cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giáo hoàng Piô XI
Đương đầu với chủ nghĩa phát xít
Ngoài Hoà ước Latêranô, Giáo hoàng Piô XI cũng đã ký 20 thỏa ước (Accords) với các nước châu Âu khác. Thay mặt cho Giáo hội Công giáo, ông từ chối hỗ trợ chính phủ phát xít, và đổi lại, chỉ chấp nhận sự độc lập và an toàn trong Thánh đô Vatican.
Năm 1931, Giáo hoàng Piô XI ban hành thông điệp "Chúng tôi không cần" (Non abbiamo bisigno, 29-6), chống những lạm dụng của chủ nghĩa phát xít Ý. Vào năm 1933, ông còn phải ký kết một thỏa ước khác với Adolf Hitler - tân lãnh tụ Đức Quốc xã. Một lần nữa, Giáo hoàng từ chối bất cứ vai trò chính trị nào của Giáo hội Công giáo trong chế độ Hitler và chỉ tìm cách đảm bảo sự tự do và quyền lợi trọn vẹn của người Công giáo ở Đức.
Trước khi chữ ký ráo mực, Hitler bắt đầu đàn áp Giáo hội Công giáo và khởi sự chính sách tàn sát Do Thái. Cuối cùng, ngày 14 tháng 3 năm 1937, với thông điệp Mit brennender Sorge ("Với nỗi lo âu hồi hộp"), ông đã công khai nói về tình trạng của Giáo hội trong Đế chế Đức thứ ba (Reich Allmand), ông kết án chủ nghĩa độc chủng, việc bài Do Thái và thần thánh hóa Hitler. Thông điệp này đặc biệt lên án chủ nghĩa quốc xã (nazisme) và phân biệt chủng tộc.
Ngày 6 tháng 9 năm 1938, lấy lại lập trường chống luật bài Do Thái của Ý, ông tuyên bố với một nhóm người hành hương Bỉ câu danh tiếng này: Thông qua Chúa Kitô và trong Đức Kitô, chúng tôi là những hậu duệ tinh thần của Abraham. Về mặt thiêng liêng, chúng ta, những Kitô hữu đều là những người Xê-mít.
Ông cũng ra lệnh cho các trường đại học Công giáo tổ chức giảng dạy chống chủ nghĩa bài Do Thái và chủ nghĩa đề cao 1 chủng tộc. Trong tình hình các đảng phát xít đang nắm quyền và đang mạnh tại châu Âu lúc đó, việc ông lên tiếng bênh vực người Do Thái (đang bị áp bức) và chống lại phát xít là một hành động dũng cảm.
Chống cộng sản và lên án chiến tranh
Ngoài là người chống chủ nghĩa phát xít, ông cũng là người chống chủ nghĩa Cộng sản. Ngày 19 tháng 3 năm 1931, Ông ban hành Tông thư Thiên Chúa cứu chuộc (Divini Redemptoris). Đây được coi là nền tảng học thuyết bác bỏ chủ nghĩa Cộng sản. Sự phân tích về chủ nghĩa Cộng sản của Giáo hoàng Piô XI đã cung cấp cơ sở lý luận cho khuynh hướng chống Cộng sản của học thuyết chính trị - xã hội này của Tòa thánh mãi đến tận những năm trước công đồng Vatican II.
Trong đó, ông đã trách các nhà lãnh đạo các nước tư bản Âu-Mỹ: Nếu các vị lãnh đạo các nước đã không coi rẻ những lời dạy và cảnh giác đầy tình nghĩa mẫu tử của Giáo hội thì làm gì có Chủ nghĩa xã hội và cộng sản. Nhưng họ lại muốn dựa trên các nền móng của chủ nghĩa tự do và tục hóa để xây dựng những cơ cấu xã hội khác, xem ra tưởng chừng hùng mạnh, vững chắc lắm, nhưng chẳng bao lâu mới thấy cái cơ cấu đó không có nền tảng vững chắc, chúng sụp đổ liên tục một cách thảm hại, như số phận của bất cứ cơ cấu nào không dựa vào hòn đá góc tường duy nhất là Chúa Giêsu Ky-tô.
Sau khi viết chín văn kiện chính thức về hiểm họa của chủ thuyết cộng sản. Ngày 19 tháng 3, Lễ thánh Giuse thợ năm 1937, Giáo hoàng Piô XI nghiêm khắc lên án cộng sản vô thần trong thông điệp Divini Redemptoris (chỉ vài ngày là sau thông điệp Mit brennender Sorge). Trong đó đánh giá chủ nghĩa Cộng sản không thể dung nạp với văn minh Kitô giáo. Trong thông điệp này ông cũng công khai lên án chiến tranh: Người ta không thể nói rằng như thế là những hiện tượng thoáng qua thường đi kèm theo mọi cuộc cách mạng lớn, những điều quá đáng tách biệt với sự nguy kịch xảy ra trong tất cả mọi chiến tranh là những kết quả tự nhiên của một hệ thống hoàn toàn không có phanh hãm bên trong.
Ngay từ năm 1922 khi mới lên ngôi Giáo hoàng ông đã tìm cách hòa giải giữa các đảng phái ở nước Ý. Tại Hội nghị quốc tế bàn về phí tổn của Chiến tranh thế giới lần thứ nhất ở Genes, ông đã gửi thư cho Giám mục bày tỏ ý kiến về vấn đề này. Ông khuyên các nước thắng trận không nên đòi hỏi bồi thường, bóc lột quá đáng đối với các nước bại trận: "Không hòa giải lòng người thì hòa ước mà làm gì? Bó buộc quá, người ta sẽ phẫn bức mà xé tan hòa ước khi nào có thể".
Ông cũng can thiệp vào những xung đột ở Cận Đông qua những công văn gửi cho Mustapha. Đối với các cuộc chiến tranh của Ý, người ta vẫn cho rằng ông đã im lặng không lên tiếng. Tuy nhiên ngay trong bài diễn thuyết đọc ngày nhận án Phúc lộc de Jacobis, ông đã tỏ ý tới chính phủ Ý sẽ không làm gì trái với chân lý, công bình và đức bác ái. Năm 1935, ông công khai công kích và cho rằng chiến tranh chỉ có tính chất xâm lược. Piô XI cũng yêu cầu các vị sứ thần hết sức ngăn cản chiến tranh lan rộng.
Các thông điệp
Thông điệp Quadragesimo Anno (tứ thập niên) ngày 15 tháng 5 năm 1931 nhắc lại và xác định giáo lý xã hội của thông điệp Rerum Novarum của Giáo hoàng Lêô XIII, nhân dịp kỷ niệm 40 năm thông điệp này. Ông đã nới rộng những nhãn giới của thông điệp Tân sự, ông kêu gọi tái tổ chức trật tự xã hội và kinh tế theo tiêu chuẩn công bằng hợp lý.
Trong đó có đoạn: (…) Nơi một số người chai cứng lương tâm đến mức cho rằng với mọi phương tiện đều tốt nếu nó làm gia tăng lợi nhuận riêng… Chế độ kinh tế mới khởi từ giai đoạn chủ nghĩa duy lý tràn lan, đã tách rời khỏi luật đạo đức và phó mặc tự do cho tham vọng của con người… Vật chất bất động ra khỏi xưởng thợ được trau chuốt nên tốt đẹp, đang khi con người trong đó kiệt quệ và bị hủy diệt. Các chuyên viên trong lãnh vực Khoa Học Xã Hội lớn tiếng kêu mời lập lại trật tự trong sinh hoạt kinh tế sao cho hợp lý. Nhưng trật tự này rõ rệt là không hoàn chỉnh… nếu nó không thể hiện sự thống nhất kì diệu theo chương trình Thiên Chúa… Đó là trật tự hoàn bị mà Giáo hội không ngừng rao giảng và chính lý trí ngay thẳng đòi hỏi. Giáo hoàng Piô XI đã "kiểm điểm" ý tưởng của Thông điệp Tân sự về hành động của Giáo hội trước tình trạng tập trung, nạn thất nghiệp, sự can thiệp của nhà nước, vai trò của công đoàn, quan hệ chủ - thợ, đặc tính cá nhân và xã hội của quyền tư hữu,… và khẳng định thẩm quyền thiêng liêng của Giáo hội khi tham gia giải quyết các mâu thuẫn kinh tế - xã hội nói trên. Như mọi giáo huấn Công giáo khác về xã hội, các giá trị của Chúa Giêsu Kitô và Phúc Âm được coi là tiêu chuẩn tối cao để thẩm định và phê phán các nguyên tắc và hệ thống kinh tế và chính trị. Phong trào Công giáo Tiến Hành tiếp tục được khích lệ như một phương cách để thấm nhập giá trị phúc âm vào thế giới. Giáo hoàng tiếp tục nhấn mạnh rằng "con đường duy nhất để có hòa bình và hạnh phúc là qua sự trị vì của Đức Kitô, Vua của tất cả nhân loại".
Về việc thánh hóa môi trường, Giáo hoàng Piô XI nói: (…) Để đưa trọn vẹn những giai cấp khác nhau này về với Chúa Kitô, cần phải chọn lựa và huấn luyện ngay trong lòng những giai cấp này các trợ tá cho việc mục vụ Giáo hội, những trợ tá hiểu được giai cấp mình, biết những khát vọng và biết nói vào tâm hồn họ trong tinh thần bác ái, dịu hiền và huynh đệ. Những tông đồ đầu tiên và trực tiếp của công nhân phải là những công nhân, những tông đồ của thế giới kỹ nghệ và thương mại phải là những người xuất thân từ môi trường này. Thông điệp Diviniillius magistri khuyến khích việc giáo dục Kitô giáo, Casti connubi (1930) nhắc lại lý tưởng tôn giáo của hôn nhân và xác định rõ ràng mối quan hệ vợ chồng.
Qua đời
nhỏ||350px|trái|[[wikt:quách|Quách của Giáo hoàng Piô XI.]] Năm 1939, Giáo hoàng Piô XI qua đời sau khi đã cố gắng vô ích để cứu vãn hòa bình chống lại những mưu toan bành trướng của chủ nghĩa quốc xã.
Ông đã tiến hành một số lễ phong thánh trong đó có thánh Bernađét Subiru, Gioan Boscô, Têrêsa Lisieux và Gioan Viannê. Ông cũng nêu tên bốn tiến sĩ mới của giáo hội: Phêrô Canisiô, Gioan Thánh giá, Rôbertô Bellarmin và Albertô Cả.
Xem thêm
thumb|right
Liên kết ngoài
Thể loại:Sinh năm 1857 Thể loại:Mất năm 1939 Thể loại:Người Ý thế kỉ 20 P Thể loại:Người được chôn cất ở Vương cung Thánh đường thánh Phêrô, Vatican Thể loại:Người tỉnh Monza e Brianza Thể loại:Giáo hoàng người Ý Thể loại:Nhà ngoại giao Tòa Thánh
Tượng Thánh John của Nepomuk tại Divina
Tượng Thánh John của Nepomuk tại Divina là Đài tưởng niệm Văn hóa Quốc gia của Slovakia. Divina là ngôi làng và đô thị lần đầu xuất hiện trong các ghi chép lịch sử vào năm 1325, thuộc Huyện Žilina trong Vùng Žilina, miền bắc Slovakia. Tượng Thánh John của Nepomuk là một tác phẩm điêu khắc bằng sa thạch đặt trên một đế đá hoàn thiện từ năm 1796 và có trong Danh sách Trung tâm của Quỹ Tưởng niệm Slovakia theo số 1334/2. Bức tượng có mức độ hoàn thiện cao cùng độ chi tiết cao thể hiện qua các đường nét trên khuôn mặt của vị Thánh. Người ta xây dựng bức tượng với mục đích tưởng nhớ đến hậu duệ nam cuối cùng của dòng họ Szunyogh quý tộc - John Nepomuk Szunyogh, người có công trong việc xây dựng nơi ở cho các linh mục và nhà thờ Divina. Tuy nhiên, ở Slovakia, có rất ít di tích kiến trúc và nghệ thuật thuộc về nhánh bá tước của gia đình Szunyog ở Budatín được bảo tồn. Năm 1588, nhánh này thăng cấp lên hàng nam tước, sau này là hàng bá tước có hậu duệ nam cuối cùng là John Nepomuk Szunyogh, ông mất năm 1798 và để lại một cô con gái Josephine. Ông dành một sự tôn kính đặc biệt của mình cho thánh John thành Nepomuk, người bảo hộ ông. phải|nhỏ|300x300px| Vị trí của Quận Žilina trực thuộc [[Žilina (vùng)|Vùng Zilina]]
Lịch sử
Năm 1828, trong chuyến viếng thăm của giáo sĩ đến Divina phát hiện ra những thông tin thú vị: "năm 1796, bá tước John Szunyogh cho xây dựng nhiều bức tượng của thánh John Nepomuk trong địa phận của giáo xứ, trên đá và cả lối vào của làng Divina. Sau trận lụt lớn vào năm 1822, rất nhiều người mất tích, ngôi làng bị phá huỷ một cách nghiêm trọng, các bức tượng cũng bị cuối trôi. Sau đó, nhờ thiện chí của bá tước Stephen Csáky, người đứng đầu hiện tại của nhà thờ, bức tượng đã được sửa chữa và đặt trước nhà xứ trên cột gạch ".
Dự án phục hồi quốc tế
Năm 2016, kiến trúc sư Marek Sobola khởi xướng dự án trùng tu nơi đây và hoàn thành vào tháng 6 năm 2017. Dự án được nhiều nước tham gia tài trợ.
Sách
Nhân dịp bức tượng xuất hiện trở lại, một cuốn sách có tựa đề Câu chuyện về Thánh John, Tượng Thánh John Nepomuk ở Divina (bằng tiếng Slovak: Príbeh svätojánsky, Socha svätého Jána Nepomuckého v Divine) ra đời dưới ngòi bút của Marek Sobola và đồng nghiệp. Bên cạnh tiểu sử của Thánh John Nepomuk, cuốn sách còn cho chúng ta biết thêm về những tượng đài tương tự xung quanh Divina. Cuốn sách cũng đi kèm với một bản tóm tắt bằng các thứ tiếng Đức, Anh, Bungari, Khmer.
Sản phẩm bưu chính
Bưu chính Slovak đã phát hành các sản phẩm bưu chính chính thức trong dịp này - tem, phong bì và phiếu giảm giá có liên quan tới bức tượng Thánh John của Nepomuk.
Giải thưởng
Vào ngày 29 tháng 11 năm 2018, trong cuộc thi Di tích Văn hóa Quốc gia lần thứ 13 năm 2017, Ban tổ chức đã trao 4 giải thưởng và một trong số đó thuộc về dự án trùng tu Tượng Thánh John Nepomuk ở làng Divina.
Chú thích
Thể loại:Điêu khắc thánh Thể loại:Tác phẩm điêu khắc Baroque Thể loại:Tác phẩm điêu khắc ở Slovakia Thể loại:Tượng ở Slovakia
Tây Ấn thuộc Pháp
phải|nhỏ|383x383px|Vị trí của các lãnh thổ hiện đại của Tây Ấn thuộc Pháp phải|nhỏ|270x270px|Les Salines trong [[Martinique]] Thuật ngữ Tây Ấn thuộc Pháp hay Antilles thuộc Pháp (Antilles françaises) dùng để chỉ bảy vùng lãnh thổ hiện thuộc chủ quyền của Pháp tại quần đảo Antilles của Caribe:
Do sự gần gũi của nó, Guyane thuộc Pháp thường được liên kết với Tây Ấn thuộc Pháp.
Lịch sử
Pierre Belain d'Esnambuc là một thương nhân và nhà thám hiểm người Pháp ở vùng Caribe, người đã thành lập thuộc địa lâu dài đầu tiên của Pháp, Saint-Pierre, trên đảo Martinique vào năm 1635. Belain đi thuyền đến Caribe vào năm 1625, với hy vọng thành lập một khu định cư của Pháp trên đảo Saint Christopher (Saint. Kitts). Năm 1626, ông trở về Pháp, nơi ông giành được sự ủng hộ của Đức Hồng y Armand Richelieu để thành lập các thuộc địa của Pháp trong khu vực. Richelieu trở thành cổ đông của Compagnie de Saint-Barshe, được tạo ra để thực hiện điều này với d'Esnambuc ở đầu của nó. Công ty không đặc biệt thành công và Richelieu đã tổ chức lại thành Compagnie des Îles de l'Amérique. Năm 1635 d'Esnambuc đi thuyền tới Martinique với một trăm người định cư Pháp để xóa đất cho mía đồn điền.
Sau sáu tháng ở Martinique, d'Esnambuc trở lại St. Christopher, nơi ông sớm chết sớm vào năm 1636. Cháu trai của ông, Jacques Dyel du Parquet, thừa hưởng quyền lực của d'Esnambuc đối với các khu định cư của Pháp ở Caribe, năm 1637 trở thành thống đốc của Martinique. Ông ở lại Martinique và không quan tâm đến những hòn đảo khác.
Người Pháp định cư vĩnh viễn trên Martinique và Guadeloupe sau khi bị người Anh đuổi khỏi Saint Kitts và Nevis (Saint-Barshe trong tiếng Pháp). Pháo đài Hoàng gia (Fort-de-France) trên Martinique là một cảng lớn cho các tàu chiến Pháp trong khu vực mà người Pháp có thể khám phá khu vực. Năm 1638, Jacques Dyel du Parquet (1606-1658), cháu trai của Pierre Belain d'Esnambuc và thống đốc đầu tiên của Martinique, đã quyết định xây dựng Fort Saint Louis để bảo vệ thành phố chống lại các cuộc tấn công của kẻ thù. Từ Fort Royal, Martinique, Du Parquet tiến về phía nam để tìm kiếm các vùng lãnh thổ mới và thiết lập khu định cư đầu tiên ở Saint Luciavào năm 1643, và đứng đầu một đoàn thám hiểm thành lập một khu định cư của Pháp tại Grenada vào năm 1649. Mặc dù có lịch sử lâu dài của sự cai trị của Anh, di sản Pháp của Grenada vẫn được chứng minh bằng số lượng từ mượn tiếng Pháp ở Grenadian Creole, các tòa nhà theo phong cách Pháp, ẩm thực và tên địa danh (Dành cho cựu thành viên Petit Martinique, Martinique Channel, v.v.)
Năm 1642, Compagnie des Îles de l'Amérique đã nhận được gia hạn hai mươi năm điều lệ. Nhà vua sẽ đặt tên cho Toàn quyền của công ty và công ty là Thống đốc của các đảo khác nhau. Tuy nhiên, vào cuối những năm 1640, ở Pháp Mazarin ít quan tâm đến các vấn đề thuộc địa và công ty đã mòn mỏi. Năm 1651, công ty tự giải thể, bán quyền khai thác cho các bên khác nhau. Gia đình du Paquet đã mua Martinique, Grenada và Saint Lucia với giá 60.000 livres. Sieur d ' Houël đã mua Guadeloupe, Marie-Galante, La Desirade và Saintes. Các Hiệp sĩ Malta mua Saint Barthélemyvà Saint Martin, nơi được coi là phụ thuộc của Guadeloupe. Năm 1665, các Hiệp sĩ đã bán những hòn đảo mà họ đã mua lại cho những người mới thành lập (1664) Compagnie des Indes.
Dominica là một thuộc địa cũ của Pháp và Anh ở Đông Caribe, nằm giữa các đảo Guadeloupe của Pháp (ở phía bắc) và Martinique (ở phía nam). Christopher Columbus đặt tên cho hòn đảo sau ngày trong tuần mà ông phát hiện ra nó, một Chủ nhật (domingo bằng tiếng Latinh), ngày 3 tháng 11 năm 1493. Trong một trăm năm sau cuộc đổ bộ của Columbus, Dominica vẫn bị cô lập. Vào thời điểm đó, nó có người ở Đảo Caribs hoặc người Kalinago và theo thời gian đã định cư ở đó nhiều hơn sau khi bị đuổi khỏi các đảo xung quanh, khi các cường quốc châu Âu tiến vào khu vực. Năm 1690, những người tiều phu người Pháp từ Martinique và Guadeloupe bắt đầu thành lập các trại gỗ để cung cấp gỗ cho các hòn đảo của Pháp và dần dần trở thành những người định cư lâu dài. Pháp đã có một thuộc địa trong vài năm, họ đã nhập khẩu nô lệ từ Tây Phi, Martinique và Guadeloupe để làm việc trên các đồn điền của nó. Trong thời kỳ này, ngôn ngữ Antillean Creole đã phát triển. Pháp chính thức nhượng quyền sở hữu Dominica cho Vương quốc Anh vào năm 1763. Vương quốc Anh thiết lập một thuộc địa nhỏ trên đảo vào năm 1805. Kết quả là, Dominicans nói tiếng Anh như một ngôn ngữ chính thức trong khi Antillean creole được nói như một ngôn ngữ thứ cấp và được duy trì tốt do vị trí của nó giữa các bộ phận nói tiếng Pháp của Guadeloupe và Martinique.
Ở Trinidad, người Tây Ban Nha chiếm đóng đã đóng góp rất ít cho những tiến bộ, bất chấp vị trí lý tưởng của hòn đảo. Bởi vì nó được coi là thiếu dân số, nên Roume de St. Laurent, một người Pháp sống ở Grenada, đã có thể lấy được Cédula de Población từ vua Tây Ban Nha Charles III, vào ngày 4 tháng 11 năm 1783, cho phép những người trồng rừng Pháp làm nô lệ, tô màu và mulattos của họ Antilles thuộc Pháp tại Martinique, Grenada, Guadeloupe và Dominicadi cư đến Trinidad. Người Tây Ban Nha đã đưa ra nhiều ưu đãi để thu hút những người định cư đến hòn đảo này, bao gồm miễn thuế trong mười năm và trợ cấp đất theo các điều khoản được quy định trong Cedula. Cuộc di cư này cũng được Cách mạng Pháp khuyến khích. Những người nhập cư mới này đã thành lập các cộng đồng địa phương của Blanchisseuse, Champs Fleurs, Paramin, Cascade, Carenage và Laventille, thêm vào tổ tiên của người Trinidad và tạo bản sắc creole; Tây Ban Nha, Pháp và Patois là những ngôn ngữ được nói. Dân số Trinidad đã tăng từ dưới 1.400 vào năm 1777, đến hơn 15.000 vào cuối năm 1789. Năm 1797, Trinidad trở thành thuộc địa của vương quốc Anh, với dân số nói tiếng Pháp.
Tham khảo
Thể loại:Caribe Pháp Thể loại:Tây Ấn Thể loại:Địa lý Caribe Thể loại:Tỉnh, cộng đồng và lãnh thổ hải ngoại thuộc Pháp Thể loại:Thực dân Pháp tại châu Mỹ Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp Thể loại:Quan hệ Pháp-Haiti Thể loại:Mỹ Latinh
Robert Morrison
Robert Morrison (Hoa văn Phồn thể: 馬禮遜; Giản thể: 马礼逊 – "Mã Lễ Tốn") (5 tháng 1 năm 1782 – 1 tháng 8 năm 1834) là nhà truyền giáo người Scotland, và là nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa. Trong suốt hai mươi lăm năm ông làm việc cật lực để dịch Kinh Thánh sang Hoa ngữ, và làm báp têm cho mười tín hữu Trung Hoa. Morrison là người tiên phong trong công cuộc dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa và lập kế hoạch phổ biến Kinh Thánh rộng khắp. Morrison cộng tác với các cộng sự như Walter Henry Medhurst và William Milne (chuyên về in ấn), Samuel Dyer (nhạc phụ của Hudson Taylor), Karl Gutzlaff (nhà ngôn ngữ học người Phổ), và Peter Parker (bác sĩ truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa). Trong 27 năm phục vụ ở Trung Hoa, ông chỉ có một lần nghỉ phép duy nhất tại quê nhà. Thời ấy, các hoạt động truyền giáo bị hạn chế trong phạm vi Quảng Châu và Macau. Morrison và các đồng sự tập trung vào nỗ lực phổ biến ấn phẩm Cơ Đốc cho giới thương nhân, có vài người trong số họ đến với Cơ Đốc giáo, và thiết lập nền móng cho các đề án giáo dục và y tế về sau đã tạo ảnh hưởng đáng kể trên văn hóa và lịch sử của đất nước đông dân nhất thế giới. Tuy nhiên, khi được hỏi ông có mong đợi một sự tác động tâm linh mạnh mẽ trên người Trung Hoa hay không, câu trả lời của Morrison, "Không, nhưng tôi vẫn hi vọng Chúa thực hiện điều đó."
Thiếu thời
Là con trai của James Morrison, một người Scotland làm thuê trong nông trại, và Hannah Nicholson, một phụ nữ người Anh, Robert Morrison chào đời ngày 5 tháng 1 năm 1782 tại Bullers Green gần Morpeth, Northumberland, Anh Quốc. Song thân của Robert đều là thành viên tích cực của Giáo hội Trưởng Lão Scotland. Họ kết hôn năm 1768, Robert là con út của gia đình có tám con. Lúc lên ba, cậu cùng gia đình dọn đến Newcastle, ở đó cha cậu hoạt động thành công trong nghề buôn bán giày.
Được trưởng dưỡng trong một gia đình Cơ Đốc sùng tín, Robert sớm hiểu biết Kinh Thánh và giáo lý Trưởng Lão. Cậu bé Robert mười hai tuổi đã đọc thuộc lòng trước vị mục sư toàn bộ chương 119 sách Thi Thiên (dài đến 176 câu) mà không mắc lỗi. Nước Anh, sau khi được đánh thức bởi cuộc phục hưng tôn giáo khởi phát bởi John Wesley, đặc biệt quan tâm đến công cuộc truyền bá phúc âm ở hải ngoại với nhiều tổ chức truyền giáo được thành lập trong giai đoạn này.
Lúc 14 tuổi, Robert nghỉ học đến tập việc tại doanh nghiệp của cha. Trong hai năm, cậu chỉ quan tâm đến công việc và có lúc cũng say sưa chè chén. Robert thuật lại:Khoảng 5 năm trước [1798] tôi bị cáo trách về tội lỗi... tôi bắt đầu quan tâm đến linh hồn mình. Tôi cảm nhận được mối hiểm nguy của sự đoán phạt đời đời. Nỗi sợ hãi về cái chết bao trùm tôi, suốt đêm tôi kêu khóc với Chúa, xin Ngài thứ tha tội lỗi, xin Ngài cho tôi hướng lòng về Cứu Chúa và làm tươi mới tâm linh tôi. Tội lỗi là một gánh nặng, nhưng khi ấy tôi trải nghiệm một sự thay đổi trong đời sống, và tôi tin tấm lòng tôi cũng được thay đổi. Tôi từ bỏ đám bạn vô tâm, chuyên chú đọc sách, suy ngẫm, và cầu nguyện. Thiên Chúa đã đẹp ý mặc khải Con Ngài trong tôi, cùng lúc ấy tôi nếm biết "sự tốt lành của tuổi trẻ và tình yêu đôi lứa." Mặc dù những cảm xúc bồng bột ban đầu cũng tan dần, tôi tin là tình yêu và sự hiểu biết về Cứu Chúa của tôi ngày một gia tăng.
Dù phải làm việc từ 12 đến 14 giờ mỗi ngày, Robert vẫn cố sắp xếp hầu có thể dành riêng hai giờ trong ngày để đọc và suy ngẫm Kinh Thánh. Robert thích đọc sách, cố tìm mọi cơ hội để đọc dù cậu không có nhiều tiền để mua sách. Robert có thói quen viết nhật ký từ khi còn bé, những trang nhật ký cho thấy cậu thường tra xét nội tâm với khả năng cảm nhận sâu sắc về những khiếm khuyết của bản thân.
Năm 1801, khi biết mình muốn trở thành một nhà truyền giáo, Robert khởi sự học tiếng Latin, Hi Lạp, Hebrew cũng như tìm đến Mục sư W. Laider để nghiên cứu thần học và học môn tốc ký, mặc dù cha mẹ cậu phản đối sự lựa chọn này. Không chỉ đến nhà thờ mỗi chủ nhật, thăm viếng người bệnh, dạy học cho trẻ em nghèo, Robert còn tìm cách chia sẻ đức tin với các đồng nghiệp và một thủy thủ.
Ngày 7 tháng 1 năm 1803, Robert vào Học viện Hoxton ở Luân Đôn để được đào tạo cho chức vụ mục sư thuộc giáo phái Tự trị Giáo đoàn. Cậu thường thăm viếng người nghèo, người bệnh, thuyết giáo tại các làng chung quanh Luân Đôn trong khi vẫn duy trì việc học tập.
Từ lúc 17 tuổi, Robert đã chịu cảm động sâu sắc khi đọc các bài viết về công cuộc truyền giáo, nhưng vì rất yêu mẹ, cậu hứa sẽ không rời bỏ mẹ trong khi bà còn sống. Robert giữ lời hứa, chăm sóc mẹ trong lần lâm bệnh cuối cùng và được bà đồng ý cho phép ra nước ngoài phục vụ công cuộc truyền giáo.
Chuẩn bị
Sau khi thân mẫu qua đời, ngày 27 tháng 5 năm 1804, Morrison nộp đơn xin gia nhập Hội Truyền giáo Luân Đôn, và được chấp nhận sau một lần phỏng vấn.
Trước đó, năm 1798, Mục sư William Willis Moseley ở Northamptonshire đặc biệt quan tâm đến nhu cầu tâm linh ở đất nước Trung Hoa xa xôi. Ông gởi thư kêu gọi "thành lập hội dịch thuật Kinh Thánh sang các ngôn ngữ đông phương". Tình cờ tìm thấy trong một bản viết tay tiếng Hoa hầu hết các sách trong Tân Ước (có lẽ của các giáo sĩ Dòng Tên) đang phủ bụi trong Bảo tàng Anh Quốc. Ông in ra 100 ấn bản cùng một tiểu luận về "tầm quan trọng của việc dịch thuật và ấn hành Kinh Thánh trong ngôn ngữ Trung Hoa", gởi đến tất cả Giám mục Giáo hội Anh, và các tổ chức truyền giáo, để rồi chỉ nhận được những phản hồi tiêu cực. Tuy nhiên, một ấn bản đã đến tay Tiến sĩ Bogue, khi ấy là viện trưởng Học viện Hoxton. Trong lời phúc đáp gởi đến Moseley, Tiến sĩ Bogue viết rằng nếu còn trẻ tuổi ông chắc đã "cống hiến trọn những ngày còn lại trong đời cho công cuộc truyền bá phúc âm ở Trung Hoa", và hứa rằng sẽ tìm kiếm người cho công cuộc truyền giáo ở đó. Sự chọn lựa của Bogue rơi vào Morrison, cậu gởi thư thuyết phục một người bạn cộng tác với mình trong sứ mạng này, Tôi hi vọng sẽ thuyết phục được bạn đồng ý cộng tác với tôi. Hãy nhớ đến 350 triệu linh hồn ở Trung Hoa không có cách nào để nhận biết Giê-xu là Cứu Chúa…
Morrison trở lại Luân Đôn để thu thập kiến thức y khoa với Bác sĩ Blair tại Bệnh viện St Bartholomew, và thiên văn học với Tiến sĩ Hutton tại Đài Thiên văn Greenwich. Ông cũng chăm chỉ học Trung văn, nhất là với một người bạn cùng nhà trọ tên Yong Sam-tak đến từ Quảng Châu. Hai người cùng nghiên cứu một bản dịch Trung văn các sách Phúc âm gọi là Evangelia Quatuor Sinice, có lẽ của một giáo sĩ Dòng Tên, và một bản viết tay từ điển Latin-Hoa ngữ. Morrison đạt được những tiến bộ đáng kể trong nỗ lực đọc và viết một trong những ngôn ngữ khó nhất đối với người nói tiếng Anh. Mục tiêu được ban giám đốc hội truyền giáo đề ra cho Morrison là nắm vững kỹ năng giao tiếp, biên soạn từ điển, và nếu có thể, dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa để chuẩn bị cho các nhà truyền giáo đến sau. Như thế, Morrison phải đến Trung Hoa, đối đầu với sự thiếu thân thiện của nhà cầm quyền, vì lúc ấy người nước ngoài bị nghiêm cấm tiếp xúc với dân chúng ngoại trừ trong giao thương. Họ bị tra hỏi cặn kẽ về công việc sẽ làm, nếu không có lời giải thích thỏa đáng, sẽ bị trục xuất ngay trong chuyến tàu kế tiếp. Morrison tỏ ra quan ngại về những khó khăn này, trong tháng 7 năm 1806, ông về thăm và từ biệt gia đình, cũng như đi thuyết giảng ở Luân Đôn, Edinburg và Glasgow.
Tiên khởi
nhỏ|phải|180px|Morrison và các phụ tá người Hoa phiên dịch [[Kinh Thánh]] Ngày 8 tháng 1 năm 1807, lễ phong chức mục sư cho Morrison cử hành tại nhà thờ Scotland đường Swallow. Ngày 31 tháng 1, ông lên tàu sang Mỹ. Do Công ty Đông Ấn không chấp nhận hành khách là nhà truyền giáo mà lúc ấy cũng không có tàu nào khác đến Trung Hoa, Morrison buộc phải đến New York trước, ở lại Mỹ gần một tháng. Nhờ sự can thiệp của lãnh sự quán Mỹ tại Quảng Châu Morrison được phép lưu trú tại Trung Hoa. Ngày 12 tháng 5, ông lên tàu Trident trực chỉ Macau.
Sau chuyến hải hành kéo dài 113 ngày, tàu cập bến Macau ngày 4 tháng 9 năm 1807. Với thư giới thiệu, Morrison đến gặp một số nhân vật quan trọng người Anh và Mỹ ở đây. Dù tiếp đón ân cần, họ khuyên ông không nên thực thi sứ mạng truyền giáo ở Macau. Ngày 7 tháng 9, Morrison bị trục xuất khỏi Macau, khi ấy Macau là thuộc địa của Bồ Đào Nha không có thiện cảm với các giáo sĩ Kháng Cách. Ông đến sống ở Thập Tam Hành (十三行) bên ngoài thành Quảng Châu (khu vực dành riêng cho thương nhân nước ngoài), nhờ lòng tốt của một người Mỹ dành cho Morrison một căn phòng trong nhà ông.
Bùng nổ chiến sự giữa Pháp và Anh, tàu chiến Anh đánh chiếm Macau nhằm bảo vệ các hoạt động mậu dịch của Anh. Nhà Chức trách Trung Hoa ở Quảng Châu tức giận tìm cách trả đũa vào cư dân Anh sống ở đây. Người Anh phải lên tàu lánh nạn đến Macau, trong số đó có Morrison. Rồi chiến sự chấm dứt, tàu chiến Anh bỏ đi, nhưng sự nghi ngờ của người Hoa đối với người nước ngoài càng gia tăng.
Công ty Đông Ấn
Ngày 1 tháng 6 năm 1808, Morrison ngã bệnh phải trở lại Macau. Trong thời gian này ông cố sức trau giồi tiếng Quan thoại và tiếng Quảng Đông, mặc dù gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Khó có thể tìm ra người chịu chứa chấp ông, và phải trả tiền thuê một căn phòng tồi tàn chực đổ trên tầng thượng với giá cắt cổ. Dù vậy, Morrison vẫn tiếp tục làm việc, hằng ngày đánh vật với quyển từ điển tiếng Hoa, và khởi sự cầu nguyện, tuôn đổ linh hồn mình với Chúa bằng thứ tiếng Hoa trộn trạo hầu có thể nắm vững ngôn ngữ này. Cuộc sống cô độc luôn lẫn trốn vì sợ bị trục xuất đã khiến sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng. nhỏ|phải|260px|Các hãng xưởng năm 1780, cắm cờ của [[Đan Mạch, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ, Thuỵ Điển, Anh Quốc, Hà Lan]] Năm 1809, Morrison gặp Mary Morton, hôn lễ tổ chức vào ngày 20 tháng 2 cùng năm. Hai người có ba con: James Morrison (chết khi mới sinh, năm 1811), Rebecca Morrison (1812), và John Robert Morrison (1814).
Ngay trong ngày cưới, Morrison được bổ nhiệm làm thông dịch viên cho Công ty Đông Ấn với mức lương 500 bảng Anh mỗi năm. Ông phải trở lại Quảng Châu một mình vì phụ nữ ngoại quốc không được phép cư trú tại đây, để người vợ mới cưới ở lại Macau.
Công việc này là một cơ hội tốt cho Morrison vì giúp ông được an toàn khi làm việc, cũng như tiếp tục các nỗ lực truyền giáo mà ông luôn ấp ủ trong lòng. Việc dịch thuật hằng ngày giúp ông thông thạo tiếng Hoa hơn và cho ông cơ hội tiếp xúc với người dân địa phương. Hơn nữa, ông được tự do đi lại trong vùng.
Vùng biển giữa Macau và Quảng Đông khi ấy đầy dẫy cướp biển, mà gia đình Morrison phải di chuyển qua lại trên vùng biển này nhiều lần. Cũng có những lúc hải tặc đột nhập vào thành phố mà chính quyền không làm được gì. Tình trạng căng thẳng này tác động mạnh đến Mary khiến bà lo âu nhiều. Mặt khác, không có hội đoàn nào ở Quảng Châu thích hợp với họ, các cư dân người Anh và người Mỹ rất tốt bụng nhưng không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Con trai đầu lòng của họ chết khi vừa chào đời. Quá đau buồn, Morrison rút về sống ẩn dật trên sườn núi. Vợ ông trở bệnh nặng. Đồng nghiệp xem ông là một kẻ điên rồ.
Năm 1812, Morrison hoàn thành quyển ngữ pháp tiếng Hoa, gởi sang Bengal để in. Đây là một công trình quan trọng giúp người Anh và người Mỹ hiểu biết hơn về Trung Hoa. Morrison cho in một tiểu luận và sách giáo lý. Ông dịch sách Công vụ các Sứ đồ sang Hoa ngữ, tiếp đó là Phúc âm Lu-ca. Tuy nhiên, hoàn cảnh lúc ấy khó có thể xem là thuân lợi cho việc phát triển Cơ Đốc giáo tại Trung Hoa. Giới hữu trách tỏ ra quan ngại khi các ấn phẩm của Morrison đến tay họ, ban hành lệnh cấm nhắm vào Morrison và những người Âu mà họ xem là đang cố làm suy giảm ảnh hưởng tôn giáo bản địa. Phổ biến các tác phẩm Cơ Đốc bằng tiếng Hoa bị xem là trọng tội, còn tác giả có thể phải lãnh án tử hình. Morrison gởi về Anh bản dịch tiếng Anh lệnh cấm này, cùng lúc báo cho ban giám đốc hội truyền giáo biết ông sẽ tiếp tục công việc. Trong thực tế, chính vị trí của ông trong Công ty Đông Ấn là một sự bảo đảm an toàn cho ông, trong khi đó từ điển và sách ngữ văn không thể xem là tác phẩm thuần túy tôn giáo.
Hội truyền giáo quyết định cử Mục sư William Milne và vợ đến Trung Hoa để hỗ trợ Morrison. Ngày 4 tháng 7 năm 1813, họ đặt chân đến Macau, năm ngày sau họ nhận lệnh trục xuất. Hai người phải đến Quảng Châu, gia đình Morrison theo họ. Tại đây, Morrison giúp Milne học tiếng Hoa.
Dịch thuật Kinh Thánh
nhỏ|phải|150px|William Milne đến Trung Hoa năm 1813 để giúp Morrison phiên dịch [[Kinh Thánh.]] Morrison dịch Kinh Thánh sang tiếng Hoa, và soạn một quyển từ điển tiếng Hoa cho người phương Tây. Ông phải mất 12 năm cho bản dịch Kinh Thánh, và 16 năm cho nỗ lực biên soạn từ điển. Năm 1815, ông từ nhiệm khỏi Công ty Đông Ấn. Đến cuối năm 1813, toàn bộ Tân Ước Hoa ngữ được ấn hành. Morrison sử dụng ngôn ngữ đàm thoại cho bản dịch này.
Lúc ấy, bán đảo Malay đang là thuộc địa của Anh, do đó là địa điểm thuận tiện để huấn luyện các truyền đạo người Hoa rồi gởi họ trở lại đại lục. Do có nhiều người Hoa sống rải rác trong vùng, Milne đi khảo sát khắp vùng, và phân phối Tân Ước và các tiểu luận Cơ Đốc khi có cơ hội. Ông đến đảo Banca, rồi Batavia, thủ phủ của Java. Ở đây ông gặp thống đốc, được trợ giúp tài chính để đến thăm các khu định cư thuộc Java. Từ Java Milne tới Malacca, kế đó là Penang. Đến mùa thu năm 1814, Milne trở lại Quảng Châu.
Hai nhà truyền giáo tìm kiếm một địa điểm an toàn để mở cơ sở in ấn và huấn luyện các giáo sĩ người Hoa. Malacca được chọn do vị trí của nó ở giữa Ấn Độ và Trung Hoa, thuận lợi trong giao thông. Milne quyết định đến sống tại đây.
Bảy năm sau khi đặt chân đến Trung Hoa, ngày 14 tháng 5 năm 1814, Morrison cử hành lễ báp têm cho tín hữu đầu tiên. Người Hoa đầu tiên tiếp nhận đức tin Kháng Cách là Tsae A-Ko. Morrison thuật lại sự kiện này trong nhật ký, "tại dòng suối dưới chân một ngọn đồi dốc sát biển. Ở nơi vắng bóng người này, tôi đã cử hành lễ báp têm nhân danh Chúa Cha, Chúa Con, và Chúa Thánh Linh…. Tôi mong rằng người này sẽ là trái đầu mùa cho một đợt thu hoạch lớn."
Trong hoàn cảnh khó khăn như thế, hội thánh Trung Hoa bắt đầu phát triển.
Cùng lúc, Công ty Đông Ấn cho ấn hành quyển từ điển tiếng Hoa của Morrison, chi phí in ấn lên đến 10 000 bảng Anh. Thánh Kinh Hội cũng trợ giúp 1 000 bảng trả cho các khoản chi phí ấn hành Tân Ước. Một thành viên ban giám đốc Công ty Đông Ấn di chúc cho Morrison khoản tiền 1 000 bảng cho mục tiêu truyền bá Cơ Đốc giáo, ông sử dụng số tiền này cho việc ấn hành bản Tân Ước bỏ túi.
Năm 1817, Morrison hộ tống Lord Amherst trong chuyến đi sứ đến Bắc Kinh trong cương vị thông dịch viên. Chuyến đi đem ông qua nhiều thành phố và các vùng nông thôn, giúp ông khám phá nhiều khía cạnh trong đời sống Trung Hoa. Mặt khác, chuyến đi không chỉ phục hồi sức khỏe mà còn làm sống lại nhiệt tâm truyền bá phúc âm của Morrison. Trong xứ sở bao la đông đảo người này, chỉ đơn độc một cơ sở truyền giáo Kháng Cách của Morrison.
Một thành quả khác của Morrison, như là một nhà truyền giáo tiên phong, là thành lập một chẩn y viện, cung ứng sự điều trị nhân đạo và hiệu quả cho cư dân trong vùng. Morrison bị tác động mạnh bởi tình trạng khốn khó, nghèo khổ và nhiều bất hạnh của người nghèo ở Trung Hoa. Morrison tìm một thầy thuốc giỏi người Hoa, giao ông quản lý chẩn y viện với sự hỗ trợ của Bác sĩ Livingstone, một người bạn của Morrison.
Năm 1818, Morrison và Milne thành lập một trường học cho trẻ em người Hoa và Malay có tên Trường Anh Hoa, đến năm 1843 dời về Hong Kong khi lãnh thổ này trở thành thuộc địa của Anh. nhỏ|280px|trái|Trường đại học tại Malacca, [[Malaysia năm 1834.]] Morrison hợp tác với Milne dịch Cựu Ước sang Hoa văn; trong hai dịch giả, Morrison là người am tường bản ngữ và thường phải hiệu đính bản dịch của đồng sự, Milne cũng tiến bộ rất nhiều và đóng góp đáng kể cho việc dịch thuật. Trong khi đó, các tiểu luận vẫn tiếp tục được ấn hành. Morrison cũng viết một quyển sách nhỏ tựa đề "Chuyến đi vòng quanh thế giới" với định ý giúp độc giả Trung Hoa làm quen với các tập quán và tư tưởng châu Âu để nhận ra rằng nền văn hóa này đã khởi nguồn từ các giá trị Cơ Đốc.
Đề án của Morrison nhận được sự đáp ứng thuận lợi. Hội Truyền giáo Luân Đôn hiến tặng đất. Tổng đốc Malacca và nhiều cư dân khác đóng góp tài chính. Morrison cũng trích 1 000 bảng Anh từ tài sản ít ỏi của mình. Milne được bổ nhiệm làm viện trưởng. Trong số các sinh viên đầu tiên của trường, không có ai là tín hữu Cơ Đốc. Là người xác tín với niềm tin Cơ Đốc, Morrison không chấp nhận việc xúc phạm đến tín ngưỡng của người khác, nhưng tin rằng chân lý Cơ Đốc sẽ phát triển nhờ các giá trị tự thân.
Mary Morrison trở về Anh và qua đời năm 1821; Bà Milne đã mất trước đó. Đến năm 1822, William Milne cũng từ trần để lại Morrison là người đơn độc trong số bốn nhà truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa. Đất nước này vẫn lãnh đạm với phúc âm.
Trở lại Anh Quốc
Năm 1822, Morrison đến thăm Malacca và Singapore rồi về Anh năm 1824. nhỏ|phải|170px|Mộ phần của Robert Morrison tại Macau Đại học Glasgow đã trao tặng ông bằng Tiến sĩ Danh dự năm 1817, lần này ông được mời làm thành viên Hiệp hội Hoàng gia. Morrison mang về Anh một lượng lớn sách Hoa văn để tặng Đại học London University.
Morrison lưu trú ở Anh trong hai năm 1824 và 1825, trong lần yết kiến Vua George IV, ông tặng nhà vua quyển Kinh Thánh Hoa văn của ông. Công chúng thuộc mọi tầng lớp dành cho Morrison sự tôn trọng đặc biệt. Ông luôn bận rộn với công việc dạy tiếng Hoa cho giới quý tộc Anh, cũng như khơi động sự quan tâm và thiện cảm dành cho Trung Hoa. Tháng 11 năm 1824, Morrison tái hôn với Eliza Armstrong, gia đình Morrison trở lại Trung Hoa năm 1826.
Cuối đời
Tình hình đã thay đổi, ban lãnh đạo mới của Công ty Đông Ấn không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Mối quan hệ giữa các thương nhân người Anh và giới hữu trách Trung Hoa ngày càng căng thẳng. Mây đen vần vũ và bão tố chực chờ. Quan lại triều đình kiêu ngạo và độc đoán trong khi thương nhân Anh tham lam và quyết tâm đẩy mạnh các thương vụ thuốc phiện trên đất nước này. Chiến tranh bùng nổ, lẽ phải thuộc về Trung Hoa nhưng sức mạnh thuộc về nước Anh. Toàn bộ công cuộc truyền giáo bị tổn hại nặng nề bởi sai lầm này.
Trong thời gian Morrison vắng mặt, trách nhiệm đặt trên vai một giáo viên người Hoa tên Lương Phát (梁發), một trong những tân tín hữu đầu tiên của Morrison. Từng chịu đựng nhiều khó khăn vì đức tin, Lương Phát chứng tỏ mình là người kiên định và đầy nhiệt huyết khi tiếp tục công việc Morrison để lại. Một hội thánh nhỏ đang trên đà phát triển, một số người công khai xưng nhận đức tin và chịu lễ báp têm, nhiều người khác theo Chúa cách thầm lặng. Các nhà truyền giáo người Mỹ được gởi đến trợ giúp Morrison, nhiều ấn phẩm Cơ Đốc được ấn hành; nhờ đó Morrison có nhiều thì giờ để tiếp xúc và giới thiệu phúc âm cho người Hoa. Năm 1832, ông viết: Quảng Đông bây giờ khác hẳn Quảng Đông mà tôi thấy năm 1807. Các học giả và sinh viên thần học người Hoa, báo chí tiếng Anh và Kinh Thánh tiếng Hoa, người ta công khai thờ phượng Chúa, tất cả đều tiến triển trong thời gian qua. Tôi đã phụng sự thế hệ này, và Chúa biết lúc nào nên đem tôi về.
Tháng 6 năm 1834, Morrison soạn bài giảng cuối cùng của mình tựa đề "Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở." Đến ngày 1 tháng 8, nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa từ trần tại nhà riêng ở tuổi 52. Hôm sau, di hài của ông được đưa đến Macau, an táng trong một nghĩa trang Kháng Cách bên cạnh vợ và con trai của ông.
Liên kết ngoài
Thể loại:Kitô giáo Thể loại:Tin Lành Thể loại:Nhà truyền giáo Thể loại:Người Scotland Thể loại:Tín hữu Trưởng Lão Thể loại:Sinh năm 1782 Thể loại:Mất năm 1834 Thể loại:Áp bức tôn giáo Thể loại:Hội viên Hội Hoàng gia Thể loại:Nhà văn Kitô giáo
Sienna Miller
Sienna Rosie Diana Miller (sinh ngày 28 tháng 12 năm 1981) là một nữ diễn viên, người mẫu và nhà thiết kế thời trang người Mỹ gốc Anh. Năm 2008, cô được đề cử một giải BAFTA cho Ngôi sao mới nổi, trong khi vai diễn Tippi Hedren trong bộ phim truyền hình The Girl sản xuất năm 2012 đã mang lại cho cô một đề cử BAFTA cho diễn viên xuất sắc nhất và một Quả cầu vàng. Các bộ phim tiêu biểu cô đã tham gia diễn xuất bao gồm: phim kinh dị Layer Cake (2004), phim hài Alfie (2004), phim tiểu sử Factory Girl (2006), phim tình cảm The Edge of Love (2008) và phim khoa học viễn tưởng quân sự G.I. Joe: The Rise of Cobra (2009). Năm 2014, cô xuất hiện trong hai bộ phim tiểu sử, Foxcatcher và American Sniper - bộ phim cô vào vai Taya Kyle.
Tuổi thơ
Sinh ra ở New York, tuy nhiên khi chưa đầy một tuổi, Miller đã chuyển đến London cùng gia đình. Mẹ cô, bà Josephine, là một người mẫu Nam Phi gốc Anh. Bố của cô, ông Edwin Miller, là một chủ ngân hàng. Miller có một chị gái, Savannah, và hai em trai cùng cha khác mẹ, Charles và Stephen. Cô theo học ở trường Heathfield Ascot, một trường nội trú ở Ascot và sau này theo học ở trường điện ảnh Lee Strasberg ở New York trong một năm.
Sự nghiệp điện ảnh
Vào năm 2001, cô tham gia bộ phim đầu tay South Kensington cùng với Rupert Everett và Elle Macpherson, sau đó thủ một vai trong sê ri phim truyền hình Keen Eddie. Năm 2004, Miller có một vai phụ trong bộ phim làm lại Alfie, diễn xuất cùng Jude Law và phim kinh dị Layer Cake. Năm 2005, Miller vào vai nữ đối đầu với Heath Ledger trong bộ phim hài tình cảm Casanova và vai Edie Sedgwick trong Factory Girl, công chiếu ngày 29 tháng 12 năm 2006. Năm 2007, Miller có một vai nhỏ trong bộ phim Stardust của Matthew Vaughn và Camille cùng James Franco.
Năm 2008, Miller xuất hiện trong bộ phim The Edge of Love dựa trên cuốn tiểu thuyết The Mysteries of Pittsburgh của Michael Chabon cùng với Keira Knightley. Năm 2009, Miller xuất hiện trong bộ phim chuyển thể từ bộ truyện tranh cùng tên G.I. Joe: The Rise Of Cobra, vai Phu nhân nam tước. Cô tham gia bộ phim Hippie Hippie Shake của hãng Working Title trong vai Louise Ferrier.
Năm 2012, Miller thủ vai chính trong bộ phim The Girl, một bộ phim của HBO nói về mối quan hệ giữa đạo diễn Alfred Hitchcock và nữ diễn viên Tippi Hedren.
Năm 2014, Miller xuất hiện trong Foxcatcher của đạo diễn Bennet Miller và American Sniper của Clint Eastwood.
Trong năm 2015, cô tham gia 2 bộ phim: High-Rise và Burnt, cô tiếp nhận vai diễn từ Emma Stone sau khi nữ diễn viên này phải tạm xa phim trường từ ngày 15 tháng 2 và sẽ chỉ xuất hiện trong 6 tuần cuối cùng, bắt đầu từ ngày 29 tháng 3. Miller được chọn vào ban hội thẩm cho phần thi chính của Liên hoan phim Cannes 2015. Cô cũng tham gia diễn xuất trong bộ phim Live by Night của Ben Affleck, công chiếu vào cuối năm 2016. Cô xuất hiện bên cạnh Brendan Fraser, Kristen Wiig, Isla Fisher, Lena Headey, Harriet Walter, Anna Kendrick, Felicity Jones, Ross Lynch, Selena Gomez, Amanda Seyfried and Clive Owen trong bộ phim kinh thánh Dawn of Blood.
Người mẫu
Trước khi bước chân vào diễn xuất chuyên nghiệp, Miller là một người mẫu ảnh. Cô ký hợp đồng với Tandy Anderson trong lựa chọn người mẫu quản lý London và làm mẫu cho Coca-Cola, Vogue Italy và lịch Pirelli 2003. Miller ký một hợp đồng hai năm với Pepe Jeans London; xuất hiện lần đầu trên tạp chí vào tháng 3 năm 2006 trong chiến dịch quảng cáo quần Jean. Tháng 2 năm 2009, Hugo Boss Fragerances thông báo rằng Miller sẽ là đại sứ mới cho nhãn hiệu nước hoa phụ nữ BOSS Orange.
Hoạt động từ thiện
Miller là đại sứ toàn cầu của Tập đoàn Y tế toàn cầu. Cô đã đến CHDC Công gô vào tháng 4 năm 2009 và viết một blog về trải nghiệm này. Cô cũng thăm Haiti cùng đoàn sau trận động đất năm 2010. Miller cũng làm việc cạnh Global Cool suốt năm 2007 trong chiến dịch thân thiện sinh thái.
Đời tư
Miller đính hôn với bạn diễn trong Alfie, Jude Law vào giáng sinh năm 2004. Ngày 8 tháng 6 năm 2005, Law đã công khai xin lỗi với Miller về việc dính dáng tới vú em của các con anh. Miller cũng được cho rằng đã qua lại với Daniel Craig. Sau những tai tiếng trên, cặp đôi chia tay vào tháng 11 năm 2006.
Năm 2008, Miller công khai quan hệ với nam diễn viên Balthazar Getty. Sau đó Miller đã kiện hai tờ báo lá cải ở Anh vì đã công bố những bức ảnh thân mật của cô và Getty.
Law và Miller được cho là đã hàn gắn mối quan hệ của họ sau đêm diễn ở Broadway vào cuối năm 2009. Họ cùng nhau đón giáng sinh ở Barbados, cùng với ba đứa con của Law. Tuy nhiên tháng 2 năm 2011, cặp đôi thông báo sẽ chia tay.
Cô bắt đầu hẹn hò với nam diễn viên Tom Sturridge từ năm 2011 tới năm 2015. Ngày 7 tháng 7 năm 2012, họ chào đón con gái đầu lòng, tên Marlowe Ottoline Layng Sturridge.
Mẹ kế của Miller, Kelley Hoppen, là một nhà thiết kế nội thất và một doanh nhân thành đạt.
Scandal bị hack điện thoại
Theo như tòa án vào tháng 5 năm 2011, Miller đã chấp nhận mức bồi thường 100.000 bảng Anh từ tờ News of the World sau khi tờ báo này thừa nhận đã hack điện thoại của cô.
Các phim đã tham gia
thumb|279x279px|Miller trong một show diễn thời trang quân đội vào năm 2008
Tham khảo
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên Anh thế kỷ 21 Thể loại:Nữ diễn viên đến từ thành phố New York Thể loại:Nhà tạo mẫu Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên sân khấu Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Anh Thể loại:Người Mỹ gốc Anh Thể loại:Nữ diễn viên Vương quốc Liên hiệp Anh thế kỷ 21 Thể loại:Nhà tạo mẫu Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Vương quốc Liên hiệp Anh Thể loại:Nữ diễn viên Luân Đôn
Octhispa quadrinotata
Octhispa quadrinotata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.
Oecetis antennata
Oecetis antennata là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Tham khảo
Thể loại:Oecetis
Eugerda pannosa
Eugerda pannosa là một loài chân đều trong họ Desmosomatidae. Loài này được Hessler miêu tả khoa học năm 1970.
Tham khảo
Thể loại:Eugerda
Dołgie, Hạt Szczecinek
Dołgie là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Biały Bór, thuộc hạt Szczecinek, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 13 km phía nam Biały Bór, 12 km về phía đông bắc của Szczecinek và 153 km về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Làng có dân số 60 người.
Tham khảo
Thể loại:Làng ở Syria
Cerotainia dasythrix
Cerotainia dasythrix là một loài ruồi trong họ Asilidae. Cerotainia dasythrix được Hermann miêu tả năm 1912. Loài này phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tham khảo
Thể loại:Cerotainia
Xylion adustus
Xylion adustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Fahraeus miêu tả khoa học năm 1871.
Edward Teach
Edward Teach (1680 - 22 tháng 11 năm 1718) còn được biết đến với tên gọi Râu Đen (Blackbeard), là một tên cướp biển khét tiếng của Anh với hoạt động xung quanh Tây Ấn và bờ biển phía đông của các thuộc địa châu Mỹ trong thế kỷ 18.
Liên kết ngoài
Thể loại:Cướp biển Thể loại:Sinh năm 1680 Thể loại:Mất năm 1718 Thể loại:Văn hóa dân gian Mỹ Thể loại:Sinh thập niên 1680 Thể loại:Văn hóa dân gian hàng hải
Springfield, Missouri
Springfield là thành phố lớn thứ 3 tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Đây là quận lỵ của quận quận Greene. Tại thời điểm ngày 1/7/2009, thành phố có dân số 157.630 người. Vùng đô thị Springfield, Missouri có dân số 430.900 người và bao gồm các quận Christian, Dallas, Greene, Polk và Webster.
Tham khảo
Thể loại:Thành phố của Missouri Thể loại:Thành phố ở quận Greene, Missouri Thể loại:Thành phố ở quận Christian, Missouri Thể loại:Vùng đô thị Springfield, Missouri Thể loại:Quận lỵ Missouri Thể loại:Khởi đầu năm 1835 Thể loại:Missouri 1835
Tác phẩm điêu khắc Rákóczi tại Košice
phải|nhỏ|267x267px| Tác phẩm điêu khắc Francis II Rákóczi ở Košice, Slovakia Tác phẩm điêu khắc Rákóczi tại Košice là bức tượng toàn thân nhà quý tộc Francis II Rákóczi. Bức tượng làm bằng đồng điếu, tọa lạc trong Nhà thi hành án ở trung tâm Košice, Slovakia. Bức tượng đặt phía trước ngôi nhà tưởng niệm Rákóczi (ngôi nhà mô phỏng nhà ở của Francis II Rákóczi tại Tekirdağ, Thổ Nhĩ Kỳ).
Ngày 3 tháng 4 năm 2006, để tưởng nhớ 330 năm ngày sinh của Rákóczi (27 tháng 3 năm 1676) và kỷ niệm 100 năm ngày tìm thấy hài cốt của ông chôn cất tại Košice (hài cốt của Francis II Rákóczi và những người đồng chí chôn cất tại Nhà thờ chính tòa Thánh Elizabeth ngày 29 tháng 10 năm 1906). Nhân dịp lễ kỷ niệm này, Chính phủ Cộng hòa Hungary trao tặng tác phẩm điêu khắc Rákóczi cho thành phố Košice.
Tác phẩm điêu khắc Rákóczi cao 230 cm (7 ft 7 in), nặng 500 kg (1.100 lb), đặt trên một bệ đá hoa cương nặng 8.000 kg (17.600 lb), cao 70 cm (28 inch) và rộng 300 cm (118 inch).
Nhà điêu khắc Hungary Sándor Győrfi đến từ Karcag là người sáng tạo ra tác phẩm này.
Liên kết ngoài
Thể loại:Tòa nhà và công trình kiến ​​trúc ở Košice Thể loại:Gia đình Rákóczi Thể loại:Tác phẩm điêu khắc bằng đồng ở Slovakia Thể loại:Điểm du lịch ở Košice
Eugerda reticulata
Eugerda reticulata là một loài chân đều trong họ Desmosomatidae. Loài này được Gurjanova miêu tả khoa học năm 1946.
Tham khảo
Thể loại:Eugerda
Octhispa robinsonii
Octhispa robinsonii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.
Tham khảo
Thể loại:Octhispa
Eugerda setifluxa
Tham khảo
Thể loại:Eugerda
Xylion falcifer
Xylion falcifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1901.
Tham khảo
Thể loại:Xylion
Oecetis apicipennis
Oecetis apicipennis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tham khảo
Thể loại:Oecetis
Octhispa robusta
Octhispa robusta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1921.
Tham khảo
Thể loại:Octhispa
Eumecosoma staurophorum
Tham khảo
Thể loại:Eumecosoma