cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Người Nùng
Thời Xuân Thu và Chiến Quốc
Axel Schuessler (2007) cho rằng trong quá khứ xa xưa, các cư dân nói nhóm ngôn ngữ Kam-Tai nhiều khả năng đã sinh sống xa về phía bắc đến tận lưu vực sông Trường Giang. Ví dụ, hoàng tộc của nước Sở có họ là hùng (熊) tức 'gấu', nhưng trong tiếng Sở nó được gọi là mị (芈), đây là một từ Kam-Tai dành cho 'gấu'.
Các học giả như Cung Quần Hổ (龔群虎) và những người trước ông như Trịnh Trương Thượng Phương (鄭張尚方) đã biện luận rằng vương quốc Ngô và Việt là các cư dân nói ngôn ngữ Tai, hay chính xác hơn, những người nói một ngôn ngữ mà họ gọi là "Cổ Việt ngữ". Trịnh Trương (1998) trong loạt các bài báo và chương sách đã cung cấp các lập luận chi tiết ủng hộ việc xác định các vết tích còn sót lại của tiếng "Việt cổ" là một ngôn ngữ có liên hệ tới tiếng Tai. Những luận cứ này vẫn chưa được kiểm tra một cách cẩn thận bởi cộng đồng học thuật quốc tế. Điều này vẫn chưa thể khẳng định hay phủ định vì dữ liệu từ toàn bộ tất cả các ngữ hệ liên quan gồm Tai-Kadai, Hmong-Mien, Austroasiatic và Nam Đảo vẫn chưa được đem vào xem xét. Trịnh Trương (1991) diễn giải tài liệu hoàn chỉnh duy nhất còn sót lại về ngôn ngữ Việt "Việt Nhân Ca" (越人歌) bằng cách sử dụng tiếng Hán Thượng Cổ do chính ông phục nguyên cho lời bài hát và đối chiếu với chữ viết Thái Lan có niên đại từ thế kỷ XIII và kết quả cho thấy rằng hai ngôn ngữ này gần như tương đương nhau. Laurent Sagart (2008:143) cho rằng các học giả tại Trung Quốc thường mặc nhiên xem ngôn ngữ Việt là một dạng ban đầu của Tai-Kadai và chỉ trích bản diễn dịch "Việt Nhân Ca" của Trịnh Trương Thượng Phương là gây tranh cãi. Trong một bài báo có ảnh hưởng năm 1976, hai nhà ngôn ngữ học Jerry Norman và Mei Tsu-lin đề xuất một nền tảng ngôn ngữ Austro-Asiatic (AA) cho các văn hóa Việt hình thành ở khu vực phía nam và đông nam Trung Hoa vào Thời đại đồ đá mới và Thời đại đồ đồng, và có lẽ ngay cả trong thời kỳ Chiến Quốc (464—221 TCN). Tuy nhiên, khi xem xét lại bốn trong số các từ cơ bản mà Norman và Mei đưa ra, gồm: chết, đồng, biết, chó, Laurent Sagart kết luận rằng không có bằng chứng thuyết phục nào, về mặt ngôn ngữ hoặc các khía cạnh khác, cho sự hiện diện của một dạng AA ban đầu tại vùng duyên hải đông nam Trung Hoa. Theo Erica F. Brindley (2015) nhiều khả năng phần lớn cư dân tại vương quốc Việt cổ (trung tâm ở vùng ven biển phía đông xung quanh Thái Hồ, và Chiết Giang ngày nay, vào TK 5 TCN) nói một ngôn ngữ tiền Nam Đảo (pre-Austronesian) mà có liên hệ tới các nhóm Nam Đảo khác nhau phát triển trên đảo Đài Loan và rất có thể cả phía nam Phúc Kiến và nếu ngôn ngữ trong "Việt Nhân Ca" là một ngôn ngữ thuộc nhóm Tai-Kadai, và nếu giả thuyết Tai-Kadai (là một phân nhánh PAN) của Sagart là chính xác thì người Việt nhiều khả năng nói một dạng PAN, chứ không phải AA như Norman và Mei đề xuất. Ba khối ngôn ngữ—Nam Đảo (bao gồm cả Tai-Kadai), Austro-Asiatic, và Hmong-Mien—cùng tồn tại tại khu vực nam Trung Hoa cổ, và hàng ngàn ngôn ngữ trong ba khối ngôn ngữ này được các nhóm cư dân khác nhau nói vào thời cổ đại.
Nancy Sumari
Nghề nghiệp
Nancy là người sáng lập và giám đốc điều hành của Tổ chức Neghesti Sumari có các chương trình và sáng kiến ​​thúc đẩy việc sử dụng văn học, công nghệ và nông nghiệp để tạo ra giá trị. Cô đã tham gia vào các dự án của xã hội từ trao quyền cho phụ nữ để cố vấn thanh thiếu niên và đấu tranh cho nền giáo dục trẻ em chất lượng.
Người Nùng
Nhà Hán, Đường
right|thumb|250px|Một phần của các bức vẽ trên vách núi Hoa Sơn. Theo Jeffrey G. Barlow (1997) tổ tiên của người Tráng/Nùng là các cư dân thuộc nhánh Yue (Việt) phía nam mà ngày nay các hậu duệ của họ bao gồm cả người Miêu, Dao, Động, Bố Y, Thủy, Lê. Trong số này, nhóm Luo Yue (Lạc Việt) sống tại vùng tây nam Quảng Tây và bắc Việt Nam. Họ được cho là chủ nhân của các bức vẽ trên sườn dốc đứng của núi Hoa Sơn nằm ở huyện Ninh Minh gần biên giới Việt-Trung, được tạo ra vào khoảng thời gian giữa thời Chiến Quốc (403–221 TCN) và thời Đông Hán (26–220 SCN). Theo phương pháp xác định niên đại bằng Carbon-14, các bức vẽ cổ nhất có niên đại 16.000 năm trước và các bức vẽ muộn nhất có niên đại 680 năm trước. Người Việt Nam, dựa trên các truyền thuyết, những hình khắc tương tự trên hiện vật thời Đông Sơn (Việt Nam), cũng cho rằng họ là hậu duệ của nhóm Lạc Việt.
Green Bay, Wisconsin
Green Bay là một thành phố và là quận lỵ của quận Brown ở tiểu bang Wisconsin, nằm ở phần đầu của Green Bay, một phụ lưu vực của hồ Michigan, tại cửa sông Fox. Nó có độ cao 581 feet (177 m) trên mực nước biển và có vị trí 112 dặm (180 km) về phía bắc của Milwaukee. Theo điều tra dân số năm 2000 Green Bay có dân số 102.313. của hãng điều tra dân số năm 2008 ước tính là 101.025 Thị trấn Town of Green Bay có cự ly vài dặm về phía đông bắc của thành phố này. Đây là thành phố lớn thứ ba ở tiểu bang Wisconsin, sau Milwaukee và Madison. Nó cũng là thành phố lớn thứ ba ở bờ phía tây của hồ Michigan, sau Chicago và Milwaukee.
Người Nùng
Nhà Hán, Đường
Một loạt các cuộc nổi dậy nhỏ nổ ra ở Quảng Đông và Quảng Tây vào giai đoạn 597-769 nhưng chúng nhanh chóng bị dập tắt. Chuỗi nổi dậy thứ hai diễn ra từ 756-830 do họ Hoàng và họ Nông lãnh đạo. Chúng được gọi là nổi dậy Xiyuan (Tây Nguyên) (Tây Nguyên có gốc từ châu Tây Nguyên nằm dọc sông Tả Giang ở khu vực Phù Tuy ngày nay, và đây cũng là tên một đơn vị hành chính dưới thời Đường nằm giữa Tả Giang và Hữu Giang). Thế lực của họ Hoàng nằm ở khu vực Ninh Minh, Long Châu, Sùng Tả và Phù Tuy, những vùng này được gọi là các thung lũng họ Hoàng. Các thủ lĩnh họ Hoàng được gọi là Hoàng Động Man hoặc Tây Nguyên Man, và họ được cha con Hoàng Càn Diệu (黄乾曜) và Hoàng Thiếu Khanh (黄少卿) lãnh đạo trong cuộc nổi dậy Tây Nguyên.
Nancy Sumari
Nghề nghiệp
Nancy là tác giả xuất bản của cuốn sách của trẻ em có tiêu đề ‘Nyota Yako’ (Ngôi sao của bạn). Một cuốn sách được viết dưới hình thức bài thơ và hát về những bài hát của những người phụ nữ trong xã hội Tanzania, những người thành công trong vai trò của họ. Nó có ý nghĩa truyền cảm hứng cho phụ nữ châu Phi để theo đuổi ước mơ của họ.
Bệnh giun chỉ bạch huyết
Bệnh giun chỉ bạch huyết cũng còn gọi là bệnh phù chân voi do giun ký sinh thuộc họ Filarioidea gây ra. Hầu hết các trường hợp của bệnh không có triệu chứng. Tuy nhiên, một số người phát triển một hội chứng gọi là phù chân voi, biểu hiện bằng tình trạng sưng tấy nghiêm trọng ở tay, chân, vú hoặc bộ phận sinh dục. Da cũng có thể trở nên dày hơn và tình trạng có thể trở nên đau đớn. Những thay đổi về cơ thể có khả năng gây hại cho tình hình kinh tế và xã hội của người đó.
Nancy Sumari
Nghề nghiệp
Sáng kiến ​​của cô giúp cho kết quả học tập giữa thanh niên và trẻ em thông qua các chương trình đọc viết kỹ thuật số và áp dụng các phương pháp tư duy thiết kế để tạo ra giá trị, cô đã giành được giải thưởng 'Nhà sản xuất thay đổi kỹ thuật số Tigo' ở Tanzania.
Người Nùng
Nhà Hán, Đường
Năm 822, Hoàng Càn Diệu lợi dụng mâu thuẫn nội bộ giữa các viên chức nhà Đường để tấn công Long Châu và chiếm thị trấn Tả Giang, phía tây Nam Ninh ngày nay. Ông cũng tấn công Khâm Châu, Vũ Dương và Chu Lan. Năm 824, vùng Lĩnh Nam đổ nát do sự chiếm đóng của họ Hoàng ở hơn mười châu thuộc khu vực nam Quảng Tây và phía tây Quảng Đông. Khi đó nhà Đường đang phải đối đầu với các cuộc khởi nghĩa nông dân và các cuộc tấn công của Nam Chiếu và Thổ Phồn nên chỉ có thể đối phó với tình hình ở châu Tây Nguyên bằng việc dụ dỗ quân nổi dậy đầu hàng với đề nghị xá tội cho họ. Loạn Tây Nguyên cuối cùng chấm dứt khi các thủ lĩnh họ Hoàng chấp nhận đề nghị này. Vào cuối thời Đường, thế lực của họ Hoàng suy yếu và họ Nông (thế lực tập trung ở Tĩnh Tây và Thiên Đẳng thuộc quận Tả Giang) nổi lên.
Nhà Lý, Tống
Vào thế kỷ XI, vùng biên giới Việt Trung do một nhóm nhỏ các dòng họ kiểm soát. Họ Hoàng/Huang thống trị khu vực xa nhất về phía đông vùng biên giới. Vào đầu thời Tống, họ Vi cư trú ở châu Tô Mậu, phía bắc Việt Nam và châu Tư Lăng (思陵), Lục Châu (綠洲), Tây Bình (西平) thuộc lãnh thổ Tống. Lãnh thổ của họ Nông gồm chín khu vực bán tự trị có diện tích khác nhau, được gọi là po hoặc bu, bao gồm: Slốc, Ngàn, Dái, Lài, Nuống, Má, Héc, Ngả, Sằng. Các dòng họ Hoàng và Vi cùng với Nông/Nùng, Chu là các cư dân chủ yếu ở khu vực nằm giữa hai vùng sinh sống của người Việt Nam và Hán. Thủ lĩnh của các dòng họ này duy trì quyền lực của mình qua các mối quan hệ theo kiểu gia đình và quan hệ cá nhân. Miêu tả các cộng đồng bản địa ở khu vực biên giới tại Quảng Tây thế kỷ XVI, một nhà sử học viết, "trong khi các thủ lĩnh có chung họ không nhất thiết phải có cùng tổ tiên...họ thường nêu ra các mối quan hệ tưởng tượng hoặc thực sự để thành lập liên minh hoặc để khẳng định ảnh hưởng của mình." Các dòng họ này, được ghi chép lại sớm nhất vào thời Tống, thường cạnh tranh với nhau trong đó các dòng họ Nông/Nùng (儂), Chu (周), Hoàng (黄), Vi (韋) thường xâm chiếm lãnh thổ của nhau. Leo Shin, một học giả nghiên cứu hệ thống bộ lạc ở biên giới tây nam tại khu vực này vào thời Minh (1368-1644), sau khi đã kiểm tra bản chất tự trị của các thực thể chính trị nhỏ này và cách hành sử khắc nghiệt khi các bộ tộc lớn hơn săn đuổi các bộ tộc nhỏ xung quanh, đã so sánh mạng lưới quan hệ tại các khu vực này với chế độ phong kiến vào thời Chiến Quốc.
Bệnh giun chỉ bạch huyết
Giun này lây lan qua vết đốt của muỗi nhiễm bệnh. Ba loại giun được biết đến là nguyên nhân gây bệnh: Wuchereria bancrofti, Brugia malayi và Brugia timori, trong đó Wuchereria bancrofti là phổ biến nhất. Những con giun này làm hỏng hệ thống bạch huyết. Căn bệnh này được chẩn đoán bằng cách kiểm tra máu thu được trong đêm bằng kính hiển vi. Máu thường được quan sát như một vết bẩn sau khi được nhuộm bằng nhuộm Giemsa. Xét nghiệm máu để tìm kháng thể chống lại bệnh cũng có thể cho phép chẩn đoán bệnh này. Các loài giun đũa khác cùng họ là nguyên nhân gây ra bệnh mù do giun chỉ.
Green Bay, Wisconsin
Tham khảo
Thể loại:Quận Brown, Wisconsin Thể loại:Thành phố của Wisconsin Thể loại:Thành phố cảng nội địa Hoa Kỳ
Bệnh giun chỉ bạch huyết
Tham khảo
Thể loại:Bệnh nhiệt đới Thể loại:RTT
Người Nùng
Nhà Lý, Tống
Cũng theo Tống Sử, qua một thầy cúng có thế lực tên là Ả Nùng (阿儂), một phụ nữ thực hiện ma thuật và hiến tế người. Dưới sự chỉ dẫn của cô, Nùng Tồn Phúc giết huynh đệ của mình, một thủ lĩnh của họ Sầm (岑) và chiếm đất. Nùng Tồn Phúc thành lập một quốc gia tồn tại ngắn ngủi có tên là Trường Kỳ Quốc (長其國), nhưng sau bị vua của Đại Cồ Việt là Lý Phật Mã bắt và giết. Theo Tư Mã Quang (1019-1086) Tôn Phúc giàu có là nhờ vào sự cai trị nhân từ của Trung Hoa, và tất cả dân dưới trướng Tồn Phúc cũng vậy. Hơn nữa, đó là do tài lãnh đạo của Trung Hoa và sự giàu có của Nùng Tôn Phúc mà Giao Chỉ căm ghét, và là lý do khiến kẻ cai trị Việt đem quân đến chiếm lãnh thổ của Tồn Phúc và bắt vị tộc trưởng.
Ả Nùng và con trai 14 tuổi, Nùng Trí Cao (儂智高) thoát được cuộc vây bắt bằng cách chạy sang phía biên giới Tống. Nùng Trí Cao thừa kế vị trí thủ lĩnh của họ Nùng, đầu tiên cố gắng vỗ về người Việt Nam và Trung Hoa bằng các cống phẩm vàng, voi và bạc. Quân của Nùng Trí Cao đánh bại đạo quân do Hoàng Đức Khánh thuộc các thung lũng họ Hoàng chỉ huy, do đó trở thành thủ lĩnh của một liên minh gồm toàn bộ các dòng họ Tráng tại vùng Tả Giang. Nông Trí Cao được Tống phong làm tri châu ở Quảng Nguyên sau khi ông sáp nhập bốn thung lũng và châu Tư Lang thuộc An Nam. Sau đó Nông Trí Cao lập vương quốc riêng, căn cứ ở Longzhou, khởi đầu đặt tên là Đại Lịch quốc (大歷国) nhưng sau đổi thành Nam Thiên quốc (南天国). Nông Trí Cao, được một người Quảng Đông tên Hoàng Vỹ (黄瑋) trợ giúp, đã tổ chức một đội quân vô cùng cơ động gồm các nhóm ba người: hai cung thủ phía sau và một giữ khiên chắn phía trước. Họ đã xâm chiếm các thành thị của Trung Hoa khắp Quảng Tây và phía tây Quảng Đông, và vây hãm Quảng Châu trong 57 ngày năm 1052 mà không thể chiếm được thành trì này. Năm 1053 quân tiếp viện của Trung Hoa đến Quảng Tây và vào cuối năm đó hoặc tháng đầu tiên năm 1054, quân của Nùng Trí Cao bị đánh bại ở phía bắc Ung Châu (Nam Ninh ngày nay). Nùng Trí Cao, Ả Nùng và các con trai của Nùng Trí Cao chạy đến làng Đặc Ma (特磨) ở Vân Nam, nơi mà họ đã sống trong 5 năm sau khi Nùng Tôn Phúc bị giết, vào khoảng thời gian đó Ả Nông kết hôn với thủ lĩnh địa phương Nông Hạ Khanh (儂夏卿). Các dòng họ không tham gia vào cuộc nổi dậy tham vọng này trở thành mục tiêu đồng hóa của Trung Hoa. Một số tàn quân nổi dậy tẩu tán về quê cũ nơi họ bắt đầu cuộc khởi nghĩa. Một số khác lẩn sâu vào vùng đồi núi. Một phần vì các dòng họ Hoàng (黄) và Sầm (岑) không muốn ủng hộ cuộc nổi dậy của Nùng Trí Cao nên các thành viên của họ Nông ở Quảng Tây buộc phải tháo chạy khỏi khu vực vào Việt Nam và Vân Nam hoặc đổi họ của mình sang họ Triệu (趙) của hoàng đế Tống, theo Jeffrey G. Barlow (1989). Một số vẫn lưu lại Quảng Tây đã giản hóa họ của mình từ 儂 sang 農 (bỏ bộ nhân). Các bộ tộc mang họ Nùng và tự nhận là con cháu của quân nổi dậy định cư quanh vùng biên giới giữa Việt Nam-Quảng Tây-Vân Nam. Một bộ phận khác vẫn mang họ Nông và ghi nhớ cuộc nổi dậy qua các câu chuyện truyền miệng sinh sống ở Sipsongpanna, Làn Nà, và Dehong. Tiếng Lự, Làn Nà và Dehong ở những khu vực này chứa các từ vựng và cấu trúc câu chỉ thấy ở người Tráng sống tại Quảng Tây. Số phận cuối cùng của Nùng Trí Cao vẫn còn là một truyền thuyết. Ông đã không thể lập lại đội quân đủ lớn để nổi lên chống lại Trung Hoa, và những năm sau, các viên chức Tống đã thành công trong việc lấy được lòng trung thành của hầu hết người Tráng, mặc dù vậy họ Sầm đã nổi dậy chống lại Trung Hoa vào thời Minh.
Nhà Minh
right|thumb|350px|Khu vực Quảng Tây cuối TK 15—đầu TK 16. Vào đầu thời Minh, 42 Thổ Ty thời Nguyên được tái lập, 8 trong số đó được họ Sầm hùng mạnh kiểm soát. Hầu như toàn bộ các tài liệu lịch sử còn sót lại (về khu vực vực này) đều được viết duy nhất dưới bàn tay của các viên chức người Hán. Năm 1368, tướng Sầm Bá Nghiêm (岑伯顏) đầu hàng quân của Chu Nguyên Chương, khu vực cai quản của ông được chuyển thành một châu Thổ Ty, và ông được ban một con dấu và bổ nhiệm làm Tri của Điền Châu (田州). Thổ Ty cha truyền con nối này giữ được mối quan hệ hòa bình với triều đình cho đến khi vấn đề nảy sinh trong gia đình của Sầm Phổ (岑溥) thủ lĩnh họ Sầm thứ 13 nắm giữ ngôi vị này. Năm 1493, nghi ngờ rằng mình đã mất sự ủng hộ từ cha, con trai cả của Sầm Phổ là Sầm Hao sai một thuộc hạ giết cha mình. Do đó con trai bốn tuổi của Sầm Phổ là Sầm Mãnh (岑猛) được các viên chức nhà Minh chỉ định kế vị cha mình, dưới sự bảo vệ và giám sát của bà nội và các thủ lĩnh địa phương ở Điền Châu. Tuy nhiên, một trong các phụ tá của Sầm Mãnh đã móc nối với Tri phủ Tứ Ân (思恩府), Sầm Tuấn (岑濬), để kiểm soát một số lãnh thổ của Sầm Mãnh. Ngay sau khi Sầm Mãnh được bổ nhiệm làm Tri ở Điền Châu, Sầm Tuấn được hạ lệnh hộ tống Sầm Mãnh tới châu thành. Nhưng do móc nối với một trong các phụ tá của Sầm Mãnh, Sầm Tuấn đã lợi dụng tranh chấp nội bộ của Điền Châu để giam cầm Sầm Mãnh ở Tứ Ân thành. Sầm Mãnh cuối cùng được thả khi tổng đốc Đặng Đình Thám (鄧廷瓚) đe dọa tấn công Sầm Tuấn, nhưng nỗ lực của Sầm Tuấn nhằm khống chế Sầm Mãnh được cho là nguồn gốc của cuộc chiến tương tàn liên tục giữa hai Thổ Ty. Sầm Tuấn liên tiếp tấn công Điền Châu gây ra nhiều chết chóc và thiệt hại. Minh sử ghi lại rằng trong cuộc xung đột giữa Thổ Ty Tứ Ân và Điền Châu, hai phe đã 'mượn' khoảng 200.000 quân từ Giao Chỉ để tham gia vào cuộc chiến tại khu vực Điền Châu. Có lẽ họ là các binh lính nói ngôn ngữ Tày bản địa từ các vùng thung lũng phía bắc chứ không phải là quân do triều đình An Nam cử tới. Năm 1502, Sầm Tuấn chỉ huy một cuộc tấn công chớp nhoáng tới Điền Châu và chiếm được Châu thành, buộc Sầm Mãnh phải tháo chạy, và đặt một thành viên của gia tộc mình là Sầm Dung (岑鏞) kiểm soát Điền Châu. Năm 1505, tổng đốc Lưỡng Đông là Phan Phiên cùng các thuộc hạ điều động hơn 100.000 quân từ hai tỉnh Quảng Tây, Quảng Đông và quân bản địa từ khu vực Tả Giang và Hồ Quảng đến đánh Sầm Tuấn và nhanh chóng giành được chiến thắng. Sau khi Sầm Tuấn tự sát, Phan Phiên lợi dụng sự thiếu vắng quyền lực của Thổ Ty địa phương đã chuyển hệ thống Thổ Ty bản địa thành một đơn vị hành chính thông thường. Điều này dẫn tới nhiều bất mãn và phản kháng.
right|thumb|350px|Lang Binh được miêu tả trong cuốn Kháng Nụy Đồ Quyển (抗倭圖卷). Lính đánh thuê Lang Binh được tuyển dụng chủ yếu từ người Tráng tại Quảng Tây. Sự thất bại của Sầm Tuấn năm 1505 dẫn đến các hệ lụy tới vị trí lãnh đạo bản địa ở Điền Châu. Do sự dính líu bắt đắc dĩ của mình vào cuộc xung đột đó, Sầm Mãnh, lúc đó đã là một thanh niên, bị mất chức Tri ở Điền Châu và bị dáng xuống làm chỉ huy một tiểu đoàn ở Phúc Kiến. Nhưng quyền lực ở Điền Châu vẫn nằm trong tay Sầm Mãnh vì ông không thực hiện cuộc hành trình đến Phúc Kiến, thay vào đó Sầm Mãnh được bổ nhiệm làm một chức phụ tá Tri châu tại Điền Châu, nhiều khả năng do đã hối lộ nhóm hoạn quan Lưu Cẩn (劉瑾). Theo thời gian, sức mạnh quân sự của Sầm Mãnh đã dần khôi phục đến một mức độ mà ông có thể rút tỉa lãnh thổ của các Thổ Ty lân cận, lấn đất và can thiệp vào công việc chính trị của họ và cuối cùng trở thành thế lực hùng mạnh nhất khu vực. Dưới trướng Sầm Mãnh có khoảng 100.000 quân gồm người Tráng, Đường, và Hán. Ít nhất đến tận năm 1525, khi các viên chức nhà Minh bắt đầu kêu gọi một chiến dịch chống Sầm Mãnh, họ đã phải thận trọng với phản ứng của mình vì quân của Sầm Mãnh là một lực lượng cốt lõi trong các chiến dịch của nhà Minh chống lại các băng nhóm phiến loạn và ngoài ra Sầm Mãnh nhúng tay vào việc hối lộ các quan chức nhà Minh. Năm 1523, Sầm Mãnh dẫn quân tới Tứ Thành Châu (泗城州), chiếm một số trại, rồi hành quân đến chiếm Châu thành. Thủ lĩnh ở Tứ Thành Châu là Sầm Kiệt ngay lập tức gửi báo cáo khẩn cấp tới đô chỉ huy sứ. Sầm Mãnh bị buộc tội phản nghịch và cuối cùng bị giết trong một chiến dịch quân sự phát động chống lại ông. Đầu năm 1527, các thuộc hạ của Sầm Mãnh là Lư Tô (盧蘇) và Vương Thụ (王受) nổi dậy ở Điền Châu. Sau khi chiếm Tứ Ân bên cạnh, họ đè bẹp quân do tổng đốc Quảng Tây chỉ huy. Tháng năm, 1526, Vương Dương Minh (王陽明), một quan chức nhà Minh đã mãn nhiệm, được tái bổ nhiệm làm binh bộ thượng tư Nam Kinh và tả đô ngự sử với mệnh lệnh chỉ huy quân từ Quảng Tây, Quảng Đông, Giang Tây, và Hồ Quảng đến dẹp 70.000 quân của Lư Tô và Vương Thụ. Tin rằng ngồn gốc của cuộc nổi dậy ở Điền Châu là do việc thi hành chính sách dại dột "thay thế các viên chức bản địa bằng các quan chức dân sự thông thường" Vương Dương Minh quyết định xoa dịu quân nổi dậy bằng cách giải tán đội quân của mình và mời Lư Tô và Vương Thụ tới doanh trại tạm thời của mình để thương lượng. Để thể hiện ý muốn giải quyết cuộc khủng hoảng một cách hòa bình, Vương Dương Minh đi tới doanh trại của quân nổi dậy một mình và yêu cầu sự đầu hàng từ họ, và cuộc biến loạn này chấm dứt mà không có thêm đổ máu. Vương Dương Minh sau đó tiếp tục tổ chức một chiến dịch lớn chống lại người Dao ở Liễu Châu (柳州). Để làm điều này Vương Dương Minh trả quân được điều động từ Hồ Quảng đến đánh Lư Tô và Vương Thụ về lại tỉnh cũ của họ, thay vào đó sử dụng 70.000 quân mà Lư Tô và Vương Thụ đã chuyển giao cho nhà Minh. Sử dụng hàng binh để tấn công những kẻ thù khác là một mưu mẹo quân sự lâu đời của người Trung Hoa. 15.000 phiến quân người Dao bị tàn sát trong chiến dịch này.
right|thumb|250px|Bản đồ [[Uy khấu Nhật Bản (倭寇) đột kích vùng bờ biển Trung Hoa và Triều Tiên vào TK 16.]] Khi bờ biển đông nam Trung Hoa bị cướp biển Nhật Bản (Uy khấu 倭寇) hoành hành, triều đình nhà Minh chiêu mộ Sầm Ngõa Thị (岑瓦氏) và Lang Binh của cô từ Quảng Tây đến trấn áp cướp biển tại Giang Tô (Jiangsu) và Chiết Giang (Zhejiang). Sầm Ngõa Thị là con gái của Sầm Trương, một thủ lĩnh Thổ Ty tại Quy Thuận Châu (歸順州), và kết hôn với Sầm Mãnh. Ngõa Thị phát âm Hán là Oa xơ [wa: ʃɚ], vần với ha bơ [ha: bɚ], nghĩa là hoa trong phương ngữ Tai bản địa của bà, nhưng thường bị người Hán hiểu nhầm là gạch ngói. Sầm Ngõa Thị không chỉ là một lãnh đạo quân sự xuất sắc mà còn được biết đến vì kỹ năng sử dụng song kiếm bản rộng trong chiến trận. Quân Quảng Tây đóng vai trò chính trong việc đánh bại một tổ hợp hơn 4.000 cướp biển và tiêu giệt hơn 3.000 trong số này tại trận Vương Giang Kinh (王江涇) ngoại thành Thượng Hải (Shanghai) năm 1555. Nhờ kỹ thuật quân sự và chiến thuật độc nhất của mình, cô chiến thắng nhiều trận và được phong tước Nhị Phẩm Phu Nhân (二品夫人). Sầm Ngõa Thị Phu nhân đã để lại một bài thuốc trị thương độc đáo của người Tráng cho cư dân vùng Chiết Giang. Mộ của bà nằm ở Điền Châu, huyện Điền Dương, Quảng Tây ngày nay.
Nhà Nguyễn
Năm 1833, thủ lĩnh địa phương ở Bảo Lạc, Cao Bằng, là Nguyễn Văn Nha hay còn gọi là Nông Văn Vân (儂文云) lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống lại nhà Nguyễn. Cuộc khởi nghĩa này lan ra các tỉnh Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên và gây ra cái chết của viên quan triều đình cao cấp Nguyễn Đình Trạc và lãnh binh Phạm Văn Lưu. Theo ghi chép, Nguyễn Văn Nha phát động cuộc khởi nghĩa của mình khi biết đến cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi (1833-35) mà khiến nhà Nguyễn phải bận rộn ở phía nam. Sau 3 năm chiến đấu, Nguyễn Văn Nha đã không thể tận dụng được những chiến thắng ban đầu của mình. Khi các viên quan địa phương nhà Thanh từ chối không cho ông trú ẩn năm 1835 trong một cuộc rút lui lên phía bắc, Văn Nha và các thuộc hạ tẩu tán đến Tuyên Quang nơi ông bị quân Nguyễn đánh bại; trận đánh kết thúc với cái chết của Văn Nha trong một đám cháy rừng do những kẻ tấn công ông gây ra.
Hiện trạng kinh tế
Trong nghiên cứu của mình, Diana Lary viết: "biên giới hiếm khi là các đường chia cắt tuyệt đối; sự hiện hữu của một biên giới không ngăn cản được sự tồn tại của một sự tương đồng về thái độ chính trị và xã hội ở cả hai bên biên giới." Lary tiếp tục với một quan sát có liên quan trực tiếp tới khu vực biên giới Việt-Trung: "các vùng biên giới thường cô lập và bị nghèo đói tác động mạnh; các cư dân ở đó bị tập trung lại với nhau tương phản với các cư dân giàu có hơn ở những vùng trung tâm thuộc cả hai tỉnh." Lary miêu tả mối quan hệ giữa các tỉnh Trung Quốc hiện đại là Quảng Đông và Quảng Tây; tuy nhiên, quan điểm này của bà áp dụng rất phù hợp với mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Hà Nội. Tỉnh Cao Bằng Việt Nam và tỉnh Quảng Tây Trung Quốc tiếp tục bị nghèo đói tác động ở mức độ lớn hơn so với các khu vực khác trong nền kinh tế quốc dân tương ứng ở 2 nước này. Hơn nữa, không chỉ sự xóa nghèo đói mà còn sự phát triển kinh tế nhanh chóng ở những vùng này sẽ không là ưu tiên của cả chính phủ Việt Nam lẫn Trung Quốc vào bất cứ thời điểm nào trong tương lai gần. Theo báo cáo của Ngân hàng Phát triển châu Á 1995, Vùng Phát triển Phía Bắc Việt Nam dành cho tăng trưởng nhanh mở rộng về phía bắc chỉ từ cảng Hải Phòng dọc theo bờ biển đến Vịnh Hạ Long và trong nội địa qua vùng đồng bằng sông Hồng đến Hà Nội. Một Vùng Phát triển chậm chạp hơn với xa đến khu vực tây bắc, tới Lào Cai, nhưng vẫn tránh khu vực rìa phía bắc Cao Bằng, nơi những ngôi đền của Nông Trí Cao tọa lạc. Ở Quảng Tây, Khu Vực Phát triển Kỹ Nghệ và Kinh tế Nam Ninh gia nhập vào thành phố thủ phủ tỉnh, với các thành phố cảng Bắc Hải, Phòng Thành, Khâm Châu về phía đông và thành phố biên giới Bằng Tường về phía nam. Tương đối ít chú ý được tập trung vào khu vực tây nam Quảng Tây, nơi thị trấn Hạ Lôi (Xia Lei) tọa lạc.
Chữ viết
Người Nùng dùng chữ Hán hay chữ Nôm Nùng (được phát triển khoảng thế kỷ XVII) để ghi chép thơ ca và truyện cổ dân gian.
Trước đây, hầu hết người Nùng đều mù chữ, chỉ có những người giàu có mới được đi học, nhưng là học chữ Hán hoặc tiếng Pháp, để làm thầy cúng, thông ngôn. Hiện nay, phần lớn người Nùng đều không biết viết chữ của dân tộc mình. Mọi người đều được học chữ quốc ngữ của người Việt.
Năm 1924, tiếng Nùng lần đầu tiên được ghi theo hệ chữ Latinh nhờ linh mục người Pháp François M. Savina. Viện Ngôn Ngữ Học Mùa Hè (Summer Institute of Linguistics) trước năm 1975 cũng có một bộ chữ cho người Nùng Phản Slình sống ở miền nam Việt Nam. Ở miền bắc Việt Nam, có thêm phương án chữ Tày-Nùng dựa trên cơ sở chữ quốc ngữ từ năm 1961.
Thổ hóa
Một bộ phận người Việt Nam gồm thầy đồ và quan lại di cư lên khu vực biên giới Việt-Trung sinh sống, sau vài thế hệ họ bị Thổ hóa và ngày nay được chính phủ Việt Nam phân loại là người Tày. Những người này thường sống ở tỉnh lị, huyện lị hoặc các ngôi làng/bản ven những trung tâm dân cư này. Họ thường sở hữu nhiều đất đai và tương đối giàu có hơn các cư dân Tai bản địa xung quanh. Một vài trong số nhiều dòng họ này gồm: họ Giáp, họ Thân, hiện nay cư trú ở vùng ải Chi Lăng (Lạng Sơn) vốn là họ Võ (ở Võ Giàng, Hà Bắc). Họ Nguyễn Công, Nguyễn Khắc ở vùng Thất Khê là những người quê ở Nghệ An được cử lên Lạng Sơn làm quan vào thời Trần Hiến Tông (1328-1341).
Nancy Sumari
Nghề nghiệp
Nancy là thành viên của Cộng đồng bảo vệ toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, một cựu sinh viên của Làng Toàn cầu và một Uỷ viên Mandela Washington 2017
Tham khảo
Thể loại:Sinh năm 1986 Thể loại:Hoa hậu Tanzania Thể loại:Người Tanzania Thể loại:Nhân vật còn sống
Người Nùng
Liên kết ngoài
Thể loại:Các sắc tộc Thái
Carystina
Carystina là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Tham khảo
Thể loại:Calpodini
Bradley Cooper
Bradley Charles Cooper (sinh ngày 5/1/1975) là một diễn viên và nhà sản xuất phim người Mỹ. Anh đã được đề cử nhiều giải thưởng danh giá, trong đó có 4 giải Emmy, 2 giải BAFTA và 2 giải Quả Cầu Vàng. Từng là một trong số các diễn viên được trả thù lao cao nhất trong 3 năm liên tiếp, anh từng xuất hiện trong danh sách Forbes Celebrity 100 hai lần, và danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới của tạp chí Times vào năm 2015.
Anh tham gia khóa MFA ở Actors Studio, tại New York vào năm 2000. Sự nghiệp của anh bắt đầu bằng vai diễn phim truyền hình như Sex and the City vào năm 1999, 2 năm sau anh tham gia bộ phim ngắn đầu tiên của mình là Wet Hot American Summer. Tuy nhiên, nhờ vai diễn Will Tippin trong bộ phim trinh thám Alias (2001-2006), anh nhận được nhiều sự chú ý và đạt vài thành công nho nhỏ với vai diễn phụ trong bộ phim hài Wedding Crasher (2005). Vai diễn trong The Hangover năm 2009 là vai diễn đột phá của anh, bộ phim nhận được nhiều đánh giá tích cực và thành công về mặt thương mại, dẫn đến việc có thêm 2 phần được sản xuất vào năm 2011 và năm 2013.
Vai diễn nhà văn nghèo khó trong Limitless (2011) và vai diễn cảnh sát mới vào nghề trong bộ phim trinh thám The Place Beyond the Pines (2012) nhận được nhiều lời khen từ giới phê bình. Anh cũng nhận được nhiều thành công với vai diễn trong bộ phim hài tình cảm Silver Linings Playbook (2012), vai phụ trong bộ phim hài trinh thám American Hustle (2013) và tham gia quá trình sản xuất cũng như đóng vai chính trong phim American Sniper (2014). Vì những sự đóng góp này mà anh được đề cử 4 giải Oscar và là diễn viên nam thứ 10 nhận được đề cử giải Oscar trong 3 năm liên tiếp. Năm 2014, anh đóng vai Joseph Merrick trong nhạc kịch The Elephant Man của Broadway, và nhận được đều cử Diễn viên kịch xuất sắc nhất từ giải Tony. Cũng vào năm 2014, anh tham gia lồng tiếng cho nhân vật Rocket Racoon thuộc Vũ trụ điện ảnh Marvel.
Cuộc sống riêng tư của anh cũng là đề tài của giới truyền thông. Anh từng kết hôn với Jennifer Espotio từ năm 2006 tới năm 2007, hiện tại anh đang có mối quan hệ với Irina Shayk (cả hai đã có một con gái) từ năm 2015. Anh cũng ủng hộ nhiều tổ chức giúp đỡ mọi người chống lại căn bệnh ung thư.
Thời thơ ấu
Trong cuộc phỏng vấn kể về thời thơ ấu, Bradley tự mô tả mình là "một người chưa bao giờ nhận được lời khen 'trông anh đẹp trai đấy' vì mọi người nghĩ tôi là con gái, tôi giống con gái vì mẹ tôi thường để tóc dài cho tôi". Anh chơi bóng rổ rất cừ và cũng thích nấu ăn: "Tôi từng có một vài người bạn tới nhà chơi sau khi từ nhà trẻ về về, tôi nấu ăn cho họ. Tôi chế biến món lagsana từ bất cứ nguyên liệu nào có trong tủ lạnh". Bradley thậm chí từng muốn gia nhập quân ngũ, chuyển tới Nhật Bản làm ninja. Lúc còn trẻ, cha của Bradley giới thiệu các bộ phim như The Elephant Man, đây là bộ phim đã thúc đẩy anh theo nghiệp diễn. Bradley nói rằng ban đầu ba mẹ anh rất lo lắng khi anh quyết định làm diễn viên, tuy nhiên sau khi thấy anh đóng vai Joseph Merrick trong vở nhạc kịch The Elephant Man, cả hai đã đổi ý.
Trong lúc theo học ở Học viện Germantown, anh làm việc ở tờ Philadelphia Daily News. Ở trường, anh không phải là đứa trẻ thông minh nhất và cũng không phải là đứa trẻ ngầu nhất và "chả có gì đặc biệt xuất chúng xảy ra cả". Sau khi tốt nghiệp vào năm 1993, anh học được một năm ở Đại học Villanova trước khi chuyển sang Đại học Georgetown. Bradley tốt nghiệp với bằng danh dự Cử nhân Nghệ thuật ở Anh vào năm 1997. Anh từng là thành viên của nhóm kịch ở Georgetown và từng diễn chung với Nhà hát kịch Nomadic. Bradley thông thạo tiếng Pháp trong thời gian học ở Georgetown, và trải qua 6 tháng làm học sinh trao đổi ở Aix-en-Provence, Pháp. Lúc mới đầu nghiệp diễn xuất trong phim truyền hình, anh xuất hiện với một vai nhỏ trong Sex and the City với Sarah Jessica Parker. Bradley từng là người dẫn chương trình cho loạt chương trình du lịch khám phá mang tên Globe Trekker (2000), giúp anh được đi du lịch tới các nơi như Croatia và Peru.
Bradley từng hứng thú với chuyên ngành ngoại giao sau khi đi thử vai ở lớp Master ở Actors Studio và được James Lipton lựa chọn. Vào năm 2000, anh nhận bằng Master về nghệ thuật từ Actors Studio Drama ở New York. Ở đó, anh được huấn luyện cùng với Elizabeth Kemp, người mà anh mô tả rằng: "đó giờ tôi chưa bao giờ cảm thấy thoải mái thư giãn cho tới khi gặp bà ấy". Elizabeth đã tư vấn cho Bradley về những dự án phim của anh. Trong lúc học ở New York, anh làm việc gác cửa ở Khách sạn Morgans và chạm mặt với Robert de Niro, cả hai trao đổi câu hỏi về lớp Master, sau đó gặp nhau trong một tập của Inside the Actors Studio.
2001-2008
Vai diễn đầu tiên của Bradley là trong bộ phim hài Wet Hot American Summer (2001), kể về một chuyến du lịch hè vào năm 1981. Anh thủ vai Ben, một nhà tư vấn và là người yêu của nhân vật do Michael Ian Black thủ vai. Mặc dù bộ phim không đạt được thành công về mặt thương mại, nó lại trở thành một hiện tượng trong nhiều năm. Anh tham gia phần tiếp theo do Netflix phát hành bao gồm 8 tập, dựa theo phần trước đó tên Wet Hot American Summer: First Day of Camp (2015).
Trong bộ phim truyền hình Alias (2001-06), anh đạt được nhiều thành công với vai diễn Will Tippin, một phóng viên địa phương và là bạn thân của nhân vật Sydney Bristow do Jennifer Garner thủ vai. Jennifer Garner là một trong số nhiều người anh gặp khi mới tới Los Angeles, anh miêu tả "rất dạt dào tình mẫu tử...cô ấy lúc nào cũng chăm sóc tôi, luôn muốn chắc chắn rằng tôi sẽ ổn". Anh tham gia bộ phim tâm lý xã hội Changing Lanes vào năm 2002. Phần diễn của anh bị cắt trong giai đoạn hoàn thiện bộ phim, nhưng được chiếu đầy đủ trên bản DVD và Blu-ray. Cũng vào năm 2002, anh đóng vai trong một bộ phim về chuyện tình tay ba tên Breaking All the Rules. Anh là diễn viên khách mời trong bộ phim truyền hình Miss Match và thủ vai một chàng trai cao bồi và là huấn luyện viên cưỡi ngựa tên Morgan Murphy trong bộ phim truyền hình The Last Cowboy, được chiếu trên kênh Hallmark vào tháng 1/2003. Sau đó anh tham gia bộ phim I Want to Marry Ryan Banks (2004) cùng với diễn viên Jason Priestley, và một vai diễn nhỏ trong loạt phim Jack & Bobby (2004-05).
Sự nghiệp của Brad càng phất lên với nhiều vai diễn đầy hứa hẹn nhưng bộ phim do David Dobkin đạo diễn là Wedding Crasher (2005) cùng với diễn viên Owen Wilson, Vince Vaughn và Rachel McAdams. Trong bộ phim, anh thủ vai Sack Lodge là người bạn trai nóng tính của Clair (do Rache McAdams thủ vai), Sack là người háo thắng - đây là một vai diễn mà Bradley mô tả là "hơi tâm thần". Bradley nghĩ rằng những vai phản diện giúp cho khán giản có cái nhìn đa chiều hơn về anh, vì trước đó anh toàn diễn những vai "người tốt". Bộ phim chỉ có ngân sách là 40 triệu đô nhưng lại thu về doanh thu tận 285 triệu đô toàn cầu. Vào tháng 9/2005, hãng Fox ra mắt bộ phim hài kịch tình huống Kitchen Confidential, dựa theo hồi kí của đầu bếp Anthony Bourdain, Bradley thủ vai chính. Mặc dù nhận được nhiều phê bình tích cực, Kitchen Confidential bị hủy sau 4 tập do tỉ lệ người xem thấp.
Vào tháng 3/2006, Bradley thủ vai Pip/Theo trong Three Days of Rain on Broadway với Julia Roberts và Paul Rudd. Đây là vai diễn tiếp theo sau những vai diễn nhỏ trong bộ phim hài lãng mạn Failure to Launch (2006) và bộ phim hài The Combacks (2007). Sau đó anh xuất hiện trong phần 5 của loạt phim Nip/Tuck (2007) với vai diễn diễn viên Aidan Stone trong phim truyền hình hư cấu tên Hearts 'N Scalpels. Năm 2008, anh thủ vai chính trong phim Older than American, cũng như tham gia quá trình sản xuất cho vở kịch The Understudy của Theresa Rebeck tại Liên hoan Nhà hát kịch cùng với Kristen Johnson. Trong những vai diễn nhỏ thủ vai bạn thân cho tới những vai diễn chính trong bộ phim hài năm 2008 Yes Man và The Rocker, Bradley còn thủ vai chính trong phim siêu nhiên The Midnight Meat Train (2008) do Ryuhei Kitamura đạo diễn, dựa trên truyện ngắn cùng tên của Clive Barker (1984). Trong phim, anh thủ vai một tay thợ chụp ảnh lần theo dấu vết của một tên sát nhân hàng loạt là một bước thúc đẩy mới mẻ so với những vai diễn hài trước đó, Bradley cũng cảm thấy rất thú vị. Bộ phim nhận được nhiều ý kiến đánh giá tích cực từ các nhà phê bình, dù đạt doanh thu không cao khi ra rạp.
2009-2012: Thành công và đột phá
Tháng /2009, Bradley dẫn chương trình Saturday Night Live trên radio, diễn vai nhại lại diễn viên Christian Bale trong một vở hài kịch ngắn. Theo sau đó, anh diễn một vai phụ trong bộ phim He's Just Not That Into You. Vai diễn đột phá nhất của anh là trong bộ phim The Hangover do Todd Phillips đạo diễn (2009), anh đóng vai Phil Wenneck, một trong ba người bạn thân cùng với Ed Helms và Zach Galifianakis tỉnh dậy sau một buổi tiệc từ giã đời độc thân ở Las Vegas, hoàn toàn không nhớ gì đã xảy ra đêm trước đó trong khi chú rể tương lai lại mất tích. The Hangover đạt được thành công lớn về mặt thương mại và là một trong những bộ phim dán mác R có doanh thu cao nhất. A.O. Scott của tờ New York Times viết: "Bradley đã đem đến màn trình diễn tuyệt vời trong vai diễn một tên cà chớn và nóng nảy ẩn sau một tính khí thất thường". Vì vai diễn này, Bradley nhận được giải thưởng ở Liên hoan phim Hollywood lần thứ 13 và là đề cử đầu tiên của anh là giải MTV Movie cho "Vai diễn hài kịch xuất sắc nhất". Tờ The Daily Telegraph cho rằng sự thành công của bộ phim đã giúp Bradley trở thành "diễn viên chính hay nhất". Hơn thế, trong bài phỏng vấn năm 2011 với tạp chí Shave, anh khẳng định rằng: "Mọi chuyện vẫn như cũ. Ý tôi là có nhiều cơ hội mở ra hơn cho tôi, nhưng không có nghĩa là tôi vừa ngồi hút xì gà thảnh thơi vào sáng thứ hai vừa xem lược qua chồng kịch bản được gửi tới".
Byttneria macrantha
Liên kết ngoài
Thể loại:Byttneria Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1956
Bradley Cooper
2009-2012: Thành công và đột phá
Cũng vào năm 2009, Bradley tham gia bộ phim kinh dị tâm lý Case 39 vốn đã bị hoãn ghi hình vào năm 2006. Anh diễn cặp với Sandra Bullock trong bộ phim hài All About Steve, bộ phim nhận được nhiều ý kiến tiêu cực bởi giới phê bình và không thu hút được nhiều khán giản; bộ phim nhận được giải Mâm Xôi Vàng cho Cặp bạn diễn tệ nhất. Theo sau vai diễn đó là vai diễn trong 9 phần của bộ phim New York, I Love You (2009), anh xuất hiện trong Valentine's Day (2010), do Garry Marshall đạo diễn, và diễn chung với Julia Roberts. Bộ phim đạt được thành công thương mại tốt, đạt doanh thu hơn 215 triệu đô. Sau đó anh xuất hiện trong bộ phim hài Brother's Justic trong vai Templeton "Faceman" Peck cùng với Liam Neeson, Quinton Jackson, và Sharlto Copley. Để chuẩn bị cho vai diễn, anh kiêng đường, muối và tinh bột, cùng với chế độ tập luyện hà khắc. Tuy nhiên bộ phim lại không đạt được thành công như mong đợi cũng như có doanh thu phòng vé hẩm hiu. Tim Robey của tờ The Daily Telegraph viết: "Bradley lại chứng minh anh là diễn viên gặp thời tùy bộ phim", trong khi tờ Empire lại tâng bốc Bradley cùng với Sharlto vì cả hai đã diễn hết mình cho vai diễn. Bradley là dẫn chương trình khách mời của WWE Raw vào tháng 6/2010.
Năm 2011, Bradley tham gia bộ phim viễn tưởng Limitless dựa trên tiểu thuyết The Dark Fields của Alan Glyn ra mắt vào năm 2001. Trong bộ phim do Neil Burger đạo diễn, anh đóng vai một nhà văn được giới thiệu cho một loại thuốc siêu năng lực giúp cho anh vận hành khối não của mình hết công suất, điều này đã cải thiện đáng kể cuộc sống của anh. Trang web Box Office Mojo lo ngại về doanh thu của bộ phim, tuy nhiên nó lại đạt được thành công thương mại với doanh thu 161 triệu đô. Cây bút của tờ Variety cho rằng "vai diễn lần này của Bradley đã giúp anh tiến xa hơn trong danh tiếng. Tiếp sau đó là tiếp nối thành công của The Hangover phần hai (2011) với doanh thu 580 triệu đô. Tuy nhiên, các nhà phê bình lại có nhiều đánh giá tiêu cực, dù tờ Time lại khen ngợi: "Bradley lại tiếp tục với phong cách diễn của mình: anh ấy vừa nóng nảy vừa hài hước. Anh ấy có ngoại hình sáng sủa cùng với đúng thời điểm diễn xuất, khiến cho mọi thứ đều hài hước hơn". Ở giải People's Choices lần 38, anh được đề cử cho giải Nam diễn viên hài được yêu thích nhất.
Năm 2010, anh xuất hiện trong 4 bộ phim: The Words, Hit and Run, The Place Beyond the Pines và The Silver Linings Playbook. The Words không như mong đợi, cũng như bộ phim hài Hit and Run. Trong bộ phim trinh thám The Place Beyond the Pines do Derek Cianfrance đạo diễn, anh đóng vai cảnh sát mới vào nghề, đây là vai diễn và Derek đo ni đóng giày cho anh. Đạo diễn Derek từng lái xe 4 tiếng đồng hồ tới Montreal để mời anh tham gia bộ phim. Derak miêu tả nhân vật của Bradley là tập hợp vì "vừa là một anh hùng tuy nhiên bên trong thâm tâm lúc nào cũng giằng xé và mâu thuẫn, cố che giấu tội lỗi và xấu hổ". Dù có nhiều ý kiến đánh giá tích cực, bộ phim đạt doanh thu phòng vé khiêm tốn.
Bradley đóng cặp với Robert de Niro và Jennifer Lawrence trong bộ phim tình cảm hài Silver Linings Playbook do David O. Russell đạo diễn, được dựa theo bộ sách dài tập cùng tên của tác giả Matthew Quick. Vai diễn của anh là một người đàn ông trung niên đã ly dị với chứng bất ổn tâm lý từng làm nghề giáo viên tìm thấy mối đồng cảm với một người góa phụ trẻ đẹp bị trầm cảm. Lúc mới đầu Bradley không hài lòng với vai diễn này vì vượt quá khả năng của anh trong việc xây dựng nhân vật, nhưng sau đó lại nhận lời vì sự tự tin của đạo diễn. Đạo diễn David từng rất ấn tượng với Bradley bởi vai diễn trong Wedding Crashers, cho rằng anh "có năng lượng của một anh chàng vừa xấu tính vừa tốt tính", David cho rằng Bradley có khả năng truyền đạt cảm xúc và nỗi sợ tan vỡ trên màn ảnh. Để chuẩn bị cho vai diễn, anh theo học lớp học nhảy cùng với biên đạo múa Mandy Moore, miêu tả Bradley "có tài nhảy bẩm sinh". Bộ phim có doanh thu phòng vé tốt, đạt 236 triệu rưỡi đô Mỹ dù chỉ có ngân sách 21 triệu đô. Peter Travers của tờ Rolling Stone cho rằng Bradley đã có vai diễn thành công nhất trong sự nghiệp cũng như lia qua hết những vai diễn khác nhau. Có nỗi đau đâu đó trong sự hài hước chạm tới đáy lòng của mỗi người". Vì vai diễn này mà anh đã có giải MTV Movei cho Màn trình diễn xuất sắc nhất cũng như được đề cử cho giải Oscar, giải Quả cầu vàng, và giải Screen Actors Guild cho Nam diễn viên xuất sắc nhất.
2013-hiện tại
Năm 2013, Bradley tiếp tục đóng vai Phil Wenneck trong phần cuối cùng của The Hangover, tuy nhiên bộ phim lại nhận rất nhiều phê bình từ giới phê bình. Một nhà phê bình phim của The Independent tranh cãi rằng "Bradley diễn hơi lố với những phần không cần gì nhiều cả". Tuy nhiên, như 2 phần trước đó, bộ phim lại có thành công về mặt thương mại với doanh thu 362 triệu đô Mỹ, và là 1 trong những bộ phim đạt doanh thu cao nhất của Bradley. Sau đó, anh đóng vai đặc vụ FBI trong bộ phim hài trinh thám American Hustle cho David O. Russell đạo diễn. Bộ phim dựa theo chuyện quan liêu vào những năm 1970 ở New Jersey. Bộ phim còn có sự góp mặt của Christian Bale, Amy Adams, Jeremy Renner và Jennifer Lawrence. Bộ phim đạt được doanh thu 251 triệu đô Mỹ. Kim Newman của tờ Empire viết: "Bradley luôn được giao những vai bình thường nhất, tuy nhiên anh luôn khiến vai diễn của mình tỏa sáng" cũng như khen ngợi anh. Bradley được đề cửa cho giải Oscar, giải BAFTA, giải Critics' Choice Movie và giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất nhưng lại không thắng giải nào.
Bradley tái hợp với bạn diễn Jennifer Lawrance trong bộ phim Serena do Susanne Bier đạo diễn - được dựa một phần trong tiểu thuyết của Ron Rash. Cặp đôi đóng vai cặp vợ chồng tham gia 1 loạt các hoạt động phi pháp sau khi biết được họ không thể có con. Bộ phim được ghi hình vào năm 2012 nhưng được ra rạp vào năm 2014 với hàng loạt ý kiến phê bình tiêu cực và doanh thu phòng vé nghèo nàn. Jake Wilson của tờ Canberra Times mô tả: "Bradley Cooper lần nữa lại chứng minh thực lực của mình với vai chính bằng việc tiếp cận vai diễn như là nhân vật trong phim đóng vai diễn viên". Trong năm 2014, Bradley lồng tiếng nhân vật Rocket Racoon trong bộ phim của hãng Marvel là Guardians of the Galaxy. Anh trở lại sân khấu Broadway với vai diễn Jose Merrick của The Elephant Man. Michael Coveney của Whatsonstage.com miêu tả màn trình diễn của anh là "Bradley tránh khỏi mọi vấp ngã trong nghiệp diễn bằng việc hoàn thành vai diễn trong hình tượng quái dị với đam mê tận sâu trong tâm hồn. Đó là một màn trình diễn tuyệt vời và cảm động". Anh nhận được đề cử của giải Tony cho Nam diễn viên kịch xuất sắc nhất.
Cũng vào năm 2014, Bradley đồng sản xuất cũng như tham gia bộ phim American Sniper trong vai sĩ quan quân đội tên Chris Kyle của SEAL - đây là bộ phim có đề tài chiến tranh hồi kí do Clint Eastwood đạo diễn. Bộ phim kể về Chris, là sĩ quan đáng gờm nhất trong lịch sử quân đội Mỹ, được dựa theo một phần trong hồi kí. Để đóng vai này, Bradley phải tham gia tập luyện hà khắc và theo chế độ ăn kiêng để tăng thêm 18 kg. Ngoài ra anh còn họ thêm khóa luyện giọng và tìm hiểu về nhân vật Chris Kyle. Anh còn học thêm khóa bắn tỉa từ cựu quận nhân của Navy SEAL Kevin Lacz người từng đồng chiến đấu với Chris Kyle. Bộ phim sau khi ra mắt nhận được nhiều ý kiến và đánh giá tích cực của mọi người. Bradley nhận được một giải MTV Movie Awards cho Diễn viên nam xuất sắc và được đề cử cho giải Oscar với mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất; bộ phim được đề cử cho hạng mục Hình ảnh tốt nhất. Với những đề cử này, Bradley trở thành diễn viên nam thứ 10 nhận được đề cử giải Oscar liên tiếp trong 3 năm.
Trong năm 2015, không có bộ phim nào của anh có doanh thu phòng vé khả quan. Bộ phim Aloha anh tham gia cùng với Emma Stone và Rachel McAdams nhận được nhiều chỉ trích vì tẩy trắng nhân vật. Dù vậy, anh vẫn được đề cử cho giải Nam diễn viên hài xuất sắc nhất ở giải Teen Choice Awards năm 2015. Trong bộ phim Burnt của John Wells, Bradley đóng vai đầu bếp cố vực dậy lại sự nghiệp sau khi lạm dụng chất gây nghiện dẫn tới sự nghiệp bị phá hủy. Trong khi bộ phim bị cho là "làm quá", Jon Frosch của The Hollywood Reporters cho rằng "màn trình diễn của nam diễn viên chính đã khiến chúng ta tha thứ cho việc bộ phim nhàm chán tới mức nào. Gần như là vậy". Trong phim Joy, anh tái hợp với đạo diễn David O. Russell và Jennifer Lawrence. Năm 2016, anh tham gia lồng tiếng cho bộ phim kinh dị 10 Cloverfield Lane, vai phụ trong War Dogs, đồng sản xuất cho công ty Joint Effort hợp tác giữa anh và Todd Phillips. Trong năm 2017, anh tiếp tục tham gia lồng tiếng cho nhân vật Rocket Racoon trong Guardians of the Galaxy 2.
Bradley sẽ đạo diễn bộ phim đầu tiên của mình với sự tham gia của Lady Gaga, đây là bộ phim làm lại của bộ phim nhạc kịch năm 1954 tên A Star is Born. Anh sẽ đóng vai ca sĩ Jackson Maine có mối tình với người phụ nữ tên Ally (do Lady Gaga đóng) nhưng sau đó lại trở nên khó chịu khi sự nghiệp của Ally làm lu mờ sự nghiệp của mình. Anh tiếp tục tham gia vai diễn Rocket trong Avengers: Infinity War (2018). Anh cũng đã đồng ý tham gia phần tiếp theo sẽ được ra mắt vào năm 2019 là Guardians of the Galaxy, dự kiến ra rạp vào tháng 10/2018.thumb|Cooper tại liên hoan phim Tribeca phát hành phim của [[Woody Allen, Whatever Works vào tháng 4 năm 2009.]]
Cuộc sống đời tư
Những năm đầu tiên trong sự nghiệp của mình, Bradley đối mặt với nhiều khó khăn. Khi vai diễn của anh trong mùa thứ hai của Alias bị cắt giảm thời lượng, anh có ý định từ bỏ. Anh thậm chí từng có ý định tự tử sau khi đối mặt với những khó khăn và nghi ngờ về sự nghiệp của mình. Anh quyết định từ bỏ chất có cồn từ năm 2004, nhấn mạnh rằng chúng sẽ hủy hoại cuộc đời của mình."— Tôi từng tham dự một buổi tiệc và đập đầu mình vào sàn bê tông như kiểu xem tao cứng cỏi như thế nào nè. Khi tôi đứng dậy cũng là lúc máu chảy đầm đìa. Nhưng tôi tiếp tục làm lần nữa. Tôi trải qua một đêm ở bệnh viện với một khăn chườm nước đá trong khi đợi bác sĩ khâu vết thương. Tôi từng rất lo lắng rằng làm sao tôi có thể vượt qua và tiếp tục sống. Tôi luôn cảm thấy bị bỏ rơi ngoài rìa. Tôi chỉ sống cho mình. Tôi nhận ra rằng nếu tôi không thể nào sống hết với khả năng của mình và điều đó làm tôi cảm thấy sợ hãi vô cùng. Tôi từng nghĩ 'Trời ơi, tôi sắp phá nát cuộc đời của mình rồi' (Bradley Cooper, The Hollywood Reports, 9/2012)"Tháng 10/2006, anh đính hôn với diễn viên Jennifer Esposito. Cặp đôi kết hôn vào tháng 12 cùng năm. Vào tháng 5/2007, Jennifer đệ đơn ly hôn và được chấp thuận vào tháng 11/2007. "Chỉ là một chuyện xảy ra thế thôi. Điều đáng mừng là cả hai chúng tôi đều nhận ra sớm. Đôi khi chúng ta chỉ nhận ra thôi", Bradley giải thích. Trước cuộc hôn nhân với Jennifer, anh từng gặp gỡ Renee Zellweger trong lúc quay phim Case 39 trong năm 2006. Giới truyền thông suy đoán về mối quan hệ của hai người trong năm 2009 khi bộ phim được ra mắt. Mặc dù cả hai đều từ chối trả lời về mối quan hệ, nhưng thường xuyên xuất hiện cùng nhau, năm 2011, giới truyền thông lên tiếng về việc cả hai đã chia tay. Tháng 12/2011, anh hẹn hò với Zoe Saldana và chia tay vào tháng 1/2013. Tháng 3/2013, anh hẹn hò người mẫu Anh tên Suki Waterhouse, mối quan hệ chấm dứt vào tháng 3/2015. Bradley bắt đầu hẹn hò với siêu mẫu Nga Irina Shayk trong tháng sau đó. Tháng 11 cùng năm, anh chuyển về sống chung với Irina ở New York. Tháng 3/2017, Irina hạ sinh con gái đầu lòng của cả hai.
Hai năm kể từ sau cái chết của ba mình vì căn bệnh ung thư phổi trong năm 2011, anh định cư lại ở Los Angeles cùng với mẹ. Trong thời gian chẩn đoán bệnh, anh cho biết: "Tôi là người rất may mắn bởi vì tôi có hoãn lại mọi việc và chú tâm vào việc chăm sóc ông ấy". Anh mô tả quá trình điều trị của ba mình là "rất mệt mỏi và chán chường cũng như phức tạp và tốn sức". Bradley cũng ủng hộ các tổ chức chống bệnh ung thư. Vào tháng 6/2014, anh tham gia ban quản trị của tổ chức phi lợi nhuận Hole in the Wall Gang Camp giúp mọi người chống lại bệnh ung thư.Tháng 4/2016, anh tham gia phát động Học việc chữa trị ung thư giúp đỡ bệnh nhân ung thư. Anh cũng là nhà sản xuất cho chương trình Stand up for Cancer, là một chương trình đặc biệt giờ vàng được chiếu vào tháng 9.
Năm 2009, Bradley tham gia chiến dịch của tổ chức bệnh Alzheimer để nâng cao nhận thức của mọi người về chứng bệnh. Anh cũng là một trong những thành viên của tổ chức Alzheimer do người nổi tiếng thành lập vì mục đích tương tự. Trong năm 2015, Bradley đại diện phát biểu cho nhóm Got Your 6 tại chương trình The National Geographic nhằm đảm bảo những người cựu chiến bình được hòa nhập tốt hơn trong xã hội. Bradley cũng quyên góp cho các hoạt động tranh cử của đảng Dân chủ và tham gia hội nghị Dân chủ Quốc gia (khi Hillary Clinton nhận được đề cử tham gia tranh cử Tổng thống) để nghe Cựu Tổng thống Barack Obama diễn thuyết. Anh cho rằng Barack Obama là "một tổng thống tuyệt vời".
Lớn lên ở Philadelphia cho nên Bradley là fan hâm mộ của đội bóng quốc gia Eagles. Anh cũng từng tham dự sự kiên ném bóng tuyết vào Santa Claus trong giảm ESPN Promo và cũng tham gia nhiều sự kiện lớn của đội Eagle nhưng chiến thắng Super Bowl đầu tiên vào năm 2018