cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Videnz' kanal (Venäma)
Oigendused
thumb|center|400px| TV-keskuz da [[Piterin TV-čuhunduz. ]]
Italii
Istorii
Vn 1861 17. päiväl keväz'kud ühtenzoitihe Italijan palad ühthižhe valdkundha. Italii kändihe tazovaldkundaks (monarhijan jäl'ghe) vn 1946 2. päiväl kezakud.
Vn 1947 27. päiväl tal'vkud Konstitucižen Suiman ühtnijad vahvištihe jäl'gmäšt valdkundan Konstitucijad. Se tuli väghe vn 1948 1. päiväl sulakud, om olmas vn 2006 znamasižidenke vajehtusidenke kaiken rahvahan referenduman jäl'ghe.
Geografijan andmused
Italii om mavaldkundröunoiš Francijanke lodehes (röunan piduz — 476 km), Šveicarijanke (698 km) da Avstrijanke (404 km) pohjoižes, Slovenijanke pohjoižpäivnouzmas (218 km), südäiröunad San Marinonke (37 km) da Vatikananke (3 km). Ühthine röunoiden piduz — 1836 km. Randanpird (saridenke) om 7600 km.
Klimat om Keskmeren subtropine. Al'pad ei pästkoi pohjoižtulleid Italijha, sigä meren valatoituz lujeneb.
San Francisko
San Francisko (San Francisco) om AÜV:oiden lidn Kalifornii-štatan lodehes. Se om Kalifornijan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb 5-millionižhe lidnaglomeracijha San Hose- i Oklend-lidnoidenke.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalifornijan lidnad
Kodima, Vepsänma
Kirj om pästtud Petroskoihe vl 2003 vn 2002 vepsän kul'turvoden vasttusiden jäl'ghe. Sen tiraž om tuha egzemplärid. Kirjan painduz om Juminkegon (Suomenma) i Vepsän kul'tursebran (Petroskoi, Venäma) ühthižtön satuz.
Alijev Il'ham
Biografii
Il'ham om sündnu Baku-lidnha, edeližen Geidar Alijev-prezidentan i oftal'mologijan Zarifa Alijeva-tedoradnikan kanzha.
Vsevoložskan rajon
Istorii
Vsevoložskan rajonan aluz om pandud vl 1936 elokun 19. päiväl Leningradan agjaha Vsevoložskii-žilon keskuseks.
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (letked, saved), mineraližed mujud, mec, kala, reskvezi.
Cürih
Irdkosketused
Kategorii:Šveicarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Pohjoižčudin keles
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelen polhe Kategorii:Kirjad ročin kelel
Tulan agj
Geografijan andmused
Kaikiš korktemb čokkoim om Keskvenälaižen ülüden nimetoi taho Rajevo-küläs (293 m). Kaikiš pidemban Okanjogen kendäk om kaikiš madalamb sen alajoksmuses Moskvan agjan röunanno (108 m).
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Tulan agjan Ohjastuz. Gubernator da muite varagubernatorad ei ole Ohjastusen ühtnijad. Agjan ministrused, komitetad, ohjandused da valdkundaližed inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Ačhoi-Martan
Istorii
Ačhoi-Martan šingotase torguindan keskusil, plasmassan tegimel, sauvondmaterialiden järedal bazal i tehmižel (raudprofil', iknad, uksed), meblin edheotandal, konditerižiden tegesiden pästandal, semniden ümbriradmižen tegimel. Valdkundaline maižandusen edheotand om otnus villänkul'turoiden, saduiden i kabjživatišton kazvatushe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čečenijan Tazovaldkundan lidnad *
Makkein Džon
Džon Sidni Makkein Koumanz' (John Sidney McCain III; sünd. 29. eloku 1936, Koko Solo-sodameribaz läz Kolon-lidnad, Panaman kanalan zon, AÜV — kol. 25. eloku 2018, Kornvill'-kund, Arizon-štat, AÜV) oli amerikaine politikanmez', 2008-nden voden prezidentkandidat (Barak Obama oti vägestust).
Mez' oli Tazovaldkundaližen partijan ühtnijan vspäi 1982. Vs 1987 vilukun 3. päiväspäi oli AÜV:oiden Senatan ühtnijan (valitihe tošti vozil 1992, 1998, 2004 da 2010), oli ezitanu Arizon-štatad.
Šoutarven vepsän küläkund
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläkundan eläjiden lugu oli 980 ristitud. Vl 2018 sen ristitišt oli 882 eläjad.
Vik (kazmusen erik)
Ümbrikirjutand
Kazmuz oleskeleb 20..80 sm kortte. Seikh voib olda püštoiged vai libui, sarakoičese vai ei. Lehtesed mülütadas 3..8 parad i lopišoiš tabadandragoil.
Mihailovsk (Sverdlovskan agj)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Uf-jogen oiktal randal tobjimalaz (jogen tarh nimitase Šaram, Шарама, Kamanjogen hurapol'ne bassein), edel Keskmäižen Uralan päivlaskmašt pautet, 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Mihailovskan uit-vezivaradim (9 km²) om saudud Ufan oiktoil Kub- i Serg-ližajogil (ven. Куба i Серга) žilon alusenpanendaspäi. Kümnekilometrine raudtesarak om vaiše jüguiden täht, se tuleb lidnha penes Mihailovskii Tegim-raudtežilospäi «Alasergid — Näzepetrovsk»-raudtekeskustal. Matkad Čeläbinskan agjan röunhasai om 7 km suvhe orhal, Jekaterinburghasai om 101 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 129 km avtotedme. Lähembaine lidn om Alasergid-rajonkeskuz 25 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal, raudtel vai avtol.
Jeremian kirj
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Barencan meri
Geografijan andmused
Barencan meri lainištab Venäman da Norvegijan randad. Valdkundröun mäneb meredme. Läz kaik meri sijadase kontinentaližel šel'fal. Uz' Ma om päivnouzmaižeks röunaks, Karan Verajad da Vaigač-sar' erigoittas Barencan mert Karan merespäi suvipäivnouzmas, Vauged meri (kuviteldud jono Pühä Nena- da Kanin Nena-pol'sariden keskes om röunaks) da Evrop-kontinentan randišt oma suves, Norvegine meri om päivlaskmas, Špicbergen om lodehes, Francan Iosifan ma om pohjoižpäivnouzmaižeks röunaks.
Karači
Istorii
Vozil 1947−1958 Karači oli ripmatoman Pakistanan pälidnaks, sid' sirtihe pälidnad Ravalpindihe.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Džinn-lendimport (KHI, 7,2 mln passažiroid 2017−18 finansižel vodel) om kaikiš suremb valdkundas. Se sijadase Karačiš, päivnouzmpolehe lidnan randpolespäi, oigendab reisid Persijan lahten maihe, erasihe toižihe järedoihe lidnoihe (Dakk, Pekin, Toronto, London, Stambul, Kolombo, Bankok), mugažo Pakistanadme. Sen ližaks, om kaks' sodaaeroportad.
Astrahan'
[[Fail:Astrakhan districts.jpg|thumb|left|250px|Astrahanin administrativižed rajonad (vspäi 1975):
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan läz nell'kümned pühäpertid i islaman kuz' mečetid (Vauged, Must, Rusked, Vihand, Persijan, Nogain) oma avaitud lidnas.
Edeline lidnan pämez' om Alöna Gubanova (reduku 2015 — sügüz'ku 2020).
Čuncin
Istorii
Vspäi 1891 joudai port oli Čuncinas, se abuti lidnale ühtenzoitta Kitain suvipäivlaskmad i Janczi-joginiškoid mail'manke.
Borisoglebsk
Geografijan andmused
Borisoglebsk-raudtestancii radab lidnan suvipalas «Lipeck — Volgograd»-keskustal. Kaks' avtotekeskust ristikoitas 6 km lodeheze lidnaspäi: «Voronež — Saratov» (läbitab lidnan pohjošt) i «Tambov — Volgograd». Borisoglebsk-sodalendimport sijadase 4 km päivnouzmha lidnaspäi.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 52 900 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 62 865 ristitud, lidnümbrikon — 78 721 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 67..72 tuhad eläjid vll 1973−1998 i 2002−2005 (72 338 rist. vl 1989). Vl 2018 73 111 ristitud elihe lidnümbrikos. Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman «Znam»-jumalaižen päjumalanpert' (1869) i seičeme jumalanpertid oma olmas lidnas.
Big Bang (Suvikorejan muzikgrupp)
Möi enamba 150 mln kopijoid mail'madme. Grupp om tetab modaižen kulundan kodviden tagut i suriden lavastusiden taguiči. Sädab ičeze pajoid iče.
STS
Irdkosketused
Kategorii:Venäman TV-kanalad Kategorii:TV-kanalad kirjamišton mödhe
Pihllindud
Nimituz libub pihl'-puspäi.
Leviganduz
Meclindud päpaloin. Pohjoižerikod letas suvirajonihe tal'veks suril parvehil.
Ümbrikirjutand
Hibj om 20..25 sm pitte. Likkudas madme hüpkil küküiden. Pezoiteldas paroil üksin vai penil kolonijoil, sätas pezoid puil, penzhil vai man pindal; pezad oma jüžmakod, paksus manke vai savenke seinüziš. Mundäs 1..2 kerdad kezaaigan, kaikuččes munindas om 3..7 munad.
Šumih (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kurganan agjan lidnad *
Käte-ške käbedaks kägoihudeks
«Käte-ške käbedaks kägoihudeks» (Обернись-ка милой кукушечкой) om vepsläižiden voikuiden kirj vepsän i venän kelil. Se om pästtud Petroskoihe 2012. vodel Juminkeko-fondan abunke, pästandkodi om Venäman Tedoakademijan Karjalan tedokeskuz.
Batalov Aleksei
Biografii
Koli Moskv-lidnas.
Santa Marija Podžo
Irdkosketused
Kategorii:Francijan kundad Kategorii:Korsik
Sovetsk (Kirovan agj)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Nemd- (162 km, Немда) i Pižm- (305 km pitte, Пижме) jogiden oiktal randal tobjimalaz, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pižm lankteb Vätkha oiktalpäi nelläs kilometras päivnouzmha. Kukark-jogi (läz 8 km pitte, Кука́рка) läbitab lidnan päivnouzmašt palad i lankteb Pižmha. Kuz' sildad ühtenzoittas jogiden randoid. Matkad agjan Kirov-pälidnhasai om 121 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 137 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Jaransk (raudtestancijanke) 72 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 87 km avtotedme, Nolinsk 58 km päivnouzmha orhal vai 120 km avtotedme, i Uržum 82 km suvipäivnouzmha orhal vai 99 km avtotedme.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad *
Lihtenštein
Geografijan andmused
Klimat om ven. Paneb sadegid 700..1200 mm vodes, tal'vel vihmub paksus vai paneb lunt.
Jezekielan kirj
Original om sätud evrejan kelel. Kirj kogoneb 48 jagusespäi i ümbrikirjutab voziden 593−571 EME aigad (Ezmäižen Pühäpertin aig i Vavilonan plen). Tegii om Jezekiel-endustai.
Sild
Prototip oli langenii pu ühtes randaspäi toižhe. Sauvoškanzihe sildoid suriš lugumäriš lidnoiden da torguindan šingotesen tagut.
Sauvuz oleleb jaugnikoiden, živatoiden, torvveimiden, veden i transportan täht. Letas joges, järves, sal'mes vai toižes tugeduses päliči. Sild kogoneb keskustoišpäi i tügišpäi (seibhišpäi, vajišpäi). Pätüged oma härgad, agjahižed tüged oma aluztüged ühtištumha ten pudotesenke. Sild om oiged tobjimalaz, no voib olda kover vai spiraline ku pidab. Damban vai padoseinän üläh voib kävutadas sildaks.
Angol
Angol (Angola), täuz' oficialine form — Angolan Tazovaldkund (República de Angola), om valdkund Keskmäižen Afrikan suves. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Luand.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Angolan administrativiž-territorialine jagand.
Lipkaižed
Homaičendad
Kategorii:Gavedid
Ittrii
Ühthine ümbrikirjutand
Ittrijan ühtnendoiden pit'k paineg kucub tävun läžundoid ristituil.
Fizižed ičendad
Ittrii om hobedakaz mametall. Se oleskeleb kahtes kristalližes modifikacijas: α-Y magnijanvuiččenke geksagonaliženke seglusenke da β-Y raudanvuiččenke kubiženke mülücentriženke seglusenke, α↔β-kändandan lämuz om 1482 C°.
Gadolinii
Ühthine ümbrikirjutand
Francijalaine himik Žan de Marin'jak avaiži gadolinijan vl 1880. Om nimitadud suomalaižen Juhan Gadolin-himikan kanzannimen mödhe.
Fizižed ičendad
Atommass — 157,25. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 7,900 g/sm³. Suladandlämuz — 1585 K (1312 C°). Kehundlämuz — 3273 K (3000 C°).
Jaroslavl'
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 591 486 ristitud (agjan eläjiden pol'). Kaikiš suremb ristitišt oli 638 tuhad eläjid vl 1991.
Sebruzlidnad
Jaroslavlin sebruzlidnoiden nimikirjutez kožundkirjutesiden ühthižtöiš allekirjutamižen järgendusen mödhe :
Buturlinovk
Istorii
Buturlinovk šingotase raudbetontegesiden edheotandal i sömtegimištol (leibproduktoiden kombinat, pühävoitegim, lihakombinat, spirttegim, likörvintegim). Om ümbärtud maižanduzrajonal (podsolnušnikan i villän kazvatand, lihamaidživatvodind).
Keskmeri
Geografijan andmused
Järedad joged, kudambad langetas Keskmerhe (častomaraižen mödhe): Ebro, Ron, Tibr, Ponjogi, Nil.
Lidnad-millionerad da portad: Barselon, Marsel', Neapol', Afinad, Izmir, Antal'j, Beirut, Tel' Aviv, Aleksandrii, Bengazi, Tripoli, Tunis, Alžir da Oran.
Lagos
Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 13 400 000 ristitud. Kaik 21,3 mln eläjid (2015) om ezilidnoidenke 2707 km² pindal.
