cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saratamat
Saratamat (bislama-, francijan i anglijan kelil: Saratamata) om Vanuatun žilo valdkundan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Se om Penam-agjan administrativine keskuz i kahtenz' surtte eländpunkt. Om planoid sirta agjan pälidnad sarespäi vulkanižen aktivižusen tagut.
Žilo sijadase Ambae (Aob)-saren pohjoižpäivnouzmaižel randal. Nened edheotandad ratas žilos: severz'-se torguindlaukad, restoran, adivpert' i sijaližiden tavaroiden torguz.
Irkutsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1661 kuti Jandašan lidnuz (Яндашский острог) ruhtinasen-tuvalaižen nimen mödhe, möhemba Irkutskan lidnuz (ven. Иркутский острог) jogen mödhe. Sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1686. Järedad lämoipalod oliba lidnas vodel 1716, i 1879 — udessündutihe lidnad kümne vot.
Gal'špah
Vl 2018 lidnan eläjiden lugu oli 1 885 ristitud. Vl 2016 kommunan ristitišt oli kaikiš suremb, 2 843 eläjad.
Novoanninskii
Novoanninskii (Новоа́ннинский) om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan lodehes. Se om Novoanninskijan rajonan administrativine keskuz.
Läipcig
Geografijan andmused
Lidn sijadase Saksonijan lodehes, Läipcigan alangišton keskuses. Matkad Berlinhasai om 150 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 187 km avto- da raudtel.
Hir'pulo
Leviganduz
Lind om levitadud mecoidme. Voib eläda ühtes tahondas vai kalaita. Putub Skandinavijan maiš, Venäman evropižen palan pohjoižes, Sibirin suves i Edahaižes Päivnouzmas. Eläb Tän'-Šanin erasil-se tahondoil.
Gizo (Solomonan Sared)
Istorii
Vl 1942 sar' oli okkupiruidud Japonijan imperijan sodavägil.
Geografijan andmused
Klimat om tropine vihmmecoiden. Kun keskmäine lämuz om +26..+27 C° vodes läbi. Paneb sadegid 3669 mm vodes, enamba vilukus (413 mm kus), vähemba kezakus (258 mm) i redukus-kül'mkus (246..247 mm kus).
Alavodošk
Kategorii:Ojatin bassein Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Venäman joged
Nüksenican rajon
Administrativine keskuz om Nüksenic-žilo.
San Marino (znamoičendad)
San Marino (mugažo italijaks) om valdkund i toponim. Se voib znamoita:
Nüksenican rajon
Geografijan andmused
Vs 2009 sulakun 8. päiväspäi rajonan territorii alajagase 4 ühtnikha: 2 municipaližhe ühtnikha da 2 küläkundha.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 9 777 ristitud.
Los Andželes
Geografijan andmused
Lidn sijadase mererandaližes alangištos, Santa Monik-lahten randal, om ümbärtud Kordil'jeriden San Geibriel-, Santa Monik- da Santa An-mägisel'gil. Lidnan keskmäine korktuz — 93 m valdmeren pindan päl, kaikiš korktemb čokkoim om Elsi-sizared-mägenpä (1548 m). Ühtennimine jogi om kaikiš znamasižemb, no jokseb betontor'viš lidnan territorijal da heitab kuivsezonan aigan. Lähembaine järed lidn om San Diego 200 km suvipäivnouzmha.
Kalugan agj
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan gubernatoran da Ohjastusen pert' [[Kalugas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Anatolii Artamonov radab gubernatoran vs 2000 kül'mkun 12. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Gubernatoran Administracii, ezmäine varagubernator da nell' muite varagubernatorad oma hänele abhu. Gubernator, varagubernatorad da kaik ministrad oma Ohjastusen ühtnijoikš.
Kagrlinduine
Ümbrikirjutand
Suguküpsnend tuleb elon voden jäl'ghe. Sauvob pezoid kaks'-koume kerdad vodes. Igän keskmäine hätkeližuz om koume vot, kaikiš vanhemb registriruidud erič (Saksanmas) eli 13 vot.
Auki
Auki (mugažo anglijan kelel) om lidn Solomonan Saril. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Malaitan agjan administrativine keskuz.
Suren Ustügan rajon
Geografijan andmused
Suren Ustügan rajon om Vologdan agjan pohjoižpäivnouzmaine taho. Pind — 7 720 km², sidä kesken mec otab nell' videndest (6378 km²).
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om rajonan parlament — Dum (ven. Великоустюгская Дума) 42 ühtnijanke, kaksin kaikuččes kundaspäi. Dum om olmas vspäi 1994, kaik rahvaz valičeb ezitajid sihe nelläks vodeks.
Ižanduz
Ižandusen päsarakod oma turizm, gazanveim-, kivivoinveim- da jogitransport, sömtegimišt da maižanduz, mecan varhapanend i sen süvä ümbriradmine, metalloiden ümbriradmine, kebn tegimišt (pölvaztegesed, harjad sugasespäi, nahktegesed).
Leningradan agj
Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho.
Tobmuz
thumb|right|250px|Leningradan agjan parlamentan da administracijan pert' [[Piteriš.]] Nimitadas agjan pämest gubernatoraks. Aleksandr Jur'jevič Drozdenko radab gubernatoran vs 2012 semendkun 28. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Kaks' varagubernatorad, üks' Ohjastusen ezmäine varaezimez', kuz' Ohjastusen muite varaezimest da Gubernatoran Administracii oma hänele abhu.
Radonoigendai tobmuz om Leningradan agjan Ohjastuz. Agjan komitetad da ohjandused alištudas Ohjastusele.
Valitihe gubernatorad vn 2015 13. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (82,1%) da radab kahtenden strokun jäl'geten. Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Porvoo
Istorii
Vn 1760 lidnan kaks' koumandest paloi. Vanh lidn om kaičenus tähäsai, se om puine tobjimalaz. Vl 1809 Borgon suim vahvišti Suomenman rahvahan avaron avtonomijan, se kändihe necen rahvahan ezmäižeks valdkundanvuiččeks formaks istorijas.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 38 296 ristitud, vl 2010 — 48 768 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udenma
Tsvanan kel'
Grammatik
Vikipedii tsvanan kelel sädase tn.wikipedia.org-saital.
Homaičendad
Kategorii:Bantun keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Botsvanan keled Kategorii:Suviafrikan Tazovaldkundan keled
Petrov Val
Istorii
Petrov Val šingotase raudten holitusel, vedimdepo radab.
Savant Merilin vos
Biografii
Vl 1987 läksi nügüdläižele koumandele lugul mehele, Robert Džarvik-tedomez' om hänen mužik, mez' om tetab kuti ratud südäikeran satai. Elädas Nju Jorkan Manhettenas. Merilinal om kaks' last ezmäižes naimiželospäi.
Petrov Val
Eläjad
Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad ratas Kamišin-lidnas.
Segež
Tobmuz
Vs 2009 redukun 11. päiväspäi Anatolii Lotoš radab Segežan lidnankundan pämeheks kahtenden strokun jäl'geten, administracii alištub hänele. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks. Varapämez' om hänele abhu. Koume ohjandust da 3 palakundad alištudas administracijan pämehištole (2010. v.).
