định vị - ngắm bắn thống nhất. Chỉ đến năm 2005, Mi-28 mới có thể thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu vào ban đêm, còn Ka-50 có khả năng từ năm 1982, trước Mi-28 23 năm.
Các cuộc thử nghiệm của quân đội Liên Xô đều cho ra kết quả Mi-28 thua kém Ka-50 của hãng Kamov. Ka-50 được quân đội tiếp nhận và năm 1995 còn Mi-28 “Thợ săn đêm” sau rất nhiều lần chỉnh sửa phải đến tận năm 2009 mới được nghiệm thu.
Ấn Độ
Quân đội Ấn Độ đã yêu cầu Nga cung cấp một bản Mi-28 trang bị hệ thống điện tử của Pháp và Bỉ. Tuy nhiên, đến cuối tháng 10 năm 2011, AH-64D đã trở thành kẻ chiến thắng trong gói thầu 22 chiếc trực thăng tấn công của Ấn Độ.
Bộ Quốc phòng Ấn Độ cho biết: "Chúng tôi quyết định không lựa chọn Mi-28N vì tính năng kỹ chiến thuật. Về chuyên môn, chúng tôi cho rằng Mi-28N không đáp ứng được yêu cầu của gói thầu ở 20 tiêu chuẩn, trong khi Apache AH-64D đã thể hiện hiệu quả vượt trội trên tất cả các tiêu chuẩn mà chúng tôi đề ra". Người Nga cho rằng các trực thăng của mình nằm trong số những loại tốt nhất thế giới, thậm chí hoàn toàn không có địch thủ ngang tầm nhưng Ấn Độ đã quyết định mua trực thăng АН-64D Apache Longbow chứ không phải Mi-28NE Night Hunter của Nga. Kết quả so sánh vũ khí trang bị và hệ thống avionics của Mi-28NE và АН-64D cho thấy kết quả nghiêng về phía trực thăng Mỹ. Sự lạc hậu của thiết bị làm gia tăng trọng lượng, kích thước của thiết bị và khiến Ấn Độ chọn loại trực thăng của Mỹ thay vì trực thăng của Nga
Bàn về thất bại của chiếc Mi-28NE tại Ấn Độ Konstantin Makienko - chuyên gia Trung tâm phân tích chiến lược và công nghệ cho biết: Mi-28NE có mặt tại Ấn Độ là một thành tựu. Bởi chỉ vài năm trước đây, Nga còn không thể đưa ra một chiếc trực thăng có thể cạnh tranh với chiếc Apache Longbow.
Iraq
Năm 2013, tại Iraq, Mi-28 là một phần trong gói mua vũ khí trị giá 4,2 tỷ USD gồm bao gồm các hệ thống phòng không Pantsir-S1, tên lửa vác vai Igla-S, máy bay Su-25 và trực thăng tấn công Mi-28NE. 15 chiếc đầu tiên giao hàng vào 2013, 13 chiếc tiếp theo vào năm 2014, và 10 chiếc vào năm 2015. quân đội Iraq cũng đẩy mạnh mua sắm các loại trực thăng khác của Nga như Ka-52 Alligator và Mi-35 Hind E. Iraq cũng mua 20 chiếc AH-64E, tuy nhiên số lượng máy bay trực thăng Nga sẽ giữ vai trò chủ đạo tại Iraq trong thời gian tới. Ông Khaled al-Obeidi, Bộ trưởng Quốc phòng Iraq khẳng định loại vũ khí Nga là hiệu quả nhất trong chiến đấu chống lại các phần tử ISIL. Theo ông, vũ khí Nga đã chứng minh là lựa chọn tốt nhất trong chiến tranh chống khủng bố và Mỹ không thể cung cấp được các loại thiết bị quân sự này: “Vũ khí Mỹ thường không thể chịu được các cuộc đối đầu dã chiến đang diễn ra trong khi Iraq lại cần số lượng lớn các loại vũ khí này”
Biến thể
phải|nhỏ|300px|Mi-28NM tại triển lãm hàng không [[MAKS (triển lãm hàng không)|MAKS-2021.]] phải|nhỏ|300px|Các loại vũ khí trên Mil Mi-28.
