cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Broye-Vully
Broye-Vully là một huyện ở bang Vaud của Thụy Sĩ. Huyện này gồm các đô thị sau:
Dicranomyia geronimo
Dicranomyia geronimo là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Catoscopium nigritum
Catoscopium nigritum là một loài rêu trong họ Catoscopiaceae. Loài này được Hedw. Brid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1826.
Liên kết ngoài
Thể loại:Catoscopium Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1826
Andrena malickyi
Andrena malickyi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gusenleitner & Schwarz mô tả khoa học năm 2000.
Kirchdorf an der Krems (huyện)
Bezirk Kirchdorf an der Krems là một huyện của bang Thượng Áo ở Áo.
Các đô thị
Các thị xã (Städte) bằng chữ đậm; các phố thị (Marktgemeinden) bằng chữ xiên, các khu ngoại ô, làng và các đơn vị khác của một đô thị được hiển thị bằng chữ nhỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Huyện của Áo
Dicranomyia geyserensis
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Eustrophus dermestoides
Eustrophus dermestoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Hellwig miêu tả khoa học đầu tiên năm 1792.
Tham khảo
Thể loại:Eustrophus
Eleutherodactylus auriculatus
Eleutherodactylus auriculatus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Cuba. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và các đồn điền. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
auriculatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1862 Thể loại:Động vật đặc hữu Cuba
Cyclommatus elaphus
Cyclommatus elaphus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1881.
Tham khảo
Thể loại:Cyclommatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1881
Christopher McCandless
Christopher Johnson McCandless (12 tháng 2 năm 1968 – giữa tháng 8 năm 1992) là một kẻ lang thang người Mỹ, anh đã đổi tên thành Alexander Supertramp và đi bộ tới vùng Alaska hoang dã chỉ với một chút thức ăn và đồ dùng, hy vọng sống một thời gian cô độc. Gần bốn tháng sau, khi cân nặng chỉ còn 67 pounds (30 kg), anh chết vì đói khát tại Vườn quốc gia và Bảo tồn Denali. Có cảm hứng từ những chi tiết của câu chuyện của McCandless, tác gia Jon Krakauer đã viết một cuốn sách về cuộc phiêu lưu của anh xuất bản năm 1996 với tựa đề Into the Wild (Vào nơi hoang dã). Năm 2007, Sean Penn đã đạo diễn một bộ phim cùng tên, với Emile Hirsch đóng vai McCandless.
Câu chuyện McCandless cũng là chủ đề của một bộ phim tài liệu năm 2007 của Ron Lamothe tựa đề The Call of the Wild (Tiếng gọi nơi hoang dã). Trong cuộc nghiên cứu của mình về cái chết của McCandless, Lamothe kết luận rằng McCandless chết vì đói chứ không phải bị trúng độc do ăn củ khoai lang dại.
Những năm đầu tiên
McCandless sinh tại El Segundo, California, là con trai cả của Walt McCandless và Wilhelmina "Billie" Johnson. Anh có một em gái tên là Carine. Năm 1976, anh cùng gia đình rời tới Annandale, Virginia, một khu ngoại ô giàu có của Washington, D.C. nằm tại Hạt Fairfax, sau khi cha anh được nhận vào làm như một chuyên viên về ăng ten cho NASA. Mẹ anh làm một thư ký tại Hughes Aircraft nơi Walt làm việc, sau này giúp đỡ Walt trong công việc của công ty tư vấn tại gia khá thành công ở Annandale. Dù gia đình McCandless giàu có về tài chính, Walt và Billie thường cãi cọ và thỉnh thoảng còn dự tính li dị. Chris cũng có nhiều anh em cùng cha khác mẹ sống tại California kết quả cuộc hôn nhân đầu tiên của Walt. Walt vẫn chưa li dị người vợ đầu của mình khi Chris và Carine ra đời, nhưng Chris mãi tới khi có một chuyến đi nghỉ vào mùa hè tới miền nam California mới biết được sự thật này về cha mình.
Ở trường, các giáo viên nhận xét McCandless có ý chí rất mạnh. Khi còn thanh niên anh gắn liền nó với một chủ nghĩa lý tưởng mạnh và khả năng thể chất. Tại trường trung học, anh là đội trưởng của đội chạy việt dã, thường hối thúc các bạn coi việc chạy như một cách rèn luyện tinh thần trong đó họ "chạy để chống lại các thế lực của bóng tối... tất cả những kẻ quỷ quái trên thế giới, tất cả kẻ thù."
Anh tốt nghiệp trường Trung học Wilbert Tucker Woodson năm 1986. Ngày 10 tháng 6 năm 1986, McCandless tiến hành một trong những chuyến đi lớn đầu tiên trong đó anh đã đi khắp nước và tới Emory chỉ hai ngày trước khi kỳ học mùa thu bắt đầu. Anh tốt nghiệp Đại học Emory năm 1990, chuyên về lịch sử và nhân loại học. Những trải nghiệm có được từ trường trung học và thành công trong học vấn là động lực để anh coi khinh cái mình coi là một chủ nghĩa vật chất trống rỗng của xã hội Mỹ. Trong năm đầu tại đại học, anh từ chối trở thành thành viên trong Phi Beta Kappa Society, với lý lẽ rằng danh dự và các danh hiệu là thứ không thích đáng. McCandless bị ảnh hưởng mạnh bởi Jack London, Lev Tolstoy, W. H. Davies, và Henry David Thoreau, và anh dự tính cách ly khỏi xã hội có tổ chức trong một giai đoạn để trầm tư về sự cô độc.
Lang thang
Sau khi tốt nghiệp năm 1990, anh quyên $24.000 còn lại trong số $47.000 được gia đình cung cấp cho hai năm đại học cuối cùng cho Oxfam International, một tổ chức từ thiện, và bắt đầu đi lang thang dưới cái tên "Alexander Supertramp" (Krakauer lưu ý sự liên hệ với W. H. Davies, Welsh tác giả của The Autobiography of a Super-Tramp, xuất bản năm 1908). McCandless đi qua Arizona, California, và Nam Dakota, nơi anh làm việc như một thợ lái máy gặt đập. Anh thường xuyên thay đổi cách sống giữa có việc làm và sống không tiền và không tiếp xúc với mọi người, thỉnh thoảng vẫn kiếm được thức ăn. Anh sống sót sau một cơn lũ quét, nhưng vứt xe đi (dù nó không bị hư hại nhiều và sau này được lực lượng cảnh sát địa phương sử dụng) và vứt bỏ biển số. Anh cũng chèo một chiếc thuyền xuôi qua những khu vực xa xôi của Sông Colorado tới Vịnh California. McCandless cảm thấy kiêu hãnh khi sống với đồ đạc và số tiền tối thiểu, và nói chung ít có sự chuẩn bị trước. Tuy nhiên, anh thường được những người anh gặp trên đường cho ăn và giúp đỡ.
Sau khi đi dọc theo Stampede Trail phủ đầy tuyết, McCandless tìm thấy một chiếc xe buýt hỏng được dùng như một nơi trú ngụ của các thợ săn và đỗ trên một khu vực cao của đường mòn gần Vườn quốc gia Denali và bắt đầu tìm cách sống sót. Anh có một túi gạo 10-pound, một khẩu súng Remington bán tự động với 400 viên .22LR hollowpoint, một cuốn sách về các loài thực vật địa phương, nhiều cuốn sách khác, và một số trang bị cắm trại. Anh cho rằng mình có thể kiếm ăn từ cây cối và săn bắn. Dù không có kinh nghiệm trong săn bắn McCandless đã săn được một số loài thú nhỏ như nhím và chim. McCandless thậm chí đã giết được một chú nai sừng tấm; tuy nhiên, anh đã không thể giữ thịt được đúng cách và nó đã hỏng. Thay vì thái mỏng và để thịt khô trong không khí, như thịt bò khô, như thường được làm ở vùng cây bụi Alaska, anh hun khói nó, theo lời khuyên của những người thợ săn anh đã gặp ở Nam Dakota.
Nhật ký của anh ghi lại tổng cộng 112 ngày. Những trang nhật ký viết về những khi anh có tâm trạng vui vẻ hay ác nghiệt tuỳ theo vận may của mình. Tháng 7, sau khi sống ba tháng trong chiếc xe buýt, anh quyết định rời đi, nhưng thấy rằng con đường bị Sông Teklanika chắn ngang, khi ấy đã có mực nước cao và chảy nhanh hơn rất nhiều so với khi anh vượt qua vào tháng 4. Có một đường xe điện hoạt động bằng tay vượt qua sông cách nơi anh sống một phần tư dặm. McCandless sống trong xe buýt tổng cộng 113 ngày.
Ngày 12 tháng 8, McCandless viết những dòng được cho là những chữ cuối cùng trong nhật ký của mình: "Những cây việt quất đẹp đẽ."
Anh lấy trang cuối cùng từ cuốn hồi ký của Louis L'Amour, Education of a Wandering Man (Giáo dục của một người lang thang), có chứa một trích đoạn từ một bài thơ của Robinson Jeffers có tựa đề "Wise Men in Their Bad Hours" (Những người thông minh trong những thời khắc khó khăn): Ở mặt kia của trang giấy, McCandless viết thêm, "I HAVE HAD A HAPPY LIFE AND THANK THE LORD. GOODBYE AND MAY GOD BLESS ALL!" (Tôi đã có một cuộc đời hạnh phúc và tạ ơn chúa. Tạm biệt và Chúa phù hộ tất cả mọi người!)
Thân xác anh được tìm thấy trong chiếc túi ngủ bên trong xe buýt ngày 6 tháng 9 năm 1992, cân nặng ước tính 67 pounds (30 kg). Anh đã chết được khoảng hai tuần. Lý do chính thức về cái chết là chết đói. Tác gia viết tiểu sử Jon Krakauer cho rằng có hai yếu tố dẫn tới cái chết của McCandless. Thứ nhất anh phải đương đầu với nguy cơ của hiện tượng gọi là "thỏ đói" vì tăng hoạt động, cộng với tình trạng thức ăn từ thịt săn ngày càng cạn. Ban đầu, Krakauer cho rằng McCandless có thể đã ăn các loại củ quả độc (Hedysarum alpinum). Tuy nhiên, cuộc thí nghiệm kỹ lưỡng trong phòng thí nghiệm cho thấy rõ ràng không có chất độc alkaloid trong thực phẩm của McCandless.
Di sản văn hoá
Cuốn sách của Krakauer đã biến Christopher McCandless thành một nhân vật anh hùng của nhiều người. Tới năm 2002, chiếc xe buýt bị bỏ hoang (No. 142) trên Stampede Trail nơi McCandless cắm trại đã trở thành một địa điểm du lịch. Bộ phim của Sean Penn Into the Wild, dựa trên cuốn sách của Jon Krakauer, ra mắt tháng 9 năm 2007. Tháng 10 năm 2007, một bộ phim tài liệu về chuyến đi của McCandless của nhà làm phim độc lập Ron Lamothe, The Call of the Wild, được ra mắt. Câu chuyện của McCandless cũng gợi cảm hứng cho một tập của loạt phim truyền hình TV Millennium, album Cirque của Biosphere, và những bài hát dân gian của các ca sĩ Ellis Paul, Eddie From Ohio, Harrod and Funck, and Eric Peters.
Không giống như Krakauer nhiều người đọc, những người rất có thiện cảm với McCandless, đã thể hiện những quan điểm không ủng hộ với những người đã lãng mạn hoá số mệnh của anh.
McCandless đã là một nhân vật đặc biệt ngay từ khi câu chuyện của anh bắt đầu năm 1992. Anh đã chọn không mang theo la bàn (là thứ mà hầu hết mọi người trong tình huống tương tự sẽ coi là vật dụng cần thiết). McCandless hoàn toàn không biết gì về một đường xe điện vượt sông bằng tay cách nơi anh định vượt qua 1/4 dặm. Nếu McCandless biết điều này, anh có thể dễ dàng cứu mạng mình. Ngoài ra, có những khoang tủ chứa những đồ nhu yếu phẩm trong vòng vài dặm từ chiếc xe buýt, dù chúng đã bị phá và toàn bộ đồ thực phẩm đã bị lấy, có lẽ bởi McCandless, như được mô tả chi tiết trong bộ phim tài liệu của Lamothe. Tuy thế Ken Kehrer, lãnh đạo việc tuần tra trong Công viên Quốc gia Denali, bác bỏ rằng McCandless bị Cơ quan Quản lý Vườn quốc gia coi là một đối tượng tình nghi phá hoại. Quan điểm khoan dung nhất trong số những người phỉ báng McCandless là rằng anh là một người hơi thiếu những tri giác thông thường, đi vào khu vực hoang dã mà không có kế hoạch, chuẩn bị, đồ dự phòng đầy đủ với hậu quả gần như chắc chắn là sự việc sẽ kết thúc bằng thảm hoạ.
Nhân viên tuần tra Alaska Peter Christian đã viết:
"Tôi luôn thể hiện cái mà tôi sẽ gọi là 'Hiện tượng McCandless.' Mọi người, hầu như luôn là các chàng thanh niên trẻ, tới Alaska để thử thách mình chống lại thiên nhiên không khoan dung nơi sự tiếp cận và khả năng cứu giúp dễ dàng thực tế không tồn tại [...] Khi bạn nhìn McCandless theo quan điểm của tôi, bạn nhanh chóng thấy rằng điều anh ta đã làm không phải là một sự gan dạ đặc biệt, chỉ là sự ngu ngốc, bi thảm, và khinh suất. Đầu tiên, anh ta bỏ ra ít thời gian để học cách sống thực tế ở nơi hoang dã. Anh ta đã tới Stampede Trail mà thậm chí không có một tấm bản đồ của khu vực. Nếu anh ta [đã] có một tấm bản đồ tốt anh ta đã có thể thoát khỏi tình trạng khó khăn của mình [...] Rõ ràng, Chris McCandless đã tự sát."
Jon Krakauer bảo vệ McCandless, cho rằng cái mà những người chỉ trích cho là sự kiêu căng chỉ đơn giản là tham vọng của McCandless "là người đầu tiên khám phá một điểm trống trên bản đồ." Krakauer tiếp tục rằng "Tuy nhiên, vào năm 1992, không có nhiều điểm trống trên bản đồ--không ở Alaska, không ở bất kỳ đâu. Nhưng Chris, với logic riêng của mình, đã tới với một giải pháp tốt cho tình trạng này: Anh ta đơn giản là chẳng cần tới bản đồ. Trong tư tưởng của anh, nếu không phải ở nơi nào khác, vùng đất đó sẽ là nơi chưa từng bị khám phá."
Eustrophus impruricollis
Tham khảo
Thể loại:Eustrophus
Andrena mandibularis
Andrena mandibularis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1892.
Dicranomyia gibbera
Dicranomyia gibbera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Andrena mandibularis
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1892
Dicranomyia gibbera
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic
Ordonnac
Ordonnac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Linz-Land
Bezirk Linz-Land là một huyện của bang Thượng Áo ở Áo.
Các đô thị
Các thị xã (Städte) bằng chữ đậm; các phố thị (Marktgemeinden) bằng chữ xiên, các khu ngoại ô, làng và các đơn vị khác của một đô thị được hiển thị bằng chữ nhỏ.
Bernartice, Písek
Bernartice là một làng thuộc huyện Písek, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Písek Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc
Fibrobacter succinogenes
Fibrobacter succinogenes là một loài vi khuẩn phân giải tế bào trong chi Fibrobacter. Nó có mặt trong dạ cỏ của gia súc. Beta glucans là chất nền trong dạ cỏ và các sản phẩm của nó sau khi tiêu hóa bao gồm formate, acetate và succinate. Fibrobacter succinogenes hình thành các rãnh rộng đặc trưng trong cellulose tinh thể, và cũng dễ dàng tách ra khỏi chất nền của nó trong quá trình chuẩn bị mẫu.
Mối quan hệ chặt chẽ của Fibrobacter succinogenes với Bacteroidetes và Chlorobi phyla
Các nghiên cứu phát sinh gen dựa trên trình tự protein RpoC và Gyrase B, chỉ ra rằng Fibrobacter succinogenes có liên quan chặt chẽ với các loài thuộc phyla Bacteroidetes và Chlorobi. Fibrobacter succinogenes và các loài từ hai loại phyla khác này cũng phân nhánh ở cùng một vị trí dựa trên ký hiệu được lưu trữ trong một số protein quan trọng. Cuối cùng và quan trọng nhất, các nghiên cứu genom so sánh đã xác định được hai ký hiệu indels được lưu trữ (một chuỗi amino acid 5-7 trong protein RpoC và một amino acid 13-16 trong serine hydroxymethyltransferase) và một ký hiệu protein (PG00081) được chia sẻ duy nhất bởi Fibrobacter succinogenes và tất cả các loài từ Bacteroidetes và Chlorobi phyla. Tất cả các kết quả này cung cấp bằng chứng thuyết phục rằng Fibrobacter succinogenes có chung tổ tiên với các loài Bacteroidetes và Chlorobi không bao gồm tất cả các vi khuẩn khác, và những loài này nên được công nhận là một phần của siêu vi khuẩn FCB.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vi sinh vật
Tân Dư
Tân Dư (tiếng Trung: 新余市 Jí'ān Shì bính âm: Xīnyú Shì, Hán-Việt: Tân Dư thị) là một địa cấp thị của tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.
Địa lý
Diện tích địa cấp thị này là 3.164 km² và dân số 1 triệu người. Tân Dư nằm cách Nam Xương 135 km về phía Tây Nam. Ngành công nghiệp chính của Tân Dư là thép.
Hành chính
Tân Dư được chia ra thành 2 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 quận và 1 huyện
Liên kết ngoài
phải|140px
Thể loại:Thành phố tỉnh Giang Tây
Eustrophus marginatus
Eustrophus marginatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Champion mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Tham khảo
Thể loại:Eustrophus
Cà kheo cổ đen
Cà kheo cổ đen (danh pháp hai phần: Himantopus mexicanus) là một loài chim thuộc họ Cà kheo. Đây là loài chim sinh sống ở bờ biển và là có nhiều ở các vùng đất ngập nước và bờ biển Mỹ. Nó được tìm thấy từ các khu vực ven biển của California thông qua nhiều nội thất phía tây Hoa Kỳ dọc theo Vịnh Mexico như xa về phía đông tận Florida, về phía nam thông qua Trung Mỹ và Caribbean đến phía tây bắc Brazil về phía tây nam Peru, phía đông Ecuador và quần đảo Galápagos. Các quần thể phía bắc, đặc biệt là những nhóm từ nội địa, di cư, trú đông từ cực nam của Hoa Kỳ tới miền nam Mexico, hiếm khi hiện diện xa về phía nam là Costa Rica, trên bán đảo Baja California, nó chỉ được tìm thấy thường xuyên trong mùa đông.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Chim México Thể loại:Chim Mỹ Thể loại:Chim Nam Mỹ Thể loại:Chim Trung Mỹ Thể loại:Chim Caribe
Omet
Omet là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
La Liga 1930–31
La Liga mùa giải 1930-31 được bắt đầu từ ngày 7 tháng 12 năm 1930 và kết thúc vào ngày 5 tháng 4 năm 1931. Giải đấu bao gồm những câu lạc bộ sau:
Tham khảo
Thể loại:Mùa giải La Liga
Eleutherodactylus bacchus
Eleutherodactylus bacchus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
La Fage-Montivernoux
La Fage-Montivernoux là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1200 mét trên mực nước biển.
Eleutherodactylus bacchus
Liên kết ngoài
bacchus Thể loại:Động vật lưỡng cư Colombia
La Fage-Montivernoux
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lozère
La Fage-Montivernoux
Cyclommatus ethmarionotus
Cyclommatus ethmarionotus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1980.
Tham khảo
Thể loại:Cyclommatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1980
Eleutherodactylus bakeri
Eleutherodactylus bakeri là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Haiti. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
bakeri Thể loại:Động vật đặc hữu Haiti
Andrena mangkamensis
Andrena mangkamensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1982.
Tham khảo
M Thể loại:Động vật được mô tả năm 1982
Ranai, Quần đảo Natuna
Ranai là thủ phủ của Natuna Regency quần đảo ở Quần đảo Riau, Indonesia. Thị xã có một sân bay và có thể đến bằng thuyền. Nó nằm trên East Bunguran và quần đảo East Bunguran có dân số 20.800.
Liên kết ngoài
Thể loại:Quần đảo Natuna
Dicranomyia gladiator
Dicranomyia gladiator là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tham khảo
Thể loại:Dicranomyia Thể loại:Limoniidae ở vùng Nearctic
Eustrophus niponicus
Eustrophus niponicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Lewis miêu tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Tham khảo
Thể loại:Eustrophus
Perg (huyện)
Bezirk Perg là một huyện của bang Thượng Áo ở Áo.
Các đô thị
Các thị xã (Städte) bằng chữ đậm; các phố thị (Marktgemeinden) bằng chữ xiên, các khu ngoại ô, làng và các đơn vị khác của một đô thị được hiển thị bằng chữ nhỏ.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Áo
Bernartice, Trutnov
Bernartice là một làng thuộc huyện Trutnov, vùng Královéhradecký, Cộng hòa Séc.
Tham khảo
Thể loại:Huyện Trutnov Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc Thể loại:Làng ở quận Trutnov Thể loại:Khu dân cư ở quận Trutnov
Tiếng Cám
nhỏ|424x424px|Sự phân bố tiếng Cám Tiếng Cám hay Cám ngữ (赣语/贛語 Gan huà) còn gọi là Giang Tây thoại (江西话, Jiāngxī huà; Gan: Kongsi ua) là một trong những nhóm chính của văn nói Trung Quốc, một thành viên của hệ ngôn ngữ Hán-Tạng.
Có khoảng 48 triệu người nói tiếng Cám. Những người nói tiếng Cám sống tập trung ở tỉnh Giang Tây cũng như Tây Bắc Phúc Kiến và một vài nơi ở An Huy và Hồ Bắc ở Trung Hoa Đại lục.
Tiếng Cám có các phương ngữ tiêu biểu như phương ngữ Nam Xương. Tên gọi "Cám" xuất phát từ tên rút ngắn của tỉnh Giang Tây (nơi sông Cám chảy qua).
Thời Tần, nhiều quân lính phương Bắc di chuyển xuống phía Nam khi chinh phạt các nước Bách Việt. Một lượng lớn người Hán đến định cư ở Giang Tây.
Tham khảo
Cám
Martha Gellhorn
Ellis Martha Gellhorn (08 tháng 11 năm 1908 - 15 tháng 2 năm 1998) là tiểu thuyết gia, nhà văn du lịch, ký giả người Mỹ gốc Đức, được đánh giá bởi tờ báo London Daily Telegraph, cùng với những người khác nữa, là một trong những phóng viên chiến tranh vĩ đại nhất của thế kỷ 20. Bà viết báo về hầu như tất cả các cuộc xung đột lớn trên thế giới đã diễn ra trong suốt sự nghiệp 60 năm của mình. Gellhorn cũng là người vợ thứ ba của tiểu thuyết gia người Mỹ Ernest Hemingway, 1940-1945. Ở tuổi 89, bị bệnh và gần như mù hoàn toàn, bà đã tự tử. Giải thưởng báo chí Martha Gellhorn được đặt theo tên bà.
Tiểu sử
Bà sinh ra ở St. Louis, Missouri, con gái của Edna (nhũ danh Fischel), một người gốc Đức đòi quyền bầu cử cho phái nữ, và George Gellhorn, bác sĩ phụ khoa sinh ra ở Đức. Cha bà và ông ngoại có nguồn gốc Do Thái, và bà ngoại của bà là từ một gia đình Tin Lành. Anh trai của bà, Walter Gellhorn, trở thành một giáo sư luật nổi tiếng tại Đại học Columbia. Em trai Alfred Gellhorn, một bác sĩ chuyên khoa ung thư và cựu hiệu trưởng của Trường y Đại học Pennsylvania, đã qua đời ở tuổi 94 vào năm 2008. Gellhorn tốt nghiệp trường John Burroughs năm 1926 ở St Louis và ghi danh theo học tại Bryn Mawr College ở Philadelphia. Năm 1927, cô tạm ngừng học trước khi tốt nghiệp để theo đuổi một sự nghiệp nhà báo. Bài viết đầu tiên của cô xuất hiện trong tờ The New Republic. Năm 1930, xác định để trở thành một phóng viên nước ngoài, cô sang Pháp trong hai năm, nơi cô làm việc tại văn phòng Báo chí Quốc ở Paris. Trong khi ở châu Âu, cô đã trở thành hoạt động trong các phong trào hòa bình và đã viết về kinh nghiệm của mình trong cuốn sách, What Mad Pursuit (1934). Sau khi trở về Mỹ, Gellhorn được làm cho Harry Hopkins là một nhà điều tra cho Cục Quản lý Cứu trợ Khẩn cấp Liên bang. Bà đi viết báo về tác động của Đại suy thoái ở Hoa Kỳ. Các báo cáo của bà cho cơ quan đó đã thu hút sự chú ý của Eleanor Roosevelt, và hai người phụ nữ đã trở thành người bạn suốt đời. Phát hiện cô là cơ sở của một tập hợp các truyện ngắn, The Trouble I've Seen (1936).
Fau-de-Peyre
Fau-de-Peyre là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1100 mét trên mực nước biển.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Lozère
Mallotus glabriusculus
Mallotus glabriusculus là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (Kurz) Pax & K.Hoffm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Tham khảo
Thể loại:Chi Ruối Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1914
Yếu tố môi trường trong thiên hướng tình dục
Yếu tố môi trường ảnh hưởng đến quá trình hình thành thiên hướng tình dục đã có được nhiều nghiên cứu. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng cả hai yếu tố sinh học và yếu tố môi trường văn hóa - xã hội đều có ảnh hưởng phức tạp đối với việc hình thành người đồng tính, song tính. Viện Nhi khoa Hoa Kỳ và Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ đều khẳng định rằng có nhiều nguyên nhân hình thành nên thiên hướng tình dục. Họ đưa ra giả thuyết rằng nó là kết quả của sự tác động qua lại phức tạp của các tác nhân di truyền, nội tiết tố và ảnh hưởng từ môi trường gia đình, văn hóa và xã hội (phim ảnh, sách báo, bạn bè...).
Các nghiên cứu gien gần đây cho thấy những người đồng tính bẩm sinh chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi những người đồng tính do ảnh hưởng từ sự nuôi dạy, văn hóa - xã hội (phim ảnh, sách báo, bạn bè...) chiếm tỷ lệ đa số. Năm 2019, một nghiên cứu khoa học quy mô lớn phân tích gien của gần 500.000 người đã được công bố trên Tạp chí Khoa học Sciene cho thấy: yếu tố di truyền bẩm sinh chỉ đóng vai trò nhỏ (khoảng 8% - 25%), trong khi ảnh hưởng từ môi trường gia đình, văn hóa - xã hội (phim ảnh, sách báo, tuyên truyền, sự dạy dỗ và bạn bè) mới là nguyên nhân chính (chiếm 75% - 92%) trong việc hình thành đồng tính luyến ái. Các phong trào tuyên truyền ủng hộ LGBT (đồng tính, song tính, chuyển giới) tỏ ý lo ngại nghiên cứu này vì nó đã gián tiếp khẳng định rằng đồng tính/song tính luyến ái là một sự bất thường do ảnh hưởng từ xã hội
Định hướng tính dục của bản thân
Trung tâm cai nghiện và sức khỏe tâm thần Mỹ cho rằng "Đối với một số người, khuynh hướng tình dục là liên tục và cố định trong suốt cuộc đời của họ. Đối với những người khác, khuynh hướng tình dục có thể mềm dẻo và thay đổi theo thời gian." Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ thì cho rằng "Tìm kiếm định hướng tình dục của bản thân - chứ không phải định hướng tính dục - thường xuyên thay đổi thông qua liệu pháp tâm lý, các nhóm hỗ trợ, và các sự kiện trong cuộc sống". Thông thường, xu hướng tình dục và bản sắc khuynh hướng tình dục là không phân biệt, điều này có thể tác động đến việc đánh giá chính xác khuynh hướng tình dục và định hướng tình dục có thể thay đổi hay không; định hướng tình dục có thể thay đổi trong suốt cuộc đời của một cá nhân, và có thể hoặc có thể không phù hợp với giới tính sinh học, hành vi tình dục hoặc khuynh hướng tình dục thực sự. Học giả Lisa Diamond, khi xem xét nghiên cứu về xác định tình dục đồng tính nữ và lưỡng tính, nói rằng nghiên cứu cho thấy "sự thay đổi và tính mềm dẻo dẫn tới tình dục đồng giới".
Sự bất ổn giới tính thời thơ ấu
Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng không phù hợp giới tính thời thơ ấu (childhood gender nonconformity) là yếu tố tiên đoán tốt nhất đồng tính luyến ái khi người đó lớn lên. Daryl Bem đề xuất rằng vài trẻ em thích các hoạt động tiêu biểu của giới tính đối lập. Các trẻ phù hợp giới tính cảm thấy khác với những trẻ có giới tính đối lập với mình trong khi những trẻ không phù hợp giới tính lại cảm thấy khác với những trẻ cùng giới tính với mình. Do đó trẻ có thể cảm thấy bị kích thích sinh lý khi gần người mà trẻ cho là "khác" với mình. Những kích thích sinh lý này sau đó sẽ chuyển thành ham muốn tình dục. Các nhà nghiên cứu cho rằng sự không phù hợp giới tính từ nhỏ có thể là do kiểu gen, hoócmôn giai đoạn bào thai, cá tính, cách chăm sóc của cha mẹ và các yếu tố môi trường khác.
Peter Bearman chỉ ra rằng trẻ trai sinh đôi cùng với một trẻ gái có khả năng bị hấp dẫn cùng giới gấp hai lần trừ khi trẻ có thêm một người anh. Ông ta nói sự phát hiện này đã ủng hộ giả thuyết rằng hòa nhập theo giới tính (gender socialization) kém thời thơ ấu và thiếu niên sẽ hình thành sự ưa thích tình cảm đồng giới. Ông đề xuất rằng cha mẹ của những cặp sinh đôi nam nữ thường đối xử trung tính với chúng, song một người anh trai nếu có sẽ giúp hình thành cơ chế hòa nhập theo giới tính để người em trai bắt chước theo. Tuy nhiên, Bearman và Bruckner không tìm thấy bằng chứng trực tiếp về việc xã hội ảnh hưởng đến khuynh hướng lựa chọn giới tính tình dục. Trong thực tế, không có bằng chứng nào cho thấy liên kết xã hội hoá giới tính của cha mẹ ảnh hưởng đến khuynh hướng tình dục của con cái của họ trong khi một số nghiên cứu trên các trẻ sinh đôi đã cho thấy gần như tất cả các sự giống nhau trong gia đình được quan sát cho thấy khuynh hướng tình dục là do gen, không phải môi trường gia đình. Tỷ lệ thanh thiếu niên báo cáo có hấp dẫn với người đồng tính là cao hơn so với tỷ lệ báo cáo có kinh nghiệm tình dục đồng tính thực sự. Ngoài việc hấp dẫn giới tính, cơ hội quan hệ tình dục cũng cần thiết. Do cơ hội quan hệ tình dục phụ thuộc nhiều vào cấu trúc xã hội, ảnh hưởng xã hội được cho rằng đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc cụ thể hóa hành vi tình dục hơn là hấp dẫn đồng tính đơn thuần.
Ảnh hưởng từ gia đình
Các nhà nghiên cứu có bằng chứng cho thấy người đồng tính nam có người cha ít yêu thương và ít quan tâm hơn đồng thời thân thiết với mẹ hơn là người nam không đồng tính. Họ cho rằng từ điều này có thể kết luận rằng yếu tố gia đình thời thơ ấu là nhân tố quan trọng của đồng tính luyến ái hoặc cha mẹ cố tình đối xử với con như vậy để sửa một đặc tính về mặt giới tính nào đó của con. Michael Ruse cho rằng cả hai khả năng trên là đúng trong nhiều trường hợp khác nhau.
Có nghiên cứu cho thấy người đồng tính nam có nhiều đáng kể anh chị em hơn người đồng tính nữ. Người đồng tính nữ có nhiều đáng kể anh chị em hơn người nam dị tính. Một nghiên cứu năm 2006 ở Đan Mạch so sánh những người kết hôn đồng tính và những người kết hôn dị tính. Người kết hôn dị tính thường có cha mẹ trẻ, cha mẹ chênh lệch ít tuổi, có mối quan hệ ổn định với cha mẹ và là em trong gia đình. Những người có cha mẹ ly hôn thường ít kết hôn dị tính hơn những người có cha mẹ hạnh phúc. Người nam kết hôn đồng tính thường có mẹ lớn tuổi, cha mẹ ly hôn, cha đi vắng hoặc là con út. Người nữ kết hôn đồng tính thường mồ côi mẹ ở tuổi thanh niên, là con một hay con út hoặc con gái duy nhất trong gia đình.
Con nuôi của cặp đồng tính
Các nghiên cứu của nhiều nhà khoa học như Kirk Patrick, Susan Golombok, Ann Spencer, Michael Rutter, Richard Green... cho biết: Khi nghiên cứu các cặp sinh đôi và con nuôi của các cặp đồng tính nữ, bằng chứng cho thấy thiên hướng tình dục là kết quả tác động phức tạp từ cả yếu tố sinh học và yếu tố môi trường và sự nuôi dạy. Các nghiên cứu này đã tìm thấy sự liên hệ về việc phát triển thiên hướng tình dục của trẻ em theo chiều hướng tương tự như cha mẹ nuôi của chúng, có nghĩa là nếu cha mẹ nuôi là người đồng tính thì khả năng đứa trẻ có hành vi đồng tính sẽ tăng lên.
Một nghiên cứu mới vào năm 2012 của Mark Regnerus, giáo sư tại Đại học Texas được đăng trên Tạp chí nghiên cứu xã hội Hoa Kỳ đã cung cấp thêm nhiều thông tin về vấn đề này. Nghiên cứu khảo sát 15.000 thanh niên, khảo sát kỹ 3.000 thanh niên trong đó 175 được nuôi lớn bởi người đồng tính nữ và 73 bởi người đồng tính nam. Kết quả cho thấy: trong ngắn hạn, các cặp đồng tính có thể nuôi con tốt như vợ chồng thông thường; nhưng về dài hạn, sự khiếm khuyết về giới tính (thiếu vắng cha hoặc mẹ để nuôi dạy đứa trẻ) là không thể khắc phục được, và con nuôi của họ khi bước vào tuổi thành niên sẽ có tỷ lệ quan hệ đồng tính cao hơn, cụ thể : Mặt khác, trong cuốn sách "Lớn lên trong một gia đình đồng tính nữ: Tác động với sự phát triển trẻ em", 2 tiến sĩ Fiona Tasker và Susan Golombok, quan sát thấy rằng 25% những thanh niên được nuôi bởi các bà mẹ đồng tính cũng đã tham gia vào một mối quan hệ đồng tính, so với xấp xỉ 0% ở những thanh niên được nuôi bởi các bà mẹ bình thường
Tiến sĩ Trayce Hansen cho biết: "Nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội, mặc dù không dứt khoát, cho thấy rằng trẻ em nuôi bởi các cặp đồng tính có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi đồng tính hơn so với các trẻ em khác. Các nghiên cứu cho đến nay cho thấy khoảng 8% đến 21% con nuôi của các cặp đồng tính cuối cùng cũng sẽ trở thành đồng tính. Để so sánh, tạm cho khoảng 2% dân số nói chung là đồng tính. Do đó, nếu các tỷ lệ này được xác minh kĩ, con nuôi của các cặp đồng tính có khả năng phát triển thành đồng tính cao hơn 4 đến 10 lần so với những đứa trẻ khác."
Số lượng anh trai
Theo nhiều nhiên cứu, có thêm một người anh trai sẽ tăng khả năng là đồng tính lên 28%–48%. Hiệu ứng anh trai chiếm khoảng 1/7 trong số người đồng tính nam. Không có sự tương quan giữa số chị gái và sự đồng tính của một người nữ.
Môi trường văn hóa, xã hội
Tổ chức tình dục xã hội (Social Organization of Sexuality) ở Hoa Kỳ phát hiện đồng tính luyến ái có tương quan với sự đô thị hóa của nơi ở của đối tượng lúc 14 tuổi. Sự tương quan ở nam cao hơn ở nữ. Các tác giả giả thuyết rằng "Ở các thành phố lớn có một môi trường thông cảm đối với sự hình thành và thể hiện mối quan hệ đồng tính".
Ở Đan Mạch, người sinh ra ở khu vực thủ đô có khả năng kết hôn dị tính thấp hơn và khả năng kết hôn đồng tính cao hơn người đồng trang lứa ở thôn quê.
Khuôn mẫu tình dục của mỗi cá nhân là một sản phẩm của văn hóa xã hội. Những xã hội có xu hướng chấp nhận đồng tính thì sẽ có nhiều cá nhân có khuynh hướng đồng tính hơn. Tại Mỹ, đã có sự gia tăng số phụ nữ cảm thấy thu hút đồng tính. Nhà nghiên cứu Binnie Klein cho rằng "rõ ràng là một sự thay đổi trong xu hướng tình dục trong tâm trí nhiều người hơn hơn bao giờ hết, và có nhiều cơ hội hơn - và sự chấp nhận - để vượt qua làn ranh (về giới tính)" Toni Meyer, nhà nghiên cứu cao cấp của Hội đồng Chính sách gia đình bang New Jersey (Mỹ), cho biết: cùng với phong trào ủng hộ đồng tính lên cao, từ năm 1994, số đồng tính nam (ở Mỹ) đã tăng 18%, và số lượng đồng tính nữ còn tăng tới 157%. Điều này cho thấy những yếu tố văn hóa có tác động mạnh mẽ trong việc khuyến khích các hành vi đồng tính, và ít nhất là gián tiếp, làm suy yếu toàn bộ lý thuyết về việc "đồng tính là bẩm sinh".
Chấn thương tâm lý
Việc bị chấn thương tâm lý do bị lạm dụng tình dục cũng là một yếu tố. Một nghiên cứu trong Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ phát hiện ra rằng "vị thành niên bị lạm dụng tình dục, đặc biệt là nam giới, có khả năng tự nhận mình là người đồng tính hay song tính cao gấp 7 lần so với những người không bị lạm dụng" Một nghiên cứu khác cho thấy rằng "46% nam đồng tính so với 7% của nam dị tính báo cáo rằng đã bị lạm dụng tình dục. Con số này tương ứng là 20% trong số đồng tính nữ so với 1% ở nữ dị tính"."
Sigmund Freud và các nhà tâm lý học khác xác nhận rằng sự hình thành thiên hướng tình dục do nhiều nhân tố, trong đó có các sự việc quá khứ xảy ra trong thời thơ ấu. Tiến sĩ tâm lý học nổi tiếng người Tây Ban Nha là Enrique Rojas thì cho rằng: 95% nguyên nhân dẫn tới đồng tính là do các yếu tố môi trường như sự thiếu vắng quan tâm của người cha, người mẹ hung dữ hoặc bị lạm dụng tình dục trong thời thơ ấu.
Cyclommatus eximius
Cyclommatus eximius là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được 🇦🇹 mô tả khoa học năm 1909.
Tham khảo
Thể loại:Cyclommatus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1909
Noaillan
Noaillan  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Xã của Gironde
Eleutherodactylus barlagnei
Eleutherodactylus barlagnei là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Guadeloupe. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông, và vùng đồng cỏ. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo
barlagnei Thể loại:Động vật lưỡng cư Caribe
Danh sách nữ đại kiện tướng cờ vua
nhỏ|[[Judit Polgár, nữ kỳ thủ có hệ số cao nhất trong lịch sử, từng là kiện tướng trẻ nhất tính cả nam lẫn nữ.]] Có 39 nữ kỳ thủ cờ vua đạt danh hiệu Đại kiện tướng (Grandmaster - GM), danh hiệu cao nhất do Liên đoàn cờ vua quốc tế (FIDE) trao tặng. Danh hiệu Đại kiện tướng được FIDE chính thức thiết lập năm 1950. Quy định hiện đại thường yêu cầu kỳ thủ phải có hệ số Elo tối thiểu 2500 và dành ba chuẩn GM giải đấu bao gồm chỉ số thi đấu cấp GM là 2600 để giành được danh hiệu, tuy vẫn có nhiều trường hợp ngoại lệ. Từ năm 1993, các kỳ thủ giành chức vô địch cờ vua nữ thế giới được trao trực tiếp danh hiệu Đại kiện tướng. Giống như tất cả các danh hiệu FIDE, Đại kiện tướng là danh hiệu trọn đời, không yêu cầu kỳ thủ duy trì phong độ hay phải tiếp tục thi đấu sau khi nhận.
Năm 1978, vận động viên cờ vua Gruzia Liên Xô Nona Gaprindashvili là phụ nữ đầu tiên trở thành Đại kiện tướng. Chủ yếu do bà cũng là phụ nữ đầu tiên đạt chuẩn GM một năm trước đó. Năm 1991, Susan Polgár là phụ nữ đầu tiên đạt danh hiệu Đại kiện tướng thỏa mãn điều kiện 3 chuẩn dựa trên chỉ số thi đấu. Cuối năm đó, em gái bà Judit Polgár 15 tuổi trở thành đại kiện tướng trẻ nhất trong lịch sử cả nam lẫn nữ, phá kỷ lục trước đó của Bobby Fischer. Đến năm 2000 chỉ có 6 nữ đại kiện tướng và số lượng nữ chưa bao giờ vượt quá vài phần trăm tổng số các đại kiện tướng. Nhưng bước sang thế kỷ mới, số lượng phụ nữ đạt danh hiệu đã gia tăng vượt bậc. Sự tăng trưởng này giúp tổ chức các giải đấu vòng tròn chỉ dành cho nữ như FIDE Women's Grand Prix chủ yếu là các đại kiện tướng tham gia. Đồng thời, khi mà danh hiệu này không còn quá quan trọng trong việc chỉ thị đẳng cấp cao trong cờ vua nói chung, tính từ năm 2000 đến nay, Hầu Dật Phàm là nữ kỳ thủ duy nhất lọt vào 100 kỳ thủ hàng đầu, giống như Judit Polgár và Maia Chiburdanidze trước đó.
Tính đến năm 2022, tất cả nữ đại kiện tướng đều còn sống và phần lớn những nữ kỳ thủ nhận danh hiệu từ sau năm 2000 vẫn đang thi đấu. Trung Quốc và Nga có nhiều nữ đại kiện tướng nhất và 6 quốc gia có nhiều hơn một nữ đại kiện tướng. Gần như tất cả nữ đại kiện tướng đều đến từ châu Âu hoặc châu Á, chỉ có Irina Krush của Hoa Kỳ là người duy nhất đến từ châu lục khác. Kỷ lục nữ đại kiện tướng trẻ nhất của Judit Polgár đã bị Humpy Koneru lật đổ năm 2002, rồi tiếp tục bị xô ngã một lần nữa vào năm 2008 khi Hầu Dật Phàm nhận danh hiệu lúc mới 14 tuổi.
Ra đời danh hiệu
Năm 1953, FIDE lần đầu đề ra các tiêu chí chính thức cho danh hiệu Đại kiện tướng. Các tiêu chí này bao gồm ý tưởng tiền thân cho khái niệm "chuẩn" hiện đại về yêu cầu phụ thuộc vào điểm số kỳ thủ dành được trong một số giải đấu cá nhân với tỷ lệ tham gia nhất định của kỳ thủ đã có danh hiệu. Năm 1970, khi lần đầu áp dụng hệ số Elo, FIDE điều chỉnh các tiêu chí này thành chuẩn GM (khi ấy gọi là kết quả GM) tính đến hệ số trung bình kỳ thủ tham gia giải đấu. Nhanh nhất là năm 1977, FIDE mới bổ sung yêu cầu rằng kỳ thủ phải có Elo 2450, ngưỡng này về sau nâng lên 2500. Chuẩn GM hiện đại còn yêu cầu chỉ số thi đấu 2600 tính dựa trên điểm người chơi, nhưng phụ thuộc vào hệ số trung bình các đối thủ chứ không phải toàn bộ người chơi trong giải đấu.
Nữ đại kiện tướng thời đầu
thế=Chị em Polgár lúc trẻ tạo dáng chụp ảnh|nhỏ|Chị em nhà Polgár (ảnh năm 1988) đều đạt chuẩn GM trước 20 tuổi. Susan (phải) và Judit (giữa) đều trở thành đại kiện tướng. Bắt đầu từ thập niên 1960, Nona Gaprindashvili là phụ nữ đầu tiên kể từ Menchik được thi đấu với các kỳ thủ nam cao cấp. Sau khoảng 15 năm giữ danh hiệu vô địch thế giới nữ, tại Lone Pine International 1977, bà là phụ nữ đầu tiên đạt chuẩn GM. Gaprindashvili đạt chỉ số thi đấu 2647 và giành được 6½/9 điểm đồng hạng nhất với 3 người khác, gồm các Đại kiện tướng Yuri Sergeyevich Balashov và Oscar Panno. Năm 1978, bà hụt chuẩn GM thứ nhì khi chỉ thiếu ½ điểm. FIDE vẫn quyết định trao danh hiệu Đại kiện tướng trong hoàn cảnh nhiều thay đổi về quy tắc có thể khiến bà khó đạt được danh hiệu này về sau hơn. Năm 1978, đồng hương Gaprindashvili là Maia Chiburdanidze kế nhiệm chức vô địch thế giới nữ và trở thành phụ nữ thứ hai giành được danh hiệu Đại kiện tướng năm 1984 nhờ 3 lần thắng trận Giải vô địch thế giới. Sau đó, bà cũng là phụ nữ đầu tiên lọt danh sách 100 kỳ thủ hàng đầu, đứng thứ 43 năm 1988.
Theo sau hai nữ Đại kiện tướng đầu tiên đến từ Gruzia, chị em nhà Polgár đã chấm dứt sự thống trị kéo dài bốn thập kỷ của Liên Xô đối với cờ vua nữ khi cả ba chị em giúp Hungary giành huy chương vàng tại Olympic cờ vua lần thứ 28 năm 1988. Susan Polgar trở thành nữ kỳ thủ hệ số cao nhất năm 1984 ở tuổi 15. Năm 1988-1989, cả ba chị em Susan, Sofia và Judit Polgár đều giành được chuẩn GM đầu tiên khi còn là thiếu niên trong các giải đấu mở rộng lần lượt ở Royan, Roma và Amsterdam, Đặc biệt gây chú ý là chỉ số thi đấu rất cao 2900 của Sofia, cao hơn nhiều so với chuẩn yêu cầu. Judit cũng lọt vào 100 kỳ thủ hàng đầu năm 1989 khi mới 12 tuổi, rồi đứng thứ 8 thế giới năm 2003. Năm 1991, cả Susan và Judit đều đạt được danh hiệu Đại kiện tướng. Susan là nữ đại kiện tướng thứ ba và là phụ nữ đầu tiên giành danh hiệu theo 3 chuẩn GM thông thường và hệ số đáp ứng. Judit đạt chuẩn GM khi chiến thắng Giải vô địch cờ vua Hungary mở rộng để trở thành nữ đại kiện tướng thứ tư. Mới 15 tuổi 5 tháng, bà cũng trở thành đại kiện tướng trẻ nhất trong lịch sử, phá kỷ lục trước đó của Bobby Fischer từ năm 1958 là 15 năm 6 tháng. Kỷ lục cả nam lẫn nữ này được giữ trong hơn hai năm. Pia Cramling và Tạ Quân giành được danh hiệu Đại kiện tướng vài năm sau đó, đồng thời là hai nữ kỳ thủ cuối cùng được phong tặng trong thế kỷ 20. Tạ Quân là nữ đại kiện tướng đầu tiên ở bên ngoài châu Âu và cũng là đại kiện tướng thứ hai đến từ Trung Quốc tính cả nam lẫn nữ.
Thế kỷ 21
thế=Koneru nhận giải thưởng từ tổng thống Ấn Độ|nhỏ|Humpy Koneru (phải) phá kỷ lục của Judit Polgár để trở thành nữ đại kiện tướng trẻ nhất vào năm 2002, kỷ lục được duy trì đến năm 2008 Sau hơn sáu năm không có thêm nữ đại kiện tướng nào khác, sang đến thế kỷ 21 chứng kiến một số lượng lớn hơn nhiều đạt danh hiệu này. Bắt đầu với Chư Thần (諸宸) năm 2001, trong hai thập kỷ tiếp theo hiếm có năm nào mà không có thêm một nữ đại kiện tướng mới. Kỷ lục nữ đại kiện tướng trẻ nhất của Judit Polgár kéo dài hơn một thập kỷ cho đến khi bị Humpy Koneru phá vỡ vào năm 2002 khi mới 15 tuổi 1 tháng. Tiếp theo, Hầu Dật Phàm trở thành nữ đại kiện tướng trẻ nhất vào năm 2008 khi mới 14 tuổi 5 tháng. Năm 2014, Hầu Dật Phàm lọt vào 100 kỳ thủ hàng đầu và đứng thứ 55 một năm sau đó. Khoảng năm 2003, FIDE thay đổi quy định và bắt đầu trao danh hiệu Đại kiện tướng cho các kỳ thủ giành chức Vô địch Thế giới Nữ (nếu người đó chưa đạt). Bốn nữ kỳ thủ đã trở thành đại kiện tướng theo cách này, gần đây nhất là Đàm Trung Di năm 2017. Có thêm các cặp chị em đạt danh hiệu Đại kiện tướng giống như Susan và Judit Polgár, đó là nhà Kosintseva Tatiana và Nadezhda, cũng như nhà Muzychuk Anna và Mariya. Irina Krush là nữ kỳ thủ đầu tiên bên ngoài châu Âu và châu Á được trao danh hiệu này vào năm 2013.
Khi số lượng các nữ đại kiện tướng gia tăng, có thể tổ chức các giải đấu vòng tròn chỉ dành cho nữ với sự góp mặt của hầu hết là đại kiện tướng. Có thể kể đến như FIDE Women's Grand Prix từ năm 2009 và Cúp Cairns bắt đầu năm 2019. Chín trên mười kỳ thủ tham dự Cúp Cairns 2020 đều là đại kiện tướng. Khi giải Ứng viên (Candidates tournament) được phục hồi năm 2019 để chọn người thách thức Giải vô địch thế giới tiếp theo, tất cả kỳ thủ đều là đại kiện tướng có hệ số trên 2500. Trong khi tiếp tục có nhiều nữ đại kiện tướng hơn, tốc độ phụ nữ mới đạt được danh hiệu này đạt đỉnh trước thập niên 2010 ít lâu. Vì tổng số từ khoảng 300 năm 1990 tăng lên hơn 1.700 năm 2020, nên tỷ lệ nữ giới vẫn chỉ chiếm không quá vài phần trăm đại kiện tướng nói chung. Đến năm 2022, đã có tổng cộng 39 nữ đại kiện tướng.
Quy định (2022 – nay)
FIDE xếp hạng kỳ thủ theo hệ số FIDE chính thức được công bố mỗi tháng. Xếp hạng này được xác định bằng cách dùng hệ thống hệ số Elo áp dụng lần đầu vào năm 1970. Hệ số phụ thuộc vào kết quả các trận thi đấu cá nhân tại những giải đấu có xếp hạng của FIDE. Với kỳ thủ trên 2400 trước đó, khi đấu với đối thủ có cùng hệ số thì sẽ nhận thêm 5 nếu thắng, 0 nếu hòa và -5 nếu thua. Các giá trị này tăng nếu đối thủ có hệ số cao hơn và ngược lại. Kỳ thủ có thể nhận thêm hoặc mất không quá 10 điểm hệ số cho một trận thắng hoặc thua tương ứng, với trận hòa thì giá trị tăng giảm không quá 5 điểm hệ số. Dù hệ số FIDE chỉ được công bố vào đầu mỗi tháng, chỉ số cần có cho danh hiệu Đại kiện tướng là 2500 có thể đạt được vào giữa kỳ hoặc thậm chí là giữa giải đấu.
"Chuẩn" là thành tích thi đấu cấp độ danh hiệu trong giải đấu có tính hệ số FIDE. Kỳ thủ cần có chỉ số thi đấu tối thiểu 2600 để đạt chuẩn GM tại giải. Chỉ số thi đấu phụ thuộc vào điểm thu được và hệ số trung bình các đối thủ. Điểm kỳ thủ được chuyển thành chênh lệch hệ số theo bảng giá trị chuyển đổi đã công bố, chênh lệch hệ số cũng được thêm vào hệ số trung bình đối thủ để tính chỉ số thi đấu. Ví dụ: để đạt chuẩn GM trong giải đấu 9 ván, kỳ thủ cần giành được 7/9 điểm trước đối thủ có hệ số 2380, 6½/9 điểm trước đối thủ hệ số 2434 hoặc 4½/9 khi hệ số đối thủ là 2600. Hơn nữa, còn có các yêu cầu khác như 1/3 đối thủ cũng phải là đại kiện tướng. Mặc dù kỳ thủ thường phải đạt 3 chuẩn GM, nhưng yêu cầu chính xác là phải chơi được 27 trận trong 3 chuẩn đó. Vì vậy, kỳ thủ có thể cần thêm 1 chuẩn nữa nếu giải đấu lại ít hơn 9 ván thông thường.
Nếu thu được kết quả nhất định tại một số giải đấu cụ thể, kỳ thủ đã thỏa mãn yêu cầu này hoặc thậm chí được trao danh hiệu luôn. Đối với những nữ kỳ thủ chưa có danh hiệu thì yêu cầu dễ thấy nhất là cứ chiến thắng Giải vô địch Thế giới Nữ là sẽ trở thành Đại kiện tướng. Á quân của giải cũng nhận 1 chuẩn GM.
Quy định trước đây
Trước đây, không phải chiến thắng Giải vô địch Thế giới Nữ lúc nào cũng mang lại danh hiệu đại kiện tướng cho nhà vô địch. Vào khoảng thời gian Maia Chiburdanidze là nhà vô địch thế giới, mỗi danh hiệu vô địch chỉ mang lại một chuẩn GM và nữ kỳ thủ cần 3 chiến thắng này hoặc các chuẩn khác để trở thành đại kiện tướng. Còn vào thời Tạ Quân thống trị làng cờ vua nữ thế giới, chỉ cần hai lần vô địch là được. Bắt đầu từ năm 1993, yêu cầu rút xuống đơn giản thành chỉ cần vô địch thế giới là nghiễm nhiên trở thành đại kiện tướng.
Trong quá khứ, FIDE từng tính chuẩn cho Olympiad Cờ vua và các giải vô địch châu lục là "chuẩn nhân đôi" trên 20 ván đấu. Do đó, nếu đạt chuẩn tại Olympic cờ vua nữ hoặc Giải vô địch cờ vua cá nhân nữ châu Âu (European Individual Women's Chess Championship - EWCC), nữ kỳ thủ chỉ cần giành thêm 1 chuẩn nữa cộng với thỏa mãn hệ số tối thiểu để được trao danh hiệu đại kiện tướng. Quy định dành cho thi đấu Olympic này được khởi xướng năm 2005 và kết thúc năm 2017, còn quy định với các giải vô địch châu lục cũng hết giá trị vào năm 2014. Từ năm 2003 đến 2005, với chỉ số thi đấu 2600 coi là một chuẩn GM điển hình trên tối thiểu 12 trận tại giải vô địch châu lục, nữ kỳ thủ được trao trực tiếp danh hiệu đại kiện tướng.
Danh sách
Chuyển liên đoàn: Vô địch thế giới nhiều giai đoạn: <references group="lower-greek" responsive="1">
Theo năm
Biểu đồ biểu thị tổng số nữ đại kiện tướng theo năm dựa trên thời điểm đạt danh hiệu.
Theo tuổi đạt danh hiệu
Biểu đồ biểu thị số lượng tích lũy nữ đại kiện tướng theo độ tuổi dựa trên thời điểm đạt danh hiệu.
Theo quốc gia
Bảng liệt kê số lượng nữ đại kiện tướng còn đang thi đấu từ mỗi liên đoàn quốc gia, cũng như số lượng tất cả các nữ đại kiện tướng theo liên đoàn hiện thời, theo liên đoàn vào thời điểm đạt danh hiệu, và tổng số tổng thể. Số đại kiện tướng còn "đang hoạt động" (còn thi đấu) và số lượng "hiện thời" là tính đến tháng 3 năm 2022.
Liên kết ngoài
Thể loại:Nữ đại kiện tướng cờ vua
Thỏ Peter (phim)
Thỏ Peter (tiếng Anh: Peter Rabbit) là một bộ phim điện ảnh hoạt hình máy tính người đóng thuộc thể loại hài chính kịch công chiếu năm 2018, do Will Gluck viết kịch bản, đạo diễn và đồng sản xuất. Là sản phẩm hợp tác của ba nước Anh, Mỹ và Úc, và dựa trên bộ sách thiếu nhi cùng tên của nhà văn Beatrix Potter, phim xoay quanh thỏ Peter, người anh đầu đàn trong gia đình thỏ đang phải tìm mọi cách để lấy trộm thức ăn trước khi cháu trai quá cố McGregor phát hiện sự việc này.