Ühtenzoittud Rahvahiden Organizacii
Enzne Päsekretar' — Pan Gi Mun (Suvikorei, Azii, radoi 31.12.2016-dathasai).
Sekretariat
Necil organal toižed ÜRO:n päorganad oma holiš. Sekretariat paneb eloho niiden programid da politižid ohjandimid. Täs 44 tuhad ristitud radab — hö oma rahvahidenkeskeižen personalan, ratas aluzkundoiš kaiked mail'madme, vaumitas erazvuiččid jogapäiväližid ÜRO:n azjoid.
ÜRO:n Sekretariat abutab rados toižile ÜRO:n organoile, tedištoitab da levitab ÜRO:n dokumentoid, kaičeb arhivid, registriruib da pästab ÜRO:n valdkundoiden-ühtnijoiden rahvahidenkeskeižid kožundkirjutesid.
ÜRO:n valdkundad-ühtnijad
Ühtnijan status om, a völ ÜRO:n kaclijan status om, kuti ripmatoman ühtnijan röunatud oiktusidenke. Voidas sada kaclijan statusan edel ühtnijan statusad sen täuziden oiktusidenke. Päsuiman änestuz (pidab enamba pol't änid) andab kaclijan statusad. Nügüd' Vatikan da Palestin oma mugoman statusanke. ÜRO:n kaclijoile sab olda sen specializiruidud aluzkundoiden ühtnijoikš (ozutesikš, UNESCO:n).
Radmine
Vl 1948 tal'vkun 10. päivän ÜRO:n Päsuim vahvišti da tedištoiti Ristitun oiktusiden ühthišt deklaracijad, sen jäl'ghe rekomendui kaikile valdkundoile-ühtnijoile tedištoitta Deklaracijan tekst — «levitandal, edeslugemižel da sel'gitesel, školiš da toižiš openduzsijiš päpaloin, valdkundoiden da territorijoiden politižen statusan erinendata».
Küzundoiden temad:
Serafimovič (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Don-jogen oiktal randal, 110 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Reljef om vanoikaz. Medvedic-jogensu om vastrandal, kahesas kilometras Donan ülezjogen. Matkad Volgogradhasai om 160 km suvipäivnouzmha orhal vai 260 km avtotedme. Lähembaine lidn om Frolovo 70 km päivnouzmha orhal vai 120 km avtotedme Mihailovk-lidnan kal't.
U2
Irdkosketused
Kategorii:Irlandijan muzikgruppad Kategorii:Al'ternativižed rokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1976 alusenpanendanke
Salelolog
Kategorii:Samoan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Faasaleleag
Venä
Homaičendad
Kategorii:Istorižed agjad Kategorii:Ukrainan istorii Kategorii:Vaugedvenäman istorii Kategorii:Venäman istorii
San Diego
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1769 16. päiväl heinkud. Se sai lidnan oficiališt statusad vn 1850 keväz'kul.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen süvän merilahten randal (nimitadud vl 1602), 0..485 m korktusil, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om konurbacijas Tihuan-lidnanke (läz kaht millionad eläjid, Meksik).
Kočkurkina Svetlana
Kirjad
Svetlana Kočkurkina om enamba 150 tedotön avtoran, niiden keskes om kirjoid vepsläižiden polhe, kaik oma venän kelel:
Sojärv (lidn)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. Edel 2019. vot Petroskoin tehnologijan da edheotaikundan kolledžan filial oli Sojärviš.
Mehiko
Istorii
Vn 1985 19. päiväl sügüz'kud jäl'gmäine sur' manrehkaiduz tegihe lidnas, 10 tuhad ristituid pölištuiba.
Geografijan andmused
Federaline Mehiko-ümbrik jagase 16 rajonaks (isp. üks'lugu: demarcación). Edeližed lidnan pämehed oliba Hose Ramon Amieva vl 2018 (29. keväz'ku — 4. tal'vku, José Ramón Amieva) i Migel' Anhel' Mancera Espinosa (tal'vku 2012 — keväz'ku 2018, Miguel Ángel Mancera Espinosa).
Genitiv vepsän keles
Nece känd kävutase äilugus i-ozutajanke.
Palau
Eläjad
Kodikelen mödhe (2015): palaun kel' — 65,2%, Mikronezijan toine kel' — 1,9%, anglijan kel' — 19,1%, filippinoiden kel' — 9,9%, kitajan kel' — 1,2%, toine kel' — 2,8%.
Savaji
Saren pind om 1 694 km², kudenz' surtte Polinezijas. Savajin i kaiken valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Silisili-mägi saren keskuzpalas. Enamba mi sada vulkanižid kraterid. Sar' om kaikiš suremb vulkan Tünen valdmeren suvipalad, vaiše sen koume procentad om veden pindan päl. Jäl'geline manrehkaiduz oli vll 1905−1911.
Savaji jagase kudeks ümbrikoks (samoaks: itūmālō). Järedad portad: Salelolog (üks'jäine lidn) i Asau. Läz kaik eländpunktad sijadasoiš saren mererandal vai randpolel.
Minsk
Transport
Minsk om mugažo kaikiš järedamb transportsol'm Vaugedvenämas. Kümne avtoted lähttas tazovaldkundan kaikihe polihe, M9-trass om Minskan rengazavtote 56 km pitte. Vaugedvenäman M1-kiruhte ühtenzoitab lidnad Moskvanke, matkad om läz 700 km päivnouzmha.
Rahvahidenkeskeine Minsk-lendimport (Minsk-2, MSQ) sijadase 22 km päivnouzmha lidnan keskusespäi, mülüb lidnha. Tehtas reisid Evropan maihe da Azijan erasihe maihe. Penemb rahvahaline Minsk-1-aeroport om sauptud vspäi 2017, uz' lidnan rajon linneb saudud sil territorijal. Minsk-Pasažirski-päraudtestancii (Мінск-Пасажырскі), 7 raudtestancijad da 11 seižutezpunktad oma lidnas.
Čuvašijan Tazovaldkund
Geografijan andmused
Reljef om kukhikaz alangištoidenke. Kaikiš korktemb čokkoim om nimetoi taho 286 m kortte valdmeren pindan päl läz Jablonovk-küläd suves, röunoiden saral Tatarstananke da Ul'janovskan agjanke.
Londuseližed varad oma palab šoidkivi, turbaz, fosforitad, sauvondmaterialad (letked, saved), reskvezi, mustma, gidroenergii.
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Čuvašijan Tazovaldkundan Ministrišt. Ivan Motorin radab Ministrišton ezimeheks vspäi 2011 tal'vkun 23. päiväspäi. Tazovaldkundan ministrused da radnikoičendad alištudas Ministrištole.
Kokteine
Ümbrikirjutand
Kokteine voib olda üks'pol'ne i kaks'pol'ne. Ezmäižen radpala om pit'k nügelzoittud šorp, sen tagapala om kehker muite vai pall'an formal. Kaks'pol'žen kokteižen radpala om nügelzoittud šorp molembiš polišpäi vai šorp i kaid tera.
Molibden
Molibden (Mo — molybdaenum latinan kelel) om 42nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kudendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kudenden gruppan laptalagruppas), tabluden videndes periodas.