Tính năng kỹ chiến thuật (Mi-28A, 1987)
phải|300px
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1980 Thể loại:Máy bay quân sự Nga thập niên 1990 Thể loại:Trực thăng Liên Xô 1980–1989 Thể loại:Trực thăng Liên Xô và Nga 1990–1999 Thể loại:Máy bay chiến đấu Thể loại:Trực thăng quân sự Thể loại:Máy bay trực thăng Thể loại:Máy bay cường kích Thể loại:Máy bay hai động cơ Thể loại:Máy bay động cơ turboshaft Thể loại:Máy bay cánh quạt Thể loại:Máy bay trực thăng Mil
Chiến tranh Bắn tỉa (Nam Ossetia)
Chiến tranh Bắn tỉa (tiếng Nga: Снайперская война) - một cuộc leo thang đột ngột của xung đột tại Nam Ossetia bắt đầu ngày 1 tháng 8, 2008, trước đó là sự bất đồng quan điểm quy mô lớn tại khu vực và sau đó là chiến tranh bùng phát. Thuật ngữ đề nghị bởi Chủ tịch Ủy ban Thông tin và Báo chí của nước Cộng hòa Nam Ossetia không được công nhận.
Khởi đầu
Nam Ossetia và vùng Abkhazia đã li khai khỏi Gruzia trong các cuộc chiến tranh vào đầu những năm 1990. Hai vùng này được Nga hậu thuẫn về chính trị và tài chính. Nga cũng trao quyền công dân cho đa số người địa phương.
Grudia, quốc gia thân phương Tây đang tìm cách chấm dứt sự phụ thuộc truyền thống vào Nga, coi việc giành lại quyền kiểm soát Nam Ossetia và Abkhazia là một ưu tiên hàng đầu của quốc gia. Tổng thống Saakashvili, người lên nắm quyền năm 2003, đã từng hứa sẽ giành lại quyền kiểm soát hai vùng trên và đã khiến Nga tức giận khi tìm cách đưa Gruzia gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương.
Tbilisi đã cáo buộc Nga hậu thuẫn các lực lượng li khai và nghi ngờ Nga tìm cách thôn tính hai khu vực li khai. Moskva đã bác bỏ các cáo buộc trên, song nói rằng Nga có quyền hợp pháp sử dụng mọi phương tiện để bảo vệ "đồng bào" ở Nam Ossetia và Abkhazia, nơi có nhiều người Nga sinh sống. Tháng 7 2008, Nga đã làm Tbilisi tức giận khi máy bay chiến đấu Nga bay trên Nam Ossetia. Nga nói rằng mình phải sử dụng tới biện pháp này sau khi nhận được tin Tbilisi đang chuẩn bị một cuộc tấn công toàn diện vào hai khu vực li khai.
Sự tương đối yên tĩnh kể từ sau các cuộc chiến đã biến mất trong những tháng trước tháng 8, với các vụ nổ bom tại Abkhazia và giao tranh ở Nam Ossetia. Trước tình hình này, đặc phái viên Yuri Popov của Nga đã tới Tbilisi để đàm phán nhằm giảm bớt căng thẳng tại Nam Ossetia. Tuy nhiên, Nam Ossetia đã từ chối tham gia. Nga đã cảnh báo quân đội Nga sẽ đẩy quân đội Gruzia khỏi các vị trí của họ gần Tskhinvali nếu việc bắn phá tiếp tục.
1 tháng 8
Bắt đầu từ Thứ Sáu, ngày 1 tháng 8 năm 2008, hàng loạt các vụ tấn công xảy ra đến sáng hôm sau dọc biên giới. Nam Ossetia cho rằng các vụ đụng độ có vũ trang này do Gruzia khởi nguồn và tuyên bố sẽ tổng huy động lực lượng nếu Gruzia tiếp tục khiêu khích, ít nhất 6 người thiệt mạng và 15 người bị thương bên phía Nam Ossetia. Tuy nhiên, Mamuka Kurashvili, chỉ huy lực lượng gìn giữ hòa bình Gruzia tại khu vực ly khai này, nói lực lượng của Nam Ossetia đã bắn người dân Gruzia trước nên binh sĩ Gruzia mới nổ súng đáp trả.
3 tháng 8
Moskva kêu gọi Gruzia và Nam Ossetia giải quyết xung đột trong hòa bình.
4 tháng 8
Vào Thứ Hai, 4 tháng 8, Nga đã cáo buộc Gruzia sử dụng vũ lực không cân xứng tại tỉnh li khai Nam Ossetia và cảnh báo nước này không nên làm gia tăng căng thẳng tại đó.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Grigory Karasin đã đưa ra cảnh báo trên trong một cuộc điện đàm vào tối Chủ Nhật 3 tháng 8 với người đồng cấp Gruzia Grigol Vashadze. "Mátcơva quan ngại sâu sắc về sự leo thang căng thẳng tại khu vực này do phía Gruzia sử dụng vũ lực không cân xứng. Tbilisi nên nhận ra mối đe dọa thực sự của tình hình và nên nỗ lực không để căng thẳng leo thang", ông Karasin nói. Lúc này, ít nhất 6 người đã thiệt mạng và hơn 15 người khác bị thương trong một loạt vụ bắn pháo vào Tshinvali và các làng mạc xung quanh.
Chính quyền Nam Ossetia cáo buộc Gruzia tập trung quân tại khu vực và ngày 3 tháng 8 đã bắt đầu sơ tán hơn 500 phụ nữ và trẻ em sang tỉnh Bắc Ossetia của Nga. Đã có thêm 500 người nữa sẽ được sơ tán vào ngày 4 tháng 8. Quân đội Gruzia chỉ bắn trả và phủ nhận mọi động thái gia tăng quân đội trong khu vực.
7 tháng 8
Giao tranh ác liệt tiếp diễn trong suốt Thứ Năm ngày 7 tháng 8. Quân đội Gruzia nã pháo dữ dội vào thủ phủ Tskhinvali của tỉnh li khai Nam Ossetia cũng như các làng mạc do lực lượng li khai kiểm soát. Nam Ossetia xác nhận 18 người đã bị thương.
Lực lượng li khai cố tấn công làng Avnevi do Tbilisi kiểm soát ở Nam Ossetia và đã phá hủy một xe bọc thép của Gruzia. Ba binh sĩ nước này đã bị thương. Trong khi đó, phía Nam Ossetia nói rằng Gruzia đang bắn phá làng Khetagurovo từ Avnevi. Tbilisi chỉ bắn trả ở một vùng nơi các làng mạc Nam Ossetia và Gruzia chia sẻ một thung lũng.
Tuy nhiên, gần thị trấn Gori, tại lối vào Nam Ossetia ở phía Nam, có 30 xe buýt và 7 xe tải quân sự chở đầy lính Gruzia và họ đang đợi tại một trạm kiểm soát. Các binh sĩ này đã từ chối tiết lộ liệu họ có đang trên đường tới Nam Ossetia hay không. Trước đó, theo Tổng thống Saakashvili, Tbilisi không tìm kiếm chiến tranh. Tiểu đoàn cơ giới thuộc lữ đoàn 5 Gruzia được điều động tới vùng xung đột. "Khi lực lượng này tới nơi, phía Gruzia dự định mở các chiến dịch quân sự quy mô lớn", Anatoly Barankevich, thư ký Hội đồng an ninh Nam Ossetia nói.
"Sự đối đầu không có lợi cho Grudia và tôi hy vọng, tôi đảm bảo rằng sự đối đầu cũng không có lợi cho cả Nga", ông Saakashvili đã nói với các phóng viên tại Gori, nơi ông tới thăm hai lính gìn giữ hòa bình Gruzia bị thương. Các cuộc giao tranh ngày 7 tháng 8 diễn ra sau khi 6 người thiệt mạng trong các cuộc giao tranh vào cuối tuần trước đó. Đã có sự kêu gọi kiềm chế trong khu vực, nơi Nga và phương Tây đang tranh giành ảnh hưởng đối với các tuyến đường trung chuyển năng lượng.
