cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yakovlev Yak-7
Lịch sử hoạt động
Sau chiến tranh thế giới II, một vài chiếc Yak-7V huấn luyện đã được giao cho Ba Lan và một chiếc Yak-7V cũng được giao cho Hungari để cho phi công làm quen với máy bay tiêm kích mới Yak-9.
Các phiên bản
nhỏ|300px|Yak-7 ở Maskva
Các nước sử dụng
thumb|right|LET C-11 được sửa đổi để phác thảo Yak-7, Lakeland, Florida, tháng 4 năm 2007
Thông số kỹ thuật (Yak-7A)
thumb
Xem thêm
Yak-007 Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940 Thể loại:Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga Thể loại:Máy bay huấn luyện Thể loại:Máy bay cánh dưới Thể loại:Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Gesomyrmex breviceps
Gesomyrmex breviceps được khám phá và được mô tả bởi Dlussky, G. M., Wappler, T. & Wedmann, S. năm 2009.
Tham khảo
Thể loại:Gesomyrmex
Bruchus corallipes
Bruchus corallipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.
Tham khảo
Thể loại:Bruchus
Pseudancyronyx concolor
Pseudancyronyx concolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1920.
Tham khảo
Thể loại:Pseudancyronyx
Day, Wisconsin
Day là một thị trấn thuộc quận Marathon, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1.081 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Marathon, Wisconsin
Methylnitrit
Methylnitrit là một hợp chất hữu cơ có công thức cấu tạo là H_3C-O-N=O. Nó là một chất khí, là một ankyl nitrit đơn giản nhất, và là đồng phân của nitromethan.
Nghệ thuật Đại Việt thời Lê sơ
Nghệ thuật Đại Việt thời Lê Sơ phản ánh các loại hình nghệ thuật của nước Đại Việt từ năm 1428 đến năm 1527, chủ yếu trên lĩnh vực kiến trúc, điêu khắc và âm nhạc.
Kiến trúc và điêu khắc
nhỏ|phải|200px|Đĩa gốm nhỏ|phải|200px|Bình gốm Những công trình tiêu biểu thời Lê sơ là điện Kính Thiên, điện Cần Chánh, điện Vạn Thọ tại Đông Đô (Hà Nội) và Lam Kinh tại Tây Đô (Thanh Hóa).
Điện Kính Thiên là nơi thiết triều trong cung cấm, xây dựng từ thời Lê Thái Tổ; sang thời Lê Thánh Tông được sửa sang thêm vào năm 1465. Ngày nay phần lớn công trình này bị phá hủy và vùi sâu, chỉ còn 4 bậc cửa bằng đá với dấu tích điêu khắc đương thời.
Công trình Lam Kinh được xây dựng từ năm 1433 sau khi Lê Thái Tổ qua đời, bao gồm khu quần thể kiến trúc các cung điện (điện Quang Đức, điện Sùng Hiếu, điện Diễn Khánh…) và miếu, lăng mộ các vua Lê. Ngày nay khu vực này bị phá huỷ gần hết, chỉ còn lại một ít phế tích tượng ngựa đá, voi đá, nghê đá, hổ đá và bia Vĩnh Lăng, bia Hựu Lăng, bia Chiêu Lăng.
Ngoài các cung điện, các công trình khác gồm có Quốc Tử Giám, nhà Thái học được mở rộng đáng kể. Văn bia tiến sĩ ở Văn Miếu cũng là di tích về điêu khắc thời kỳ này còn để lại đến ngày nay.
Việc xây cất các chùa, quán mới bị hạn chế nhưng việc tu bổ các chùa, quán sẵn có được coi trọng. Từ thời Lê Thái Tông đến Lê Chiêu Tông, nhà Lê cho trùng tu nhiều chùa như chùa Minh Độ ở Thanh Hà (Hải Dương), chùa Thiên Phúc (chùa Thầy) ở Quốc Oai (Hà Nội), chùa Kim Liên (Hà Nội), chùa Thuý Lai (Thạch Thất, Hà Nội), chùa Đại Bi (huyện Gia Bình, Bắc Ninh). Tháp chùa Hoa Yên xây thời Trần Nhân Tông bị đổ cũng được sửa chữa đầu thời Lê Sơ
Âm nhạc cung đình
Âm nhạc cung đình chỉ chính thức xuất hiện từ thời Lê Thái Tông. Giữa ý kiến của Nguyễn Trãi và Lương Đăng, vua Thái Tông chấp nhận ý kiến của Lương Đăng. Lương Đăng được lệnh thiết kế dàn nhạc khí để sử dụng trong những dịp lễ.
Bộ nhạc khí cung đình được Lương Đăng thiết kế mô phỏng theo cách của nhà Minh, gồm có :
Nổi tiếng nhất trong các bản nhạc cung đình thời Lê sơ là bản vũ "Bình Ngô phá trận".
Âm nhạc dân gian
Từ đầu thời Hậu Lê đến trước năm 1437, hát chèo vẫn được biểu diễn trong sinh hoạt cung đình. Từ năm 1437, khi âm nhạc cung đình của Lương Đăng chính thức được áp dụng thì Lê Thái Tông ra lệnh bãi bỏ trò hát chèo và thôi không tấu các loại nhạc thông tục dân gian - những loại nhạc này bị triều đình gọi là "dâm nhạc".
Tuy ra khỏi cung đình, hát chèo vẫn là thể loại âm nhạc phổ cập nhất trong đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân thời Lê sơ. Nhà Lê đã có những chính sách quy định khắc nghiệt với người chuyên làm nghề ca xướng như :
Chú thích
Thể loại:Văn hóa Việt Nam thời Lê sơ Thể loại:Lịch sử nghệ thuật Việt Nam
Cẩm Thủy
Cẩm Thủy là một huyện nằm ở phía tây bắc của tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Địa lý
Địa giới hành chính huyện Cẩm Thủy:
Huyện Cẩm Thủy có diện tích 424,50 km², dân số năm 2019 là 110.091 người, mật độ dân số đạt 259 người/km².
Địa hình
Địa hình thấp dần theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, độ cao trung bình 200 – 400 m, độ dốc trung bình 25-30°, có núi Đèn cao 953 m, núi Hạc cao 663 m, giữa có thung lũng sông Mã chảy dài hơn 40 km.
Dân cư
Dân số 113.580 người (đến 01/4/2009), có 3 dân tộc anh em sinh sống: Mường (52,4%), Kinh (44,5%), Dao (2,9%), còn lại là các dân tộc khác.
Giao thông
Cẩm Thủy có đường liên vận quốc tế 217 dài 40 km nối vùng thượng Lào với Biển Đông. Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 217, sông Mã giao nhau tại thị trấn Phong Sơn tạo điều kiện gắn Cẩm Thủy với các lãnh thổ kinh tế trong và ngoài tỉnh, nhất là với thủ đô Hà Nội.
Lịch sử
Sau năm 1954, huyện Cẩm Thủy có 12 xã: Cẩm Bình, Cẩm Giang, Cẩm Long, Cẩm Minh, Cẩm Phong, Cẩm Ngọc, Cẩm Sơn, Cẩm Tâm, Cẩm Tân, Cẩm Thạch, Cẩm Tú và Cẩm Vân.
Ngày 8 tháng 3 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Phúc Do.
Ngày 14 tháng 9 năm 1989, thành lập thị trấn Cẩm Thủy (thị trấn huyện lỵ huyện Cẩm Thủy) trên cơ sở tách đất xã Cẩm Sơn.
Ngày 9 tháng 1 năm 2004, giải thể thị trấn Nông trường Phúc Do để thành lập xã Phúc Do.
Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó:
Bruchus crenatus
Bruchus crenatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Thunberg miêu tả khoa học năm 1791.
Cẩm Thủy
Lịch sử
Huyện Cẩm Thủy có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Hành chính
Huyện Cẩm Thủy có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Phong Sơn (huyện lỵ) và 16 xã: Cẩm Bình, Cẩm Châu, Cẩm Giang, Cẩm Liên, Cẩm Long, Cẩm Lương, Cẩm Ngọc, Cẩm Phú, Cẩm Quý, Cẩm Tâm, Cẩm Tân, Cẩm Thạch, Cẩm Thành, Cẩm Tú, Cẩm Vân, Cẩm Yên.
Bruchus crenatus
Tham khảo
Thể loại:Bruchus
Cẩm Thủy
Du lịch
nhỏ|300px|Suối cá tại chân núi Trường Sinh thuộc bản Ngọc, xã Cẩm Lương, huyện miền núi Cẩm Thủy cách trung tâm TP Thanh Hóa gần 100 km về phía tây bắc
Giáo dục
Cẩm Thủy có 3 trường PTTH, 1 trung tâm giáo dục thường xuyên.
Xem thêm
Thể loại:Cẩm Thủy
Đèn phát tia X
Đèn tia Rơnghen đặt tên theo tên nhà vật lý người Đức Wilhelm Conrad Röntgen (1845-1923). Ông phát hiện tia X ngày 8 tháng 11 năm 1895 tại Viện Vật lý, trường Đại học Würzburg, Đức, và năm 1901 được nhận Giải thưởng Nobel Vật lý đầu tiên trong lịch sử.
thumb|400px|Sơ đồ nguyên lý hoạt động đèn Röntgen
Nguyên lý hoạt động
"Bức xạ khi bị hãm" theo tiếng Đức là "Bremsstrahlung", trở thành thuật ngữ được sử dụng trong văn liệu tiếng Anh.
Điện áp A-K càng cao thì tia X có năng lượng càng cao, bước sóng của nó càng ngắn.
Khó khăn kỹ thuật chính nằm ở khi điện tử đập vào anode thì nhiệt độ tại điểm đập lên tới 2500 °C (4530 °F). Việc bố trí thoát nhiệt dư này trong đèn chân không phải thực hiện bằng các biện pháp đặc biệt.
Philodromus browningi
Philodromus browningi là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Loài này thuộc chi Philodromus. Philodromus browningi được George Newbold Lawrence miêu tả năm 1952.
Tham khảo
Thể loại:Philodromus
Årø
Årø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch nằm trong Eo biển Lillebælt ở cửa vịnh hẹp Haderslev Fjord, cách bán đảo Jutland khoảng 1,5 km. Đảo có bờ biển dài tổng cộng khoảng 21,9 km và diện tích là 5,66 km² với 180 cư dân, phần lớn cư ngụ trong làng mang cùng tên Årø. Có 1 cảng ở Eo biển nhỏ Årøsund sâu 20 m và 1 tháp hải đăng bằng sắt cao 13 m do chính quyền Đức lập năm 1915.
Về hành chính Årø trực thuộc thị xã Haderslev và Vùng Nam Đan Mạch.
Về giao thông, có tuyến tàu phà từ Jutland tới đảo, mất khoảng 7 phút.
Liên kết ngoài
Thể loại:Đảo Đan Mạch
Thủy điện Đa Siat
Thủy điện Đa Siat có công suất lắp máy 13.5 MW với 3 tổ máy, sản lượng điện hàng năm 60 triệu KWh, khởi công tháng 6/2005, hoàn thành tháng 12/2009.
Suối Đa Siat
Suối Đa Siat là phụ lưu cấp 1 của sông Đồng Nai, chảy ở huyện Bảo Lâm tỉnh Lâm Đồng. Suối dài khoảng 20 km.
Suối bắt nguồn từ vùng núi cao 1400 m 11.7754°N, 107.72796°W ở vùng đông nam xã Lộc Bảo.
Suối chảy uốn lượn về hướng bắc tây bắc, đổ vào sông Đồng Nai (Đa Dâng).11.85682°N, 107.62652°W
Liên kết ngoài
Đa Siat Đa Siat
Gesomyrmex curiosus
Tham khảo
Thể loại:Gesomyrmex
Huoixai
Houayxai có sân bay nội địa có các chuyến bay đến Viêng Chăn và Luang Prabang. Phương tiện phổ biến nhất là thuyền, phà xuôi dòng Mê Kông đến Pakbeng, Luang Prabang và các nơi khác.
Huoixay có cơ hội rất lớn về phát triển công, nông nghiệp, dịch vụ và phát triển thương mại, đặc biệt với nền công nghiệp không khói, du lịch là thế mạnh của Huổi xay nếu khai thác được thế mạnh này Huổi xay không chênh lệch nhiều với Chiengmai của Thái Lan. Với điều kiện tự nhiên, địa lý thì phát triển cây đặc hữu như: Ca cao, hồ tiêu ở vùng đất cao vùng trũng vẫn trồng lúa nước để đảm bảo an ninh lương thực. Trong khoảng từ bây giờ đến 10 năm nữa (2028) sẽ có một số cư dân đồng bằng Sông Cửu Long sang các vùng đất Lào để sinh sống do nước biển dâng.
Về phát triển du lịch, do có đường thủy, đường bộ và đường hàng không nên các tuyến du lịch kết nối rất dễ dàng, kết hợp giữa du lịch, nghỉ dưỡng và tham quan các tuyến đặc hữu. Vấn đề là do mình marketing thôi.
Tham khảo
Thể loại:Huyện thị Lào Thể loại:Bokeo
Pseudancyronyx humeralis
Pseudancyronyx humeralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1906.
Tham khảo
Thể loại:Pseudancyronyx
Bruchus cretaceus
Bruchus cretaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1928.
Tham khảo
Thể loại:Bruchus
Dayton, Quận Richland, Wisconsin
Dayton là một thị trấn thuộc quận Richland, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 678 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Richland, Wisconsin
Bão Yuri (1991)
Bão Yuri là một siêu bão cấp 5 rất mạnh hoạt động trong khoảng thời gian tháng 11 năm 1991. Yuri là xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất trên Trái Đất trong năm 1991, bão cuồng phong thứ 19 và là siêu bão cuối cùng của mùa bão. Cơn bão hình thành từ một áp thấp nhiệt đới xuất hiện vào ngày 22 tháng 11 trên khu vực cách đảo Truk khoảng 1.590 km về phía Đông. Ban đầu, hệ thống di chuyển khá chậm và dần tăng cường. Đến khi trở thành một cơn bão nhiệt đới dữ dội, lúc nó cách đảo Truk khoảng 1.480 km về phía Đông, Yuri tiến về phía Tây - Tây Bắc với tốc độ 22 km/giờ. Và khi khoảng cách với đảo Truk thu hẹp chỉ còn là 1.050 km, Yuri mạnh lên thành một cơn bão cuồng phong. Trong ngày 26, Yuri di chuyển chủ yếu theo hướng Tây, trước khi đạt đỉnh với vận tốc gió 10 phút 140 dặm/giờ (220 km/giờ) ngày hôm sau. Tiếp theo, Yuri di chuyển theo hướng Tây Bắc với tốc độ 30 km/giờ, và nó đã đi qua địa điểm cách Guam 140 km về phía Tây - Tây Nam trong tối ngày 27. Vào ngày 29, sau khi vòng lại về hướng Đông Bắc, Yuri dần tăng tốc và đến tối 30 nó đã suy yếu xuống cấp độ bão nhiệt đới dữ dội. Sang sáng ngày 1 tháng 12, Yuri tiếp tục suy yếu xuống còn bão nhiệt đới, vị trí của nó khi đó cách Iwo Jima khoảng vài trăm kilomet về phía Bắc - Đông Bắc, và không lâu sau, hệ thống đã chuyển đổi thành một xoáy thuận ngoại nhiệt đới.
Mặc dù Yuri không đổ bộ trực tiếp lên đất liền, nó vẫn gây ra thiệt hại khoảng 3 triệu USD (USD 1991) tại Pohnpei. Còn ở Guam, cơn bão đã làm xói mòn một vùng bờ biển rộng lớn đồng thời phá hủy từ 60 đến 350 ngôi nhà. Tổng thiệt hại do Yuri gây ra tại đây là khoảng 33 triệu USD (1991 USD). Yuri là một trong số những cơn bão từng được quan sát ở khoảng cách gần nhất, mắt của nó đã được phân tích kỹ nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu.
Lịch sử khí tượng
thumb|right|Mắt của Yuri được quan sát ở khoảng cách gần trong ngày 28 tháng 11 Vào khoảng giữa tháng 11, gió Tây thổi ở tầng thấp trên khu vực Trung tâm Thái Bình Dương đã cung cấp các điều kiện khí quyển thuận lợi cho sự hình thành của xoáy thuận nhiệt đới. Từ ngày 16 tháng 11, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) bắt đầu theo dõi một vùng mây dông phát triển nhanh chóng tại địa điểm gần quần đảo Marshall. Trong vài ngày tiếp theo, vùng nhiễu động dần tổ chức khi di chuyển chậm theo một vòng ngược chiều kim đồng hồ; và đến thời điểm 0000 UTC ngày 22, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã phân loại hệ thống là một áp thấp nhiệt đới. Ngày hôm sau, đến lượt JTWC đưa ra quyết định tương tự. Sau đó, áp thấp nhiệt đới mạnh lên tương đối nhanh, đạt cường độ bão nhiệt đới vào ngày 23. Sang ngày 24, Yuri trở thành một cơn bão cuồng phong vào lúc 1200 UTC khi vị trí của nó cách Pohnpei khoảng 210 dặm (335 km) về phía Đông, với mắt bão bắt đầu biểu lộ.
Vào lúc 0540 UTC ngày 25 tháng 11, Yuri di chuyển qua địa điểm chỉ cách Pohnpei 55 dặm (85 km) về phía Bắc với sức gió 85 dặm/giờ (140 km/giờ). Kể từ đó, Yuri bắt đầu một giai đoạn tăng cường đều đặn, khác với những siêu bão Tây Bắc Thái Bình Dương khác thường mạnh lên đáng kể trong một khoảng thời gian ngắn. Bên cạnh đó cơn bão còn mở rộng kích thước, tại một thời điểm đường kính của nó đã đạt đến 370 dặm (600 km). Vào khoảng 0000 UTC ngày 27, JMA đánh giá Yuri đạt đỉnh với vận tốc gió duy trì 10 phút lên tới 140 dặm/giờ (220 km/giờ) và áp suất tối thiểu là 895 mbar (hPa, 26,43 inHg). Cùng lúc, JTWC cũng nhận định Yuri là một siêu bão cấp 5 trong thang bão Saffir-Simpson, cấp cao nhất trong thang đo.
Yuri dần bắt đầu di chuyển nhiều hơn lên phía Bắc do nó đang đi dọc theo rìa phía Tây của một áp cao cận nhiệt đới. Sau khi đi qua phía Nam Guam trong ngày 27, Yuri dần suy yếu, tuy nhiên kích thước cơn bão vẫn ngày một mở rộng, một thời gian ngắn sau ước tính đường kính của nó đã lên tới 560 dặm (900 km). Tiếp theo Yuri vòng sang hướng Đông Bắc, suy yếu xuống dưới cấp độ bão cuồng phong trong ngày 1 tháng 12, và không lâu sau nó đã chuyển đổi thành một xoáy thuận ngoại nhiệt đới. Những tàn dư của cơn bão vẫn được theo dõi khi di chuyển lên phía Bắc cho đến ngày mùng 3.
Pohnpei
Tại Pohnpei, cơn bão đã đánh sập một tòa tháp liên lạc, và tổng thiệt hại trên đảo là 3 triệu USD (USD 1991).
Guam
Yuri di chuyển qua khu vực gần Guam trong ngày 27 tháng 11, gây gió giật lên tới 115 dặm/giờ (185 km/giờ) trên đảo. Đã có 2.500 người phải di dời đến những nơi trú ẩn. Cơn bão đồng thời tạo ra những đợt sóng cao bằng những tòa nhà 2 tầng tấn công vùng ven biển Guam. Lượng mưa đo được lên tới 4 inch. Đến ngày 28, trong khi lực lượng dân phòng và những người công nhân khác đang cố gắng khắc phục hậu quả từ những đợt sóng cao tới 24 foot và những cơn gió với vận tốc 185 km/giờ, thì khoảng một phần ba hòn đảo vẫn đang trong tình trạng không có điện. Nhưng dù sao Guam cũng đã rất may mắn khi không phải hứng chịu thành mắt bão khủng khiếp của Yuri, nó đã đi chệch khoảng 50 dặm. Không có thiệt hại về người được báo cáo.
Sang đến ngày 29, sau khi Yuri đã đi qua được gần hai ngày, gần như toàn bộ hòn đảo (90% trong tổng 133.000 dân) vẫn duy trì trong tình trạng không có điện và nước.
Tổng thiệt hại ở Guam là 33 triệu USD (1991 USD).
Kỷ lục
JTWC đã ước tính một giá trị áp suất thấp đến mức sẽ xếp Yuri ở hạng ba trong số những xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất từng được ghi nhận cho đến thời điểm cuối năm 1991. Tuy nhiên, JMA ghi nhận mức áp suất 895 mbar, dù vậy, nó cũng giúp Yuri xếp hạng thứ 11 (cùng với một số cơn bão khác) trong danh sách những cơn bão Tây Bắc Thái Bình Dương mạnh nhất. Ngoài ra, với vận tốc gió 10 phút tối đa 140 dặm/giờ (220 km/giờ), Yuri cũng sẽ xếp hạng ba ở Tây Bắc Thái Bình Dương về vận tốc gió 10 phút, sau các cơn bão Tip 160 dặm/giờ (260 km/giờ); Bess, Megi và Haiyan cùng là 145 dặm/giờ (230 km/giờ) (vận tốc gió 10 phút được ước tính bởi JMA).
Liên kết ngoài
Thể loại:Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1991 Thể loại:Typhoon Thể loại:Bão tại Guam
Gesomyrmex flavescens
Gesomyrmex flavescens được khám phá và được mô tả bởi Dlussky, G. M., Wappler, T. & Wedmann, S. năm 2009.
Pseudancyronyx insignis
Pseudancyronyx insignis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Delève miêu tả khoa học năm 1938.
Tham khảo
Thể loại:Pseudancyronyx
Bruchus dauanus
Tham khảo
Thể loại:Bruchus
Philodromus buchari
Loài này thuộc chi Philodromus. Philodromus buchari được miêu tả năm 2004 bởi Kubcová.
Tham khảo
Thể loại:Philodromus Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Tiêu hóa
Tiêu hóa là sự phân hủy phân tử thức ăn không hòa tan lớn thành phân tử thức ăn tan trong nước nhỏ để có thể được hấp thu vào huyết tương. Trong cơ quan nhất định, các chất nhỏ được hấp thu qua ruột non vào hệ tuần hoàn. Tiêu hóa là một hình thức trao đổi chất, thường được chia thành hai quá trình dựa trên cách thức chia nhỏ thức ăn: tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học. Giai đoạn tiêu hóa cơ học đề cập đến sự phá vỡ vật lý phần lớn thức ăn thành miếng nhỏ mà sau đó có thể được enzyme tiêu hóa phân giải. Trong quá trình tiêu hóa hóa học, enzym phá vỡ thức ăn thành các phân tử nhỏ mà cơ thể có thể hấp thu.
Trong hệ tiêu hóa của người, thức ăn đi vào miệng và việc tiêu hóa cơ học của thực phẩm bắt đầu bằng hành động nhai, và hỗ trợ làm ướt của nước bọt. Nước bọt do tuyến nước bọt tiết ra, có chứa alpha-amylase, một loại enzyme khởi động quá trình tiêu hóa tinh bột trong thực phẩm; nước bọt đồng thời chứa chất nhầy để bôi trơn thực phẩm, và hydrocacbonat để cung cấp các điều kiện lý tưởng của kiềm cho phép amylase làm việc. Sau khi trải qua quá trình nhai và tiêu hóa tinh bột, thức ăn sẽ chuyển thành dạng bột nhuyễn tròn được gọi là một bolus. Nó sẽ đi xuống theo thực quản tới dạ dày do áp lực nhu động. Dịch vị trong thực quản bắt đầu quá trình tiêu hóa protein. Dịch vị chủ yếu bao gồm axit clohydric và pepsin. Vì hai hóa chất này có thể gây tổn hại cho thành dạ dày, chất nhầy được dạ dày tiết ra có tác dụng như một lá chắn chống lại các tác hại của các hóa chất trên. Đồng thời với việc tiêu hóa protein, việc trộn cơ học xảy ra nhờ nhu động, đó là những làn sóng co thắt cơ bắp di chuyển dọc theo thành dạ dày. Điều này cho phép đa số thực phẩm tiếp tục được trộn lẫn với các enzyme tiêu hóa.
Các hệ tiêu hóa
Hệ tiêu hóa có nhiều hình thức. Có sự khác biệt cơ bản giữa tiêu hóa nội bào và ngoại bào. Tiêu hóa ngoại bào phát triển trước trong lịch sử tiến hóa, và hầu hết các loại nấm vẫn dựa vào cách tiêu hóa này. Theo cách tiêu hóa ngoại bào, các enzyme được tiết ra môi trường xung quanh sinh vật, tại đó phá vỡ chất hữu cơ, và một số các sản phẩm khuếch tán trở lại sinh vật. Động vật có một ống riêng (đường tiêu hóa) trong đó tiêu hóa nội bào diễn ra. Hình thức tiêu hóa này hiệu quả hơn bởi vì nhiều sản phẩm được chia nhỏ có thể được tiêu hóa hơn, và môi trường hóa học bên trong có thể được kiểm soát hiệu quả hơn.
Một số sinh vật, bao gồm gần như tất cả các loài nhện, chỉ đơn giản tiết biotoxins và hóa chất tiêu hóa (enzyme) vào môi trường ngoại bào trước khi ăn món súp "canh" kết quả của việc tiêu hóa trên. Trong những động vật khác, khi các chất dinh dưỡng hoặc thực phẩm đi vào bên trong cơ thể sinh vật, các chất dịch tiêu hóa có thể được tiết ra vào túi tiết dịch hoặc một cấu trúc khác thông qua một đường ống, hoặc thông qua một số cơ quan chuyên trách nhằm làm cho sự hấp thu các chất dinh dưỡng được hiệu quả hơn. right|thumb|250x250px| Vẽ giản đồ sự tiếp hợp của vi khuẩn. 1- Vẽ giản đồ sự tiếp hợp của vi khuẩn. 1- Tế bào cho sinh ra tiêm mao. 2- Pilus gắn vào tế bào nhận, đưa hai tế bào lại gần nhau. 3- Plasmid di động được niken hóa và một sợi đơn của DNA được chuyển đến tế bào nhận. 4- Cả hai tế bào tái tuần hoàn plasmid của chúng, tổng hợp sợi thứ hai và tái sản xuất pili; cả hai tế bào bây giờ là nhà tài trợ khả thi.
Ống tiêm phân tử
Hệ thống tiết dịch loại III có nghĩa là một ống tiêm phân tử được sử dụng để qua đó vi khuẩn (ví dụ như một số loại Salmonella, Shigella, Yersinia) có thể đưa chất dinh dưỡng vào tế bào protist. Một cơ chế như vậy lần đầu tiên được phát hiện ở Y. pestis và cho thấy rằng chất độc có thể được tiêm trực tiếp từ tế bào chất của vi khuẩn vào tế bào chất của tế bào vật chủ của nó chứ không chỉ đơn giản là được tiết ra môi trường ngoại bào.
Cơ chế liên hợp
Cơ chế liên hợp của một số vi khuẩn (và trùng roi cổ) có khả năng vận chuyển cả DNA và protein. Nó được phát hiện ở Agrobacterium tumefaciens, sử dụng hệ thống này để đưa Ti plasmid và protein vào vật chủ, chúng phát triển thành túi mật (khối u). Phức hợp VirB của vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens là hệ thống nguyên mẫu.
Rhizobia cố định nitơ là một trường hợp thú vị, trong đó các nguyên tố liên hợp tham gia vào quá trình liên hợp giữa các vương quốc một cách tự nhiên. Các nguyên tố như plasmid Agrobacterium Ti hoặc Ri chứa các nguyên tố có thể chuyển vào tế bào thực vật. Các gen được chuyển đi vào nhân tế bào thực vật và biến đổi một cách hiệu quả các tế bào thực vật thành các nhà máy để sản xuất opine mà vi khuẩn sử dụng làm nguồn cacbon và năng lượng. Các tế bào thực vật bị nhiễm bệnh tạo thành các u ở rễ. Do đó, các plasmid Ti và Ri là những vật ký sinh của vi khuẩn, đến lượt chúng lại là ký sinh trùng (hoặc ký sinh trùng) của cây bị nhiễm bệnh.
Bản thân plasmid Ti và Ri có tính chất liên hợp. Sự chuyển giao Ti và Ri giữa các vi khuẩn sử dụng một hệ thống độc lập (tra, hoặc chuyển, operon) từ hệ thống đó để chuyển giao giữa các giới (vir, hoặc độc lực, operon). Sự chuyển giao như vậy tạo ra các chủng độc lực từ các vi khuẩn Agrobacteria có độc lực trước đó.
Giải phóng các túi màng ngoài
Ngoài việc sử dụng các phức hợp đa protein được liệt kê ở trên, vi khuẩn Gram âm có một phương pháp khác để giải phóng vật chất: sự hình thành các túi màng ngoài. Các phần của màng ngoài bị chụm lại, tạo thành các cấu trúc hình cầu làm bằng lớp kép lipid bao quanh các vật liệu ngoại sinh. Mụn nước của một số loài vi khuẩn được phát hiện có chứa các yếu tố độc lực, một số có tác dụng điều hòa miễn dịch, và một số có thể bám trực tiếp và gây nhiễm độc tế bào vật chủ. Trong khi việc giải phóng các mụn nước đã được chứng minh là một phản ứng chung đối với các điều kiện căng thẳng, quá trình tải các protein hàng hóa dường như có chọn lọc.
Khoang dạ dày
Khoang dạ dày có chức năng như dạ dày trong việc tiêu hóa và phân phối các chất dinh dưỡng đến tất cả các bộ phận của cơ thể. Quá trình tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong khoang trung tâm này, được lót bởi dạ dày ruột, lớp bên trong của biểu mô. Khoang này chỉ có một lỗ thông ra bên ngoài, có chức năng vừa là miệng vừa là hậu môn: chất thải và chất không tiêu hóa được thải ra ngoài qua miệng / hậu môn, có thể được mô tả như một đường ruột chưa hoàn chỉnh.
Ở một loài thực vật như Venus Flytrap có thể tự tạo thức ăn thông qua quá trình quang hợp, nó không ăn và tiêu hóa con mồi cho các mục tiêu truyền thống là thu năng lượng và carbon, mà kiếm mồi chủ yếu cho các chất dinh dưỡng thiết yếu (đặc biệt là nitơ và phosphor) mà bị thiếu hụt nguồn cung trong môi trường sống nhiều axit, lầy lội của nó. liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Trophozoites_of_Entamoeba_histolytica_with_ingested_erythrocytes.JPG|trái|nhỏ|125x125px|[[Trophozoites|Các ký sinh trùng Entamoeba histolytica với hồng cầu ăn vào]]
Thực bào
Thực bào là một không bào được hình thành xung quanh một hạt được hấp thụ bởi quá trình thực bào. Không bào được hình thành do sự hợp nhất của màng tế bào xung quanh hạt. Thực bào là một ngăn tế bào, trong đó vi sinh vật gây bệnh có thể bị tiêu diệt và tiêu hóa. Phagosomes hợp nhất với lysosome trong quá trình trưởng thành của chúng, tạo thành phagolysosome. Ở người, Entamoeba histolytica có thể thực bào hồng cầu.
Các cơ quan và hành vi chuyên biệt
Để hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn của chúng, động vật đã tiến hóa các cơ quan như mỏ, lưỡi, răng, mề, và những cơ quan khác.
Mỏ
Chim có mỏ xương chuyên hóa theo ngách sinh thái của chim. Ví dụ, vẹt đuôi dài chủ yếu ăn hạt, quả hạch và trái cây, sử dụng chiếc mỏ ấn tượng của chúng để mở ngay cả những hạt cứng nhất. Đầu tiên chúng cào một đường mỏng bằng đầu nhọn của mỏ, sau đó chúng cắt hạt mở bằng hai bên mỏ.
Lưỡi
Lưỡi là cơ xương trên sàn miệng của hầu hết các động vật có xương sống, có nhiệm vụ điều khiển thức ăn để nhai (nhai) và nuốt (khử). Nó nhạy cảm và được giữ ẩm bởi nước bọt. Mặt dưới của lưỡi được bao phủ bởi một màng nhầy trơn. Lưỡi cũng có xúc giác để định vị và định vị các mảnh thức ăn cần nhai thêm. Lưỡi được sử dụng để cuộn các mảnh thức ăn thành một hình sợi nhỏ trước khi được vận chuyển xuống thực quản thông qua nhu động.
Vùng dưới lưỡi bên dưới mặt trước của lưỡi là vị trí mà niêm mạc miệng rất mỏng và được bao bọc bởi một đám rối tĩnh mạch. Đây là vị trí lý tưởng để đưa một số loại thuốc vào cơ thể. Đường dưới lưỡi tận dụng chất lượng mạch máu cao của khoang miệng, và cho phép đưa thuốc vào hệ thống tim mạch một cách nhanh chóng, bỏ qua đường tiêu hóa.
Răng
Răng là cấu trúc nhỏ màu trắng được tìm thấy trong hàm (hoặc miệng) của nhiều loài động vật có xương sống dùng để xé, cạo, vắt sữa và nhai thức ăn. Răng không được cấu tạo từ xương, mà là các mô có mật độ và độ cứng khác nhau, chẳng hạn như men răng, nhựa thông và xi măng. Răng của con người có nguồn cung cấp máu và dây thần kinh cho phép thụ thai. Đây là khả năng cảm nhận khi nhai, chẳng hạn nếu chúng ta cắn vào một thứ gì đó quá cứng đối với răng, chẳng hạn như một đĩa thức ăn bị mẻ, răng của chúng ta sẽ gửi một thông điệp đến não của chúng ta và chúng ta nhận ra rằng nó không thể nhai được, vì vậy chúng ta ngừng cố gắng.
Hình dạng, kích thước và số lượng các loại răng của động vật có liên quan đến chế độ ăn của chúng. Ví dụ, động vật ăn cỏ có một số răng hàm được sử dụng để nghiền thực vật khó tiêu hóa. Động vật ăn thịt có răng nanh dùng để giết mồi và xé thịt.
Diều
Diều là một phần mở rộng có thành mỏng của đường tiêu hóa được sử dụng để lưu trữ thực phẩm trước khi tiêu hóa. Ở một số loài chim, nó là một túi cơ bắp, mở rộng gần miệng hoặc cổ họng. Ở chim bồ câu trưởng thành có thể sản xuất sữa diều để nuôi chim non mới nở. liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Abomasum-en.svg|nhỏ|150x150px|Hình minh họa sơ lược về hệ tiêu hóa của loài nhai lại
Manh tràng
Chất xơ, đặc biệt là xenluloza và hemi-xenluloza, chủ yếu được phân hủy thành các axit béo dễ bay hơi, axit axetic, axit propionic và axit butyric trong các khoang này (màng lưới) bởi các vi sinh vật: (vi khuẩn, động vật nguyên sinh và nấm). Trong dạ lá sách, nước và nhiều nguyên tố khoáng vô cơ được hấp thụ vào máu.
Dạ múi khế là ngăn dạ dày thứ tư và cuối cùng ở động vật nhai lại. Nó gần tương đương với dạ dày đơn (ví dụ như ở người hoặc lợn), và dạ dày tiêu hóa được xử lý ở đây theo cùng một cách. Nó phục vụ chủ yếu như một nơi để thủy phân axit của protein vi sinh vật và chế độ ăn uống, chuẩn bị các nguồn protein này để tiếp tục tiêu hóa và hấp thụ trong ruột non. Chất tiêu hóa cuối cùng được chuyển đến ruột non, nơi diễn ra quá trình tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng. Các vi sinh vật sinh ra trong dạ cỏ cũng được tiêu hóa ở ruột non. liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Flesh_fly_concentrating_food.jpg|trái|nhỏ|Một con ruồi đang "thổi bong bóng", có thể đang nén thức ăn bằng cách làm bay hơi nước
Hành vi chuyên biệt
Hành vi ợ đã được đề cập ở trên trong dạ túi khế và diều, đề cập đến sữa diều, một chất tiết ra từ lớp lót của diều của chim bồ câu mà chim bố mẹ nuôi con bằng cách ợ ra ngoài.
Nhiều loài cá mập có khả năng lộn dạ dày từ trong ra ngoài và đưa nó ra khỏi miệng để loại bỏ những thứ không mong muốn (có lẽ được phát triển như một cách để giảm tiếp xúc với chất độc).
Các động vật khác, chẳng hạn như thỏ và động vật gặm nhấm, thực hành hành vi ăn phân - hành vi ăn phân chuyên biệt để tiêu hóa lại thức ăn, đặc biệt là trong trường hợp thức ăn thô. Capybara, thỏ, chuột đồng và các loài có liên quan khác không có hệ tiêu hóa phức tạp như động vật nhai lại. Thay vào đó, chúng hút nhiều dinh dưỡng hơn từ cỏ bằng cách cho thức ăn của chúng đi qua đường ruột lần thứ hai. Phân mềm của thức ăn đã tiêu hóa một phần được thải ra ngoài và thường được tiêu thụ ngay lập tức. Chúng cũng tạo ra phân bình thường, mà chúng không ăn.
Voi con, gấu trúc, gấu túi và hà mã ăn phân của mẹ chúng, có lẽ để lấy vi khuẩn cần thiết để tiêu hóa thực vật đúng cách. Khi chúng được sinh ra, ruột của chúng không chứa những vi khuẩn này (chúng hoàn toàn vô trùng). Nếu không có các vi khuẩn này, chúng sẽ không thể nhận được bất kỳ giá trị dinh dưỡng nào từ nhiều thành phần thực vật.
Trong giun đất
Hệ tiêu hóa của giun đất bao gồm miệng, hầu, thực quản, màng, mề và ruột. Miệng được bao quanh bởi đôi môi chắc khỏe, hoạt động giống như một bàn tay nắm lấy những mẩu cỏ chết, lá cây và cỏ dại, với những mảnh đất để giúp nhai. Môi sẽ chia nhỏ thức ăn thành nhiều mảnh nhỏ hơn. Trong hầu họng, thức ăn được bôi trơn bởi các chất tiết nhầy để đi qua dễ dàng hơn. Thực quản bổ sung calci cacbonat để trung hòa các axit hình thành do sự phân hủy vật chất thực phẩm. Dự trữ tạm thời xảy ra trong vụ mùa nơi thức ăn và calci cacbonat được trộn lẫn. Các cơ mạnh mẽ của mề hoạt động và trộn lẫn khối lượng thức ăn và chất bẩn. Khi quá trình khuấy hoàn tất, các tuyến trong thành mề sẽ bổ sung các enzym tạo thành hỗn hợp đặc sệt, giúp phân hủy chất hữu cơ về mặt hóa học. Theo nhu động, hỗn hợp được đưa đến ruột, nơi các vi khuẩn thân thiện tiếp tục phân hủy hóa học. Điều này giải phóng carbohydrate, protein, chất béo và các vitamin và khoáng chất khác nhau để hấp thụ vào cơ thể.
Tổng quan về tiêu hóa của động vật có xương sống
Ở hầu hết các động vật có xương sống, tiêu hóa là một quá trình nhiều giai đoạn trong hệ tiêu hóa, bắt đầu từ việc tiêu hóa nguyên liệu thô, thường là các sinh vật khác. Việc nuốt vào thường bao gồm một số loại xử lý cơ học và hóa học. Quá trình tiêu hóa được chia thành bốn bước:
Cơ bản của quá trình này là chuyển động của cơ trong toàn bộ hệ thống thông qua quá trình nuốt và nhu động. Mỗi bước trong quá trình tiêu hóa đều đòi hỏi năng lượng, và do đó áp đặt "phí trên đầu" đối với năng lượng tạo ra từ các chất hấp thụ. Sự khác biệt trong chi phí chung đó là những ảnh hưởng quan trọng đến lối sống, hành vi và thậm chí cả cấu trúc vật chất. Các ví dụ có thể được nhìn thấy ở người, những người khác biệt đáng kể với các loài hominids khác (thiếu lông, hàm và cơ nhỏ hơn, hàm răng khác nhau, chiều dài ruột, nấu ăn, v.v.).
Phần chính của quá trình tiêu hóa diễn ra ở ruột non. Ruột già chủ yếu đóng vai trò là nơi lên men các chất khó tiêu hóa bởi vi khuẩn đường ruột và hấp thụ nước từ quá trình tiêu hóa trước khi bài tiết.
Ở động vật có vú, quá trình chuẩn bị cho quá trình tiêu hóa bắt đầu với giai đoạn trong đầu trong đó nước bọt được tạo ra ở miệng và các enzym tiêu hóa được sản xuất trong dạ dày. Quá trình tiêu hóa cơ học và hóa học bắt đầu trong miệng, nơi thức ăn được nhai và trộn với nước bọt để bắt đầu xử lý tinh bột bằng enzym. Dạ dày tiếp tục phân hủy thức ăn về mặt cơ học và hóa học thông qua khuấy trộn và trộn lẫn với cả axit và enzym. Quá trình hấp thụ xảy ra ở dạ dày và đường tiêu hóa, và quá trình này kết thúc bằng việc đại tiện.
Quá trình tiêu hóa ở con người
Ống tiêu hóa của con người dài khoảng 9 mét. Sinh lý tiêu hóa thức ăn thay đổi giữa các cá thể và tùy thuộc vào các yếu tố khác như đặc điểm của thức ăn và kích thước của bữa ăn, và quá trình tiêu hóa thường mất từ 24 đến 72 giờ.
Cơ chế kiểm soát thần kinh và sinh hóa
Các giai đoạn khác nhau của quá trình tiêu hóa diễn ra bao gồm: giai đoạn trong đầu, giai đoạn dạ dày và giai đoạn ruột.Giai đoạn trong đầu xảy ra khi nhìn, suy nghĩ và ngửi thấy mùi thức ăn, chúng kích thích vỏ não. Các kích thích về vị giác và khứu giác được gửi đến vùng dưới đồi và tủy sống. Sau đó, nó được chuyển qua dây thần kinh phế vị và giải phóng acetylcholine. Sự tiết dịch dạ dày ở giai đoạn này tăng lên 40% tốc độ tối đa. Tính axit trong dạ dày không được thức ăn đệm tại thời điểm này và do đó có tác dụng ức chế hoạt động của tế bào thành dạ dày (tiết axit) và tế bào G (tiết ra gastrin) thông qua tế bào D tiết ra somatostatin.
Giai đoạn dạ dày diễn ra từ 3 đến 4 giờ. Nó bị kích thích bởi sự căng tức của dạ dày, sự hiện diện của thức ăn trong dạ dày và giảm độ pH. Chướng bụng sẽ kích hoạt phản xạ kéo dài và tâm vị. Này kích hoạt sự ra đời của acetylcholine, mà kích thích sự ra đời của nhiều loại dịch dạ dày. Khi protein đi vào dạ dày, nó liên kết với các ion hydro, làm tăng độ pH của dạ dày. Sự ức chế của gastrin và tiết axit dạ dày được cải thiện. Điều này kích hoạt tế bào G tiết ra gastrin, từ đó kích thích tế bào thành tiết ra axit dịch vị. Axit dạ dày là khoảng 0,5% axit clohydric (HCl), làm giảm độ pH xuống độ pH mong muốn từ 1–3. Sự giải phóng axit cũng được kích hoạt bởi acetylcholine và histamine.
Giai đoạn ruột có hai phần, kích thích và ức chế. Thức ăn được tiêu hóa một phần sẽ lấp đầy tá tràng. Điều này kích thích tiết ra gastrin trong ruột. Phản xạ ruột ức chế nhân phế vị, kích hoạt các sợi giao cảm làm cơ thắt môn vị không cho thức ăn vào nhiều hơn, đồng thời ức chế phản xạ tại chỗ.
Tiêu hóa protein
Quá trình tiêu hóa protein xảy ra ở dạ dày và tá tràng, trong đó có ba loại enzym chính là pepsin do dạ dày tiết ra và trypsin và chymotrypsin do tuyến tụy tiết ra sẽ phân hủy protein thức ăn thành polypeptid, sau đó được phân hủy bởi nhiều exopeptidaza và dipeptidaza thành các amino acid. Tuy nhiên, các enzym tiêu hóa chủ yếu được tiết ra dưới dạng tiền chất không hoạt động của chúng, các zymogens. Ví dụ, trypsin được tiết ra bởi tuyến tụy dưới dạng trypsinogen, được kích hoạt trong tá tràng bởi enterokinase để tạo thành trypsin. Sau đó, trypsin phân cắt protein thành các polypeptit nhỏ hơn.
Tiêu hóa chất béo
Quá trình tiêu hóa một số chất béo có thể bắt đầu trong miệng khi lipase lưỡi phân hủy một số lipid chuỗi ngắn thành diglyceride. Tuy nhiên chất béo chủ yếu được tiêu hóa ở ruột non. Sự hiện diện của chất béo trong ruột non tạo ra các kích thích tố kích thích giải phóng lipase tuyến tụy từ tuyến tụy và mật từ gan, giúp tạo nhũ tương chất béo để hấp thụ axit béo. Quá trình tiêu hóa hoàn toàn một phân tử chất béo (chất béo trung tính) tạo ra hỗn hợp các axit béo, mono- và di-glycerid, cũng như một số chất béo trung tính chưa được tiêu hóa, nhưng không có phân tử glycerol tự do.
Tiêu hóa carbohydrat
Ở người, tinh bột được cấu tạo bởi các đơn vị glucose sắp xếp thành chuỗi dài gọi là amylose, một polysaccharide. Trong quá trình tiêu hóa, liên kết giữa các phân tử glucose bị phá vỡ bởi amylase của nước bọt và tuyến tụy, dẫn đến các chuỗi glucose nhỏ dần. Điều này dẫn đến đường đơn glucose và maltose (2 phân tử glucose) có thể được ruột non hấp thụ.
Lactase là một loại enzyme phân hủy lactose disaccharide thành các thành phần của nó, glucose và galactose. Glucose và galactose có thể được hấp thụ bởi ruột non. Khoảng 65% dân số trưởng thành chỉ sản xuất một lượng nhỏ lactase và không thể ăn các thực phẩm làm từ sữa chưa lên men. Điều này thường được gọi là không dung nạp lactose. Không dung nạp lactose rất khác nhau tùy theo di sản di truyền; hơn 90 phần trăm người gốc Đông Á không dung nạp lactose, trái ngược với khoảng 5 phần trăm người gốc Bắc Âu.
Sucrase là một loại enzym phân hủy đường sucrose disaccharide, thường được gọi là đường ăn, đường mía hoặc đường củ cải. Quá trình tiêu hóa sucrose tạo ra đường fructose và glucose được ruột non hấp thụ dễ dàng.
Tiêu hóa DNA và RNA
DNA và RNA được chia thành các mononucleotide bởi các nuclease deoxyribonuclease và ribonuclease (DNase và RNase) từ tuyến tụy.
Tiêu hóa không phá hủy
Một số chất dinh dưỡng là các phân tử phức tạp (ví dụ như vitamin B12) sẽ bị phá hủy nếu chúng được chia nhỏ thành các nhóm chức năng của chúng. Để tiêu hóa vitamin B12 không bị phá hủy, haptocorrin trong nước bọt liên kết mạnh mẽ và bảo vệ các phân tử B12 khỏi axit dạ dày khi chúng đi vào dạ dày và bị phân tách khỏi phức hợp protein của chúng.
Sau khi phức hợp B12 -haptocorrin đi từ dạ dày qua môn vị đến tá tràng, các protease tuyến tụy tách haptocorrin khỏi các phân tử B12 liên kết với yếu tố nội tại (IF). Các phức hợp B12-IF này đi đến phần hồi tràng của ruột non, nơi các thụ thể cubilin cho phép đồng hóa và lưu thông các phức hợp B12-IF trong máu.
Hormone tiêu hóa
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Digestive_hormones.jpg|phải|nhỏ|350x350px|Hoạt động của các hormone tiêu hóa chính Có ít nhất năm loại hormone hỗ trợ và điều chỉnh hệ tiêu hóa ở động vật có vú. Có nhiều biến thể của chúng trên các động vật có xương sống, chẳng hạn như ở chim. Việc sắp xếp rất phức tạp và các chi tiết bổ sung thường xuyên được phát hiện. Ví dụ, nhiều mối liên hệ hơn với kiểm soát trao đổi chất (phần lớn là hệ thống glucose-insulin) đã được phát hiện trong những năm gần đây.
Ý nghĩa của độ pH
Tiêu hóa là một quá trình phức tạp được kiểm soát bởi một số yếu tố. pH đóng một vai trò quan trọng trong đường tiêu hóa hoạt động bình thường. Trong miệng, hầu và thực quản, độ pH thường khoảng 6,8, có tính axit rất yếu. Nước bọt kiểm soát độ pH trong vùng này của đường tiêu hóa. Amylase nước bọt được chứa trong nước bọt và bắt đầu phân hủy carbohydrate thành monosaccharide. Hầu hết các men tiêu hóa nhạy cảm với pH và sẽ biến tính trong môi trường pH cao hoặc thấp.
Tính axit cao của dạ dày ức chế sự phân hủy của carbohydrate bên trong nó. Tính axit này mang lại hai lợi ích: nó làm biến tính protein để tiêu hóa thêm trong ruột non, và cung cấp khả năng miễn dịch không đặc hiệu, làm hỏng hoặc loại bỏ các mầm bệnh khác nhau.
Trong ruột non, tá tràng cung cấp sự cân bằng pH quan trọng để kích hoạt các enzym tiêu hóa. Gan tiết ra mật vào tá tràng để trung hòa các điều kiện có tính axit từ dạ dày, và các ống tụy đổ vào tá tràng, thêm bicacbonat để trung hòa các axit nhũ mi trấp, do đó tạo ra một môi trường trung tính. Mô niêm mạc của ruột non có tính kiềm với độ pH khoảng 8,5.
Tham khảo
Thể loại:Sinh học Thể loại:Hệ tiêu hóa Thể loại:Trao đổi chất
Viễn thông Campuchia
Viễn thông của Campuchia đặc biệt là bưu điện, điện báo và các dịch vụ điện tín được quản lý bởi Bộ Bưu chính - Viễn thông Campuchia, giao thông và bưu chính đã được phục hồi tại phần lớn đát nước từ những năm 1980 trong thời Cộng hòa Nhân dân Campuchia sau khi bị gián đoạn dưới thời Khmer đỏ.
Trong tháng 1 năm 1987, các trạm hỗ trợ cho tàu truyền thông không gian Intersputnik của Liên Xô bắt đầu hoạt động ở Phnom Penh và thành lập các liên kết viễn thông hai chiều giữa thủ đô Campuchia và các thành phố của Moscow, Hà nội, Vientiane và Paris. Việc hoàn thành các trạm vệ tinh mặt đất phục hồi các liên kết điện thoại và telex giữa Phnom Penh, Hà Nội, và các nước khác lần đầu tiên kể từ năm 1975.
Mặc dù các dịch vụ viễn thông đã bước đầu giới hạn cho chính phủ, những tiến bộ trong truyền thông đã giúp phá vỡ sự cô lập của đất nước, cả nội bộ và quốc tế.
Ngày nay, với sự sẵn có của điện thoại di động, thông tin liên lạc dành cho tất cả, mặc dù Thủ tướng Hun Sen ra sắc lệnh rằng điện thoại di động 3G sẽ không được phép hỗ trợ cuộc gọi video và cũng không cấm hoàn toàn như báo cáo trước đó trên trang này.
Điện thoại cố định
Công ty truyền thông nhà nước của chính phủ là Telecom Cambodia, được thành lập vào năm 2006 như là sự mở rộng của bộ phận điều hành viễn thông của Bộ bưu chính viễn thông. Dịch vụ điện thoại cố định phổ biến ở Phnom Penh và các tỉnh thành khác; vùng phủ sóng của điện thoại di động đang được mở rộng nhanh chóng ở khu vực nông thôn.
Hệ thống điện thoại di động được sử dụng rộng rãi ở khu vực thành thị để vượt qua thiếu sót trong các mạng cố định; các kết nối cố định đứng cũng ít hơn 1 trên 100 người; sử dụng mobile-cellular, được hỗ trợ bởi sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các nhà cung cấp dịch vụ, đang gia tăng và đứng ở mức gần 20 trên 100 người.
Truy cập quốc tế gọi là phù hợp nhưng đắt tiền. Dịch vụ điện thoại cố định và di động có thể gọi đến tất cả các nước từ Phnom Penh và các thành phố chính cấp tỉnh.
Ở các tỉnh
Có đài phát thanh trong các tỉnh sau: Banteay Meanchey, Battambang, Kampot, Kandal, Kampong Cham, Kampong Thom, Pailin, Preah Vihear, Siem Reap, Sihanoukville và Svay Rieng
Internet
Internet Hosts: 5,452 (2009)
Số người dùng Internet: 78,500 (2009)
Tên miền quốc gia: .kh
Đồng Ngọc Ba
Đồng Ngọc Ba (sinh ngày 1 tháng 9 năm 1972) là luật gia, chính trị gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ông hiện là Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Phó Chủ tịch Nhóm nghị sĩ hữu nghị Việt Nam – Maroc, Đại biểu Quốc hội khóa XV từ Bình Định. Ông từng là Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp.
Đồng Ngọc Ba là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, học vị Tiến sĩ Luật học, Cao cấp lý luận chính trị. Ông có sự nghiệp đều hoạt động ở ngành pháp luật, hơn 25 công tác trong các cơ quan, đơn vị của Bộ Tư pháp trước khi tham gia Quốc hội.
Xuất thân và giáo dục
Đồng Ngọc Ba sinh ngày 1 tháng 9 năm 1972 tại xã Nghĩa Hòa, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. Ông lớn lên và tốt nghiệp phổ thông ở Lạng Giang, thi đại học và đỗ Trường Đại học Luật Hà Nội vào năm 1990, tới thủ đô học tập và tốt nghiệp Cử nhân Luật vào năm 1994, sau đó ông học cao học rồi nghiên cứu sinh, trở thành Tiến sĩ Luật học. Ông được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 1 tháng 1 năm 2000, trở thành đảng viên chính thức sau đó 1 năm, từng theo học các khóa chính trị ở Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và tốt nghiệp Cao cấp lý luận chính trị.
Sự nghiệp
Năm 2021, được sự giới thiệu của Bộ Tư pháp, Đồng Ngọc Ba tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội từ Bình Định, bầu cử ở đơn vị bầu cử số 3 gồm thị xã An Nhơn, huyện Phù Cát, Hoài Ân, rồi trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XV với tỷ lệ 72,97%. Ngày 23 tháng 7 năm 2021, ông được phê chuẩn giữ chức Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Phó Chủ tịch Nhóm nghị sĩ hữu nghị Việt Nam – Maroc từ tháng 11 cùng năm.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1972 Thể loại:Người Bắc Giang Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Luật Hà Nội Thể loại:Cựu sinh viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Pseudancyronyx kivuensis
Pseudancyronyx kivuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elmidae. Loài này được Delève miêu tả khoa học năm 1970.
Tham khảo
Thể loại:Pseudancyronyx
Dayton, Quận Waupaca, Wisconsin
Dayton là một thị trấn thuộc quận Waupaca, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 2.697 người.
Tham khảo
Thể loại:Thị trấn của Wisconsin Thể loại:Quận Waupaca, Wisconsin
Chim thiên đường nhỏ
Chim thiên đường nhỏ (danh pháp hai phần: Paradisaea minor) là một loài chim thuộc họ Chim thiên đường (Paradisaeidae).
Mô tả
Chim thiên đường nhỏ có chiều dài 32 cm. Loài chim này sinh sống ở khắp khu rừng phía bắc New Guinea và các đảo gần đó Misool và Yapen. Phổ biến rộng rãi và phổ biến ở phạm vi rộng lớn của nó, chim thiên đường nhỏ được đánh giá là loài ít quan tâm trong sách đỏ của IUCN. Nó được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước CITES. Giống như nhiều loài chim thiên đường khác, loài chim này dị hình giới tính mạnh. Loài chim này giống với chim thiên đường lớn nhưng con trống của loài chim thiên đường lớn có ngực tối còn con mái hoàn toàn màu nâu.
Hàng hóa
Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có giá trị có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi hay buôn bán và được lưu thông trên thị trường, có sẵn trên thị trường.
Hàng hóa và Kinh tế chính trị
Trong kinh tế chính trị Marx-Lenin, hàng hóa cũng được định nghĩa là sản phẩm của lao động thông qua trao đổi, mua bán. Hàng hóa có thể là hữu hình như sắt thép, quyển sách hay ở dạng vô hình như sức lao động. Karl Marx định nghĩa hàng hóa trước hết là đồ vật mang hình dạng có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người nhờ vào các tính chất của nó. Để đồ vật trở thành hàng hóa cần phải có:
David Ricardo cho rằng hàng hóa có hai thuộc tính cơ bản là: giá trị sử dụng và giá trị.
Khi đưa ra ngoài thị trường để trao đổi, mua bán thì giá trị của hàng hóa thể hiện qua giá trị trao đổi hay giá cả của hàng hóa. Ví dụ một cái tủ có thể trao đổi được với hai lượng bạc, trong khi một cái bàn có thể trao đổi được một lượng bạc. Như vậy giá trị của cái tủ lớn hơn giá trị của cái bàn.
Khái niệm hiện tại về hàng hóa
Sự thay đổi và phát triển nhận thức đối với đời sống kinh tế dẫn đến cách hiểu hàng hóa không như các nhà kinh tế cổ điển xác định. Phạm trù hàng hóa mất đi ranh giới của sự hiển hiện vật lý của vật thể và tiến sát đến gần phạm trù giá trị. Tiền, cổ phiếu, quyền sở hữu nói chung, quyền sở hữu trí tuệ nói riêng, sức lao động... được xem là hàng hóa trong khi chúng không nhất thiết có những tính chất như đã liệt kê trên.
Theo luật giao thông đường bộ: Hàng hóa là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhiên liệu, hàng tiêu dùng, động vật sống và các động sản khác được vận chuyển bằng phương tiện giao thông đường bộ. Theo luật thương mại thì hàng hóa bao gồm: Tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai, những vật gắn liền với đất đai.
Xem thêm
Thể loại:Kinh tế học Thể loại:Kinh tế chính trị Marx-Lenin
Nguyễn Hải Phong (nhạc sĩ)
Nguyễn Hải Phong (sinh ngày 21 tháng 5 năm 1982) quê ở Thừa Thiên Huế, là một nam nhạc sĩ, ca sĩ kiêm nhà sản xuất thu âm người Việt Nam. Từng là sinh viên tốt nghiệp tại Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, anh từng giành được hai đề cử tại giải Cống hiến.
Sự nghiệp
Nguyễn Hải Phong sinh ra và lớn lên ở tỉnh Thừa Thiên Huế trong một gia đình có 3 người con, anh là con út. Anh tốt nghiệp Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh với thành tích xuất sắc. Nhưng ít ai biết rằng, anh từng có thời sinh viên không mấy khá giả, phải làm nhiều nghề để kiếm sống.
Năm 2007:
Nguyễn Hải Phong ra mắt thị trường âm nhạc lần đầu với bài Ngây ngô do Lam Trường trình bày. Đến năm 2007, bài Bàn tay trắng đã giành được Giải Bài hát do khán giả bình chọn trong lễ trao giải Bài hát Việt 2007.
Năm 2008:
Bài hát Góc tối do anh sáng tác và thể hiện đã giành được Giải bài hát của tháng và Giải ca sĩ được yêu thích tháng 5 trong chương trình Bài hát Việt. Bài hát Góc tối còn được Hội đồng thẩm định bình chọn là bài hát mang phong cách rock đương đại nổi bật.