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud lidnas: Mikulai-čudonsädajan, Jumalanmaman Katken i Aleksii Moskvalaižen. Protestantizman (vižkümnenden päivän uskojiden) «Päzutand»-pühäpert' om saudud Zarečnijas.
Uralan tehnologine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Ščučje (lidn, Kurganan agj)
Eläjad
Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund sijadase Šumihas.
Edeline lidnan pämez' om Vladimir Tamahin (heinku 2008 — sügüz'ku 2018).
TV3
thumb|right|200px|Telekanalan logotip vn 2015 kül'mkuspäi TV3 (ТВ3) om Venäman federaline venäkel'ne TV-kanal.
N'jired'haz
Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 119 746 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt.
Guajakil'
thumb|left|250px|Lidnan transportine kart, 2010 Guajakil' (Guayaquil [ɡwaʝaˈkil]), oficialine nimituz Santjago de Guajakil'  (Santiago de Guayaquil), om Ekvadoran kaikiš suremb lidn (kuti Kito-pälidn-ki) da meriport. Se om Guajasan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Enččel indejalaižiden torguindlidnad sijazisoiš Guajakilin territorijal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1536 ispanijalaižil kuti Kaikiš hüväsuguine da kaikiš uskoline Santjago de Guajakil'-lidn (Muy Noble y Muy Leal Ciudad de Santiago de Guayaquil). Vl 1687 lidn eli varghudes läbi angližiden da francižiden merirazbainikoiden jäl'ghe.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Hose Hoakin de Ol'medo-runokirjutajan nimed (GYE, 6 mln passažiroid vl 2011) sijadase 5 km pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Suviamerikan i Keskuzamerikan lähižihe maihe, Nju Jorkha, Majamihe, Madridha i Amsterdamha, mugažo Ekvadoradme (passažiroiden pol').
Kuril'sk
Istorii
Lidn šingotase kalantegimen radol sijaližel torhudel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kurilk-jogensun randal (Курилка, 22 km pitte), 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Tünen valdmeren Ohotskan meren suvirandal. Matkad Suvisahalinskhasai om 440 km lodeheze orhal, voib sadas merilaivištol vai lendimel.
Virantanaz
Irdkosketused
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelel
Sämž
Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Sämžen (Sämšeng)-jogen alajoksmusen molembil randoil (Сямжена / Сямшенга, Kubenan hura ližajogi). Matkad agjan Vologd-pälidnhasai om 110 kilometrad suvipäivlaskmha orhal vai 116 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Kadnikov 75 km i Sokol 90 kilometrad suvipäivlaskmha M8-avtotedme, Harovsk (Harovskai-raudtestancii) 47 km päivlaskmha orhal vai 57 km avtol.
Venäman hogahtuz Ukrainha (vodelpäi 2022)
[[Fail:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumbnail|right|450px|Venäman armijan sodategendoiden Ukrainan territorijas aktualine kart.
Sarajevo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1462 kuti Bosna-Sarai (saray «pert'kulu»). Lidn vastsi Tal'veližid Olimpižid vändoid vl 1984. Voziden 1992−1995 sodan aigan Istočno Sarajevo-lidn om olmas eriži ani suvhe, i Sarajevon serbine ristitišt poleni lujas formaližikš.
Duty free
thumb|right|250px|„Duty free“-lauk [[Šeremet'jevo-aeroportas (Moskv, Venäma)]] „Duty free“ (duty free shop, vepsän kirjamil: djuti fri šop «torguindan röunmaksoita lauk») om eriline laukan toižend. Sen tavaroiden arv om madalamba, sikš miše mödas niid erasita valdkundmaksoita da akcizoita, no ostajale ei sa toda tavarod valdkundan territorijha.
Šrödinger Ervin
Ervin Šrödinger (saksan virkand ['ɛrvi:n 'ʃrø:dɪŋɐ]), täuz' nimi om Ervin Rudol'f Jozef Aleksander Šrödinger (Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger; sünd. 12. eloku 1887, Ven, Avstrijan da Mad'jaranman imperii — kol. 4. viluku 1961, sigä-žo, Avstrii), oli avstrine teoretižen fizikan tedomez', kenen pätedotöd oma kvantmehanikas, sen üks' alusenpanijoišpäi.
Tedoradmine
Tedomez' kirjuti äi töid fizikan erazvuiččiš sarakoiš: statistine mehanik i termodinamik, dielektrižiden substancijoiden fizik, mujun teorii, elektrodinamik, relätivižusen ühthine teorii, kosmologii. Ičeze «Mi elo om? Eläban stajan fizine aspekt»-kirjas (1944, What Is Life? The Physical Aspect of the Living Cell) Šrödinger kärauzi genetikan problemoidennoks, kacli elon fenomenad fizikan polespäi.
Lissabon
thumb|left|250px|Lidnan 53 tulendad nelläs rajonas Lissabon (Lisboa [liʒˈboɐ], Lisboua) om Portugalijan pälidn, kaikiš suremb lidn da port.
Agj (külä)
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Agjan eläjiden lugu oli 8 ristitud, etnine mülükund oli tundmatoi. Vodel 2010 kaik 11 ristitud eliba jo küläs.
Elektron
thumb|right|250px|Üks'jäižen elektronan sijadusen naceinuziden kuva atomas Elektron (ἤλεκτρον ilektron «jartal'») om stabiline heneg negativiženke täutkenke, strukturan materijan üks' päühtnikoišpäi. Se om fermion (toižin sanoin, pol'spinanke), mülüb leptonihe, üks'jäine stabiline heneg niiden keskes. Atomoiden elektronpäluižed kogoneba elektronišpäi.
Ičendad
Joudjan elektronan mass om 9,1093837015(28)⋅10−31 kg. Effektivine mass kristalloiš om enamba äjan. Elektron ottase surudeks irdmärita fizikan modeliš. Todištihe, miše sen suruz om penemb mi 10−20 sm (vn 1989 Nobelän premii).
Fenoil
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Boston
Geografijan andmused
Paksud päivlaskmaižed kontinentaližed tulleid aletas valdmeren valatoitusele. Vilukun kesklämuz om −1,7 Cel'sijan gradusad, heinkun — +23 C°. Paneb 1100 mm sadegid vodes, kuidme tazomäras.
Terbii
Terbii (Tb — terbium latinan kelel) om 65nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period).
Rossija (šokoladfabrik)
Radajiden lugu om läz kaht tuhad ristituid. Pästtas enamba mi 170 neniden torguindznamoiden tavarantoižendad: «„Rossija“ — ščedraja duša!» („Rossija“ — avar heng!), «Nestle», «Nesquik», «Nuts» (Pähkmed), «Rodnije prostori» (Kodiavaruded).
Sima Cän'
Sima Cän' radoi mugažo astrologaks hänen tatan kartte imperatoran tanhanno. Vl 105 EME tedomez' oli valitud tehmaha kalendarin järedad reformad, i sädi uden täuden Taiču-kalendarin (太初历) nenidenke mehidenke ühtes: Tan Du (唐都), Den Pin (邓平) i Lo Sä-hun (落下闳). Aigan uz' lugendsistem tuli väghe vll 104−101 EME U-imperatoran ohjandusel. Taičun voz' lugi 365,25 päiväd i oli jagadud 12 kuks, kaikutte vedihe 29,52 päiväd.
Tedomez' nimitab pätärtusid, ned märitas rahvahan istorižen elonradmižen strukturad: avoinmel'žuz (čžun), arvostuz (czin) i kul'turižuz (ven' ). Sima Cän' kändihe Kitain ezmäižeks, ken tegeškanzi istorijan analizad, edel händast kitajižed tedomehed vaiše fiksiruiba i kogoziba andmusid.
Amursk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 42 970 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 59 600 eläjad vl 1992.
Sekondi-Takoradi
Homaičendad
Kategorii:Ganan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Livan
Istorii
Vn 1926 semendkun 23. päivän vahvištadud Konstitucii (völ edel ripmatomut) tirpi järgenduselišt udištamišt vl 1990.
Politine sistem
Vl 2018 semendkun 6. päiväl Livanan parlamentoiden ühtnijoiden valičendad oliba (valdkundan parlamentha sidä kesken), edeližed valičendad oliba vl 2009. Vl 2016 redukun 31. päiväl prezidentan pit'kastunuded valičendad parlamentas oliba, Mišel' Aun om valitud, hän-žo tegi prezidentan velgusidme vll 1988 (sügüz'ku) − 1990 (reduku). Hasan Diab radab päministran vs 2020 vilukun 21. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Livanan Tazovaldkund jagase 6 agjaks (muhafaza). Agjad alajagasoiš, päiči Beirut-pälidnas, 25 ümbrikoks (arab. kadaa). Ümbrikod jagasoiš municipalitetoikš (arab. nahija).
Eläjad
thumb|right|200px|Livanan levigandusen kart rahvahan da uskondan mödhe. Livanas elädas livanalaižed: arabialaižed — 95%, armenijalaižed — 4%, toižed rahvahad — 1%. Arabad-hristanuskojad nimitadas ičtase finikijalaižikš. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 5 882 562 eläjad.
Zaozer'jen küläkund
Pämez' — Tat'jana Šalapanova vn 2013 sügüz'kuspäi, hän om valitud tošti vn 2017 10. päiväl sügüz'kud da radab kahtenden strokun jäl'geten. Tat'jana Talalai radoi küläkundan pämehen vll 2009−2013.
Gvadalahar
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1542 varmitamha Ispanijan tobmut uziš maiš. Kristobal' de Onjate-alusenpanii nimiti lidnad ispanižen Gvadalaharan mödhe, päivlaskmaižen Meksikan Nunjo Bel'tran de Gusman-konkistadoran kodilidnan mödhe. Satusekaz sijaduz abuti lidnale šingotadas.
Eläjad
Järed valdkundaline Gvadalaharan universitet (Universidad de Guadalajara, 310 tuh. üläopenikoid vl 2021) om olmas vspäi 1792, sen aluz om pandud ph. Homoi Akvinalaižen kolledžan sijas (oli vspäi 1586).
Nauman kirj
Kirj om sätud Naum-endustajal (muga mainitase kirjan augus) 7. voz'sadal EME vai sen aigemba. Original om kirjutadud evrejan kelel. Koume jagust om kirjas.
Tetraedr
thumb|oiged|250px|Oiged tetraedr. Tetraedr (τετρά-εδρον tetra-edron — «nell'tahknik») om kaikiš primitivižemb äitahknik, nell' koumesaumnikad oma sen tahkoikš. Toine nimi — koumesaumaine piramid. Kaik 4 tahkad, 4 ladvad da 6 kül'gad om tetraedral. Ku kaik tahkod oma tazočuraižed koumesaumnikad, ka tetraedr nimitase oiktaks, ühteks vides oiktas äitahknikaspäi.
Mekk
Istorii
Nügüd'aigan kaikuččel vodel läz 15 millionad islamanuskojid tuldas lidnha kaikes mail'maspäi hadžan säden (araban kelespäi «matk pühäsijile»). Heiden matkan lopindsija om Masdžid Al' Haram (araban kelespäi «Kel'dpühäpert'») — kaikiš suremb islaman pühäpert' mail'mas. Amussai i valdkundan Konstitucijan mödhe, tulend lidnha sab vaiše islamanuskojile.
Jonuz Pusanhasai
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan fil'mad Kategorii:Trillerad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2016 fil'mad Kategorii:Fil'mad korejan kelel
Sofonian kirj
thumb|right|250px|Sofonia oigendase rahvahan polehe, 16. voz'sadan francine Biblii Sofonian kirj (צְפַנְיָה Cfanja, Σοφονίας Sofonias, Sophoniae, Книга Софонии) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan 36. Vanhan Zavetan kirj.
Pohjoižmeri
Ühthižed andmused
Randanpird — läz 6000 km.
Kall'oikahad mäged
thumb|right|250px|Kall'oikahiden mägiden sijaduz kartal Kall'oikahad mäged (Rocky Mountains, The Rockies) oma Kordiljerad-mägiden päine mägisel'g Pohjoižamerikas, Kanadan da AÜV:oiden päivlaskmas, kesked 60 da 32 gradusad pohjoišt levedust.
Ristitud tuliba mägiden maha jäl'gmaižen jäaigan lopus. XVIII voz'sadal severz'-se ekspedicijoid paniba ekonomižen otandan kävutamižhe alust. Neniš mägiš oli äi mineraloid da nahkoid.
Nimen etimologii
«Kall'oikahad mäged»-nimen (Rocky Mountains) andoi Pjer Gotje Varenn de la Verandri, kanadalaine edelmatkai franciženke augotižlibundanke. Se oli tehnus hänen ehtatusen jäl'ghe päliči Pierre Jaune-joges (nügüd' Jelloustoun-jogi — «pakuižen kiven jogi») vl 1743 vilukun 1. päiväl. Toine mez', Aleksandr Makkenzi-edelmatkai, ristikoiči mägid vodel 1793. Hän pani «Stoney Mountains»-nimi (Kivekahad mäged). Penemb mi voz'sadas päliči, XIX voz'sadan toižes poles, pördihe ezmäine mägiden nimi.
Lendi linduine (kirj)
«Lendi linduine» (Летела птичка) om Valentina Lebedeva-kirjutajan literaturkogoduz vepsän kelel. Om nimitadud hänen runon mödhe.
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelel
Tanzwut
Irdkosketused
Kategorii:Metalgruppad Kategorii:Saksanman muzikgruppad‎ Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1997 alusenpanendanke Kategorii:Neue Deutsche Härte Kategorii:Keskaigaine metal
Amfibijad
Amfibijad vai Mavezižed (Amphibia, üks'lugu Amphibian vai Amphibium) oma nell'jaugaižiden sel'grodaižiden živatoiden klass, niiden kesken oma vezišihlikod, salamandrad, nua erikoiden ühesa kümnendest oma löcud.
Homaičendad
Kategorii:Živatoiden klassad Kategorii:Gerpetologii
Bogučar
Eläjad
Bogučaran äiprofil'ne kolledž (edel 2020. vot Voronežan tehmiž-gumanitarižen kolledžan filial) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Voronežan agjan lidnad *
Disprozii
Kävutand
Ottas kävutamižhe disprozijad metallurgijas, elektronikas i magnitoiden tehmižes. Metallan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Vjetnamas, Afganistanas, Venämas (Kolan pol'sarel), Kirgizstanas, Avstralijas, Indijas i Brazilijas.
Kabo Verde
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament, Nacionaline Suim (Assembleia Nacional). Kaik rahvaz valičeb sen 72 ühtnijad videks vodeks.
Piterin TV-čuhunduz
thumb|right|250px|Piterin TV-čuhunduz. Piterin TV-čuhunduz (Телевизионная башня Ленинградского радиотелевизионного передающего центра) om terazčuhunduz Piteriš, kudamb om saudud vozil 1956−1962 TV- da radiooigendamižen täht. Sijadase Aptekan sarel, Arhitektor — V.S. Vasil'kovskii. Metalližed konstrukcijad oma tehtud Dnepropetrovskas. Kaik konstrukcijad oma ühthekeittud, boltatomad.
Morozovsk
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 21 700 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 27 642 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 28..29 tuhad eläjid vll 1996−2009 (29 300 rist. vll 1996−1998).
Rogohein
Kävutand
Plettäs nenid tegesid rogoheinän lehtesišpäi: sumcäd, puzud, matad, kouruded. Kreptäs plettüd ragoišpäi tegesid. Čaptas rogoheinäd 10..15 santimetras veden pindan päl, heinkus samha vihandad mujud, sügüz'kezal — čomad pakušt mujud. Kuivatas pil'veses kaičemha lehtesen mujud i elastižust.
Bikin
Geografijan andmused
Lidn sijadase Bikin-jogen oiktal randal tobjimalaz (Ussurin oiged ližajogi), Ussurin alangištos, 70 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sihote-Alin'-mägisel'gan sarakod 300..600 m kortte ümbärtas lidnad päivnouzmpolespäi. Matkad Habarovskhasai om 195 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 215 km «Ussuri»-avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Väzemskii 98 km pohjoižpäivnouzmha «Ussuri»-avtotedme (A-370) i kitajine Žaohe 20 km päivlaskmha orhal vai 40 km Pokrovk-külän kal't (röunpäličmänendtaho).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 17 154 ristitud, rajonan ristitišton seičeme kümnendest. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 19 tuhad eläjid koumes pordos: vozil 1959, 1989−1992 i 2002−2008 (19 641 rist. vl 2002).
Mendos (lidn)
Mel'heižtahod
Lidnan keskuzpala om zon jaugnikoiden täht, om nenid mel'heižtahoid:
Räzanin agj
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Räzan'.
Tarnogan Lidnut
Istorii
Žilon gazifikacii zavodihe vl 2003. Tarnogan küläkund om olmas vspäi 2006, om levitadud vl 2009. Vn 2022 sulakus mülütihe koume lähišt küläd Tagnogan Lidnudhe: Demidovskai, Nikolajevskai, Timošinskai. Küläkund mülütab 87 eländpunktad, sidä kesken nell' žilod i 83 küläd.
Eläjad
Vl 1959 kaik 1927 ristitud elihe žilos. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 5 539 ristitud, vl 2010 — 5 365 ristitud. Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 5 570 eläjad vl 1989. Rajonan ristitišton nell' ühesandest eläb žilos. Vl 2021 kaik 7 535 ristitud elihe küläkundas 1408,6 km² pindal, vl 2012 — 8 157 ristitud.
Zaharian kirj
Zaharia-endustai om kirjan tegii. Hänen töhišton voded oma 520−515 EME. Kirj kogoneb kahtes jagusespäi.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Novohopörsk
Istorii
Novohopörsk šingotase sömtegimištol (voitegim) i mecanümbriradajal kombinatal.
Vroclav
Vroclav (Wrocław [ˈvrɔt͡swaf], Breslau) om lidn Pol'šanman suvipäivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Alasilezijan sodaveikundan pälidn.
Randaine
Ristitud, ked konz-se käveliba «Randaižehe»: Vera Mednikova, Valentina Vorobjova, Alevtina Vavilina, Juri Mugačev, Nina Zaiceva, Lidija Olešova, Tamara Ščerbakova.
Vroclav
Eläjad
Lidnan edeline pämez' oli Rafal Dutkevič (2002−2018).
Serov (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Tobol'sk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 99 694 ristitud, lidnümbrikon — 103 583 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 101 100 eläjad vl 2005. Vl 2017 kaik 98 886 ristitud elihe lidnas, 102 417 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Francijankel'ne Vikipedii
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Francijan kel'
Rijad
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan päivnouzman oazisas, 599 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Rijad om ümbärtud letetazangištol päivnouzmaspäi i mägitazangištol päivlaskmaspäi. Raudte ühtenzoitab lidnad Persijan lahten El' Hubar-meriportanke, avtoted lähttas Persijan lahten i Rusttan meren portoihe.
Zolotuhhein
Zolotuhhein voib znamoita:
Windir
Grupp čihozi vl 2004, konz sen vokalist Valfar om kolnu. Enččed ühtnijad sädiba Vreid- da Cor Scorpii-gruppid.
Phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' (Pargolovo)
thumbnail|right|250px|Phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' [[Pargolovos (Piter), vn 2010 nägu]]
Ümbrikirjutand
Pühäkaluiden keskes oma:
Mogadišo
Geografijan andmused
Lidn da port sijadase Indižen valdmeren randal, 9 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Ciolkovskii (lidn)
Geografijan andmused
SATÜ:n pind om 1181,65 km².
Räzanov El'dar
Biografii
Mez' lopi keskškolan kursad i oigenzi kirješt-tedotust Odessan meriprofškolha, no tegihe VGIK:an pästnikan (Grigorii Kozincevan radhonuz) parahimidenke arvznamoidenke vl 1950.
Kotor
Kotor (mugažo mustmägin kelel, Cattaro) om lidn Mustmägin suvipäivlaskmas. Se om Kotoran kundan administrativine keskuz.
Ozatoi kalatez
«Ozatoi kalatez» om komikskirj vepsän kelel. Se om pästtud Petroskoihe «Karjala»-pästandkodil vl 1992. Pirdi Vladimir Lukkonen.
Kuziine om sündnu mecha
Om sattud «Kuz'»-runon (1903) alusen Raisa Kudaševan avtoruselpäi. Muzikankirjutai om Leonid Bekman, no pojav melodii om tetab kuti saksalaine rahvahaline 19. voz'sadaspäi, nimitase «Türingijan motiv».
Bakun lidnanznam
Ümbrikirjutand
Francižen geral'dižen laudan tagama om sinivauvaz, se om kožundan i sel'ktan taivhan simvol. Koume kuldašt fakelad simvolizuruidas Lämoiden mad. Laudan alahan oma: must šoid ozutab kivivoin löudmižsijid, koume laineht ozimman mujun kuvastadas Kaspijan meren vezid. Hoik kuldaine kontur ümbärdab laudad.
Pohjoine LEK (Piter)
Elektrovägevuz — 500 MVt, kaik om viž energoblokad 100 MVt vägevudenke. Lämuzvägevuz — 1188 Gkal/čas. Se om Leningradan agjan kahtenz' elektrostancii vägevuden mödhe Kirišin GRES:an (2595 MVt) jäl'ghe. Savutorved oma 180 metrad kortte.
Medvežii Stan
Eländpunkt šingotaškanzihe 18. voz'sadal kuti porhan kaičendtaho kesked järedad mecmassivad. Oli armijan polkan sijaduseks 19. voz'sadal. Vl 1966 žilo mainitase eriližeks eländpunktaks jäl'gmäižen kerdan edel 1973 vot, sid' žilon territorii oli sauptud tahoks. Murinon administracijan pert' i poukahtuzladimiden tedoinstitut sijadasoiš Medvežii Stanas.
Džoul' Džeims Preskott
Homaičendad
Kategorii:Suren Britanijan fizikantedomehed Kategorii:Suren Britanijan tedomehed Kategorii:Fizikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Anglijha Kategorii:Kolnuded Anglijas
Išim (lidn, Tümenin agj)
Istorii
Lidn kändihe tegimišton keskuseks 19. voz'sadan lopus. Vspäi 1913 Išim-raudtestancii radab Transsiban päjonol, «Tümen' — Omsk»-keskustan pol'tel.
Išim šingotase mašinansauvomižen tegimel (mašiništ kivivoin da gazan sarakon täht), mehanižel tegimel (raudtetransportan kohenduz i varapaloiden pästand), sauvondmaterialiden edheotandoil (raudbeton, asfal't), sömtegimištol (leibänproduktad, konditerine fabrik, maidkombinat, lihakombinat, alkogoližiden i alkogolitomiden jomižiden tegimed), kengiden i omblendan fabrikoil.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 65 243 ristitud. Kaik 65 259 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 67 800 eläjad vl 2003 i om nügüd'.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,5 %, toižed rahvahad — 4,5 %.
Ostrogožsk
Eläjad
Vl 1913 lidnan ristitišt oli 23 900 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 842 ristitud, lidnankundan — 34 851 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 33 tuhad eläjid vl 1967 i 32..34 tuhad eläjid vll 1979−2018 (34 900 rist. vl 1992). Vl 2018 kaik 33 533 ristitud elihe lidnankundas. Ortodoksižen hristanuskondan Ph. Tihon Donantagaižen päjumalanpert' (om saudud vl 1868), nell' jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas.
Ipsilon
Kosketused toižidenke kirjamidenke
Ei pida segoitada pen't υ-kirjant grekan penenke ν-kirjamenke, jäl'gmäižen alah om nügu.
Siligo
Irdkosketused
Kategorii:Italijan kundad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sardinii
Torun'
Istorine keskuz mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1997. Torun' om Nikolai Kopernikan kodilidnaks. Hänen nimel nimitadud universitet om olmas vspäi 1945 (40 tuh. üläopenikoid).
Marakaibo (lidn)
Istorii
Marakaibo šingotaškanzi kivivoin löudmižen jäl'ghe vl 1917 eksportiruimha sidä. Nened sarakod ratas lidnas: kivivoin da sen produktoiden transportiruind, kivivoin ümbriradmine, sauvondmaterialiden pästand, tekstil'edheotandad, sömtegimišt.
Eläjad
Vl 2001 eläjiden lugu oli 1 220 000 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Transport
Avtobusad i maršruttaksid oma kundaližeks transportaks. Tramvaid ajadas lidnan palas turistoiden täht päpaloin. Vspäi 2006 kebnan metron jono radab (vspäi 2009 om 6 stancijad, 11 km raudted).
Balaših
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 28 766 eläjad, vl 1959 — 57 600 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 215 494 ristutud, lidnümbrikon — 225 381 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik 518 788 ristitud elädas lidnümbrikos vl 2020. Ortodoksižen hristanuskondan kaks'kümne viž jumalanpertid i koume časounäd oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Balašihan tehnikum, Gidrometeorologijan tehnikum , Venäman agrarine stacionaratoi universitet, Venäman sodaraketakademii.
Otepä
Eläjad
Volostin edeline pämez' oli Siim Kalda (2016−2017). Jaanus Barkala radab Otepän volostin nevondkundan ezimehen vn 2018 uhokuspäi.
Lumenšur
thumbnail|right|250px|Neičukaine lumenšurunke Lumenšur om populärine Uden voden da Raštvoiden suvenir stökolšurun nägul.
Kommunizm
Marksizman alusenpanijoiden tedotöiden mödhe, kommunizm ezimeletab korktas šingotadud tegimištvägid, valdkundan, socialižiden klassoiden i rahaabutusiden olmatomut. Kaik nened metod lindäs sadud, konz tehmižabutusiden ičezkaluišt kändaškandeb kundaližeks enambuses, mi laskeb panda eloho «Jogahine — mahtusiden mödhe, jogahižele — kulutuzmäriden mödhe!»-koncepcijad, se om sidodud tavaroiden i holitišiden (materialižiden da ei) vajehtushe tundmatomiden ristituiden keskes päpaloin. Socializman sauvond om ezmäižiš haškuišpäi kommunizman čuraduses. Kävutadas «istorijanedeline kommunizm»-terminad ümbrikirjutamha heimristitkundoid edel klassoiden olendad.
Ozörsk (Čeläbinskan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Breivik Anders Bering
Anders Bering Breivik (Anders Behring Breivik; sünd. 13. uhoku 1979, Oslo, Norvegii) om norvegijalaine terrorist da nacionalist. Rikoi 77 ristitud Oslos da läz sidä 2011-ndes vodes, heinkun 22. päiväl.
Feminizm
Feminizman met
Nene oma oiktusiden keskes samha tazooiktust naižiden täht: valičemižoiktuz, oiktuz olda valdkundmehen erazvuiččil radnikusil, oiktuz sada radod da kohtašt aigpaukad, oiktuz ičezkaluištho, opendushe, ühtnendha keskladindoihe, kohtaižed oiktused naimiželos, oiktuz dekretpästushe, kaičendoiktuz hibjan koskmatomudhe. Feminizman likundad oma naižoiktusen vajehtusiden päine vägi. Niiden radmine Päivlaskmman valdkundoiš toi mugomid satusid: naižiden valičemižoiktuz, reproduktivižed oiktused (joudai kontracepcii i abortan tehmine), oiktuz tehta keskladindoid i olda ičezkaluišton pidajan, sanoiden genderiž-neitraline kävutand.
Homaičendad
Kategorii:Filosofii Kategorii:Ideologijad Kategorii:Naine
Eländpunktad Venämas
Kaikutte eländpunkt om OKATO:n klassifikacijan objekt ičeze nomeranke. Erasiden lidnanvuiččiden žiloiden ristitišt lugese külähižeks, ku se om ottud maižandushe tobjimalaz.
Piterin metropoliten
Irdkosketused
Kategorii:Metropolitenad kirjamišton mödhe M
Ginnessan Rekordkirj
«Guinness World Records»-kompanii keradab informacijad kirjan täht. Sen edestajad oma avtoritetine i vastusenpidai pol' rekordoiden fiksacijan aigan. Tahtnik putta Kirjan lehtpolihe sädab konsul'tacijoid kompanijan edestajidenke rekordan fiksacijan kaikuččel haškul: tedotusen andand, kožundkirjutesen vahvištuz, kriterijoiden ümbripagižmine, rekordan sädand (vai ei) kompanijan edestajiden olemižes, sertifikatan sand ku rekord om pandud.
Belgorodan agj
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Belgorodan agj om olmas vs 1954 vilukun 6. päiväspäi.
Belgorodan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2003 24. päiväl tal'vkud Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 31. päiväl tal'vkud da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 1995 20. päiväl sulakud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Belgorodan agjan reljefan kart. Agj röunatab Voronežan agjanke päivnouzmas, Ukrainanke suves da päivlaskmas (sen Luganskan, Har'kovan da Sumin agjoidenke), Kurskan agjanke pohjoižes. Belgorodan agj om mererandatoi.
Pazjaren küläkund
Geografijan andmused
Pazjaren küläkund röunatab:
Irdkosketused
Kategorii:Babajevon rajon
Mal'divan Sared
Eläjad
Mal'divan Sariš elädas mal'divalaižed. Hö oma suviindižen, singalan i araban augotižlibundanke. Valdkundan üks'jäine legaline religii om islam (sunnitad) 12. voz'sadaspäi.
Doneck (znamoičendad)
Doneck voib znamoita:
Izrail'
Administrativiž-territorialine jagand
Izrail' jagase (südäiazjoiden ministrusen mödhe) seičemeks ümbrikoks (üks'lugu ‏מחוז‏‎ mahoz, منطقة‎ mintaka), ned alajagasoiš 15 alaümbrikoks (üks'lugu ‏נפה‏‎ nafa), alaümbrikod — 50 rajonaks (lidnad, municipalitetad).
Nuori Karjala
Edeližed ezimehed: Natal'ja Antonova (2006−2011), Alina Čuburova (2011−2015).
Irdkosketused
Kategorii:Karjalan Tazovaldkund Kategorii:Venäman organizacijad Kategorii:Organizacijad kirjamišton mödhe
MoRandi:n diskografii
Se om täuz' MoRandi-kollektivan diskografii.
MakGregor Juen
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan akt'orad Kategorii:Suren Britanijan režissörad Kategorii:Šotlandijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Šotlandijha Kategorii:Sündnuded vl 1971
Därvenojan küläkund
thumb|right|250px|Küläkundan sijaduz. Därvenojan küläkund (Деревянское сельское поселение) — municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Administrativine keskuz om Därvenoja-žilo.
Eländpunktad
Kaik viž eländpunktad sijadasoiš küläkundan territorijal — 1 žilo i 4 küläd:
Japonijan meri
Ühthižed andmused
Pind — 1 062 tuh. km².
Geografijan andmused
Japonijan meri lainištab nellän valdkundan randoid: Japonijan randad (Hokkaido, Honšü) päivnouzmas da suves, Korejan pol'saren randad suvipäivlaskmas, Pohjoižkorejan randad päivlaskmas, Venäman randad lodehes da pohjoižes (Mererand, Sahalin).
Järedad meriportad (päiväižen mödhe): Otaru, Niigat i Tojam (Japonii), Pusan, Ul'san i Phohan (Suvikorei), Vonsan, Hinnam da Čhondžin (Pohjoižkorei), Vladivostok, Nahotk, Vanino, Holmsk (Venäma).
Doneck (Venäma)
Geografijan andmused
Doneck om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Bränskan agj
Bränskan agj (Брянская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Federaližhe keskuzümbrikho.
Geografijan andmused
Pind om 34 857 km², sidä kesken mec otab läz nelländest. Znamasižed joged oma Desn ližajogidenke da Iput', ned mülüdas Dnepr-jogen basseinha.
Sleep of Right
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil Kategorii:Dummetalguppad Kategorii:Gotikmetalgruppad Kategorii:Italijan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1994 alusenpanendanke
WinRAR
Radab «Microsoft Windows»-sistemal (32. i 64. rivindad). Programm kandab 48 keled (sidä kesken venän kel').
Kuban' (jogi)
Ümbrikirjutand
Joginiškad sijadasoiš Pohjoižen Kavkazan pautkiden jäžomiš El'brus-mägenno (Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkund). Lugetas, miše Kuban' augotase 1339 m ü.m.t. korktusel. Läz 14 tuhad surid i penid ližajogid lanktas jogehe, huralpäi tobjimalaz. Kuban' sädab del'tad 4300 km² pindal Azovmerhe lankten. Edel 20. voz'sadad suhišton Vanh Kuban'-hijam oli jogen pävagoks i Kuban' lanksi Mustmerhe, nügüd'aigan hijaman vedhuz reguliruiše i kävutase kalankazvatamižen täht päpaloin.
Abutalibov Gadžibala
Gadžibala Ibragim ogli Abutalibov (Hacıbala İbrahim oğlu Abutalıbov; sünd. 13. semendku 1944, Turkmenbaši, Turkmenijan NST, NSTÜ) om nügüdläine Bakun pämez', vs 2001 vilukun 30. päiväspäi.
Nikolajevsk Amural
Geografijan andmused
Lidn sijadase penel ülüdel Amur-jogen hural randal läz sen jogensud (limanad), 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Habarovskhasai om 977 km suvipäivnouzmha. Lähembaine lidn om Oh (Sahalinan agj) 150 km päivnouzmha orhal. Ühtenzoitase lendimportal, kezal — vetme-ki, šebin'avtote mäneb Komsomol'skhasai Amural.
Eläjad
Nikolajevskan Amural tegimištoliž-gumanitarine tehnikum i Habarovskan valdkundaližen medkolledžan Nikolajevskan Amural filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Tümenin agjan lidnad (avtonomižita ümbrikoita)
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Harlok
Homaičendad
Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:Animen i mangan personažad
Selen
Kävutand
75Se-izotop (T½ — 120,4 päivest) om gamma-sädegoičendad purde, kävutase defektoskopas konstrukcijoiden i ühthekeitandan pärmgiden kontrolin täht.
Ion
Ionan täude om kerdaine elektronan täutkenke. Vl 1834 Maikl Faradei sädi «ion»-tärtusen da terminan. Tedoides elektrojoksusen painust muiktusiden, mugliden da soliden vezisegoitesihe, Faradei ezimeleti, miše mugoižiden segoitesiden elektrovendmahtuz oli ioniden likundan tagut.
Raudič
Raudič vai Ogahhein (Carduus), mugažo Raudikhein i Raudikod paginoiš, om ogakahiden üks'- vai kaks'voččiden (äivoččed harvoin) heinäsižiden kazmusiden heim. Mülütadas Puzuänikoižed-sugukundan Raudičuižed-tribha da alatribha. Kaik 90..127 erikod om heimos.
Ion
Olend olmas londuses
Ionad oma jogasijaližed londuses da anttas vastust erazvuiččen fenomeniden täht: Päiväižen vauktusen sü, Man ionosferan olend olmas-ki. Atomoiden muju ičeze ionižes olendas voib erineda rindatades neitraližidenke atomoidenke, ka päivänvauktusen absorbcii metalližil ionil andab mujud kalližarvoižile kivile. Veden da ioniden vastamižpaineg om lujas tarbhaine kut anorganižes himijas, muga organižes-ki (biohimii sen ühtes), ozutesikš ohjastai sidoiden erigoitusel energii adenozintrifosfatas (ATF).