Chú thích
Thể loại:Chiến tranh Nam Ossetia 2008 Thể loại:Xung đột Nam Ossetia-Gruzia Thể loại:Gruzia năm 2008
Porcellio violaceus
Porcellio violaceus là một loài chân đều trong họ Porcellionidae. Loài này được Budde-Lund miêu tả khoa học năm 1879.
Tham khảo
Thể loại:Porcellio Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879
Dipseudopsis knappi
Dipseudopsis knappi là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Dipseudopsis
Kim Dae-jung
Kim Dae-jung (Tiếng Hàn: 김대중, Hanja: 金大中, phiên âm tiếng Việt: Kim Tê Chung, phiên âm Hán - Việt: Kim Đại Trung ; 6 tháng 1 năm 1924 - 18 tháng 8 năm 2009) là Tổng thống thứ 8 của Hàn Quốc từ năm 1998 đến năm 2003, chủ nhân của giải Nobel Hòa bình năm 2000. Ông được mệnh danh là "Nelson Mandela của châu Á" vì đã dành phần lớn cuộc đời để hoạt động chính trị nhằm đấu tranh chống lại chế độ độc tài cũng như chính sách Ánh dương mà ông đã áp dụng đối với Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên ở miền Bắc.
Tuổi trẻ và đấu tranh chống độc tài quân sự
Các văn bản chính thức ghi ngày sinh của Kim Dae-jung là 3 tháng 12 năm 1925, tuy nhiên có nguồn cho rằng ngày sinh thật là 6 tháng 1 năm 1924, chính Kim đã đổi để tránh bị cưỡng bức tòng quân trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Hàn Quốc. Ông sinh ra ở huyện Sinan, thuộc tỉnh Jeolla, nay là Jeolla Nam. Kim tốt nghiệp trường Trung cấp Kinh doanh Mokpo năm 1943 với thành tích xuất sắc. Sau khi làm thư ký cho một công ty hàng hải của Nhật, ông trở thành chủ công ty và trở nên giàu có. Ông đã được đào thoát khỏi sự xâm lược của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên trong Chiến tranh Triều Tiên.
Kim bắt đầu tham gia chính trường từ năm 1954, dưới thời tổng thống đầu tiên của Hàn Quốc là Lý Thừa Vãn. Ông đắc cử ghế nghị sĩ tại Quốc hội năm 1961, nhưng kết quả bầu cử bị hủy bỏ do lúc ấy đã xảy ra một cuộc đảo chính quân sự do tướng Park Chung Hee lãnh đạo. Tuy nhiên ông liên tiếp đắc cử các cuộc bầu cử nghị viện vào các năm 1963 và 1967, sau đó dần trở thành lãnh tụ phái đối lập. Do đó, ông được phái đối lập đưa ra tranh cử trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1971. Ông gần như đã có thể đánh bại Park, người đoạt được thắng lợi cuối cùng bằng một chiến dịch truyền thông đầy thiên vị. Tuy vậy Kim đã tỏ ra ảnh hưởng mạnh mẽ; đặc biệt ở vùng Jeolla ông nhận được tới 95% phiếu phổ thông, một kỷ lục hiện vẫn chưa bị phá ở Hàn Quốc.
Kim Dae-jung đã bị tai nạn xe hơi nghiêm trọng sau cuộc bầu cử, đây có thể là một vụ tấn công có chủ đích (để lại thương tật vĩnh viễn cho ông ở hông). Do đó ông phải rời nước để sang Nhật, nơi ông tiếp tục lãnh đạo phong trào dân chủ chống độc tài, vốn trở nên càng mạnh mẽ bởi Hiến pháp Duy Tân năm 1972 của Park Chung-hee. Ngày 8 tháng 8 năm 1973, sau một cuộc họp với lãnh đạo Đảng Dân chủ Thống Nhất tại Khách sạn Grand Palace ở Tokyo, ông bị một nhóm đặc vụ Hàn Quốc trực thuộc NIS bắt cóc và dự định thủ tiêu nhưng sau đó đã được thả ra, điều mà về sau ông còn nhắc lại trong diễn văn khi nhận giải Nobel.
Oaxaca
Bang tự do và chủ quyền Oaxaca (tên Tiếng Tây Ban Nha: Estado Libre y Soberano de Oaxaca, phát âm tiếng Tây Ban Nha: [waxaka] (nghe)) là một trong 31 bang của México, nằm ở phần phía nam của đất nước này, phía tây của eo đất Tehuantepec (eo đất Tehuantepec bao gồm các bộ phận đông nam của Veracruz và Oaxaca). Oaxaca giáp với các bang Guerrero về phía tây, Puebla về phía tây bắc, Veracruz về phía bắc, Chiapas ở phía đông, và Thái Bình Dương ở phía nam.
Kim Dae-jung
Tuổi trẻ và đấu tranh chống độc tài quân sự
Sau vụ ám sát Park Chung Hee năm 1979, Kim được trao trả tự do hoàn toàn. Nhưng chỉ một năm sau, 1980, Chun Doo-hwan tiến hành đảo chính và sau đó đàn áp dã man Phong trào dân chủ Gwangju. Trong làn sóng bắt bớ thanh trừng sau đó, ông bị tuyên án tử hình với hai tội danh là nổi loạn và gián điệp. Nhiều tổ chức nhân quyền và quốc gia dân chủ đã vận động bãi bỏ án quyết này, trong đó Giáo hoàng Gioan Phaolô II có gửi thư cho Chun để xin ân xá cho Kim. Trong lúc sắp bị hành hình (bằng cách bị trói đưa lên trực thăng và quăng xuống biển), sự can thiệp muộn màng của chính phủ Hoa Kỳ đã tỏ ra có hiệu quả: án quyết giảm xuống còn 20 năm tù, và về sau trở thành trục xuất sang Hoa Kỳ. Kim Dae-jung sang cư trú tại Boston và giảng dạy với tư cách giáo sư thỉnh giảng ở Trung tâm Sự vụ Quốc tế của Đại học Harvard. Trong thời kỳ này ông đã viết nhiều bài chỉ trích chính quyền độc tài quân sự trên các tạp chí uy tín. Vào năm 1985, ông quyết định trở về quê hương.
Oaxaca
Oaxaca là nơi ở lịch sử của các dân tộc Zapotec và Mixtec, và có người nói nhiều ngôn ngữ bản địa hơn bất kỳ bang nào khác của Mexico khác. Bang này được đặt tên cho thành phố lớn nhất của nó. Với diện tích 95.364 km ², Oaxaca là bang lớn thứ năm tại nước cộng hòa Mexico. Theo điều tra dân số năm 2005, bang này có dân số 3.506.821 người.
Kim Dae-jung
Xây dựng nền dân chủ mới
Trở lại Seoul, Kim lập tức đối mặt với lệnh quản thúc, nhưng tiếp tục đóng vai trò lãnh đạo phe đối lập. Năm 1987, Chun Doo-hwan nhìn nhận sự phản đối độc tài của người dân, đồng ý từ chức và tổ chức cuộc bầu cử Tổng thống công bằng đầu tiên ở Hàn Quốc. Phe đối lập đã không tìm được tiếng nói thống nhất, số phiếu của họ bị phân chia giữa Kim Dae-jung (27%) và Kim Young-sam (28%), khiến cho ứng viên Roh Tae-woo – một cựu tướng lĩnh được Chun đỡ đầu chiến thắng chỉ với 36.5 % phiếu phổ thông.
Năm 1992, ông lại một lần nữa thất bại trong cuộc bầu cử Tổng thống, lần này là cuộc đối đầu trực tiếp với Kim Young-sam, người sáp nhập đảng của mình với Đảng Dân chủ Công lý đương quyền để lập nên Đảng Đại Dân tộc. Nhiều người tin rằng sự nghiệp chính trị của Kim Dae-jung đã kết thúc khi ông rời bỏ chính trường, sang Anh và nhận một vị trí tại Clare Hall thuộc Đại học Cambridge. Tuy nhiên, năm 1995 ông đã tuyên bố quay lại và tham gia vào cuộc bầu cử Tổng thống lần thứ tư của mình.
Oaxaca
Tham khảo
Thể loại:Oaxaca Thể loại:Bang của México