Fizižed ičendad
Atommass — 95,95. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 10,22 g/sm³. Suladandlämuz — 2896 K (2623 C°). Kehundlämuz — 4912 K (4639 C°).
Solomonan Sared
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Solomonan Sariden administrativiž-territorialine jagand.
Kemerovo
Ižanduz da transport
Kemerovo om olmas avtotesol'meks. Kaks' avtotesildad da üks' raudtesild ühtenzoittas Tomin randoid. Avtobusad, trolleibusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Rahvahidenkeskeine civiline Aleksei Leonovan nimel nimitadud «Kemerovo»-lendimport (KEJ / КРВ, 512 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase läz lidnad koumes kilometras sen suvipäivnouzmaižes rounaspäi. Sišpäi tehtas reisid Tailandha, Vjetnamha, Kirgizstanha, mugažo Moskvha, Novosibirskha, Sočihe i Simferopolihe.
Burätijan Tazovaldkund
Geografijan andmused
Reljef om mägikaz tobjimalaz. Kaikiš korktemb čokkoim om Päivnouzmaižen Sajanan Munku Sardik-mägenpä tazovaldkundan päivlaskmas, Mongolijanke röunal (3491 m). Baikal-järven kendäk om kaikiš madalamb (456 m).
Hrom
thumb|left|200px|Hroman tukuižed ühten kubižen santimetran kohtha
Burätijan Tazovaldkund
Tobmuz
Burätijan Tazovaldkundan Rahvahaline Suim (Буряад Республикын Арадай Хурал) om tazovaldkundan üks'kodižeks parlamentaks 66 ezitajanke. Ciren-Daši Doržijev radab sen ezimehen vs 2015 elokun 28. päiväspäi.
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 64,9%, burätalaižed — 29,5%, totarlaižed — 0,7%, ukrainalaižed — 0,6%, sojotalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 1,8%.
Hrom
Ühthine harakteristik
Hrom om levitadud londuses, pala Man kores — 120 grammad tonnas. Ei voi löuta elementad joudjas olendas. Francine Lui Nikola Voklen-himik sai puhtast hromad ezmäižen kerdan vl 1797. Nimitihe grekan kelen χρῶμα-sanan mödhe «muju» ühtnendoiden erazvuiččen mujun tagut, kävutihe niid mujutimikš 19. voz'sadan augotišes.
Ročine laud
Amuižen veron mödhe, ročilaižed paniba kaiked sömäd stal'cale kerdalaz adivoiden tulendan statjas, miše joudutada kallišt aigad besedoičendan täht.
Surovikino (lidn)
Istorii
Surovikinon ižandusen päsarak om sömtegimišt (konditerine, kolbasan i voin edheotandad), sijaližen maižandusen produkcijan ümbriradmine.
Eläjad
Surovikinon agrarižtegimišton tehnikum, biznesan kolledž (Volgogradan biznesan institutan pala) i profškol oma lidnan profopendusen aluzkundoikš.
Koror (lidn)
Eläjad
Vl 2005 lidnan eläjiden lugu oli 12 676 ristitud sen ümbrištonke, valdkundan koume videndest. Lidn da ümbrišt mülüdas Koror-štatha 18 km² pindanke.
Kostrom
Geografijan andmused
Kostrom jagase koumeks territorialižeks rajonaks, ned oliba ičeze administracijoidenke vozil 2011−2013. Lidn om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Hakasijan Tazovaldkund
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma kivihil', raudkivend, kuld, molibden, äimetalližed kivendod vas'kenke, sauvondmaterialad (mramor, granit, sauvondkivi, sauvondgips), azbest, fosforitad, pol'kalližarvoižed kived, gidroenergii.
Toh'
Irdkosketused
Kategorii:Londuseližed kuidud
Hakasijan Tazovaldkund
Tobmuz
Tazovaldkundan radonoigendai tobmuz om Hakasijan Ohjastuz. Tazovaldkundan ministrused, komitetad, ohjandused da inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Igling
Geografijan andmused
Kund sijadase Bavarijan suvipäivlaskmas, Leh-jogen (Dunain oiged ližajogi) hural randpolel, 593..611 m ü.m.t. korktusil. Landsberg Lehal-lidn om kundan päivnouzmaižen röunan taga, jogen randal. Lähembaižed sured lidnad oma Augsburg jogen mödvedhe, 40 km pohjoižhe avtotedme, da Münhen 65 km päivnouzmha kiruhtedme nomer 96.
Eläjad
Vl 2013 kundan eläjiden lugu oli 2 457 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Bad Boys Blue
Muzikgrupp om sätud änetusiden Coconut Records-leiblan Toni Hendrik- i Karin Haartmen-ohjandajil, hö eciba muzikantoid-edestajid uden singlan täht. Kollektiv tegihe satusekahaks, pästi enamba mi koumekümned hit-singlad ičeze istorijas. Pajod putuiba äjiden maiden čartoihe, sidä kesken AÜV:oiš. Sil aigalpäi gruppan mülükund oli lujas toižetui; üks'jäine nügüdläine ühtnii om Džon Makinerni.
Heitämine (serial)
Rolid
Ozutajiden jouk fotoidenke om «Venäman kino»-saital :
Puerto Iguasu
thumb|left|250px|Teznam Argentinan, Brazilijan da Paragvajan röunoiden ühtnendal Puerto Iguasu (Puerto Iguazú) om lidn Argentinan pohjoižpäivnouzmaižes čogas, Mis'jones-provincijas.
Heitämine (serial)
Starinadamine
Vodel 2007 ühten aigan fil'manke sen pästihe bumagas — kaks'tomaine «Heitämine»-roman, Moskvan «Rosmen-Press»-painišt. Sen sädai om vaugedvenälaine kirjutai, istorijantedai i TV-vedai Bondarenko Väčeslav. Ezmäine romanan painuz pästihe sädajan nimeta painišton petusen tagut, sen aigan erased lugijad oliba lugenuded kinotarinantegijan Pojarkovan Aleksejan kirjan sädajaks. Vodel 2008 pästihe romanan toine painuz, siš petuz oli jo kohetud.
Puerto Iguasu
Istorii
Puerto Iguasu šingotase turizmal (äi adivpertid anttas radod lidnalaižile) i kalližarvoižiden kividen kaivuztegimištol (agat, ametist, kvarc, topaz), voib kodvda kaivajan radod.
Heitämine (serial)
Starinadamine
Sen ližaks, äi faktižid kinotarinan i sid' fil'man petusid om kohetud romanas. Sur' petuz 2-rangan intendantan polhe kohetud-ki, händast anttihe sudha Toižes Vaugedvenälaižes frontas vl 1943 (2-rangan intendantan arvnimi heitihe vl 1942 sulakus, a Toine Vaugedvenälaine front tehtihe vl 1944 uhokus).
Antigua da Barbud
Istorii
Vl 1981 kül'mkun 1. päiväl Antigua da Barbud tedištoiti ripmatomudes Sures Britanijaspäi.
Maršalan Sared
Politine sistem
Vn 2019 18. päiväl kül'mkud Maršalan Sariden päjärgvaličendad oliba, sidä kesken valdkundan parlamentha. Hil'da Hain om valitud da radab prezidental vs 2016 vilukun 28. päiväspäi.
Antigua da Barbud
Eläjad
Valdkundas elädas antigualaižed i barbudalaižed. Vl 2009 eläjiden lugu oli 86 654 ristitud, vl 2014 — 91 295 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Sortaval
Tobmuz
Vs 2015 sügüz'kun 13. päiväspäi Sergei Krupin om valitud da tegeb lidnankundan pämehen (sen Nevondkundan ezimehen) velgusidme. Hän-žo radab Sortavalan rajonan pämehen (sen Nevondkundan ezimehen) vs 2013 redukun 16. päiväspäi. Kaks' lidnankundan varapämest alištudas hänele. Sortaval-lidnankundan administracii kogoneb koumes palakundaspäi.
Voin i kožmuz
thumb|right|250px|Voden [[1873 pästandan kor']] «Voin i kožmuz» («Война и мир») om venämalaižen Lev Tolstoi-kirjutajan roman-epopei. Se om kirjutadud vozil 1863−1869, om publikoitud ezmäižen kerdan vll 1865−1869. Kogoneb nelläs tomaspäi i lopsanoišpäi äiluguižidenke sel'genzoitusidenke.
Volžskii
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan phh. Sergii i German Valaamalaižiden mez'jumalankodi i üks'toštkümne pühäpertid oma olmas lidnas: ühesa jumalanpertid, časoun' i valatusiden pühäpert'. Severz'-se protestantizman pühäpertid ratas. Islaman uz' pühäpert' (pämečet') om avaitud Vihand sar'-lidnanlaptas vspäi 2020.
Horvatii
Geografijan andmused
Horvatii om mavaldkundröunoiš Slovenijanke pohjoižes (röunan piduz — 667 km), Mad'jaranmanke pohjoižpäuvnouzmas (355 km), Serbijanke päivnouzmas (317 km), Bosnijan da Gercegovinanke (1011 km) i Mustmägenke (22 km) suves. Röunoiden kuivmadme ühthine piduz om 2374 km.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Horvatijan administrativiž-territorialine jagand.
Kursk
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmaižen kerdan Feodosii Pečerilaižen aigkirjas vl 1032 kuti järed Kuresk / Kursk-torguindlidn. 11.-13. voz'sadoil lidn oli Kurskan ruhtinazkundan pälidnaks. 15. voz'sadal kalaidajad heimod panihe lidnad mantazole, i eläjad okaizihe sidä voz'sadaks.
Horvatii
Administrativiž-territorialine jagand
Horvatii jagase 20 ümbrikoks (üks'lugu županije) da ühteks pälidnaks ümbrikon oiktusidenke (Zagreb). Ümbrikod alajagasoiš 127 lidnkundaks da 429 municipaližeks ühtnikaks. Mugažo jagadas valdkundad koumeks statistižeks regionaks.
Žirnovsk
Žirnovsk (Жи́рновск) om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan pohjoižes. Se om Žirnovskan rajonan administrativine keskuz vspäi 1959.
Son'lehtez
Homaičendad
Kategorii:Son'lehtesižed Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Mšinskoje-so
Kel'dtaho
Kel'dtaho om sätud vn 1982 30. elokud Venäman NFST:n Glavohotan käsköl № 308, vahvištadud Maižandusen ministrusen käsköl № 1500 vn 2003 kül'mkun 24. päiväspäi.
Pskov
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Lidnan administracii, se iče taričeb ičeze strukturad Dumale vahvištamha. Dum valičeb administracijan pämest.
Ižand Proharčin
thumb|right|250px|Illüstracii sanutesele, pirdi [[Samokiš-Sudkovskaja Jelena|Jelena Samokiš-Sudkovskaja]] «Ižand Proharčin» («Господин Прохарчин») om Födor Dostojevskii-kirjutajan sanutez. Om sätud vl 1846. Publikoitihe sil-žo vodel cenzuran äiluguižidenke vajehtusidenke (valdkundmez'-sana kadoi), sanutesen käzikirjutusid ei kaičenus.
Irdkosketused
Kategorii:Födor Dostojevskii Kategorii:Sanutesed kirjamišton mödhe Kategorii:Sanutesed venän kelel
Moldov
Politine sistem
thumb|right|250px|Moldovan parlamentan sauvuz [[Kišinövas]] Moldov om unitarine parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Președintele). Vspäi 2016 kaik rahvaz valičeb händast nelläks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Ende parlamentan ühtnijad valičiba prezidentad vozil 2001−2012. Prezident paneb päministrad (Prim-ministrul) radnikusele parlamentan hökkähtusenke.
Parlamentan ühtnijoiden edestrokuižed valičendad oliba vn 2021 11. päiväl heinkud. Prezidentan järgvaličendad oliba kaks'turaižed vl 2020 (1. i 15. kül'mku), Maja Sandu sai vägestust ezmäižes (36,16 %) i kahtendes turas (57,72 %) da radab prezidentan radnikusel ezmäižen strokun vn 2020 tal'vkun 24. päiväspäi. Vs 2023 uhokun 16. päiväspäi Dorin Rečan radab päministran. Edeline päministr om Natal'ja Gavrilica (eloku 2021 — uhoku 2023).
Mustmägi
Geografijan andmused
Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Zla Kolat-mägenoc, 2534 m valdmeren pindan päl.
Politine sistem
Mustmägin parlament om üks'kodine, se mülütab 81 ühtnijad: 76 heišpäi valitas kaikel rahvahal i 5 ezitajad albanižes rahvahanvähembusespäi, kaik hö ratas nell' vot.
Nügüdläine Milo Džukanovič-prezident radab vs 2018 semendkun 20. päiväspäi (vll 2008−2010 i 2013−2016 radoi Mustmägin päministran). Duško Markovič om päministran vs 2016 kül'mkun 28. päiväspäi. Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 16. päiväl redukud.
Gvinei-Bisau
Geografijan andmused
Tahoidme sodunu lapak mererandaline alangišt otab valdkundan pindan tobjan palan. Veden pind otab man territorijan kahesandest. Aigan mändes täuz'vezižed joged (Žeb, Kašeu, Korubal, Balan) oma čapelnu valdmeren randanpirdad i sädihe Bižagoš-sarištod. Kaikiš korktemb čokkoim om nimetoi taho Futa Džalon-platol valdkundan pohjoižpäivnouzmpoles, 300 m valdmeren pindan päl.
Politine sistem
Ülembaine Käskuzkund (Supremo Tribunal da Justiça) om käskuzkundaližen tobmuden pä.
Eläjad
Uskondan mödhe (2008): islamanuskojad — 45,1 %, hristanuskojad — 22,1 %, animistad — 14,9 %, religijatomad — 2 %, märhapanendata — 15,9 %.
Magadan
Geografijan andmused
Klimat om subarktine meren. Voden keskmäine lämuz — −2,7 C°, vilukun lämuz −16,4 C°, elokun — +12 C°. Paneb sadegid 561 mm vodes, kaikiš vähemb vilukus-keväz'kus (13..17 mm kus).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 95 982 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 155 tuhad eläjid vl 1991. Vl 2019 lidnümbrikon ristitišt oli 98 671 eläjad.
