cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomskan agj
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 88,1%, totarlaižed — 1,6%, ukrainalaižed — 1,1%, saksalaižed — 0,8%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, čuvašalaižed — 0,4%, uzbekalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,9%, rahvahuden ozutandata — 4,3%.
Poklonskaja Natal'ja
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Venäman juristad Kategorii:Venäman politikanmehed Kategorii:Kriman Tazovaldkund Kategorii:Juristad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Luganskan agjaha
Oksitanan kel'
Ümbrikirjutand
Oksitanan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Kirjamišt kogoneb 23 kirjamespäi, niiden ližaks K-, W- i Y-kirjamed oma velgsanoiš vaiše. Erazvuiččed diakritižed znamad ližadudas kirjamihe francijan kelen kartte. Lähembaine heimkel' om katalanan kel'. Francijan kelen erineden, oksitanan keles läz ei ole sauptud kehkranzoittud vokalid, i substantivoiden sugu erigoičese kirjutamižes: mužiksugu znamoičese -e vai noläižel lopindal, naižsugun lopind om -a. Verboiden fleksii om šingotadud.
Luke (lidn, Paragvai)
Istorii
Luke šingotase pälidnan lendimportal, juvelirtegesiden, matkliphiden i soitoiden (gitarad, arfad) pästandal da möndal, kaik om viž tuhad penid edheotandoid lidnas. Motocikloiden ühthekeradand, tekstilin edheotandad.
Kem' (lidn)
Istorii
Kemin ižandusen sarakod oma elektroenergetik (Kemin GES:oiden kaskad), mecan ümbriradmine, kalan kazvatuz, transport, turizm.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Karjalan Tazovaldkundan lidnad *
Brusak
Kategorii:Torokanad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid
Fotosintez
Process
Processan järgeline formul: 6CO2 + 6H2O --päivänvauktuz--> C6H12O6 + 6O2. Reakcii voib manda tagazepäi cellülozan olemiženke.
Znamoičend
Fotosintezan reakcijad oma kaiken eläban energetine aluz Mas. Läz koumed milliardad vozid tagaz hapanikan erigoitmižen vedespäi mehanizm sündui i tegi Päiväšt energetižeks purtkeks biosferan täht. Hapanikan enambuz atmosferas sündui fotosintezaspäi. Samaldused sädiba hapanikaspäi ozonšoiduid, i voimuz linni elänzoitta kuivid maid, elo leviganzi niidme vedespäi.
Homaičendad
Kategorii:Kazmused Kategorii:Bakterijad Kategorii:Stajan biologii Kategorii:Metabolizm Kategorii:Fizine himii
Nauru
Istorii
Nauru-sar' om elänzoittud vspäi 1000 edel meiden erad. Germanijan imperii anneksirui sart vn 1888 sulakus. Avstralii anasti Naurud Ezmäižen mail'man sodan aigan vn 1914 elokus, i sar' läksi koumen valdkundan ohjastusen alle: Avstralii, Uz' Zelandii i Sur' Britanii. Avstralii pani administracijad. Japonii okkupirui Naurud Toižen mail'man sodan aigan (25. eloku 1942 — 13. sügüz'ku 1945) i sauvoi lendahtamižsargad. Avstralijan armii vägesti japonijalaižid, fosforitoiden samine jätkustui.
Čeläbinskan agjan lidnad
Kaik om koumekümne lidnad (город, sidä kesken koume SATÜ:d) i 13 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Čeläbinskan agjas.
Piterin kaičendsauvusiden kompleks sur'vezišpäi
thumb|center|600px| Piterin kaičendsauvusiden kompleks sur'vezišpäi pohjoižespäi (Sestroreckan čuraspäi) vl 2005
Bard (lidn)
Istorii
Amuižen ühtennimižen lidnan jändused oma severziš-se kilometriš nügüdläižes lidnaspäi. Järed torguindlidn oli olmas 5. voz'sadaspäi, lidnusen ruinad oma kaičenus. Araban torguindted sarakoičihe lidnas Kavkazadme i mäniba nenihe lidnoihe: Derbent, Tiflis, Ardebil', armenijan Dvin-pälidn.
Aleksandr Makedonijalaine
thumb|left|200px|Aleksandran büst [[Kezasadus, Piter]] Aleksandr Makedonijalaine vai Aleksandr III Sur'  (Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μέγας «Aleksandros ho Megas», Alexander III Magnus; sünd. 20 (21). heinku vai 6..10. reduku 356 edel m.e., Pell, Amuine Makedonii — kol. 10. kezaku 323 e.m.e., Vavilon) oli tetab Makedonijan car' vspäi 336 edel m.e. ičeze surmhasai.
Elon znamoičend
Aleksandr Makedonijalaine sädi ičeze nimel nimitadud imperijad. Se imperii oli hudr i čihozi teravas hänen surman jal'ghe. Koume akad oliba Aleksandral, sunduihe kaks' poigad: Gerakl (oli sündnu naindata) da Aleksandr (Roksana sünduti kus paliči tatan surman jäl'ghe).
MOS Technology 6502
Mikroprocessoran otand oli znamasine kompjuterižen tehnikan šingotesele, abuti sauda kodikompjuterad ičeze odval arvol 1970-nziden voziden lopus. Eskai nügüdläižen aigan «6502» om üks' kaikiš populärižembiš mikroprocessoroišpäi mail'mas, kävutase ližasistemiš.
Usol'je
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Spasan Toižetamižen naižjumalankodi (om avaitud vspäi 1999) ühtennimiženke päjumalanpertinke, kaks' jumalanpertid i koume časounäd oma kaičenus lidnas, no oma udessündutamižes.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Permin randan lidnad *
Ares
Kacu mugažo
Kategorii:Amuižgrekan jumalad Kategorii:Jumalad kirjamišton mödhe Kategorii:Mifologižed personažad kirjamišton mödhe
Kägentäid
thumb|right|200px|Täuz'kaznu kägentäi Kägentäid (Acari, Acarina) oma živatoiden Hämähoukunvuiččed-klassan (Arachnida) alaklass.
Cezii
Cezii (Cs — caesium latinan kelel) om 55nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan päalagruppas), tabluden kudendes periodas.
Himižed ičendad
Cezii om vägev katalizator.
Kappadokii
Etimologii
Agjan nimituz fiksiruiše 6. voz'sadan EME lopuspäi, mainitase kuti Haspaduya Ahemenidoiden Darii I- i Kserks I-cariden koumekel'žiš nimikirjutesiš Persijan valdkundan ühteks maišpäi. Haspaduya libui persijan Huw-aspa-dahyu-sanoišpäi «čomiden heboiden ma» ezimeletaden.
Kampal
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1890 Suren Britanijan F. Lugard-kolonistal mectuztahon sijas.
Transport
Maršruttaksid i motociklad-taksid («boda-bod:ad») oma kundaližeks transportaks. Kampal ühtenzoitase raudtel Kenijan Nairobi-pälidnanke.
Germes
thumb|right|200px|«Logios Hermes» (Germes-pagižii) — mramorine riman kopii grekan originalan mödhe Germes (Ἑρμῆς Ermes) — amuižgrekan mifologijas om torguindan, ližan, melevusen da udatin jumal. Hän andab kal'hut i sališt torguindas. Kattab Gerol'did, sur'oigenuzid, paimnid da matkadajid; magijan, alhimijan i astrologijan kaičii.
Atletoiden jumal. Jumaloiden sur'oigenu i kolnuziden hengiden vedai (sišpäi Psihopomp-kucundnimi om olmas — «hengiden vedai») Aidan manalaižhe car'kundha. Germes tegi märid, luguid, kirjamištod, openzi ristituid.
Pert'kulun sild
Ümbrikirjutand
Jäl'gmäine rekonstrukcii mäni vozil 2012−2013. Tähäsai oigedrandaližed alused seištas puvajil.
Merilin Monro
Biografii
Kazvoi armotoman laps'aigan tobjan palan, Monron mam läžui psihižikš. Zavodi radod radiol ohjastadud lendimiden tegimel, oli homaitud i kändihe AÜV:oiden propagandan radnikaks-modelikš vl 1945. Sirdi Los Andželesha radmaha «Blue Book»-model'agentuses i otaškanzi populärižust. Kar'jer jätksi kinoaktrisaks vll 1947−1962, Monro edesti pärolid tobjimalaz.
L'jež
Istorii
L'jež šingotase logistikan keskuseks, elektrotehnižel sarakol, aviakosmižil tegimil (Airbus:an i Arian 5-raketan palad), sömtegimištol (jondveden, oluden i šokoladan pästand).
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Urt-jogen lanktendan Maasha randoil. Matkad Alamaiden Maastriht-lidnhasai om 33 km pohjoižhe orhal, Saksanman Aahenhasai om 53 km pohjoižpäivnouzmha.
Labidostomis martensi
Medvedev-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1983.
Necil gavedil ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Lehtesensöjad bumbakod Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Amuran agj
Amuran agj (Амурская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Amuran agjan reljefan kart. Agj röunatab Habarovskan randanke päivnouzmas, Evrejan avtonomiženke agjanke suvipäivnouzmas, Kitainke suves da suvipäivlaskmas (sen Heilunczän-agjanke), Baikalantagaiženke randanke päivlaskmas da Saha (Jakutijan) Tazovaldkundanke pohjoižes. Amuran agj om mererandatoi.
Reljef om mägikaz pohjoižes (Stanovoi-mägisel'g), tazo keskuses da suves. Kaikiš korktemb čokkoim om Gorod Makit-mägenpä, se sijadase agjan päivnouzmas (2295 m). Kaikiš madalamb om Amur-jogen kendäk suves.
Groznii
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu om 271 573 ristitud, se om tazovaldkundan ristitišton videndez. Kaikiš suremb ristitišt oli 404 tuhad eläjid vl 1987 i 401 tuhad eläjid vl 1991. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 291 687 eläjad 324,16 km² pindal.
Joudjuden kuvapatsaz
Sauvomine
Kuvapatshan käzi tervačunke oli sätud eziauguižešti lahjaks AÜV:oile Francijaspäi vn 1876 Mail'man ozutelendan täht Filadel'fijas i valdkundan sadavoččen jubilejan oiktastuseks, projektan kuvad oliba ozutadud Nju Jorkas mugažo. Radod kaiken kuvapatshan sädamižes tuliba lophu Francijas vl 1884, sid' jagoihe muštnikad da vedihe ujuden valdmeren kal't sauvomižen sijannoks. Om saudud kaikenaigaižel sijal vozil 1885 (5. eloku) — 1886 (22. sulaku), amerikaižel betonalusel.
Čaplin Čarl'z
Täuz'piduzližed fil'mad
Kaikiš niiš fil'miš Čaplin tegi professijoid: prodüser, režissör, scenarist, akt'or, muzikankirjutai.
Kondopog
Geografijan andmused
Berözovk-žilo (633 rist. vl 2013) mülüb lidnankundha Kondopogan ližaks.
Frolovo
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Volgogradan agjan lidnad Kategorii:Volgogradan agjan lidnümbrikod *
Mir
Mir (vai Kaikuz, Londuzkund, mugažo — Mail'm) om fundamentaline termin astronomijas da filosofijas, konkretižeta märhapanendata. Ühtnižes hamas, Mir om olmižen kaiken kund ümbri meiš, sidä kesken planetad, tähthad, galaktikad; a mugažo kaiked materijad da energii. Pojavad terminad — kosmos, mail'm, londuz.
Araban Ühtenzoittud Emiratad
Geografijan andmused
Reljef om tazo, Rub El' Hali-letetazangišt otab territorijan tobmad palad. Ei ole olmas jogid, saum vezid om läz nol' procentad (0,2 km²). Mäged seištas pohjoižpäivnouzmas. Kaikiš korktemb čokkoim om Džabal' Jibir-mägi (1527 m). Kaik flor om ištutadud mägirajonan irdpolel.
Mir
Kategorii:Kosmologii Kategorii:Astronomii Kategorii:Astrofizik
Araban Ühtenzoittud Emiratad
Eläjad
Igähine rahvaz om emiratalaižed (arabialaižed tobjas palas), vaiše hö oma rahvahanikusenke, läz 1,4 mln ristituid vl 2013. Rahvahad (2015): emiratalaižed — 11,6%, Suviazijan augotižlibundanke — 59,4% (sidä kesken Indii 38,2%, Bangladeš 9,5%, Pakistan 9,4%, toižed mad 2,3%), egiptalaižed — 10,2%, Filippinoiden rahvahad — 6,1%, toižed rahvahad — 12,7%.
Dionis
Jumal om sündutadud Zevsan kül'gespäi. Dionisan ak om Ariadna. Jumal matkazi äjan Keskmeren maidme, i openzi ristituid kazvatada vinmarjad kaikuččes mas, no toi ičezenke meletomut i otandad vägel sil-žo aigal. Dionisan päsimvol om härg.
Vereščagino
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid i ph. Lazarin naižjumalankodi oma avaitud, mugažo vanhuskolaižiden ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' om saudud lidnas vll 1991−1993.
Grekanma
Geografijan andmused
Klimatan koume toižendad oma levitadud tahoidme: Keskmeren, Al'piden i ven. Kontinentaližen palan Pind-mägisel'g valatoitab sadegiden järgendust.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, bur hil', metallad (raudkivend, boksitad, cink, nikel', hahktin, magnii), gidroenergii; toižed varad oma keitandsol, mramor.
Politine sistem
Käskuzkundaližen tobmuden pä om Areopag (Άρειος Πάγος, Arejos Pagos).
Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2019 7. päiväl heinkud. Parlament valiči ut Katerina Sakellaropulu-prezidentad vn 2020 22. päiväl vilukud (261 än't 300:späi), hän tuleb radho keväz'kun 13. päiväspäi. Kiriakos Micotakis om päministran vs 2019 heinkun 8. päiväspäi.
Päivnouzfrizan kel'
Päivnouzfrizan kel' vai Zaterlandan kel' (ičeze nimitused: Seeltersk, Seelterfräiske) om germanižen gruppan indoevropine kel'. Kelel pagištas vaiše Zaterlandas (Saksanma).
Obama Barak
Biografii
Obama radoi kundaližen organizatoran mugažo i advokatan civiližen oiktusen sferas. Vspäi 1992 vhesai 2004 hän oli konstitucižen oiktusen opendajaks Čikagon juridižiden tedoiden institutas i ühtenaigašti oli valitud koume kerdad da radoi Illinois-štatan senatas vll 1997−2004.
Kanz
Barak om naižiš vspäi 1992, Mišel' Robinson Obama (sünd. 1964) om hänen ak, jurist. Par sünduti da kazvati kaht tütärt naimiželos: Malia Enn (Malia Ann, s. 1998) i Nataša (Natasha, enamba tetas kut Saša, s. 2001).
Patekar Nana
Nana Patekar (mugažo anglijan kelel; नाना पाटेकर; sünd. 1. viluku 1951, Murud Džandžir, Maharaštr, Indii), todesine nimi — Višvanath «Nana» Patekar, om indijalaine ak'tor da režissör. Edestab rolid fil'miš marathin i hindi-kelil tobjimalaz.
Jufit Jevgenii
Biografii
Jevgenijan Georgii Jufit-tat oli tedomez' radiotehnikan i metrologijan sferas, melestegii. Vll 1987−1988 Jevgenii mäni stažiruindas läbi «Lenfil'm»-kinostudijan Aleksandr Sokurov-režissöran školas.
Džamunan sild
Kategorii:Bangladešan sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe
AÜV:oiden valdkundznam
right|250px AÜV:oiden valdkundznam (Great Seal of the United States) om Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden üks' oficialižiš simvolišpäi, Suren Pečatin päine pol' kahtespäi. Se om vahvištadud 1782-nden voden 20. päiväl semendkud. Sädi Čarl'z Tomson (angl. Charles Thomson), 13 kolonijan Kontinentaližen Kongressan sekretar' vll 1774−1789.
Banžul
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Gambii-jogensun hural randal, ph. Marijan (Banžul) sarel, 0 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Valdkundan kaikiš järedamb Serekund-lidn sijadase 13 km suvipäivlaskmha. Sildad ühtenzoittas sart kontinentanke suves, ehtatim sidob Barr-lidnanke Gambijan jogensun oiktal randal.
Eläjad da transport
Vn 2013 Gambijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 301 ristitud, ezilidnoidenke (93 km² pindal) — 413 397 ristitud.
Demidovan sild
thumb|right|250px|Demidovan sild Demidovan sild (Демидов мост) om sild Piterin Admiralteiskii-rajonas Gribojedovan kanalas päliči, läz Grivcovan kujod (enččes Demidovan kujo). Kävutase jaugnikoiden da avtoiden täht. Ühtenzoitab Kazanin i Spasan sarid. Lähembaižed kanalan sildad oma Kivine sild i Sennoi sild.
Pusild om saudud vodele 1776, kaugedraudasižed bembled — vll 1834−1835 E.A. Adam-inženeran projektan mödhe P.P. Bazen-arhitektoran ühtnendanke. Raudbetonižed apakod oma pandud bemblihe. Sild om 20 m pitte i 16 m levette.
Kojeged
Leviganduz
Gavedid oma levitadud kaikedme mail'madme. Erased erikod elädas ristitun eländtahoiš (sinantropižed).
Erased erikod oma maižandusen satusen travijad, neniden kul'turoiden: puvill, rugiž da toine vill', kapust, jablokpu. Levitadud kojeg travib villasižid tegesid.
Homaičendad
Kategorii:Lipkaižed Kategorii:Polifiletižed gruppad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid
Komoran Sared
Istorii
Vl 1975 heinkun 6. päiväl Komoran Sared tedištoiba ičeze ripmatomudes Francijaspäi.
Politine sistem
Vl 2015 vilukun 25. päiväl Komoriden järgvaličendad oliba suimihe (valdkundan da sariden), kahtenz' tur oli uhokun 22. päiväl. Prezidentan edelstrokuižed valičendad oliba vn 2019 24. päiväl keväz'kud, Azali Assumani oti 60,77 % ezmäižes turas. Hän radab prezidentan vs 2016 semendkun 26. päiväspäi (sai 41,43 % kahtendes turas), oli jo Komoriden prezidentaks vll 1999−2006, om Ngazidž-saren ezitai, Mvali-saren jäl'ghe.
0 (lugu)
0 (nol') om lugusana -1 da 1 keskes.
Kivine sild (Piter)
Sauvuz ühtenzoitab Kazanskii- i Spasskii-sarid, Admiralteiskii-rajonad Keskuzrajonanke vspäi 1776. Lähembaižed kanalan sildad oma Jauhsild i Demidovan sild.
Konstrukcii
Sildan alused oma butaižiš apakoišpäi puižil vajil, toižed palad oma saudud ozrikkivespäi i oma kreptüd sil. Kivižen bembelülähän minimaline sanktuz om 75 sm, paneg sen päl om tehtud kivišpäi mouckivisegoitesel. Monolitine raudbetonapak om pandud panegen päle. Avtoteid oma kattud asfal'tbetonal. Trotuarad oma erigoittud avtoteišpäi röunal ozrikkivespäi. Sildan röun om tehtud kanalan randirdan röunan kartte: baläsinad kaugedraudaspäi metalližkaičpuidenke ülähän ozrikkivitumboiden keskes.
Kostamukš
Kostamukš (Костому́кша, ičen. karj. Koštamuš, Kostamus) om Venäman lidn da lidnümbrik Karjalan Tazovaldkundan lodehes. Se om Karjalan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Geografijan andmused
Lidn seižub Kontokkijärven (Kondokijärven) päivlaskmaižen i suvižen randpolil, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Petroskoihesai om 365 km orhal suvipäivnouzmha, 491 km avtotedme. Matkad Suomenman röunhasai om 35 km päivlaskmha, röunal raudten da avtoten «Lüttä-Vartius»-kontrol'punkt om olmas.
Sonamarg
Sonamarg (mugažo anglijan kelel, सोनमर्ग Sonamarg, سونمرگ Svnmrg) om Indijan mägistancii (eriline eländpunktan toižend) Džammu da Kašmir-štatas.
Venecii
Transport
Kebn metro (ital. Minimetrò) radab lidnas vspäi 2010 (1 jono, 857 m, 3 stancijad).
Sonamarg
Mägistancii sijadase Gimalajad-mägil, 2800 m ü.m.t. korktusel. Saskendeb populärižust kesked turistoid.
Täid
Täihe sidotud vepsän muštatiž
Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe
Arhangel'sk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1584 lidnan statusanke Mihail Arhangelan jumalankodiš ümbri kuti Novoholmogori-lidnuz kaičemha jumalankodid da torguindkosketusid vihanikoid vaste. Panihe merivaldmoid-ki jogen vastrandal. Vspäi 1596 mainitase kuti Arhangel'skii-lidn, vl 1613 om nimitadud muga oficialižikš jumalankodin mödhe.
Sobad
Möhäine Keskaig
Jumalankodikundan valdoičendan pord märiči keskaigaižen ristitun elonmahtust da kundan socialižid röunoid. Ristankandajiden mänendad (1095-1270) abutiba Päivnouzmman modan levigandusele Evropadme. Sobiden tegimišt oli primitivine da goll', sen tagut tehmine oli unificiruidud. Sidä vaste, soban mülü da suruded oliba sured, znamasižed. Ricariden turnirad sünduiba «rodun» kostümid. Ned oliba kirjavikš, asimmetrižiden kuvidenke, turniriden ekipiruindan mödhe (somused, štandartad, rodunznamad, heboiden poponad).
Kodiš kävutadud sobad
Alajagadas toižendoikš:
Arhangel'sk
Eläjad
Sijaližed üläopendusen aluzkundad oma Pohjoine (Arktine) federaline universitet Mihail Lomonosovan nimed (om sätud kahten universitetan ühtištusel vl 2010, sid' mülütihe severt-se kolledžoid, 26,7 tuh. üläopenikoid vl 2011, kahesa üläškolad i kaks' institutad) i Pohjoine valdkundaline medicinine universitet (alusenpanend 1932 kut medinstitut, 3,8 tuh. üläopenikoid vl 2015), mugažo Piterin aluzkundoiden kaks' filialad: Arktine meriinstitut (Valdkundaližen meriakademijan Makarovan nimed filial) i Piterin valdkundaližen kul'turan institutan filial.
Classics
«Classics» (Klassik) om C. C. Catch-pajatajan kahtenz' kompiläcijanal'bom. Se om pästtud vodel 1989.
Pedro Huan Kabal'jero (lidn)
Pedro Huan Kabal'jero (Pedro Juan Caballero, mugažo guaranin kelel, ispanine virkand: [ˈpeðɾo ˈxwaŋ kaβaˈʎeɾo]; sijaline lühenduz: Pedrojuán) om lidn Paragvain päivnouzmas. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Amambai-agjan administrativine keskuz.
Eläjad
Vl 2002 lidnan eläjiden lugu oli 64 600 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 2020 kaik 122 190 ristitud elihe rajonas, heišpäi 103 247 ristitud eliba lidnas.
Gaček
Vepsän kirjamištos gaček om kävutamas koumel kirjamel: Č, Š da Ž, kudambad lugesoiš kut [tʃ] (ч), [ʃ] (ш) da [ʒ] (ж).
Homaičendad
Kategorii:Diakritižed znamad
Irkutskan agjan lidnad
Enččed lidnad
Muretud lidnad:
Mavrikii
Geografijan andmused
Matkad Mavrikii-sarespäi francižhe Reün'jon-sarhesai om 200 km suvipäivlaskmpolehe, Indijhasai — läz 3950 km pohjoižpäivnouzmpolehe. Mavrikijan randad lainištab Indine valdmeri 177 km randanpirdanke.
Eläjad
Uskondan mödhe (2011): induistad — 48,5%, riman katolikad — 26,3%, toižed hristanuskojad — 6,4%, islamanuskojad — 17,3%, toižed uskojad — 0,6%, religijatomad — 0,7%, märhapanendata — 0,2%.
Toižed sured lidnad (enamba 80 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha): Roz Hill, Vakoa Feniks, Kürpip, Katre Borne. Kaik om 20 lidnad enamba mi 10 tuhad eläjidenke.
Kudentoštkümnen nellikon identižuz
kus
Niinistö Sauli
Mez' om valitud prezidentan radnikusele tošti vn 2018 vilukus. Suomenman edeline (11nz' lugul) prezident om Tarja Halonen.
Gutenberg Iogann
Biografii
Gutenberg oli sündnu lidnan Frile Gensfleiš-patricijan kanzha, El'za Virih-mam libui vatken torgovanoiden perehespäi. Priha oli noremban lapsen, hänel oliba Frile-veik, El'za-sizar i Patce-sizarindam. Om kaičenus vähän tedoid Iogannan elon polhe edel 1434. vot, no voib ezimeletada, miše hän openui käziradoile. Vll 1434−1444 mez' eli Strasburgas i oli otnus pol'kalližarvoižiden kividen šlifuindha (agat, oniks), tegi zerkloid pühämatknikoiden täht. Vl 1455 sätud tipografii läksi Iogann Fust-rahaandajale käskuzkundan pätandan mödhe. Gutenberg tegi sebrad Konrad Gumerinke i pästi severz'-se kirjoid vodele 1460.
Kongo (jogi)
Homaičendad
Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Angolan joged Kategorii:Kongon Demokratižen Tazovaldkundan joged Kategorii:Kongon Tazovaldkundan joged Kategorii:Atlantine valdmeri
Japonan Vikipedii
Nece jaguz om avaitud 2001-nden voden 11. päiväl semendkud.
Čeläbinskan agj
Eläjad
Kaik om koumekümne lidnad agjas da 14 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (enamba 100 tuh. eläjidenke, surembaspäi penembha) oma Magnitogorsk, Zlatoust, Miass, Kopeisk. Vl 2015 kaik om 32 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Noid (grupp)
Irdkosketused
Kategorii:Vepsän muzikgruppad‎ Kategorii:Venäman muzikgruppad‎ Kategorii:Folkrokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2007 alusenpanendanke Kategorii:Vepsläižed Kategorii:Petroskoin muzikgruppad
Marakai
Homaičendad
Kategorii:Venesuelan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
YouTube
thumb|right|250px|YouTube:an logotip vl 2017 YouTube (lugese jutjub, kändase «SinäTorv» anglijan kelespäi) om populärine videohostingan sait.
All'
thumb|right|250px|Allin munad oma (48−60) × (33−41) mm surtte All' (Clangula hyemalis) om levitadud polärine kezalind, mülütadas Sorzanvuiččed-sugukundha.
Kingisepp
Istorii
Kingiseppan ižandusen päsarakod oma mineraližheretusiden pästand, üks'kerdaižiden formiden tehmine monolitižen sauvondan täht, stökolantegim (butulkad, bankad), mouckiven tegim. «Piter—Tallidn»-raudtejono läbitab lidnad.
Belgorod
Geografijan andmused
Belgorod jagaze kahteks ümbrikoks: Päivnouzmaine (Восточный) i Päivlaskmaine (ven. Западный). Lidn om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Gruzii
Ižanduz
Gruzijan larin znam: 15px.
ƛ̓
Om Pohjoižamerikan indejan keliden rivel, ozutesikš, komoksan i tompsonan keliš.
Sjudad Guajan
Sjudad Guajan (Ciudad Guayana [sjuˈðað ɣwaˈʝana] «Guajan-lidn») om Venesuelan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Bolivar-štatan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe.
Portugalijankel'ne Vikipedii
Nece jaguz om avaitud 2001-nden voden semendkul.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Portugalijan kel'
Las Vegas
thumb|left|250px|[[Las Vegas Strip]] Las Vegas (mugažo anglijan i ispanijan kelil, virkmine: angl. [lɑːs ˈveɪɡəs], isp. [laz ˈβeɣas] «kazvateližed alangištod») om Amerikan Ühtenzoittud Štatoiden lidn Nevad-štatan suvipäivnouzmas. Oficialine anglijankel'ne nimituz — City of Las Vegas, oficialižetoi — muite Vegas. Se om štatan kaikiš suremb lidn.
Ustüžnan rajon
Geografijan andmused
Ustüžnan rajon om Vologdan agjan suvipäivlaskmaine taho. Pind — 3 558,6 km².
Om röunoid kudenke Venäman rajonanke:
Vs 2015 kezakun 1. päiväspäi rajonan territorii alajagase 8 ühtnikha: 1 küläkund, 6 municipališt ühtnikad da 1 lidnankund (Ustüžn-lidn).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine, sömtegimišt da turizm.
Olland Fransua
Vs 2017 semendkun 14. päiväspäi Olland radab Francijan Konstitucižen Nevondkundan ühtnijan.
.ad
Kahtenden tazopindan .nom.ad-domen kävutase personoiden saitoiden täht.
San Kristobal' (lidn, Venesuel)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1561. Kukutan manrehkaiduz mureni lidnad i rikoi äi lidnalaižid vl 1875.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Andiden pautkil, 810..1350 m korktusil, 900 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kolumbijan röunhasai om 57 km päivlaskmha.
Jaunde
Eläjad
Vl 2005 eläjiden lugu oli 1 817 524 ristitud, vl 1960 — 100 tuh. ristituid.
Homaičendad
Kategorii:Kamerunan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Lahdenpohj
Lahdenpohj (Лахденпо́хья vai Ла́хденпохья, Lahdenpohja) om Venäman lidn da lidnankund Karjalan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Se om Lahdenpohjan rajonan administrativine keskuz (vozil 1945−1958 i vspäi 1970) da üks'jäine lidn.
Karjalan sild (Piter)
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe Kategorii:Merenrandaine rajon (Piter)
Saturn
Saturn (Saturnus) om kudenz' planet Päiväižespäi lugeden Päiväižen sistemas. Planetan astronomine znam om ♄. Se kogoneb gazoišpäi, om sisteman kahtenz' surtte planet Jupiteran jäl'ghe.
Cerii
Ühthine ümbrikirjutand
Toksine element, i kalan da veziolijoiden täht eriližešti, voib kogotas organizmas.
Saturn
Ümbrikirjutand
Erazvuiččed jäd i jügedad elementad oma renghiš. Magnitkend sase üht millionad kilometrid Päiväižen polehe.
Cerii
Kävutand
Sadas puhthad elementad cerijan ftoridan (CeF3) suladusen elektrolizan abul. Om olmas cerijan löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Bangi
thumb|left|250px|Lidnan kart ümbrištonke (2013) Bangi (Bangui [bɑ̃ɡi]), sango: Kötä gbätä tî Bangî) om Keskafrikan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Geografijan andmused
Klimat om tropižen savannan. Kun keskmäine lämuz om +25..+27 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +13 C° i +39 C°. Paneb sadegid 1520 mm vodes, vähemba tal'vkus-uhokus (20..39 mm kus), enamba semendkus i heinkus-redukus (170..240 mm kus). Vihmoiden aigan relätivine nepsuz om 80..83 %. Ezilidnad alangoiš alištudas sur'vezile. Pälidn sijadase Afrikan kaikiš järedamban magnitanomalijan keskuses, se anomalii om ellips seičemesadad i tuha kilometrad surtte.
Indii
Geografii
Londuseližed pävarad oma londuseline gaz, kivihil', metallad (raudkivend, titankivend, hromkivend, marganc, boksitad), diamantad da väghine mahuz; toižed varad — kivivoi, mouckivi, šoidkivi.
Tobmuz
Parlament (भारतीय संसद Bharatija Sansad) om kaks'kodine, kaik om 790 ühtnijad. Üläkodi om Štatoiden Nevondkund (राज्य सभा Radžja Sabha, Council of States) 245 ühtnijanke, štatoiden da territorijoiden käskusenandmižsuimad valitas 238 heišpäi kudeks vodeks, 12 — prezident paneb čomamahton ristituid radsijha. Üläkodin koumandez vajehtase kaikuččes kahtes vodes. Alakodi om Rahvahaline Kodi (लोक सभा Lok Sabha, House of the People) 545 ühtnijanke videks vodeks (543 — kaik rahvaz valičeb kaikid kerdalaz, sidä kesken 84 — kastoišpäi, 47 — heimoišpäi; 2 — prezident paneb angliž-indijalaižišpäi). Indijan prezident om eriline parlamentan ühtnii.
Uden voden kuz'
thumb|right|250px|Uden voden kuz' [[Novomoskovsk (Tulan agj)|Novomoskovsk-lidnas, Venälaine Federacii]] Uden voden (Raštvoiden) kuz' om Uden voden da Raštvoiden praznikoičendan veroline atribut äjiš mail'man valdkundoiš.
Kotel'nikovo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1897 kuti Nikolajevskii-žilo läz Kotel'nikovskai-raudtestancijad «Caricin — Sal'sk»-keskustal. 20. voz'sadan augotišespäi žilon nimi oli Kotel'nikovskai-stanic. Vspäi 1929 külä kändihe Kotel'nikovskii-radnikžiloks. Vl 1955 radnikžilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Aksai Kurmojarskii-jogen hural randal läz Cimlänskan vezivaradint (Donan bassein), 49 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Volgogradhasai om 190 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme. Lähembaižed lidnad sijadasoiš Rostovan agjas: Volgodonsk 76 km päivlaskmha orhal vai 110 km avtotedme i Cimlänsk 130 km päivlaskmha avtotedme.
Peugeot 308
Homaičendad
Kategorii:Peugeot Kategorii:Avtod kirjamišton mödhe Kategorii:Kebnavtod
Bränsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, Desn-jogen molembil randoil (Десна, Dnepran hurapol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Bränskan rajon ümbärdab lidnad. Matkad Moskvan keskushesai om 349 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 382 km avtotedme vai raudtel. Lähembaine sur' lidn om Orel 117 km päivlaskmha orhal, 129 km avtotel vai raudtedme.
Medvežjegorsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuses, seižub Änižen pohjoižel randal, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kukhad ümbärtas lidnad. Matkad Petroskoihesai om 152 km suvhe.
Armastuz
Armastuz kaclese mugažo kuti filosofine kategorii — subjektine pidand, intimine mujand armastusen objektale. Armastuz om ozan kaikiš tarbhaižemb subjektivine indikator.
Gräzovecan rajon
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 36 820 ristitud.
Kaik om 511 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 1 lidnanvuitte žilo, 16 muite žilod, 477 küläd, 7 raudtestancijad, 5 raudtesarakod da 4 futorad.
Kotovo
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 24 115 ristitud, rajonan ristitišton kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 28 600 eläjad vl 2000.
Hauged
Hauged (Esox) om jogikala. Se om Haugižed-sugukundan heim koumen kesken (edel 2016. vot oli üks'jäine). Om levitadud Evropas, Sibiriš, Pohjoižamerikas.
Jupiter
Harakteristikad
Kaik om 80 Jupiteran kaimdajad. Galileo Galilei avaiži nell' kaikiš järedambid vl 1610: Io, Evrop, Ganimed i Kallisto.
Tedoidused
Vedadas planetan tedoidusid teleskopoiden abul Man pindaspäi da manverižes orbitaspäi. Kaik kahesa avtomatišt apparatad oli oigetud amerikaižel NASA:l Jupiterannoks 1970-nziš vozišpäi, niiden kesken «Pionerad», «Vojadžerad», «Galileo», «Junona».
Vikal'vi
thumb|left|250px|Kommunan sijaduz provincijas Vikal'vi (Vicalvi, sijaližel paginal: Ucàluë) om kommun (kund) da žilo Italijan keskuzpalan suves. Mülüb Lacio-agjan Frozinonen provincijha.
Keil Džon
Homaičendad
Kategorii:Suren Britanijan pajatajad Kategorii:Suren Britanijan muzikankirjutajad Kategorii:Muzikantad Kategorii:Suren Britanijan prodüserad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Uel'sha
Sologub Födor
Födor Sologub (Фёдор Сологуб), todesine nimi — Födor Kuz'mič Teternikov (Фёдор Кузьмич Тетерников; sünd. 1. keväz'ku 1863, Piter, Venäman imperii — kol. 5. tal'vku 1927, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine runokirjutai, prozan kirjutai, dramaturg da publicist. Venäman simvolizman ezitai.
Cleistocactus clavispinus
Cleistocactus clavispinus om kaktusoiden (Cactaceae) sugukundan erik Cleistocactus-heimos.
Perun endemik. Kazvab Nask-agjan alangištoiš. Elonform om penzaz. Sarakoičese jurespäi, sanktad varded oleskeldas 20..80 santimetrhasai pitte. Änikoičeb rusttoil änikoil.
Somali
Geografijan andmused
Reljef om tazo tobjimalaz. Pohjoižes om plato 500..1500 m ü.m.t. korktusidenke. Järved reskvedenke sädase necen platon alangoil (balleh:il) mussonan aigan. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Šimbiris-mägi, 2416 m meren pindan päl. Kaikenaigaižed joged oma man suves: Džubb i Uabe Šebelle.
Politine sistem
thumb|right|250px|Somalin politine kart vn 2014 redukus. Ohjandusen form om federaline parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Madaxaweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliyeed). Hän paneb radsijha päministrad (somal.: Ra'iisul wasaaraha Soomaaliya, رئيس وزراء الصومال Rajijs vuzara' al-suumal). Päministr formiruib ohjastust. Parlament valičeb prezidentad nelläks vodeks, voib olda kaks' strokud.
Eläjad
Toižed sured lidnad (enamba 500 tuh. ristituid, surembaspäi penembha): Hargeis, Bosaso, Gal'kajo.
Kallad (jogi)
Nece om Kollam-ümbrikon üks' kahtes päjogespäi. Piduz om läz 121 kilometrad.
Anus (lidn)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1228 dokumentoiš, no alusenpanendan oficialine voz' om 1137. Vn 1617 Stolbovon kožundaktan mödhe Venäman valdkundröun mäni 40 kilometras Oloncan pagastaspäi. Vodele 1649 saudihe järedad lidnust i kätihe lidnaks, sirtihe raudan käziradajid da torguucoid Änižentaguižespäi i panihe sodavejan sijaks.
Heinku
Heinku om voden seičemenz' ku grigorianižes da julianižes kalendariš, kezan kahtenz' ku. Kogoneb 31 päiväspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Kud
Bamako
Transport
Maršruttaksid oma kundaližeks transportaks Bamakos. Lidn om «Dakar — Niger»-raudten lopstancijaks, ottas Nigerad laivjogeks. Bamako om ühtenzoittud avtoteil valdkundan agjoidenke.
Lelidorp
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, ümbrikon suvipäivlaskmas, tel pälidnaspäi sen rahvahidenkeskeižennoks lendimportannoks, ühesa metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Paramaribo-pälidnhasai om 18 km pohjoižhe.
Laos
Istorii
1950-nziden voziden lopus Rahvahanikoiden soda zavodihe. Vl 1975 tal'vkun 2. päiväl Savang Vathana-kunigaz pučihe valdištmespäi. Nevondkundaline Ühtištuz abuti säta tazovaldkundad.
Politine sistem
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (Sapha Heng Ksat) 149 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Nece Suim om üks'jäine käskusenandai tobmuz valdkundas, vahvištab kaik käskusid.
Eläjad
Rahvahad (2015): lao — 53,2%, hmou — 11,0%, hmong — 9,2%, fouthai — 3,4%, tailandalaižed — 3,1%, makong — 2,5%, katong — 2,2%, lue — 2,0%, akha — 1,8%, toižed rahvahad — 11,6%.
Irkutskan agj
Irkutskan agj (Иркутская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Agjan pälidn da kaikiš suremb lidn om Irkutsk.
Geografijan andmused
Klimat om terav kontinentaline. Keza om räk da lühüd. Tal'v om vilu, kuiv da pit'k. Heinkun keskmäine lämuz om +15..+20 C°, vilukun kesklämuz om −18 C° suves da −35 C° pohjoižes. Paneb sadegid 300..400 mm Keskuzsibirin mägitazangištol da 600 mm mägisel'giden pautkil. Sadegiden pol' paneb kezal. Viluku om kaikiš kuivamb (11 mm).
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan gubernatoran, Käskusenandajan Suiman da Ohjastusen pert' [[Irkutskas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Sergei Levčenko radab gubernatoran vs 2015 redukun 2. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Kaks' ezmäšt varagubernatorad da kaks' muite varagubernatorad oma hänele abhu. Üks' ezmäine varagubernator om Ohjastusen ezimeheks sil-žo aigal. Ruslan Bolotov radab Ohjastusen ezimehen vs 2017 sügüz'kun 25. päiväspäi.
Vladimir (lidn)
Istorii
Vozil 1157−1238 Vladimir oli Vladimiran da Suzdalin ruhtinazkundan ühteks pälidnoišpäi.
Kebnavto
Klassifikacii
Erištadas kebnavtoid neniden tundusiden mödhe: tehmižen valdkund, suruded, likutimen mülü, klass, kävutand.
Vladimir (lidn)
Geografijan andmused
Vladimir jagase koumeks administrativižeks rajonaks vspäi 1973. Kaik 17 küläd da žilod mülüdas lidnümbrikho Vladimiran ližaks, ned oma jagadud administrativižidme rajonidme. Lidnümbrikon pind om 308 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 345 373 ristitud, lidnümbrikon — 348 031 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 2019: lidnan 357 907 eläjad, lidnümbrikon 360 384 eläjad.
Kettunen Lauri
Tuleban aigan tedomez' openui Hel'sinkin universitetas, zavodi tedokar'jerad sigä-žo. Sädi suomen kelen dialektoiden kartad, kerazi andmusid sen täht Suomenman kaikuččes tulendas iče. Muga-žo tedoiži heimkelid.
Homaičendad
Kategorii:Suomenman kelentedomehed Kategorii:Vepsän kel' Kategorii:Baltijan meren suomalaižed keled Kategorii:Kelentedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Kebnavto
Homaičendad
Kategorii:Avto
Šeksnan rajon
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Suim (19 ezitajad). Järgvaličendad sihe oliba vl 2015 sügüz'kun 13. päivän. Nikolai Sitnikov radab sen ezimehen vs 2012 keväz'kuspäi kahtenden strokun.
Eläjad
Kaik om 376 eländpunktad rajonas, sidä kesken üks' lidnanvuitte žilo, kaks' muite žilod, 372 küläd da 1 raudtesarak.
Morris (lidn, Minnesot)
Morris (mugažo anglijan kelel) om AÜV:oiden lidn Minnesot-štatan päivlaskmas. Se om Stivens-ümbrikon keskuz.
Hebo
Hebon emäč om kobul vai emähebo, hebon ižač nimitase ižahebo:ks. Hebon poigaine om varz, varzaine. Kazvanu varz om ubeh. Sauvatadud hebo — oreh.
Ippologii tedoidab heboid. Pidadas živatoid hebovodindfermas vai hebonläväs.
Ganzingen
Istorii
Ganzingenan kundan eläjad ratas maižanduses i lähižiš kundoiš. Vaiše 180 radinsijad om kundan südäimes (2015).
Eläjad
Vn 2015 Šveicarijan rahvahanlugemižen mödhe, eläjiden koume videndest oma riman katoližen jumalankodikundan uskojad (vl 2000 oli koume nelländest), 15,7 % — Šveicarijan protestantižen jumalankodikundan polenpidajad, 23,9 % — toižed uskojad i religijatomad (vl 2000 mugomid oli 8,6 %).
Krasnoslobodsk (Volgogradan agj)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volg-jogen hural randal, se om vastrand Volgogradaspäi. Matkad Volgogradhasai om üks' kilometr päivlaskmha, Keskmäine Ahtub-radnikžilhosai (rajonkeskuz) — 24 km päivnouzmha avtotedme. Volgogradan avtotesild ühtenzoitab jogen randoid vspäi 2009.
Vjo d'Iznav
Vl 2012 eläjiden lugu oli 683 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 941 eläjad vl 1821.
Valdmerimaiden valdkundad
Sen ližaks 24 rippujad territorijad om olmas Valdmerimaiš.
Nuakšot
Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, 7 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaine järed lidn om Senegalan Dakar-pälidn 400 km suvhe randištodme. Todas vet mägiden Trarz-järvespäi, peniden rajoniden eläjad osttas vet.
Ispanijankel'ne Vikipedii
Nece jaguz om avaitud 2001-nden voden 11. päiväl semendkud. Pandas tärtusid kaikiš levitadud mail'mas variantan mödhe, kelen paginoiden suren lugun tagut. Vl 2012 kohendusiden koume videndest oli koumes valdkundaspäi: Ispanii (koumandez), Argentin (13%) da Meksik (13%); AÜV andoiba vaiše kaks' procentad kohendusišpäi.
Mail'mannägend
Mail'mannägendoiden tipad: mugažo erigoitase erasišti:
Alpatov Mihail
Biografii
Alpatov openui Rostovan Donan pedagogižes školas komsomolan oigendusen mödhe vll 1923−1927, sid' radoi opendajan školas, oli školan direktoran. Vspäi 1930 ühtni kompartijha. Vspäi 1932 mez' openui Filosofijan, literaturan i istorijan institutas (Moskv), oli pästtud sišpäi i tuli aspiranturha. Suren sodan aigan radoi kompartijan instruktoran.
Čaves Ugo
Ugo Čaves, täuz' nimi om Ugo Rafael' Čaves Frias (Hugo Rafael Chávez Frías; sünd. 28. heinku 1954, Sabanet, Venesuel — kol. 5. keväz'ku 2013, Karakas, Venesuel) oli Venesuelan revolücioner, valdkundmez' da sodamez', valdkundan 47. prezident (2. uhoku 1999 — 12. sulaku 2002 i 14. sulaku 2002 — 5. keväz'ku 2013). Jäl'ghetulii prezident om nügüdläine Nikolas Maduro.
St. Magdalene
thumb|right|250px|Enččed «St. Magdalene»-kompanijan sauvused tagamal. Nügüd' ned oma eländkodid, kul'turine znamoičend om niil. '''«St. Magdalene»''' oli šotlandijalaižen viskin tegii Linlitgouspäi (Šotlandii, Sur' Britanii). Oli olmas vlpäi 1798 vhesai 1983.
Kalugan agjan lidnad
Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad, nügüd' žilod:
Vologdan rajon
Geografijan andmused
Vologdan rajon om Vologdan agjan keskuztaho. Pind — 4 552 km².
Znamasižed joged oma Vologd da Tošn', ned mülüdas Suhonanjogen (Jävaldmeren) basseinha. Pened joged lodehes da suves mülüdas Volgan (Kaspijan meren) basseinha. Kaikiš suremb vezišt om Kubenanjärv, rajonan pohjoižpäivnouzmaine röun mäneb sen keskedme.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Suim (vozil 1993−2005 — Ičeohjandusen Komitet) 15 ühtnijanke, Andrei Klökov radab sen ezimehen vs 2012 sulakun 3. päiväspäi. Rajonan kaik rahvaz valičeb ezitajid nelläks vodeks.
Järgvaličendad Ezitajiden Suimha oliba vl 2012 keväz'kun 4. päiväl. Valitihe rajonan pämest järgkerdan vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl.
Oomph!
thumb|right|250px|[[Dero Goi|Dero vl 2006, gruppan vokalist i pämez']] «Oomph!» (saksan virkand: [uːmf]) om germanine rokgrupp, kudamb edestab muzikad Neue Deutsche Härte-stiliš.
Leninsk (Volgogradan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1776 tehmaha šuukkanghid. Vl 1802 pühästihe jumalanpertid (oficialine alusenpanendan dat), i tetaškanzihe küläd kuti Prišib-žilo. Vl 1919 se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke. Vl 1942 oli Rusttan armijan varastuzbazaks.
Rilovice
Rilovice (Ryłowice [rɨwɔˈvit͡sɛ]) om külä Pol'šanman suvipäivnouzmas, Sventokšistan sodaveikundan päivnouzmas, sen Sambožec-gminas (kundas).
Leninsk (Volgogradan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Andrei Rublövan jumalanpert' om avaitud lidnas.
Leninskan agrotegimištoline tehnikum i Volgogradan biznesan institutan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Volgogradan agjan lidnad *
Idiot (roman)
«Idiot» («Идиот») om Födor Dostojevskijan roman. Säduz om kirjutadud vll 1867−1869. Ezmäine publikoičend om «Russkii vestnik»-aiglehteses vl 1868. Romanan käzikirjutesed kadoiba, no koume lehtikod romanan vaumičendmaterialoidenke om kaičenus, i publikoitihe niid ezmäižen kerdan vl 1931.
Magadanan agj
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Magadanan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2001 26. päiväl tal'vkud Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 28. päiväl tal'vkud da om väges möhembaižidenke vajehtusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 1996 15. päiväl elokud Agjan Duman ezitajil.
Sol
Sol oleleb järedanke i henonke jauhosenke; puhtaz, jodiruidud, nitritine. Puhthuden mödhe jagase sortuikš: üläsort, ezmäine sort, toine sort.
Kubenansun rajon
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (letked, gravii), mec, reskvezi.
Hil'nik
Hil'nikal om erazvuiččid allotropižid modifikacijoid: hil', nogi, diamant, grafit, karbin, hil'nikan nanotorvuded i m. e. Ezmäižed nell' oma tetabad ristitkundale amussai. Francijalaine Antuan Lavuazje-himik el'genzi substancijad elementaks da nimiti sidä hil'nikaks (fr. carbone) ičeze kirjas «puhthan hilen» sijas (fr. charbone pur) vl 1787.
Fizižed ičendad
Londuseližed izotopad: 12C (98,93%, stabiline), 13C (1,07%, stabiline), 14C (10−12 Man atmosferas, radioaktivine, 5730 vot pol'čihodamižen pordonke). Sen ližaks 12 ratud izotopad om olmas 8..11, 15..22 atommassanke, severz'-se sekundad vai sen lühüdamb pol'čihodamižen pordonke. Ei ole izomärad.
Himižed ičendad
Inertine substancii sädab reakcijoid lujas huldutamižes. Hil'nik endištab metalloid niiden hapandusišpäi metallurgijas. Reagiruib vedenke märitud arvoimižiš monohapandusen i vezinikan sandanke.
Hel'sinki
Hel'sinki om Suomenman biznesan, opendusen, kul'turan da tedon päkeskuz.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Mihailovk (lidn)
Istorii
Mihailovkan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialoiden pästand (cement, raudbetontegesed, savič, azbesttorved) da sömtegimišt, mugažo pörkičimiden tegim da mebel'fabrik oma olmas.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Erine avtobusstancii om tranzitavtobusoiden täht.
Eupithecia turpis
Eupithecia turpis om lipkaižiden (kojegiden) erik Geometridae-sugukundas. Andras Voinic-biolog (András Vojnits) ümbrikirjuti erikod ezmäižen kerdan vl 1981.
Avstralii
Istorii
Valdkundan üks'jäine Konstitucii (Constitution) om hüvästadud voziden 1898−1900 štatoiden referendumoil, om allekirjutadud Suren Britanijan kunigahal vl 1900 i om väges vspäi 1901 vajehtusidenke, jäl'gmäižed oliba vl 1985. Ližadokumentad oma tazostadud Konstitucijha znamoičendal, ned oma vn 1931 Vestminsteran statut vn 1942 kohendusidenke i vn 1986 Avstraline akt.
Altajan Tazovaldkund
Altajan Tazovaldkund (Республика Алтай, Алтай Республика) om üks' Venälaižen Federacijan tazovaldkundoišpäi, sen subjekt.
Keled
Valdkundkeled oma venäkel' da altajan kel' Konstitucijan 13. kirjutusen mödhe. Mugažo kazahan kel' kävutase oficialižiš kosketusiš kazahlaižiden eländsijiš.
Geografijan andmused
Reljef om mägikaz, äi mägisel'gid kaidoidenke jogialangištoidenke. Altajan Tazovaldkundan da kaiken Sibirin kaikiš korktemb čokkoim om Beluh-mägenpä (4509 m, toižed nimed: Kadin Baži, Uč Sumer) tazovaldkundan suviröunal Kazahstananke.
Eläjad
Üks'jäine lidn om olmas tazovaldkundas. Vl 2016 kaik oli 6 eländpunktad enamba mi 5 tuh. eläjidenke.
Pit'krand
Geografijan andmused
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +2,7 C°, kezakun-elokun +14..+16 C°, tal'vkun-uhokun −8..−10 C°. Keskmäine relätivine nepsuz om 79 %.
Latvii
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Latvijan administrativiž-territorialine jagand.
Apia
Geografijan andmused
Klimat om tropine neps meren. Kun keskmäine lämuz om +25..+26 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +17 C° i +33 C°. Paneb sadegid 2850 mm vodes, vähemba heinkus-elokus (80 mm kus).
Hil'muiktuzgaz
Himižed ičendad
Gaz ei pid'oitele palamišt, sädase palandan reakcijas.
Vagner Rihard
thumb|left|250px|Vagneran büst [[Bairoitas, Bavarii, Saksanma]] Rihard Vagner (Rihcard Wagner [ˈʁɪçaʁt ˈvaːɡnɐ]; sünd. 22. semendku 1813, Läipcig, Reinan Ühtnend — kol. 13. uhoku 1883, Venecii, Italijan kunigahuz) oli tutab kaikes mail'mas sur' saksalaine muzikankirjutai, dirižor, čomamahton teoretik, muzikan arvostelii da reformator.
Montok
Montok (Montauk) om žilo (ristitištlugemižen tahond) AÜV:oiš, Uz' Jork-štatas.
Montokan eläjiden lugu oli 3 326 ristitud 2010-ndes vodes.
Kacu mugažo
Kategorii:Ristitištlugemižen tahondad AÜV:oiš Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Nju Jork (štat)
Isangel
Lidn sijadase Tann-saren päivlaskmaižel randal, kukhal 64 m ü.m.t. korktusenke, Tukosmer-mägen lodehliženno pohjanno. Isangelan päpala ühtenzoitase mererandanke avtoteil. Matkad Korallmeren randhasai om 1 km suvipäivlaskmha orhal, Lenakel-porthasai om 2 km lodeheze.
Ivanovo
Istorii
Ivanovon ižandusen znamasižed sarakod oma tekstil'tegimišt, sömtegimišt, mašiništonsauvomine (mašinad programohjandusenke, avtolibutimed), turizm i torguind.
Transport
Avtobusad, trolleibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Raudtestancii om olmas vspäi 1894 «Moskv — Kinešm»-raudtekeskustal. Ivanovo om järed raudtesol'm, sortiruindstancii om olmas, om raudteid Moskvaspäi Vladimiran kal't i Jaroslavlihesai.
Rahvahidenkeskeine naižiden päiv
thumb|right|250px|Praznikan leviganduz mail'mas: {{legend|red|Oficialine praznik}} {{legend|orange|Lebupäiv vaiše naižiden täht}} {{legend|yellow|Oficialitoi praznik}} Rahvahidenkeskeine naižiden päiv om praznik i ÜRO:n rahvahidenkeskeine päiv, kudambad oigetas joga voden keväz'kun 8. päiväl.
Mariupol'
Geografijan andmused
Lidn sijadase Azovmeren pohjoižel randal, Kal'mius-jogensun randoil, 67 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Voden il'man keskmäine lämuz om +10,5 C°, veden — +11,4 C°.
Leonardo da Vinči
Leonardo da Vinči, täuz' nimi om Leonardo di ser Pjero da Vinči (Leonardo di ser Piero da Vinci; sünd. 15. sulaku 1452, Ankiano-külä läz Vinči-lidnad, Florencijan Tazovaldkund — kol. 2. semendku 1519, Klo Lüse-lidnuz, Francii) oli sur' italijalaine pirdai (voimujupirdai, skul'ptor da arhitektor) i tedomez' (anatom, matematikantedomez', mehanikantedomez'). Mez' om «universaližen ristitun» (homo universale) toižendan — italižen Renessansan idealan — znamasine ezitai.
Lakatoro
Lidn sijadase Malekul-saren päivnouzmaižel randal, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühtenzoitase Port Vil-pälidnanke joganedal'žil laivoil. Lendimport (NUS) radab lähižes Norsup-küläs.
Stravinskii Igor'
Mušt
Merkurijan krater i Lomonosov-lidnan torg oma nimitadud muzikankirjutajan muštoks.
Kalifornii (znamoičendad)
Kalifornii voib znamoita:
Rugärv
Kategorii:Venäman järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan järved Kategorii:Pöudon rajon
Pudož
Istorii
Pudožan ižandusen sarakod oma mecan varhapanend da transport, mecan i kiven ümbriradmine, betonantegim, turizm (läz kümned adivpertid), mugažo leibtegim om lidnas.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid om lidnas:
Džub
Istorii
Džub om kivivoin sajan valdkundan pälidn. Kommertine šingotez vitkostase sauvusiden i sen paloin adivpertiden vähän lugun tagut.