Zelöna Gur
Geografijan andmused
Zelöna Gur jagase 28 territorialižhe ümbrikho (pol. osiedle).
Saratov
Eläjad
20. voz'sadan augotišes Saratov oli järedambaks mi Kazan', Alauz'lidn, Samar, ümbri 200 tuhas ristituid elihe lidnas. Kaikiš suremb ristitišt oli 918 tuh. eläjid vl 1987. Zavottes 1980-ziš vozišpäi Volgaveren saksalaižiden enambuz sirdi Saksanmaha. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 837 900 ristitud.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 89,0%, totarlaižed — 1,8%, ukrainalaižed — 1,3%, armenijalaižed — 1,1%, kazahlaižed — 0,9%, azerbaidžanlaižed — 0,7%, toižed rahvahad — 2,3%, rahvahuden ozutandata — 2,9%.
Väzemskii (Habarovskan rand)
Geografijan andmused
Väzemskii om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Jalutorovsk
Istorii
Sibirin trakt läbiti lidnad 19. voz'sadan ezmäižel polel, i se kändihe tegimišton keskuseks 19. voz'sadan lopus. Vn 1912 semendkus ezmäine jonuz tuli lidnha Tümenišpäi, sil-žo aigal raudtesild Tobolas päliči oli vaumitud läz lidnad.
Geografijan andmused
Jalutorovsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Vägimehen pördumine
Režissör — suvikorejalaine Kim Čži Un, se oli hänen debüt Gollivudan kinos. Päroliš — Arnol'd Švarcenegger da Forest Uitaker. Ezmäine ozutez AÜV:oiš oli vl 2013 vulikun 18. päivän, Venämas — uhokun 21. päivän sil-žo vodel.
Üläsald
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1778 kuti žilo kaugedraudan da raudsuladusen tegimenno, nimitihe jogen mödhe da sijadusen mödhe joginiškan randal. Tegim oli tetab sortiruidud raudvanundan pästandal. Vspäi 1929 Üläsald oli radnikžiloks, saudihe metalližkonstrukcijoiden da sildoiden tegint siš. Uz' tegim ližazi eläjiden lugud, i vn 1938 24. päiväl tal'vkud radnikžilo sai lidnan statusad. Vspäi 1963 alištub agjan tobmudele oikti.
Kuala Lumpur
Istorii
Kuala Lumpur šingotase valdkundan administrativižeks, finansižeks i openduzkeskuseks. Nened aluzkundad oma saudud lidnas: tavar- i fondbiržad, Malaizijan bankoiden i korporacijoiden päfaterad. Erazvuitte tegimišt om kesketud ezilidnoiš tobjimalaz, se om tekstiline sarak, avtoiden i elektronikan ühthekeradamine, maižanduztehnikan tehmine, metalližtegesiden pästand, sauvondedheotandad, kaučukan ümbriradmine, sömtegimišt (pal'mvoi). Millionad turistoid vodes tuldas tänna. Sadas tinad i kivihil't läz lidnad.
Geografijan andmused
Klimat om ekvatorialine, om räk da upar' vodes läbi. Kun keskmäine lämuz om +27,6..+28,8 C° vodes läbi. Paneb sadegid 2628 mm vodes, vähemba kezakus-heinkus (131..148 mm kus).
Avstrii
Istorii
Vn 1918 17. päiväl redukud Avstrii sai ripmatomut Avstrijan da Mad'jaranman imperijan čihodamižen tagut i kändihe tazovaldkundaks kerdalaz. Vl 1938 nacistine Saksanma anneksirui Avstrijad. Vn 1945 sulakus gitleranvastaižen koalicijan sodaväged küksihe Saksanman armijan Avstrijaspäi. Vn 1955 redukus valdkundan okkupacii tuli lophu, i se om neitraline Vilusodan aigaspäi.
Federaline Konstitucine käskuz (Bundes-Verfassungsgesetz), kudambad nimitadas Konstitucijaks paksus, om vahvištadud vn 1920 10. päiväl kül'mkud, se om väges läz jogavoččidenke möhembaižidenke vajehtusidenke. Om udessündutadud vl 1945 vn 1934 Konstitucijan jäl'ghe.
Eläjad
Uskondan mödhe (2018): katoližen jumalankodikundan uskojad — 57,0 %, hristanuskojad-ortodoksad — 8,7 %, islamanuskojad — 7,9 %, hristanuskojad-evangelistad — 3,3 %, toižed uskojad, religijatomad i märhapanendata — 23,1 %.
Kapur Karizma
Karizma Randhir Kapur (करिश्मा रणधीर कपूर, Karisma Randhir Kapoor; sünd. 25. kezaku 1974, Bombei, Maharaštr, Indii) om indijalaine enzne aktris, edesti enamba mi 60 fil'miden da TV-serialoiden rolid. Edeline nimen virkand om Karišma Kapur, vajehti sidä astrologan nevondan mödhe.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Verblüdad
Levigandmižavaruz
Verblüdad oma järedad živatad, kuvazuiba kuividen maiden eloho — letetazangištod, pol'letetazangištod, stepid. Elädas pahemba nepsas klimatas i mägitahondoiš.
Manisales
Manisales (Manizales [maniˈsales]) om lidn Kolumbijan keskuzpalan päivlaskmas. Se om Kal'das-agjan (departamentan) administrativine keskuz.
Susuman
Eläjad da ižanduz
Kuldan i kivihilen samine oma ižandusen päsarakoikš tähäsai. Üks' specialižen keskopendusen aluzkund om lidnas, se om kaivuztehnikum.
Hi
right|160px Hi (Χ, χ, virkand χι, χῖ) om grekan kirjamišton kahtenz'kümnenz' kahtenz' kirjam. Sättui amuižgrekan kelen kulund om [kʰ]. Nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant [x], edel [e̞]- i [i]-vokalid — palataline [ç] (kut saksan ich-sanas, erasti anglijan human- i hew-sanoiš).
Ei olend kirjant grekan kirjamišton aigaližiš variantoiš. Kirilline Х-kirjam augotižlibui grekan hi-kirjamespäi. Latinan X-kirjam libui etruskan X-kirjamespäi, se tuli päivlaskmaižiš amuižgrekan paginoišpäi i lugetihe niiš [ks].
Kävutand znamaks
Kategorii:Grekan kirjamed
Plazm
thumb|right|250px|Plazmlamp. Ozutab erasid kaikid koverikahambiš il'mehišpäi, filamentacijad-ki. Plazman lämoi tehnus [[elektroniden sirdändan tagut üläenergižes olemižespäi olemižhe madalanke energijanke rekombinacijan ionidenke jäl'ghe. Nece process vedab sädegoitushe, kudamban spektr sättub noustatadud gazale.]]
Plazm om paloin vai täuzin ioniziruidud gaz, miččes pozitivižiden i negativižiden elektrovägiden kinktuded oma ani ühtejiččed.
Nellänz' substancijan olemine om avaitud Vil'jam Kruksal vl 1879 i om nimitadud «plazmaks» Irving Lengmüral vodes 1928, voib olda, «veren plazman» kartte. Lengmür oli kirjutanu: