cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eizenštein Sergei
Biografii
Tuleban aigan mail'man tetab režissör oli sündnu Mihail Eizenštein-arhitektoran elokahaze pereheze. Kanz oli elokaz Julija-maman suren päluižen tagut. Vll 1907−1915 Sergei openui Rigan realižes školas. Kazvatajad eliba eriži vspäi 1908. Vll 1915−1917 Eizenštein oli Piterin Civiližiden inženeriden institutan openikaks. Vn 1918 keväz'kul Sergei ühtni Rusttaha Armijha i kaks' vot ajeli agitacižel jonusel Venäman lodehedme. Radoi Proletkul'tas, sid' Leningradan «Sevzapkino»-edheotandas. Režissöran aigaline «Potömkin-somuzlaiv»-fil'm (1925) oli satusekaz NSTÜ:s i verhiš maiš.
Bodaibo (lidn)
Geografijan andmused
Nerpo-žilo (6 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Bodaibon ližaks. Lidnankundan pind — 26 708,85 km².
Gornäk (Altajan rand)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 13 918 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 15..16 tuh. eläjid vll 1970−2008 (16 643 rist. vl 1970).
Učulm
Homaičendad
Kategorii:Lahted Kategorii:Geografižed objektad
Kapitolovo (stancii)
Ezilidnelektrojonused seižuhtadas stancijal päiči jonusid lujatud komfortižusenke. Manalaine päličmänendtaho om kaičenus raudteiden al, saudihe sidä himižen tegimen radnikoiden täht.
Homaičendad
Kategorii:Leningradan agjan raudtestancijad Kategorii:Raudtestancijad kirjamišton mödhe Kategorii:Vsevoložskan rajon
Kirillovan rajon
Kirillovan rajon (Кирилловский район) om rajon Vologdan agjas.
Bapshaižed
Ekologine klassifikacii
Erištadas üks'jäižid i kundaližid bapshaižid. Om äi keskustformid heiden keskes, kut mezjäižil-ki.
Erazvuiččend
Tetas sadad tuhad erikoid bapshaižiden sugukundoiš.
Baskalaižed
Baskalaižed elädas Ispanijan pohjoižpäivnouzmas da Francijan suvipäivlaskmas — Baskan Mas (baskan kelel: Euskal Herria), mugažo toižiš maiš, ozutesikš, Argentinas vai Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiš.
Titanik (fil'm, 1997)
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Vn 1997 fil'mad Kategorii:Fil'mad-katastrofad Kategorii:Dramfil'mad
Zalaegerseg
Geografijan andmused
«Vašvar — Nad'kaniž»-avtote (E65) läbitab lidnad.
Poznan'
Eläjad
Vl 2016 lidnan eläjiden lugu oli 541 561 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 590 101 eläjad vl 1990. Läz 1,2 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Gvinei
Eläjad
Uskondan mödhe (2014): islamanuskojad — 89,1%, hristanuskojad — 6,8%, animistad — 1,6%, toižed uskojad — 0,1%, religijatomad — 2,4%.
Somero
Geografijan andmused
Lidnankund sijadase provincijan päivnouzmas, Paimionjogen randoil (Pemar å 110 km pitte). Matkad agjan Turku-keskushesai om 72 km päivlaskmha orhal vai 85 km avtotel. Matkad Hel'sinkihesai om 93 km suvipäivnouzmha orhal vai 103 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtol) oma Forss 26 km pohjoižhe i Salo 34 km suvipäivlaskmha.
Niger (jogi)
Ühthižed andmused
Jogen piduz om 4 180 km, se om koumanz' pitte Afrikas Nilan i Kongon jäl'ghe. Basseinan pind om 2 117 700 nellikkilometrad. Veden keskmäine mülü om 8 630 m³/s läz jogensud. Veden vozne mülü om 378 km³.
Ümbrikirjutand
Nigeran znamasižed ližajoged (mödvedhe): Sokoto, Kadun, Benue (hurad, kaik oma Nigerijas); Milo, Bani, Mekru (oiktad).
Tutajev
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Volgan oiktal randal pagenuzil Jaroslavlišpäi vn 1238 mongoližen londan jäl'ghe kuti Borisoglebskai slabad, i 13. voz'sadan kahtendel polel kuti Romanov-lidn Volgan hural randal, om nimitadud ugličulaižen Roman Vladimirovič-ruhtinasen nimen mödhe. Vspäi 1345 15. voz'sadan augotišhesai erine Romanovan ruhtinazkund oli olmas. Vl 1563 sirtihe totarlaižid Romanov-lidnha hristianizacijan ramuziš Ivan Grazijan käskön mödhe. Vspäi 1761 sirtihe heid Kostroman alle i rušihe saudud mečetid, no kazvatadas sijališt romanovišt lambhiden sugud tähäsai.
Hanti-Mansiisk
Hanti-Mansiisk (ven. i Ханты-Мансийск, vai Ёмвоҷ, ) om Venäman lidn da lidnümbrik valdkundan keskuzpalas, Sibirin päivlaskmas. Se om Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon administrativine keskuz i nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Hanti-Mansiiskan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline. Tal'v om vilu, se jätktase pol'vot. Keza om läm'. Voden keskmäine lämuz — −0,8 C°, vilukun lämuz −18,9 C°, heinkun — +18,4 C°. Ekstremumad oma −49 C° i +34 C°. Paneb sadegid 530 mm vodes, oleleb niid vähemba uhokus-sulakus (22..29 mm kus).
Volhov (lidn)
Volhov (Во́лхов, Olhava) om Venäman lidn da järed raudtesol'm Leningradan agjan keskuses. Se om Volhovan rajonan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Transport
Ezilidnelektrojonused ühtenzoittas Piterinke. Volhovan raudtesol'men koume stancijad: Volhovstroi-1, Volhovstroi-2, Murmanskan Verai (Мурманские Ворота). Novooktäbr'skai-platform radab mugažo.
Igark
Eläjad da transport
Merilaivad tuldas jogiportha, se seižub 673 kilometras Jenisein jogensuspäi. Tatanmaine civiline Igark-lendimport (IAA / ИГР) sijadase 2 km suvipäivnouzmha lidnaspäi, Jenisein Igarkan sarel, tehtas reisid Novosibirskha, Tümenin agjan ümbrikoihe da Krasnojarskan randadme, sidä kesken čarterid i punolendimil. thumb|center|1000px| Lidnan ühthine nägu, 10. kezaku 2017 thumb|center|1000px| Igark-lendimportan sauvused vl 2016
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Turuhanskan rajon
Gaziantep
Eläjad
Edeline lidnan pämez' om Asim Güzelbei (Asım Güzelbey), hän radoi vll 2004−2014.
Amman
Eläjad
Läz pol'tošt millionad ristituid verhanmaiženke augotižlibundanke elädas lidnas vl 2015, enamba kaiked Sirijaspäi (435 tuh.), Egiptaspäi (390 tuh.) i Palestinaspäi (308 tuh.).
Dion Selin
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Monrealihe Kategorii:Evrovizijan vägestajad
Künänikod
Ümbrikirjutand
Änikuz kazvab ülähän, se om tähkanvuitte, 1,5..7 sm pitte. Änikod oma henod — läz 3,5 mm pitte, vauhruskedvauvhad, harvašti vauktad vai rusttad, pölükäd oma ruskedsinižed. Änikoičeb semendkus-kezakus, plodud küpsnedas kezakus-heinkus. Plod om koumetahkoine siled loštai koričma pähkmut 3..4,5 mm pitte.
Florencii
Istorii
Lidn tegi sur'kulud tondad Evropan i mail'man civilizacijan šingoteshe 13.-17. voz'sadal, kacmata edhudehe mererandaspäi i kaikenaigaižihe politižihe ridoihe. Mugomad melen gigantad sädiba siš: Leonardo da Vinči, Mikel'andželo, Donatello, Nikkolo Makiavelli, Dante i Galilei. Sijaline dialekt kändihe italižen kirjankelen aluseks, florentine rahut tegihe etalonaks kaiken Evropan täht, florentižed pirdajad ümbrikirjutiba perspektivan käskusid, florencijalaine Amerigo Vespučči-merimatkadai andoi nimed kahtele kontinentale, kaiken sen tagut Florencii sai «Udessündundan aigan kätke»-arvnimed.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Arno-jogen molembil randoil, 50 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Mineral
Klassifikacii
Mineral voib olda mitte taht agregatižes olendas, no mineraloiden tobj pala oma kovad hibjad. Jä lugese mineralaks, nozol vezi — ei. Jagadas mineraloid nenikš: kristalliženke strukturanke, amorfižed, metamiktižed (kristallform irdpolespäi, no amorfine olend).
Fizižed ičendad
Optižed ičendad: hoštuz, muju, jonon muju, vauktusen katkaidusenmär, dispersii, polärizacii.
Jerevan
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline pol'letetazangišton kuivahk. Heinkun lämuz +26,4 C°, vilukun — −3,6 C°, voden keskmäine lämuz om +12,4 C°. Paneb sadegid 294 mm kus, vähemba kaiked elokus-sügüz'kus (17 mm pordos).
Eläjad
Vn 2011 Armenijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 121 900 ristitud, Armenijan kaks' videndest. Eläjiden enamba 95% oma armenijalaižed i hristanuskojad.
Skopje
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'sadan meiden erad lopus kuti rimalaine Flavia Aelia Scupi- vai Flavia Scupinorum-kolonii, paginoiš Skupi (Scupi i Scuiris). Amuižiden pertiden alused oma kaičenus. Voz'sadoiden hätkte oli Vizantijan i Serbijan tobmuden al. Ezmäižen Bolgarijan car'kundan Samuil-ohjandai ümbärzi lidnad seinil 10. i 11. voz'sadoiden röunal, nügüd'aigan nähtas niid kuti Skopjen lidnuz-zamk (Скопско Кале). Vspäi 1392 vhesai 1912 oli Osmanan imperijan palaks Üsküp-nimenke. Vspäi 1944 oli Makedonijan Tazovaldkundan pälidnaks, oli Jugoslavijan palaks vhesai 1992.
Primorsk (lidn, Leningradan agj)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. Ende Piterin tegimištoliž-ekonomižen kolledžan (sauptihe vl 2017) filial radoi.
Potsdam
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 993, konz rimalaine Otton III-imperator lahjoiči nenid maid Kvedlinburgan abbatusele. Vl 1345 sai torguindan oiktusid da lidnan statusad.
Platyptilia morophaea
Platyptilia morophaea om lipkaižiden erik Pterophoridae-sugukundas. Anglijalaine Meirik-entomolog (Edward Meyrick) avaiži da ümbrikirjuti lipkaižen vl 1920.
Danijan kel'
Ümbrikirjutand
Paginoiden koume joukud: päivnouzmaižed, sar'hižed, päivlaskmaižed. Kirjankel' om sätud 18. voz'sadal, ottihe Zelandijan paginoid (sar'hižiden paginoiden jouk) aluseks.
Blagojevgrad
Eläjad
Rahvahad (2011): bolgarijalaižed — 95,6 %, čiganalaižed — 2,7 %, toižed rahvahad — 1,3 %, rahvahuden ozutandata — 0,4%.
Vesprem (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud zamkaks kall'on (kukhan) päl, frankalaižil ezimeletaden Karl I Sur'-kunigahan aigan (8.-9. voz'sadad) Bela III-ruhtinasen aigkirjan mödhe. Mad'jaralaižed tuliba regionha i sauvoiba lidnust Ištvan I Pühä-kunigahan aigan (10. i 11. voz'sadan röun). Vesprem kändihe ühteks ezmäižiš Mad'jaranman lidnoišpäi episkopkafedranke vl 1009. Lidnan episkopad vencaiba valdkundan kunigahiden akoid kunigaznaižikš. Avstrijan sodamehed mureniba lidnusen seinid vl 1706.
Läntor
Geografijan andmused
Läntor om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 87,56 km².
Antverpen
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 7. voz'sadal vai sen möhemba. Kuldan tondsija Amerikaspäi 16. voz'sadal. Vl 1920 lidn vastsi Kezaolimpiadan vändoid.
Irdkosketused
Kategorii:Bel'gijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Coi Viktor
Pajoiden tegii da «Kino»-rokgruppan (ven. Кино) pämez'; rokgrupp om pästnu kahesa al'bomad. Mugažo Viktor Coi edesti rolid filmiš.
Noruz
Viktor Coi oli sündnu Piterihe, siš hän kazvoi-ki. Hän oli üks'jäižen lapsen perehes da openzihe školas, kudambas hänen mam radoi; Coi tezi anglijan kel't hüvin, hot' školas openui saksan kel't. Vodel 1974 Coi openzihe pirdandškolas, siš hän sädi hänen ezmäšt «Палата № 6»-muzikgruppad Maksim Paškovan ühtes. Vodel 1979 Viktor änetaškanzi ičeze pajoid. Coin ezmäine pajo om «Мои друзья» («Minun sebranikad»). Möhemba hän kirjuti toižid pajoid.
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Latvijas Kategorii:Kino (muzikgrupp) Kategorii:Sündnuded vl 1962
Arhangel'skan agjan lidnad
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Radžkumar Punit
Biografii
Vspäi 1999 oli nainu, Ašvini om hänen ak. Sündutihe kaks' tütärt naimiželos: Drithi-tütär da Vandhita-tütär.
Baškiran kel'
Baškiran kel' (ičeze nimituz: башҡорт теле [bɑʂ.ˌqʊ̞rt.tɪ̞ˈlɪ̞]) mülüb altaižhe kel'kundha. Baškiran kel' om kodikel' baškirаlaižiden täht. Se om Baškortostanan Tazovaldkundan oficialine kel'.
Anadir'
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1889 elänzoitmaha tahondad Venälaižen imperijan ohjastusen käskön mödhe. Edel 1923. vot žilon nimi oli Novomariinsk. Vodel 1965 se sai lidnan statusad.
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Čukotkan avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod *
Vodilaižed
Irdkosketused
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman rahvahad
Duangčan Pumpuang
Pumpuang Duangčan (พุ่มพวง ดวงจันทร์, Pumpuang Duangjan; sünd. 4. eloku 1961, Suphanburi-lidn, Tailand — kol. 13. kezaku 1992, Phitsanulok-lidn, Tailand), mugažo oli tetab Pueng-psevdonimanke (ผึ้ง «mezjäine») oli tailandalaine populärine pajatai da fil'miden aktris. Pajatajan kar'jer jätkustui vll 1980−1992. Pumpuang edesti pajoid veroližes «luk thung»-žanras elektroniženke ümbriradmiženke. Koli edel aigad veren läžundaspäi.
Lindud
Homaičendad
Kategorii:Ornitologii Kategorii:Živatoiden klassad
Ščecin
Geografijan andmused
Ščecin sijadase Oderan hijamiden molembil randoil da Dombe-järven (Dąbie) randal, 0..131 m korktusil. Matkad Saksanman röunhasai om 10 km päivlaskmha avtotedme. Avanportan nimi om Svinouis'ce, sijadase Oderan Baltijan meren estuarijan (Ščecinan lahten) taga.
Valkeakoski
Eläjad
Markku Auvinen radoi lidnan edeližeks pämeheks vspäi 2005.
Nant
Geografijan andmused
Sokaz tahond levitase jogen vastrandal sen allüvialižes alangištos. Nant alištui paksuile sur'vezile, i saudihe kaičendsauvusiden kompleksad jogenno 20. voz'sadan augotišes, möhemba putkotadihe penid jogid. Luaran estuarii zavodiše lidnas i vedase 60 km valdmerennoks.
Moskvan rajon (Piter)
Geografijan andmused
Rajonan pind om 73,05 nellikkilometrad.
Plastmassad
Ičendad
Plastmassad kogotas metallatomiš substancijoišpäi. Harakterizuidas madalal ninevudel (850..1800 kg/m³), lujas madalil elektro- i lämuzvedandmahtusil, vahvuz ei ole sur'. Lämbitusen aigan ned pehmdas paksus i čihotas toižikš substancijoikš. Seižujad nepsut vaste, seištas lujid muiktusid i alusid vaste, seižundmahtuz segoitajid vaste rippub polimeran toižendaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Organižed polimerad Kategorii:Sauvondmaterialad
Jänišankorvaižed
Homaičendad
Kategorii:Asparagusaižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused
Leiden
Irdkosketused
Kategorii:Alamaiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvigollandii
Manil
Geografijan andmused
Klimat om subekvatorialine räk. Kun kesklämuz om +27..+30 C° vodes läbi. Paneb sadegid 2020 mm vodes, sidä kesken kuivsezonan aigan (tal'vku-sulaku) vaiše 110 mm.
Urugvai
Istorii
Valdkundan ezmäine Konstitucii (Constitución) oli olmas vll 1830−1918 vn 1829 versijan jäl'ghe. Jäl'gmäine seičemenz' lugul Konstitucii om väges vspäi 1966 voziden 1989, 1994, 1996 da 2004 vajehtusidenke.
Eläjad
Uskondan mödhe (2006): riman katolikad — 47,1%, toižed hristanuskojad — 11,1%, uskojad denominacijata — 23,2%, judaistad — 0,3%, ateistad vai agnostikad — 17,2%, toižed uskojad — 1,1%. Valdkund om kaikiš religiozitomemb Latinižes Amerikas erazvuiččiden istorižiden süiden tagut. Urugvai om formaližikš katoline valdkund völ, no protestantizman populärižuz ližadub.
Säs'stroi
Geografijan andmused
Lidn sijadase Säs'-jogen oiktal randal, Valgomk-jogen lanktendan sijas, Ladoganjärven randpolel (nell' kilometrad randhasai), 25 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Volhov-rajonkeskushesai om 35 km suvipäivlaskmha. Matkad Piterihesai om 152 kilometrad päivlaskmha. Lähembaine lidn om Uz' Ladog 20 km päivlaskmha «Kol»-trassadme.
Poltavčenko Georgii
Irdkosketused
Kategorii:Venälaižen Federacijan subjektoiden pämehed Kategorii:Piter Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Venäman politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bakuhu
Pragan metropoliten
thumb|right|250px|Linijoiden kart vspäi 2015. Pragan metropoliten (Pražské metro) om üks'jäine metropoliten Čehanmas. Se om avaitud vn 1974 9. päiväl semendkud. Pragan kundaližen transportan edheotand ohjandab sil (Dopravní podnik hl. m. Prahy).
Šal'gotarjan
Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 37 166 ristitud 100,84 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 46 763 eläjad vl 1980 i 45 351 eläjad vl 1990. Somoskőújfalu-žilo (2,2 tuh. rist. vl 2015) läksi lidnaspäi vl 2006 lidnan jügedan ekonomižen situacijan tagut.
Doh
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1850 kuti Al' Bid-külä (arab. Al' Bida). Vll 1916−1971 Doh oli britanižen protektoratan administracijan keskuseks. Šingotaškanzi kivivoin löudmižsijiden otandan kävutamižhe jäl'ghe 1960-nzil vozil. Vspäi 1971 Doh om ripmatoman valdkundan pälidnaks.
Homaičendad
Kategorii:Kataran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Moskv, oled minun armastuseks
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan fil'mad Kategorii:NSTÜ:n fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1974 fil'mad Kategorii:Fil'mad japonan kelel Kategorii:Fil'mad venän kelel
Magdeburg
Geografijan andmused
Magdeburg seižub El'b-jogen randoil. Lidn sijadase federacijanman keskuses, 41..123 m korktusil valdmeren pindan päl, 55 m korktuz om keskmäine. Keskuzgermanijan veziten päivnouzmaine agj om lidnan pohjoižröunaks. Matkad Berlinhasai om 155 km päivnouzmha kiruhtedme.
Konakri
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1887 francijalaižil.
Kivi Obil
Geografijan andmused
Plotinnai-raudtestancii (Obin oiktal randal, 746 rist. vl 2016) mülüb lidnankundha Kivin Obil ližaks.
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: Kivin profškol, pedagogine i medicinine kolledžad, agrotehnine tehnikum, mugažo Barnaulan i Novosibirskan üläopendusen aluzkundoiden filialad.
Krasnosel'skii rajon (Piter)
Eläjad
Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe rajonan eläjiden lugu oli 330 546 ristitud. Vl 2021 ristitišt oli 426 372 eläjad, kaikiš suremb kaikes aigas.
Gol'mii
Gol'mii (Ho — holmium latinan kelel) om 67nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period).
Himižed ičendad
Gol'mii muigotub il'mas hilläšti i kändase Ho2O3-hapanduseks. Muigotandmärad: +3 (tobjimalaz), +2, +1. Reagiruib kaikidenke muiktusidenke päiči HF, eile reakcijoid ftoranke.
Mad'jaranman administrativiž-territorialine jagand
Homaičendad
* Kategorii:Administrativine jagand valdkundoiden mödhe
Sakramento (Kalifornii)
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalifornijan lidnad *
Vesnuhhein
Leviganduz
Kazmuz navedib nepsoid mahusid. Voib eläda läbi venos sur'vedes vai nimadundas. Voib kazda mahusil erazvuiččenke muiktuzmäranke (pH 4,0..7,5). Kazvab hüvin plodukahil i vägitomil savikoil i savimail.
Megion
Istorii
Megion šingotase kivivoin tedištelendan da samižen kompanijoil, kivivoinveimiden sauvondan, holitusen da kohendusen edheotandoil, mugažo konditerine fabrik i meblin tehmižen ceh oma olmas, raudbetonan tegim radab.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 49 449 ristitud (kaikiš suremb), lidnümbrikon — 56 382 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om 48..49 tuhad eläjid vspäi 2007. Vl 2017 kaik 55 251 ristitud elihe lidnümbrikos.
Valg
Istorii
Vl 1266 nened tahod mainitadas kuti manradandan pühänikoiden praznuičendsija. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Rigan velgkirjas vl 1286. Se sai lidnan statusad vl 1584. Edel 1920 vot lidn mülüi Lifländijan gubernijha.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Nassau
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud anglijalaižil kuti Čarl'staun (Charles Towne) 17. voz'sadan keskes i om udesnimitadud vl 1695 nügüdläižikš Anglijan da Šotlandijan Uil'jam III-kunigahan augotižlibundan mödhe (Vil'hel'm III, 1689−1702, Oranjen-Nassaun tobmuzkodi).
Umm Kul'sum
Biografii
Pajatai besedoiči severzidenke-se mužikoidenke, no ei olend lähtnu mehele.
Homaičendad
Kategorii:Egiptan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Egiptha Kategorii:Kolnuded Kairas Kategorii:Sündnuded vl 1904
El' Kuveit
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas ezilidnoidenke da verhiden maiden lähižidenke lidnoidenke.
Facebook
thumb|right|250px|Facebook:an logotip facebook.com (Facebook [ˈfeɪsˌbʊk] vai Feisbuk) om populärine i kaikiš suremb socialine verk mail'mas. Sen tegijad — amerikaižen Garvardan universitetan üläopenikad Mark Cukerberg, Eduardo Saverin, Dastin Moskovic, Kris Hjuz.
Tataban'j
Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 67 753 ristitud, agjan videndez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 75 971 eläjad vl 1980.
Gorodec
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Lavrentijan aigkirjas vl 1171 kuti lidn (mugoi nimituz-ki) da Vladimiran Venän lidnuz kaičemhas Volgan Bulgarijaspäi. Se voz' lugese Gorodecan oficialižen alusenpanendan vodeks, i kaivandused vahvištoittas, miše ei olend eländpunktad aigemba mi 12. voz'sadan kahtendes poles. Vll 1263−1282 oli Gorodecan ruhtinazkundan pälidnaks. Vn 1408 tal'vkus Kuldaižen Ordan Edigei-valdoičii polti lidnad, i pit'kan aigan se mainitase kuti Pall'az Gorodec. Udessündutihe 16. voz'sadan lopus.
Eläjad
Gubernijan Gorodecan kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Čikago
Istorii
Čikago eli vn 1871 järedan lämoipalon läbi, se andoi voimust sauda uden pertišton planan mödhe. Sauvondsarak šingotaškanzihe teravas, i vl 1885 mail'man ezmäine üläkorged pert' oli saudud lidnas.
Vl 1942 südäitukuine reakcii oli sädud ezmäižen kerdan mail'mas arni neciš lidnas, Čikagon universitetas.
Viluänik
Leviganduz
Erik om levitadud Evrazijas: Sibirin suvi, Venäman evropine pala, Keskuzevrop, Anatolijan pol'sar'. Om introduciruidud Britanižihe sarihe.
Kävutand
Kazvatadas viluänikoid dekorativižeks kazmuseks klumbil. Andab mezjäižile aigališt heid'omad i nektarad.
Mafii
Nügüd' "Mafii"-termin kävutadas, miše znamoita erazvuiččed etnižed kriminaližed gruppiruindad.
Kurortan rajon (Piter)
Geografijan andmused
Rajonan pind om 267,92 nellikkilometrad. Se vedase 50 kilometrad pidust' lahted kuz'..kahesakilometrižel šoidul. Puištod da sod ottas territorijan tobmad palad.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 70 589 ristitud. Kaik 82 613 ristitud elihe rajonas vl 2021. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Šarlott (Pohjoižkarolin)
Istorii
Vozil 2015 (7. tal'vku) — 2017 (4. tal'vku) Džennifer Roberts (Jennifer Roberts) radoi lidnan pämehen.
Sanada Hirojuki
Biografii
Zavodi kar'jerad kinos prihan igäs vl 1974. Hirojuki openui Japan Action Club:as japonižen kinon Sonni Tiba-tähthaižen ohjastusen al, siš sai nügüdläšt psevdonimad. Planirui väta torafil'miden rolid, ka sai täut opendust toračomamahtoiden mastarišpäi. Vaumiči vanhembad Horikosi-školad.
Bahr Dar
Bahr Dar (ባሕር ዳር Baḥər Dar «mererand») om lidn Efiopijan lodehes. Se om valdkundan seičemenz' surtte lidn, Amharan agjan administrativine keskuz.
Eläjad
Vn 2007 Efiopijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 221 991 ristitud 28 km² pindal. Amharalaižed ottihe 96 % ristitištos.
Homaičendad
Kategorii:Efiopijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Klimat
Klimatologii tedoidab klimatad, se tedomehed oma klimatologad. Paleoklimatologii tedoidab enččid klimatan toižetamižid. Man ližaks, klimat-tärtuz voib olda kosketusiš toižidenke planetoidenke da niiden kaimdajidenke atmosferan olendanke.
Čerömhovo (lidn)
Geografijan andmused
Čerömhovo om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Ühesa žilod mülüdas lidnha, ned sijadasoiš nelläs..seičemes kilometras.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (om udessündutadud 2000-nzil vozil) i islaman pühäpert' (vspäi 2008) oma olmas lidnas.
Mad'jaranma
Valdkund om ÜRO:n ühtnijan vspäi 1955. Ühtneb RVF:ha i RRŠB:ha vspäi 1982. Vspäi 1991 Mad'jaranma om Evropan Nevondkundan ühtnijaks. Valdkund om PAKO:n ühtnijan vspäi 1999. Vs 2004 semendkun 1. päiväspäi ühtneb EÜ:hü.
Istorii
Valdkundan aluz om pandud läz tuhant vot meiden erad Mad'jaran Kunigahuseks.
Valdkundan nell' Konstitucijad (Magyarország Alaptörvénye) oliba ende: voziden 1919, 1920, 1946 i 1949. Jäl'gmäine videnz' lugul Konstitucii om hüvästadud parlamental vn 2011 18. päiväl sulakud, tuli väghe vn 2012 1. päiväl vilukud da om väges vn 2013 znamasižidenke vajehtusidenke. Valdkundan oficialine nimituz om vajehtadud ühtes valdkundansüdäimižiden da röunantagaižiden mad'jaralaižiden oiktusiden tazostamiženke.
Geografijan andmused
Reljef om tazo tobjimalaz. Keskdunain alangišt otab Mad'jaranman tobmad palad, sen päivlaskmaine kukhikaz pala om Dunantul', päivnouzmaine alangištoikaz pala Tis-jogenke om Al'föl'd. Om mägid pohjoižpalas. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Kekeš-mägi (1014 m). Balaton om kaikiš suremb reskveden järv Keskuzevropas. Mecad ottas läz videndest valdkundan territorijad. Päjogi om Dunai, jokseb pohjoižespäi suvhe i jagab Mad'jaranmad kaks'haz, kaik joged mülüdas sen basseinha.
Klimat om ven kontinentaline, suvipäivlaskmas — subtropižen pirdoidenke. Tal'v om pehmed, keza om läm' pit'k. Paneb sadegid 450 millimetraspäi päivnouzmas 900 millimetrhasai vodes mägiden pautkil. Sadunkazvatuz, sen paloin vinmarjan kazvatuz, om levitadud.
Londuseližed pävarad oma kivihil', londuseline gaz, boksitad; toižed varad — kivivoi, väghine mahuz.
Slovakii
Istorii
Vn 1993 1. päiväl vilukud Slovakii sai ripmatomut Čehoslovakijan čihodamižen jäl'ghe.
Kargopol'
Kargopol' (Ка́ргополь) om Venäman lidn da lidnankund Arhangel'skan agjan suvipäivlaskmas. Se om Kargopolin rajonan administrativine keskuz.
Istorii
1146. voz' lugese lidnan alusenpanendan vodeks oficialižikš, Uz'lidnan kolonizacijan aigan. Gavriil Deržavin löuzi aigkirjad Kargopolin ühtes jumalankodišpäi kirjutesenke Belozerskan ruhtinasen toras sijališt ristitištod vaste, kudamb pani lidnust vägestusen jäl'ghe Kargino Pole:he (Каргино Поле). Kargopolin tahond mainitase ezmäižen kerdan Nikonan aigkirjas vl 1380, om kirjutadud siš Kargopolin Gleb-ruhtinasen polhe hänen oigetud sodajoukunke Kulikovon toran täht.
Geografijan andmused
Pen' Zažigino-külä (7 rist. vl 2010) mülüb lidnankundha Kargopolin ližaks, sijadase lodeheze lidnaspäi. Lidnankundan pind om 38,73 nellikkilometrad.
Aleksandrii
Aleksandrii (الإسكندرية el'-'Iskandarija) om Egiptan lidn-millioner da meriport. Se om valdkundan kahtenz' surtte lidn, Aleksandrijan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Aleksandr Makedonijalaižel vl 331 EME i om nimitadud hänen nimel. Lidnas ei olend polisan organizacijad, saudihe sidä Deinokrat-arhitektoran regulärižen planan mödhe. Aleksandrii oli Ptolemejiden Egiptan pälidnaks. Torguindlidn tuli lanktusennoks 4.-5. voz'sadoil meiden erad i arabižen anastusen jäl'ghe vl 641. Lidnan torguindznamoičend poleni voz'sadoiš irdpol'židen süiden tagut, vaiše severz'-se tuhid eläjid jäiba 17. voz'sadale. Erased vanhad lidnfartalad upsihe merhe manrehkaidusiden taguiči.
Lug
Lug (Лу́га, Laukaa / Ylä-Laukaa / Luga, Laugaz) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan suvipäivlaskmas. Se om Lugan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2006.
Geografijan andmused
Kaik kaks' pen't žilod-lebutahod, külä da kordon mülüdas lidnankundha Lugan ližaks. Lidnankundan pind — 230 km².
Eläjad
Lugan agrotegimištoline tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks, mugažo Leningradan agjan medicinižen školan filial da Leningradan universitetan (Puškin-lidn) filial oma avaitud lidnas.
Lidnan pämez' om Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Vladimir Stepanov (sügüz'ku 2014 — reduku 2019).
Transport
Kundaline transport om avtobusad lidnan südäimes, ezilidnelektrojonused ümbrištos da Piterihesai. Avtote ümbärdab lidnad päivnouzmpoles vspäi 2009.
Urdu
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Indijan keled Kategorii:Pakistanan keled
Bagaman Sariden valdkundznam
right|250px Bagaman Sariden valdkundznam (Coat of arms of the Bahamas) om Bagaman Sariden Ühtnendan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud britanižel Elizavet Toine-kunigaznaižel vn 1971 7. päiväl tal'vkud. Sädi bagamine pirdai da pap' Hervis L. Bein-noremb.
Taivan' (sar')
thumb|right|250px|Taivanin nägu [[kosmosaspäi]] Taivan' (台湾, Ilha Formosa «čomakulu sar'») om Kitain sar' Tünen valdmeren lodehes. Se om Taivan'-agjan vai Kitain Tazovaldkundan palahiženke tundištusenke sijaduz.
Tihuan
Istorii
Tihuan šingotase AÜV:oiden da Meksikan äiluguižil ühthižedheotandoil (makiladorad) i ühthekeradamižen tegimil neniš sarakoiš: medicinine tehnik (lider kontinental), elektrotehnik i kodielektronik, avtosauvomine da avtoiden palad, aerokosmine mašiništ (Airbus), sauvondmaterialad, sömtegimišt. Turizm röunmanno, AÜV:oiden kellkeskused ratas lidnas mugažo.
Geografijan andmused
AÜV:oiden röun sijadase ani pohjoižhe lidnaspäi, Tihuanan röun vedase pidust sidä 25 kilometrad. Ezilidnad: Rosarito 15 km suvipäivlaskmha, Tekate 20 km päivnouzmha. Matkad Ensenad-porthasai — 70 km suvhe, štatan administrativižhe Mehikali-keskushesai om 145 km päivnouzmha orhal vai 177 km avtotedme, Mehiko-pälidnhasai om 2300 km suvipäivnouzmha orhal vai 2765 km avtotel.
Veliž
Veliž (Ве́лиж) om Venäman lidn da lidnankund Smolenskan agjan lodehes. Se om Veližan rajonan administrativine keskuz.
Haruhi Suzumijan melanholii
Haruhi Suzumija (涼宮ハルヒ, Haruhi Suzumiya) om japonine manga. «Haruhi Suzumijan melanholii» om animeserial komedijan da tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Tacuja Isihara.
Kanabr'
Homaičendad
Kategorii:Kanabränvuiččed Kategorii:Penzhaižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Sötmižkazmused
Nägan'
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline. Voden keskmäine lämuz — −1,4 C°, vilukun lämuz −23,1 C°, heinkun — +17,3 C°.
Mansin kel'
Paginad da alapaginad
Nell' paginoiden gruppad oma erigoittud mansin keles:
Nügüd'aigaine situacii
Opetas mansin kel't augotižškolaspäi tämbäi. Vodespäi 1989 pästtas «Лӯимā сэ̄рипос»-lugendlehtest. Voib löuta aigaližid tekstoid mansin kelel «Ленин пант хуват»-lugendlehteses, hot' se lähtleb hantin kelel.
Zanevk
Kategorii:Zanevkan lidnankund Kategorii:Venäman küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Sur' Zaborkrif
Ümbrikirjutand
Rif om 2300 km pitte, sijadase Korallmeres pidust' Avstralijan i sen Kvinslend-štatan pohjoižpäivnouzmašt randad Papuaspäi zavodiden. Pind — 344 400 km² (ülitab Suren Britanijan territorijad), se vajehtase merivezipagon da ližadumižen aigan. Rifan leveduz om kahtes kilometraspäi pohjoižes i 152 kilometrhasai suves. Kaik om 900 sar't da 2900 pen't rifad Sures Zaborkrifas, sen sauvondan da murendusen process mäneb kaikenaigašti. Kaikiš surembad i amuižembad rifan palad sijadasoiš sen pohjoižes. Milliardad koralloid elädas rifal, se kogoneb niiden kolijoiš mouckivižiš skeletoišpäi. Rifan sijaduz märičese šel'fal 15..20 m süvüdenke, solavan veden olemižel, meriveden sättujal lämudel +22..+27 C° i enamba mi +17,5 C° kaiken.
Kävutand
Äi laivoid upsi vedenalaižil rifoil. 1840-nziš vozišpäi rifan ümbrišt om tedoitud tarkašti. Hel'miden da meren produktoiden samine oli rifal. Vspäi 1979 Sur' Zaborkrif om Avstralijan rahvahaližeks kel'dtahoks (Great Barrier Reef Marine Park), vspäi 1981 UNESCO mülüti sidä Mail'man jäl'gushe. Nügüd' igähižed rahvahad elädas da mecatas rifan rajonas, turizm om lasktud erasil saril, kalanpüdo om röunatud. Vn 2014 kül'mkus Google-kompanii sädi Rifan 3D-modelin.
Č'jusvill
Homaičendad
Kategorii:Ristitištlugemižen tahondad AÜV:oiš Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Merilend
Jogensu (lidn)
Jogensu (suom. i Joensuu) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivnouzmas. Se om valdkundan 12nz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pohjoižkarjal-agjan pälidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1848. Saudud vodele 1856 Saiman kanal ühtenzoiti Jogensud järedoidenke lidnoidenke. 20. voz'sadan keskhesai lidn oli valdkundan järedaks südäiportaks, toihe pumaterialad vetme Suomenman tegimidennoks.
Miller Aleksei
Aleksei Borisovič Miller (Алексей Борисович Миллер; sünd. 31. viluku 1962, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) om «Gazprom»-kompanijan ohjandusen ezimez' vspäi 2001. Vl 2016 kontrakt om pidetud videks vodeks völ.
Biografii
Miller om naižiš kahtenden kerdan, Irina Miller om hänen ak. Kaks' last, poig da tütär.
Tulii
Kävutand
Kävutadas tulijad elektronikas (informacijan kandajad, termoelementad) i optikas (lazerad), üläveimiden palaks, evron banknotoiš. Ottas kävutamižhe radioizotopoid röntgensädegoičendan purtkeks portativižen medicinižen diagnostikan täht.
Vetlug (lidn)
Vetlug (Ветлу́га, Юр, Вӫтлӓ, Юр) om Venäman Alalidnan agjan lidnankund i kaikiš pohjoižemb lidn. Se om Vetlugan rajonan administrativine keskuz.
Geografijan andmused
Vetlug om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Pošehonje (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sogož-jogen hural randal (129 km pitte, Согожа, Volgan hurapol'ne bassein) sen da huran Sog-ližajogen (Сога) lanktendan (estuarijan) sijas Ribinskan vezivaradimhe (keskmäine tazopind 102 m), kümnes kilometras merospäi, 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jaroslavlihesai om 108 km suvipäivnouzmha orhal vai 136 km avtol. Lähembaine lidn om Ribinsk 53 km suvhe orhal vai 71 km avtotedme.
Montevideo
Irdkosketused
Kategorii:Urugvain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Urugvain agjad
Transport
thumb|right|250px|Likkuimiden znamad: [[avto (kebnavto), lendim, punolendim, laiv, avtobus, jonuz]] Transport (latinan sanoišpäi trans «kal't» i portare «kantta») om likkuimed i kaik ühtenzoituzted niiden tehnižidenke sauvusidenke da ladimidenke. Likkuimed sirtas teidme ristituid da jüguid toižes sijaspäi toižele.
Petrogradan rajon
Geografijan andmused
Petrogradan rajon jagase kudeks nimitadud municipaližeks ümbrikoks (ende nomerad 58..63): Vvedenskii, Kronverkskoje, Posadskii, Aptekarskii sar' (Аптекарский остров), Petrovskii, Čkalovskoje.
Bolhov
Istorii
Bolhov šingotase pol'veimiden ladimiden tegimel i sömtegimištol (sagudtegim, leibänkombinat, ploduiden da maploduiden edheotand).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižes palas, Nugr'-jogen randal (Нугрь 100 km pitte, Okan üläjoksmusen hura ližajogi), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Orelhasai om 53 km suvhe orhal vai 59 km avtotel. Toine lähembaine lidn om Mcensk 43 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 50 km avtotedme.
Magas
Istorii
Magas šingotase valdkundaližil holitišil i üläopendusen aluzkundoil.
Omeghein
Leviganduz
Omeghein kazvab mecanröunoiš, luhtoidme, pustolaniš, okaidud maižanduzmaiš, mouckiven, vanoiden i teiden pautkil.
Malindpeza (zamk)
Ezmäine sauvuz oli letud 19. voz'sadas. Moskvalaine Rahmanina-torgovannaine pani mantazole endišt pertid i sauvoi puižen zamkan, kuspäi se sai nügüd'aigaižen nimen. Nügüdläine kivine zamk om olmas vspäi 1912 neogotik-stiliš.
Bakbatai
Bakbatai (Taraxacum officinale) om äivozne heinäsine kazmuz. Mülüb Puzuänikoižed-sugukundan Rodnikhein-heimho, sen tipine erik.
Homaičendad
Kategorii:Puzuänikoižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Rujoheinäd
Omskan agj
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 83,3%, kazahlaižed — 4,0%, ukrainalaižed — 2,6%, saksalaižed — 2,5%, totarlaižed — 2,1%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 2,9%.
Kirensk
Geografijan andmused
Lidn sijadase Len- i Kireng- (Киренга) jogiden ühthejoksmusen kaikil randoil, 260 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Irkutskhasai om 657 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 920 km avtotedme. Lähembaine lidn da Päivnouzmaižen Sibirin raudten stancii om Ust'-Kut 180 km suvipäivlaskmha orhal vai 354 km Magistral'nii-žilon (Kireng-stancii) kal't, 260 km «Ust'-Kut — Mirnii»-tal'vtel vai 308 km Len-jogedme.
Klimat om terav kontinentaline vilunke kuivanke tal'venke. Voden keskmäine lämuz om −3,5 Cel'sijan gradusad, heinkun +18,3 C°, vilukun −26,6 C°. Ekstremumad oma −57,8 C° i +36,8 C°. Paneb sadegid 397 mm vodes, enamba kezakus-elokus (52..67 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (11..19 mm kus).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agjan lidnad *
Millenia-kunigaznaine
«Millenia-kunigznaine» (新竹取物語 1000年女王, vepsän kirjamil: Sin taketori monogatari sennen dzöo, sana-sanha «Uz' sanutez bambukan leiktajas: voz'tuhan kunigaznaine») om japonine manga da anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Original om japonan kelel. Režissör — Nobutaka Nišizava. Idejan tegii — Keisuke Fudžikava, Sigemitsu Taguti, Hirojasu Jamaura da Tojohiro Ando. Muzik — Rudo Uzaki da Tomojuki Asakava.
Slovenii
Vn 2004 29. päiväl keväz'kud kändihe PAKO:n ühtnijaks. Vs 2004 semendkun 1. päiväspäi om EÜ:n ühtnijaks.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Slovenijan administrativiž-territorialine jagand.
Eläjad
Slovenijas elädas slovenijalaižed. Vl 2014 valdkundan eläjiden lugu oli 2,061,085 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Indonezii
Politine sistem
thumb|right|250px|Indonezijan prezidentan Merdeka-pert'kulu («Joudjuden») [[Džakartas.]] Ohjandusen form om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' da ohjastusen direktor om prezident (Presiden Republik Indonesia). Hän mugažo om armijan päkäsknik da röunantagaižiden azjoiden ministr, märičeb ohjastusen mülükundad, taričeb ministriden kandidatoid vahvištamha parlamentale, paneb radnikusile jättud vahvištuseta parlamental ministrid. Üks' varaprezident om prezidentale abhu, hän tegeb prezidentan velgusidme lähtendan erindha statjan. Vspäi 2004 kaik rahvaz valičeb valdkundan prezidentad da varaprezidentad videks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas.
Elo (znamoičendad)
Elo voib znamoita:
Šlissel'burg
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Uz'lidnan Jurii Danilanpoig-ruhtinasel vl 1323 Orehovii-sar'he pulidnuseks. Vl 1353 uz'lidnalaižed udessauvoiba lidnust kivespäi. Vozil 1613−1702 lidnuz oli Ročinman palaks. Petr I Sur' anasti lidnust tagaz vl 1702, pol'vot aigemb mi Piterin alusenpanend oli, i pani posadan alust Nevan hural randal, nimiti nügüdläižikš. Posad sai makundan lidnan statusad vl 1780. Toine rahvahaline nimi oli Šlüšin.
Liha
Lihan tehmine
Lihan vozne tehmine ühtele hengele om 33,2 kg, valdkundad-liderad da päeksportörad oma Evropan mad, Avstralii, Uz' Zelandii. Mail'man tehmine om 53..54 mln tonnoid vodes. Kazvatadud lihan toižendoiden struktur: sigaliha — 39,1 %, linduiden liha — 29,3 %, lehmänliha — 25,0 %, lambazliha — 4,8 %, toine liha — 1,8 %.
Neičukaine
thumb|right|250px|Neičukaine-[[portugalijalaižed|portugalijalaine (2005)]] Neičukaine vai Neidižkuluine, vai Neidižlaps' , om naižsugun laps' täuz'igäižusehesai.
Jel'n'
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Smolenskan-Moskvan ülüden vedenjagajal tazangištol, Desn-jogen üläjoksmusen oiktal randal tobjimalaz (Dnepran hura ližajogi), 225 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Smolenskhasai om 77 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 108 km avtotel vai 80 km raudtel. Toižed lähembaižed lidnad om Dorogobuž 38 km pohjoižhe orhal vai 41 km avtotedme, Spas-Demensk (Kalugan agj) 57 km päivnouzmha orhal, 67 km avtotedme vai raudtedme, Desnogorsk 48 km suvhe orhal vai 57 km avtotedme, i Počinok 52 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 56 km avtotedme vai 130 km raudtedme. Jel'n'-raudtestancii radab lidnan päivlaskmas «Smolensk — Tul»-keskustal. «Safonovo — Počinok»-avtote ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi.
Love Me or Hate Me
Homaičendad
Kategorii:Lady Sovereign:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2006 pajod Kategorii:Vn 2006 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Tjuring Alan
Homaičendad
Kategorii:Suren Britanijan matematikantedomehed Kategorii:Kriptografad Kategorii:Suren Britanijan tedomehed Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Londonha Kategorii:Kolnuded Češiras
Gold Kost
Geografijan andmused
Klimat om subtropine neps. Vilukun-uhokun lämuz om +25 C°, kezakun-elokun — +17 C°. Paneb sadegid 1273 mm vodes, vähemb heinkus-sügüz'kus (44..61 mm kus).
Petrodvorecan rajon
Geografijan andmused
Petrodvorecan rajon kogoneb koumes municipaližes ühtnikaspäi: Lomonosov-lidn, Petergof-lidn (administracijan sijaduz) i Strel'n-žilo.
Lapenrand
Istorii
Eländsijad oliba olmas lidnan territorijal raudaigan augotišes. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1649 lidnan statusanke, se om anttud ročilaižel Kristina-kunigaznaižel.
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 92,7%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 7,1%.
Transport
Avtobusad-maršruttaksid (suom. linja-taxi) oma kundaližeks transportaks lidnas, vl 2016 oli 9 maršrutad. «Pendolino»-kiruhjonused ühtenzoittas lidnad Hel'sinkinke da Oulunke, Allegro-kiruhjonused («Pendolino:n» toižend) — Hel'sinkinke da Piterinke.
Suviafrikan Tazovaldkund
Keled da oficialižed nimed
Mugoižhe surhe assortimentha kacmata, erased suviafrikalaižed nimitadas valdkundad Azanijaks, ned oma mustverižed rasistad tobjimalaz, kudambad tahtoižiba distanciruidas evropalaižiden kolonialižiš jäl'gusišpäi.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Suviafrikan Tazovaldkundan topografine kart. Suviafrik sijadase Afrikan suviagjas. Valdkund om maröunoiš Namibijanke (röunan piduz — 1005 km), Botsvananke (1969 km) da Zimbabvenke (230 km) pohjoižes, Mozambikanke (496 km) da Esvatininke (438 km) pohjoižpäivnouzmas. Anklavine Lesoto-valdkund (röunan piduz — 1106 km) sijadase Suviafrikan Tazovaldkundan südäimes. Ühthine röunan piduz om 5244 km. Valdkundan suvipäivnouzmaižed randad lainištab Indine valdmeri, suvipäivlaskmaižed randad — Atlantine valdmeri. Neglaine nem' jagab nenid randištoid. Ühthine valdmererandan piduz — 2798 km.
Tobmuden organad
Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Agjoiden Nacionaline Nevondkund (National Council of Provinces, NCOP, Nasionale Raad van Provinsies) 90 ristitunke, kümnin kaikuččen agjan suimaspäi. Alakodi om Nacionaline Suim (National Assembly, Nasionale Vergadering) 400 ühtnijanke, se formiruib ohjastust. Kaik rahvaz valičeb alakodin ühtnijoid videks vodeks.
Administrativiž-territorialine jagand
Vspäi 1994 SAT jagase 9 agjaks (provincijaks).
Eläjad
Suviafrikas elädas suviafrikalaižed. Suviafrik om üks' kaikiš erazvuiččiš rahvahal Afrikan valdkundoišpäi. Sen vaugedverižen, azijalaižen da segoitadud ristitišton pala om kaikiš suremb kontinental. Vl 2013 valdkundan eläjiden lugu oli 52 981 991 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Lidnad-millionerad (surembaspäi penembha): Johannesburg, Keiptaun, Durban, Pretorii. Lidnalaižiden pala om 67,4% (2020).
Valdkundan praznikad
Käskusenandmižakt (No 36, 1994) sanub: ku rahvahaline praznik putub pühäpäivhä, ka jäl'geline ezmärg lugetas praznikpäiväks da lebupäiväks.
Pavliašvili Soso
Iosif (Soso) Raminovič Pavliašvili (იოსებ (სოსო) პავლიაშვილი, Ио́сиф (Сосо) Рами́нович Павлиашви́ли; sünd. 29. kezaku 1964, Tbilis, Gruzijan NST, NSTÜ) om venämalaine i gruzijalaine pajatai, muzikankirjutai da akt'or gruziženke augotižlibundanke. Pajatab venän kelel tobjimalaz.
Forsaž (fil'mserii)
Täuz'piduzližed fil'mad
Parodii — Superforsaž (2015).
Küz'mäine pu
Homaičendad
Kategorii:Küz'mäižpuižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused
Mansid
Nimituz
Kaks' vajeht om venäkeles sen rahvahan nimitandan täht: манси vai мансийцы äilugus i мансиец vai мансийка üks'lugus; voib kävutada манси-vajeht nimitamha ukoid vai naižid.
Elo
Mansilaižiden elos tobj znamoičend sibirižel kedral om, kävutadas sidä keradamha pähkmiden järedoid satusid; otta kävutamižhe mugažo sen pun jürid erazvuiččiden kaluiden tegendan täht, ozutesikš, astjoid da konorid. Tohesižed-ki tegesed oma levitadud, mansilaižed oma mahtavad lujas radon tohenke aigan.
Homaičendad
Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Itterbii
thumb|left|200px|Itterbijan pallišk
Raps
Kazmuz om ottud kul'turha 6 tuhad vozid tagaz vai sen aigemba. Eile londuseližid toižendoid, voib löuta vaiše mectunuzid kul'turkazmusid. Ezimeletaden, raps libui Anglijaspäi i Alamaišpäi pöudkapustan (Brassica campestris) i linmakapustan (Brassica oleracea) gibridizacijal.
Ozaitelemižed Izumrudan lidnas
Homaičendad
Kategorii:Venäman mul'tfil'mad Kategorii:Mul'tfil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1999 fil'mad
Sajansk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1970 22. päiväl sulakud kuti Uz' Zim-žilo (Новая Зима) sauvomha elektrohimižkombinatad Ziman keitandsolan löudmižsijanno. Vn 1975 vilukus kätihe Sajansk-radnikžiloks, nimitihe Päivnouzmaine Sajan-mägisel'gan mödhe. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1985 elokus, alištub agjan tobmudele oikti.
Eläjad
Sajanskan himižtehnologine tehnikum, medicinine kolledž i ekonomikan kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Laiv
Sidodud laivoihe ižandusen sarakod oma laivansauvomine i laivankohenduz.
Merimehed ujudas laivoiden laidoil. Opetas heid meriškoloiš i meriakademijoiš.
Berillii
Berillii (Be — beryllium latinan kelel) om nellänz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahtenden gruppan päalagruppas), tabluden kahtendes periodas.
Berillii om harv Man kores (3,8 grammad tonnas) i kalliž. Francine Lui Nikola Voklen-himik avaiži berillijan vl 1817. Nimitihe berill-mineralan mödhe (βήρυλλος bērullos), voib rindatada sen nimed prakritan वॆरुलिय‌-sananke (verulija vepsän kirjamil, «vauhuda») i Belur-lidnan nimenke Čennainno Indijas suves — izumrudan (Be3Al2Si6O18) samižen sija.
Fizižed ičendad
Atommass — 9,01218. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 1,848 g/sm³. Suladandlämuz — 1560 K (1287 C°). Kehundlämuz — 2742 K (2469 C°).
Priha
Prihaze sidodud vepsän muštatiž
Kategorii:Mez' Kategorii:Nor'aig
Kolumbus (Ogajo)
Istorii
Kolumbus šingotase aviasauvomižel, elektronikan i energetižen mašiništon tehmižel (American Electric Power-korporacijan päfater), sömtegimištol, tekstiližel sarakol (Limited Brands-kompanii), bankoil i varmitusen kompanijoil (Nationwide Mutual Insurance Company), mugažo pästtas terasen toižendoid i produkcijad armijan täht. Toižiden järedoiden kompanijoiden päfaterad oma saudud lidnas vai läz sidä: Momentive Specialty Chemicals (plastikad), Big Lots (torguind), Cardinal Health (zelläd).
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 787 033 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 2,5 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas vl 2018 (kahtenz' surtte Ogajos i 26. surtte AÜV:oiš).
Šverin
thumb|left|250px|Lidnan rajonad (2007) Šverin (Schwerin [ʃvɛˈʁiːn] vai [ʃvəˈʁiːn], sijaline pagin Swerin) om lidn Saksanman pohjoižes. Se om Meklenburg da Ezine Pomeranii-federacijanman administrativine keskuz.
Eläjad
Vn 2011 Saksanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 91 327 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 127 447 eläjad vl 1990.
Danilov (lidn)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma lidnas: Jumalanmaman Kazanin jumalaižen Danilovan naižjumalankodi (1918), ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (om saudud vll 1910−1917) i Sündun Voznesenjan pühäpert' (1856−1859) oma väges, kaks' časounäd.
Sofii
Irdkosketused
Kategorii:Bolgarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Bolgarijan agjad
Pert (Avstralii)
Transport
Raudted, avtobusad, taksid da ehtatimed oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport (PER, 13,6 mln passažiroid finansižel 2017. vodel) sijadase 12 km (tatanmaižed terminalad) i 17 km (rahvahidenkeskeine terminal) päivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Suvipäivnouzmaižen Azijan lidnoihe, Persijan lahten maihe, Johannesburgha i Mavrikijha, mugažo kaikedme Avstralijadme.
Olud
Mülünd
Kaik om läz tuhad oluden sortuid mail'mas. Erazvuiččiden toižendoiden maguozutajad erinedas lujas. Väghine olud mülütab 8,5..14 % etilspirtad, välläd sortud — 1..2 %.
Pestovo
Geografijan andmused
Pestovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Mezen' (lidn)
Geografijan andmused
Viž küläd mülüdas lidnankundha Mezenin ližaks. Lidnankundan pind om 1057 km².
Furis Ignis
Irdkosketused
Kategorii:Blekmetalgruppad Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2019 alusenpanendanke
Gambii
Eläjad
Gambijas elädas gambijalaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 1 925 527 eläjad. Kaik om 6 igähišt rahvahad.
Kaikuččel vodel radnikad Senegalas, Mališ da Gvinejaspäi tuldas arahisan obrädindan täht. Üks'jäine valdkundröun Senegalanke om znamastadud hubin da seižub varjoičendata. Gambijan eläjad mugažo voidas lähtta da pörttas tugedusita.
Pit' Jah
Eläjad
Pit' Jahan industrialine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks, se om Jugran valdkundaližen universitetan filial.