cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estinma
Nimitusen augotižlibund
Vl 1918 valdkund tedoti ičeze ripmatomudes da sai Esthonia-nimitusen. Valdkundan nimituz oli «Estinman Tazovaldkund» oli voziden 1920 i 1934 konstitucijoiden mödhe. Vl 1940, konz Estinma oli NSTÜ:n ühtnijan, sündui «Estin Nevondkundaline Socialistine Tazovaldkund»-nimituz. Konz NSTÜ čihozi vl 1991, ka pörtihe vanhad nimitust — Estinman Tazovaldkund.
Politine sistem
Parlament om üks'kodine Valdkundaline Suim (Riigikogu). Kaik rahvaz änestab sen 101 ühtnijoid kerdan nelläs vodes.
Administrativiž-territorialine jagand
Kaik om 47 lidnad Estinmas, kudambad mülüdas 15 makundha (maakond).
Džeksonvill
Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randpolel i langenijan sihe Sent Džons-jogen (St. Johns River) randoil, aglomeracijan keskuses, 0..60 m korktusil, 5 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühthine pind 2265,3 km², sidä kesken kuivma 1935,87 km², vezi 329,42 km². Seičeme sildad ühtenzoittas Sent Džons-jogen randoid lidnan südäimes.
Jemanželinsk
Istorii
Jemanželinsk šingotase «Uralec»-minitraktoriden edheotandal, keramižen savičun tegimel, agregatiž-mehanižel tegimel (maižanduztehnikan kohenduz i varapalad), Uralan pirotehnikan tegimel, omblendfabrikal i kombisömän tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Hutorskoje-järv om lidnan päivnouzmaižes palas. Jemanželink-jogi (Яманйылға «huba jogi» 20 km pitte) lankteb stokutomaha Sur' Sarikul'-järvhe, se levitase ühtes kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi (Оло Һарыкүл «pakuine järv» 68 km², ende 103 km²).
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Pervomaiskijan sauvondmaterialižtegimišton tehnikuman Jemanželinskan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad *
Roz
Ümbrikirjutand
Plod om äipähkmut, rusttan, ruskedpakuižen vai mustan mujun, 1..1,5 sm surtte. Roz andab ploduid igän koumel vodel, erasti kahtel. Ploduiden enamba kaiked oleskeleb nelländel-kudendel vodel i kerdan koumes-vides vodes.
Hassii
Hassii (Hs — hassium latinan kelel) om 108nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesandes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Evklid
Evklid om kaikiš amuižemban kaičenus teoretižen matematiktraktatan sädai. Hänen tedoline radmine mäni Aleksandrijas 3. voz'sadal EME, toižid biografijan andmusid ei sa lugeta tarkoiktoikš.
Homaičendad
Kategorii:Amuižen Grekanman matematikantedomehed Kategorii:Matematik Kategorii:Amuižen Grekanman tedomehed Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Aleksandrijas
Kazahstan
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Kazahstanan fotokuva kaimdajaspäi Kazahstanal om mavaldkundröunoid Venämanke päivlaskmas da pohjoižes (röunoiden piduz om 7644 km), Kitainke päivnouzmas (1765 km), Kirgizstananke (1212 km), Uzbekistananke (2330 km) da Turkmenistananke (413 km) suves. Ühthine maröunoiden piduz om 13364 km. Kazahstanan päivlaskmaižed randad lainištab Kaspijan meri (randanpird — 1894 km), suvipäivlaskmas om kuidahtanu Aralmeri (kaks' vezištod, randanpird — 1070 km). Kazahstan om valdmererandatoi valdkund, kaikiš suremb mugoine mail'mas.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', metallad (raudkivend, vas'k, boksitad, kuld, cink, hahktin, marganc, hrom, nikel', kobal't, molibden, uran).
Kuprin Aleksandr
Kirjuti prozad venän kelel realizman žanras, literaturižen peizažan mastar. Sädi starinoid da p'jesid, äi sanutesid i očerkoid. Severz'-se sädusid om ekraniziruidud.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Penzan gubernijha
Jumalankäzi
Leviganduz
Kazdas vilus, venos i subtropižes vöiš. Voib vastata Evropan keskuses da suves, Kavkazan i Kriman mägil, Azijas (Tibet, Mongolii, Sin'czän), Afrikan pohjoižes, erased erikod oma olmas Pohjoižamerikas. Äjad erikod oma kaičendan al.
Topol'
Leviganduz
Topolin kazmused levitadas Kitain subtropižes vönes (topolin eziauguine sündundtahond), Pohjoižen mapoliškon venos vönes (Evrazii, Pohjoižamerik Meksikhasai), üks' Populus ilicifolia-erik kazvab Afrikan päivnouzmas.
Ladv (Karjalan Tazovaldkund)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan naižjumalankodi i koume jumalanpertid oliba 1930-nzihe vozihesai. Nügüd'aigan üks'jäine ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' om avaitud, kivine vspäi 1865.
Sterlitamak
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 49,5%, totarlaižed — 23,9%, baškiralaižed — 15,8%, čuvašalaižed — 5,3%, ukrainalaižed — 1,9%, mordvinalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,1%.
Meitnerii
Fizižed ičendad
Vodele 2013 kaik om kahesa avaitud izotopad 266, 268, 270, 274..278 atommassanke; ei löudnus izomärid tähäsai. Kaikiš hätkemban meitnerii-278-izotopan pol'čihodamižen pord om 7,6 sekundad. Kaik izotopad kändasoiš borjiaks α-čihodamižes päiči meitnerijad-277, kudamb čihodase erazvuiččihe südäitukuihe.
Venöv
Venöv (Венёв) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Venövan rajonan administrativine keskuz.
Geografijan andmused
Venöv om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 9,36 km².
Suraž
Suraž (Сура́ж) om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan lodehes. Se om Suražan rajonan administrativine keskuz.
Viborg (Danii)
Istorii
Lidn eli lämoipaloiš läbi vll 1501, 1567 i 1726. Jäl'gmäižes statjas paloi lophu pol'lidnad, i se udessündutihe vitkos. Viborg-raudtestancii om avaitud vl 1863.
Lumikelloine
Ümbrikirjutand
Laukkera om 2..3 sm surtte. Kellho pojav änik om käroutud maha. Kaik om kuz' äniklehtest änikos — koume irdpolišt vauktad i koume südäilehtest.
Evrejan kel'
Kel' om Izrailin ühteks kahtes valdkundkelespäi.
Porečenkov Mihail
Homaičendad
Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Dagestanan Lämoid
Dagestanan Lämoid (Дагестанские Огни, Дагъустан Огни, Дагъустандин ЦIаяр) om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Om Derbentan lodehližeks ezilidnaks.
Šemeikka Petri
Oli sündnu manmehiden kanzha. Vändi kantelel i edesti rahvahanpajoid hüvin. Vl 1900 kuctihe Šemeikkad Hel'sinkin pajopraznikannoks, suomalaine Jan Sibelius-muzikankirjutai arvosti korktas hänen vändod.
Učubrasad
Učubrasad (Bombus) vai Ürghed (üks'lugu ürgiš), om gavediden heim Todesižed mezjäižed-sugukundaspäi (Apidae). Lugetas läz 300 erikod, ühtenzoittas niid 15 alaheimho.
Split
Split (mugažo horvatan kelel, virktas [splît]) om lidn Horvatijan suvižel mererandal. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Splitan i Dalmacijan ümbrikon administrativine keskuz, mülüb ümbrikho.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ajeltas ezilidnoihe i Evropan erasihe-se pälidnoihesai. Raudte ühtenzoitab lidnad Kaštel-ezilidnanke i sen lendimportanke, Splitan raudte om kaikiš suvižemb valdkundas. Splitan meriport om koumanz' passažirine port Keskmeren randal (4 mln passažiroid vodes), ehtatimed lähttas Horvatijan lidnoihe i Italijha, port vasttab kruizlaivoid-ki.
Darmštadtii
Ühthine ümbrikirjutand
Element sädase hahktinaspäi i nikelišpäi, vai plutonijaspäi i rikišpäi, mugažo kopernicijan α-čihodamižes.
Katmandu
Katmandu (काठमाडौं [kɑʈʰmɑɳɖu]) om Nepalan pälidn da kaikiš suremb lidn. Mülüb Bagmati Pradeš-agjaha ühteks 13 ümbrikospäi.
Vol'sk
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 56 100 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan i lidnankundan eläjiden lugu oli 66 508 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 67..71 tuhad eläjid vll 1967−1976 i 1998−2009 (71 tuh. rist. vl 1973 i 71 124 rist. vl 2002).
Edeline lidnan pämez' (Nevondkundan ezimez') om Maksim Kuznecov (sügüz'ku 2018 — eloku 2021).
Singapur
Geografijan andmused
Singapur om meriröunoiš Malaizijanke pohjoižes. Randanpird om 193 km. Valdkundan pind — 718 km² (vozil 1960 oli 581 km²), se ližadab aigan mändes sariden ühtištusel.
Politine sistem
Parlament (Parliament, Parlimen) om üks'kodine 99 ühtnijanke, 87 heišpäi kaik rahvaz valičeb videks vodeks, 3 — ei päznu valičendoil oppozicijaspäi, 9 — prezident paneb.
Suhoi Log (lidn)
Suhoi Log (Сухой Лог) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suves. Se om Suhoi Logan lidnümbrikon administrativine keskuz, mülüb sihe. Edel 1996. vot kaks' municipališt ühtnikad oli: Suhoi Log-lidn i Suhoi Logan rajon.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun nägundan jumalanpert' om olmas vspäi 1865.
Berdsk
Istorii
Berdsk šingotase elektromehanižel i lämoipalosignalizacijan tegimil, kodielotehnikan tegimel (elektrobardveiččed), sauvondmaterialiden pästandal (pumaterialad, vahtbeton, špalerad), biosubstancijoiden tegimel, omblendfabrikal, pakuitesen edheotandal i sömtegimištol (leibänkombinat, maidtegim), mugažo lebutahoks (viž sanatorijad, kaks' pansionatad, nell' sportkompleksad, kaks' lebubazad, koume lebupuištod i jahtklub).
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma avaitud lidnas: Sündun Toižetamižen päjumalanpert' (om saudud vodele 2004), kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd.
Berdskan politehnine kolledž, kommertižetoman Novokolledžan kampus videspäi (Novosibirsk), Novosibirskan medkolledžan Berdskan filial , Novosibirskan üläopendusen aluzkundoiden kaks' filialad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Uzbekistan
Istorii
Vn 1991 31. päiväl elokud Uzbekistan tedištoiti ičeze ripmatomudes NSTÜ:späi. Vn 1991 25. päiväl tal'vkud valdkund erištui täuzin.
Geografijan andmused
Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Hazret Sultan-mägenpä Tän'-Šanin Gissaran-mägisel'gal, 4643 m meren pindan päl. Kaikiš alahaižemb čokkoim om Sarikamiš-järven Minbulak-alang (−12,8 metrad) Kizilkum-rahvahatomas mas.
Politine sistem
Šavkat Mirzijoev radab prezidentan vs 2016 tal'vkun 14. päiväspäi i Abdulla Aripov om päministran siš-žo dataspäi. Edel sidä Mirzijoev radoi Uzbekistanan päministran vn 2003 tal'vkuspäi. Islam Karimov oli valdkundan prezidentan pit'kan aigan (24.03.1990−02.09.2016). Parlamentan alakodin ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2019 22. päiväl tal'vkud, ližaänestuz oli vn 2020 5. vilukud. Üläkodi om valitud järgkerdan vn 2020 16.-17. päivil vilukud.
Zelenogorsk
Zelenogorsk voib znamoita:
Gatčin
Geografijan andmused
Gatčin seižub Lugan da Oredežan ülüdel 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Reljef om tazo, om madalid kukhid. Ižoranjogi (Nevan hura ližajogi) om lidnan pohjoižröunaks, sen ližajoged jokstas lidnan puištoidme. Viž pen't järved da kaks' sur't uitod om lidnas.
Tobmuz
Vitalii Filonenko radab sen ezimehen da lidnan pämehen vs 2014 sügüz'kun 25. päiväspäi.
Sovetsk (Kaliningradan agj)
Istorii
Vll 1709−1710 eläjiden koumandez koli mustmoraspäi, i protestantad-sirdanikad Zal'cburgaspäi elänzoitiba lidnas. Vn 1707 heinkus Til'zitan kožundkirjutez om allekirjutadud Venäman i Francijan, Prussijan i Francijan keskes. Vspäi 1808 nimitihe lidnad Til'zit:aks. Vll 1863−1865 saudihe «Insterburg — Til'zit»-raudted i Til'zitan päraudtestancijad. Vl 1891 toine raudte radaškanzi Königsberghasai. Vll 1904−1907 Luiza-kunigaznaižen sild ühtenzoiti Nämunasan randoid (Germanijan sodaväged poukahtiba keskustoid vn 1944 redukus, udessaudihe raudbetonaspäi vl 1965). Suren sodan aigan Rusked Armii anasti lidnad vn 1945 17. päiväl vilukud.
Sosnovk (lidn, Venäma)
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 66,8%, totarlaižed — 28,8%, udmurtalaižed — 1,7%, toižed rahvahad — 2,7%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad Kategorii:Vätkan Polänin rajon
VAZ-2101
Rahvahaližed lühüdad nimed oma ven. копейка (kopijk), единичка (üksik).
Rahvahidenkeskeine valütfond
Läz kaik mail'man valdkundad oma RVF:an ühtnijoikš — 189 lugul (päiči Pohjoižkorejas i Suvisudanas). Kaik 2500 ristitud mail'man 133 valdkundaspäi ratas valütfondan alajagusiš. RVF andab velgha lühüdoid i keskstrokun kreditoid ku valdkundan maksmižiden balans om negativine. Kreditoiden andmine kaimdase märitud arvoimižil i rekomendacijoil.
Fontank
thumb|right|250px|Fontank randirdanke Fontank (Фонтанка) om jogi Piterin keskuzpalas, Nevan suhišton pala.
Stara Zagor
Eläjad
Rahvahad (2011): bolgarijalaižed — 85,3 %, čiganalaižed — 3,9 %, turkad — 1,4 %, toižed rahvahad — 0,4 %, rahvahuden ozutandata — 9,0 %.
Alapajevsk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 38 192 ristitud, lidnümbrikon — 44 455 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 49..52 tuhad eläjid vozil 1962−1992. Vl 2017 kaik 37 653 ristitud elihe lidnas i 43 640 eläjad oli kaikes lidnümbrikos.
Avtobusad oma kundaližtransportaks lidnas. Raudtesol'm sijaliženke znamoičendanke.
Viborg
Viborg voib znamoita:
Kokand
Kokand (Qo‘qon / Қўқон,, Коканд, Хӯқанд) om lidn da järed raudtestancii Uzbekistanan suvipäivnouzmas. Mülüb Ferganan agjaha.
Ust'ka
Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe 30 vepsläšt elihe žilos (1,1 % 2817 eläjaspäi).
Jurüzan' (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, Jurüzan'-jogen üläjoksmuses (Kaman hurapol'ne bassein), 378 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vezivaradim Jurüzan'-jogel levineb lidnan päivnouzmas. Matkad Čeläbinskhasai om 192 kilometrad päivnouzmha orhal, 235 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Tröhgornii (SATÜ) 5 km suvhe orhal vai avtotel, Katav-Ivanovsk-rajonkeskuz 19 km suvipäivlaskmha orhal, 23 km avtotedme vai raudtedme, i Ust'-Katav 19 km päivlaskmha orhal, 30 km avtotedme vai raudtedme.
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Jurüzanin tehnologine tehnikum.
Vičug
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 46 931 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 37 583 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 51..53 tuhad eläjid vozil 1959−1986 (53 tuh. ristitud vll 1962−1967).
Kirovgrad
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas: ph. Amvrosii Optijanalaižen (letihe vll 2003−2004) i Jumalanmaman Vladimiran jumalaižen (om saudud vl 1997). Islaman pühäpert' om sauvomižes.
Evrop
Ühthižed andmused
Pind om 10,18 millionad km². Eläjiden lugu om 742 millionad ristituid (2013).
Röntgenii
Fizižed ičendad
Vodele 2010 kaik om seičeme avaitud izotopad 272, 274, 278..282 atommassanke, izomärid ei ole. Kaikiš hätkemban röntgenii-282-izotopan pol'čihodamižen pord om 2,1 minutad. Kaik izotopad kändasoiš meitnerijaks α-čihodamižen jäl'ghe, no röntgenii-281 čihodase erazvuiččihe südäitukuihe päpaloin.
Siga
Siga (Sus scrofa domesticus vai Sus domesticus) om kabjživat, mecsigan alaerik. Mülüb Sigad-sugukundha.
Lion
Transport
Avtobusad, tramvaid, trolleibusad, velosipedoiden kortomverk oma kundaližeks transportaks lidnas. Om kuz' päraudtestancijad lidnas da sen ümbrištos. «TGV»-kiruhjonused ajadas vspäi 1981 Parižhasai, vspäi 2001 Marselihesai, projektiruidas teid Italijha. Vspäi 1978 metropoliten radab lidnas (4 jonod, 40 stancijad, 32 km raudted vl 2017).
Kozel'sk
Geografijan andmused
Kozel'sk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 14,95 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 8 182 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 245 ristitud, rajonan nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vll 1979−2007 (20 800 rist. vll 1998−2001). Ortodoksižen hristanuskondan Emäganpäivän päjumalanpert' (1777), Blagoveššenjan jumalanpert' (1810) i Jumalan nägundan pühäpert', kaks' mez'jumalankodid i üks' naižjumalankodi oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,4%, ukrainalaižed — 2,6%, toižed rahvahad — 3,0%.
Damask
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas Sirijan Päivnouzmaižel mägitazangištol, 680 m ü.m.t. korktusel. Barad-jogi (بردى‎ Baradá, 71 km pitte) läbitab lidnad da kadotab nitjärvihe. Keskmeren rand sijadase 80 kilometras päivlaskmha Livanan territorijal.
Damask jagase 23 lidnrajonha (vl 2017).
Arifmetik
thumb|right|250px|Äikerdoičendan sirdmižen käskuz Arifmetik (ἀριθμητική arithmētikḗ, libui ἀριθμός arithmós-sanaspäi «lugu») om matematikan jaguz, tedoidab luguid, niiden kosketusid da ičendoid.
Istorii
Keskaigan arifmetikan kävutand oli torguindas, navigacijas i sauvondas. Irracionaližiden luguiden ümbrimäraižed lugendad oliba tarbhaižed geometrižiden konstrukcijoiden täht. Arifmetik šingotihe teravas Indijas i islaman maiš.
Udel aigal merilaivoiden astronomii, mehanik i koverikahad kommertižed lugendad küzuiba lugendan uzid mahtusid. Džon Neper melestegi logarifmoid 17. voz'sadan augotišes, sil-žo voz'sadal Pjer de Ferma sädi luguiden teorijad arifmetikan erigoittud jaguseks. Voz'sadan lopule formiruihe irracionaližen lugun el'gendust kut racionaližiden lähenemižiden järgenduz. 18. voz'sadal arifmetik mülüti operacijoid kompleksluguidenke Lambertan, Eileran i Gaussan tedotöiden kal't.
Guančžou
Geografijan andmused
Klimat om subtropine. Heinkun i elokun lämuz' om +29 C°, vilukun — +14,3 C°. Absolütine minimum om 0 C°. Paneb sadegid 1736 mm vodes, vähemb kül'mkus-vilukus (32..41 mm kus).
Mali
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Malin topografine kart Mali om mavaldkundröunoiš Alžiranke pohjoižpäivnouzmas (röunan piduz — 1376 km), Nigeranke päivnouzmas (821 km), Burkina Fasonke suvipäivnouzmas (1000 km), Kot d'Ivuaranke suves (532 km), Gvinejanke suvipäivlaskmas (858 km), Senegalanke päivlaskmas (419 km), Mavritanijanke lodehes (2237 km). Ühthine röunoiden piduz — 7243 km. Mali om mererandatoi valdkund.
Politine sistem
thumb|right|250px|Malin ministrusiden pertid [[Bamakos]] Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Président de la République du Mali), hän paneb päministrad radsijha, päministr (franc. Premier ministre) jo formuruib ohjastust. Prezidental om oiktuz heitta parlamentad. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks, ühten kahtenden strokun voimuz om olmas.
Bolotnoje
Geografijan andmused
Bolotnoje om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 73,05 km².
Stokhol'm
Vspäi 1901 kaikuččes vodes Nobelän komitet sädab ištundoid lidnas.
Virahtan
Eländpunkt sijadase 155..160 m ü.m.t. korktusil. Matkad küläkundan tobmuden Timošino-keskushesai om 20 km suvipäivlaskmha orhal vai 36 km avtotedme, rajonan Babajevo-keskushesai om 127 km suvhe avtotedme. Lähembaižed küläd oma Markutan, Prangatist, Pust.
Vaduc
Eläjad
Eläjad oma katolikad päpaloin. Katoline Pühän Florinan kafedraline päjumalanpert' om Vaducan arhieparhijan keskuz.
Jugalaižed
Homaičendad
Kategorii:Paleoazijalaižed rahvahad Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe
Margilan
Margilan (Marg‘ilon / Марғилон, Маргилан) om lidn Uzbekistanan suvipäivnouzmas. Se om valdkundan kümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Ferganan agjaha.
Istorii
Margilan om šuukkanghiden tehmižen keskuz amussai. Šuukkombinat radab lidnas nevondkundaližes aigaspäi, sen ližaks om kaks' tekstilinfabrikad. Kaks' fabrikad («Jodgorlik», «Faizulodin») i äi privatižid edheotandoid pästtas čomamahtoližid tegesid, sidä kesken tekstil'tegesid. Järed kaluiden torguz i söndtavaroiden torguz oma avaitud lidnas. Neniden-ki sarakoiden tegimed ratas nevondkundaližes aigaspäi: maižanduztehnikan kohenduz, pun ümbriradmine, sömtegimišt (leibtegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ferganan alangišton Margilanan oazisas, 487 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Fergan-keskushesai om 9 km suvipäivnouzmha.
Irskosketused
Kategorii:Uzbekistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ferganan agj
Bhatt Alija
Biografii
Vn 2022 sulakuspäi aktris om lähtnu mehele, Ranbir Kapur-akt'or om hänen mužik.
Bogorodick
Bogorodick (Богоро́дицк) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan keskuzpalan suvipäivnouzmas. Se om agjan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Bogorodickan rajonan administrativine keskuz.
Hasavürt
Transport
Mikroavtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnadme.
Lukašenko Aleksandr
Vn 2020 valičendoiden satused ei olend tundištadud EÜ:n valdkundoiš, AÜV:oiš, Kanadas, Sures Britanijas, Ukrainas da toižiden valdkundoiden rives, ka ned lugetas Lukašenkod valdkundan illegitimižeks pämeheks.
Biografii
Aleksandr Lukašenko oli nevondkundaližen kompartijan ühtnijan vll 1979−1991. Ühtni «Kommunistad demokratijha»-likundha vll 1991−1992, siš aigaspäi ei ühtnend partijoihe.
Mančester
thumb|left|200px|Lidnan kart vl 2007 Mančester (Manchester ['mænʧɪstə]) om Suren Britanijan seičemenz' da Anglijan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Sijadase Lodehline Anglii-regionas, Sur' Mančester-grafkundas.
Asbest (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1889 kuti Kudel'k-žilo (посёлок Куделька) samha asbestad. Vl 1928 udesnimitihe sidä Asbest-radnikžiloks. Vl 1933 radnikžilo kätihe lidnaks agjan alištusenke. Vspäi 2006 lidn om olmas Asbestan lidnümbrikon keskusen.
Mančester
Transport
Avtobusad da raudte oma kundaližeks transportaks. Vspäi 1992 kiruhtramvai radab lidnas (Metrolink, 7 jonod, 92 stancijad-seižutest, 92 km raudted vl 2015). Sikš ku laivkanal ühtenzoitab Mančesterad Irlandijan merenke 58 km päivlaskmpolehe, ka meriport om lidnas.
Izmir
Geografijan andmused
Lidn sijadase Egeižen meren Izmiran lahten randal, 2 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud madalil mägil. Meles-jogi zavodiše 18 kilometras lidnaspäi i lankteb merhe lidnrajoniš.
Klimat om Keskmeren, kezal om räk. Voden keskmäine lämuz om +18,4 C°, heinkun-elokun +28,5 C°, tal'vkun-uhokun +9..+10 C°. Ekstremumad oma −8 C° i +43 C°. Paneb sadegid 730 mm vodes, enamba tal'vel, vähemba heinkus-elokus (10 mm pordos).
Ris
Etimologii
Heimon latinine oryza-nimituz sündui amuižgrekan ὄρυζα orisa-sanaspäi, se libui sanskritan vrihi-sanaspäi. Ris-nimituz tuli Venämaha evropan kelišpäi (Reis, rijs) 19. voz'sadan lopus, edel sidä nimitihe «saracinan jüväks».
Kazvatand
Kul'tivirudas risad läz 9 tuhad vozid Päivnouzmaižes Azijas i 2..3 tuhad vozid Afrikan Niger-jogen randoil. Planetan ristitišton enamba pol't sötlese risal, sidä kesken nened järedad valdkundad: Kitai, Indii, Indonezii, Bangladeš, Vjetnam (se videnik obrädi risvillän 547 mln tonnoid vl 2016). Maižanduseline Oryza sativa-erik om heimon tipine. Risan otand kul'turha tegihe koumes erigoittud keskuses, niišpäi joga oti ičeze erikod: Päivnouzmaine Azii (Oryza sativa), Suviazii (Oryza nivara), Nigeran randad (Oryza glaberrima). Nügüd'aigan azijalaižed erikod vajehtiba endemižen risan erikod Afrikan maižanduses läz täuzin. Keskmäine satusenmär om 60 centnerad gektaraspäi (oleleb 150-ki), i voib kazvatada risad severz'-se kerdoid vodes lämän klimatan tagut.
Artömovskii
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskuralan päivnouzmaižil pautkil, Bobrovk-jogen randal (Irbitan hura ližajogi), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jekaterinburghasai om 118 km suvipäivlaskmha avtotedme. Lähembaine lidn om Rež 30 km päivlaskmha orhal, raudtedme vai avtol.
Uhan'
Geografijan andmused
Uhanin lidnümbrik jagase 7 lidnrajonha da 6 külärajonha.
Svetlii (Kaliningradan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan jumalanpert' (letihe vll 1989−1993), ph. Varvaran jumalanpert' (om saudud vll 1999−2007), ph. Aleksandr Nevalaižen časoun' (vspäi 2013). Katoližen jumalankodikundan phh. Pauloin da Gleban pühäpert' om olmas lidnas.
Spas-Demensk
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Suren Litvanman ruhtinazkundan aigkirjas vl 1446 kuti Demen-volost' (волость Демена). Vl 1818 ortodoksižen hristanuskondan Spasan Toižetamižen kivine jumalanpert' om saudud, i nimitaškanzihe žilod Spas-Demenskoje. Vl 1855 kändihe sijaižeks. Vspäi 1917 om lidnan oficialiženke statusanke, makundan keskuz vn 1921 keväz'kuspäi. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (4. reduku 1941 — 13. eloku 1943).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Dudink
Istorii
Dudink šingotase meriportal Jenisein randal, kul'turkeskuseks, valdkundaližil holitišil.
Eläjad
Taimiran kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Jalaim'
Levigandmižavaruz
Venämas jalaim' kazvab evropižes palas tobjimalaz. Kazdas Kavkazan pautkil i Keskuzazijas mugažo. Jalaimed alištudas senüzile i travijoile gavedile, sikš Evropan i Amerikan äjad erikod oma kadomižen röunal.
Varghuz (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Saiman järvekesken i Saiman kanalan randoil.
Faktor A
«Faktor A» („Фактор А“ — «A-faktor») oli venälaine vokaline TV-konkurs. Se om «The X Factor»-muzikkonkursan adaptacii Venäman täht. Tehtihe sidä vlpäi 2011 vhesai 2013; kaiken oli vaiše koume sezonad.
Ganter Henri
Voinradnikoičend
Ganter tuli ujuden Francijha heinkul 1918. Radnikoiten sai seržantan arvon, no arvod anastihe da kätihe rivičuks möst sen tagut, miše oli žal'nüs armijan elonarvoimižihe kirjeižes kodihesai, pakiči sebranikad čurazuda kucmižennopäi. Om endištadud seržantan arvos surman jäl'ghe.
Plavsk
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,0%, ukrainalaižed — 1,3%, armenijalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 2,5%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Vanh Zavet
Vanhan Zavetan kirjad
Kaik 39 kirjad kogotas Vanhan Zavetan:
Türi (Estinma)
Türi (mugažo estin kelel) om Estinman lidn municipaližeta statusata valdkundan keskuzpalas. Se om Türin volostin keskuz, mülüb Järva-makundha, sen kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Čerepanovo
Čerepanovo (Черепа́ново) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan suvipäivnouzmas. Se om Čerepanovon rajonan administrativine keskuz.
In the Middle of Nowhere
«In the Middle of Nowhere» (Ei ole tetab, kus) om Modern Talking-duetan nellänz' studine al'bom. Se om evrodisko-žanras, pästtihe 1986-nden voden 10. päiväl kül'mkud.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 al'bomad
Knorkator
«Knorkator» om germanine muzikgrupp Berlinaspäi, kudamb edestab muzikad Neue Deutsche Härte-stiliš (indastrial metal), no komediženke i jumoristiženke lirikanke.
Tur de Frans
Voibuižiden principad
«Tur de Frans» kogoneb 21 etapaspäi. Joga etap om päivän hätkte. Kaikuččele voibištelijale pidab sadas etapan lopindannoks, miše hänen aig oliži registriruidud da ližatud nimikirjuteshe.
Üläural'sk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad *
Medin
Medin («lidn»), oficialižeks المدينة المنورة Al' Madīna Al' Munavvara («hoštai lidn», «vauktastadud lidn»), om lidn Saudan Arabijan päivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, islaman toine pühälidn Mekkan jäl'ghe (kudamb om 450 km suvhe), Medinan agjan administrativine keskuz.
Geografijan andmused
Klimat om tropine letetazangišton, om räk lujas päiči tal'ven koumes kus. Paneb sadegid 49 mm vodes, enamba sulakus (11 mm). Nepsuz om luja Rusttan meren lähembusen tagut.
Savin Sergei
Sergei Anatol'jevič Savin (Сергей Анатольевич Савин; sünd. 23. viluku 1985, Južnii (Ust'-Labinskan rajon), Krasnodaran rand, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine pajatai.
Karakol
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, 12 km päivnouzmha Issik-Kul'-järvespäi, 1690..1850 m korktusil, 1760 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud korktoil mägil. Matkad Biškek-pälidnhasai om 380 km päivlaskmha.
Kaži
Nügüd' kaikes Mas om 600 mln kodikažid, mülütadas heid 200 kodikažin suguihe.
Togučin
Eläjad
Togučinan politehnine kolledž (ende mechoz-tehnikum) om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Čili
Istorii
Vl 1973 sügüz'kun 11. päiväl sodakukerduz tegihe valdkundas.
Ižanduz
Valdkund tegeb mail'man vas'ken koumandest. Se om mugažo kahesanz' surtte vinan tegii mail'mas.
Sankt Pöl'ten
Eläjad
Vl 1910 lidnan eläjiden lugu oli 35 648 ristitud, vl 2011 — 51 955 ristitud, vl 2021 — 55 878 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Flörovii
Fizižed ičendad
Vodele 2015 kaik om kuz' avaitud izotopad 284..289 atommassanke, izomärid ei ole. Kaikiš hätkemban flörovii-289-izotopan pol'čihodamižen pord om 1,9 sekundad. Izotopad kändasoiš kopernicijaks α-čihodamižen jäl'ghe, 284- i 286-izotopad jagadas erazvuiččikš südäitukuikš. Teorijan mödhe flörovijal pidab olda izotopoid pol'čihodamiženke päividen i voziden eskai hätkte sen südäitukun čomiden luguiden tagut: 114 protonad i 184 neitronad ezimeletadud flörovii-298-izotopan täht.
Teikovo
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' (1795−1833), koume jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad Kategorii:Ivanovon agjan lidnümbrikod *
Liberii (Kostarik)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1769 kuti Guanakaste-futor lidnoidenkeskeižen risttel. Matkadajad lebaižihe siš paksus. Vspäi 1826 om pandud Kostarikan palaks, eile Nikaraguan, sikš miše lähižed lidnad valičiba Kostarikad vl 1824. Vl 1836 Guanakaste sai lidnan statusad. Vn 1854 semendkuspäi lidn om olmas nügüdläiženke nimenke. Lidn oli maižanduzrajonan keskuz (kabjživatišton kazvatand), Panamerikaižen manten sauvond ližazi sile znamoičendad. Agjan kaikiš suremb punkt matkadajiden täht valdmeriden randištoiden keskes.
Žizdr (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Žizdr-jogen üläjoksmusen randoil (Жиздра 223 km pitte, Okan hura ližajogi), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaks' pen't vezivaradint om lidnan päivnouzmaižel röunal: Žizdr-jogel i sen oiktal Pot'j-ližajogel (ven. Потья). Matkad Bränskan agjan röunhasai om 16 km suvipäivlaskmha orhal. Matkad Kalughasai om 131 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 147 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Lüdinovo 23 km lodeheze orhal vai 27 km avtotedme i Dät'kovo (Bränskan agj) 31 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 63 km avtotedme. «Kalug — Bränsk»-avtote mäneb koumes kilometras päivnouzmha lidnaspäi.
Tokmok
Geografijan andmused
Lidn sijadase Čunjogen hural randal, 800..850 m korktusil valdmeren pindan päl, om ümbärtud Tän'-Šan'-mägišton sarakoil. Jogi om valdkundröunaks lidnan ümbrištos, Kazahstanan territorii sijadase oiktal randal. Saudihe randdambid Ču-jogenno vll 1909−1914 päzumha paksuiš sur'vezišpäi.
Markova Rimma
Rimma Vasil'jevna Markova (Римма Васильевна Маркова; sünd. 3. keväz'ku 1925, Čurino-žilo, Samaran gubernii, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 15. viluku 2015, Moskv, Venäma) oli venämalaine i nevondkundaline teatran da kinon aktris. Oli Venäman rahvahanartistan (1994).
Biotehnologii
Homaičendad
Kategorii:Farmaceftine tegimišt Kategorii:Tehnižed tedod
Uz' Orlean
Lidn om sur' torguindan, opendusen da turizman keskuz, džazan sündundan sija.
Kafka Franc
Biografii
Franc oli sündnu evrejan kanzha, oli vanhemban lapsen. Tat möi galanterejan tavaroid tukuil, mam libui elokahan oludenkeitajan perehespäi. Kanzannimi om čehan augotižlibundan, kavka znamoičeb «näk». Franc mahtoi besedoita čehaks, no kirjuti kaiken elon saksan kelel (hänen maman kel'). Vll 1889−1893 prihaižen openui lidnan alaškolas (Deutsche Knabenschule), sid' gimnazijas vhesai 1901. Lopi Pragan Karlan universitetad oiktusen doktoran specializacijanke vl 1906. Radoi juristaks varmitusidenke tehmižtravmatizman sarakos. Läksi penzijha edel aigad vl 1922 läžundan tagut.
Valitud sädused
Kaik om kahesa radlehtikod (voziden 1917−1919), mülütadas ezikirjutesid, sanutesid i niiden variantoid, sekoimižid da kaclendoid.
San Ramon (Kostarik)
Istorii
Ezmäižed sirdnikad Evropaspäi tuliba San Ramonan alangišton rajonha 1840-nzil vozil i sauvoiba maižanduzfermoid. Erased oma rados tämbäi-ki, kazvatadas tropižid dekorativižid kazmusid, saharrogod da kofed, kut kaikes-ki regionas. Sijaližed Ramon Solis- i Ramon Rodriges-šingotajad paniba rajonad Raimund Nonnat-pühämehen (Ramón Nonato) kaičendan alle. Vl 1854 San Ramon-lidn sai municipalitetan statusad. Vl 1856 panihe viden školan alusid, mi zavodi lidnad kantonan opendusen i sid' kommercijan keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 956 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, sen rajon — 1057 m ü.m.t.. Matkad agjan Alahuel-keskushesai om 44 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha, valdkundan San Hose-pälidnhasai om 58 km suvipäivnouzmha.
Jasnogorsk (Tulan agj)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1578 kuti Rostislo (Рости́сло). Se oli tetab kaks'jaiženke nimitusenke 19. voz'sadaspäi: Laptevo-žilo, se-žo Rostislavo (село Ла́птево, Ростиславо тож). «Moskv — Tul»-raudtekeskust mäni žilonno vl 1867, i erine žilo stancijanno oli olmas. Laptevo oli villän i mecan znamasižeks jügustancijaks 19. voz'sadan lopus. Kätihe žilod rajonan keskuseks vl 1924. Maižanduzmašinoiden järed tegim radoi siš. Ühtenzoittihe raudtestancijan žilonke da anttihe radnikžilon statusad vn 1938 11. päiväl sügüz'kud.
Geografijan andmused
Jasnogorsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 16,18 km².
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Jasnogorskan tehnologine tehnikum.
Burs (lidn)
Transport
Avtobusad, tramvaid, funikulör mägisuks'kurortannoks (8,8 km), metro da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Metropoliten radab vspäi 2002 (Bursaray, vspäi 2014 om 2 jonod, 38 stancijad, 39 km raudted).
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Gavrilov Posad
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1434 kuti Gavrilovskoje-žilo. 17. voz'sadaspäi Gavrilovskai-slabad šingotihe Moskvan ruhtinasiden hebonvodindfermal. Slabad sai lidnan statusad vl 1789.
Geografijan andmused
Kaik ühesa žilod (sidä kesken koume kaikenaigaižeta ristitištota) i kaks' küläd mülüdas lidnankundha Gavrilov Posadan ližaks. Lidnankundan pind — 96,81 km².
Udegelaižed
Ende mectuz oli rahvahan elonmahton, šamanizm i animizm oliba päreligijoikš. Udegelaižed jagoiba ičtase roduikš, lasktihe naindad vaiše erazvuiččen rodun ristituile.
Bariš (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1925 kahten žilon ühtištusel: Troickoje-Kurse-külä da Marjinan bumagfabrikan radnikžilo. Vn 1954 22. päiväl tal'vkud ühtištuihe Bariš-radnikžilod Gurjevkan vatefabrikan radnikžilonke da anttihe lidnan statusad. Vozil 1975−2008 lidn oli alištunu agjan tobmudele oikti.
Kemijärvi
Istorii
Cellülozbumagaine tegim radoi vspäi 1965 i om sauptud vl 2008. «Keitele Group» osti tegimen päšt ičezkaluištod vl 2015, se planirui avaita cellülozan, energijan da biotorhuden tegint tuhanke radsijanke i kitajižiden rahoiden ühtnendanke, no ekologine laskend ei olend sadud vn 2018 sügüz'kule.
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnankundan pind — 3 930,91 km², sidä kesken kuiv ma 3504,13 km², vezi da sokaz tahond ottas 426,78 km².
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 12 621 ristitud, vl 2010 — 8 484 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 12 759 eläjad vl 1975 i 12 762 eläjad vl 1985. Ristituiden kaks' koumandest elädas municipalitetan keskuses.
Svetlogorsk (Kaliningradan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Serafim Sarovalaižen, Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen vspäi 1994, puine ph. Sergijan Radonežalaižen vspäi 2020.
VLDP
thumb|right|250px|VLDP:n flag Venäman liberaliž-demokratine partii (Либерально-демократическая партия России) om Venäman politine partii. Sen lider om Vladimir Žirinovskii vajehtamata alusenpanendan päiväspäi.
Marijampole
Istorii
Marijampole šingotase sömtegimištol (maidkonservad, sahartegim), sauvondmaterialiden edheotandal (puižed iknad da uksed), turizmal (muzejad, usadibad, lebu), vanhiden avtoiden torgusel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Šešupe-jogen molembil randoil. Kuz' sildad ühtenzoittas jogen randoid lidnas. Matkad Vil'nüshasai om 139 km päivnouzmha, Kaunashasai om 50 km pohjoižpäivnouzmha.
Ulanbatar
Geografijan andmused
Mägiklimat om teravan kontinentaližen pirdoidenke, tal'v om lujas vilu no kuiv. Heinkun lämuz om +18,2 C°, vilukun — −21,6 C°, voden keskmäine lämuz om −0,4 C° (kaikiš vilumb pälidn mail'mas). Absolütine minimum oleskeli −42,2 C°. Paneb sadegid 267 mm vodes, kezakus-elokus tobjimalaz (46..70 mm kus).
Sverdlovskan agj
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Jekaterinburg.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine, se om venäkel'.
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +15..+20 C°, vilukun lämuz — −16..−20 C°. Paneb sadegid 350..600 mm vodes.
Tobmuz
thumb|right|250px|Tarasovan pert' om agjan gubernatoran rezidencijaks [[Jekaterinburgas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Evgenii Kuivašev radab gubernatoran vs 2012 semendkun 29. päiväspäi, agjan Käskusenandajan Suiman ühtnijad panihe händast eziauguižešti radnikusele Venäman prezidentan taričendan mödhe. Kaik rahvaz änestab gubernatorad videks vodeks. Gubernator märičeb Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Gubernatoran Administracii da seičeme nevojad oma hänele abhu.
Eläjad
Erased toižed igähižed rahvahad: permin komilaižed — 1328 rist. (0,03%), komilaižed — 445 rist. (0,01%), mansilaižed — 251 rist. (0,01%).
Romantic Warriors
Pajoiden nimikirjutez
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1987 al'bomad
Puštu
Puštu (ičeze nimituz: پښتو [paʂto:], [paxto:], [pa:çte:]) om üks' indoevropižiš kelišpäi.
Hahk muju
Kacu mugažo
*
Moskovii (himine element)
Fizižed ičendad
Atommass — 289. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 13,5 g/sm³ (ezimeletaden). Suladandlämuz — 670 K (400 C°, ezimeletaden). Kehundlämuz — 1400 K (1130 C°, ezimeletaden).
Vodele 2021 kaik om viž avaitud izotopad 286..290 atommassanke, izomärid ei ole. Kaikiš hätkemban moskovii-290-izotopan pol'čihodamižen pord om 0,65 sekundad. Kaik izotopad kändasoiš nihonijaks α-čihodamižes.
Volg
Nevondkundaližen aigan 1930−1980-nzil vozil vezivaradimiden da 8 gidroelektrostancijan kaskad om saudud jogel sen ližajodigenke. Vezivaradimed (mödvedhe): Ivan'kovon, Ribinskan, Gor'kijan, Čeboksaran, Kuibiševan, Saratovan, Volgogradan. Ühtenzoitase Don-jogenke kanalal vspäi 1952.
Vas'k
Vas'k (Cu — cuprum latinan kelel) om 29nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan laptalagruppas), tabluden nelländes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand ​
Vas'k om tarbhaine mikroelement ristitun, kazmusiden i živatoiden täht, mülüb fermentoihe. Kreptud vas'kel pind rikob bakterijoid. Erased vas'ken ühtnendad oma toksižed.
Bolohovo
Eläjad
Vl 1939 radnikžilon ristitišt oli 12 710 eläjad, vl 1959 lidnan — 8 295 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 622 ristitud, rajonan kahesandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 710 eläjad vl 1939 i 11..12 tuhad eläjid vll 1979−2001 (12 tuh. rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman «Grähkhižiden kädendai»-jumalaižen pühäpert' om saudud lidnas vll 2009−2012.
Pohjoine
Sijadase Pohjoižnaban čuradusen mödhe. Kuvadase geografižiden kartoiden ülähäs tobjimalaz, se tegihe istorižiden süiden tagut. Päiväine om pohjoižes kesköl.
Aktobe
Istorii
Nevondkundaližil vozil Aktobe kändihe tegimišton keskuseks, mugoine tämbäi-ki: hromühtnendoiden tegimed, himine sarak, sömtegimišt, maižanduzmašinoiden sauvomine, sauvond oma šingotadud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ilek-jogen randoil (kaz. Елек, Uraljogen hura ližajogi), 225..250 m korktusil valdmeren pindan päl, stepin rajonas. Om äi melad manaluižes, se lähteb purtkidenke da jäb pindal, vauged mujul.
Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 371 546 ristitud, agjan läz pol't. Pind enččenke külärajonanke om 2338 nellikkilometrad, ristitišt niidenke om 477 052 eläjad (1. viluku 2018). Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', ezilidnoidenke-ki.
Rahvahad (vn 2015 zavodind, enamba 1%) oma kazahlaižed — 76,3%, venänikad — 16,9%, ukrainalaižed — 2,7%, totarlaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,6%.
Kaspiisk
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: mašiništonsauvomižen da holitusen kolledž Sergo Ordžonikidzen nimed (enččel mehanine tehnikum, inženerine kolledž), energetine kolledž, Kaspiiskan medicinine kolledž , Kaspiiskan medicinine škol A. Alievan nimed , Piterin policijan kolledžan alajaguz, Dagestanan valdkundaližen tehnižen universitetan filial.
Lardot Raisa
Raisa Lardot (Larüškina) (mugažo suomen kelel; Раиса Лардот (Ларюшкина); sünd. 17. viluku 1938, Šokš, Karjalan ANST, Venäman NFST, NSTÜ) om vepsläine kirjutai da runokirjutai. Nügüd' eläb Suomenmas.
Glivice
thumb|left|250px|Glivicen transportshem Glivice (Gliwice [ɡlʲiˈvʲit͡sɛ]; Gleiwitz, vepsän kirjamil: Gläivic) om Pol'šanman lidn (vn 1945 keväz'kuspäi) valdkundan suves, mülüb Silezijan sodaveikundha vspäi 1999.
Jeniseisk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Spasan Toižetamižen mez'jumalankodi om olmas lidnas vspäi 1642, sen ühtennimine päjumalanpert' om letud vll 1731−1756, koumen jumalanpertin aluz om pandud 18. voz'sadal. Islaman pühäpert' om saudud lidnas.
Ust' Kamenogorsk
Irdkosketused
Kategorii:Kazahstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Privolžsk
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Furmanovan tehnižen kolledžan Privolžskan palakund.
Š
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Šš Š (š) om latinan kirjamišton kirjam.
Marijan hebonmez'
Faktižikš, nece om ezmäine varatud pornofil'm kinematografan istorijas. Täuden fil'man hätkeližuz oli läz seičemed minutad ezimeletaden, no kerteh oli vigostadud Francijan arhivas vodele 1996, i vaiše fil'man koumeminutaine fragment om kaičenus, siš aktris rušib sobid.
Karzai Hamid
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Afganistanan prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Afganistanha
Laht
Lahten toižendad oma učulm (abai), merikar, estuarii, fjord, liman, lagun. Lugetas vulkanan upotadud päd i atollan lagunad lahteks mugažo.
Severoonežsk
Istorii
Severoonežsk šingotase alüminijan kivendon samižel (vspäi 1974) i mecan varhapanendal da ümbriradmižel pilindmaterialoikš. Sijaližen raudten Iks-stancii radab (Икса) vspäi 1973.
Geografijan andmused
Žilo sijadase Änižjogen hural randal, 55 kilometras Mirnii-lidnaspäi. Matkad Pleseck-rajonkeskushesai om 36 kilometrad.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Panteleimon-spravitajan jumalanpert' om saudud vl 2014.
Bregenc
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud istorijanedeližiš aigoiš. Kel'talaižed eliba siš videndes voz'sadaspäi EME, nimi oli Brigantion. Rimalaižed anastiba sidä vl 15 EME i kändiba varmitadud Brigantium-lagerikš lähtendan Al'pišpäi kontrolin täht. Vspäi 917 Bregenc oli Forarl'bergan Udal'rihinger-dinastijan rezidencijaks. Sai lidnan oiktusid vl 1200. Toižen mail'man sodan aigan erased lidnan sauvused oliba muretud, sen jäl'ghe mülüi Francijan okkupacižhe zonha.
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 27 831 ristitud, vl 2021 — 29 534 ristitud, federacijanman läz 7,5 %. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Babarm
Sömhä
Babarmon ploduišpäi keittas keitiž, tehtas džem, puzertas südäivezi, valadas marmeladan jäloihe, mugažo sättas vin, nastoik, likör.
Lehtesed kävutadas čajun vajehtuseks.
Irdkosketused
Kategorii:Rozanvuiččed Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Plodpenzhad Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Marjad
Harjavalt
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipalan keskuses, 38 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kokemäenjogi läbitab lidnad. Matkad agjan Pori-keskushesai om 27 km lodeheze orhal vai 30 km avtotedme, Hel'sinkihesai om 198 km suvipäivnouzmha orhal, 217 km avtotedme vai raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Ulvil 21 km lodeheze, Kokemägi 14 km suvipäivnouzmha i Huttinen 35 km suvipäivnouzmha.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sadakund
Balabanovo
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivnouzmaiženno röunanno, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Istj-jogen oiged rand (Истья 56 km pitte, Okan hurapol'ne bassein) om lidnan pohjoižröunaks. Matkad Moskvan agjhasai om 8 km pohjoižhe i pohjoižpäivnouzmha orhal. Matkad Kalughasai om 79 km suvhe orhal, 87 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Borovsk-rajonankeskuz 9 km päivlaskmha orhal vai 12 km avtotedme, Jermolino 3 km päivlaskmha orhal vai 6 km avtotedme, i Obninsk 5 km suvhe orhal vai teidme.
Z
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Balabanovo
Geografijan andmused
Balabanovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 17,85 km², sidä kesken pertišt läz 10 km².
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad Kategorii:Borovskan rajon
Dušanbe
Eläjad
Kaik 17 üläopendusen i enamba 100 keskopendusen aluzkundad oma olmas lidnas, mugažo 17 tedoinstitutad ratas.
Mikki Maus
Mikki-hirudel om äiluguižid heimolaižid: Maks-tat, Meri-mam, Maik-däd' (Maksan veik), Mark-ded, Mija-bab, noremb Morti-vell', vanhemb Osval'd-vellindam, dvojurodnii noremb Milton-vell', plemännikad (Maikl, Mailo, Morti, Fredi), Minni-sebranik vai mel'heine, Pluto-koir.
Mikki-hirut sündui vl 1928 kuti satusekahan Osval'd-kodijänišan vajehtuz, Uolt Disnei jäi Osval'dan avtoroiktusita. Disnein Ab Aiverks-kompanjon pirdi ezmäižid lühüdpiduzližid mul'tfil'mid Mikkinke. Personažan populärižuz libui aigan mändes, i Mikki Maus ozutaškanzihe täuz'piduzližiš mul'tfil'miš, televizijas, komiksoiš i kaluiden pindoil.
Iskitim
Geografijan andmused
Lidn sijadase Berd'-jogen randoil (Obin oiged ližajogi), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Novosibirskan keskushesai om 57 km lodeheze raudtedme, sen röunhasai orhal — 26 km i kaikil teil. Lähembaine lidn om Berdsk 10 km lodeheze orhal, 18 km avtol, raudtel vai vetme (Novosibirskan vezivaradim).
Kamensk Uralal
thumb|left|250px|Kamenskan Uralal rajonad: {{legend|#FF7F50|Sinarskii}} {{legend|yellow|Krasnogorskii}} Kamensk Uralal (Ка́менск-Ура́льский) om Venäman lidn da lidnümbrik Sverdlovskan agjas. Se om agjan koumanz' surtte i kaikiš suvemb lidn, lidnümbrikon nimi — Kamenskan Uralal lidnümbrik. Lidn om Kamenskan lidnümbrikon (edel 2006. vot — rajonan) administrativižeks keskuseks mugažo, om ümbärtud sil i ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Dalmatovon jumalankodil vl 1682 kuti Železenskoje-žilo parččomas samha raudkivendod, mitte oli pindal. Vl 1701 valdkund oti mad tagaz i sauvoi Uralan ezmäšt kaugedraudan suladuztegint. Vll 1701−1935 nimitihe žiloks Kamenskii-tegimenno (Каменский Завод). Vl 1885 raudtesarak ühtenzoiti sidä Transsibanke. Vn 1935 20. päiväl sulakud anttihe žilole lidnan statusad Kamensk-nimitusenke. Vl 1940 udesnimitihe nügüdläižikš erištamha Kamensk Šahtil-lidnaspäi. Vspäi 1963 lidn alištub agjan tobmudele oikti.
Geografijan andmused
Lidn sijadase tazangištol, Iset'-jogen i sen huran Kamenk-ližajogen randoil (Каменка 57 km pitte, Tobol-jogen hurapol'ne bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. «Jekaterinburg — Kurgan»-avtote (R354) ümbärdab lidnad suvespäi. Kamensk Uralal-päraudtestancii om saudud Isetin hural randpolel. Matkad Kurganan agjan röunhasai om 6 km suvipäivnouzmha, Čeläbinskan agjan röunhasai om 20 km suvipäivlaskmha, lidnan keskusespäi Jekaterinburgan keskushesai om 93 km lodeheze orhal, 100 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Kataisk (Kurganan agj) 43 km päivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtel, Bogdanovič 40 km pohjoižhe orhal vai raudtel, 73 km avtol, i Zarečnii 58 km lodeheze orhal, 72 km avtol vai raudtel.
Kamensk Uralal jagase kahteks rajonaks, Iset'-jogi erigoitab niid: Sinarskii (hural randal) i Krasnogorskii (oiktal randal). Viž pen't küläd da üks' žilo mülüdas lidnümbrikho Kamenskan Uralal ližaks. Lidnümbrikon pind — 144,23 km².
Jurjevec
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 15 508 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 210 ristitud, rajonan viž kahesandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 19..21 tuhad eläjid vozil 1959−1974 (21 tuh. rist. vl 1967).