cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nhà mồ Tây Nguyên
Kỹ thuật đẽo tượng nhà mồ
Người Gia-rai không có số đo chuẩn cho mỗi bức tượng định đẽo, người ta lấy đơn vị đo là sải (tơ-pa) để làm ước lượng. Một bức tượng thường được tính bằng 1 sải rưỡi, 1/2 sải được chôn ở dưới đất là cột chính (byuh) của hàng rào, 1 sải còn lại vừa là phần cột chính nhô lên khỏi mặt đất, phần trên cùng là thân tượng (phun) như thoát ra khỏi cột gỗ đó. Địa điểm đẽo tượng được tiến hành tại khu nghĩa địa, kề ngay sát ngôi nhà mồ chuẩn bị dựng làm lễ bỏ mả. Trong khi đẽo tượng người có kinh nghiệm hơn truyền đạt kỹ thuật, kỹ năng và cách thức đẽo tượng cho người ít kinh nghiệm. Họ không hề giữ bí quyết nào trong cách truyền nghề tạc tượng, những bức tượng trở thành đẹp lại phụ thuộc chính vào "hoa tay" và óc thẩm mỹ của người học nghề và người tiếp thu kinh nghiệm. Việc đẽo tượng cũng có nguyên tắc nhất định, một bức tượng khi hình thành, ngoài việc phản ánh nghệ thuật điêu khắc dân gian, truyền tải những thông tin mang tính chất xã hội của cộng đồng người Gia-rai, về kết cấu lại phải đảm bảo tính vững chắc của hàng rào nhà mồ. Vì bản thân mỗi cột tượng lại đóng vai trò là những cột chính trong hàng rào, để giữ hàng rào chắc chắn bao quanh nhà mồ. Do vậy khi đẽo tượng bao giờ người Gia-rai cũng chủ động tạo ra một khe hở rộng giữa hai chân của bức tượng hình người, khe hở giữa chân và đuôi tượng chim, khe hở giữa hai chân trước và hai chân sau của tượng thú bốn chân. Khe hở đó là nơi xuyên một thanh gỗ dài chạy qua, giống như hệ thống mộng giằng để giữ tất các cột tượng với nhau, và giữ các cột phụ chôn sát cột chính liên kết tạo thành hàng rào.
Quá trình người Gia-rai đẽo tượng, đặc biệt là bức tượng người ôm mặt (kra-kôm), loại tượng được coi là lớp tượng cổ nhất, có thể mô tả như sau: đầu tiên, người thợ dùng rìu, đẽo lấy phần ngực của bức tượng, phần bị đẽo lõm vào của khúc gỗ chính là ngực của bức tượng, sau đó người thợ dùng rìu tạc lấy hai tay của bức tượng người ôm mặt, bằng những nhát bổ trên thân gỗ, hai mảng nổi tiếp giáp nhau là chỗ khuỷu tay và đầu gối sẽ tạo thành một hình thể của người ôm mặt. Khuôn mặt tượng được phạt phẳng, chỗ trán tượng được nhô hơn so với mặt tượng, hai tai được đẽo bằng đường bổ lượn vòng của rìu, phần mắt được khoét bằng với vài nhát đơn giản, sống mũi của tượng nhô lên khi phạt bằng bề mặt tượng. Trước khi hoàn tất công việc, người đẽo dựng đứng bức tượng lên quan sát xem các chi tiết nào trên tượng cần phải sửa chữa. Theo xu thế hiện đại, người ta tu chỉnh mắt, mũi, miệng, tai tượng, với cây chà gạc nhỏ bé. Với các bức tượng có hình dáng khác như: tượng người đánh trống, tượng nam nữ ái ân, tượng chim, thú... cũng được thực hiện theo nguyên tắc trên. Những bức tượng mồ Gia-rai Aráp được đẽo dựng tại hàng rào ngôi nhà mồ của Bảo tàng về kỹ thuật đẽo vẫn giữ nguyên các yêú tố truyền thống như kỹ thuật mà họ vẫn thực hiện tại Tây Nguyên.
Tính nghệ thuật thể hiện trong tượng mồ
Khi quan sát những bức tượng mồ, người xem có thể nhận ra hình thể của từng bức tượng, qua bàn tay của người nghệ nhân, đều xuất phát từ thân gỗ tròn, vốn là hình dạng ban đầu của mỗi thân tượng. Bằng thủ pháp dùng mảng khối, người Gia-rai chỉ phác hoạ một vài chi tiết trên cơ thể mà làm cho bức tượng bỗng trở nên sống động như có hồn. Khác với tượng của dân tộc Việt, Khmer qua bàn tay của người nghệ nhân tạo thành những bức tượng linh thiêng, đặc biệt khi đặt ở vị trí trang trọng là nơi thờ cúng. Tượng mồ Gia –rai có khác biệt, tượng ra đời từ thiên nhiên, được người Gia-rai đặt trong khung cảnh thiên nhiên, rồi hoà vào thiên nhiên, mặc cho các yếu tố của thời tiết như mưa, nắng, sương gió làm hư hỏng. Khi quan sát tượng mồ với muôn hình, muôn dạng bao quanh lấy ngôi nhà mồ tại khu nghĩa địa, người xem không có cảm giác sợ hãi, cách biệt với thế giới tượng mồ, mà còn cảm nhận được những sinh hoạt quen thuộc vẫn tồn tại và diễn ra hàng ngày trong môi trường sống của người Gia-rai, từ người đi lấy nước, người khóc, người chia cơm lam, người đánh trống… nghệ nhân đem lại cảm giác gần gũi giữa người sống và người chết thông qua thế giới tượng mồ, đồng thời làm tan biến sự sợ hãi của người sống đối với một thế giới khác biệt.
Ở ngôi nhà mồ này, một điểm quan trọng trong nghệ thuật tượng mồ mà người Gia-rai sử dụng là thủ pháp tạo hình, bằng cách dùng các mảng khối hình học và các đường vạch chéo, vạch thẳng để tạo nên hình nét cho bức tượng. Tuân theo những nguyên tắc nghệ thuật như vậy, trong truyền thống người Gia-rai không dừng lại ở việc đẽo gọt các chi tiết tỷ mỉ nhằm lột tả thật chính xác tính chân thực của một khuôn mẫu đã định dạng trong thực tế, mà bằng chính mảng khối, người Gia-rai chỉ gợi lên cho người xem những suy nghĩ tiếp theo. Từ một thân gỗ tròn, không lắp ghép, không thêm thắt bất cứ một phần gỗ nào, người Gia-rai đã tạo ra được bức tượng: bằng vài nhát rìu phạt mạnh trên thân gỗ tạo ra một mặt phẳng hình bầu dục đó là khuôn mặt tượng, hai hình cong nổi lên bên hai đầu là tai, phần dưới mặt tượng được vuốt cho nhỏ hơn đó là cổ. Cả khối phẳng bên dưới là thân tượng, các chi tiết như mắt, miệng, mũi, tai chỉ là những mảnh khoét chìm vào thân tượng. Hầu hết các chi tiết nổi của con người như bụng, má, cằm, ngực, vai... không được đẽo nổi trội lên, mà các phần đó được làm dẹt đi. Làm dẹt đi chứ không làm cho biến đi, mất đi, chỉ gợi lên chứ không đi vào tả thực chi tiết, vậy mà những bức tượng mồ mà người nghệ sĩ Gia-rai thể hiện vẫn làm cho người xem có nhiều suy tưởng. Có thể nói những bức tượng mồ Gia-rai, về mặt nghệ thuật gần với mỹ thuật nguyên thủy, có rất nhiều điểm giống với các đặc trưng nghệ thuật từ thời cổ đại của các thị tộc, bộ lạc trên hầu khắp thế giới.
nhỏ|250px|phải|Nhà mồ người Ê Đê trong tục bỏ mả Để làm cho bức tượng mồ trở nên ấn tượng, người Gia-rai còn sử dụng đến màu sắc để trang điểm. Màu sắc là một yếu tố cơ bản tham gia vào nghệ thuật điêu khắc làm nổi rõ hơn khuynh hướng đa dạng trong tạo hình tượng mồ. Trong bảng màu tự nhiên của người Gia-rai có đầy đủ các sắc màu: vàng, đen, trắng, đỏ, xanh... các sắc màu này được lấy ngay từ thiên nhiên trong môi tường sống của họ. Quan sát cách tạo hoa văn trên y phục sẽ thấy người Gia-rai sử dụng màu sắc một cánh hết sức linh hoạt. Từ màu sắc y phục đến màu sắc trên các công trình mang tính chất tôn giáo, người Gia-rai thiên về dùng màu đỏ, màu đỏ vẫn là màu chính, màu chủ đạo, màu đỏ được sử dụng vẽ hoa văn trên mái nhà mồ, tô điểm cho các hoa văn được đục thủng trên nóc mái... Màu đỏ lại một lần nữa được dùng tô điểm cho tượng nhà mồ. Màu đỏ được người Gia-rai tạo ra bằng cách lấy chất bột của một loại đá non (khor) rồi hoà với nhựa của cây po-pẹ để tạo thành thể keo có màu đỏ nhạt, rồi dùng thanh tre đập dập làm bút vẽ cho tượng. Tại một số ngôi nhà mồ ở làng Kép xã Lam Nông, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai, người Gia-rai trong khi trang trí cho các cột tượng còn lấy ngay máu của trâu, bò - các con vật hiến sinh trong lễ bỏ mả - để bôi lên cột tượng. Ngoài màu đỏ, màu đen cũng được sử dụng để trang trí, màu đen được làm ra bằng cách dùng than củi giã nhỏ, trộn với nước thành thứ nước đen, dùng bút tre vẽ lên thân tượng. Màu đỏ thường được người Gia-rai trang điểm trên các bộ phận như cùi tay, khuỷu chân, đầu gối, màu đen trang trí các bộ phận như tóc, mắt, miệng tượng.
Nghệ thuật tượng mồ còn bắt nguồn từ bản thân sự sống động của mỗi bức tượng. Loại trừ tượng ôm mặt ở tư thế tĩnh còn hầu hết các bức tượng khác đều diễn tả các trạng thái động của con người. Người Gia-rai khi tạc tượng đã làm cho cho từng bức tượng trở nên sinh động như có hồn. Người xem nếu đã một lần đến buôn làng của người Gia –rai, được dự lễ bỏ mả, khi chiêm ngưỡng tượng sẽ có cảm giác như mình đang có mặt tại chính buôn làng của họ với các hoạt động quen thuộc của con người diễn ra trong lễ hội bỏ mả. Nghệ thuật chính là đem đến sự gần gũi thân thuộc của cuộc sống đời thường vào trong tác phẩm nghệ thuật một cách tự nhiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lăng mộ Việt Nam Thể loại:Tây Nguyên
Forsterina annulipes
Forsterina annulipes là một loài nhện trong họ Desidae.
Loài này thuộc chi Forsterina. Forsterina annulipes được miêu tả năm 1872 bởi Ludwig Carl Christian Koch.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Thể loại:Forsterina
Xanthostemon chrysanthus
Xanthostemon chrysanthus là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (F.Muell.) Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xanthostemon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1867 Thể loại:Thực vật Queensland Thể loại:Cây trang trí Thể loại:Thực vật vườn Úc
Ruellia dielsii
Ruellia dielsii là một loài thực vật thuộc họ Acanthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Ecuador dielsii Thể loại:Thực vật loài thiếu dữ liệu
Abrochia mellina
Abrochia mellina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Abrochia
Dicranella perpusilla
Dicranella perpusilla là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Dusén) Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dicranella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Bulbophyllum leptosepalum
Bulbophyllum leptosepalum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
leptosepalum]]
L
Údlice
Údlice là một làng thuộc huyện Chomutov, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Chomutov Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Ruellia currorii
Ruellia currorii là một loài thực vật thuộc họ Acanthaceae. Loài này có ở Angola và Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sa mạc lạnh.
Tham khảo
currorii
Kessariani
Tham khảo
Thể loại:Khu tự quản của Attiki Thể loại:Khu tự quản Hy Lạp
Barleria holstii
Barleria holstii là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Lindau mô tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Agabus kokoosson
Agabus kokoosson là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Feng miêu tả khoa học năm 1936.
Barleria holstii
Chú thích
Thể loại:Barleria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1894
Parasisis amurensis
Parasisis amurensis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Échannay
Tham khảo
Thể loại:Xã của Côte-d'Or
Parasisis amurensis
Loài này thuộc chi Parasisis. Parasisis amurensis được Kirill Yuryevich Eskov miêu tả năm 1984.
Tham khảo
Thể loại:Parasisis
Agabus kokoosson
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Agabus
Forsterina armigera
Forsterina armigera là một loài nhện trong họ Desidae.
Loài này thuộc chi Forsterina. Forsterina armigera được miêu tả năm 1908 bởi Eugène Simon.
Tham khảo
Thể loại:Forsterina
Isopterygium limatum
Liên kết ngoài
Thể loại:Isopterygium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908
Muraltia salsolacea
Muraltia salsolacea là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được Chodat mô tả khoa học đầu tiên.
Parallelia absentimacula
Parallelia absentimacula là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Parallelia
Herminium kalimpongensis
Herminium kalimpongensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Pradhan mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Liên kết ngoài
Thể loại:Herminium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979
Türediler, Savaştepe
Türediler là một xã thuộc huyện Savaştepe, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 101 người.
2707 Ueferji
2707 Ueferji (1981 QS3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 8 năm 1981 bởi H. Debehogne ở La Silla.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1981
Bromus cappadocicus
Bromus cappadocicus là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Boiss. & Balansa mô tả khoa học đầu tiên năm 1857.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bromus Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1857
Arapattu, Madikeri
Arapattu là một làng thuộc tehsil Madikeri, huyện Kodagu, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kodagu (huyện)
Dangerous (bài hát của Michael Jackson)
"Dangerous" là tên bài hát được lấy làm tên cho album cùng tên của Michael Jackson phát hành tháng 11 năm 1991.
Bài hát được viết bởi Jackson, Bill Bottrell và Teddy Riley, và được dự định sẽ xuất bản thành bản single thứ 10 của album, nhưng các kế hoạch đó đã bị thay đổi sau khi cáo buộc lạm dụng tình dục liên quan đến Michael Jackson được đưa ra vào tháng 8 năm 1993.
Tranh cãi lời bài hát
Tại một phiên xử tại toà năm 1994, nhạc sĩ Crystal Cartier buộc tội Jackson "đạo" lại bài hát của mình. Cartier tuyên bố bà đã viết, giữ bản quyền và ghi âm bài hát này năm 1985. Còn Jackson thì tuyên bố rằng "Dangerous" được nối tiếp, phát triển từ bài hát "Streetwalker" mà ông và Bottrell cùng viết năm 1985. Bản demo nguyên gốc của bài hát được bật ngay tại toà, rồi tiếp sau đó là các bản acapella của bài hát "Dangerous" và "Billie Jean". vì Cartier không thể cung cấp bất cứ băng thu âm nguyên gốc nào để bảo vệ cho lời buộc tội của mình, toà tuyên có lợi cho Jackson, và Cartier không được quyền kháng án.
Biểu diễn trên sân khấu
Mặc dù bài hát này không được xuất bản dưới dạng đĩa single, nó trở thành một bài hát trung tâm trong các buổi biểu diễn trên sân khấu của Michael Jackson, đặc biệt tại các buổi biểu diễn khi trao giải thưởng âm nhạc được truyền hình trực tiếp. Michael Jackson lần đầu tiên trình diễn "Dangerous" khi ông mở màn Giải thưởng Âm nhạc Mỹ (American Music Awards) lần thứ 20, ngày 25 tháng 1 năm 1993. Sau đó ông cũng biểu diễn sống bài hát tại Buổi diễn kỷ niệm Soul Train lần thứ 25, Giải thưởng MTV Video Music Awards, Wetten, dass..? và buổi diễn kỷ niệm American Bandstand lần thứ 50. Bài hát này cũng đã được biểu diễn trong tour lưu diễn thế giới HIStory World Tour và các buổi diễn "Michael & Friends" ở Hàn Quốc và Đức.
Ropica immista
Ropica immista là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Dangerous (bài hát của Michael Jackson)
Chú thích
Thể loại:Bài hát của Michael Jackson Thể loại:Bài hát năm 1991 Thể loại:Bài hát do Michael Jackson sáng tác
Ropica immista
Tham khảo
Thể loại:Ropica
Đặng Xuân Diệu
Đặng Xuân Diệu là một nhà vận động cộng đồng, nhà hoạt động và thành viên nổi bật của giáo dân Công giáo Việt Nam. Anh ta bị bắt tại Việt Nam vào ngày 30 tháng 7 năm 2011, bị kết án trong một phiên tòa kéo dài hai ngày vào tháng 1 năm 2013 và bị kết án 13 năm tù. Diệu được trả tự do và lưu vong sang Pháp vào ngày 12 tháng 1 năm 2017.
Năm 2011 bị bắt
Một kỹ sư được biết đến với tư cách là một nhà báo công dân và nhà hoạt động xã hội, Diệu bị bắt vào ngày 30 tháng 7 năm 2011, tại sân bay Tân Sơn Nhất cùng với Hồ Đức Hoà và Nguyễn Văn Oai khi họ trở về Việt Nam. Đây là vụ bắt giữ đầu tiên trong một loạt vụ bắt giữ 14 thanh niên Công Giáo và Tin Lành Việt Nam năm 2011.
Năm 2013 kết án
Vào ngày 8-9 tháng 1 năm 2013, Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An đã xét xử 14 nhà đấu tranh dân chủ, hầu hết là người Công giáo, một trong số đó là Đặng Xuân Diệu. Tất cả bọn họ đều bị kết án từ 3 đến 13 năm tù về tội lật đổ. Trong phiên tòa, Đặng Xuân Diệu bị cáo buộc tham gia huấn luyện Việt Tân, một tổ chức ủng hộ dân chủ của Hoa Kỳ nhằm thiết lập nền dân chủ và cải cách Việt Nam thông qua các biện pháp hòa bình và chính trị. Diệu đã nói về những cáo buộc chống lại mình, "Tôi không làm gì trái với lương tâm của mình, vì vậy mặc dù nhà cầm quyền có thể trừng phạt tôi về mặt thân thể và áp đặt một bản án nghiêm khắc đối với tôi, nhưng chính quyền chỉ vì thế mà chà đạp lên đạo lý tốt đẹp muôn đời của dân tộc Việt Nam, đó là vấn đề của nó, nó là một vấn đề mà nó phải chịu trách nhiệm."
Phản ứng quốc tế
Bản án của Đặng Xuân Diệu đã gây ra sự phản đối kịch liệt từ các đại biểu dân cử và các tổ chức phi chính phủ, trong đó có Trung tâm Công lý, nơi mô tả bản án là "độ dài quá mức mà các nhà chức trách Việt Nam sẵn sàng áp dụng để ngăn chặn các báo cáo độc lập." Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội cũng đưa ra một tuyên bố cho biết họ "vô cùng lo lắng" trước các cáo buộc và gọi chúng là "một phần của xu hướng nhân quyền đáng lo ngại ở Việt Nam."
Vào ngày 27 tháng 10 năm 2014, nhiều tổ chức đã bày tỏ sự quan tâm của họ đối với Đặng Xuân Diệu và việc ông bị ngược đãi trong tù. Cùng nhau, họ đã phát hành một lá thư kêu gọi trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho anh ta. Các tổ chức này bao gồm English PEN, ACAT France, Electronic Frontier Foundation, PEN International, Media Legal Defence Initiative và Việt Tân.
Ra tù năm 2017
Vào ngày 13 tháng 1 năm 2017, Đặng Xuân Diệu cuối cùng đã được ra tù sau sáu năm bị giam giữ tùy tiện và bị đưa đến Paris. Điều này kéo theo áp lực từ EU, các nhóm nhân quyền, các quan chức dân cử và cộng đồng người Việt trên toàn cầu.
Allen Weiner của Trường Luật Stanford, người phục vụ với tư cách là luật sư quốc tế của Diệu, phát biểu: "Thật vui vì cuối cùng ông Đặng Xuân Diệu đã được ra tù. Ông Diệu lẽ ra không bao giờ bị bỏ tù; bị bắt và bỏ tù vì tham gia vào Biểu hiện chính trị ôn hòa đã vi phạm các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế đã được giải quyết mà Việt Nam đã chấp nhận, cũng như hiến pháp của Việt Nam. Bản phát hành của ông nêu bật giới hạn của sức mạnh đàn áp của chính phủ Việt Nam. Nó cho thấy hành động của các phong trào xã hội dân sự, các tổ chức quốc tế và chính phủ trên khắp thế giới ủng hộ nhân quyền có thể giúp bảo vệ nhân quyền của công dân Việt Nam như thế nào."
Chủ tịch Việt Tân, Đỗ Hoàng Điềm, cũng tuyên bố: "Chúng tôi xin cảm ơn Giáo sư Allen Weiner, EU, và mọi tổ chức, nhà hoạt động nhân quyền đã vận động cho Đặng Xuân Diệu. Đáng lẽ Diệu không bao giờ bị bắt ngay từ đầu hoặc sống lưu vong khỏi quê hương của anh ấy, chúng tôi được an ủi rằng thử thách của anh ấy hiện đã kết thúc và anh ấy có thể nhận được nhiều sự chăm sóc y tế cần thiết."
Aloysius Sudarso
Aloysius Sudarso S.C.I. (sinh 1945) là một Giám mục người Indonesia của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Palembang. Trước khi lên làm Tổng giám mục chính tòa, ông cũng từng là Giám mục phụ tá và Giám mục chính tòa của Giáo phận Palembang, trước khi giáo phận này được thăng lên Tổng giáo phận.
Tiểu sử
Tổng giám mục Aloysius Sudarso sinh ngày 12 tháng 12 năm 1945 tại Yogyakarta, thuộc Indonesia. Sau quá trình tu học dài hạn tại các chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 14 tháng 12 năm 1972, Phó tế Sudarso, 27 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Tân linh mục là thành viên dòng Congregation of the Priests of the Sacred Heart [viết tắt là S.C.I.].
Sau hơn 20 năm thực hiện các công việc mục vụ trên cương vị là một linh mục, ngày 17 tháng 11 năm 1993, tin tức từ Tòa Thánh loan báo việc Giáo hoàng đã tuyển lựa linh mục Aloysius Sudarso, 48 tuổi, gia nhập vào hàng ngũ các giám mục bằng chức vị Giám mục Phụ tá Giáo phận Palembang, với danh hiệu Giám mục Hiệu tòa Bavagaliana. Các nghi thức tấn phong cho vị tân chức đã bị trì hoãn đến ngày 25 tháng 3 năm 1994 mới được tổ chức, với phần nghi thức chính yếu do 3 giáo sĩ cấp cao chủ sự. Chủ phong cho vị giám mục tân cử là Giám mục chính tòa Palembang Joseph Hubertus Soudant, S.C.I.. Hai vị khác trong vai trò phụ phong là Tổng giám mục Alfred Gonti Pius Datubara, O.F.M. Cap., Tổng giám mục Tổng giáo phận Medan và Giám mục Andreas Suwiyata Henrisoesanta, S.C.I.. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:Tuus servus sum ego.
Hơn 3 năm sau ngày tấn phong vào vị trí Giám mục Phụ tá Palembang, ngày 20 tháng 5 năm 1997, tin từ Tòa Thánh cho biết Giáo hoàng đã quyết định chuyển Giám mục Sudarso lên làm Giám mục chính tòa Palembang. Sáu năm sau đó, ngày 1 tháng 7 năm 2003, Tòa Thánh nâng cấp Giáo phận Palembang lên thành Tổng giáo phận, đồng thời tái xác nhận Giám mục Sudarso là giám mục quản lý Tổng giáo phận này, với chức danh chính thức là Tổng giám mục chính tòa. Ngoài ra, trong thời gian làm Tổng giám mục Palembang, ông còn kiêm thêm nhiệm vụ Giám quản Tông Tòa Giáo phận Tanjungkarang từ ngày 6 tháng 7 năm 2012 đến ngày 10 tháng 10 năm 2013.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1945 Thể loại:Giám mục Công giáo Indonesia Thể loại:Nhân vật còn sống
Cirrhilabrus laboutei
Từ nguyên
Từ định danh laboutei được đặt theo tên của Pierre Laboute, nhà sinh vật học hải dương và là một thợ lặn chuyên nghiệp, người đã chụp bức ảnh đầu tiên của loài cá này vào năm 1976.
Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở C. laboutei là 12 cm. Cá đực có màu sắc sặc sỡ; lưng màu vàng nâu với 3 dải sọc màu đỏ tía, với các sọc khác màu lam nhạt và vàng. Bụng màu hồng tím đậm. Vây đuôi tròn, có nhiều hàng đốm xanh lam. Các vây còn lại có màu nâu cam với hàng đốm màu xanh lam. Cá cái có màu sắc và các dải màu như cá đực, nhưng các sọc mỏng hơn và có sắc đỏ nhiều hơn; bụng trắng. Cá con có màu đỏ với đốm đen lớn trên cuống đuôi.
Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.
Thương mại
C. laboutei được thu thập ngành trong ngành buôn bán cá cảnh và được bán với giá khoảng 250 USD một con tại Hoa Kỳ.
Tham khảo
L Thể loại:Cá Thái Bình Dương Thể loại:Cá Úc Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie Thể loại:Động vật Vanuatu Thể loại:Động vật được mô tả năm 1982
Bell 525 Relentless
Bell 525 Relentless là trực thăng chuyên chở hạng trung Hoa Kỳ, phát triển bởi Bell Textron. Phi cơ Bell 525 được ra mắt tại 2012 Heli-Expo ở Dallas, Texas vào tháng 2 năm 2012. Trực thăng cất cánh lần đầu vào ngày 1 tháng 7 năm 2015. Phi cơ này được thiết kế để chuyên chở lên đến 19 hành khách.
Phát triển
Chuyến bay thương mại đầu tiên của Bell 525 được hoạch định vào cuối năm 2014. PHI, Inc. là công ty khai trương cho loại phi cơ này, nhưng cho đến năm 2016 không có khách hàng nào bay khai trương. Sau 6 tháng trì hoãn, mẫu thử nghiệm Bell 525 bay lần đầu tiên vào tháng 7 năm 2015. Tại thời điểm đó, Bell dự đoán chứng nhận sẽ được cấp vào cuối năm 2017. Cơ quan FAA đề nghị những luật lệ đặc biệt trong tháng 5 năm 2016, nhằm đáp ứng cho công nghệ fly-by-wire.
Sự cố rơi phi cơ tháng 7 năm 2016
Khoảng 11:48 giờ sáng Central Daylight Time ngày 6 tháng 7 năm 2016, máy bay thử nghiệm rơi trong một chuyến bay gần Italy, Texas, giết chết hai người trên bong. Phi cơ mang số hiệu N525TA, nứt vỡ khi đang bay lúc đang di chuyển với vận tốc 229 mph tại độ cao 2000 ft.
Sự cố này đã trì hoãn việc cấp chứng nhận từ năm 2017 sang đến năm 2018. Tháng 2 năm 2018, Bell dự đoán chứng nhận sẽ được hoàn tất vào cuối năm 2018 hay đầu năm 2019. Trong tháng 12 năm 2018, sau 1,300 giờ chế tạo và 900 giờ bay được hoàn thành, tiến tới đạt chứng nhận kiểu dáng 2019 US. Đầu năm 2019, hai trực thăng sẽ được thử nghiệm trong thời tiết lạnh ở Yellowknife, Canada, trong khi mẫu thứ ba được hoàn thiện để trải qua điều kiện trời tuyến phía bắc lục địa US.
Thị trường mục tiêu và phát triển liên quan
Công ty cũng đề xuất trực thăng quân sự Bell 360 Invictus sử dụng hệ thống a scaled down rotor, fly by-wire và hệ thống kiếm soát từ the Bell 525 cho chương trình Future Attack Reconnaissance Aircraft của Lục quân Hoa Kỳ.
Thiết kế
Chiếc Bell 525 được thiết kế đáp ứng nhu cầu cho một trực thăng chuyên chở hạng trung. Nó được chế tạo chủ yếu từ composite và kim loại và là trực thăng thương mại đầu tiên được tích hợp hệ thống điều khiển bay fly-by-wire, với tactile cues. Hệ thống này triple redundant, và được phát triển tronghai môi trường giả định. Chiếc 525 sử dụng một cặp động cơ turboshaft GE CT7-2F1, với hệ hống rotor chính 5 cánh. Giá của 525 chưa được quyết định, nhưng dự kiến rơi vào khoảng tầm 50 và 400 nmi, tương tự các mẫu AgustaWestland AW139 và Sikorsky S-92.
Chiếc Bell 525 được thiết kế để phù hợp cho thể loại "siêu hạng trung" cho nhu cầu hoạt động dầu khí ngoài khơi. Một nửa số khách hàng đến từ phân khúc này. Các trực thăng đang phát triển trong cùng phân khúc bao gồm Airbus Helicopters H175 và AgustaWestland AW189. Mẫu 525 được chứng nhận trong phân loại Category A Takeoff, với trọng lượng cất cánh tối đa. Trong đó, phi cơ được yêu cầu có thể cất cánh hoặc hạ cánh trong trường hợp một trong hai động cơ turbine ngừng hoạt động vì bất kỳ nguyên nhân nào. Nó nên có thể chở được tới 19 hành khách, lớn hơn các trực thăng hạng trung đã ra đời trước. Nó được thiết kế bao gồm chỗ ngồi cho hai phi công và 16 hành khách ở phiên bản tiêu chuẩn à 20 hành khách ở phiên bản nhiều ghế ngồi.
Liên kết ngoài
Thể loại:Máy bay Bell
Protea wentzeliana
Protea wentzeliana là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được Engl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Liên kết ngoài
Thể loại:Protea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901 Thể loại:Thực vật Angola Thể loại:Thực vật Mozambique Thể loại:Thực vật Tanzania Thể loại:Thực vật Zimbabwe
Hải Yến, Hải Bắc
Hải Yến (chữ Hán giản thể: 海晏县) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Tạng Hải Bắc, tỉnh Thanh Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 4348 km2, dân số năm 2002 là 30.000 người. Mã số bưu chính là 812200. Huyện lỵ đóng tại trấn Tam Giác Thành. Hải Yến bắc giáp Kỳ Liên, Môn Nguyên, đông giáp Đại Thông, Hoàng Trung, nam giáp Hoàng Nguyên, Cộng Hòa, tây giáp Cương Sát. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 2 trấn (Tây Hải và Kim Than), 4 hương (Thanh Hải Hồ, hương dân tộc Mông Cổ Thác Lặc, hương dân tộc Mông Cổ Cáp Lặc Cảnh, Cam Tử Hà).
Tham khảo
Thể loại:Hải Bắc Thể loại:Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Bảo tàng Chứng thư Vũ trang
nhỏ|Bảo tàng Chứng thư Vũ trang Bảo tàng Chứng thư Vũ trang (Muzeum Czynu Zbrojnego) là một bảo tàng tọa lạc tại số 23 Górali, quận Nowa Huta ở Kraków, Ba Lan. Bảo tàng Chứng thư Vũ trang được điều hành bởi Tổ chức Małopolska Dom Kombatanta.
Lược sử hình thành
Triển lãm đầu tiên của Bảo tàng Chứng thư Vũ trang diễn ra vào năm 1963. Bảo tàng được thành lập theo sáng kiến của Antoni Dałkowski, chủ tịch của Nhà máy thép Vladimir Lenin.
Năm 1979, Bảo tàng Chứng thư Vũ trang được hoàn tất cải tạo với việc gia cố móng và xây dựng thêm tầng hai.
Triển lãm
Tính đến năm 1970, Bảo tàng Chứng thư Vũ trang trưng bày khoảng 3000 hiện vật và kỷ vật. Ban đầu, các vật triển lãm tại Bảo tàng đến từ các bộ sưu tập tư nhân của các nhân viên từng làm việc tại Nhà máy thép Vladimir Lenin. Trong nhiều năm về sau, bộ sưu tập của Bảo tàng Chứng thư Vũ trang được mở rộng nhờ đóng góp của những cựu chiến binh từng chiến đấu trong Quân đoàn Ba Lan trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, trong Cuộc nổi dậy Đại Ba Lan (1918–1919), Cuộc nổi dậy Silesia, trong Chiến tranh Bolshevik và Chiến tranh thế giới thứ hai.
Đặt phía trước Bảo tàng Chứng thư Vũ trang từ năm 1969 là xe tăng hạng nặng IS-2, một trong những biểu tượng của quận Nowa Huta. Xe tăng này từng có lộ trình chiến đấu đi qua Praha, Zgorzelec và Berlin.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bảo tàng Ba Lan
Liễu Đại Hoa
Liễu Đại Hoa (sinh 1950) quê ở Vũ Hán, Hồ Bắc là một vận động viên cờ tướng của Trung Quốc. Ông được phong cấp cao nhất trong cờ tướng là đặc cấp quốc tế đại sư.
Liễu Đại Hoa có sở trường về đánh cờ tưởng (cờ mù - đánh không nhìn bàn), được vinh danh là Đông Phương điện não ("máy tính phương Đông"). Năm 1988, tại Thiên Tân, ông phá kỉ lục đánh cờ tưởng đồng thời 12 bàn đang tồn tại của Hồ Vinh Hoa lên 15 bàn (thắng 11, hoà 3, chỉ thua 1). Năm 1995, kỉ lục này lại bị chính Liễu phá vỡ tại Bắc Kinh với 19 bàn (thắng 16, hòa 1 và thua 2).
Liên kết ngoài
Thể loại:Vận động viên cờ tướng Trung Quốc Thể loại:Nhân vật còn sống
Chèo bẻo đuôi cờ chẻ
Dicrurus paradiseus là một loài chim trong họ Dicruridae. Phạm vi phân bố của loài này trải dài từ phía tây dãy Hy Mã Lạp Sơn đến phía đông dãy Hy Mã Lạp Sơn và đồi Mishmi ở chân đồi dưới 1.200 m (3.900 ft). Chúng được tìm thấy ở những ngọn đồi của bán đảo Ấn Độ và Tây Ghats. Tiếp tục đi về phía tây đến các đảo Borneo và Java ở phía đông qua đất liền và hải đảo. Giống như các loài chèo bẻo khác, chúng ăn chủ yếu là côn trùng nhưng cũng ăn trái cây và ăn mật hoa. Có đôi chân ngắn, chúng đứng thẳng và thường đậu trên những cành cây cao và lộ ra. Chúng rất hung dữ và đôi khi đuổi những con chim lớn hơn, đặc biệt là khi làm tổ. Chúng thường hoạt động vào lúc hoàng hôn.
Tham khảo
P Thể loại:Động vật được mô tả năm 1766 Thể loại:Chim châu Á Thể loại:Chim Bangladesh Thể loại:Chim Trung Quốc Thể loại:Chim Ấn Độ Thể loại:Chim Indonesia Thể loại:Chim Singapore Thể loại:Chim Sri Lanka Thể loại:Loài ít quan tâm
Bulbophyllum leptostachyum
Bulbophyllum leptostachyum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tham khảo
leptostachyum]]
L
Údrnice
Údrnice là một làng thuộc huyện Jičín, vùng Královéhradecký, Cộng hòa Séc.
Hoplodrina centralasiae
Hoplodrina centralasiae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Hoplodrina
Échigey
Échigey  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Échigey nằm ở khu vực có độ cao từ 189-204 mét trên mực nước biển.
Agabus kootenai
Agabus kootenai là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Larson miêu tả khoa học năm 1991.
Échigey
Tham khảo
Thể loại:Xã của Côte-d'Or
Agabus kootenai
Tham khảo
Thể loại:Bọ nước Thể loại:Agabus
Calostephane marlothiana
Calostephane marlothiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được O.Hoffm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Liên kết ngoài
Thể loại:Calostephane Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889
Rudgea stenophylla
Rudgea stenophylla là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.
Tham khảo
Thể loại:Thực vật Peru Thể loại:Rudgea Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Oxytropis laxiracemosa
Oxytropis laxiracemosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Vassilcz. miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
L
Abrochia mellita
Abrochia mellita là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Abrochia
Isopterygium lioui
Isopterygium lioui là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Thér. & P. de la Varde mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Liên kết ngoài
Thể loại:Isopterygium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1938
Forsterina cryphoeciformis
Forsterina cryphoeciformis là một loài nhện trong họ Desidae.
Loài này thuộc chi Forsterina. Forsterina cryphoeciformis được miêu tả năm 1908 bởi Eugène Simon.
Tham khảo
biologie|2011|10|14}}
Paratapinocyba kumadai
Paratapinocyba kumadai là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Xanthostemon confertiflorus
Xanthostemon confertiflorus là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Merr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xanthostemon Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1952
Kifissia
Kifissia (?) là một khu tự quản ở vùng Attiki, Hy Lạp. Khu tự quản Kifissia có diện tích 35 km², dân số theo điều tra ngày 18 tháng 3 năm 2001 là 66484 người.
Paratapinocyba kumadai
Loài này thuộc chi Paratapinocyba. Paratapinocyba kumadai được Kendo Saito miêu tả năm 1986.
Kifissia
Tham khảo
Thể loại:Khu tự quản của Attiki Thể loại:Khu tự quản Hy Lạp Thể loại:Du lịch Hy Lạp Thể loại:Khu phố mua sắm Hy Lạp
Paratapinocyba kumadai
Tham khảo
Thể loại:Paratapinocyba
Dicranella perrottetii
Dicranella perrottetii là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Mont.) Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dicranella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Muraltia squarrosa
Muraltia squarrosa là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được (L. f.) DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Liên kết ngoài
Thể loại:Muraltia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1824
Arasalbande, Gauribidanur
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Cương Sát
Cương Sát (chữ Hán giản thể:刚察县) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Tạng Hải Bắc, tỉnh Thanh Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 12.000 km2, dân số năm 2002 là 40.000 người, chủ yếu là người Tạng. Mã số bưu chính là 812300. Huyện lỵ đóng tại trấn Sa Liễu Hà. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 1 trấn (Sa Liễu Hà) và 4 hương (Cáp Nhĩ Cái, Y Khắc Ô Lan, Cát Nhĩ Mạnh và Tuyền Cát).
Liên kết ngoài
Thể loại:Hải Bắc Thể loại:Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Panzergrenadier
nhỏ|Lực lượng Panzergrenadier trong hàng ngũ quân đội Liên bang Đức Panzergrenadier, viết tắt PzGren (hiện đại) hoặc PzG (Thế chiến II), là thuật ngữ tiếng Đức dùng để chỉ lực lượng bộ binh cơ giới hóa (sử dụng phương tiện bình thường) và bộ binh cơ giới (sử dụng xe bọc thép có vũ trang) được sử dụng trong quân đội của Áo, Đức và Thụy Sĩ ngày nay. Xuất hiện lần đầu trong Thế chiến II, Panzergrenadier là những binh lính di chuyển bằng các xe chiến đấu bộ binh, thường đi theo yểm trợ xe tăng chủ lực trong các cuộc chiến tranh cơ giới. Họ thường xuống xe khi đối đầu với bộ binh địch hoặc sử dụng vũ khí chống tăng để tiêu diệt thiết giáp đối phương. Trong quân đội Thụy Sĩ hiện đại, Panzergrenadier là một bộ phận của lực lượng thiết giáp, nhưng lại là một nhánh binh chủng riêng biệt trong quân đội Đức và Áo.
Tham khảo
Thể loại:Bộ binh
Ngô Giai Di
Ngô Giai Di (giản thể: 吴佳怡, phồn thể: 吳佳怡, bính âm: Wú Jiā Yí; sinh ngày 1 tháng 12 năm 1995) là một nữ diễn viên người Trung Quốc trực thuộc công ty giải trí Hoan Ngu Ảnh Thị.
Tiểu sử
Ngô Giai Di sinh ra tại tỉnh Hắc Long Giang ở Trung Quốc, ba cô là người Liêu Ninh và mẹ cô là người Hắc Long Giang. Năm 6 tuổi, bởi vì công việc của mẹ nên cô đã chuyển đến sống ở một thành phố ven biển tỉnh Chiết Giang. Tiểu học và trung học cô đều theo học tại trường Minh Châu ở Vĩnh Khang, Chiết Giang. Năm 2013, sau khi tốt nghiệp trung học, cô tham gia kỳ thi nghệ thuật, và trúng tuyển vào Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, Học viện Hý kịch Trung ương và Đại học Truyền thông Trung Quốc. Cuối cùng Ngô Giai Di đã chọn thi vào Học viện Hý kịch Trung ương và tốt nghiệp vào năm 2017.
Sự nghiệp
Tháng 8 năm 2013, Ngô Giai Di có cho mình vai diễn đầu tiên là Ngưu Xuân trong bộ phim Cam Lộ, một đứa trẻ mồ côi cha lớn lên trong một gia đình ở nông thôn.
Tháng 2 năm 2015, Ngô Giai Di cùng Lý Gia Minh hợp tác diễn chính trong bộ phim điện ảnh chủ đề kháng chiến Địch Hậu Văn Công Đội, cô vào vai Đường Huệ Linh, một chiến sĩ nữ ngây thơ và tốt bụng. Tháng 8, cô cùng Tôn Hải Anh, Lữ Lệ Bình, Trương Bác Vũ hợp tác trong bộ phim điện ảnh hài kịch Phi Đồng Tiểu Khả, cô đóng vai A Hương, một cô gái dám yêu dám hận. Tháng 11, Ngô Giai Di nhờ vào bộ phim điện ảnh thanh xuân Khởi Phong đã nhận được giải thưởng nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất của Golden Begonia Award lần thứ 3. Cùng năm cô còn cùng Trương Quốc Lập và Tưởng Hân đóng trong một bộ phim tình cảm gia đình hài kịch Lão Đương Gia, cô vào vai một Đỗ Đỗ lớn lên từ nhỏ ở Pháp, tính tình tự cao tự đại lại tùy hứng.
Tháng 1 năm 2017, Ngô Giai Di đóng vai Thanh Việt trong bộ phim cổ trang tình cảm Phượng Tù Hoàng, thị nữ của Sở Ngọc. Cùng năm, cô đóng vai chính cùng Tưởng Y Y trong bộ phim cổ trang thần thoại Na Tra Hàng Yêu Ký, cô vào vai Đông Hải Công chúa - Tiểu Long Nữ , con gái của Đông Hải Long Vương, trời sinh khí chất thông minh, có chút bướng bỉnh.
Liên kết ngoài
Thể loại: Nữ diễn viên Trung Quốc Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Trung Quốc Thể loại:Diễn viên Trung Quốc Thể loại:Nghệ sĩ Trung Quốc sinh năm 1995 Thể loại:Sinh năm 1995 Thể loại:Họ Ngô Thể loại:Cựu sinh viên Học viện Hý kịch Trung ương Thể loại:Người Chiết Giang
Ca trù
nhỏ|phải|222px|Một buổi hội diễn ca trù: bà Phó Thị Kim Đức - ca nương hát chính gõ phách, kép bên tay phải chơi đàn đáy, quan viên bên trái đánh trống chầu Ca trù (chữ Nôm: 歌籌), còn gọi nôm na là hát cô đầu / hát nhà trò là loại hình diễn xướng bằng âm giai nhạc thính phòng rất thịnh hành tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Việt Nam. Ca trù thịnh hành từ thế kỷ 15, từng là loại ca trong cung đình và được giới quý tộc và trí thức yêu thích. Ca trù là một sự phối hợp nhuần nhuyễn và đỉnh cao giữa thi ca và âm nhạc.
Cho đến những năm 1980 thể loại này hay được gọi cái tên là hát ả đào (nghĩa đen là "hát xẩm cửa đình"), tuy nhiên sang thập niên 1990 thì hay gọi tên là hát ca trù. Từ "ca trù" được cho là lấy từ chữ Nôm: 歌籌 nghĩa là lối hát bỏ thẻ tre, người nghe hát thấy chỗ nào hay thì ném thẻ cho đào hát. Sau đó cứ đếm thẻ mà trả thành tiền. Các ca nương được gọi là ả đào tuy nhiên chữ "ả" liên kết với mại dâm, nên gọi chêch ra là cô đào, và dạng biến thể là cô đầu. Ca trù từng được tầng lớp trí thức thời phong kiến yêu thích, được biểu diễn tại các đình làng và cả ở cung đình, sau đó phát triển ở các giáo phường, sử dụng phụ nữ và dần bị biến tướng. Thời thực dân, ca trù phát triển ở các đô thị trong các ca quán nơi cung cấp rượu và thuốc phiện. Sau năm 1945 khi Việt Minh lên nắm quyền, nó bị phê phán gắn với các hoạt động mại dâm chế độ cũ. Sau 1954 ca trù chính thức bị cấm, nhưng được khôi phục sau khi công cuộc Đổi Mới được phát động và ngày nay hay được xem là bộ môn nghệ thuật bác học của nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam.
Ngày 1 tháng 10 năm 2009, ca trù được ghi danh là di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là Danh hiệu UNESCO ở Việt Nam có vùng ảnh hưởng lớn, với phạm vi tới 16 tỉnh, thành phố ở nửa phía Bắc Việt Nam. Hồ sơ đề cử Ca trù là di sản văn hóa thế giới với không gian văn hóa Ca trù trải dài khắp 16 tỉnh phía Bắc gồm: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Ca trù là kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại đứng thứ hai sau ả đào pansori của Hàn Quốc.
Ngày 23 tháng 2 năm 2020, nhằm ngày giỗ tổ nghiệp ca trù, Google lần đầu tiên tôn vinh loại hình nghệ thuật truyền thống này bằng biểu tượng đặc biệt thay thế tạm thời trên trang chủ của Google tại Việt Nam.
Nguồn gốc
Không ai rõ ca trù có từ bao giờ, nhưng có một giai thoại kể rằng nó được khai sinh bởi Đinh Dự - con trai công thần Lam Sơn và công chúa Đường Hoa - người nhà trời. Nên ca trù có nguồn gốc nửa nhân nửa thần, linh thiêng mà cao quý.
Ca trù là dạng nghệ thuật biểu diễn dùng nhiều thể văn chương như: phú, truyện, ngâm, nhưng thể văn chương phổ biến nhất là hát nói và hát kể.
Hát nói xuất hiện sớm nhưng phải đợi đến đầu thế kỷ 19 mới có những tác phẩm lưu truyền đến nay như các tác phẩm của Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát,... Nguồn gốc của thể Hát nói trong văn chương Việt Nam được giải thích bằng những nguyên nhân và các sự việc sau đây.
Thành phần trình diễn
Một chầu hát cần có ba thành phần chính:
Vì là nghệ thuật âm nhạc thính phòng, không gian trình diễn ca trù có phạm vi tương đối nhỏ. Đào hát ngồi trên chiếu ở giữa. Kép và quan viên ngồi chếch sang hai bên. Khi bài hát được sáng tác và trình diễn ngay tại chỗ thì gọi là "tức tịch," nghĩa là "ngay ở chiếu."
Âm nhạc
Ca trù vừa là loại thanh nhạc, vừa là loại khí nhạc. Có một ngôn ngữ âm nhạc tế nhị, tinh vi.
Một số tác phẩm nổi tiếng
Bài bản ca trù có nhiều loại. Phổ biến nhất là hát nói, một thể văn vần có tính cách văn học cao. Những bài hát nói nổi tiếng phải kể đến: Ngoài ra còn có những làn điệu cổ điển khác như "Tỳ bà hành" (bản diễn Nôm của Phan Huy Vịnh theo cổ bản của Bạch Cư Dị). Những điệu huê tình, gửi thư, bắc phản, hát giai,... cũng thuộc thể ca trù.
Ca trù ngày nay
Sau Cách mạng Tháng 8, ca trù bị xem là "trò chơi hư hỏng, trụy lạc" và sau 1954 bị cấm đoán không chính thức vì bị xem là liên quan đến tệ nạn xã hội. Chính quyền cũng gán cho bộ môn ca trù là "phong kiến, trưởng giả" do dư luận xã hội nhìn nhận coi là thứ ăn chơi, trác táng trụy lạc của tầng lớp bóc lột. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh đã tham dự một buổi biểu diễn ca trù tại Văn Miếu Quốc Tử Giám trong năm 1962 nhân dịp Tết Nguyên đán. Năm 1976, học giả Trần Văn Khê đã thu âm các buổi biểu diễn của hai ca nương, người đã hát cho Hồ Chí Minh nghe, và xuất bản hai năm sau đó. Quan chức đầu tiên quảng bá ca trù là Nguyễn Xuân Khoát, người đứng đầu hiệp hội Xuân Thu nhã tập năm 1940-1942: ông đã thuyết trình về ca trù tại các hội nghị, trong các cơ sở giáo dục và trên đài phát thanh (tháng Tư năm 1976). Những năm 1980, môn ca trù mới được cho phép trình diễn cho công chúng nhưng trong khuôn khổ đề tài chính trị chứ không giữ được thể văn truyền thống. Lần ra mắt đó, NSND Quách Thị Hồ hát bài "Những mùa xuân" trên đài phát thanh. Điệu nhạc thì cổ nhưng lời ca mang nội dung ca tụng Đảng Cộng sản Việt Nam. Dù đó là đề tài chỉ đạo, đó là lần đầu sau 30 năm bặt tiếng, khán thính giả miền Bắc Việt Nam mới nghe được làn điệu ca trù. Năm 2009. Chính phủ đề cử ca trù là bộ môn Di sản thế giới UNESCO. Ca trù từ đó mới được công nhận để nghiên cứu bảo tồn.
Nghệ thuật ca trù được giới thiệu trong nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật. Năm 1945 nhà văn Nguyễn Tuân đã ca ngợi loại hình nghệ thuật này trong tác phẩm Chùa Đàn.
Nghệ thuật ca trù sau đó được khai thác trong nhiều bộ phim cũng như trong các chủ đề âm nhạc Việt Nam. Có thể bắt gặp ca trù trong phim Mê Thảo, thời vang bóng, Trăng tỏ thềm lan, Trò đời, Thương nhớ ở ai, Long thành cầm giả ca hay trong bài hát "Một nét ca trù ngày xuân", "Mái đình làng biển" của nhạc sĩ Nguyễn Cường, "Trên đỉnh Phù Vân", "Không thể và có thể", "Chảy đi sông ơi", "Một thoáng Tây Hồ" của Phó Đức Phương, "Chiều phủ Tây Hồ" của Phú Quang,"Chị tôi" của Trọng Đài (thơ Đoàn Thị Tảo), "Hà Nội linh thiêng hào hoa" của Lê Mây, "Đất nước lời ru" của Văn Thành Nho, "Nắng có còn xuân" của Đức Trí, "Giọt sương bay lên" của Nguyễn Vĩnh Tiến, "Chuyện nước non" của NSND Phạm Ngọc Khôi, "Vịnh xuân đất Tổ" của NSƯT Quang Vinh, "Đá trông chồng" của Lê Minh Sơn,...
Liên hoan ca trù toàn quốc lần thứ nhất diễn ra tại Hà Tĩnh (năm 2005). Liên hoan ca trù toàn quốc là hoạt động định kỳ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhằm thực hiện cam kết của Chính phủ Việt Nam với UNESCO về công tác bảo vệ di sản văn hóa thế giới trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể ca trù.
Theo thống kê của các nhà nghiên cứu, năm 2010 có 63 câu lạc bộ ở 15 tỉnh, thành phố trên cả Việt Nam có hoạt động thường xuyên và có kế hoạch luyện tập truyền nghề ca trù. Một số tỉnh thành phía Bắc, điển hình là các tỉnh có nhiều câu lạc bộ ca trù như:
Ca trù mặc dù đã được khôi phục lại nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong quảng bá, bảo tồn, do có một sự đứt gãy trong quá khứ, được cho là mang tính bác học khó hát, các nhạc cụ đàn đáy hay trống đế cũng không dễ chơi, khán giả trẻ tuổi thường không hiểu ý nghĩa của ca từ trong các bài hát (mang tính chất của chủ nghĩa yếm thế - khuyển nho, ca ngợi một cuộc sống đức hạnh hòa hợp với thiên nhiên,...)
Liên kết ngoài
Thể loại:Dân ca Việt Nam Thể loại:Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại tại Việt Nam Thể loại:Di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam Thể loại:Phát minh của Việt Nam Thể loại:Văn hóa Việt Nam Thể loại:Sân khấu cổ truyền Việt Nam
Where Are Ü Now
Sau khi phát hành, "Where Are Ü Now" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao giai điệu bắt tai, chất giọng của Bieber cũng như quá trình sản xuất nó, đồng thời gọi đây là một điểm nhấn nổi bật từ Skrillex and Diplo Present Jack Ü. Ngoài ra, bài hát còn xuất hiện trong danh sách những tác phẩm xuất sắc nhất năm 2015 bởi nhiều ấn phẩm và tổ chức âm nhạc, bao gồm Billboard, MTV, Pitchfork, Rolling Stone và Spin. "Where Are Ü Now" đã gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm những chiến thắng tại giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2015 cho Hợp tác của năm và giải Grammy cho Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 58. Bài hát cũng tiếp nhận những thành công vượt trội về mặt thương mại với việc lọt vào top 10 ở nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm những thị trường lớn như Úc, Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Ireland, New Zealand, Thụy Điển và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, nó đạt vị trí thứ tám trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn đầu tiên của Jack Ü và thứ bảy Bieber vươn đến top 10 tại đây.
Video ca nhạc cho "Where Are Ü Now" được đồng đạo diễn bởi Alex Brewer và Ben Brewer, trong đó bao gồm những cảnh Bieber hát trong một căn phòng tối và được bao phủ bởi những họa tiết hoạt hình, hình vẽ và biếm họa, cũng như những người hâm mộ của Jack Ü tham gia vẽ những hình minh họa ở một phòng trưng bày nghệ thuật để xuất hiện xung quanh cơ thể của nam ca sĩ trong video. Nó đã nhận được ba đề cử tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2015 cho Kĩ xảo xuất sắc nhất, Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất và Biên tập xuất sắc nhất, và chiến thắng hạng mục đầu tiên. Jack Ü và Bieber đã trình diễn nó trên một số chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm Lễ hội Âm nhạc Ultra năm 2015, giải Video âm nhạc của MTV năm 2015 và giải Grammy lần thứ 58, cũng như trong nhiều chuyến lưu diễn của họ. Kể từ khi phát hành, "Where Are Ü Now" đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ, như Florence and the Machine, Pentatonix, Bart Baker và Craig David. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 8 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại.
Liên kết ngoài
Thể loại:Bài hát năm 2015 Thể loại:Đĩa đơn năm 2015 Thể loại:Bài hát của Jack Ü Thể loại:Bài hát của Justin Bieber Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Electronic Songs Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Mix Show Airplay Thể loại:Đĩa đơn của Atlantic Records
Tigridia minuta
Tigridia minuta là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Ravenna miêu tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tigridia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1969
Parallelia acuta
Parallelia acuta là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Parallelia
Barleria holubii
Barleria holubii là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được C.B.Clarke mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Chú thích
Thể loại:Barleria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1901
2708 Burns
2708 Burns (1981 WT) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 11 năm 1981 bởi Bowell, E. ở Flagstaff (AM).
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Được phát hiện bởi Edward Bowell Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1981
Bão Cheneso (2023)
Bão Cheneso là một xoáy thuận nhiệt đới mạnh đã ảnh hưởng đến Madagascar vào tháng 1 năm 2023. Là cơn bão nhiệt đới thứ tư và xoáy thuận nhiệt đới thứ năm của mùa bão Tây Nam Ấn Độ Dương 2022–23, Cheneso đã phát triển từ một vùng nhiễu động thời tiết được theo dõi lần đầu tại RSMC La Réunion vào ngày 17 tháng 1. Ngày hôm sau hệ thống này mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới. Áp thấp nhiệt đới đã mạnh lên thành bão nhiệt đới dữ dội Cheneso vào ngày 19 tháng 1. Cheneso đổ bộ lên phía bắc Madagascar và suy yếu thành một áp thấp nhiệt đới khi đi qua đảo Madagascar, nhưng sau đó tăng cường trở lại trên eo biển Mozambique. Cheneso sau đó mạnh lên thành một xoáy thuận nhiệt đới vào ngày 25 tháng 1. Hệ thống tiếp tục di chuyển về phía đông nam, trước khi chuyển thành áp thấp nhiệt đới vào ngày 29 tháng 1.