cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harag
Äikerdoičend
Elädas paroil. Valitas partnörad elon ezmäižel vodel, kandustaškatas kahtendel vodel, pezoiteldas koumandel vodel. Tehtas severz'-se šurunvuiččid pezoid kuiviš raguzišpäi, lapttulendanke, no munind om vaiše ühtes pezas. Emäč munib 5..8 munad sulakus, sen jäl'ghe haudub niid 17..18 päivest.
Sergijev Posad
Sergijev Posad (Сергиев Посад) om Venäman lidn da lidnankund Moskvan agjan pohjoižes. Se om agjan 21nz' lidn eläjiden lugun mödhe, Sergijev Posadan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2019 sulakud — rajonan) da kaikiš suremb lidn.
Gštad
Gštad om mägisuksiden da hihtandsportan kurort. Severz'-se kal'hid adivpertid i parahiman klassan sobiden laukad oma olmas tetabiden mehiden täht. Muzikan i il'mšuruiden festivalid oleskeldas lidnas.
Fareran kel'
Homaičendad
Kategorii:Germanižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Danijan keled Kategorii:Fareran Sared
Taganrog
Istorii
Läz 13. voz'sadal italijalaižed sauvoiba Porto-Pizano-lidnad da portad täs.
Eläjad
Rahvahad (enamba 1%, vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe ): venälaižed — 91,1%, ukrainalaižed — 3,8%, armenijalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 1,0%.
Aliboron antennatum
Aliboron antennatum om gavedin (bumbakon) erik. Amerikaiž-francine Džeims Tomson-entomolog (1828–1897) avaiži da ümbrikirjuti sidä vl 1864. Erik om Aliboron-heimon üks' videspäi, mülüb Cerambycidae-sugukundha.
Cikorii
Cikorii (Cichorium intybus) vai Järgeline cikorii, om äivozne (meckazmuz) vai kaks'vozne (kul'turaks) heinäsine kazmuz. Mülüb Puzuänikoižed-sugukundan Cikorii-heimho, sen tipine erik.
Muravlenko
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikon lidnad Kategorii:Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod
Cikorii
Kävutand
Medenkandai kazmuz. Kävutadas zelläks.
Födorova Oksana
Oksana Gennad'jevna Födorova (pasportan mödhe — Borodina, Оксана Геннадьевна Фёдорова (Бородина); sünd. 17. tal'vku 1977, Pskov, Venäman NFST, NSTÜ) — venämalaine TV-vedai, fotomodel', Miss Piter (1999), Miss Venäma (2001) i Miss Mail'm (2002) konkursoiden vägestai, kirjutai, milicijan major.
Dilan Bob
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:AÜV:oiden muzikankirjutajad Kategorii:AÜV:oiden gitaristad Kategorii:AÜV:oiden kirjutajad Kategorii:AÜV:oiden pirdajad Kategorii:Rokpajatajad Kategorii:Folkpajatajad Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Gitaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Minnesotha
Blagoveščensk (Baškortostan)
Istorii
Blagoveščensk šingotase sauvondmaterialiden pästandal (armatur, raudbeton, lämuzizoläcii, asfal't), poliefiran kompleksal, pakuitesen pästandal (gofriruidud karton, plastikmülüd), Ufanverižel LEK:al (Приуфимская ТЭЦ), laivankohendusen tegimel, «Tehnostandart»-edheotandal (boltad kingitimidenke).
Šimkent
thumb|left|250px|Lidnan nell' administrativišt rajonad Šimkent (Шымкент / Şymkent, Шымкент, kazahan virkand: [ʃɯmˈkɛnt]) om Kazahstanan lidn tazovaldkundan alištusenke. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Kouvol
Eläjad
Mamankel' (2016): suomen kel' — 95,4%, ročin kel' — 0,3%, toižed keled — 4,3%.
Galerei
thumb|center|1000px| Lidnan keskusen ühthine nägu vn 2017 elokus.
Aneuthetochorus bivestitus
Aneuthetochorus bivestitus om gavedin (bumbakon) erik Cerambycidae-sugukundaspäi. Braziline Martins-entomolog (Ubirajara Ribeiro Martins, 1932–2015) avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1962.
Necil gavedil ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Oktäbr'sk (Samaran agj)
Istorii
Oktäbr'sk šingotase VAZ:an sol'miden ühthekeradamižen cehal, sauvondmaterialiden pästandal (keramzitantegim, plastikiknad), mugažo omblendfabrikal i transportan edheotandoil (jogivaldmad, vedimdepo).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan Saratovan vezivaradimen oiktal randal, 50 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, vedase 27 km pidust' randad 0,5..1,5-kilometrižel šoidul. Volgaveren ülüden pautked oma ani pohjoižhe lidnaspäi. Oktäbr'sk röunatab Sizranin rajonanke pohjoižes. Matkad Samarhasai om 96 km päivnouzmha orhal, 157 km avtotedme vai 115 km raudtedme. Lähembaine lidn om Sizran' 1 km päivlaskmha orhal, avtotedme vai raudtedme, lidnoiden keskused sijadasoiš 20 kilometras toine toižespäi.
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,1%, totarlaižed — 1,4%, ukrainalaižed — 1,3%, saksalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 3,1%.
Rasskazovo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1697 kuti Rasskazovo-žilo, konz Moršanskan Stepan Rasskaz Vodänov-manmez' sai carin laskendad panemha alust. Žilo kändihe järedaks, Venälaižen imperijan vatken tehmižen znamasižeks keskuseks. Nell' vatefabrikad i äiluguižed nahkan ümbriradajad edheotandad radoihe 19. voz'sadal. Šingotihe kut vanhuskolaižiden religiijoksmusiden keskuz. Žilo sai lidnan statusad vl 1926.
Oklend (lidn, Uz' Zelandii)
Geografijan andmused
Klimat om subtropine valdmeren.
Irdkosketused
Kategorii:Uden Zelandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Atatürk Mustafa Kemal'
Ottomanan imperii sai kilt Ezmäižes mail'man sodas, i Mustafa kändihe rahvahaližen revolücijan i Anatolijan sodan ripmatomudes ezinenas, sai vägestust, sädi rahvahališt valdkundad i vedi reformiden rived. Radoi Turkanman ezmäižen päministran (1920−1921), Suren Rahvahaližen Suiman ezimehen (1920−1923), Turkanman ezmäižen prezidentan nell' strokud jäl'geten (1923−1938). Sai heilümatont arvostust turkan kundas, hänen valdatused oliba diktatoran kartte.
Atatürk oli nainu üks'jäižen kerdan (1923−1925), Latife Ušakligil' oli hänen ak. Hö erigotihe, sikš miše ak ehti Mustafan töihe kaikenaigašti. Kaik oli kümne last politikanmehel: kahesa tütrindamad i kaks' poigindamad, kaik lapsed saiba hüväd opendust da tulijad aigad.
Sur' Boss
Nece fil'm kändihe ezmäižeks sureks projektas Brüs Linke päroliš. Fil'm oli kaikiš satusekahambaks Honkongas sal'hiden mödhe 1971. vodel.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain fil'mad Kategorii:Honkongan fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1971 fil'mad Kategorii:Fil'mad kitajan kelel
Esvatini
Geografijan andmused
Esvatinin klimat märičese korktusel meren pindan päl. Ülähan ven mägiklimat om, alemba subekvatorialižen klimatan zon levineb. Tropine klimat om alahan. Heinkun lämuz om +12 C°, uhokun — +23 C°. Paneb sadegid 1200..1400 millimetraspäi vodes päivlaskmal (ven mägiklimat) 500..700 millimetrhasai päivnouzmal alangol.
Mek
Homaičendad
Kategorii:Vilud azeged
Vaugedvenälaižed
Vaugedvenälaižiden rahvahankeled oma vaugedvenän kel' i venän kel'.
Minun noruden Arkadii-lidnuz: Agjatoi orbit SSX
«Minun noruden Arkadii-lidnuz: Agjatoi orbit SSX» (わが青春のアルカディア 無限軌道SSX, vepsän kirjamil: Vaga Seišün-no Arukadia - Mugen Kidō Esu Esu Ekkusu) om japonine manga da anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Original om japonan kelel. Režissör om Tomoharu Kacumata. Scenarii — Leidži Macumoto. Idejan tegii — Hirojasu Jamaura da Hiroiuki Nosijama. Muzik — Šunsuke Kikuši.
Karkkil
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 8 330 ristitud, vl 2010 — 9 209 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udenma
Jevpatorii
Jevpatorii (Евпатория, Євпаторія, Кезлев / Kezlev) om lidn-kurort Kriman päivlaskmas. Se om pol'saren nellänz' lidn kaikenaigaižiden eläjiden lugun mödhe, Jevpatorijan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Kovdor
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kovdor-järven randoil, 209 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Eländfartalad oma pohjoižpolel järvespäi, küllästamižtegim da Kovdor-raudtestancii sijadasoiš suvipolel, pudotez ühtenzoitab niid. Matkad Suomenman valdkundröunhasai om 20 km päivlaskmha, Murmanskhasai om 190 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 290 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Polärnije Zori i Kandalakš 90 km päivnouzmha orhal.
Klimat om subarktine kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +0,5 C°, kezakun-elokun +11..+14 C°, tal'vkun-uhokun −8..−11 C°. Paneb sadegid 609 mm vodes, enamba kezakus-elokus (68..84 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (33..36 mm kus).
Ternopol'
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mel'burn
thumb|left|200px|Suren Mel'burnan rajonad Mel'burn (Melbourne [ˈmɛlbə(r)n], sijaline virkand mž. [ˈmælb(ə)n]) om lidn Avstralijan suvipäivnouzmas. Se om kahtenz' lidn valdkundas eläjiden lugun mödhe (Sidnein jäl'ghe), kaikiš suvemb lidn-millioner mail'mas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1835 kuti evropalaižiden külä Uz' Suviuel's-kolonijas. Vl 1837 lidnan pertišton «Hoddlan plan» (angl. Hoddle Grid) oli vahvištadud. Vl 1847 kezakun 25. päiväl tedotihe Suren Britanijan Viktorii-kunigaznaižen kirjeižes, kudamb andoi Mel'burnale lidnan statusad. Vspäi 1851 ripmatoman Viktorii-kolonijan aluz oli pandud, nügüd' Viktorii-štat. 1850-nzil vozil lidn tegihe tetabaks da kazvoi heredas löutud kuldan kaivuden tagut.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Jarr-jogen molembil randoil, Port Fillip-merilahtes ümbri, kudamb ühtenzoitase Bassan sal'menke. Geografižed koordinatad oma 37°48′49″S da 144°57′47″E.
Gonduras
Eläjad
Gondurasas elädas gondurasalaižed. Vl 2014 valdkundan ristitišton lugu oli 8 598 561 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Ristitišt augotižlibundan mödhe: mestizo (segoitadud indejalaižed evropalaižidenke) — 90%, indejalaižed — 7%, afrikalaižed — 2%, evropalaižed — 1%.
Anomonotes leucomerus
Necil gavedil ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Tal'v
Koume kud mülüb sihe — tal'vku, viluku da uhoku.
Vas (lidn)
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 58 335 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 67 620 eläjad vl 2016 i om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Tallidn
Lidn om Estinman biznesan, opendusen, kul'turan da tedon keskuz.
Subotic
thumb|left|200px|Lidnan fartalad (2013). Subotic (Суботица / Subotica [sǔbotitsa], Szabadka) om lidn Serbijan pohjoižes, Mad'jaranman röunanno. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, kaikiš pohjoižemb lidn. Vojevodinan kahtenz' surtte lidn, sen Pohjoižbačkan ümbrikon administrativine keskuz.
Budapešt
Geografižed andmused
Budapešt jagase 23 lidnümbrikoks, kaikutte om ičeze nimenke.
Transport
Mad'jaranman pälidn om valdkundan avtotesol'm. Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, elektrojonused da funikulör oma kundaližeks transportaks Budapeštas. Koume päraudtestancijad om lidnas. Metro radab lidnas vspäi 1896 (vspäi 2014 4 jonod, 52 stancijad, 37,6 km raudted). Jogitaksid oma populärižed.
Kallaste
Geografijan andmused
Lidn sijadase makundan pohjoižpäivnouzmaižes čogas, Peipusjärven päivlaskmaižel randal. Toril-oja (Torila) jokseb lidnan pohjoižes. Matkad Tallidnhasai om 162 km lodeheze orhal vai 198 km avtotel. Matkad volostin Alatskivi-žilo-keskushesai om 6 km suvhe orhal vai avtotedme, makundan Tartu-keskushesai om 40 km suvipäivlaskmha orhal vai 47 km avtotedme.
Surabai
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mas-jogensun i Javan meren Maduran sal'men randal, 5 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Suramadu-sild om saudud sal'mes päliči vodele 2009, se om läz 5,5 km pitte.
Irdkosketused
Kategorii:Indonezijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Vismut
Ühthine ümbrikirjutand
Element om harv Man kores, 20 grammas tonnas. Ei voi vastata sidä puhthas olendas.
Kävutand
Vismut kävutase tobjimalaz metallurgijas, medicinas, elektronikas. Se om hüvä katalizator mugažo.
Sekueni
Vl 2011 municipalitetan eläjiden lugu oli 11 526 ristitud. Viž küläd alištudas lidnan tobmudele.
Riteräi
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman futbolklubad Kategorii:Futbolklubad kirjamišton mödhe Kategorii:Vil'nüs
Habukad
Habukad (Accipitrinae) oma lihansöjad lindud, Habukaižed-sugukundan alasugukund. Sen ezitajad elädas kaikil kontinentil päiči Antarktidas.
Ümbrikirjutand
Pä om kehker. Lindunpoigaižed kazdas ičeksaz. Erikoiden tobj pala mecadab vaiše toižid linduid, toižed södas mugažo šihlikoid, löcoid i imetaiživatoid.
Klassifikacii
Alasugukund jagase videks heimoks:
Vanh Krim
Geografijan andmused
Vanh Krim om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Nettuno
Istorii
Nügüdläine lidn sai nimitust keskaigaižen külän i Neptunan zamkan mödhe, a ned Neptun-jumalaspäi. Ezmäine municipalitet oli sätud vl 1827.
San Antonio
Geografijan andmused
Klimat om subtropine räk valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +20,8 C°. Paneb sadegid 820 mm vodes, enamba 100 mm semendkus-kezakus i redukus.
Kaliningrad
Eläjad
Edeližed lidnan pämehed oma Jevgenii Lübivii (reduku 2021 — keväz'ku 2023), Andrei Kropotkin (reduku 2020 — reduku 2021), Aleksei Silanov (sulaku 2018 — reduku 2020).
Žigulövsk
Istorii
Ende Otvažnoje- (vspäi 1840) i Morkvaši-žilod (tetihe vspäi 1647) oliba lidnan sijas. Žigulövskan aluz om pandud vl 1949 niiden ühtištusel samha kivivoid, nimitihe Žiguli-mägiden mödhe. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1952. Saudihe Volgan gidroelektrostancijad vll 1950−1957 türmatud mehiden vägil, möhemba udesnimitihe Žigulövskan GES:aks. Kivivoin varad lidnan ümbrištos tuliba lophu aigan mändes.
Geografijan andmused
Kaik viž žilod mülüdas lidnümbrikho Žigulövskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 94,15 km². Om ümbärtud Stavropolin rajonan territorijal, sen londuseližil kel'dtahoil.
Eläjad
Žigulövskan valdkundaline kolledž (edel 2011. vot — radiotehnine tehnikum) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Nencalaižed
Nencalaižed (ненэй ненэч «todesine ristit») om Pohjoižen igähine vähäluguine rahvaz, eläb Venäman lodehes. Se om kaikiš äiluguižemb pen' Venäman rahvaz, lugumär — 45 tuhad ristituid (2010, rahvahanlugemine).
Tämbäine lugu da jagaduz
Nencalaižil om kaks' päšt gruppad kelen mödhe: tundrižed (enambuses) da mecaižed (tämbäine lugu om läz 1500 ristitud). Kahten gruppan keled erinedas, niiden keliden pagižijad ei toimetagoi toine tošt. Molembil kelil om paginoid.
Hüväd öd, čočod!
«Hüväd öd, čočod!» (Спокойной ночи, малыши!) om TV-oigenduz eziškoližen da alaškoližen igän lapsiden täht. Lähtleb efirha voden 1964 sügüz'kun 1. päiväspäi. Sädi Valentina Leontjeva-TV-vedai.
Karusel' (laukoiden verk)
«Karusel'»  ("Карусель") om Venäman gipermarketoiden verk.
Verkon ezmäine lauk oli avaitud Piterihe vl 2004. X5 Retail Group kätihe verkon mamkompanijaks vspäi 2008, konz oli 23 «Karuselid». Vl 2017 kaik 93 gipermarketad om Venämas, Federacijan äjiš subjektoiš. Enamba kaiked laukoid om Piteriš da Moskvas.
Irdkosketused
Kategorii:Torguindverkod Kategorii:Venäman torguind
Sičovk
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1448. Sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1776. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (10. reduku 1941 — 8. keväz'ku 1943).
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,5%, ukrainalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 2,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Smolenskan agjan lidnad *
Davlekanovo
Geografijan andmused
Davlekanovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Taumatauakatangiangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokanuenuakitanatahu
Kategorii:Kukhad
Šubert Franc
Homaičendad
Kategorii:Avstrijan muzikankirjutajad Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Ac (jogi)
Joginišk sijadase Jablonovijad-mägiden suvipalas. Jokseb mägiden pautkidme lodeheze. Jogi oleleb jädunu kül'mkun ezmäižes palaspäi sulakun lophusai. Sur'veziden kaks' päd: semendkus lumen sulandan tagut i heinkus-elokus vihmsezonan aigan. Madalan veden olend tuleb lujiden pakaižiden aigan.
Allotraeus orientalis
Necil gavedil ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Rahman Allah-Rakha
Biografii
Om nainu, Saira Banu om hänen ak. Heil om kaks' tütärt da üks' poig: Khatidža, Rahima and Amin.
Adams Brajan
Personaline elo
Pajatai ei ole nainu. Vl 2011 Brajan kändihe tataks, Mirabella Banni-tütär om sündnu, vl 2013 — Lula Rozi Li-tütär.
Ruan
Eläjad
Avtobusad, tramvaid, taksid i velosipediden kortom oma kundaližeks transportaks lidnas sen ümbrištonke.
Edeline lidnan pämez' om Ivon Rober (2014−2020, Yvon Robert).
Kurikk
Istorii
Jumalanpertin tulend mainitase vspäi 1672. Municipalitetan aluz om pandud vl 1868. Kurikk-eländpunkt kändihe lidnanvuiččeks (kauppala) vl 1966, sai lidnan statusad (kaupunki) vl 1977. Vspäi 2009 enzne Jurv-municipalitet (suom. Jurva) mülüb lidnha, vspäi 2016 — Jalasjärvi-kund.
Eläjad
Paavo Türväinen (Paavo Tyrväinen) radoi edeližeks lidnanpämeheks (2009−2015). Jalasjärvi-kundan Juha Luukko-pämez' radoi Kurikkan lidnanpämehen velgusentäutajaks vspäi 2016 pordon aigad.
San Migel' De Tukuman
Geografijan andmused
Lidn sijadase 431 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Aireshasai om 1310 km suvipäivnouzmha.
Bur kondi
Bur kondi vai Järgeline kondi (latinan kelel: Ursus arctos) om Kondjanvuiččed-sugukundan (Ursidae) kondjiden heimon lihansöi (Carnivora) imetaiživat. Lugetas 15 eläbad alaerikod i 2 kadonut.
No Mercy (popgrupp)
«No Mercy» (ei ole prostindad anglijan kelespäi) om saksalaine anglijankel'ne evrodensgrupp. Trio om olmas vspäi 1995.
Heartbreak Hotel (C. C. Catch-pajatajan singl)
«Heartbreak Hotel» (Muretud südäikeroiden adivpert' ) om C. C. Catch-pajatajan ezmäine pajo kahtendes «Welcome to the Heartbreak Hotel»-studijanal'bomas (1986), sintipop-žanras. Ühtennimine singl om pästtud 1986-nden voden elokul.
Harabali
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: Sündun Voznesenjan jumalanpert' vspäi 1992 (kellčuhunduz om saudud vl 2002) i Homoi-apostolan časoun' (om letud udel kaumištol vodele 2014). Islaman pühäpert' om avaitud vn 2002 tal'vkuspäi, se om mečet' nomer 25.
Dürtüli
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1786, nimi kändase «nell'pertine külä» baškiran kelespäi. 1957-ndel vodel ottaškanzihe kävutamižhe kivivoin lähišt Mančar-löudmižsijad. Kätihe Dürtülid lidnanvuiččeks žiloks vl 1964, se šingotaškanzi kivivoin samižen holitižkeskuseks. Žilo sai lidnan statusad vl 1989.
Moskvan agj
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 7 095 120 ristitud, sidä kesken 16 vepsläšt. Kaikutte kahesanz' ristit kümnespäi om lidnalaine. Moskvan ezilidnan zon levigandeb 50..70 km matkoil ümbärtespäi agjan territorijas.
Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed — 87,4%, ukrainalaižed — 1,7%, armenijalaižed — 0,9%, totarlaižed — 0,8%, vaugedvenälaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,8%, rahvahuden ozutandata — 5,9%.
Labitnangi
Eläjad
Jamalan äiprofil'žen kolledžan (Salehard) filial radab professionaližen opendusen aluzkundaks.
Buharest
Geografijan andmused
Buharest jagase 6 sektorha (sectoare) ičeze pämehidenke (meroidenke) da administracijoidenke, nomeruiše niid častomaraižen mödhe. Sektorad alajagasoiš fartaloihe (rom.: cartiere), niid kaik om 57.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Kokkol
Kokkol (Kokkola, Karleby i edel 1977 vot Gamlakarleby) om Suomenman lidnankund, lidn da sur' tondan-vendan port valdkundan päivlaskmaižel randal. Se om Keskpohjanma-agjan pälidn.
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnankundan pind om 2 730,8 km², sidä kesken kuivma 1 445,44 km², vezi da sokaz tahond ottas 41,99 km², meri — 1 243,37 km².
Eläjad
Vl 1964 eläjiden lugu oli 18 145 ristitud, vl 2010 — 46 257 ristitud, ühtištusen jäl'ghe lähižidenke kundoidenke vll 1977 i 2009. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Nell' ristitud videspäi elädas lidnankundan keskuses.
Fevral'sk
Geografijan andmused
Lähine Fevral'skoje-žilo (vspäi 1896, 348 rist. vl 2010) mülüb lidnankundha Fevral'skan ližaks. Lidnankundan pind om 1348 km².
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš lähembaižiš lidnoiš.
Streževoi
Geografijan andmused
Streževoi om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 212,97 km².
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud: ph. Mikulai-čudonsädajan (2006) i Sibirin Kaikiden Pühämehiden (letihe vll 1992−1993). Protestantizman «Elon vajeh»-keskuz i islaman «Al'-Hajat»-pühäpert' oma avaitud lidnas mugažo.
Saratovan agjan lidnad
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Armavir (Venäma)
Armavir (Армави́р, Արմավիր Armavir) om Venäman lidn Krasnodaran randan päivnouzmas. Se om randan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Armaviran lidnümbrikon administrativine keskuz.
Togo
Istorii
Vl 1960 sulakun 27. päiväl Togo tedištoiti ripmatomudes Francijaspäi.
Geografijan andmused
Londuseližed pävarad oma boksitad, kuld, raudkivend, fosfatad; toižed varad oma mouckivi, mramor, grafit, uran, hrom. Künttud ma otab valdkundan territorijan 38%.
Beinbridž (Džordžii)
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Flint-jogen randal (240 km pitte, mugažo anglijan kelel, Meksikan lahten bassein), läz sen jogensud, 37 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Florid-štatan Tallahassi-pälidnhasai om 70 km suvhe.
Stambul
thumb|left|250px|Lidnan-agjan transportine kart (2014) Stambul (İstanbul [isˈtambuɫ], ende Vizantii i Konstantinopol'  mugažo) om Turkanman kaikiš suremb lidn da agj, sen kaikiš znamasižemb port, kul'turan da ižandusen keskuz. Valdkundan kaikutte videnz' ristit eläb neciš lidnas. Evropan kaikiš suremb lidn ku lugeda molembid paloid.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Stambul-lendimport (IST, 52,5 mln passažiroid vl 2019) radab vn 2018 redukuspäi, se sijadase 35 km lodeheze lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Evrazijadme i Pohjoižafrikan järedoihe lidnoihe, mugažo Turkanmadme, om reisid AÜV:oihe i Afrikadme.
Šajennad
Kaik läz 11 500 heimon ezitajad elädas nügüd'aigan.
Nimitused
«Šajennad»-sana tuli siun kelespäi, sen šahíyela-sana znamoičeb «pagižii rusttal kelel rahvaz» vai «pagižii verhal kelel rahvaz». Ičeze nimituz om Tsétsêhéstâhese, sen znamoičend om «meiden karččed», no se ei ole tarkoiged: nimitusel toine znamoičend voib olda.
Jezeh Nkeiruka
Homaičendad
Kategorii:Venäman sportnikad Kategorii:Körlingistad kirjamišton mödhe Kategorii:Sportnikad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Panevežis (futbolklub)
Kluban istorii augotihe vl 2015, vändaškanzi I-ühtnendas. Vl 2018 oti ühtent sijad siš i vspäi 2019 ezineb A-ühtnendas. Oti koumant sijad 2022-sezonas, se oli kaikiš korktemb sija valdkundan čempionatas kaikes aigas. Sai Litvanman futbolkupkad vl 2020 i saihe sen finalhasai vl 2021. Aukštaitii-stadion Panevežisan keskuzpalas om kluban kodiarenaks (Aukštaitijos stadionas, nell' tuhad ištmid kacujiden täht).
Futbolkluban prezident om Bronüs Vaitekunas (Bronius Vaitiekūnas). Pätrener om italijalaine Džino Lettjeri (Gino Lettieri) vspäi 2022.
Soligalič
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kümne pühäpertid oma lidnas, niišpäi äjad ei ole rados: Hristan Eläbzdusen jumalankodi ühtennimiženke päjumalanpertinke, Jumalanmaman Sündundan päjumalanpert', Ristan Zdviženjan (Borisan da Gleban) päjumalanpert' i seičeme jumalanpertid.
Pohjoižen rahvahiden institut
Istorii
thumb|oiged|250px|Ühthine pohjoine kirjamišt latinan kirjamišton pohjal.
Bardhabuk
Ümbrikirjutand
Lind sötlese habukan sömäl, mugažo tabadab eläbid katussamboid, nühtajid, šihlikoid. Äikerdoičese tal'vkun keskespäi uhokun keskhesai. Pezoitelese severz'-se nellikkilometrid tarhal. Sur' peza sädase sanktoiš oksišpäi kall'oiden haugelmasihe vai makaroihe, 2..3 tuhad metrid ü.m.t. korktusil tobjimalaz. Kaik om üks'..kaks' munad munindas. Munan suruded oma 75..92,2 x 56..70 mm. Haudub emäč päpaloin, 53..58 päivest. Lindunpoigaine jäb pezas 106..130 päiväd, sötlese enamba luil 20 santimetrhasai pitte.
Homaičendad
Kategorii:Habukaižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Mončegorsk
Eläjad
Lidnümbrikon pämez' om Deputatoiden Nevondkundan ezimez'. Lidnan Administracijan pämez' om Viktor Sadčikov vn 2018 kül'mkuspäi.
Gvatemal
Eläjad
Gvatemalan toižed sured lidnad (enamba 600 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha ): Villa Nuev, Mihko. Vl 2002 kaik oli 101 lidnad enamba 10 tuh. ristitištonke. Lidnalaižiden pala om 51,8% (2020).
Mariehamn
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren randal, pol'sarel. Vl 2018 lidnan pind mereta oli 11,8 km², meren pind — 8,95 km².
Černähovsk
Eläjad
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 86,4 %, ukrainalaižed — 4,5 %, vaugedvenälaižed — 3,4 %, saksalaižed — 1,1 %, litvalaižed — 0,9 %, armenijalaižed — 0,7 %, totarlaižed — 0,5 %, čiganalaižed — 0,5 %, pol'šanmalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,6 %.
Beirut
Eläjad
Religijan mödhe (arni lidn, nimikirjutesen mödhe vn 2009 valičendoiden aigan): sunnitad — 45%, hristanuskojad — 39%, šiitad — 14%, judaistad — 1%, druzad — 1%, alavitad — 218 ristitud.
Pietarsaari
Istorii
Vl 1714 Venäman sodaväged poltiba lidnad, mugažo Jakobstad paloi vl 1835. Torguindport laivoidenke oliba muretud Kriman sodan aigan 19. voz'sadan keskes.
Fareran Sared
Eläjad
Uskojiden kaikiš enamba levitadud religii om lüteranižuz.
Astat
Ühthine ümbrikirjutand
Astat om radiotoksine, luja morim!
Kävutand
Astat-211 om substancii rakanvastaižen terapijan tagut.
Armstrong Lui
Lui Armstrong (Louis Armstrong, psevdonimad Louie, Satchmo, Pops; sünd. 4. eloku 1901, Uz' Orlean, Luizian, AÜV — kol. 6. heinku 1971, Nju Jork, Nju Jork-štat, AÜV) oli amerikalaine torvenvändai, pajatai (bariton, bas-profundo) i ansamblin ohjandai, edesti sädusid džazan stiliš. Tegi äjan džazan i amerikaižen popmuzikan populärizacijan täht mail'madme. Elon aigan om pästtud 55 platad hänen änetusidenke. Edesti anglijan kelel. Kirjuti iče enamba 50 pajod, äjad kändihe džazan klassikaks.
Iitti
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman kundad Kategorii:Päijät-Häme
Kedrovii (Tomskan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1982 kuti londuseližen gazan i kivivoin tedištelendan da sadajiden žilo, nimitihe ümbärdajan kanghan (kedrpedai) mödhe. Valitihe sijad enččen rajonan Pudino-žilo-keskusenno. Kedrovii sai lidnan statusad agjan alištusenke vl 1987.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 451 ristitud, lidnümbrikon — 3 948 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 5 500 eläjad vl 1996. Kaik 3 199 ristitud elihe lidnümbrikos vl 2018.
Rahman Zillur
Biografii
Vl 1952 Rahman ühtni likundha Bengalijan päzutandas. Vl 1970 politikanmez' oli valitud Pakistanan parlamentha, kudamban palan Bangladeš oli sil aigal. Ühtni Bangladešan ohjastushe tundištuseta. Valdkundan ripmatomuden tedotusen jäl'ghe radoi «Avami-ühtnend»-partijan päsekretarin, Bangladešan parlamentan ühtnii vspäi 1973.
Kaliningradan agj
Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Kaliningrad (sen ristitišton läz pol't).
Havajan kel'
Fonetik
Havajan kelen fonetik ei ole lujas koverikaz, kuti sen lähižiden-ki keliden fonetik.
Sur' Nedal'
* Kategorii:Hristanuskondpraznikad
Narimanov (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Astrahanin agjan lidnad *
Cetine
Istorii
Eländpunkt om tetab 1440-nziš vozišpäi. Cetinen jumalankodin aluz om pandud vl 1484. Cetine om Mustmägin istorine lidn, enzne pälidn i nügüdläine kahtenz' pälidn Podgorican jäl'ghe. Prezidentan rezidencii i ohjastusen kul'turministruz sijadasoiš Cetines.
Jügu 200 (fil'm)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Trillerad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2007 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Belorečensk
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud Kubanin kozakoil kuti maine lidnuz i Belorečenskai-stanic (станица Белореченская) vl 1862. Vl 1910 «Armavir — Tuapse»-raudtejono läbiti stanicad, i se šingotaškanzihe teravas. Stanic sai lidnan statusad vn 1958 28. päiväl semendkud nügüdläiženke nimenke. Vozil 1979−2005 lidn alištui agjan tobmudele oikti.
Geografijan andmused
Belorečensk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Čad
Čad, täuz' oficialine form — Čadan Tazovaldkund (République du Tchad, جمهورية تشاد Džumhūrijjat Tšād), om valdkund Keskuzafrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Ndžamen.
Geografijan andmused
Čadan klimat om kuiv tropine pohjoižes da ekvatorialiž-mussonine suves.
Eläjad
Uskondan mödhe (2015): islamanuskojad — 52,1%, protestantad — 23,9%, Riman katolikad — 20,0%, animistad — 0,3%, toižed hristanuskojad — 0,2%, uskondata — 2,8%, religijan märhapanendata — 0,7%.
Jassi
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan privilegijan kirjeižes vn 1408 6. päiväl redukud. Vll 1565−1862 Jassi oli Moldovan ruhtinazkundan pälidn, vll 1916−1918 — Romanijan pälidnaks.
Bangladešan tak
Nene rahuded oma pörundas: 1, 2, 5 takad, ende mugažo oliba 1, 5, 10, 25, 50 paisad. Banknotad oma nominalanke 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000 takad.
Cincinnati
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ogajon lidnad
Hegel' Georg Vil'hel'm Fridrih
Georg Vil'hel'm Fridrih Hegel'  (Georg Wilhelm Friedrich Hegel; sünd. 27. eloku 1770, Štuttgart, Vürtembergan gercogkund, Pühä Rimalaine imperii — kol. 14. kül'mku 1831, Berlin, Germanijan ühtištuz) oli saksalaine filosof, saksižen klassižen filosofijan üks' sädajišpäi. Kirjuti saksan i latinan kelil.
Nanotehnologii
Znamoičend
Jagadas nanoobjektoid koumeks päklassaks:
Swamped
Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan tegijad oma gruppan ühtnijad. Val'demar Sorihta prodüsirui singlad. Originaližen pajon žanrad oma nümetal i al'ternativine metal.
Las Pen'jas de Riglos
Eläjad
Las Pen'jas de Riglosan eläjiden lugu oli 268 ristitud 2010-ndes vodes. Kaikiš suremb ristitišt oli 669 eläjad vl 1970, no se poleni läz kahthe kerdha vodele 1981.
Radon
Fizižed ičendad
Atommass — 222,0176. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 9,73 g/L (0 C°, 6 kerdad enamba mi il'm); 4,4 g/sm³ (kehundlämudel −61,7 C°). Suladandlämuz — 202 K (−71 C°). Kehundlämuz — 211,5 K (−61,7 C°).
Alalomov
Geografijan andmused
Alalomov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 14,5 km².
Mar Del' Plat
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1874 10. päiväl uhokud. Vspäi 1911 raudte ühtenzoitab meriportad Buenos Airesanke. Meriport om saudud vll 1911−1916.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan i agjan päivnouzmas, 38 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Aireshasai om 400 km pohjoižhe.
Merkurä Čuk
Merkurä Čuk (Miercurea Ciuc, Csíkszereda, Szeklerburg) om lidn Romanijan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Se om Hargitan ümbrikon administrativine keskuz.
Kantemirovkan sild
Ümbrikirjutand
Sildal kuz' avtoted oma sätud 24,5 metrad ühthiženke levedusenke. Trotuarad jaugnikoiden täht oma koume metrad levette, ned oma erigoittud avtoteišpäi metalližel bar'jeral.
Olenegorsk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 072 ristitud, lidnümbrikon — 30 021 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 35 800 eläjid vl 1992. Vl 2017 kaik 21 039 ristitud elihe lidnas i 29 849 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Oleg Samarskii (sügüz'ku 2013 — sügüz'ku 2021).
Kotk (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kümenlakso
Varn (lidn)
Geografijan andmused
Varn-lidn jagase 5 administrativižhe rajonha: Primorski (Mererandaline), Mladost, Odesos, Vladislav Varnenčik, Asparuhovo. Sen ližaks viž žilod mülüdas Varnan kundha.
Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 334 870 ristitud. Kaik 375 tuh. ristituid elädas kundas (2018) i läz 420 tuh. ristituid om ezilidnoidenke (2017).
Dzeržinsk (Venäma)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad Kategorii:Alalidnan agjan lidnümbrikod
Tbilis
Istorii
Iberijan Vahtang-car' pani nügüdläižen eländpunktan alust 5. voz'sadal. Jäl'ghižel voz'sadal se kändihe valdkundan pälidnaks. Lidnas tehtas Gruzijan KSP:n pol't.
Eläjad
Ortodoksižed hristanuskojad (91,4% vl 2002) oma enambuseks eläjiden keskes.
Irdkosketused
Kategorii:Gruzijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Gruzijan regionad
Anželika (fil'm)
«Anželika» (Angélique) om vn 2013 francine fil'm melodraman i ozaitelemižiden žanras.
Portugalijan kel'
Reguliruindorganzacijad oma Rahvahidenkeskeine portugalijan kelen institut (Instituto Internacional da Língua Portuguesa, IILP, Prai, Kabo Verde, vspäi 2002), Lissabonan Tedoakademii i Brazilijan literaturan akademii (Rio-de-Žaneiro).
Leviganduz
Pagižijoiden lugu om 223 millionad ristituid kuti kodikel' (2016), heišpäi nell' videndest elädas Brazilijas, i 20 mln ristituid toižeks keleks. Lähembaine heimkel' om ispanijan kel'.
Eländkodi
Nügüd'aigaižen eländkodin sündundan istorii
thumb|right|250px|Pert' sväzinke ([[Baikalantagaine rand)]] Ristitud kävutadas eländkodid istorijanedeližes aigaspäi. Eziauguižin erazvuiččed karad da grotad oliba kodikš. Sikš ku londuseližed eländsijad ei voinugoi täutta amuižiden mehiden kaikid tahtoid, ka zavodihe lattä niid: kivitihe eländlavad, letihe kiviaidoid. Zemlänk da butkaine oliba ristituiden kaikiš amuižembikš eländkodikš tazangištoil.
Eländkodin evolücii 19.-20. voz'sadoil
21. voz'sadal äi märid om vahvištadud kävutandan effektivižusen lujendusen täht da energijan kadotusen polendusen täht jo eländkodin sauvomižen aigan. Kävutadas eländhonusiden zoniruindad. Valdkund lujenzi lämuzizoläcijan i londuseližen vauktusen tarbhaičendoid. «Vihand kodi»-koncepcii el'getab pertin palahine energetine ičevarmituz voinuziden udištamha purtkiden abul (päiväine, tullei, biopoltuz, sadeged, ližadumižjoksmuz).
Čukačun kel'
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled
Novouzensk
Novouzensk (Новоузе́нск, mugažo kazahan kelel) om Venäman lidn da lidnankund Saratovan agjan suvipäivnouzmas. Se om Novouzenskan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1928).
Istorii
Novouzensk šingotase sömtegimištol: leibäntegesed, konditerine tehmine, kolbasan pästand. Ende radoiba mugažo voitegim (vhesai 2003), lindferm i savičtegim.
Bangladešan flag
Flagan proporcii om 3:5. Sen tagama om vihand mujul. Rusttan kehkruden radius otab flagan pidusen videndest.
Kotovsk
Kotovsk voib znamoita nimitadud eländpunktoid Rahvahanikoiden sodan Venämas Grigorii Kotovskii-kombrigan muštoks:
Tedr
thumb|left|250px|Tedran emäč Tedr (Lyrurus tetrix) om levitadud Evrazijan meclind Fazanižed-sugukundaspäi. Seičeme alaerikod om olmas.
Seversk (Tomskan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1949 kuti Počtkonor' nomer 5 sauvomha uranan da plutonijan küllästamižfabrikad. Kävutihe türmatud mehiden töid. Vl 1954 žilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke, no Tomsk-7 oli oficialižikš vhesai 1989.
Geografijan andmused
Kaik kaks' žilod da koume pen't küläd mülüdas lidnümbrikho Severskan ližaks, ned ei olgoi sauptud lidnan erineden. Lidnümbrikon pind — 485,65 km².
D'Kruz Ileana
Biografii
Ileana om sündnu Mumbai-lidnha, laivansauvomižen inženeran kanzha. Hänel om Ris-vell' i kaks' sizart: Fara i Eilin. Kümnevoččes igäs Ileanan kanz sirdi Goaha, hän eli siš seičeme vot. Sid' pördui kanzanke Mumbaihe i ühtni severzihe-se reklamrolikoihe.
Itel'menan kel'
Itel'menan kel', ende kamčadalan kel'  (ičeze nimituz: Итэнмэн) om ilel'menalaižiden kel', üks' paleoazijalaižiš kelišpäi. Mülüb Čukotkan da Kamčatkan kel'kundha.
Ainan kel'
Grammatik
Ainan kel' om sintetine agglütinativine kel'. Sil om polisintetižen kelen pirdoid, ozutesikš, inkorporacii: 'api «lämoi» +  'ari «viritada» > api’ari «viritada lämoid».
Cink
Ühthine harakteristik
Metall om nellänz' kävutamižen lugumäran mödhe raudan, alüminijan i vas'ken jäl'ghe. Ristitun täuz'kaznu hibj mülütab cinkan 2 grammad, fermentoiš tobjimalaz, se om tarbhaine mikroelement. Erased zolotuhheinäd kogotas cinkad. Cinkan ioniden pit'k paineg om toksine.
Janaul
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Janaul-raudtestancijaks «Kazan' — Jekaterinburg»-raudtekeskustan sauvomižen aigan vl 1914. Nimitihe lähižen külän mödhe (mainitase vspäi 1750). Vl 1991 žilo sai lidnan statusad.
Eläjad
Ufan politehnižen tehnikuman Janaulan filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Miehikkälä
Geografijan andmused
Kund om olmas vspäi 1887. Kaik 13 küläd mülüdas sihe. Kund sijadase suomalaiž-venämalaiženno röunanno i röunatab Venäman Leningradan agjanke vspäi 1946. Kundan pind sokhata mata om 422,26 km². Matkad agjan Kouvol-keskushesai om 58 km orhal päivlaskmha-lodeheze vai 94 km avtotedme, Lapenrandhasai om 64 km pohjoižpäivnouzmha avtol, Kotkhasai om 67 km suvipäivlaskmha.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman kundad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kümenlakso
Kalmikijan Tazovaldkund
Kalmikijan Tazovaldkund (Республика Калмыкия, Хальмг Таңһч, vepsän kirjamil: Hal'mg Tangč) vai Kalmikii (Калмыкия) om Venäman avtonomine valdkund, sen subjekt.
Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Elist.
Tobmuz
Kalmikijan Tazovaldkundan parlament om üks'kodine Rahvahaline Suim (Хурал). Kaik rahvaz valičeb sen 27 ezitajad videks vodeks, kaik hö ratas kaikenaigašti. Anatolii Kozačko radab Suiman ezimeheks vs 2008 keväz'kun 7. päiväspäi kahtenden strokun.
Gendel' Georg Fridrih
Sädused
Kaikiš tetabambiden sädusiden keskes oma «Muzik veden pindal» (koume süitad orkestran täht, angl. Water Music, 1715−1717), «Messii»-oratorii (angl. Messiah, 1741), «Muzik kunigahan praznikambuškelendan täht»-süit (angl. Fireworks Music / Music for the Royal Fireworks, 1749).
Gladiolus
Leviganduz
Nimituz libub latinižes gladius-sanaspäi «mek», kazmusen irdnägun mödhe edel änikoičendad i sen jäl'ghe. Kazmused Gladiolus-heimospäi libudas suvižen Afrikan (erikoiden tobj pala), Evrazijan (10 erikod) i Madagaskaran (9 erikod) agjoišpäi. Kazvatadas gibridoid saduiš kaiked mail'madme.
Ušakovan sild
Istorii
Eziauguine sild oli plaškoutoišpäi. Tehtihe sidä vl 1786 kuti Kivisaren sild, vspäi 1802 sai Kahtenz' Kivisaren sild-nimed (Второй Каменноостровский мост) toižen Kivisaren sildan vaumičendan tagut Pen' Nevk-joges päliči. 1830-nziš vozišpäi nimitihe Stroganovan sildaks, sikš miše Stroganov-kanzan kezakülä sijazihe läheli. Vozil 1869−1935 puine sild oli olmas, i jo vll 1906−1907 tramvaid da avtod ajeliba sildadme.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe Kategorii:Merenrandaine rajon (Piter) Kategorii:Petrogradan rajon
Ragiž
thumb|right|250px|Ragiž [[San Hoses, Kalifornii-štat, AÜV]] Ragiž om atmosferižiden sadegiden toižend. Se kogoneb kehkran forman šoidukahiš läbinägujiš jäpalaižišpäi tobjimalaz, no oleskeleb erazvuiččen väran-ki forman, lumisüdäitukunke.
Änižröunan rajon
Istorii
Vodelpäi 1941 vodehesai 1944 rajon oli anastadud Suomenman sodavägil (voinvägil).
Cirkonii
Ühthine ümbrikirjutand
Element om levitadud londuses, pala Man litosferas — 170..250 grammad tonnas.
Gelendžik
Istorii
Gelendžikan ižandusen päsarakod oma turizm (läz 20 sanatorijad, koume akvaparkad, puištod, kül'bendrandan 20 km, enamba 3,5 mln lebaidajid vl 2021) i sömtegimišt (sidä kesken vinan edheotand). Tedoaluzkundad i jüguiden meriport ratas lidnas mugažo.
Geografijan andmused
Klimat om subtropine meren, ezimägišton pirdoidenke. Heinkun lämuz +23,1 C°, vilukun +2,3 C°, voden keskmäine lämuz +12,4 C°. Paneb sadegid 849 mm vodes, enamba kül'mkus-uhokus (74..125 mm kus).
Eläjad
Privatine Gelendžikan tehnikan, ekonomikan da oiktusen kolledž om lidnan professionaližen keskopendusen aluzkundaks, mugažo toižiden kolledžiden kaks' filialad (Krasnodar, Novorossiisk). Üläopendusen aluzkundoiden kaks' filialad (Krasnodar).
Cirkonii
Kävutand
Ottas kävutamižhe metallurgijas legiruindližaduseks. Vajehtadas hüväsuguižid metalloid tehnikas. Tehtas astjoid, südäitukuižiden reaktoriden paloid, muiktusenvastašt mašiništod. Kävutadas praznikambuškelusen šlibakoikš, palab teravas i läz savuta.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Alütoran kel'
Pagižijoiden lugu — 25 ristitud (2010) Venäman Kamčatkan pohjoižes. Ei ole oficiališt kirjkel't. «Kamčatkan aborigen»-lehtez publikoičeb materialoid alütoran kelel regulärižešti, sen kirjkel' om kirilližen kirjamišton pohjal.
Sanundan vaihiden järgenduz om joudjaline. Koume lugud, üks'toštkümne kändod.
Homaičendad
Kategorii:Čukotkan da Kamčatkan keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled
Tedonpäiv
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n praznikad Kategorii:Ukrainan praznikad Kategorii:Vaugedvenäman praznikad Kategorii:Venäman praznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:Openduz Kategorii:1. sügüz'ku
Cindao
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Šan'dun
Kordov (lidn, Argentin)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1573 6. päiväl heinkud.
Eläjad
Kordovan nacionaline universitet radab vspäi 1613 (Universidad Nacional de Córdoba, UNC, 111 tuhad üläopenikoid vl 2014). Argentinan Tedoakademii om sätud Kordovas vl 1869 i baziruiše neciš lidnas tähäsai.
Saratovan agj
Geografijan andmused
Pind om 101 240 km². Stepid da mustma ottas territorijan tobjad palad. Agjan päivlaskmpolen joged jokstas Donha, niišpäi Hopr da Medvedic oma znamasižed. Agjan suvipäivnouzmpol'žed Sur' Uzen'- da Pen' Uzen'-joged kadodas Kazahstanan letkihe. Kaikiš pidemb jogi om Volg, sen znamasižed ližajoged oma Sur' Irgiz da Terešk. Volgan hura rand nimitase Volgantagaižeks. Kaikiš järedambad vezištod oma Saratovan i Volgogradan vezivaradimed.
Agjan päivnouzman reljef om tazo. Päivlaskmaižen reljef om kukhikaz da vanoikaz. Volgaveren ülüz läbitab agjan kesked suvespäi pohjoižhe pidust' Volgan oiktad randad. Kaikiš korktemb čokkoim om Hvalinskan mägiden nimetoi kukkaz agjan pohjoižes (369 m).
Klimat om ven kontinentaline, kontinentaližuz ližadab päivlaskmaspäi päivnouzmha. Keza om läm' +20..+22 C° keskmäiženke lämudenke. Vilukun da uhokun keskmäine lämuz om −8 C°, pakaižed oleldas −30 Cel'sijan gradushasai. Paneb sadegid 250 mm vodes agjan suvipäivnouzmas da 550..580 mm vodes agjan päivlaskmas. Kevädel oleleb sadegid kaikiš penemba.
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 85,3%, kazahlaižed — 3,0%, totarlaižed — 2,1%, ukrainalaižed — 1,7%, armenijalaižed — 1,0%, azerbaidžanlaižed — 0,6%, čuvašalaižed — 0,5%, mordvinalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,8%, rahvahuden ozutandata — 2,6%.
Ostrovnoi
Geografijan andmused
Kaik viž pen't eländpunktad mülüdas lidnümbrikho Ostrovnoin ližaks. Lidnümbrikon pind — 462,94 km².
Serdobsk
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,9%, toižed rahvahad — 3,1%.
Gur'jevsk (Kaliningradan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad *
Kuldsar'ved Gallehusaspäi
Homaičendad
Kategorii:Arheologii Kategorii:Runižed kirjutesed
Wind of Change
Pajon anglijankel'ne tekst om kirjutadud vn 1989 gruppan matkan Moskvha jäl'ghe i zavodiše muga:
Tučkovan sild
Ezmäine sild oli tehtud vl 1758 puspäi i pulloišpäi paloin kuti Nikol'skii-sild. Se oli kaikiš pidembaks Piterin sildaks (900 m). Vozil 1833−1835 avaiduzsild oli saudud puspäi täuzin. Vl 1870 paloi varaidmatomas pipkutandaspäi i oli saudud möst. Vl 1948 saudihe ut sildad teraraudbalkoišpäi, se oli 257 m pitte da 19 m levette. Nügüdläine sild om saudud raudbetonaspäi vozil 1962−1965, se om 226 m pitte da 36 m levette, sidä kesken kuz' avtoted 28 m ühthižel levedusel. Agjahižed keskustad oma 74,1 m pitte. Keskuzližen piduz om 53,4 metrad, libutase gidroajaimel. Vll 2016−2018 sild eli rekonstrukcijas läbi, vajehtihe keskustoid metalližikš. Avtod, tramvaid da jaugnikad kävutadas sildad.
Henni Deniel
Deniel Filipp Henni (다니엘 필립 헤니, Daniel Phillip Henney; sünd. 28. kül'mku 1979, Karson-Siti, Mičigan, AÜV) om amerikaine televizijan i fil'miden akt'or, model' irlandiž-korejiženke augotižlibundanke.
Kerekan kel'
Homaičendad
Kategorii:Čukotkan da Kamčatkan keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Kolnuded keled
Gul'keviči
Gul'keviči (Гульке́вичи) om Venäman lidn da lidnankund Krasnodaran randan päivnouzmas. Se om Gul'kevičin rajonan administrativine keskuz (vll 1935−1963 i vspäi 1980) da üks'jäine lidn.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuban'-jogen hural randpolel, vides kilometras jogespäi, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnodarhasai om 140 km päivlaskmha orhal vai 165 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kropotkin 12 km lodeheze orhal, raudtedme vai avtotedme. «Kavkaz»-avtote ümbärdab lidnad vides kilometras suvipäivlaskmpolespäi.
Eläjad
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,8% vl 2010): venälaižed — 92,8%, armenijalaižed — 2,1%, ukrainalaižed — 1,7%, saksalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 1,9%, rahvahuden ozutandata — 0,7%.
Durres
Irdkosketused
Kategorii:Albanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Maardu
Istorii
Maardu šingotase järedaks torguindmeriportaks i Iru-elektrostancijal (radab londuseližel gazal i murdoil). Saudud nevondkundaližen aigan himine «Estonofosforit»-kombinat om sauptud Estinman ripmatomuden endištusen jäl'ghe.
Kordov (lidn, Meksik)
Istorii
Kordov šingotase sömtegimištol (sahar, kofe, fruktad, kukuruz), metallurgijal, butulkvalamižmašinoiden pästandal, plastikan industrijal, mecan varhapanendal.
Tehnecii
Fizižed ičendad
Tehnecii om hoštai radioaktivine hobedaižhahk päličmänendmetall.
Kraiov
Istorii
Kraiov šingotase avtosauvomižen täudel ciklal (Ford), sömtegimištol, elektrotehnižel inžiniringal i elektrusen tehmižel.
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline Keskmeren valatoitandanke.
Lujad manrehkaidused oleskeliba lidnas (1790, 1831).
Kauhav
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 1 328,38 km², sidä kesken kuivma 1 313,79 km², vezi i sokaz tahond otiba 14,59 nellikkilometrad.
Belovo
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 76 764 ristitud, lidnümbrikon koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 118 tuhad eläjid vozil 1962 i 1987.
Hadižensk
Hadižensk (Хады́женск, Хъыдыжъы) om Venäman lidn da lidnankund Krasnodaran randan suves, sen Apšeronskan rajonas.
Valuikad
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Belgorodan agjan lidnad *
Šroff Taiger
Biografii
Taiger om sündnu Mumbai-lidnha, Džeki-akt'oran da Aješa-prodüseran (neiččel kanzannimi oli Datt) sämižkanzha. Krišna-sizar om Taigeral, prodüser da režissöran abunik. Hän om gudzaratin da uigurižen augotižlibundanke tatan polespäi i Bengalijan da Bel'gijan augotižlibundanke maman polespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1990
Gräzi
Istorii
Ende Gräzi-žilo oli olmas lidnan territorijal Matiran oiktal randal 17. voz'sadaspäi. Sirtihe sen eläjid paloin vl 1974 sauvomha Matiran vezivaradint, ühtištuihe žilod lidnanke vl 1979. Gräzi-radnikžilon aluz om pandud vl 1868 kuti raudtestancii udel «Moskv — Voronež»-raudtel. Vl 1869 sauvoškanzihe «Jelec — Borisoglebsk»-raudted žilospäi. Nimitihe stancijad i sid' radnikžilod Gräzi-žilon mödhe. Radnikžilo kändihe rajonan keskuseks vl 1928, sai lidnan statusad vn 1938 4. päiväl tal'vkud.
Medicin
Lekarid, farmaceftad da medsizared oma medicinan professionaližed radnikad. Pacientad da läžujad oma heiden klijentikš.
Bumag
Toižendad
Bumagan otand kävutamižhe toštmižtorhudeks om kožui ekologijanke, sikš miše sen ümbriradmine küzub elektrust kahthe kerdha vähemb, pahoid jändusid — koumhe kerdha vähemb tehmižhe vereses cellülozaspäi rindataden. Bumagan tehmine kazvoi kahthe kerdha polenke jäl'gmäižes kahtes voz'kümnes dokumentoiden elektronižhe pörundha kacmata. Tactud mahushe bumag kadotab kahtes-koumes vodes.
Emeral'das
Emeral'das-kunigaznaine (クイーン・エメラルダス Kuīn Emerarudasu) om tedoližen fantastikan riven kul'tine melestehtud personaž, vägelaine, kosmine merirazbainik. Ezmäižen kerdan hän ozutihe Kosmine Harlok-merirazbainik-mangas (1977). Harlokan serbanik, Meitelan sizar da Prometiuman tütär. Hän sobib must vihmsoba da kostüm päle.
Polärnije Zori
Geografijan andmused
Polärnije Zori om üks' kaikiš pohjoižembiš eländpunktoišpäi, kudambiš ei olele polärišt öd. 22. päiväl tal'vkud om kaikiš lühüdamb 21-minutaine päiv.
Kalininsk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *