cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trần A Kiều
Căm ghét họ Vệ
Tình cảm hai người mặn nồng thuở sơ khai. Hán Vũ Đế thường lui tới cung của Trần Hoàng hậu mỗi khi tan triều, cùng bà tận hưởng những ngày quấn quýt yêu thương. Tuy nhiên nhiều sử gia cho rằng Vũ Đế xem trọng Trần hậu chỉ vì bà là con của Quán Đào Công chúa - người có ơn trong việc phò trợ ông đăng cơ nên ông đành ngậm bồ hòn làm ngọt, lập Trần thị làm Hậu. Trần thị được ghi nhận là tính nết ương ngạnh. Bà được Đậu Thái hoàng thái hậu hết mực sủng ái, lại có mẹ là Trưởng công chúa từng lập đại công nên cậy thế hống hách với Hán Vũ Đế. Vốn không sinh được con, bà càng ghen tuông, cấm đoán Vũ Đế gần gũi phi tần dẫn đến phu thê bất hòa. Bấy giờ, Thái úy Vũ An hầu đồn rằng Hoàng đế vô tự thì ngôi Hoàng đế về sau sẽ thuộc về Hoài Nam vương. Hán Vũ Đế rất lo ngại việc này.
Năm Kiến Nguyên thứ 2 (139 TCN), Hán Vũ Đế ghé thăm phủ Bình Dương công chúa, tình cờ gặp và sủng hạnh người đẹp Vệ Tử Phu, nhạc nữ của Bình Dương phủ. Sau đó, Vũ Đế đưa Vệ thị vào cung, nhưng một năm đầu thì quên không đoái hoài đến nàng. Vệ thị nghĩ không còn cơ hội, bèn xin viên hoạn quan xuất cung cùng các cung nữ già. Trước khi đi tất cả được đưa đến gặp mặt Vũ Đế lần cuối, vừa thấy Vũ Đế thì Vệ thị liền bật khóc. Hán Vũ Đế động lòng nên cầm tay nàng đưa về cung. Từ đó Vệ thị phục sủng, lần lượt sinh 3 công chúa, được Vũ Đế tấn phong Phu nhân. Khi đó hậu cung chưa ai sinh dục nên Vũ Đế vô cùng ân ái Vệ phu nhân, có thể nói là chuyên sủng, đối với Trần Hoàng hậu càng thêm lạnh nhạt.
Quán Đào Công chúa muốn giúp con rửa hận nên lập mưu bắt giết em trai Vệ phu nhân là Vệ Thanh, song Vệ Thanh được Công Tôn Ngao (公孫敖) giải thoát. Vệ phu nhân tố cáo tội lỗi của Quán Đào rồi khóc lóc xin Vũ Đế chủ trì công đạo. Vũ Đế lập tức ban cho Vệ Thanh chức Kiến cung Tổng quản hàm thị trung, không lâu sau lại được phong làm Xa kỵ Tướng quân, ngoài ra liên tiếp trọng dụng người nhà Vệ thị. Trần Hoàng hậu uất hận Vệ Tử Phu, nhiều lần sai người hạ độc nhưng đều bị Hán Vũ Đế phát giác và ngăn cản. Tuy Trần hậu chưa bị phế nhưng tình cảm Đế-Hậu vô cùng rạn nứt, Vũ Đế thôi thúc ý định phế hậu để lập Vệ phu nhân thay thế. Trước tình cảnh này, Quán Đào công chúa oán thán với chị của Vũ Đế là Bình Dương công chúa rằng:「"Hoàng đế không có ta thì làm sao được lập, nay lại vứt bỏ đi con gái ta, khác nào bội bạc?!"」, Bình Dương công chúa nói:「"Dùng lý do không con, có thể phế"」, Trần Hoàng hậu nghe thế dùng nhiều vàng bạc tìm mọi biện pháp cầu con trai, nhưng không có tác dụng.
Bị phế truất
Năm Nguyên Quang thứ 5 (130 TCN), có người tố giác Trần Hoàng hậu triệu người đồng cốt tên Sở Phục (楚服) vào cung dùng thuật Vu cổ mê hoặc Hoàng đế, đồng thời nguyền rủa Vệ Tử Phu. Trước đó đã có tin đồn Hoàng hậu cùng người đàn bà khác làm chuyện 「"Mị đạo"; 媚道」, nay cộng thêm chuyện này nên Hán Vũ Đế vô cùng phẫn nộ, giao cho Trương Thang điều tra, không lâu sau chứng thực và lập tức định tội Hoàng hậu. Cuối cùng, Hán Vũ Đế ra chiếu phế truất Trần Hoàng hậu, đày vào Trường Môn cung (長門宮) rồi ban chiếu lấy nội dung rằng:「"Hoàng hậu không con, lại vướng vào việc Vu hoặc, không thể thừa Thiên mệnh. Nay tịch thu ấn, bãi cư Trường Môn cung"」, còn Sở Phục và hơn 300 người bị xử tử. Một năm sau, Vệ phu nhân được Vũ Đế lập làm Kế hậu.
Năm Nguyên Đỉnh nguyên niên (116 TCN), Quán Đào Công chúa qua đời. Sau cái chết của Công chúa, nhà họ Trần trở nên suy sụp. Trong lúc để tang mẹ, 2 người anh trai của Trần hậu là Đường Ấp hầu Trần Tu và Trần Kiểu, do tranh giành tài sản dẫn đến phạm pháp nên bị tước bỏ chức vị Đường Ấp hầu truyền đời. Trần Tu sợ hãi bèn tự sát.
Sử sách không ghi lại năm mất của Trần Hoàng hậu hay thọ bao nhiêu tuổi, chỉ viết bà tại vị ngôi Hậu chừng hơn 10 năm kể từ năm 141 TCN đến năm 130 TCN. Theo Hán thư, khoảng vài năm sau cái chết của Quán Đào công chúa thì Trần hậu mới qua đời. Thi hài bà được an táng ở phía Đông của Lang Quan đình (郎官亭), huyện Bá Lăng, ở phía đông nam 30 dặm của thành Trường An. Có thuyết kể rằng thời gian Trần thị ngã bệnh, Vệ Hoàng hậu có đến Trường Môn cung thăm hỏi. Bà ra sức xin Vệ hậu thuyết phục Hán Vũ Đế gặp mặt lần cuối nhưng Vũ Đế đến chết cũng không gặp lại bà.
Kim ốc tàng kiều
Có một truyền thuyết cực kì nổi tiếng về Trần Hoàng hậu, đó là Kim ốc tàng Kiều (金屋藏嬌), nghĩa là "nhà vàng cất người đẹp". Đây là một câu ngạn ngữ nổi tiếng, được biết đến như một lời định ước của phu quân đối với nguyên phối thê tử, là một trong những câu ngạn ngữ cổ điển nổi tiếng nhất trong văn hóa Trung Quốc.
Theo nghiên cứu, câu nói này xuất phát từ tiểu thuyết tên Hán Vũ cố sự thời Tào Ngụy - Tây Tấn. Nội dung cụ thể như sau: 漢景皇帝王皇后，納太子宮，得幸，有娠，夢日入其懷，景帝亦夢高. 高祖謂己曰：「王美人得子，可名爲彘. 」及生男，因名焉. 是爲武帝. 帝以乙酉年七月七日旦生於猗蘭殿. 年四歲，立爲膠東王. 數歲，長公主嫖抱置膝上，問曰：「兒欲得婦不？」膠東王曰：「欲得婦. 」長主指左右長御百餘人，皆云不用. 末指其女問曰：「阿嬌好不？」於是乃笑對曰：「好！若得阿嬌作婦，當作金屋貯之也. 」長主大悅，乃苦要，上遂成婚焉. 皇后既廢，栗姬次應立，而長主伺其短，輒微白之. 上嘗與栗姬語屬諸姬子曰：「吾百歲後善視之」，栗姬怒弗肯應. 又罵上老狗，上心銜之，未發也. 長主日譖之，因譽王夫人男之美. 王夫人陰告長主，使大臣請立栗姬爲後，上以爲栗姬諷之，遂發怒誅大臣、廢太子爲王. 栗姬自殺，遂立王夫人爲後. 膠東王爲皇太子，時年七歲，上曰：「彘者徹也. 」因改徹.
...
Hán Cảnh Hoàng đế Vương Hoàng hậu, khi còn ở Thái tử cung, được sủng hạnh, có thai. Một tối, Đế nằm mơ thấy Cao Tổ nói rằng:「"Vương phu nhân nếu sinh là con trai, đặt tên là Trệ"」. Quả nhiên sinh ra con trai, lấy đó làm tên, đó chính là Vũ Đế. Năm ấy là năm Ất Dậu, ngày 7 tháng 7, (Vũ Đế) được sinh ra tại Y Lan điện. Năm 4 tuổi, lập làm Giao Đông vương.
Một lần, Trưởng công chúa Phiêu ôm vào lòng rồi hỏi:「"Con có muốn lấy vợ không?"」. Giao Đông vương nói:「"Có"」. Trưởng chúa chỉ vào đám đông hơn trăm người đứng cạnh gợi ý tiếp:「"Muốn người nào?"」. Giao Đông vương đều nguầy nguậy lắc đầu, tỏ ý không ưng. Trưởng chúa lại chỉ tay về phía con gái mình, rồi hỏi:「"Ta gả A Kiều làm vợ cho con được chăng?"」. Giao Đông vương nhoẻn cười đáp:「"Được ạ! Nếu lấy được A Kiều làm vợ, con sẽ cho đúc nhà vàng để cho nàng ở"」.
Thiên kim mãi phú
Truyền thuyết Thiên kim mãi phú xuất phát từ Trường môn phú (長門賦), một bài phú tương truyền của Tư Mã Tương Như được liệt vào trong Chiêu minh văn tuyển (昭明文選) do Tiêu Thống đời nhà Lương chủ biên.
Theo sự tích, sau khi bị phế, Trần Hoàng hậu bị giam trong Trường Môn cung, lòng buồn tê tái, nhớ lại tháng ngày hạnh phúc cùng Hán Vũ Đế mà than khóc suốt ngày. Sau đó, Trần hậu nhờ Tư Mã Tương Như, nhà thơ nổi tiếng bấy giờ sáng tác bài "Trường môn phú" với lời lẽ, ý tứ tha thiết, rồi tìm cách dâng lên Vũ Đế. Đọc xong bài thơ, thấu rõ tấm chân tình của Trần hậu, Vũ Đế bồi hồi xúc động, định phục ân hạnh nhưng sau đó Trần hậu lại chứng nào tật nấy, Vũ Đế tức giận nên quyết không gặp lại bà.
Nguyên bài thơ: 孝武皇帝陳皇后时得幸，颇妒. 别在长门宫，愁闷悲思. 闻蜀郡成都司马相如天下工为文，奉黄金百斤为相如、文君取酒，因于解悲愁之辞. 而相如为文以悟上，陈皇后复得亲幸. 夫何一佳人兮，步逍遥以自虞. 魂逾佚而不反兮，形枯槁而独居. 言我朝往而暮来兮，饮食乐而忘人. 心慊移而不省故兮，交得意而相亲. 伊予志之慢愚兮，怀贞悫之欢心. 愿赐问而自进兮，得尚君之玉音. 奉虚言而望诚兮，期城南之离宫. 修薄具而自设兮，君曾不肯乎幸临. 廓独潜而专精兮，天漂漂而疾风. 登兰台而遥望兮，神怳怳而外淫. 浮云郁而四塞兮，天窈窈而昼阴. 雷殷殷而响起兮，声象君之车音. 飘风回而起闺兮，举帷幄之襜襜. 桂树交而相纷兮，芳酷烈之訚訚. 孔雀集而相存兮，玄猿啸而长吟. 翡翠协翼而来萃兮，鸾凤翔而北南. 心凭噫而不舒兮，邪气壮而攻中. 下兰台而周览兮，步从容于深宫. 正殿块以造天兮，郁并起而穹崇. 间徙倚于东厢兮，观夫靡靡而无穷. 挤玉户以撼金铺兮，声噌吰而似钟音. 刻木兰以为榱兮，饰文杏以为梁. 罗丰茸之游树兮，离楼梧而相撑. 施瑰木之欂栌兮，委参差以槺梁. 时仿佛以物类兮，象积石之将将. 五色炫以相曜兮，烂耀耀而成光. 致错石之瓴甓兮，象玳瑁之文章. 张罗绮之幔帷兮，垂楚组之连纲. 抚柱楣以从容兮，览曲台之央央. 白鹤嗷以哀号兮，孤雌跱于枯肠. 日黄昏而望绝兮，怅独托于空堂. 悬明月以自照兮，徂清夜于洞房. 援雅琴以变调兮，奏愁思之不可长. 案流徵以却转兮，声幼眇而复扬. 贯历览其中操兮，意慷慨而自昂. 左右悲而垂泪兮，涕流离而从横. 舒息悒而增欷兮，蹝履起而彷徨. 揄长袂以自翳兮，数昔日之諐殃. 无面目之可显兮，遂颓思而就床. 抟芬若以为枕兮，席荃兰而茞香. 忽寝寐而梦想兮，魄若君之在旁. 惕寤觉而无见兮，魂迋迋若有亡. 众鸡鸣而愁予兮，起视月之精光. 观众星之行列兮，毕昴出于东方. 望中庭之蔼蔼兮，若季秋之降霜. 夜曼曼其若岁兮，怀郁郁其不可再更. 澹偃蹇而待曙兮，荒亭亭而复明. 妾人窃自悲兮，究年岁而不敢忘.
...
Hiếu Vũ hoàng đế Trần Hoàng hậu đương thời được sủng hạnh, nhưng hay ghen, bị đưa ra Trường Môn cung, lòng sầu muộn. Nghe nói Tư Mã Tương Như tại Thành Đô là kinh đô đất Thục giỏi văn, mang trăm cân vàng đến mua rượu của Tương Như và Văn Quân, nhờ làm bài văn giải mối sầu bi. Tương Như làm văn dâng khiến Hoàng đế hồi tâm, Trần Hoàng hậu lại được sủng hạnh.
Y dư chí chi mạn ngu hề, hoài trinh xác chi hoàn tâm. Nguyện tứ vấn nhi tự tiến hề, đắc thượng quân chi ngọc âm. Phụng hư ngôn nhi vọng thành hề, kỳ Thành Nam chi ly cung. Tu bạc cụ nhi tự thiết hề, quân tằng bất khẳng hồ hạnh lâm. Khuếch độc tiềm nhi chuyên tinh hề, thiên phiêu phiêu nhi tật phong. Đăng lan đài nhi dao vọng hề, thần hoảng hoảng nhi ngoại dâm. Phù vân uất nhi tứ tái hề, thiên yểu yểu nhi trú âm. Lôi ân ân nhi hưởng khởi hề, thanh tượng quân chi xa âm. Phiêu phong hồi nhi khởi khuê hề, cử duy ác chi xiêm xiêm. Quế thụ giao nhi tương phân hề, phương khốc liệt chi ngân ngân. Khổng tước tập nhi tương tồn hề, huyền viên khiếu nhi trường ngâm. Phí thuý hiếp dực nhi lai tuỵ hề, loan phụng tường nhi bắc nam.
Tâm bằng y nhi bất thư hề, tà khí tráng nhi công trung. Hạ lan đài nhi chu lãm hề, bộ thung dung ư thâm cung. Chính điện khối dĩ tạo thiên hề, uất tịnh khởi nhi khung sùng. Gian tỷ ỷ ư đông sương hề, quan phù mỹ mỹ nhi vô cùng. Tễ ngọc hộ dĩ hám kim phô hề, thanh tăng hoành nhi tự chung âm.
Khắc mộc lan dĩ vi suy hề, sức văn hạnh dĩ vi lương. La phong nhung chi du thụ hề, ly lâu ngô nhi tương sanh. Thi khôi mộc chi bạc lô hề, uỷ sâm si dĩ khang lương. Thì phảng phất dĩ vật loại hề, tượng Tích Thạch chi tương tương. Ngũ sắc huyễn dĩ tương diệu hề, lạn diệu diệu nhi thành quang. Trí thác thạch chi linh bích hề, tượng đại mội chi văn chương. Trương la ỷ chi mạn duy hề, thuỳ Sở tổ chi liên cương.
Phủ trụ my dĩ thung dung hề, lãm Khúc Đài chi ương ương. Bạch hạc khiếu dĩ ai hiệu hề, cô thư trĩ ư khô dương. Nhật hoàng hôn nhi vọng tuyệt hề, trướng độc thác ư không đường. Huyền minh nguyệt dĩ tự chiếu hề, tồ thanh dạ ư động phòng. Viện nhã cầm dĩ biến điệu hề, tấu sầu tứ chi bất khả trường. Án lưu chuỷ dĩ khước chuyển hề, thanh ấu diểu nhi phục dương. Quán lịch lãm kỳ trung tháo hề, ý khảng khái nhi tự ngang. Tả hữu bi nhi thuỳ lệ hề, thế lưu ly nhi tòng hoành. Thư tức ấp nhi tăng hy hề, sỉ lý khởi nhi bàng hoàng. Du trường duệ dĩ tự ế hề, sổ tích nhật chi khiên ương. Vô diện mục chi khả hiển hề, toại đồi tứ nhi tựu sàng. Đoàn phân nhược dĩ vi chẩm hề, tịch thuyên lan nhi thần hương.
Hốt tẩm mị nhi mộng tưởng hề, phách nhược quân chi tại bàng. Dịch ngụ giác nhi vô kiến hề, hồn vương vương nhược hữu vong. Chúng kê minh nhi sầu dư hề, khởi thị nguyệt chi tinh quang. Quan chúng tinh chi hàng liệt hề, Tất, Mão xuất ư đông phương. Vọng trung đình chi ái ái hề, nhược quý thu chi giáng sương. Dạ mạn mạn kỳ nhược tuế hề, hoài uất uất kỳ bất khả tái canh. Đạm yển kiển nhi đãi thự hề, hoang đình đình nhi phục minh. Thiếp nhân thiết tự bi hề, cứu niên tuế nhi bất cảm vong.
Bản lược dịch,
Có một nàng giai nhân chừ, bồi hồi đi lại mãi thôi. Hồn vảng vất mà không về chừ, vóc hình khô héo đơn côi. Từng hứa sớm đi mà tối lại chừ, vui yến tiệc mà quên nhau. Lòng đoạn tuyệt mà chẳng đoái hoài chừ, cùng ai hợp ý tâm đầu.
Thiếp nhớ nhung mà âu sầu chừ, vẫn giữ một mối thành tâm. Chờ chiếu cố mà tiếp kiến chừ, được lời ngọc mà chịu vâng. Nghe tiếng hư mà tưởng thực chừ, ở ly cung tại Thành Nam. Bữa đạm bạc mà tự soạn chừ, nhưng người từng chẳng muốn giá lâm. Chỉ một mình mà trầm tư chừ, trời nổi gió mà ầm ầm. Lên đài lan mà trông xa chừ, chỉ thất vọng mà bần thần. Mây bốn phía mà che khuất chừ, trời âm u mà xa xăm. Nghe sấm dậy mà râm ran chừ, ngỡ tiếng người ra thăm. Nơi khuê phòng mà gió lộng chừ, thổi màn lay động bâng khuâng. Cành quế đan mà rối rít chừ, hương nồng đượm mà toả lan. Công tụ hội mà ôn tồn chừ, vượn đen hót mà dài ngân. Phí thuý chấp cánh mà họp bầy chừ, phượng loan lượn bắc rồi nam.
Nâng then cửa bước ung dung chừ, ngắm Khúc Đài sao mênh mông. Hạc trắng kêu nghe thảm thiết chừ, chim lẻ trên cành mỏi trông. Trời hoàng hôn lòng đứt tuyệt chừ, một mình buồn bã phòng không. Trăng cao soi bóng lẻ loi chừ, đêm thanh tàn chốn thâm cung. Lấy đàn biến tấu nhã khúc chừ, giải nỗi sầu mà lại chẳng xong. Chuyển theo âm chuỷ lưu loát chừ, tiếng nhẹ nhàng mà du dương. Suốt khúc đàn tỏ tâm tình chừ, bao ý mạnh mẽ trào dâng. Chung quanh buồn rơi lệ chừ, nước mắt chảy ướt dọc ngang. Nén lòng lại thêm nghẹn ngào chừ, xỏ giày đứng dậy bàng hoàng. Nâng tay áo mà che mặt chừ, hối lỗi xưa để tai ương. Mặt mũi nào mà xuất hiện chừ, lòng tủi thẹn lại lên giường. Vò cỏ thơm mà làm gối chừ, đệm trải lan mà ngát hương.
Vừa thành giấc mà mộng tưởng chừ, phách tới bên cạnh quân vương. Hoảng sợ tỉnh mà không thấy chừ, hồn như mất gì kinh hoàng. Nghe gà gáy mà sầu bi chừ, dậy ngước nhìn trăng sáng trong. Xem các sao la liệt xếp chừ, Tất, Mão ló tại phương đông. Ngóng trong sân ảm đạm chừ, tựa tiết thu phủ dày sương. Đêm đằng đẵng như năm dài chừ, nhớ bứt rứt mà chẳng thể nguôi lòng. Hết đi rồi đứng đợi sáng chừ, bình minh dần toả bừng bừng. Thần thiếp trộm buồn tủi chừ, đến già chẳng dám quên quân vương.
Khởi xướng Đối thực
Khái niệm Đối thực trong văn hóa Trung Hoa chính là việc hoạn quan cùng cung nữ ở với nhau như vợ chồng, việc này từng xảy ra phổ biến ở thời nhà Minh và bị nhà Thanh cho là ô uế hoàng quyền, liệt vào một trong những nguyên nhân bại vong của một triều đại.
Theo cuốn truyện Vạn Lịch dã hoạch biên (萬曆野獲編) thời nhà Minh, khái niệm Đối thực bắt đầu là vì câu chuyện giữa Trần Hoàng hậu cùng Sở Phục có quan hệ đồng tính giả. Theo các bộ chính sử như Sử ký cùng Hán thư, chuyện Trần Hoàng hậu chỉ gói gọn trong chữ 「"Mị đạo"; 媚道」, có nghĩa "Quan hệ xấu" mà không nói rõ, Hán thư cũng đề cập Đối thực ở một trường hợp hậu cung thời Hán Thành Đế. Nhưng cuốn truyện đời nhà Minh này lại cho rằng khái niệm Đối thực là do Trần Hoàng hậu cùng Sở Phục khởi xướng. Theo đó, Trần Hoàng hậu về sau bị nhà vua thất sủng, vì quá cô đơn trong cung cấm nên bà cho Sở Phục ăn mặc như nam giới, đóng làm người tình của nhau (Tuy nhiên, cần lưu ý là: ''Vạn Lịch dã hoạch biên chỉ là sách truyện chứ không phải chính sử, những gì cuốn sách này mô tả chỉ là giai thoại, không thể xác thực và cũng không được giới sử học công nhận)
Phiên bản Hán Vũ cố sự được ghi trong Cổ kim thuyết hải (古今说海) thời nhà Minh cũng ghi lại về chuyện này (tuy nhiên đây cũng là tiểu thuyết văn học hư cấu chứ không phải chính sử) : Khi ấy Hoàng hậu sủng suy, đố kỵ rất nhiều. Nữ vu Sở Phục tự nói mình có thể khiến Hoàng thượng hồi tâm chuyển ý, ngày đêm tế tự, lại mặc trang phục cho nam giới, đeo thắt lưng, cùng Hoàng hậu ở riêng, ân ái như vợ chồng. Hoàng thượng biết, trị tội Nữ vu cùng Hoàng hậu, lại điều tra hết các việc yêu thuật, dâm hình nam nữ, đều xác thực. Phế hậu về Trường Môn cung. Hậu tuy bị phế nhưng đãi ngộ đều như cũ, Trường Môn cung do vậy cũng còn như các cung khác.
Hình tượng văn hóa
Hình tượng Trần Hoàng hậu xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm văn học thời xưa. Theo đó, những điển tích nổi tiếng về bà như "Kim ốc tàng kiều", "Thiên kim mãi phú" được dân gian lưu truyền đến giờ.
Thời nay, hình tượng Trần Hoàng hậu với cái tên "A Kiều" cũng trở thành nữ chính trong rất nhiều câu chuyện về thâm cung bí sử, trong đó vạch ra nhiều khả năng liên quan đến cuộc đời bí ẩn của bà:
Ngoài ra, nhiều phim ảnh khắc họa về Trần Hoàng hậu, đặc biệt là những phim liên quan đến thời kỳ đầu của Hán Vũ Đế. Dù "A Kiều" chỉ là cái tên tiểu thuyết, nhưng phim ảnh gần như đều dùng cái tên này như tên thật vì nó quá nổi tiếng.
Chú thích
Thể loại:Năm sinh không rõ Thể loại:Năm mất không rõ Thể loại:Hoàng hậu nhà Hán
Orthotrichum rufulum
Orthotrichum rufulum là một loài rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Liên kết ngoài
Thể loại:Orthotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1869
Catarina thành Ricci
nhỏ|phải|230px|Ricci đang viết sách Catarina thành Ricci (tiếng Ý: Caterina de' Ricci; sinh ngày 23 tháng 4 năm 1522 - mất ngày 1 tháng 2 năm 1590) là một trinh nữ và là vị thánh Công giáo người Ý. Catarina sinh ra tại vùng Florence, cha cô là Ricci Alessandra Lucrezia Romola de. Ở tuổi 13, cha cô đưa cô vào tu ở tu viện Monticelli gần nhà của gia đình cô. Chính tại nơi đây cô đã được thụ hưởng một nền giáo dục của Công giáo và trở nên mộ đạo. Sau một thời gian ngắn thực tập ở bên ngoài tu viện, vào năm 14 tuổi, cô đã đến tu tại tu viện Dominica San Vincenzo (Thánh Vinh Sơn) ở Prato, Tuscany. Năm 25 tuổi, Catarina đã được phong làm bề trên tu viện suốt đời. Catarina sống ở San Vincenzo cho đến khi qua đời vào năm 1589 vì mắc một căn bạo bệnh kéo dài triền miên.
Tham khảo
Thể loại:Nữ tu Ý Thể loại:Thánh Công giáo Rôma Thể loại:Nhà văn Ý Thể loại:Người Firenze
Hành chính Việt Nam thời Ngô
Hành chính Việt Nam thời Ngô phản ánh bộ máy chính quyền từ trung ương tới địa phương của Việt Nam dưới thời nhà Ngô trong lịch sử Việt Nam.
Chính quyền trung ương
Thời Ngô, các vua xưng vương nhưng chưa có quốc hiệu, vẫn gọi theo tên thời thuộc Đường là Tĩnh Hải quân.
Sử sách ghi chép rất ít về bộ máy chính quyền do Ngô Quyền thiết lập trong lãnh thổ mà ông cai trị, được các sử gia nhìn nhận là bộ máy còn giản đơn, hoạt động chưa được thể chế hóa, việc lựa chọn quan lại chưa có chế độ rõ rằng, pháp luật chưa thành văn. Lê Văn Siêu cho rằng chính quyền nhà Ngô cơ bản như một họ tù trưởng lớn nắm giữ. Nguyễn Khắc Thuần cũng cho rằng do khả năng quản lý của chính quyền trung ương chưa cao nên sau khi Ngô Quyền mất, loạn lạc nổ ra.
Sử gia Ngô Sĩ Liên ghi chép trong Đại Việt sử ký toàn thư về việc tổ chức chính quyền của ông như sau :
Kinh đô nhà Ngô đóng tại Cổ Loa – kinh thành của nước Âu Lạc thời An Dương Vương. Lý giải cho việc Ngô Quyền không chọn Đại La sầm uất và có truyền thống nhiều thế kỷ là trung tâm chính trị trước đó, các sử gia cho rằng có 2 nguyên nhân: tâm lý tự tôn dân tộc và ý thức bảo vệ độc lập chủ quyền của đất nước từ kinh nghiệm cũ để lại :
Chính quyền địa phương
Tuy đại thắng quân Nam Hán ở trận Bạch Đằng nhưng lãnh thổ mà nhà Ngô quản lý chỉ còn 8 châu (so với 12 châu đầuthời Tự chủ) là :
Bốn châu: Thang, Chi, Vũ Nga và Vũ An thuộc về nước Nam Hán. Việc thu hẹp lãnh thổ phía bắc này không được sử sách ghi chép rõ. Theo Đào Duy Anh trong Đất nước Việt Nam qua các đời: 4 châu này bị Nam Hán chiếm, nhưng không rõ vào thời điểm nào. Theo Nguyễn Khắc Thuần trong Thế thứ các triều vua Việt Nam, không rõ căn cứ theo tài liệu nào: sau trận Bạch Đằng, Ngô Quyền bàn giao 4 châu này cho Nam Hán "để tiện việc phòng thủ".
Đối với các châu ki mi ở phía tây bắc, Đào Duy Anh cho rằng thời nhà Ngô cai trị vẫn chưa đủ thực lực để có thể kiểm soát được khu vực này.
Chú thích
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Ngô
Leptotes
Leptotes là một chi thực vật có hoa trong họ Lan.
Hệ thống chỉ huy và cảnh báo sớm trên không
nhỏ|[[Northrop Grumman E-2 Hawkeye]] Hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát trên không (airborne early warning and control, viết tắt: AEW & C) là hệ thống trên không trung bao gồm trạm, máy bay hoặc phương tiện được trang bị radar (radar picket) được thiết kế để phát hiện máy bay, tàu và phương tiện ở tầm xa và thực hiện chỉ huy và kiểm soát không gian chiến đấu trong một cuộc giao chiến trên không bằng cách chỉ đạo máy bay chiến đấu và tấn công. Các đơn vị AEW & C cũng được sử dụng để thực hiện giám sát, bao gồm các mục tiêu trên mặt đất và thường xuyên thực hiện các chức năng C2BM (command and control, battle management: chỉ huy và kiểm soát, quản lý chiến đấu) tương tự như Bộ điều khiển không lưu đưa ra chỉ huy quân sự đối với các lực lượng khác. Khi được sử dụng ở độ cao, radar trên máy bay cho phép người điều khiển phát hiện và theo dõi mục tiêu và phân biệt giữa máy bay thân thiện và máy bay thù địch cách xa hơn so với radar trên mặt đất tương tự. Giống như một radar trên mặt đất, nó có thể bị phát hiện bởi các lực lượng đối phương, nhưng vì tính cơ động của nó, nó ít bị tổn thương hơn khi phản công.
Sự tham gia đầu tiên của thế giới trong lịch sử chiến tranh trên không, với cả hai phe đối lập sử dụng các nền tảng như vậy, là ở Nam Á, trong cuộc giao chiến trên không ngày 27 tháng 2 năm 2019 giữa Ấn Độ và Pakistan, với Ấn Độ sử dụng A-50I Phalcon AWACS và Pakistan sử dụng Saab 2000. nhỏ|[[Boeing E-767]] nhỏ|[[KJ-2000 của Trung Quốc, được phát triển trên khung của máy bay vận tải IL-76 của Nga]] Khái niệm Cảnh báo sớm trên không (airborne early warning, AEW) đã được sử dụng cho các máy bay tương tự trước đó, như Fairey Gannet AEW.3 và Lockheed EC-121 Warning Star, và tiếp tục được sử dụng cho Sentry AEW1, trong khi AEW & C (cảnh báo sớm và kiểm soát trên không) nhấn mạnh các khả năng chỉ huy và điều khiển có thể không có trên máy bay radar nhỏ hơn hoặc đơn giản hơn. AWACS (tiếng Anh: Airbone Warning and Control System - Hệ thống điều khiển và cảnh báo trên không) là tên của hệ thống cụ thể được cài đặt trong các máy bay E-3 và Boeing E-767 AEW & C của Nhật Bản, nhưng thường được sử dụng làm từ đồng nghĩa chung cho AEW & C.
Leptotes
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi thực vật
Hệ thống chỉ huy và cảnh báo sớm trên không
Nhìn chung, hệ thống kiểm soát và cảnh báo trên không (AWACS') là hệ thống rada được thiết kế, lắp đặt trên máy bay. AWACS có nhiệm vụ chính là phát hiện và cảnh báo các máy bay của đối phương, chỉ huy và phối hợp tác chiến giữa các máy bay chiến đấu.
Các máy bay AWACS hiện đại có khả năng phát hiện máy bay từ khoảng cách 400 km - 650 km, có thể bao quát một khu vực rộng tới 300.000 km2.
Mỹ có các loại máy bay AWACS như: E-2 Hawkeye của Hải quân, E-3 Sentry của Không quân. E-2D có vận tốc 650 km/h và tầm bay 2.700 km có thể kiểm soát phi đội chiến đấu với 40 mục tiêu cùng lúc, khả năng phát hiện máy bay ở cự ly đến 640 km. E-3 Sentry tốc độ tối đa 855 km/h, tầm bay 7.400 km, khả năng phát hiện mục tiêu đến 650 km. Một chiếc E-2D Hawkeye giá 170 triệu USD, E-3 Sentry giá 270 triệu USD.
Trung Quốc có AWACS KJ-2000 được phát triển trên khung của máy bay vận tải IL-76 của Nga. KJ-2000 có khả năng theo dõi 60 mục tiêu cùng lúc với cự ly 400 km, kiểm soát phi đội chiến đấu với 10-15 máy bay.
Liên kết ngoài
Thể loại:Không quân Thể loại:Hàng không quân sự
Börtlingen
Börtlingen là một xã ở huyện Göppingen ở Baden-Württemberg ở miền nam Đức. Đô thị này có diện tích 8,26 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 1686 người.
Tham khảo
Thể loại:Göppingen district
Wazir
thumb|175px|Một wazir người [[Iran]] Wazir (وزير wazīr; tiếng Anh: vizier), có khi còn dịch là vizia, là một vị cố vấn chính trị cấp cao hoặc bộ trưởng trong nội các. Danh hiệu này do các caliph nhà Abbas phong cho những vị katib ("thư ký"), vốn dĩ ban đầu chỉ là các trợ lý nhưng về sau trở thành người đại diện và kế thừa các dapir (thư ký hoặc văn thư) làm việc cho các vị vua Sasan.
Trong ngữ cảnh ngày nay, wazir là để chỉ những vị bộ trưởng chính phủ ở phần lớn các nước Trung Đông.
Từ nguyên
Một cách giải thích nữa, đó là trong tiếng Ba Tư trung đại có các từ vizīr và vicīr (nghĩa là "văn bản pháp lý" hoặc "quyết định"), cùng một gốc với từ vīcira trong tiếng Avesta, có nghĩa là "người giải quyết" hoặc "trọng tài viên", gợi ý về nguồn gốc Ấn-Âu của từ wazir.
Tham khảo
Thể loại:Lịch sử Iran Thể loại:Tước hiệu quý tộc Thể loại:Người đứng đầu chính phủ
Halol
Halol là một thành phố và khu đô thị của quận Panch Mahals thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Địa lý
Halol có vị trí Nó có độ cao trung bình là 499 mét (1637 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Halol có dân số 41.108 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Halol có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Halol, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Gujarat
Natívitas
Natívitas là một đô thị thuộc bang Tlaxcala, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 21863 người.
Tham khảo
Thể loại:Đô thị bang Tlaxcala
Thiếu Lâm Nam phái
thế=Bài quyền Thiếu Lâm Nam phái.|nhỏ|Bài quyền [[Thiếu Lâm Nam phái.]] Thiếu Lâm Nam phái bắt nguồn từ chùa Nam Thiếu Lâm ở Phúc Kiến, Trung Quốc. Tương truyền rằng các vị tăng nhân trong chùa này không được dùng vật sắc nhọn nên họ phải phát huy hết khả năng về ngạnh công để đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống như: chẻ củi, phát quang v.v. Người xưa có câu: "Nam quyền Bắc cước" và "Nam thuyền Bắc mã" để nói về các nét đặc trưng của 2 trường phái võ thuật này. Phía bắc Trung Quốc do địa hình đa số là thảo nguyên, đồng ruộng bao la nên dân chúng thường đi lại bằng ngựa, võ thuật cũng ảnh hưởng rất nhiều bởi lối đánh phóng khoáng, bay nhảy, đá... Phía nam Trung Quốc (các tỉnh như Hải Nam, Phúc Kiến) do hệ thống sông ngòi, ao hồ chằng chịt và giáp biển nhiều nên dân chúng dùng thuyền làm phương tiện đi lại và vận chuyển là chủ yếu. Chính vì sống trên sông nước nên những người này mã bộ phải vững chắc, những đòn thế bay nhảy nhiều không còn thích hợp nữa mà bù vào đó là lối đánh chí cương chí dương, một đòn chắc một đòn, mã bộ vững, điển hình như Hổ Hình Công của Hải Nam. Môn phái này do Võ sư Lâm Thi Quốc thành lập, đăng ký định danh từ 1986 và làm chủ nhiệm bộ môn cho đến nay. Trước đó, Võ sư Lâm Thi Quốc xuất thân từ Võ đường đoàn lân Thanh Liên, thụ học với sư phụ Lâm Hào (1910 - 1995), (thường gọi Di Co). Hiện Võ đường đoàn lân Thanh Liên vẫn hoạt động dưới sự dẫn dắt của Võ sư Lâm Minh Kỳ, sư huynh Võ sư Lâm Thi Quốc. Về sau, các thế hệ sư đệ của hai Võ sư Lâm Minh Kỳ và Lâm Thi Quốc còn thành lập Hổ Hình Môn (hoạt động tại tp.HCM) hay Shaolin Centre (hoạt động tại Canada).
Lưu ý
thế=Bài binh khí Thiếu Lâm Nam phái.|nhỏ|Bài binh khí Thiếu Lâm Nam phái. Tiếng Việt hay dùng từ Thiếu Lâm Nam phái, ở Trung Hoa danh từ này rất ít được dùng, danh từ phổ biến là Nam Thiếu Lâm (南少林) hay Nam quyền Thiếu Lâm, gọi tắt là Nam quyền.
Thật ra các võ phái miền nam Trung Hoa đều có từ ngữ Thiếu Lâm phía trước như: Thiếu Lâm Hồng gia, Thiếu Lâm Châu gia, Thiếu Lâm Bạch Mi, Thiếu Lâm Vịnh Xuân, Thiếu Lâm Bạch Hạc phái,... đều là của Nam Thiếu Lâm chứ không phải của Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, được gọi bằng tên chung là Nam quyền, người Việt thích dùng từ nam phái, bắc phái như Thiếu Lâm Nam phái hay Thiếu Lâm Bắc phái chứ Trung Hoa chỉ dùng hai từ Nam quyền thay cho Thiếu Lâm Nam phái và Trường quyền thay cho Thiếu Lâm Bắc phái là đầy đủ ý nghĩa. Nội hàm khái niệm không có gì thay đổi.
Tham khảo
Thể loại:Võ thuật Trung Hoa Thể loại:Văn hóa dân gian Trung Hoa
Monastère Shaolin
Jakie Wellman
Jakie Kim Wellman (cũng là Matana Wellman, sinh ngày 22 tháng 7 năm 1988) là một vận động viên bơi lội người Zambia, chuyên về các nội dung tự do nước rút. Cô tốt nghiệp trung học của Kelly College ở Devon, Anh, và là thành viên của đội bơi cho Missouri State Bears, khi đang theo học tại Đại học bang Missouri ở Springfield, Missouri, Hoa Kỳ.
Wellman đủ điều kiện cho tự do 50 m nữ, khi 16 tuổi, tại Thế vận hội Mùa hè 2004 ở Athens, bằng cách nhận được một vị trí Quốc tế từ FINA, trong thời gian vào 28,39. Bơi trong nhiệt độ bốn, cô ấy chạy đến vị trí thứ tư bằng 0,13 giây sau Roshendra Vrolijk của Aruba vào 28,56. Wellman đã thất bại trong việc lọt vào bán kết, khi cô xếp thứ năm mươi trong tổng số 75 người bơi vào ngày cuối cùng của vòng sơ khảo.
Thác Đắk Chè
Thác Đắk Chè là thác trên suối Đăk Chè ở vùng đất thôn Măng Khênh xã Đăk Man huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum, Việt Nam.
Idaea subcrinita
Idaea subcrinita là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Atelius acutecornis
Atelius acutecornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Lycidae. Loài này được Kazantsev miêu tả khoa học năm 1992.
Thác Đắk Chè
Về phía nam cỡ 3 km theo quốc lộ là đèo Lò Xo 15.20236°N, 107.73384°W, nối hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam. Về phía nam hơn 20 km là thị trấn Đăk Glei.20°N, 107.73904°W
Vùng thác Đăk Chè cũng là một điểm nóng về tàn sát thú rừng hoang dã.
Liên kết ngoài
Thể loại:Du lịch Kon Tum
Atelius acutecornis
Tham khảo
Thể loại:Atelius
Echinops ghoranus
Echinops ghoranus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Rech.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echinops Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1974
Idaea subcrinita
Liên kết ngoài
S
Ophrys araniferiformis
Ophrys araniferiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Dalla Torre & Sarnth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Liên kết ngoài
Thể loại:Ophrys Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1906
Carinodes yucatanensis
Carinodes yucatanensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Carinodes
Böhmenkirch
Böhmenkirch là một xã ở huyện Göppingen ở Baden-Württemberg ở miền nam Đức. Đô thị này có diện tích 51,08 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 5509 người.
Helianthella
Helianthella là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài
Chi Helianthella gồm các loài:
Saigonita paradoxa
Saigonita paradoxa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Saigonita
Dyckia dissitiflora
Dyckia dissitiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Schult. & Schult.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dyckia Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1830
Cardiorhinus truncatus
Cardiorhinus truncatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1993.
Tham khảo
Thể loại:Cardiorhinus
Dysschema humeralis
Dysschema humeralis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Dysschema
Leucerminium
Leucerminium là một chi thực vật có hoa trong họ Lan.
Danestal
Danestal là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Calvados
Rhodanthe citrina
Rhodanthe citrina là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Benth.) Paul G.Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Liên kết ngoài
Thể loại:Rhodanthe Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1992
Callistoleon illustris
Callistoleon illustris là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Gerstaecker miêu tả năm 1885.
Tham khảo
Thể loại:Callistoleon
Gandraganahalli, Chintamani
Gandraganahalli là một làng thuộc tehsil Chintamani, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Kolar (huyện)
Mái Đá Ngườm
Mái Đá Ngườm là một di chỉ quan trọng bậc nhất của khu di chỉ khảo cổ học Thần Sa nằm trên sườn dãy núi Ngườm thuộc bản Kim Sơn. Nó nằm ở phần cuối của xóm Kim Sơn, giáp ranh giữa bản Kim Sơn và Hạ Sơn 1), xã Thần Sa, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Mái Đá Ngườm là một di tích khảo cổ học nổi tiếng đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đây là một mái đá cao chừng 30m, rộng 60m, cửa hang nằm ở hướng bắc. Hố khai quật di chỉ Ngườm cho thấy có 4 địa tầng văn hóa khảo cổ. Những di vật đá đặc trưng của các nền văn hóa Bắc Sơn, Hòa Bình, Sơn Vi nằm ở tầng 1, tầng 2... ở tầng thứ 3 là thuần các công cụ đặc trưng của Ngườm. Và ở tầng văn hóa thứ 4 là hàng vạn công cụ đá kiểu Phiêng Tung và Ngườm. Những công cụ mũi nhọn, công cụ nạo và kỹ thuật gia công lần thứ 2 giống như công cụ và kỹ thuật điển hình của văn hóa Mút-xchi-ê (Moustér), nền văn hóa tiêu biểu cho trung kỳ Thời đại đá cũ. Từ những năm 1980, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra dấu tích của người Việt cổ tại khu vực Mái Đá Ngườm. Đầu năm 2011, các nhà khoa học đã tìm được một chiếc răng voi hóa thạch, được cho là răng voi châu Á tại khu vực sông Thần Sa đoạn chảy qua di chỉ mái đá Ngườm. Niên đại của răng voi có tuổi từ 30.000 - 50.000 năm. Các nhà khảo cổ cho rằng, loài voi này sống cùng thời với bầy người nguyên thủy, chủ nhân của văn hóa Ngườm nổi tiếng.
Edna Maskell
Edna Mary Therese Maskell (sinh ngày 13 tháng 4 năm 1928) là một cựu vận động viên giành được huy chương vàng trong các nôi dung vượt rào 80 mét với tư cách là đối thủ cạnh tranh cho Bắc Rhodesia tại Đế quốc Anh 1954 và Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung ở Vancouver. Thời gian tốt nhất cá nhân của cô là 11,2 giây. Cô cũng đã giành được huy chương đồng trong cuộc đua nước rút 100 yard tại Đế quốc Anh và Trò chơi Khối thịnh vượng chung 1954 và hoàn thành lần thứ 10 trong môn nhảy xa. Trước đây, cô từng thi đấu tại Thế vận hội Mùa hè 1952 ở Helsinki cho Nam Phi, đứng thứ 5 trong sức nóng của những chướng ngại vật 80 mét.
Tham khảo
Thể loại:Người da trắng Nam Phi Thể loại:Nhân vật còn sống Thể loại:Sinh năm 1928
Myomimus roachi
Myomimus roachi là một loài động vật có vú trong họ Gliridae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Bate mô tả năm 1937.
Tham khảo
Thể loại:Myomimus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1937 Thể loại:Động vật có vú Thổ Nhĩ Kỳ
Helichrysopsis
Helichrysopsis là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Nassaria tarta
Nassaria tarta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.
Helichrysopsis
Loài
Chi Helichrysopsis gồm các loài:
Nassaria tarta
Tham khảo
Thể loại:Nassaria
Haludbani
Haludbani là một thị trấn thống kê (census town) của quận Purbi Singhbhum thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Haludbani có dân số 19.933 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Haludbani có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Haludbani, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Jharkhand
Pyrus pyraster
Pyrus pyraster là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được (L.) Du Roi miêu tả khoa học đầu tiên.
Ilıca, Gazipaşa
Ilıca là một xã thuộc huyện Gazipaşa, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 631 người.
Orthotrichum rugifolium
Orthotrichum rugifolium là một loài rêu trong họ Orthotrichaceae. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1819.
Liên kết ngoài
Thể loại:Orthotrichum Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1819
Addison, Illinois
Addison là một làng thuộc quận DuPage, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 36942 người.
Xem thêm
Thể loại:Làng ở quận DuPage, Illinois Thể loại:Làng của Illinois Thể loại:Khởi đầu năm 1839 ở Illinois
Melipotis sphaerita
Melipotis sphaerita là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Melipotis
Atelius korotjaevi
Atelius korotjaevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Lycidae. Loài này được Kazantsev miêu tả khoa học năm 1992.
Tham khảo
Thể loại:Atelius
Frederick Reines
Frederick Reines ; (16 tháng 3 năm 1918 – 26 tháng 8 năm 1998) là một nhà vật lý người Mỹ. Ông được trao giải thưởng Nobel Vật lý năm 1995 cho việc đồng khám phá neutrino với Clyde Cowan trong thí nghiệm về neutrino. Ông có lẽ là nhà khoa học duy nhất trong lịch sử "vô cùng gắn bó mật thiết với việc khám ra một hạt cơ bản và việc nghiên cứu thấu suốt sau đó về những đặc tính cơ bản của nó".
Sau khi tốt nghiệp Học viện Công nghệ Stevens và Đại học New York, Reines gia nhập Phòng thí nghiệm Los Alamos của Dự án Manhattan vào năm 1944, làm việc trong Tổ Lý thuyết ở nhóm của Richard Feynman. Ông trở thành trưởng nhóm vào năm 1946. Ông tham gia vào một số cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân, đưa ông trở thành giám đốc các cuộc thử nghiệm của Chiến dịch Greenhouse tại Thái Bình Dương năm 1951.
Vào đầu thập niên 1950, khi đang làm việc tại các khu vực Hanford và Sông Savannah, Reines và Cowan đã phát triển các thiết bị và phương pháp đã giúp họ lần đầu tiên phát hiện ra những hạt neutrino tưởng như không phát hiện được vào tháng 6 năm 1956. Reines cống hiến phần lớn sự nghiệp của ông vào việc nghiên cứu những đặc tính và phản ứng của neutrino, và những đóng góp này sẽ ảnh hưởng việc nghiên cứu neutrino của nhiều nhà nghiên cứu về sau. Các nghiên cứu này bao gồm việc khám ra sự tạo thành các hạt neutrino trong bầu khí quyển bởi các tia vũ trụ, và sự phát hiện các neutrino được phóng ra từ Siêu tân tinh SN1987A vào năm 1987, điều mở màn cho lĩnh vực vũ trụ neutrino học.
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1918 Thể loại:Mất năm 1998 Thể loại:Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel Thể loại:Nhà vật lý Mỹ Thể loại:Người đoạt giải Nobel Vật lý
Tân Phú, Châu Thành (An Giang)
Tân Phú là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh An Giang, Việt Nam.
Địa lý
Xã Tân Phú nằm ở phía tây nam huyện Châu Thành, có vị trí địa lý:
Xã Tân Phú có diện tích 24,84 km², dân số năm 2019 là 3.641 người, mật độ dân số đạt 147 người/km².
Hành chính
Xã Tân Phú được chia thành 3 ấp: Tân Lợi, Tân Thành và Tân Thạnh.
Lịch sử
Quyết định 300-CP ngày 23 tháng 08 năm 1979 của Hội đồng Bộ trưởng, chia huyện Châu Thành thành hai huyện lấy tên là huyện Châu Thành và huyện Thoại Sơn, xã Tân Phú thuộc huyện Châu Thành.
Tập hợp không đếm được
Trong toán học, một tập hợp không đếm được (hoặc tập hợp vô hạn không đếm được) là một tập hợp vô hạn chứa quá nhiều phần từ đến mức không thể đếm được. Tính không đếm được của một tập hợp có liên quan chặt chẽ đến lực lượng của nó: một tập hợp không thể đếm được nếu lực lượng của nó lớn hơn lực lượng của tập hợp tất cả các số tự nhiên.
Đặc điểm
Có nhiều đặc điểm tương đương của tính không thể đếm được. Một tập hợp X là không đếm được khi và chỉ khi có một trong các điều kiện sau:
Idaea subculta
Liên kết ngoài
S
Pyrus redolens
Pyrus redolens là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được (Ashe) Ashe miêu tả khoa học đầu tiên.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi Lê
Carinodes zacatecus
Carinodes zacatecus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Liên kết ngoài
Thể loại:Carinodes
Echinops giganteus
Echinops giganteus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được A.Rich. mô tả khoa học đầu tiên năm 1848.
Liên kết ngoài
Thể loại:Echinops Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1848
Leucorchis
Leucorchis là một chi thực vật có hoa trong họ Lan.
Liên kết ngoài
Thể loại:Chi thực vật
Leucorchis
Cardiorhinus unicolor
Cardiorhinus unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Golbach miêu tả khoa học năm 1983.
Tham khảo
Thể loại:Cardiorhinus
Trương Tiến Anh
Trương Tiến Anh (sinh ngày 25 tháng 4 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Việt Nam chơi ở vị trí tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Viettel và đội tuyển quốc gia Việt Nam.
Tiến Anh bắt đầu sự nghiệp bóng đá tại câu lạc bộ Viettel, có trận đấu chuyên nghiệp đầu tiên vào năm 2019 và giành chức vô địch quốc gia mùa 2020. Anh được truyền thông Việt Nam ví như truyền nhân của cựu cầu thủ Trương Việt Hoàng.
Sự nghiệp quốc tế
THáng 6 năm 2023, Trương Tiến Anh có lần đầu tiên được gọi lên đội tuyển quốc gia Việt Nam, chuẩn bị cho 2 trận giao hữu với Hồng Kông và Syria. Ngày 15 tháng 6, anh ra mắt đội tuyển khi vào sân thay cho Hồ Tấn Tài trong trận đấu gặp Hồng Kông.
Cuộc sống cá nhân
Năm 2017, nhờ thành tích xuất sắc trong màu áo U-20 Việt Nam, Trương Tiến Anh đã được đặc cách tuyển thẳng vào trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh.
Danh hiệu
Viettel
U-19 Việt Nam
Liên kết ngoài
Thể loại:Người Hải Dương Thể loại:Tiền vệ bóng đá Thể loại:Cầu thủ bóng đá Việt Nam Thể loại:Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam Thể loại:Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Viettel Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-19 quốc gia Việt Nam
Acaciella ciliata
Acaciella ciliata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Britton & Rose miêu tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Liên kết ngoài
Thể loại:Acaciella Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1928
Myomimus setzeri
Myomimus setzeri là một loài động vật có vú trong họ Gliridae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Rossolimo mô tả năm 1976.
Tham khảo
Thể loại:Myomimus Thể loại:Động vật được mô tả năm 1976 Thể loại:Loài EDGE Thể loại:Động vật Iran
Euxoa declarata
Euxoa declarata (tên tiếng Anh: Clear Dart) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Ontario, Quebec, New Brunswick, Nova Scotia, đảo Prince Edward, British Columbia, Alberta, Saskatchewan, Yukon và Manitoba in Canada. It is found as far phía tây as miền trung Alaska. In Hoa Kỳ it is also found to Minnesota và North Carolina ở phía đông và Arizona, New Mexico và California in the west.
Chú thích
Thể loại:Euxoa
Gingen an der Fils
Gingen an der Fils là một thị trấn thuộc huyện Göppingen ở Baden-Württemberg, miền nam Đức. Đô thị này có diện tích 10,01 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 4554 người.
Manzat
Manzat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.
Tham khảo
nhỏ|Left |Manzat - Hache polie période néolithique – [[:fr:Muséum de Toulouse|Muséum de Toulouse ]]
Liên kết ngoài
Thể loại:Xã của Puy-de-Dôme
Uracanthus punctulatus
Uracanthus punctulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Halvad
Halvad là một thành phố và khu đô thị của quận Surendranagar thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Địa lý
Halvad có vị trí Nó có độ cao trung bình là 46 mét (150 feet).
Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Halvad có dân số 24.323 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Halvad có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Halvad, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố thuộc bang Gujarat
Gandragolipura, Dod Ballapur
Gandragolipura là một làng thuộc tehsil Dod Ballapur, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tham khảo
Thể loại:Bangalore Rural
Nassaria perlata
Nassaria perlata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.
Tham khảo
Thể loại:Nassaria
Tân Phú, Châu Thành (Bến Tre)
Tân Phú là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, Việt Nam.
Địa lý
Xã Tân Phú có diện tích 24,39 km², dân số năm 2020 là 12.374 người, mật độ dân số đạt 507 người/km².
Điều kiện tự nhiên
Nằm giữa 2 nhánh sông Tiền và sông Hàm Luông, đây là vùng đất trù phú, với nhiều loại trái cây như: Xoài Riêng, Mít và là vương quốc của chôm chôm, với giống chôm chôm nhản ngọt lịm. Cách Thành phố Hồ Chí Minh là 100 km về hướng Đông Nam.
Hành chính
Xã Tân Phú được chia thành 8 ấp: Hàm Luông, Mỹ Phú, Phú Luông, Tân Bắc, Tân Đông, Tân Nam, Tân Qui, Tân Tây.
Ý xâm chiếm Ai Cập
Sự kiện Ý xâm chiếm Ai Cập là một chiến dịch tấn công của Ý nhằm vào các lực lượng Anh, Khối Thịnh vượng chung và Pháp Tự do trong khuôn khổ giai đoạn đầu của Chiến dịch Sa mạc Tây thuộc Chiến tranh thế giới thứ hai. Ban đầu, mục tiêu của chiến dịch này là chiếm giữ kênh đào Suez. Để làm được điều đó, các lực lượng Ý xuất phát từ Libya phải tiến quân qua miền bắc Ai Cập để tới kênh đào. Sau nhiều ngày trì hoãn, mục tiêu tiến công đã bị thu nhỏ lại đáng kể. Cuối cùng, nó chỉ còn là tiến vào Ai Cập cho đến Sidi Barrani và tấn công bất cứ lực lượng đối phương nào đụng độ trên đường đi.
Trong quá trình chiến dịch, Tập đoàn quân số 10 Ý tiến được khoảng 105 km vào sâu trong lãnh thổ Ai Cập, nhưng họ không giao chiến được với đội quân chủ lực nào của Anh mà chỉ chạm trán với các lực lượng bình phong là một lữ đoàn tăng cường thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 7. Ngày 16 tháng 9, Tập đoàn quân số 10 Ý dừng lại và chiếm giữ các vị trí phòng thủ xung quanh cảng Sidi Barrani với dự định xây dựng các doanh trại kiên cố trong khi chờ đợi cho công binh mở rộng con đường Balbo đến Via della Vittoria, để tích lũy đồ tiếp tế phục vụ cho cuộc tiến quân vào Mersa Matruh cách đó khoảng 130 km về phía đông, nơi mà quân chủ lực Anh bao gồm phần còn lại của Sư đoàn Thiết giáp số 7 và Sư đoàn Bộ binh Ấn Độ số 4 đang đóng.
Libya
nhỏ|Xe tankette [[L3/33 của Ý]] Cyrenaica (Libya) đã trở thành thuộc địa của Ý từ sau Chiến tranh Ý-Thổ Nhĩ Kỳ (1911–1912). Vùng đất này tây giáp Tunisia thuộc Pháp, đông giáp Ai Cập, nên người Ý đã chuẩn bị phòng ngự cả hai mặt trận, thông qua Tổng hành dinh Tối cao Bắc Phi dưới quyền Toàn quyền Libya, Thống chế không quân Ý Italo Balbo. Tổng hành dinh Tối cao có trong tay Tập đoàn quân số 5 của tướng Italo Gariboldi đóng ở phía tây và Tập đoàn quân số 10 của tướng Mario Berti đóng ở phía đông. Đến giữa năm 1940, mỗi tập đoàn quân có 9 sư đoàn chính quốc với khoảng 13.000 người, 3 sư đoàn Dân quân Tự nguyện cho An ninh Quốc gia (Áo đen) và 2 Sư đoàn Thuộc địa Libya, mỗi sư đoàn có 8.000 quân. Vào cuối những năm 1930, các sư đoàn lục quân Ý đã được tái tổ chức từ 3 trung đoàn giảm xuống còn 2, và lính dự bị được gọi tái ngũ trong năm 1939 cùng với những đợt tuyển lính nghĩa vụ thường lệ.
Balbo được xem là người đánh giá cao về tác động của công nghệ hiện đại đối với chiến tranh hơn các đồng sự của mình. Ông ta cũng thấy rằng nước Ý chỉ có thể thắng lợi ở Bắc Phi bằng một đòn tấn công chớp nhoáng dựa trên yếu tố bất ngờ. Thế nhưng ngay trước khi chiến tranh mở màn, Balbo đã bày tỏ nghi ngờ của mình với Mussolini,
Balbo yêu cầu tất cả các loại vật chất bao gồm 1.000 xe tải, 100 tàu chở nước, thêm nhiều xe tăng hạng trung và súng chống tăng. Đây là những vật chất cần thiết ở châu Phi nhưng Ý không thể sản xuất hay chuyển đến từ nơi khác. Tuy vậy Thống chế Pietro Badoglio, Tổng Tham mưu trưởng tại Rome vẫn cứ hứa. Theo Badoglio thì "khi có bảy mươi xe tăng hạng trung sẽ giúp giải quyết tình hình này", và Balbo liền chuẩn bị cho cuộc tấn công Ai Cập bắt đầu ngày 15 tháng 7. Thế nhưng ngày 28 tháng 6 năm 1940, Balbo bị chết trong một vụ tai nạn bắn nhầm ở Tobruk, và Benito Mussolini liền cử Thống chế Rodolfo Graziani lên thay chức vụ Tổng tư lệnh và Toàn quyền Libya, và ra lệnh cho ông ta tấn công Ai Cập trước ngày 8 tháng 8. Graziani trả lời rằng Tập đoàn quân số 10 vẫn chưa được trang bị hợp lý và một cuộc tấn công như vậy là không thể nào thành công; nhưng Mussolini vẫn cứ lệnh cho Graziani phải tiến công.
Ai Cập
nhỏ|Xe tăng [[Cruiser Mk I]] Người Anh bắt đầu đóng quân tại Ai Cập từ năm 1882 nhưng đã giảm đi rất nhiều theo điều khoản của Hiệp ước Anh-Ai Cập 1936. Lực lượng nhỏ của Anh và Khối Thịnh vượng chung đồn trú tại kênh đào Suez và ven Biển Đỏ. Con kênh này mang ý nghĩa trọng yếu đối với việc liên lạc giữa nước Anh với các thuộc địa của nó ở Viễn Đông và Ấn Độ Dương. Giữa năm 1939, Trung tướng Archibald Wavell được chỉ định làm Đại tướng Tổng tư lệnh (GOC-in-C) của Bộ tư lệnh Trung Đông mới thành lập, phụ trách khu vực chiến trường Địa Trung Hải và Trung Đông. Cho đến khi Hiệp định đình chiến ngày 22 tháng năm 1940 giữa Pháp và phe Trục được ký, các sư đoàn Pháp tại Tunisia vẫn đối diện với Tập đoàn quân số 5 Ý ở biên giới tây Libya.