cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lá khôi
Sinh học
Mùa hoa tháng 5 - 7, mùa quả chín tháng 10 - 12 năm sau. Tái sinh bằng hạt. Cây ưa bóng dưới tán rừng rậm ẩm ướt, phát triển tốt trên lớp đất nhiều mùn trong rừng nguyên sinh, ở độ cao từ 400 - 1200m.
Công dụng
Thành phần hoá học chính là Tanin có công dụng trung hòa, làm giảm độ acid của dạ dày, giảm đau, đặc biệt có tác dụng làm se vết loét, kích thích lên da non và làm lành vết thương nên được dùng để trị viêm loét dạ dày tá tràng.
Bài thuốc
Được dùng phối hợp với bồ công anh, khổ sâm, cam thảo để sử dụng trong trường hợp thể trạng sút kém, bụng đầy trướng, kém ăn, mệt mỏi, đau vùng thượng vị, đau từng cơn, lan ra hai bên sườn xuyên ra sau lưng, người bị viêm loét dạ dày tá tràng. Bài thuốc kết hợp 4 vị thuốc này đã được Hội đông y Thanh Hóa và các Viện Đông y sử dụng trong điều trị bệnh đau dạ dày rất có hiệu quả.
Nhân dân miền ngược vùng Lang Chánh, Ngọc Lạc tỉnh Thanh Hoá thường dùng lá khôi chế biến, sắc uống chữa đau bụng. Hội Đông y Thanh Hoá đã kết hợp dùng lá khôi (80g), lá bồ công anh (40g) và lá khổ sâm (12g) sắc uống chữa đau dạ dày; có thể gia thêm lá cam thảo dây (20g). Nhiều địa phương khác ở tỉnh Nghệ An cũng dùng lá khôi chữa đau dạ dày. Lá khôi được dùng với lá vối, lá hoè nấu nước tắm cho trẻ bị sài lở, hoặc giã với lá Vối trộn với dầu vừng đắp nhọt cho trẻ. Người Dao dùng rễ cây khôi thái nhỏ phơi khô ngâm rượu uống cho bổ huyết, lại dùng sắc uống chữa kiết lỵ ra máu, đau yết hầu và đau cơ nhục.
Tình trạng bảo tồn và biện pháp bảo vệ
Tại Việt Nam được đánh giá là Sẽ nguy cấp. Mức độ đe dọa: Bậc V. Tuy phân bố nhiều nơi nhưng số lượng không nhiều do tái sinh hạt kém, lại bị khai thác với số lượng lớn nên mất nguồn hạt để tái sinh. Mặt khác những nơi có cây con mọc lại bị khai thác phá rừng mạnh nên có thể bị tuyệt chủng vì không còn môi trường sống thích hợp.
Do vậy, biện pháp bảo vệ được khuyến nghị là chỉ khai thác ở mức độ và giữ lại những cây con chưa đến tuổi thu hái. Cấm khai thác loài này trong vườn quốc gia Cúc Phương. Nên tổ chức gây trồng để lấy nguyên liệu làm thuốc.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Kim Peek
Kim Peek (11 tháng 11 năm 1951 – 19 tháng 12 năm 2009) là một người Mỹ thông thái cách kỳ diệu, được gọi là người cực thông thái (megasavant). Ông có một trí nhớ thấu niệm (eidetic memory), cũng gọi là trí nhớ chụp hình, nhưng cũng bị các khuyết tật về phát triển xã hội (social developmental disabilities), có thể do các bất thường về não bẩm sinh. Ông là nguồn cảm hứng cho nhân vật Raymond Babbitt, trong phim Rain Man do diễn viên Dustin Hoffman đóng. Ông không phải người tự kỷ và có thể mắc Hội chứng FG
Tiểu sử
Kim Peek sinh tại thành phố Salt Lake, tiểu bang Utah. Ông sinh ra có đầu to (macrocephaly), gây hại cho tiểu não, và có lẽ quan trọng nhất – thiếu cấu trúc nối liền 2 bán cầu não (agenesis of the corpus callosum), một tình trạng trong đó bị thiếu bó dây thần kinh nối 2 bán cầu não; trong trường hợp của Peek thì các bộ nối thứ cấp như anterior commissure cũng bị thiếu. Người ta suy đoán là các neuron của ông làm các việc nối kết khi bị thiếu một cấu trúc nối 2 bán cầu não (corpus callosum) điều đó đã làm tăng khả năng của trí nhớ.
Theo cha của Peek – ông Fran thì Peek có thể nhớ các sự việc ngay từ khi mới 16–20 tháng tuổi. Ông đọc các sách, nhớ chúng, rồi đặt các sách đó ở phía trên kệ sách để tỏ ra là ông đã đọc rồi, một thói quen mà ông vẫn giữ. Ông đọc một quyển sách trong khoảng một giờ, và nhớ hầu hết mọi thứ mà ông đã đọc, nhớ lượng thông tin bao la về các đề tài từ lịch sử tới văn học, địa lý,... cùng vô số âm thanh, thể thao và ngày tháng. Kỹ thuật đọc của ông là đọc trang bên trái bằng mắt trái và trang bên phải bằng mắt phải, bằng cách này ông có thể đọc 2 trang cùng một lúc với tốc độ khoảng 8–10 giây đồng hồ một trang. Người ta tin rằng ông có thể nhớ lại nội dung của ít nhất 12.000 quyển sách trong trí nhớ. Peek cư ngụ ở thành phố Salt Lake, tiểu bang Utah và là thành viên của Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô.
Đi lại và thao tác
Trước khi lên 4 tuổi, Peek đã không thể đi lại được, sau đó ông đi được theo cách lê bước chân. Ông không thể cài nổi nút áo sơ mi của mình và gặp khó khăn với các kỹ năng vận động thông thường khác, có lẽ do tiểu não của ông bị tổn hại. Trong sát hạch tâm lý, Peek đạt điểm dưới trung bình, có IQ là 73.
Tài năng tăng dần
nhỏ|trái|Fran và Kim Peek
Không giống như các người thông thái khác, Peek đã tỏ ra có các kỹ năng xã hội ngày càng tăng dần, có lẽ do sự chú ý học để lãnh hội như người "Rain Man" thực. Cha ông nói rằng óc hài hước của ông đã xuất hiện từ năm 2004 hoặc khoảng đó. Cũng vậy, ông đã phát triển tốt vượt giai đoạn để trở thành nơi chứa số lượng lớn các thông tin; các kỹ năng liên kết thông tin mà ông nhớ được ít nhất cũng là một trong các dấu hiệu của tính sáng tạo. Ông đã biểu lộ khó khăn với những ý niệm trừu tượng chẳng hạn như giải thích ý nghĩa của các ngạn ngữ hoặc các từ ẩn dụ của ngôn ngữ.
Mặc dù không hề là người phi thường về âm nhạc, nhưng các khả năng âm nhạc như một người trưởng thành của Peek đã được chú ý nhiều hơn khi ông bắt đầu học đàn dương cầm. Dường như ông nhớ được âm nhạc mà ông đã được nghe từ nhiều thập kỷ trước và có thể chơi các bài đó trên dương cầm, tới chừng mực mà sự khéo tay bị hạn chế của anh cho phép. Ông có khả năng nói lời bình luận liên tục về âm nhạc cũng như anh chơi nhạc, ví dụ, so sánh một bản nhạc với bản nhạc khác mà ông đã nghe. Khi nghe thu nhạc (vào đĩa vv..), ông có thể phân biệt các loại nhạc cụ nào chơi các bè nào và là người thông thạo để đoán ra các nhạc sĩ sáng tác bản nhạc mới bằng cách so sánh nhạc này với hàng ngàn mẫu âm nhạc trong trí nhớ của mình.
Năm 1984, nhà viết kịch bản Barry Morrow đã gặp Peek ở Arlington, Texas; kết quả của cuộc gặp gỡ này là phim Rain Man ra đời năm 1988. Nhân vật Raymond Babbitt, mặc dù được gợi hứng từ Peek, nhưng được miêu tả như người bị chứng tự kỷ (autism). Dustin Hoffman, người đóng vai nhân vật Babbitt, đã gặp Peek và các người thông thái khác để có sự hiểu biết về bản chất của họ và để diễn xuất vai trò đó được chính xác. Phim này đã tạo ra nhiều đòi hỏi về sự xuất hiện (của nhân vật), điều đó làm tăng lòng tự tin của Peek. Barry Morrow đã đưa cho Kim Peek tượng giải Oscar của mình để hai người cùng cầm và đưa ra ở các lúc họ xuất hiện. Tượng này được coi là "tượng Oscar được yêu mến nhất" (Most Loved Oscar Statue) vì nó được nhiều người cầm hơn bất cứ tượng Oscar nào. Kim Peek cũng được gần gũi với các người xa lạ và tỏ cho họ tài của mình về các tính toán niên lịch bằng cách nói cho họ biết họ được sinh ra ngày thứ mấy trong tuần và những tin tức mới nào được đăng trên trang nhất của các nhật báo lớn. Peek cũng xuất hiện trên truyền hình. Ông du hành cùng với cha mình, người chăm sóc cho ông và làm các thao tác mà Peek thấy khó làm.
Nghiên cứu khoa học
Năm 2004, các nhà khoa học của NASA đã xem xét nghiên cứu Peek với hàng loạt thử nghiệm trong đó có cả việc chụp tia X lớp bằng máy tính (computerize tomography) và việc vẽ hình bằng cộng hưởng từ. Mục đích nhằm tạo ra cảnh nhìn 3 chiều về cấu trúc bộ óc của ông và so sánh các hình ảnh với các việc phân hình (scan) vẽ bằng cộng hưởng từ (Magnetic resonance imaging) được làm năm 1988. Đây là những phương pháp giải quyết thử làm lần đầu, khi sử dụng công nghệ mới và không xâm phạm chỗ khác (non-invasion) để nghiên cứu khả năng thông minh của Kim Peek sâu hơn.
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1951 Thể loại:Mất năm 2009 Thể loại:Người có trí nhớ thấu niệm Thể loại:Người từ Murray, Utah
Alois Hudal
Alois Karl Hudal (còn được gọi là Luigi Hudal; 31 tháng 5 năm 1885 - 13 tháng 5 năm 1963) là nhà thần học, giám mục người Áo trong nhà thờ Công giáo có trụ sở tại Rome. Trong ba mươi năm, ông là người đứng đầu giáo đoàn Santa Maria dell'Anima ở Rome và cho đến năm 1937 ông là đại diện có ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo Áo.
Trong cuốn sách "Những nền tảng của Chủ nghĩa Quốc xã" (The Foundations of National Socialism) xuất bản năm 1937, Hudal đã ca ngợi Adolf Hitler và các chính sách của ông ta, và gián tiếp công kích các chính sách của Vatican. Sau Thế chiến II, Hudal đã giúp thiết lập các Con đường chuột (Ratlines), tạo điều kiện cho các nhân vật Đức Quốc xã cộm cán, các cựu lãnh đạo Phe Trục và các nhà lãnh đạo chính trị khác của Châu Âu, những người bị cáo buộc là tội phạm chiến tranh, thoát khỏi truy lùng, xét xử và giải giáp Nazi của quân Đồng Minh.
Sự nghiệp
Hudal theo học thần học từ 1904 đến 1908 tại Đại học Graz và được thụ phong linh mục ngày 19/7/1908. Ông bảo vệ bằng Tiến sĩ Thần học năm 1911 tại Graz. Sau đó ông tới Teutonic College (Học viện Đức) của Santa Maria dell'Anima ở Rome, bảo vệ Tiến sĩ bậc hai và đủ năng lực giảng dạy và nghiên cứu về Cựu Ước. Sau đó, Hudal quan tâm đến chủ đề Nhà thờ phương Đông (Ecclesiae Orientales) và dự định tạo dựng môn học này ở Đại học Vienna, tuy nhiên không thành. Thay vào đó, năm 1919 ông được bổ nhiệm là giáo sư đặc cách, và từ năm 1923 là giáo sư đầy đủ về Cựu Ước ở Đại học Graz. Năm 1923, Hudal được bổ nhiệm làm hiệu trưởng trường đại học linh mục Santa Maria dell'Anima, nơi ông tìm cách phát triển trong những năm sau đó đến trung tâm tâm linh của giáo sĩ Đức ở Rome. Ở đó ông cũng gặp Eugenio Pacelli, lúc đó là Sứ thần Công giáo ở Đức và sau này là Giáo hoàng Pius XII, người đã tấn phong cho ông ngày 18/6/1933. Sau đó, ông được Đức Giáo hoàng trao tặng danh hiệu "Trợ lý ngai vàng của Giáo hoàng" (Assistente al Soglio Pontificio). Ông mất và yên nghỉ ở Campo Santo Teutonico (nghĩa trang Thánh người Đức) ở Rome.
Mối quan hệ với chủ nghĩa quốc xã
Hudal nhận thấy sự tương đồng trong các mục tiêu của chủ nghĩa quốc xã và của Giáo hội Công giáo, trước hết là khôi phục trật tự chống tự do, chống quốc tế hóa và các giá trị tương ứng, cũng như chống lại chủ nghĩa Bolshevik phương đông. Ông cố gắng tìm kiếm một sự đồng hành giữa Công giáo và chủ nghĩa quốc xã, điều mà ông đã thể hiện trong tác phẩm chính "Những nền tảng của chủ nghĩa Quốc xã" (1936). Cuốn sách dành cho Adolf Hitler, "Führer của cuộc tìm về giá trị Đức, niềm hy vọng và sự vĩ đại của người Đức", đã mang lại cho ông danh tiếng của một "nhà thần học đẳng cấp cao của Đức quốc xã". Hudal chủ trương chủ nghĩa quốc xã trong chừng mực, không phải là thay thế Cơ đốc giáo và hành động như siêu hình giáo điều. Tuy nhiên ông chỉ trích Alfred Rosenberg, một nhà lý luận của Đức quốc xã, vì người này từ chối Kitô giáo. Mối liên hệ ý thức hệ quan trọng nhất giữa Kitô giáo của Hudal và chủ nghĩa quốc xã là chống chủ nghĩa Bolshevik.
Vào lúc có cuộc bỏ phiếu Anschluss nước Áo (sáp nhập Áo) Hudal với tư cách Hiệu trưởng Collegio Teutonico di Santa Maria dell'Anima ở Rome vào Chủ nhật Phục sinh (6 tháng 4 năm 1938) được mời dự lễ Te Deum (lễ tạ ơn) long trọng trong Nhà thờ Santa Maria dell'Anima. Tuy nhiên điều này bị Giáo hoàng Pius XI cấm (Il Santo Padre si oppone a una tale funzione; nghĩa: Đức Thánh Cha chống lại một lễ kỷ niệm như vậy.). Hudal rất tức giận và quy kết lệnh cấm là "ảnh hưởng quá mức ở Vatican".
Liên kết ngoài
Thể loại:Phát xít Kitô giáo Thể loại:Công giáo và chính trị cực hữu Thể loại:Người chống cộng Ý Thể loại:Người chống cộng Áo Thể loại:Sinh năm 1885 Thể loại:Mất năm 1963 Thể loại:Giám mục Công giáo thế kỉ 20
Đường sắt Bắc Hồng – Văn Điển
Đường sắt Bắc Hồng – Văn Điển là một tuyến đường sắt thuộc ngành đường sắt Việt Nam được xây dựng từ năm 1982 nằm vừa trong và vừa ngoài phạm vi nội thành Hà Nội. Tuyến này có điểm đầu tách ra từ đường sắt Bắc Nam, cách ga Văn Điển 300m về phía nam tạo thành một nhánh rẽ lên phía Hà Đông, và điểm cuối nhập vào tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai tại ga Bắc Hồng, được khai thác để vận chuyển hàng hóa từ Yên Viên và các tỉnh vùng núi phía tây về Giáp Bát và ngược lại, tránh không phải đi qua trung tâm thành phố. Nó chạy qua các huyện, quận của Hà Nội như: Thanh Trì, Hà Đông, Hoài Đức, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, Đông Anh và cắt qua các tuyến đường, tuyến phố: Quỳnh Đô, Vĩnh Quỳnh, Tả Thanh Oai (huyện Thanh Trì), Lê Xuân Điệp, Ba La (Quốc lộ 21B), Quang Trung (Quốc lộ 6), sau đó giao cắt vượt mức với đường Tố Hữu kéo dài, rồi chạy qua ĐT72 , Lê Trọng Tấn (quận Hà Đông), ĐT72, Lê Trọng Tấn (huyện Hoài Đức), Do Nha, Miêu Nha (ĐT70A), Phương Canh (quận Nam Từ Liêm), Cầu Diễn (Quốc lộ 32), K1 Cầu Diễn, K3 Cầu Diễn (Phan Bá Vành), Cổ Nhuế (quận Bắc Từ Liêm) , sau đó chạy song song với đường Phạm Văn Đồng, qua cầu Thăng Long, cắt Quốc lộ 23, Nam Hồng (huyện Đông Anh).
Toàn tuyến có chiều dài 39.2 km, có 5 ga gồm:
Tất cả các ga trên đều được quản lý bởi Chi nhánh khai thác đường sắt Hà Nội.
Xem thêm
Thể loại:Tuyến đường sắt ở Việt Nam Thể loại:Giao thông Hà Nội
Sử thi
nhỏ|Phiến đất sét Đại hồng thủy từ [[Sử thi Gilgamesh, lấy từ tàn tích thư viện Ashurbanipal, thế kỉ thứ 7 TCN, hiện đang trưng bày ở Bảo tàng Anh]] Sử thi hay trường ca là thuật ngữ văn học dùng để chỉ những tác phẩm theo thể tự sự, có nội dung hàm chứa những bức tranh rộng và hoàn chỉnh về đời sống nhân dân với nhân vật trung tâm là những anh hùng, dũng sĩ đại diện cho một thế giới nào đó.
Khu biệt khái niệm
Sử thi (thuật ngữ châu Âu: épos, épic) là khái niệm được tiếp nhận từ các nền học thuật chịu ảnh hưởng quan niệm văn học và mỹ học thuộc truyền thống châu Âu dưới hai phạm vi rộng và hẹp: trong nghĩa rộng, thuật ngữ chỉ một thể loại tự sự, một trong ba loại thể văn học phân biệt với kịch và trữ tình. Ở phạm vi hẹp, hiện nay được dùng một cách tương đối phổ biến trong các nền văn học dân tộc nói chung, thuật ngữ chỉ thể loại sử thi anh hùng.
Đặc điểm
Trong nghĩa hẹp, chuyên biệt và có cách hiểu tương đối phổ quát, sử thi chỉ một hoặc một nhóm thể loại trong tự sự, đó là sử thi anh hùng, tức những thiên tự sự kể về quá khứ anh hùng, là bức tranh rộng và hoàn chỉnh về đời sống nhân dân và về những anh hùng, dũng sĩ, tiêu biểu cho một thế giới sử thi. Sử thi anh hùng tồn tại dưới cả dạng truyền miệng và văn bản thành văn. Phần lớn những bản chép các thiên sử thi anh hùng tiêu biểu đều có ngọn nguồn dân gian và bản thân các đặc điểm của thể loại cũng hình thành ở cấp độ dân gian.
Cái đẹp đặc trưng của sử thi anh hùng được biểu lộ trong tính hài hòa riêng của nó, vốn gắn với các quan hệ xã hội chưa trưởng thành. Điều này được Karl Marx nhấn mạnh khi ông liệt sử thi vào thời đại trước khi bắt đầu có sản xuất nghệ thuật thực thụ, đồng thời cho rằng sử thi ở dạng cổ điển làm thành một thời đại trong lịch sử văn hóa.
Ở sử thi, tác giả chỉ can hệ đến thế giới mà các quan hệ thân tộc ngay trong đời sống hiện thực còn đóng vai trò trung gian, môi giới cho phạm vi riêng tư và phạm vi chính trị; các lợi ích của các hành động khác nhau còn bện chặt vào nhau, sự liên hệ giữa các cuộc đấu tranh toàn dân và các hoạt động cá nhân còn mang tính trực tiếp, khác biệt với tiểu thuyết khi nhà văn buộc phải viện cớ riêng cho sự tham dự của nhân vật vào các xung đột chính trị.
Trường ca cũng thường được dùng để gọi các tác phẩm sử thi cổ đại và trung đại, khuyết danh hoặc có tên tác giả. Các nhà nghiên cứu có các ý kiến khác nhau. Theo Aleksander Nikolayevich Veselovski, chúng được soạn bằng cách xâu chuỗi các bài hát sử thi và truyện kể, hoặc theo A. Hoysler thì nới rộng một hoặc một vài truyền thuyết dân gian. Theo Albert Bates Lord và Milman Parry thì trường ca được soạn bằng cách cải biên các cố truyện cổ xưa trong tiến trình tồn tại của sáng tác dân gian.
Phân loại
Có nhiều thể loại trường ca: trường ca anh hùng, trường ca giáo huấn, trường ca châm biếm, trường ca có cốt truyện lãng mạn, trường ca mang tính kịch-trữ tình...
Được coi như nhánh chủ đạo của thể loại là những trường ca với đề tài lịch sử toàn dân hoặc lịch sử toàn thế giới như Illiad, Mahābhārata, La Chanson de Roland (Bài ca chàng Roland)... các đề tài tôn giáo như Divina Commedia (Thần khúc) của Dante, Paradise Lost (Thiên đường đã mất) của John Milton, La Gerusalemme liberata (Jerusalem giải phóng) của Torquato Tasso, La Henriade của Voltaire, Der Messias của Friedrich Gottlieb Klopstock, Rossiad của Mikhail Matveyevich Kheraskov...
Một nhánh khác cũng có ảnh hưởng lớn trong lịch sử thể loại là dạng trường ca có cốt truyện lãng mạn, vốn gắn với các truyền thống tiểu thuyết hiệp sĩ trung đại. Có thể kể ra một số tác phẩm tiêu biểu như Vepkhistkaosani (Chàng dũng sĩ khoác áo da hổ) của Shota Rustaveli, Shāhnāma của Firdousi, Orlando furioso (Chàng Orlando cuồng nộ) của Ludovico Ariosto.
Dần dần trong trường ca các đề tài cá nhân, triết lý, đạo đức được đặt lên hàng đầu, các yếu tố kịch trữ tình được tăng cường, các truyền thống folklore được phát hiện và khai thác, tạo nên những trường ca của thời đại tiền lãng mạn như các trường ca của James Macpherson, Walter Scott
Giai đoạn phát triển rực rỡ nhất của trường ca là thời đại của chủ nghĩa lãng mạn với sự chú trọng đặc biệt đến thể loại của nhiều nhà thơ khắp thế giới, các tác phẩm chiếm vị trí đỉnh cao của thời này thường có tính triết lý xã hội hoặc tượng trưng triết lý, như Kỵ sĩ đồng (Медный всадник) của Aleksandr Sergeyevich Pushkin, Con quỷ của Mikhail Yuryevich Lermontov, Deutschland. Ein Wintermärchen (Nước Đức) của Heinrich Heine...
Nửa sau thế kỷ 19, lúc thể loại đang suy thoái, vẫn xuất hiện một số trường ca lãng mạn xuất sắc như The Song of Hiawatha (Bài ca về Hiawatha) của Henry Wadsworth Longfellow, đồng thời có sự xuất hiện của những trường ca theo xu hướng hiện thực như Thần băng giá mũi đỏ (Mороз, Красный нос) và Ai được sống sung sướng ở Nga (Кому на Руси жить хорошо) của Nikolay Alexeyevich Nekrasov.
Sử thi thần thoại
Sử thi anh hùng dân gian nảy sinh trên cơ sở truyền thống các sử thi thần thoại kể về những bậc thủy tổ - những anh hùng văn hóa, về các tích truyện dũng sĩ; xa xưa hơn nữa là các truyền thuyết lịch sử, các bài tụng ca. Nảy sinh vào thời đại tan rã của chế độ công hữu nguyên thủy và phát triển trong xã hội cổ đại, phong kiến, nơi còn bảo lưu từng phần các quan hệ gia trưởng, sử thi anh hùng ảnh hưởng của các quan hệ và quan niệm ấy, đã miêu tả về quan hệ xã hội như quan hệ dòng máu, tông tộc với tất cả các chuẩn mực luật lệ, tập tục.
Ở dạng cổ xưa nhất của sử thi, tính anh hùng còn hiện diện trong vỏ bọc thần thoại hoang đường (các dũng sĩ không chỉ có sức mạnh chiến đấu mà còn có năng lực siêu nhiên, ma thuật, kẻ địch thì luôn hiện diện dưới dạng quái vật giả tưởng). Những đề tài chính được sử thi cổ xưa miêu tả: chiến đấu chống quái vật (cứu người đẹp và dân làng), người anh hùng đi hỏi vợ, sự trả thù của dòng họ.
Sử thi cổ điển
Các dạng cổ điển của sử thi có nhân vật thường là các dũng sĩ kiêm thủ lĩnh và các chiến binh đại diện dân tộc ở tầm lịch sử; các kẻ thù của họ thường được đồng nhất với bọn xâm lược, những kẻ áp bức, ngoại bang và dị giáo (như người Turk, người Tartar với sử thi Slavơ). Thời gian sử thi ở đây khác với sử thi dân gian, không còn là thời đại sáng chế các thần thoại, mà là quá khứ vinh quang trong buổi bình minh của lịch sử dân tộc. Được ca ngợi trong các dạng sử thi cổ điển là các nhân vật và biến cố lịch sử (hoặc ngụy lịch sử), mặc dù bản thân sự miêu tả các chất liệu lịch sử bị phụ thuộc vào sơ đồ cốt truyện truyền thống, đôi khi còn sử dụng cả mô hình nghi lễ thần thoại. Các nền sử thi thường là các cuộc đấu tranh của hai bộ lạc hoặc bộ tộc, sắc tộc ít nhiều tương ứng với sự thật lịch sử (như cuộc chiến Troia trong Iliad, việc tranh đoạt Sampo trong Kalevala). Quyền lực được tập trung trong các nhân vật trung tâm có hành động tích cực là các ông vua của thế giới sử thi (như Karl Đại Đế trong bản Anh hùng ca Roland), hay các dũng sĩ. Các nhân vật nổi loạn, cách mạng xung đột với quyền lực (Akhillos trong Iliad, Đăm San trong khan Êđê, Robin Hud trong thiên ballade của Anh, các nhân vật trong Thủy hử ở Trung Hoa) xuất hiện ít ỏi trong giai đoạn tan rã hình thức cổ điển của sử thi anh hùng.
Sử thi anh hùng
Những anh hùng ca, với tư cách là các tác phẩm sử thi anh hùng cỡ lớn, thể hiện sự tương quan giữa yếu tố cá nhân anh hùng và yếu tố sử thi tập thể rõ rệt, đủ để bộc lộ tính tích cực cá nhân, đã trở thành công cụ đắc lực cho sự biểu hiện yếu tố toàn dân, và dân tộc. Trường ca sử thi "về thực chất có liên quan đến thời trung đại, khi dân chúng tỉnh dậy từ giấc ngủ nặng nề, nhưng tinh thần thì đã cứng cáp đến mức tạo được thế giới riêng của mình và tự cảm thấy mình gắn bó máu thịt với thế giới ấy... Khi bản thân cái cá nhân được giải phóng khỏi khối vẹn toàn dân tộc khởi thủy với trạng thái chung, lối nghĩ lối cảm chung, hoạt động và số phận chung, thì thay cho thơ ca sử thi những cái sẽ phát triển chín muồi hơn cả một mặt là thơ và mặt khác là kịch" (Hegel).
Tác phẩm
Sử thi anh hùng còn lại trong văn học nhân loại dưới dạng các thiên anh hùng ca cỡ lớn, được ghi chép thành sách như Iliad, Odyssey của Hy Lạp cổ đại, Mahabharata, Ramayana của Ấn Độ cổ đại; dưới dạng truyền miệng như Sử thi Gilgamesh, Dzangar, Alphamysh, Manas, Đăm Săn, Đẻ đất đẻ nước; hoặc các bài ca sử thi ngắn (bulina của Nga, junas của Nam Tư) được xâu chuỗi phần nào thành liên hoàn. Thường thấy các tác phẩm dưới dạng bài ca và lời thơ hòa lẫn vào nhau, hiếm khi thấy tác phẩm dạng văn xuôi.
Xu hướng đương đại
Sang thế kỷ 20 và những năm đầu của thế kỷ 21, trường ca thường phát triển theo hướng trữ tình, tâm lý, triết lý; các xúc cảm riêng tư đặt trong liên hệ với những chấn động lịch sử, trong khi đó yếu tố cốt truyện được giảm xuống thậm chí tương đối mờ nhòe. Điển hình cho loại thể là các trường ca Đám mây mặc quần (Облако в штанах) của Vladimir Vladimirovich Mayakovsky, Hội ngộ lần đầu của Andrei Belyi, Đầu tường và Trong bão của Robert Frost, Những vật chuẩn của Saint-John Perse... Dù không thể trở lại thời hoàng kim như những năm đầu thế kỷ 19, nhưng trường ca, với tư cách một thể loại tổng hợp, trữ tình-tự sự, hoành tráng, cho phép kết hợp những chấn động lớn, những xúc cảm trầm sâu và những quan niệm về lịch sử, vẫn chiếm được vị trí nhất định trong thi ca thế giới, là thể loại mà bất cứ nhà thơ lớn nào cũng đều muốn thử sức.
Thông tin thêm
Thể loại thơ Choka (hay Nagauta, trường ca) của Nhật thịnh hành thời tiền Heian chỉ những bài thơ dài xét về số lượng câu, nhưng không hoàn toàn là trường ca theo cách hiểu hiện nay.
Tham khảo
Thể loại:Thuật ngữ văn học Thể loại:Thể loại văn học Thể loại:Thơ Thể loại:Hư cấu Thể loại:Anh hùng
Aphilopota inspersaria
Aphilopota inspersaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Tham khảo
Thể loại:Aphilopota
Viện Ngôn ngữ học (Việt Nam)
Viện Ngôn ngữ học (tên tiếng Anh: Institute of Linguistics) là một viện nghiên cứu khoa học chuyên ngành thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Viện có chức năng nghiên cứu những vấn đề cơ bản về lý luận và ứng dụng ngôn ngữ của tiếng Việt, của các ngôn ngữ dân tộc ít người và các ngoại ngữ ở Việt Nam, cung cấp các luận cứ khoa học cho việc hoạch định chính sách ngôn ngữ của Đảng và Nhà nước; tổ chức tư vấn và đào tạo sau đại học về ngôn ngữ học; tham gia phát triển nguồn nhân lực của cả nước.
Lịch sử
Viện được thành lập ngày 14 tháng 5 năm 1968 theo nghị định số 59/CP ngày 14 tháng 5 năm 1968 của Hội đồng Chính phủ trên cơ sở Tổ Ngôn ngữ học thuộc Viện Văn học và Tổ Thuật ngữ khoa học trực thuộc Ủy ban Khoa học Nhà nước. Khi mới thành lập, Viện Ngôn ngữ học chỉ có Tổ Ngôn ngữ học và Tổ Thuật ngữ khoa học. Cho đến nay, Viện đã hình thành và xây dựng nên các phòng nghiên cứu khoa học theo các chuyên ngành của ngôn ngữ học và các phòng phục vụ nghiên cứu khoa học.
Trụ sở chính
nhỏ|trái|200px| Trụ sở Viện Ngôn ngữ học tại số 9 Kim Mã Thượng, Ba Đình, Hà Nội (kể từ tháng 11/2008) Viện Ngôn ngữ học đã có 3 lần thay đổi trụ sở làm việc. Trước năm 2005, Viện Ngôn ngữ học có trụ sở tại 20 Lý Thái Tổ, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Sau đó, trụ sở được chuyển về số 36 Hàng Chuối, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Linh dương Kudu nhỏ
Linh dương Kudu nhỏ (Tragelaphus imberbis) là một loài động vật có vú trong họ Bovidae, bộ Artiodactyla. Loài được mô tả lần đầu tiên bởi Edward Blyth vào năm 1869. Một trong những loài cổ xưa nhất, Kudu nhỏ tại một thời điểm được cho là một phiên bản nhỏ hơn của linh dương Kudu lớn, nhưng bây giờ được coi là một loài nguyên thủy hơn. Kudu nhỏ cao 90 to 110 cm tại vai và cân nặng 60 - 100 kg. Kudu nhỏ sinh sống trong khu vực có bụi gai khô và rừng và chủ yếu ăn lá cây. Chúng hoạt động về đêm và lúc chạng vạng. Chúng sống thành đàn từ 2-5 con đến 24 con. Kudu nhỏ có thể nhảy khoảng cách hơn 7 m và cao 2 m. Chúng cũng có thể chạy đến tốc độ 73 km/h. Chúng là loài bản địa Ethiopia, Kenya, Somalia, Sudan, Tanzania và Uganda. Loài đã tuyệt chủng tại khu vực ở Djibouti. Được xem là loài sắp bị đe dọa bởi Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), số lượng loài này đang giảm sút.
Viện Ngôn ngữ học (Việt Nam)
Một số thành tựu
Ngay từ khi thành lập, Viện đã tập trung triển khai nghiên cứu các bình diện khác nhau của tiếng Việt như: từ vựng-ngữ nghĩa, ngữ pháp, ngữ âm, từ điển, các vùng phương ngữ của tiếng Việt; điều tra khảo sát có định hướng các ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở Việt Nam; nghiên cứu các vấn đề ngôn ngữ gắn với đời sống xã hội để đáp ứng nhu cầu của thực tế, v.v.
Linh dương Kudu nhỏ
Liên kết ngoài
I Thể loại:Động vật được mô tả năm 1869 Thể loại:Động vật có vú Ethiopia Thể loại:Động vật có vú Kenya Thể loại:Động vật có vú Tanzania Thể loại:Động vật Đông Phi Thể loại:Động vật có vú châu Phi Thể loại:Động vật có vú Somalia Thể loại:Động vật có vú Uganda
Viện Ngôn ngữ học (Việt Nam)
Một số thành tựu
Năm 1975, tập I của Từ điển tiếng Việt phổ thông ra đời, là phần mở đầu cho một cuốn từ điển tiếng Việt cỡ vừa được biên soạn theo phương pháp mới, với cấu trúc mục từ nhiều tầng đa dạng, phản ánh được tính hệ thống của từ vựng. Các ví dụ được chọn lọc kĩ, có chú thích nguồn trích dẫn, đảm bảo độ tin cậy cho người sử dụng.
Năm 1988, Từ điển tiếng Việt với hơn 36 ngàn mục từ, do giáo sư Hoàng Phê chủ biên đã được xuất bản, chính thức đến với người dùng. Ngay từ đợt in đầu tiên, cuốn từ điển đã được xã hội hoan nghênh và đón nhận với một thái độ rất trân trọng, tin tưởng. Đây là cuốn từ điển có tính chất chuẩn, được giới nghiên cứu và người sử dụng đánh giá là có uy tín hơn cả trong giai đoạn hiện nay.
nhỏ|phải|200px|Toàn cảnh trụ sở Viện Ngôn ngữ học
Kể từ lần xuất bản thứ nhất, đến nay cuốn từ điển này đã được tái bản chín lần, trong đó có hai lần (các năm 1992 và 2000) tái bản có sửa chữa bổ sung; đạt con số phát hành kỉ lục đến hơn một trăm ngàn bản.
Sau khi hoàn thành việc biên soạn cuốn từ điển tiếng Việt, công tác nghiên cứu và biên soạn từ điển ở Viện đã được đẩy lên một bước mới. Một loạt từ điển các loại đã được biên soạn, phục vụ các nhu cầu tra cứu khác nhau. Đó là các quyển: Từ điển yếu tố Hán Việt thông dụng (1991), Từ điển thành ngữ Việt Nam (1993), Từ điển giải thích thành ngữ gốc Hán (1994), Từ điển giải thích thành ngữ tiếng Việt (1995), Từ điển từ láy tiếng Việt (1995), Từ điển đồng âm tiếng Việt (2001), Từ điển từ mới tiếng Việt (2002), Từ điển tiếng Việt phổ thông (2002), v.v.
Bên cạnh việc biên soạn từ điển tiếng Việt các loại, Viện cũng rất chú trọng đến việc biên soạn các loại từ điển song ngữ. Mặc dù cán bộ chuyên về ngoại ngữ của Viện không nhiều nhưng Viện đã làm tốt công việc đứng ra tổ chức, tập hợp lực lượng các cán bộ có năng lực để biên soạn và xuất bản từ điển song ngữ và đa ngữ các loại như: Thuật ngữ ngôn ngữ học Nga Việt (1969), Thuật ngữ mỹ thuật Pháp Việt, Việt Pháp (1970), Từ điển thuật ngữ thư viện học Nga-Anh-Pháp-Việt, Từ điển Anh Việt (1975), Từ điển thuật ngữ triết học chính trị Nga-Pháp-Việt, Từ điển thuật ngữ khoa học xã hội Nga-Pháp-Việt (1979), Từ điển Việt Anh (1987), Từ điển Pháp Việt (1992), Từ điển Việt Pháp (1992), Từ điển Anh Việt (2000), Từ điển Pháp Việt (2001), v.v.
Về nghiên cứu vốn từ ngữ tiếng Việt, Viện đã chủ trương dựa trên cơ sở lý luận về từ vựng học của thế giới, áp dụng vào việc giải quyết những vấn đề cụ thể của tiếng Việt, đồng thời chú trọng đến những đặc trưng riêng của từ ngữ tiếng Việt, từ đó làm sáng tỏ những đặc điểm của từ ngữ tiếng Việt, góp phần vào công cuộc chuẩn hoá tiếng Việt, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, bảo vệ và phát triển tiếng Việt. Bên cạnh những thành tựu về nghiên cứu từ và cấu tạo từ tiếng Việt, trong mấy chục năm qua, Viện đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề chuẩn hoá và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Nghiên cứu thuật ngữ và xây dựng cơ sở khoa học cho việc cấu tạo hệ thống thuật ngữ trong tiếng Việt cũng là chủ đề được nhiều cán bộ nghiên cứu của Viện quan tâm. Đã có rất nhiều tham luận, báo cáo khoa học và các bài nghiên cứu của Viện về thuật ngữ và xây dựng hệ thống thuật ngữ khoa học trong tiếng Việt. Viện đã cùng với Trung tâm biên soạn sách cải cách giáo dục của Bộ giáo dục biên soạn cuốn Chuẩn hoá chính tả và thuật ngữ (Nhà xuất bản. Giáo dục, 1983), trong đó tập hợp các bài viết tâm huyết của các giáo sư Lưu Vân Lăng, Hoàng Tuệ, Lê Khả Kế, Hoàng Văn Hành, v.v.. Trên cơ sở các báo cáo và ý kiến đề xuất này, Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Quốc gia đã cùng Bộ Giáo dục xây dựng Quy định về chính tả tiếng Việt và Quy định về thuật ngữ tiếng Việt.
Công tác nghiên cứu thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt cũng là đóng góp quan trọng của Viện ngôn ngữ học. Đặc điểm cấu tạo và đặc trưng ngữ nghĩa của thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt đã được sáng tỏ qua hàng loạt công trình nghiên cứu của Hoàng văn Hành, Đào Thản, Bùi Khắc Việt, v.v. Đó là các công trình: Kể chuyện thành ngữ tục ngữ (1990). Từ điển thành ngữ Việt Nam (1993), Từ điển giải thích thành ngữ gốc Hán (1994), Từ điển giải thích thành ngữ tiếng Việt (1995), Thành ngữ học tiếng Việt (2002), v.v.
Về nghiên cứu ngữ nghĩa, Viện đã hình thành một hướng nghiên cứu rõ nét, tiếp cận được với những vấn đề của lý thuyết ngôn ngữ học hiện đại. Đó là các nghiên cứu áp dụng lý thuyết phân tích ngữ nghĩa học hiện đại vào việc phân tích nghĩa từ ngữ trong tiếng Việt một cách có hệ thống; mở ra và đi sâu vào những lĩnh vực mới trong tiếng Việt như tiền giả định, lý thuyết về tính tình thái, ngữ dụng học, v.v.; đó còn là việc áp dụng các lý thuyết liên ngành ngôn ngữ-logic học, ngôn ngữ- tâm lý học vào việc nghiên cứu tiếng Việt.
Ngay từ khi Viện mới được thành lập, ngữ pháp học tiếng Việt - trong tư cách là một bộ môn quan trọng nghiên cứu về phép tắc dùng từ đặt câu - đã được chú trọng nghiên cứu. Đã hình thành một tập thể khoa học, khi đó gồm các cán bộ cốt cán như Nguyễn Kim Thản, Lưu Vân Lăng, Hồ Lê, Lê Xuân Thại, Trần Chút (Hồng Dân),...; những cán bộ này, từ những góc độ khác nhau, đã góp phần to lớn vào những thành tựu ban đầu có được trong lĩnh vực nghiên cứu ngữ pháp tiếng Việt ở Viện Ngôn ngữ học. Gần đây, tiếp thu những thành tựu ngữ pháp lý luận hiện đại trên thế giới, các cán bộ của Viện bắt đầu đi sâu hơn vào một số vấn đề của ngữ pháp tiếng Việt theo những cách tiếp cận mới - đặc biệt chú trọng đến những cơ sở ngữ nghĩa, ngữ dụng học và tri nhận - với mục đích nhìn nhận các hiện tượng ngữ pháp tiếng Việt một cách toàn diện hơn, sinh động hơn trong thực tiễn giao tiếp cụ thể, linh hoạt. Đồng thời cũng bắt đầu triển khai những nghiên cứu ứng dụng về lỗi ngữ pháp và đặc biệt tập trung xây dựng những cơ sở ban đầu của ngân hàng dữ liệu về ngữ pháp tiếng Việt, chuẩn bị biên soạn ngữ pháp tiếng Việt lý luận và ngữ pháp phổ thông tiếng Việt mới.
Nghiên cứu tiếng Việt từ góc độ chức năng, Viện đã chú trọng tới việc khảo sát lịch sử hình thành và phát triển của chữ Quốc ngữ bằng cách vừa thu thập các tư liệu quý. Việc xây dựng và chuẩn hoá thuật ngữ cũng là một nội dung khoa học quan trọng xuyên suốt chương trình nghiên cứu khoa học của Viện. Về vấn đề Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, Viện đã làm được một số việc sau: 1). Làm rõ khái niệm chuẩn và vấn đề chuẩn hoá tiếng Việt; 2). Đưa ra các giải pháp cụ thể về mối quan hệ giữa chuẩn với biến thể như vấn đề chính âm chính tả của tiếng Việt, mối quan hệ giữa tiếng Việt toàn dân với tiếng Việt phương ngữ (bao gồm phương ngữ địa lý và phương ngữ xã hội), mối quan hệ giữa tiếng Việt văn học với tiếng Việt đời sống; v.v...3). Vấn đề tiếp nhận và sử dụng các yếu tố của tiếng nước ngoài là nội dung được đặc biệt quan tâm bởi chúng liên quan đến các bình diện ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng - ngữ nghĩa và chữ viết của tiếng Việt; liên quan đến mọi mặt khái niệm của đời sống xã hội Việt Nam như từ ngữ đời sống, thuật ngữ, tên riêng; liên quan đến giao tiếp từ chính thức đến không chính thức, từ khẩu ngữ đến văn bản, v.v... 4).Vấn đề chính tả tiếng Việt được coi là "kết quả cụ thể của chuẩn hoá".
Nghiên cứu ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở Việt Nam được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Viện Ngôn ngữ học ngay từ những ngày đầu mới thành lập. Sau hơn 30 tiến hành điều tra ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở Việt Nam, Viện Ngôn ngữ học, trong các đề tài, dự án do Nhà nước cấp kinh phí, hoặc trong sự hợp tác với các tổ chức và cá nhân các nhà khoa Nga, Mỹ, Pháp đã thu thập tư liệu về cấu trúc (nhiều nhất về ngữ âm, từ vựng), của hầu hết ngôn ngữ DTTS ở Việt Nam. Tư liệu về cảnh huống ngôn ngữ, tình hình sử dụng các thứ tiếng, thái độ, nguyện vọng của đồng bào đối với các vấn đề tiếng nói chữ viết của một số dân tộc, một số vùng như Tây Bắc, Đông Bắc... cũng đã được thu thập. Kết quả của các nghiên cứu này đã giúp cho việc hoạch định những vấn đề liên quan đến chính sách ngôn ngữ như góp phần xác định thành phần dân tộc ở Việt Nam, xây dựng hệ chữ viết cho các dân tộc thiểu số, phục vụ sự nghiệp phát triển giáo dục, văn hoá vùng dân tộc thiểu số. . Mặt khác, Viện Ngôn ngữ học đã biên soạn các loại sách để phổ biến tiếng Việt như: các loại từ điển song ngữ NNDTTS và Việt, các loại sách học tiếng dân tộc, các sách hướng dẫn người DTTS học tiếng Việt: Từ điển Việt - Mèo, Từ điển Tày - Nùng - Việt, Việt - Tày - Nùng, Từ điển Gia Rai - Việt, Từ điển Thái - Việt, Từ điển Mường - Việt... Sách học tiếng Pakoh, Ta Ôih, Sách học tiếng Bru - Vân Kiều, Sách học tiếng Ê Đê, Sách học tiếng Raglai, Sách học tiếng Ka Tu, Sách học tiếng Ba Na, Sách học tiếng Chăm Hroi, Hrê..., xây dựng và hoàn thiện nhiều chữ viết cho đồng bào DTTS, như: chữ viết Pa Koh - Ta Ôi, Bru - Vân Kiều, Ragiai, Ka Tu, Chăm, Hroi, Hrê; xây dựng chữ Thái cải tiến, phương án La tinh hoá chữ Thái, phương án chữ Mường, đề xuất cải tiến chữ Mông.
Những năm gần đây, Viện còn hợp tác với các nhà ngôn ngữ học Hoa Kỳ, Pháp, Thái Lan,... điều tra, nghiên cứu hàng chục ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở Việt Nam, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về quá trình hình thành các ngữ hệ, nguồn gốc của tiếng Việt và các quan hệ cội nguồn của tiếng Việt với các ngôn ngữ trong khu vực.
Đào tạo
Là một trong những cơ sở đầu tiên của Uỷ ban Khoa học Xã hội Việt Nam (nay là Viện Khoa học xã hội Việt Nam) được công nhận là cơ sở đào tạo NCS, từ khoá đào tạo thứ nhất (1983) đến nay, Viện ngôn ngữ học có 4 chuyên ngành đào tạo tiến sĩ gồm:
Ngoài ra, Trung tâm Phổ biến và giảng dạy Ngôn ngữ của Viện là một địa chỉ giảng dạy và học tập tiếng Việt có uy tín dành cho sinh viên ngoại quốc có nhu cầu học tiếng Việt (http://tgn.edu.vn ).
Trung tâm Phục hồi chức năng ngôn ngữ của Viện tập trung vào việc nghiên cứu và trị liệu các bệnh lý liên quan đến ngôn ngữ.
Tạp chí Ngôn ngữ
Tạp chí Ngôn ngữ là ấn phẩm định kì 1 năm 4 số, từ 1998 tăng lên 6 số; hiện nay 1 năm 12 số trong đó có những số chuyên đề phục vụ cho nhà trường.
Tính đến tháng 2 năm 2011, tạp chí "Ngôn ngữ" đã ra được 261 số.
Tặng thưởng
Viện Ngôn ngữ học đã được Nhà nước tặng thưởng huân chương Lao động hạng nhì năm 1988, huân chương Lao động hạng nhất năm 1998.
GS Hoàng Tuệ, GS Lê Khả Kế, GS Nguyễn Kim Thản, và tập thể các tác giả cuốn Từ điển tiếng Việt được trao tặng giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ năm 2000.
Tạp chí Ngôn ngữ của Viện đã được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhì (1985) và Huân chương Lao động hạng nhất (2000).
Mạo danh
Một số các nhà xuất bản tại Việt Nam đã cho in một số cuốn từ điển kém chất lượng của một số tác giả không rõ uy tín như Vũ Chất, Bùi Minh Quốc, Hùng Thắng, Thanh Hương, Bằng Cẩm, Bùi Quang Tịnh, Bùi Thị Tuyết Thanh... Chẳng hạn, cuốn từ điển của Bùi Quang Tịnh và Bùi Thị Tuyết Thanh do Nhà xuất bản Thanh Niên in năm 2000 ở trang 987 định nghĩa "Tâm lý học" là: "ngành y học nghiên cứu các chứng bệnh của tim".
Một số cuốn từ điển loại này đều mạo nhận danh nghĩa tên cơ quan biên soạn ở đầu "Ngôn ngữ học Việt Nam" mặc dù không phải do Viện Ngôn ngữ học biên soạn. Cuốn "Từ điển tiếng Việt" của Mạnh Tường do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành năm 2009, cuốn "Từ điển tiếng Việt" của "Nhiều tác giả" do Nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2008,... còn đề tên cơ quan biên soạn là "Viện Ngôn ngữ" ở phía dưới dòng chữ: "Khoa học - Xã hội - Nhân văn".
Thậm chí, một số cuốn từ điển khác, ví dụ như cuốn "Từ điển tiếng Việt" của Quý Long và Kim Phượng do nhà xuất bản Lao động Xã hội in năm 2014 còn mạo nguyên tên "Viện Ngôn ngữ học" với tư cách là cơ quan biên soạn. Những sự mạo danh kiểu này đã gây tổn hại đến uy tín khoa học của Viện.
Đạo văn
Cựu viện trưởng Viện Ngôn ngữ học Nguyễn Đức Tồn bị TS Nguyễn Thúy Khanh – nguyên Trưởng Phòng Từ điển học, Viện Ngôn ngữ tố cáo, đã bị ông đạo văn. GS.TSKH Trần Ngọc Thêm cũng cho biết công trình nghiên cứu của Giáo sư Nguyễn Đức Tồn từng đưa đi xét dự Giải thưởng Hồ Chí Minh có nội dung đạo văn trong sách của ông đã xuất bản trước đó.
Cơ cấu tổ chức
Hiện tại, Viện có 7 phòng chuyên môn, 3 phòng và trung tâm ứng dụng và phục vụ nghiên cứu.
Viện trưởng: GS.TS Nguyễn Văn Hiệp
Phó Viện trưởng:
- PGS.TS. Nguyễn Hữu Hoành
Liên kết ngoài
Thể loại:Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Thể loại:Huân chương Lao động Thể loại:Ngôn ngữ học Thể loại:Thành lập năm 1968
Động vật ăn côn trùng
300px|nhỏ|phải|Khỉ đuôi sóc, loài linh trưởng chuyên ăn côn trùng Động vật ăn côn trùng hay động vật ăn sâu bọ (insectivore) là các loài động vật ăn thịt mà thực đơn chính trong bữa ăn của chúng là việc ăn côn trùng. Bên cạnh đó, ăn côn trùng cũng còn đề cập đến việc thực hành của con người liên quan đến tiêu thụ các loài côn trùng như một thực phẩm hay đặc sản.
Lịch sử
Các vật có xương sống ăn côn trùng đầu tiên là động vật lưỡng cư. Khi chúng đã tiến hóa 400 triệu năm trước đây, động vật lưỡng cư đầu tiên là piscivores, với nhiều hàm răng sắc nhọn hình nón, giống như một con cá sấu hiện đại. Sự sắp xếp răng cùng được tuy nhiên cũng phù hợp cho ăn động vật có bộ xương ngoài, do đó khả năng ăn côn trùng là một phần mở rộng của piscivory.
Một thời gian sau đó, động vật có vú ăn côn trùng đã được khoa học phân loại trong một trật tự được gọi là bộ Ăn sâu bọ không phải tất cả động vật có vú ăn côn trùng liên quan chặt chẽ đến bộ này. Hầu hết các đơn vị phân loại sâu bọ đã được phân loại, những động vật chưa được phân loại lại vẫn theo thứ tự Eulipotyphla.
Bộ Ăn sâu bọ (Insectivora, từ tiếng Latinh insectum "côn trùng, sâu bọ" và vorare "ăn") là một cách gộp nhóm động vật hiện nay đã bị loại bỏ, nằm trong lớp động vật có vú (lớp Thú). Trong quá khứ, việc gộp nhóm này được sử dụng như là một giỏ chứa đồ vụn để chứa hàng loạt các động vật có vú với kích thước từ nhỏ tới rất nhỏ, ăn côn trùng, và tương đối là không chuyên dụng.
Chế độ
Mặc dù có kích thước nhỏ nhưng côn trùng tồn tại với số lượng rất lớn với số lượng hơn một triệu loài được mô tả vào năm 1958 và một số những loài được phát hiện mới với số lượng rất lớn. Theo đó côn trùng chiếm một phần rất lớn của sinh khối động vật ở hầu hết các môi trường không biển, môi trường không phân cực. Người ta ước tính rằng sinh khối côn trùng toàn cầu là trong khu vực của 1012 kg so với dân số ước tính 1.018 sinh vật do đó đây là một nguồn thực phẩm rất phong phú và đa dạng. Nhiều sinh vật phụ thuộc vào loài côn trùng như chế độ ăn uống chính của chúng, và nhiều động vật không thuộc nhóm này vẫn sử dụng côn trùng như là một bổ sung protein cho cơ thể, đặc biệt là khi chúng đang đói kém.
Hầu hết chúng ta đều không ý thức được rằng, lợi ích lớn nhất của côn trùng chính là loài ăn côn trùng (insectivores). Nhiều loài côn trùng như châu chấu có thể sinh sản nhanh đến nỗi mà chúng có thể bao phủ Trái Đất chỉ trong một mùa sinh sản. Tuy nhiên có hàng trăm loài côn trùng khác ăn trứng của châu chấu, một số khác thì ăn cả những con trưởng thành. Vai trò này trong sinh thái thường được cho là của các loài chim, nhưng chính côn trùng, mặc dù không thực sự quyến rũ như những loài lông vũ kia mới chính là những con vật có vai trò quan trọng hơn. Với bất kỳ loài côn trùng có hại nào, như con người thường gọi, thì cũng có một loài ong bắp cày là vật ký sinh hay là thiên địch của chúng và giữ một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các loài có hại đó.
Xem thêm
Thể loại:Động vật Thể loại:Sinh thái học côn trùng
Scardamia rectistrigata
Scardamia rectistrigata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Scardamia
Saho Kohe
Saho Kohe (sinh ngày 22 tháng 12 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Acyphoderes magna
Acyphoderes magna là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Saho Kohe
Sự nghiệp câu lạc bộ
Saho Kohe hiện đang chơi cho Vanraure Hachinohe.
Acyphoderes magna
Tham khảo
Thể loại:Acyphoderes
Saho Kohe
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1993 Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Cầu thủ bóng đá Nhật Bản
Omolabus spinicollis
Omolabus spinicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Attelabidae. Loài này được Legalov miêu tả khoa học năm 2008.
Callispa coeruleodorsata
Callispa coeruleodorsata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1919.
Omolabus spinicollis
Tham khảo
Thể loại:Omolabus
Callispa coeruleodorsata
Tham khảo
Thể loại:Callispa
John Jefferson Williams
John Jefferson Williams hay John J. Williams (1843 – 13 tháng 5 năm 1865) là người lính cấp bậc binh nhì thuộc Đại đội B, Trung đoàn 34 Bộ binh Indiana Liên bang miền Bắc. Ông bị giết trong trận Palmito Ranch, trận đánh trên bộ cuối cùng của Nội chiến Hoa Kỳ, và thường được công nhận là người lính cuối cùng thiệt mạng trong cuộc xung đột này.
Tiểu sử
Ông được chôn cất tại Nghĩa trang Quốc gia Alexandria ở Pineville, Louisiana nhưng người ta đã giao hài cốt của ông đem về quê nhà ở Quận Jay, Indiana vào khoảng năm 1897 hoặc 1898 và hiện được chôn cất tại Nghĩa trang Bệnh xá Quận Jay.
Fala (bướm đêm)
Fala là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Tham khảo
Thể loại:Noctuidae Thể loại:Hadeninae
Losgna bambusicola
Losgna bambusicola là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Losgna
Ardisia singularis
Ardisia singularis là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được B.C.Stone mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Liên kết ngoài
S Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Sapling Foundation
Sapling Foundation là một tổ chức phi lợi nhuận sở hữu chuỗi hội nghị toàn cầu TED   , chuyên về hội nghị, giải trí và giáo dục. Tổ chức do Chris Anderson sáng lập vào năm 1956, có trụ sở ở thành phố New York, New York, Hoa Kỳ.
Chú thích
Thể loại:Tổ chức phi lợi nhuận Thể loại:Diễn văn Thể loại:TED (hội thảo)
Woldegk
nhỏ|trái|Nhà thờ Woldegk là một đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Mecklenburg-Strelitz), Mecklenburg-Western Pomerania, Đức. Đô thị này có cự ly 24 km về phía đông nam của Neubrandenburg. Woldegk có diện tích 103,7 km² và dân số 4061 người (cuối năm 2006).
Vriesea cylindrica
Vriesea cylindrica là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Liên kết ngoài
Thể loại:Vriesea Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1951
Spilosoma grandis
Spilosoma grandis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Spilosoma
Stelis apposita
Stelis apposita là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Luer) Pridgeon & M.W.Chase mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Liên kết ngoài
A Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Anchonastus caudatus
Anchonastus caudatus là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Loài này thuộc chi Anchonastus. Anchonastus caudatus được Eugène Simon miêu tả năm 1898.
Tham khảo
Thể loại:Anchonastus
Hieracium hispidulum
Hieracium hispidulum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Arv.-Touv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Liên kết ngoài
H Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1888
Seberang Perai Tengah
Huyện Seberang Perai Tengah là một huyện thuộc bang Pulau Pinang của Malaysia. Huyện Seberang Perai Tengah có dân số thời điểm năm 2010 ước tính khoảng 361791 người.
Tham khảo
Thể loại:Huyện của Malaysia Thể loại:Penang
Psychotria ituriensis
Psychotria ituriensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được De Wild. ex E.Petit miêu tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Liên kết ngoài
I Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964
Knefastia tuberculifera
Knefastia tuberculifera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.
Tham khảo
Thể loại:Knefastia
Xã Island Creek, Quận Jefferson, Ohio
Xã Island Creek (Island Creek Township) là một xã thuộc quận Jefferson, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 10.546 người.
Xem thêm
Thể loại:Xã thuộc tiểu bang Ohio Thể loại:Quận Jefferson, Ohio
Hirebannigol, Kushtagi
Hirebannigol là một làng thuộc tehsil Kushtagi, huyện Koppal, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Koppal (huyện)
Lycopodioides stauntoniana
Lycopodioides stauntoniana là một loài dương xỉ trong họ Selaginellaceae. Loài này được Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Liên kết ngoài
Thể loại:Lycopodioides (chi dương xỉ) Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1891 Thể loại:Unresolved names
Lycopodioides stauntoniana
Callispa confertae
Callispa confertae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schöller miêu tả khoa học năm 2007.
Tham khảo
Thể loại:Callispa
20639 Michellouie
Liên kết ngoài
Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1999
Brahlstorf
Tham khảo
Thể loại:Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim
Choắt lớn
thumb|Trứng của choắt lớn Tringa nebularia Choắt lớn (danh pháp hai phần: Tringa nebularia) là một loài chim thuộc họ Dẽ. Nó là loài cận Bắc cực, phân bố từ bắc Scotland đến bắc Á. Nó là loài di cư. Loài choắt lớn làm tổ ở phía bắc châu Âu và Á mùa đông di cư đến châu Phi, Ấn Độ, Myanmar, Hoa Nam, Đông Dương, Mã Lai và châu Đại Dương.
Tại Việt Nam về mùa đông loài này có ở vùng bờ biển trung Trung bộ (Quảng Trị, Thừa Thiên).