Il'bez
Evrazijalaine il'bez vai Järgeline il'bez (Lynx lynx) om Kažinvuiččiden sugukundan (Felidae) lihansöi (Carnivora) imetaiživat. Il'bez om kaikiš järedamb erik Il'besiden sugus da kaikiš pohjoižemb erik Kažinvuiččiden sugukundas.
Irdpol'ne nägu
Evrazijalaine il'bez om kaikiš järedamb erik. Se om kaži jalos korktoiden jaugoiden päl: täuz'kaznuden ižačun hibj om 18..30 kg vedutte (38 kilogrammhasai Sibiriš), emäčun 8..21 kg, hibj oleleb 80..130 sm pitte. Pä om pen' kehker. Modpoliškoil karv om jalos pit'k, korvil oma sured tophad pit'käs karvospäi. Nahkan mujutuz om jalos erazvuitte mujul (tuhk-sinivauvhaspäi rusttahasai) da läipoil. Händ om lühüd, kazvab ižačul da emäčul 11..24 santimetrhasai, i sen agjaine om kaiken must. Hibjrung om lühüd da ninev. Käbälad oma järedad, tal'vel käbälil om äi höunhid da karvad. Mal om 13 il'besen alaerikod.
Helühein
Helühein (Rhinanthus) om heinäsižiden kazmusiden heim 30..40 erikonke, mülüb Orobanchaceae-sugukundha.
Leviganduz
Voib vastata Evropan (28 erikod), Sibirin i Pohjoižamerikan äjil nepsoil nituil venos vös.
Venälaine literatur
Amuižvenälaine literatur
Amuine Venäma oti hristanuskondad Vizantijaspäi i muga putui sen valatoitusen alle, ližaks, jumalankodikundan ezmäižed papid da kirnikad amuižes Venämas oliba grekalaižed. Ezmäks kaik literatur oli kätud grekan kelespäi: (Biblijan kirjad, pühätatoiden sädused, pühämehiden žitijad (elonstarinad), melevoiden virkandoiden keradused i sen vuitte).
1940—50-nded voded
Valdkundan uz' tundmuz, tarbhuz juriden udessündutamha da patriotizman libutand tuliba. Sen aigan nevondkundaline literatur andoi äjän neche azjaha.
Runoišt
Runokirjutajad-kuz'kümnenikad
Literatur lapsiden täht
Prozankirjutajad — Lev Kassil', Nikolai Nosov, Viktor Dragunskii, Viktor Golävkin, hö sädiba sanutesid, miččiš päheng om jalotabaine da šal'koda prihaine starinoičeb kaikiš azjoiš, Arkadii Gaidar, Vladimir Sutejev, mitte om sarnoiden tegii, kuvatai da animacijantegii, Vil'jam Kozlov, Vitalii Gubarev, Anatolii Aleksin, Anatolii Ribakov, Sofja Prokofjeva, Eduard Šim, mugažo Eduard Uspenskii, kudamb tegi melel Čeburaškad — rahvahan sarnališt personažad.
Monakolaižed
Elädas Monakos tobjimalaz. Monakolaižed pagištas monakon dialektal (italijan kelen üks' ligurijan dialektoišpäi), aigemba levitadud oksitanan kelen niccan pagin (Niçard) valatoiti monakon paginha lujas. Rahvahan lugumär om 7634 ristitud (2008), ruhtinazkundan videndez. Sihe kacmata, valičendoiden parlamentha aigan änen oiktuz om monakolaižil vaiše, om toižid-ki privilegijoid, oz., eländsijan kortomas. «Veren oiktuz» om väges, kuti erasiš-se toižiš maiš: ku hot' tat om monakolaine, ka laps' sab Monakon rahvahanikust avtomatižikš tulendata Monakho ičeze elos eskai.
Salvador (lidn, Baii, Brazilii)
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 2 902 927 ristitud. Läz 3,6 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.
Rahvahad augotižlibundan mödhe: pardu — 51,7%, afrikalaižed — 27,8%, evropalaižed — 18,9%, azijalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 0,3%.
Vasil'jev Boris
Boris L'vovič Vasil'jev (Борис Львович Васильев; sünd. 21. semendku 1924, Smolensk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 11. keväz'ku 2013, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine prozan kirjutai, teatran lavastusiden i fil'miden scenarist. NSTÜ:n Valdkundaližen premijan laureat (1975), sai Venälaižen Federacijan Prezidentan premijad (2000).
Int
Istorii
Int šingotase hilen samižel tähäsai, karbidan i ferroühthesuladusiden tegimel (vspäi 2021), raudbetontegesiden edheotandal, leibtegimel.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Komin Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Komin Tazovaldkundan lidnümbrikod
Federativižed Mikronezijan Valdkundad
Federativižed Mikronezijan Valdkundad vai FMV lühüdašti (Federated States of Micronesia, se om täuz' oficialine nimituz), om ümbärtud Tünen valdmerel sar'hine valdkund Valdmerimaiden päivlaskmas. Sen pälidn om Palikir.
Eläjad
Religijan mödhe (2010): riman katolikad — 54,7%, protestantad — 41,1% (sidä kesken kongregacionistad 38,5%), mormonad — 1,5%, toižed uskojad — 1,9%, religijatomad — 0,7%, religijan märhapanendata — 0,1%.
Buraka Som Sistema
Mülükund om DJ Riot, Li'l John, Conductor i Kalaf.
Velikije Luki
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Uz'lidnan aigkirjas Lukad Lovatil-nimenke (Луки на Ловати) vl 1166 kuti pagižmižiden sija Kijevan ruhtinasen i Uz'lidnan bajarišton keskes. Vl 1198 mainitase lidnaks (Kremlikš), se oli puine i paloi äi kerdad. 12.-15. voz'sadal ambujad taugaspäi taughuiba 56 toras Uden Lidnan poles Litvanman anastajid vaste. Vspäi 1406 se om tetab nügüdläiženke nimenke.
Mikun'
Geografijan andmused
Šežam-žilo (1 rist. vl 2014) mülüb lidnankundha Mikunin ližaks.
Eläjad
Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 088 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli läz 12 tuhad eläjid vozil 1989−2001. Kaik 9 837 eläjad oli lidnas vl 2017.
Zane
thumb|left|250px|Zane läz [[Friburad.]] thumb|right|200px|Zane-jogen kart. Zane (Saane, Sarine) om jogi Šveicarijan päivlaskmas, Bernan Al'pil.
Muga nimitadud Röštigraben mäneb jogedme — röun Šveicarijan germanijankeližen i francijankeližen paloiden keskes.
Saha Tazovaldkund
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): jakutalaižed — 48,7%, venälaižed — 36,9%, evenkalaižed — 2,2%, ukrainalaižed — 2,1%, evenalaižed (ende lamutalaižed) — 1,6%, totarlaižed — 0,9%, burätalaižed — 0,7%, kirgizlaižed — 0,5%, armenijalaižed — 0,4%, uzbekalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,1%, rahvahuden ozutandata — 2,5%.
Gdov
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman «Tatanmaine»-jumalaižen päjumalanpert' om saudud lidnas vll 1989−1993. Kuz' jumalanpertid ei ole kaičenus, ned oliba pandud mantazole vll 1933−1959 kommunistižen tobmuden, Suren sodan i lämoipalon tagut.
Dno
Eläjad
Dnon raudtetehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Zaria
Eläjad
Vn 2006 Nigerijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 408 198 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Harovsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1903 kuti Harovskii-žilo sauvomha stöklantegint. Žilo Harovskai-raudtestancijanno (Харовская) zavodihe vspäi 1898 sauvomha stancijad i raudtesildad, sid' holitamha raudted. Vhesai 1904 nimitihe stancijad Kubino i vll 1904−1914 Leščovo. Vspäi 1933 ühtištuihe niid Harovsk-radnikžilho.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' (letihe vll 2001−2004), ph. Katromalaižen Onufrijan jumalanpert' (saudihe vl 1990), kaikiden pühämehiden časoun' (om sätud vll 1998−2001).
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
Üläjogi
Üläjogi (Ульяница) om pen' jogi Venäman Evropan palan lodehes, Leningradan agjan päivnouzmas, sen Tihvinan rajonas.
Oravanhänd
Kävutand
Pedroiden söte, voib olda toksine kodikabjživatišton täht. Kävutase zelläks avaros, änikoiden kazvatandas senüzid vaste. Mujutab villad, kändab pakuižeks i vihandaks.
Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkund
Istorii
Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkund om olmas vs 1921 sügüz'kun 1. päiväspäi.
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline tazangištol. Sigä heinkun keskmäine lämuz om +23 C°, vilukun lämuz — −4 C°. Mägisel'gil om vilumb: heinkun keskmäine lämuz sabustab +4 Cel'sijan gradushasai, vilukun lämuz oleleb −12 C° keskmäižes märas. Paneb sadegid 500 mm vodes pohjoižpäivnouzmas da 2000 millimetrhasai mägipautkil.
Solo
Homaičendad
Kategorii:Muzikterminad
Sur' Uz'lidn
Istorii
Sur' Uz'lidn šingotase himižel tegimištol, sömtegimištol, ühthesuladusiden tegimil i turizmal.
Kivivoi
Ičendad
Kivivoin energijan koncentracii massan mödhe 30% korktemb kivihilid. Sen ližaks, voib ajada kivivoinveimil.
Kävutand
Erigoittas kivivoin frakcijoid kivivoiajandtegimel. Erigoitmine nimitase kreking:aks.
Nevel'
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen järven pohjoižel randal, 155 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Pskovhasai om 242 km lodeheze avtotedme. Lähembaižed järedad lidnad oma Velikije Luki 70 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme i Vitebsk (Vaugedvenäma) 95 km suvhe avtotedme.
Nairobi
Geografijan andmused
Nairobi sijadase Kenijan suvipalas, vähäižen suvhe ekvatoralpäi, 1661 m valdmeren pindan päl keskkorktusel. Poudan aigan voib nähta kaks' surt mäged kerdalaz — Kenii pohjoižes da Kilimandžaro suvipäivnouzmas.
Transport
Pened (matatu) da järgeližed avtobusad i taksid oma kundaližeks pätransportaks ajamha lidnan südäimes.
Papua — Uz' Gvinei
Tobmuz
thumb|right|250px|Papua — Uden Gvinejan käskuzkundan sauvuz [[Port Morsbiš]] Papua — Uz' Gvinei om konstitucine monarhii äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om britanine Elizavet Toine-kunigaznaine (tok-pisin: Missis Kwin). Hän paneb jenaral-gubernatorad radsijha Papua — Uden Gvinejan parlamentan valičendan mödhe. Jenaral-gubernator vahvištab päministrad (Prime Minister of Papua New Guinea), hän-žo pätab päministran strokun hätkeližuses.
I Can Lose My Heart Tonight '99
Om «I Can Lose My Heart Tonight»-pajon uz' versii, kudamb om pästtud 1985-ndes vodes «Catch the Catch»-al'bomale (1986).
Alauz'lidn
Administrativine jagand
[[Fail:Districts of Nizhny Novgorod City.svg|thumb|left|300px|Alauz'lidnan administrativižed rajonad:
Kirillov (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 728 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 9 tuhad eläjid vl 1992. Vl 2017 kaik 7 482 ristitud elihe lidnas i 8 034 ristitud kaikes lidnankundas.
Mordovijan Tazovaldkund
Tobmuz
Mordovijan Valdkundaližen Nevondkundan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund). Valitihe tazovaldkundan pämest vn 2017 10. päiväl sügüz'kud — ezmäižen kerdan vspäi 2003, nügüdläine pämez' sai vägestust ezmäižes turas (89,19% änid).
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 53,2%, mordvinalaižed — 39,9%, totarlaižed — 5,2%, ukrainalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 0,9%, rahvahuden ozutandata — 0,4%.
Morit
Lidn sijadase agjan pohjoižröunanno, Päivnouzmaine Mono-prefekturas. Se om prefekturan üks'jäine lidn.
Novosokol'niki
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1901 žiloks sauvomha ühtennimišt raudtestancijad. Vl 1925 anttihe lidnan statusad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pen' Udrai-jogen randal (Малый Удрай, Il'mjärven bassein), Bežanican ülüden suvipautkenno, 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Pskovhasai om 195 km orhal vai 245 km avtotedme. Lähembaine lidn om Velikije Luki 25 km päivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtedme.
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Usinsk
Eläjad
Rahvahad kaikenaigaižes ristitištos (lidnümbrik, enamba 0,9 % vl 2010): venälaižed — 55,9 %, komilaižed — 13,9 %, ukrainalaižed — 7,1 %, totarlaižed — 6,7 %, baškiralaižed — 2,3 %, azerbaidžanlaižed — 1,4 %, vaugedvenälaižed — 1,4 %, čuvašalaižed — 0,9 %, toižed rahvahad — 4,3 %, rahvahuden ozutandata — 6,1 %.
Molepolole
Molepolole (mugažo anglijan kelel) om žilo Botsvanan suves. Se om valdkundan kaikiš suremb žilo, koumanz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe, Kveneng-ümbrikon administrativine keskuz.
Maun (lidn)
Maun (mugažo tsvanan i anglijan kelil) om lidn Botsvanan pohjoižes. Se om valdkundan videnz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe, Lodehližen ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud batavana-rahvahal vl 1915 penen külän sijas kuti heimon keskuz.
Geografijan andmused
Klimat om räk pol'kuiv. Voden keskmäine lämuz om +22,4 C°, sügüz'kun-sulakun +23..+27 C°, kezakun-heinkun +15..+16 C°. Absolütine minimum om −6,4 C°, maksimum +44 C° (kaikiš korktemb lämuz valdkundas). Paneb sadegid 452 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (81..104 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (seičeme millimetrad pordos).
Moskv-Siti
thumbnail|right|350px|...da ehtal Moskv-Siti (ven.: Москва-Сити) om biznesrajon Moskvas, Presnin randirdal. Se linneb azjaližen aktivižusen zonaks; nügüd' om sauvomižen stadijas. Sauvomine om augotanus vl 1995 i lopiše vhesai 2017.
Uht
Transport
Avtobusad ühtenzoittas lidnan rajonid, lidnad ümbrišton eländpunktoidenke i Siktivkaranke avtotedme. Uht-raudtestancii om olmas «Kotlas — Vorkut»-raudtel vspäi 1942.
Civiline Uht-lendimport (УХТ / UCT / UUYH, 82,5 tuh. passažiroid vl 2017) sijadase lidnan päivnouzmaiženno röunanno. Sišpäi tehtas reisid Moskvha, Piterha, Jamalha da Komidme.
Orel
Istorii
Vs 1937 sügüz'kun 27. päiväspäi sätihe Orelan agjad, i lidn kändihe sen keskuseks. Vozil 1941 (3. reduku) — 1943 (5. eloku) lidn oli okkupiruidud Germanijan sodavägil. Pandud mantazole lidn om udessündutadud 20. voz'sadan kahtendes poles.
Mogoditšane
Lidnan paginnimed: Mogadišu, Sgadišu, Sgababa.
Lidn sijadase ümbrikon suvipäivnouzmaižes čogas, 1022 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om Gaborone-pälidnan aglomeracijan palaks, pälidn om saudud ani päivnouzmha.
Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkund
Istorii
Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkund om olmas vs 1922 vilukun 12. päiväspäi. Sen aluz om pandud kuti Karačajan da Čerkesijan avtonomine agj. Vspäi 1926 jagoihe sidä kahthe erižhe avtonomižhe agjaha. Vozil 1943−1957 ei olend olmas Karačajan avtonomijad, panihe karačailaižid deportacijan alle. Vspäi 1957 udessündutihe ühthišt Karačajan da Čerkesijan avtonomišt agjad. Erine federacijan subjekt om olmas vs 1992 semendkun 16. päiväspäi, erištui Stavropolin randaspäi.
Mec
Ühthine pind
Meczon ottab läz 9,4 procentad Man pindad da läz koumandest kuivman pindad, nece om 38 mln km². Necen meczonan polišk mülüb tropikoihe, nelländez levitase Pohjoižmapoliškos. ÜRO:n arvoimižen mödhe, Venäman mecan pind om 8,5 mln km² (851 mln gektarad), Rosleshoz:an andmusiden mödhe, miččid lugetas toižel metodal, voden 2011 augotišes mecfond oli 1183,3 mln. gektarad, 797,1 — kattud mecal.
Vuktil
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1964 samha londuselišt gazad da kivivoid. «Pohjoižen säind»-gazanveim zavodiše täs (Vuktil — Uht — Toržok). Vl 1984 žilo sai lidnan statusad.
Komin Tazovaldkund
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', palab šoidkivi, turbaz, boksitad, titan, kuld, sauvondmaterialad (mouckivi, sauvondgips, letked, saved), fosforitad, kaliisol, rik, diamantad, pol'kalližarvoižed kived, mägihrustal', keitandsol, mec, reskvezi.
Palan
Geografijan andmused
Žilo sijadase Kamčatk-pol'saren päivlaskmažel randištol, Palan-jogen ( «jogi vezilanktendanke» 141 km pitte) oiktal randpolel, jogi lankteb Ohotskan merhe seičemes kilometras päivlaskmha žilon keskusespäi. Matkad Petropavlovskhasai Kamčatkal om 936 km suvhe avtotedme.
Iran
Politine sistem
Prezident ( Rajis Džomhur-e Irān) om kahtendel sijal valdkundas, hän om radonoigendajan tobmuden pä. Kaik rahvaz valičeb prezidentad nelläks vodeks, enamba kaht strokud ei sa. Ezmäine varaprezident, üks'toštkümne muite varaprezidentad da 18 ministrad oma hänele abuhu ohjastuseks. Prezident paneb ministrišton ühtnijoid radnikusile parlamentan hüvästusen sandan jäl'ghe.
Eläjad
Rahvahad (2013): persalaižed — 61%, azerbaidžanlaižed — 16%, kurdalaižed — 10%, luralaižed — 6%, arabialaižed — 2%, beludžalaižed — 2%, turkmenalaižed da türkižed heimod — 2%, toižed rahvahad — 1%.
Palatoi lugu
Evklid ozuti ičeze teoremas läz 300 vodes edel meiden erad, miše palatomiden luguiden verd om lopmätoi.
Räzan'
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan lodehes. Sen istorine keskuz da tobj pala seištas Okanjogen oiktal korktal randal 130 metrad valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 180 km lodeheze orhal. Lähembaine lidn om Ribnoje 10 km lodeheze.
Transport
Civiline Turlatovo-lendimport (RZN / РЯТ / UUBR) sijadase lidnan suvipäivnouzmas, kävutase nügüd' penel aviacijal i openduzkeskuseks. Toine om Protasovo-lendimport lidnanno, se om konservacijas, varastab rekonstrukcijad. Koumanz' om Dägilevo-sodalendimport lidnan pohjoižes. Kodvindaviabaz Gagarinan nimed radab Dubroviči-sodapoligonal lidnanno.
Samoa
Politine sistem
Samoan parlament om üks'kodine Nacionaline Käskusenandai Suim (Fono Aoao Faitulafono o Samoa, lüh. Samoan Fono, Legislative Assembly of Samoa) 50 ühtnijanke (47 — kanzoiden pämehed-matai kaikuččes valičemižümbrikospäi, 2 — verhan rodun rahvahanikoišpäi, 1 — parlamentan irdpol'ne ühtnii ližadamha naižid kümnendeshesai). Kaikuččel ristitul vanhemba 21 vot om änestusen oiktust. Kacmata sihe azjaha, vaiše vejad (samoan kelel: matai) voidas olda kandidatoikš valičemha valdkundan da ümbrikoiden parlamentoihe, niid om läz 25 tuhad (5% — naižed).
Eile olmas armijad Samoas, om kožundkirjutez Udenke Zelandijanke sodaabus.
Eläjad
Toine lidn om Salelolog, sijadase Savaji-sarel.
Vernadskii Vladimir
Om tetab kut noosferan, biogeohimijan teoretik. Geologižed tedod, filosofii i tedon istorii mülüiba hänen tedomel'hetartusen renghaze.
Biografii
Vll 1868−1876 Vernadskijoiden kanz eli Har'kovas Piterin sättumatoman klimatan tagut. Vozil 1881−1885 Vladimir vaumiči Imperatorižen Piterin universitetan fiziž-matematišt fakul'tetad, londuseližiden tedoiden palakund. Openui röunan taga severz'-se vozid, sirdi Moskvha i vll 1890−1898 radoi sen Imperatorižen universitetan kristallografijan i mineralogijan kafedran privatdocentaks, sid' professoraks vhesai 1911. Tedoradoiden da openduzkirjoiden tegii kristallografijas i mineralogijas, vaumiči openikoiden-mineralogoiden kaks' kümenikad.
Homaičendad
Kategorii:Biologad Kategorii:Venäman imperijan filosofad Kategorii:NSTÜ:n filosofad Kategorii:Biogeohimii Kategorii:Venäman tedomehed Kategorii:NSTÜ:n tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Pohjoižosetijan — Alanijan Tazovaldkund
Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Vladikavkaz.
Kadnikov
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Kadnikovan pustolänha kaičendpostaks vl 1492, nimitihe Kadnik-nimen mödhe («urdamnik»). Kadnikovskai-külä zavodihe neciš postaspäi. Vspäi 1780 oli järedan makundan lidnan statusanke. Oli torguindan keskuseks, serverz'-se torgovanoiden erižpertid om kaičenus lidnas. Raudten sauvond jäi lidnad šingotesen veres 20. voz'sadal. Vspäi 1929 om Sokolan rajonan palaks (nimitihe Sverdlovan rajonaks vhesai 1932).
Natrii
Fizižed ičendad
Londuseline natrii kogoneb üks'jäižes 23Na-izotopaspäi. Tetas mugažo 19 ratud radioaktivišt izotopad 18..22, 24..37 atommassanke, i kaks' izomärad (22m, 24m), niiden keskes kaikiš hätkemb om 22Na 2,6 vot pol'čihodamižen pordonke.
Zvenigovo
Istorii
Zvenigovon ižandusen järedad edheotandad oma laivansauvomižen da kohendusen tegim, meckombinat i maidkombinat.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volg-jogen hural randal (Kuibiševan vezivaradim), 60 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Joškar-Olhasai om 74 km pohjoižhe orhal vai 91 km «Vätk»-avtotedme. Lähembaine lidn om Volžsk 25 km suvipäivnouzmha orhal vai jogedme i 37 km avtotedme.
Dominik
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Dominikan administrativiž-territorialine jagand.
Eläjad
Eläjad augotižlibundan mödhe (2001): afrikalaižed — 86,6%, segoitadud rodul — 9,1%, indejalaižed — 2,9%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 1,4%.
Suvisahalinsk
thumb|left|250px|Lidnan kart (2020) Suvisahalinsk (Южно-Сахалинск, ユジノサハリンスク Judzinosaharinsku) om lidn da lidnümbrik Venäman päivnouzmas. Se om Sahalinan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Beats Electronics
thumb|right|250px|Neižne «Beats Electronics»-kundlimidenke «Beats Electronics» (sen brend om «Beats by Dr. Dre») om amerikalaine kundlimiden da komedpagižimiden tegii i satai. Päfater sijadase Kalver-Sitiš, Kalifornii. Kompanijal kaks' alusenpanijad om: brendan tegii om tetab Dr. Dre-reppajatai da hiphopprodüser, toine om Interscope Geffen A&M Records-kompanijan enzne Džimmi Aiovin-ezimez'.
Nal'čik
Nal'čik (На́льчик, НалщӀэч, Налчык) om lidn da lidnümbrik Venäman suvipäivlaskmas. Se om Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, järed lebutaho.
Istorii
Nal'čik šingotase elektrotehnižel sarakol (pol'veimed, telemehanik, elektrovakuumine tegim, elektroladimed kaičendministrusen täht), mašinansauvomižel (jüguavtoiden vaumičend geotedištelendan i kaivuzsamižen täht), «Gidrometallurg»-tegimel (vol'framan hapandusen pästand), metallanümbriradajan «Čercvetmet»-tegimel, ratud nahkan i vihmankatuzkanghiden «Iskož»-kombinatal, sömtegimištol (halvantegim pästab olut-ki), bal'neologižeks kurortaks (läz 40 aluzkundad — sanatorijad, lebukodid, turistižed bazad, pansionatad).
Eläjad
Rahvahad (eländpunkt vl 2010, enamba 0,4%): kabardalaižed — 49,3%, venälaižed — 28,8%, balkarijalaižed — 12,2%, osetinalaižed — 2,0%, ukrainalaižed — 0,8%, armenijalaižed — 0,7%, čerkesalaižed — 0,7%, čečenalaižed — 0,5%, gruzijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 4,1%, rahvahuden ozutandata — 0,5%.
Haiti
Etimologii
Valdkundan nimi kändase taino-indejalaižiden kelespäi kuti «mägikaz ma».
Antresol'
thumb|right|250px|Kirjišt [[Tal'veline pert'kulu|Tal'veližes pert'kulus om antresolin südäimes]] Antresol' (entresol; tobjimalaz sana kävutase äilugus — antresolid) om ülähäine pol'žir erasiš kodiš. Om madalanke lagenke, pandas penetud iknoid.
Petseri
Geografijan andmused
Kaik 174 küläd mülüdas lidnankundha Petseri-lidnan ližaks (edel vn 2015 sulakud — 42 küläd).
Neodim
thumb|left|200px|Neodim
Riz Keisi
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden pirdajad Kategorii:Dizainerad Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1972 Kategorii:Sündnuded Ogajoho
Volžsk
Istorii
Volžskan ižandusen päsarakod oma cellülozbumagaine, mašiništonsauvomine (vilugoitimed), sauvondmaterialiden (gazbeton), meblin tehmine. Nevondkundaližen aigan pästtihe magnitofonid-ki.
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: Volžskan industrialiž-tehnologine tehnikum, Sauvomiž-tegimištoline kolledž , Joškar-Olan medškolan filial, üläopendusen aluzkundoiden nell' filialad.
Neoneuromus coomani
Neoneuromus coomani om gavediden erik Koridalidad-sugukundaspäi.
Porhov
Porhov (По́рхов) om Venäman lidn da lidnankund Pskovan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Porhovan rajonan administrativine keskuz.
Klüjev Nikolai
Nikolai Aleksejevič Klüjev (Николай Алексеевич Клюев; oli sündnu 22 (10). reduku 1884 Anusan gubernijan Koštugi-külähä, Venäman imperii — om surmitud valdkundan amblusel vl 1937, redukun päividen 23 da 25 keskes Tomskas, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine da nevondkundaline runokirjutai. Hän om XX voz'sadan muga nimitadud uziden külärunokirjutajiden ezitajaks venälaižes runoištos.
Altajan rand
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Panam
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Panaman administrativiž-territorialine jagand.
Pitalovo
Eläjad
Ostrovan äiprofil'žen kolledžan Pitalovon filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Nevondkundaližiden Socialistižiden Tazovaldkundoiden Ühtištuz
Valdkund oli südäitukuiženke azegištonke.
Istorii
Vozil 1940−1956 16 tazovaldkundad oli NSTÜ:s. Vspäi 1956 Karjal läksi VNFST:n alistušhe, i tegihe 15 tazovaldkundad. Nevondkundaline Ühtištuz sai ekonomišt kilad Vilusodas.
Üks' tazovaldkundoišpäi, Venälaine Federacii, tegihe valdkundan täudeks oiktusenjäl'ghetulijaks.
16 (lugu)
16 (kuz'toštkümne) om lugu 15 da 17 keskes.
Jurmal
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren Rigan lahten randištol, vedase 32 kilometrha pidust' mererandad 3-kilometrižel šoidul, šoid om röunatud Lielupe-jogel. Matkad Jurmalan keskusespäi Rigan keskushesai om 25 km päivnouzmha.
Insar
Eläjad
Insaran agrarine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Tul
Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, maršruttaksid, taksid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas i sen ümbrištos. Kaks' päraudtestancijan sauvust oma olmas lidnas: Moskvan i Räžskan.
Tomsk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Tomskan agjan lidnümbrikod * *
Tambov
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline. Kaik 10 puištod om lidnan territorijal. Heinkun lämuz om +20 C°, vilukun i uhokun — −8 C°, voden keskmäine lämuz om +6,1 C°. Paneb sadegid 520 mm vodes.
Openduz
Üläopendusen aluzkundad: