cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sapporo
Sapporo om Hokkaidon ižandusen, opendusen da turizman kaikiš järedamb keskuz (14 mln turistoid vl 2006). Jogavozne Lumifestival' mäneb lidnas, Japonijan ičtazkaičendan väged sätas sen skul'pturiden tobjan palan.
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline neps. Elokun keskmäine lämuz om +22 C°, vilukun — −4 C°. Vodenkeskeine lämuz om +8,5 C°. Paneb sadegid 1100 mm vodes, niid om penemba sulakus-kezakus (40..60 mm kus). Tal'v om lujas lumekaz, paneb lunt läz 6 metrad vodes.
Oleite (Kanzas)
Geografijan andmused
Lidn sijadase 316 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaks' järved om lidnas: ühtennimine Oleite 70 ga pindal i Cedar (Cedar Lake) 18 ga. Matkad Kanzas Sitin keskushesai om 31 km pohjoižpäivnouzmha orhal.
Mujuherneh
Leviganduz
Navettäs kuivid letemaid, kivekahid mahusid mouckivenke. Elädas kuivaigan, päivännavedijad. Ei voigoi päzda liigas nepstoindaspäi i lujiš pakaižišpäi.
Kuvatud mez' (fil'm, 1973)
Homaičendad
Kategorii:Suren Britanijan fil'mad Kategorii:Trillerad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1973 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Bandung
Geografijan andmused
Lidn sijadase 665..1050 metrad korktusil, 708 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud vulkanoil 2400 metrhasai ü.m.t. kortte. Matkad Džakarthasai om 140 km lodeheze.
Klimat om tropine mussonine päivoikaz, subtropižen mägiden röunal. Kun keskmäine lämuz om +22..+23 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +11 C° i +34 C°. Paneb sadegid 1838 mm vodes, enamba kül'mkus-keväz'kus (200..255 mm kus), vähemba heinkus-sügüz'kus (50..70 mm kus).
Präžan rahvahaline rajon
Istorii
Vozil 1941−1944 Suomenman sodaväged oliba rajonas.
Eläjad
Kaik om 82 eländpunktad rajonas (vl 2005), sidä kesken üks' lidnanvuitte žilo, 14 külänvuittušt žilod, koume raudtestancijad kaikenaigaiženke ristitištonke da 63 küläd.
Rahvahad (vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 5%): venälaižed — 46%, karjalaižed — 37%, suomalaižed — 6%, vaugedvenälaižed — 5%, toižed rahvahad — 6%.
Meščovsk
thumb|left|250px|Jumalanmaman Blagoveššenjan päjumalanpert' (vanh), vn 2018 nägu Meščovsk (Мещо́вск) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan keskuzpalas. Se om Meščovskan rajonan administrativine keskuz.
Rafael' Santi
Mez' om Korktan Udessündutandan čomamahton znamasine šingotai. Ičeze lühüdas elos Rafael' kändihe Italijan ühteks kaikiš tetabambiš da elokahambiš pirdajišpäi.
Kaskinen
Istorii
Kaskinen šingotase kalan edheotandoil («Oy Sonnfish Ab», «Kuivaniemen Kala Oy») i meriportal.
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnankundan pind — 175,36 km², sidä kesken kuivma 10,63 km², vezi i sokaz tahond ottas 0,15 km², meri om 164,58 km².
Svinhuvud Per Evind
Svinhuvud radoi Suomenman Tazovaldkundan koumanden prezidentan (2. keväz'ku 1931 — 1. keväz'ku 1937). Mez' oli Suomenman parlamentan ühtnijaks (1907−1914) i sen ezmäižeks ezimeheks (vhesai 1912).
Biografii
Vll 1907−1914 mez' oli Suomenman parlamentan ühtnijan. Mäni radho makundan käskuzkundan ezimehen vl 1914 i pučihe tundištada oigetud Venäman prokuraturaspäi valdkundmehen täuz'valdoiktusid, sen tagut oigetihe Svinhuvudad küksendha eläda Sibiriš (Tomskan guberijan Nariman rand, sid' Kolivan'). Pördui küksendaspäi vl 1917, vasttihe händast rahvahaližeks vägimeheks. Politikanmez' oli Suomenman Senatan ezimehen (möhemba sen radnikusen nimi oli päministr) vn 1917 kül'mkuspäi vn 1918 semendkuhusai, sid' tegi valdkundan pämehen velgusidme (oli regentan) vn 1918 lophusai. Vladimir Lenin andoi aktad Suomenman ripmatomuden tundištandas arni Svinhuvudale Petrogradas vn 1917 31. päiväl tal'vkud. Per Evind läksi politikaspäi aigaks monarhijan satusetoman jurdutandan jäl'ghe.
Veihai
Istorii
Veihai šingotase industrijan koumel zonal (oma zavottüd vll 1991, 1992 i 2000), kalanümbriradmižel i turizmal, maižandusel (pähkmed, fruktad).
Šen'čžen'
Istorii
Vn 1980 1. päiväl semendkud Kitain ezmäižen specialižen ižanduzzonan aluz om pandud tulijan lidnan nelläs rajonas vedatamha verhanmaižiden investicijoid valdkundha. Aigan joksten vs 2010 heinkuspäi kaik lidn tegihe mugoižen zonan nügüdläižiš röunoiš.
Transport
Avtobusad, metro, taksid da ehtatimed oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 2004 (vl 2014 5 jonod, 118 stancijad, 177 km raudted). Lidnan port otab 22 km mererandištod.
Rahvahidenkeskeine civiline «Šen'čžen' Baoan'»-lendimport (SZX) sijadase 35 kilometras lodeheze lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Azijan äjihe verhiže maihe, Evropha, AÜV:oihe da Egiptha, mugažo Kitaidme.
Oblučje
Istorii
Oblučjen ižandusen päsarakod oma kuldan samine, raudten holituz, kivivoin varažomad. Raudkivendon koncentratan tehmine om saudud 30 kilometras lidnaspäi (vspäi 2016, Kimkanan i Sutaran kivendkoncentrirui kombinat).
Transport
Lidn sijadase Transsibal, sen «Belogorsk — Habarovsk»-jonol. Raudte ümbärdab lidnan keskust pohjoižespäi, petläd kuvaten. «Amur»-avtote (R-297, «Čit — Habarovsk») ümbärdab lidnad suvespäi.
Sent Kits da Nevis
Istorii
Vn 1983 19. päiväl sügüz'kud Sent Kits da Nevis tedištoiti ičeze ripmatomudes Sures Britanijaspäi.
Bekasi
Istorii
Bekasi šingotase Džakartan päivnouzmaižeks ezilidnaks, äi eläjid ratas pälidnas. Torguindan (sured mollad) i tegimišton znamasine keskuz, neniden tetabiden kompanijoiden tegimed ratas lidnas: Honda, Hankook, LG, Samsung.
Geografijan andmused
Bekasi jagase 12 nimitadud rajonaks (kecamatan). Edeline lidnan pämez' om Rahmat Effendi (sulaku 2011 — keväz'ku 2018, sügüz'ku 2018 — viluku 2022).
Eläjad
Vl 2011 eläjiden lugu oli 2 334 142 ristitud 210,49 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Sent Kits da Nevis
Tobmuz
Federaline parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (National Assembly) 15 ühtnijanke, sidä kesken 11 — kaik rahvaz valičeb, 3 — jenaral-gubernator paneb, 1 — enzne valdkundmez'. Heiden valdatusiden strok om viž vot. Sen ližaks ičeze parlament om Nevis-sarel 8 ühtnijanke.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Sent Kitsan da Nevisan administrativiž-territorialine jagand.
Sent Kits da Nevis jagase 14 tulendaks (parish). Niišpäi 9 oma Sent Kitsal da 5 — Nevisal.
Eläjad
Sent Kitsas da Nevisas elädas kitsalaižed i nevisalaižed. Vn 2015 heinkus valdkundan ristitišt oli 51 936 eläjad.
Užur
Istorii
Užur om lidnan statusanke vspäi 1953. Om äi sömtegimišton edheotandoid (maidtegim, leibtegim, kalanümbriradai tegim), ratas sijališt torhut.
Eläjad
Užuran äiprofil'ne tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Spellbound Tour 2009
«Spellbound Tour 2009» om italižen Lacuna Coil-muzikgruppan 2009-nden voden koncertine tur AÜV:oidme Spellbound-singlan promotiruindan täht. Se oli gruppan ezmäine amerikaine koncertine tur kahtes vodes.
Strogalščikova Zinaida
Tedonaine i kundaline šingotai, istorižiden tedoiden kandidat, Karjalan Tedokeskusen ühtnii, sen Kelen, literaturan i istorijan institutan vanhemb tedoradnik.
Tverin agj
Geografijan andmused
Pind om 84 201 km², sidä kesken mec otab viž ühesandest. Kaikiš znamasižembad järved oma Seliger-järv da Brosno-järv. Koumen suren jogen niškad sijadasoiš Valdai-kukhil: Volg-, Päivlaskmaine Dvin- i Dnepr-joged.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 353 392 ristitud. Kaikutte koumanz' eläi nelläspäi om lidnalaine.
Transport
Londuseližen gazan magistraližed veimed läbitadas agjad: «Pohjoižen Säind» (Uht — Toržok — Minsk), Serpuhov — Piter. Kivivoin Baltine torvsistem mäneb agjan päivnouzmadme (Jaroslavl' — Kiriši — Primorsk).
Kondopogan rajon
Administrativine keskuz om Kondopog-lidn (mülüb rajonha vspäi 2005). Siš eläb rajonan ristitišton nell' videndest.
Parkano
Istorii
Parkano šingotase metallan eksportan kompanijoil («Kopar Oy», «FennoSteel Oy»), mecan ümbriradmižel («Aureskosken Jalostetehdas Oy Tammisto Yhtiöt»), elektromontažan «Sähkösuomilammi Oy»-edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan lodehes, om ümbärtud penil järvil. Znamasine Parkanonjärv zavodiše lidnan suves (Parkanonjärvi 4,7 km² pindanke, 90 m ü.m.t.). Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 69 km suvipäivnouzmha orhal, 86 km avtotel vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai — 229 km suvipäivnouzmha orhal, 266 km avtotedme vai raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad (avtol) oma Kankaanpää (Sadakund) 45 km suvipäivlaskmha i Ikaalinen 36 km suvhe.
Eläjad
Kodikelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,0%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 1,9%.
Murom
Istorii
Muroman ižandusen päsarakod oma radioladimiden tehmine, transportmašiništ (lämuzvedimed, kärauzimed), metalližkonstrukcijoiden tehmine, sauvondmaterialiden tegimed (faner, raudbeton, katusenmaterialad), tekstil'tegimišt, sömtegimišt (leibän i jauhon pästand).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 116 075 ristitud, lidnümbrikon — 125 231 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 143 tuhad eläjid vl 1996, necil vodel ühtištuihe lidnanvuittušt Verbovskii-žilod lidnanke. Vl 2017 kaik 109 809 ristitud elihe lidnas i 118 743 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Velaskes Diego
Mez' sädi ispanižen barokkon stiliš. Velaskes pirdi portretoid päpaloin, no oli universaližen pirdajan i kävuti religijan, istorijan, mifologijan süžetoid. Kuvazi gollid ristituid kar'jeran zavodindas, se jätksihe vspäi 1617 surmhasai. Kaik 123 voimujukuvad oma märhapandud tarkoikti kut Velaskesan vodele 1999.
Kostroman agj
Tobmuz
Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 13. päiväl sügüz'kud (6. kucund). Valitihe gubernatorad sil-žo päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural 65,62% änid satusenke da radab kahtenden strokun.
Tofalaralaižed
Lugu om läz 800 ristitud (2002). Rahvahan keled oma tofalaran da venän keled.
Ozr
Järgeline ozr (Hordeum vulgare), vai muite ozr, om Tähkheiniden sugukundan, Ozran heimon üks'vozne heinäsine kazmuz. Kul'tivirudas läz 10 tuhad vozid.
Bogota
Istorii
Bogota šingotase turizmal, torguindal, valdkundan opendusen, medijan i transportan (importan tobj pala) keskuseks. Lidnan KSP oli 160 mlrd US$ ekvivalentas vl 2014 (ostmižmahtusen paritetan mödhe), 17,5 tuh. US$ ühtele hengele.
Tobmuz
Valitas merad i lidnan suiman ühtnijoid lidnalaižiden änestusel. Edeline lidnan pämez' (mer) om Enrike Pen'jalosa (viluku 2016 — tal'vku 2019, mugažo 1998−2000, Enrique Peñalosa). Mer vahvištab kaikuččen rajonan (lokalidadan) administracijan pämest.
Eläjad
Ristitišton enambuz oma mestizo (vaugedverižiden da indejalaižiden jäl'gelaižed) i vaugedverižed (98,8 % vl 2018), katoližen jumalankodikundan uskojad. Rajonad jagasoiš kudeks strataks sal'hen mödhe. Elokahad rahvahanikad makstas kal'hid kommunaližid holitišid. Golläd rahvahanikad ei makskoi niid, no ottas kävutamižhe uzid territorijoid mägiden pautkil.
Pakaine-Ded
thumb|right|250px|Pakaine-Ded i Lumineižne Pakaine-Ded vai Pakaižuk (Дед Мороз) om sarnaline personaž, Uden voden lahjoičijan venälaine variant.
Kištim
Istorii
Kištim šingotase tegimištol sijaližel torhudel: metalloiden (vas'k, selen, tellur, kuld, hobed), grafitan, materialoiden kaolinaspäi, abrazivoiden, lämoinvastaižiden materialoiden i kvarcan koncentratan pästand. Mugažo kaivuzmašiništon tegim, sömtegimišt (konditerine fabrik, kalankazvatusen edheotand) i omblendedheotandad ratas lidnas.
Nartkal
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kabardan tazangištol da Kavkazan ezimägištol. Reljefan korktused vajehtadas sadan metran röunoiš, lidnan keskmäine korktuz — 305 m valdmeren pindan päl. Matkad Nal'čikhasai om 25 km suvipäivlaskmha orhal, raudtedme vai avtol. Toižed lähembaižed lidnad oma Čegem 25 km päivlaskmha orhal i Maiskii 25 km pohjoižpäivnouzmha orhal.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 31 694 ristitud, rajonan kaks' videndest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 30 704 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 33 800 eläjad vll 2003−2005.
Ftor
Ühthine ümbrikirjutand
Ftor-gaz om agressivine morim, no ftoran erased ühtnendad oma tarbhaine mikroelement ristitun luiš (2,5 grammad) i hambhiš (0,1 grammad).
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Kremönki
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan voziden 1721−1722 revizijas kuti Kremönki-külä. Kätihe žilod lidnanvuiččeks vl 1989. Vs 2004 tal'vkun 28. päiväspäi om lidnan statusanke.
Melenkad
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud Melenkihe: koume jumalanpertid i časoun', sidä kesken vanhuskolaižiden Sündun Ristan Zdviženjan jumalanpert' vll 2010−2016.
Tar (lidn)
Eläjad
Edeline lidnankundan pämez' om Jevgenii Jeroševič (tal'vku 2015 — sügüz'ku 2018).
Šahmatad
Ümbrikirjutand
Šahmatlaud om 64 stajanke, ned oma mujutadud diagonalidme («šahmatjärgenduses») kahtel mujul paksumba kaiked. Figuroil da stajil om kaks' mujud — vauged da must. Kaik om kuz'toštkümne figurad joga vändajal eziauguižešti, figuroiden kuz' toižendad: kahesa saldatad, kaksin lidnused, oficerad da hebod, üksin kunigaznaine i kunigaz. Kaik figurad pandas laudha kahteks rivikš molembiš polišpäi edel vändon zavodindad. Vänd vedase aigaks tobjimalaz märitud ohjandimiden mödhe, meletandan aig om röunatud.
Znamoičend
Vänd šahmatoihe šingotab nenid mahtoid: taktik, strategii, kombinacine nägemine, nägemižen mušt.
L'vov
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Bugatti EB110
Avto oli pästtud Francijas vspäi 1991 vhesai 1995.
Zaharčenko Aleksandr
Pölištui poukahtusen rezul'tataks Doneckan «Separ»-kafes, aivoiden satatesen tagapäi, toižiden mehiden kesken.
Haidegger Martin
Biografii
Tuleban aigan filosof oli sündnu Meskirhe-lidnudhe 80 km suvhe Štuttgartaspäi, goll'hä katoližhe kanzha. Martinan Fridrih-tat oli käziradajan, mugažo radnikoiči alaarvonke ph. Martinan pühäpertiš. Johanna Kempf-mam libui manmehišpäi. Fric-vell' oli Martinal. Prihaižel Martin openui Konstancan (vspäi 1903) i Fraiburgan (vspäi 1906) gimnazijoiš.
Vn 1909 sügüz'kus Haideggeral naprind oli lähtta elämižhe jezuitan jumalankodihe, no südäikeran läžund vajehti hänen elon ted. Sil-žo vodel priha tuli openumha Fraiburgan universitetan teologižhe fakul'tetha. Vl 1911 Martin läksi filosofijan fakul'tetha i lopi opendust siš vl 1915, vahvišti kaht dissertacijad — «Openduz sekoimižes psihologizmas» (1913. voz') i «Duns Skottan openduz kategorijoiš da znamoičendas» (1915. voz').
Koir
Ümbrikirjutand
Živat om kodikoittud Afroevrazijan territorijal möhäližes paleolitas (40..12 tuh. vozid tagaz). Äi koiransuguid om sätud selekcijan abul.
Homaičendad
Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe‎ Kategorii:Imetaiživatad
Insbruk
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kidonii (Mars)
Kategorii:Mars (planet) Kategorii:Nägemižen illüzijad
Venäman tazovaldkundad
thumb|right|450px|Venäman rahvahaližiden tazovaldkundoiden pämehiden rahvahuz vozil 1991−2017. Venälaižes Federacijas kaik om 21 tazovaldkundad.
Venäman tazovaldkundad da niiden pälidnad:
Homaičendad
Kategorii:Venäma
Klauvulin
Ned sened kazdas mahusel päpaloin. Erased erikod navettäs hapnuzid puid.
Asunsjon
Istorii
Asunsjon šingotase rahaazjišton da rahanpanmižen kompanijoiden keskuseks.
Gitar
Om kaks' gitaran pätoižendad — akustižed da elektrogitarad (no om toižid-ki). Mugažo erinedas niid jäntkiden lugun, korpusan forman, diapazonan, augotižlibundan (valdkundan hamas) mödhe da m. e.
Klassine gitar šingotihe Ispanijas 15. voz'sadal. Nimituz libui amuižgrekan liran kifar-toižendaspäi, sen latinine cithara-nimi kändihe Keskaigan nenikš formikš: kitaire, quitaire, quitarre.
Soiton päpalad oma rezoniruindkorpus, kaglut, konorüt kolkidenke i koume..kuz' jändet. Jäntked kingitadas korpusan alapalan kehkrale iškusele, vätas niil plektran abul.
Nardad
Vändon laud om jagadud kahteks poleks. Kaks' ristitud ühtnedas vändho, sen seansan hätkeližuz om 5..30 minutad. Kävutadas 15 vauktad fiškad i 15 mustad, kaks' vändlud.
Francii
Politine sistem
thumb|right|250px|[[Burboniden pert'kulu om Francijan parlamentan alakodin ištundoiden sija Parižas.]] Ohjandusen form om unitarine konstitucine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Président de la République Française). Hän-žo armijan päkäsknik, paneb päministrad (fr. Premier Ministre) radsijha. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks, ühten kahtenden strokun voimuz om olmas.
Parlamentan alakodin ühtnijoiden järgvaličendad oliba vn 2022 12. i 19. päivil kezakud. Vn 2017 7. päiväl semendkud Emmanuel' Makron om valitud (kahtenz' tur — 66,06%) da radab 25. prezidentaks 15. päiväspäi. Hän om valitud tošti vn 2022 24. päiväl sulakud (kahtenz' tur — 58,54%). Vs 2022 semendkun 16. päiväspäi Elizabet Born om ohjastusen pämehen. Edeline päministr om Žan Kasteks (heinku 2020 — semendku 2022).
Eläjad
Uskondan mödhe (2015): hristanuskojad (riman katolikad oma lujas enambuses) — 63..66 %, islamanuskojad — 7..9 %, buddistad — 0,5..0,75 %, judaistad — 0,5..0,75 %, toižed uskojad — 0,5..1,0 %, religijatomad — 23..28 %.
Ižanduz
Francijan bankoiden sur' nell'nik: BNP Paribas, Crédit Agricole, Société Générale, Groupe BPCE. Päine Euronext Paris-birž sijadase Parižas.
Aleksandrovsk (lidn, Venäma)
Geografijan andmused
Nell' pen't žilod da kaks' küläd mülüdas lidnankundha Aleksandrovskan ližaks. Lidnankundan pind — 1513,36 km².
Šatonöf-de-Šabr
Vl 2010 kundan eläjiden lugu oli 315 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 332 eläjad vl 2013.
Meliorativnii
Istorii
Meliorativnii šingotase mecanpilindan edheotandal i torguindal. Likörvodkantegim radoi 2000-nzil vozil.
Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan lodehes, kahtes kilometras pohjoižhe Petroskoin lodehližes röunaspäi, Kol-trassan i «Petroskoi — Murmansk»-raudten keskes. Matkad Petroskoin keskushesai om 14 km suvipäivnouzmha orhal.
Ust'-Katav
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon suvipäivlaskmas, Jurüzan'-jogen molembil randoil, Katav-jogen (Ҡытау 111 km pitte, Kaman hurapol'ne bassein) lanktendanno Jurüzanihe huralpäi, 371 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Katavan uit padoseinänke om saudud lidnan keskuzpalas da suves. Baškortostan om ani lodeheze lidnaspäi. Matkad Čeläbinskhasai om 209 km pohjoižhe orhal, 260 km avtotel vai 290 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Jurüzan' i Tröhgornii suvipäivnouzmha, Katav-Ivanovsk suvhe, Sim-lidn päivlaskmha.
Gagarin Jurii
Biografii
Mez' pölištui aviakatastrofas harjoituzlendusen aigan. Hänen hibj om kremiruidud i mahapandud Moskvan Kremlin seinhä.
Navoloki
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 12 301 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 206 ristitud, lidnankundan — 13 475 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 13 tuhad eläjid vozil 1959−1970 (13 832 rist. vl 1959). Kaik 9 546 ristitud elihe lidnas i 12 639 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Džafn (lidn)
Džafn (யாழ்ப்பாணம், vepsän kirjamil Jāḻppāṇam, යාපනය, vepsän kirjamil Jāpanaja) om lidn Šrilankan pohjoižes. Se om Pohjoižen agjan administrativine keskuz.
Pit'krandan rajon
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma äimetalližed kivendod (vas'k, tin, raud), urankivend, sauvondmaterialad (rugižkivi, ozrikkivi, špat, šebin'), pol'kalližarvoižed kived (granatad), mec, reskvezi.
Eläjad
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 23 844 ristitud, vl 2010 — 19 895 ristitud.
Kaik om 36 eländpunktad rajonas (vl 2005), sidä kesken 1 lidn, 5 žilod, 1 raudtestancii da 29 küläd.
Galatin
Geografijan andmused
Lidn sijadase 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, läz Keskmeren randištod. Matkad provincijan Lečče-keskushesai om 21 km pohjoižhe avtotedme (kaks' manted) vai raudtedme.
Koiv
Koiv (Betula) om puiden heim Koivunvuiččed-sugukundaspäi.
Erikod
Erased erikod:
Homaičendad
Kategorii:Koivunvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Pud Kategorii:Pumaterialan sugud
Ruand
Geografijan andmused
Londuseližed pävarad oma kuld, tinkivend, vol'fram, berillii, londuseline gaz, gidroenergii, väghine mahuz.
Tobmuz
Parlament om kaks'kodine Nacionaline Suim (Inteko Ishinga Amategeko). Üläkodi om Senat (ruand.: Umutwe wa Sena), se kogoneb 26 ühtnijaspäi, heiden valdatusiden strok om kahesa vot. Alakodi, Ezitajiden Kodi (ruand.: Umutwe w'Abadepite), mülütab 80 ezitajad-ühtnijad, valitas heid videks vodeks, heišpäi 53 — kaikel rahvahal, 24 našt — taholižiš nevondkundoišpäi, kaks' ristitud — norištospäi da üks' invalidoišpäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Ruandan administrativiž-territorialine jagand.
Cadillac Escalade
thumbnail|right|250px|«Cadillac Escalade» GMT820 AÜV:oiden [[Merilend-štatas vll 2002−2006]] «Cadillac Escalade» om amerikaižen «Cadillac»-kompanijan ezmäine massine avto off-road vehicle-klassas. Istorine escalade-sodasana (angl. [ˌeskəˈleɪd]) znamoičeb «seinän šturm pordhiden abul».
Li Bön Hon
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan akt'orad Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Seulha Kategorii:Sündnuded vl 1970
Jermolino (Kalugan agj)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Jermolinon tehnikum.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad Kategorii:Borovskan rajon
Ahtisaari Martti
Biografii
Vspäi 1965 Ahtisaari oli Suomenman röunantagaižiden azjoiden ministrusen radnikaks. Mez' radoi valdkundan sur'oigenuden Tanzanijas (1973−1976), vll 1975−1976 mugažo Zambijas, Somališ i Mozambikas ühten aigan. Vll 1977−1981 — ÜRO:n Päsekretarin eriline ezitai Namibijas, abuti vaumita sen ripmatomut. Vspäi 1978 mez' radoi ÜRO:n päfateras (Nju Jork), oti erazvuiččid radinsijid siš.
Vl 1993 Ahtisaari ühtni valdkundan Social-demokratižhe partijha. Vajehti Mauno Koivistod prezidentan radnikusel. Kändihe ezmäižeks Suomenman prezidentaks, kudambad valitihe kaiken rahvahan änestusel (oiktoil valičendoil). Hänen strokun aigan Suomenma kändihe EÜ:n ühtnijan (1995). Tarja Halonen radoi prezidentan Ahtisaarin jäl'ghe.
Novosibirskan agj
Geografijan andmused
Reljef om tazo tobjimalaz. Obin oiged rand om kukhikahan Salairan kräžan pala — amuižed mäged agjan päivnouzmas, agjan kaikiš korktemb nimetoi čokkoim sijadase sigä (502 m).
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Novosibirskan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused da inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Vn 2014 14. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad jäl'gmäižen kerdan, enzne Vladimir Gorodeckii-gubernator sai vägestust ezmäižel tural (64,97% änid). Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 13. päiväl sügüz'kud.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 665 911 ristitud. Kaikutte kahesanz' eläi kümnespäi om lidnalaine.
Socialine verk (sait)
Socialine verk (social networking service) om Internetsait, se kävutase socialižiden kesksidoiden sauvondan da organizacijan täht. Paralleližikš verk om reklaman sijaduz i marketingtedoidusiden abutuz.
Good Guys Only Win in Movies
Ühtennimine singl om pästtud 1989-ndes vodes, kahtes vodes päliči «Like a Hurricane»-al'boman pästandan jäl'ghe. Sikš kuroks pajo linni populäritomaks muzikaližiš čartoiš jo. Singlan prodüserad oma Diter Bolen i Luis Rodriges.
Päivez
Tobjimalaz mainitadas «päivez»-sanad i el'getas päiväine päivez — astronomijan tärtust. Paksus nimitadas päivest päiväks, erasiš-se kul'turoiš lugetas päivesid öil.
Geografii
Geografijan tedoidusiden aluz i satused oma kartad.
Anuradhapur
Geografijan andmused
Lidn sijadase Aruvi-jogen randoil, 81 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Saren znamasine transporttesol'm amussai. Matkad ekonomižhe Kolombo-pälidnhasai om 205 km suvhe. Buddizman vanh pühälidn mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1982, uded lidnfartalad oma saudud jogen vastrandal 1950-nziš vozišpäi valdkundaližen ohjastusen iniciativan mödhe.
Pirei
Pirei (Πειραιάς [piɾɛˈas], Pireas; Πειραιεύς, Pireefs) om Grekanman lidn, Afiniden suvipäivlaskmaine ezilidn, valdkundan kaikiš järedamb meriport (20 mln matknikoid vodes, 3,3 mln konteinerid vl 2015) i mail'man laivoidenlikundan registracijan znamasine keskuz. Mülüb Attik-periferijha.
Irdkosketused
Kategorii:Grekanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Attik
Venäman TV-kanalad
Joga Venäman TV-kanalale pidab olda kožujanke valdkundaliženke todištusenke registracijas. Kanalal alusenpanii i valdoičii kompanii om olmas.
Tän'czin'
Tän'czin' (天津, pin'jin': Tiānjīn, sijaline virkand [tʰjɛ̃̀ɦɪ̀ŋ], sana sanha «taivhaline bradindsija», počtan adresas: Tientsin) om Kitain keskuzalištusen lidn.
Geografijan andmused
Lidnan territorii seižub Tünen valdmeren Pakuižen meren Bohai-lahten randal. Se röunatab Hebei-agjanke suves, päivlaskmas da pohjoižes, Pekinan territorijanke lodehes. Ühthine röunoiden piduz kuivmadme om 1137 km. Pakuižen meren randanpird otab 153 km Tän'czinin röunoiš.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnrajoniden ristitišt oli 3 850 000 eläjad, pind — 181 km².
Ižanduz
Ižandusen uded sarakod oma konstruktortedoidused, elektronine informacine tehnologii, biotehnologii.
Vl 2010 heredambaine superkompjuter mail'mas sijadase neciš lidnas, se om Tän'he-1A.
Albanijan kel'
Pagižijoiden lugu om läz kahesad millionad ristituid. Kaks' paginad: suvine (toskan) i pohjoine (gegan), niiden röun mäneb pidust' Škumbini-joged Albanijan keskuzpalas. Molembad paginad oma kirjkelenke.
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal, kaikenaigašti vspäi 1908. Ohjastai organizacii om Albanijan Tedoakademii, sen päfater om Tiran-lidnas.
Harakteristik
Kelen struktur om sintetine flektivine. Substantival om kaks' lugud, kaks' sugud. Sugud oma mužik- i naižsugu. Kesksugu om vaiše severzil-se sanoil i ei ole mugomid pronominoid. Postpozitivine artikl', panese definitižen substantivan jäl'ghe. Viž kändod oma vokativad lugemata: nominativ, genitiv, dativ, akkuzativ, ablativ. Sanoiden kanonine järgenduz om SVO.
Homaičendad
Kategorii:Indoevropižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Albanijan keled Kategorii:Grekanman keled Kategorii:Pohjoižmakedonijan keled Kategorii:Serbijan keled
Plast (lidn)
Geografijan andmused
Pčel'nik-futor (39 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Plastan ližaks.
Smoky Joe's Café
«Smoky Joe's Café» (Smokin Džon kafe) om C. C. Catch-pajatajan koumanz' pajo koumandes «Like a Hurricane»-studijanal'bomas (1987).
Galilei Galileo
Homaičendad
Kategorii:Italijan fizikantedomehed Kategorii:Astronomad Kategorii:Italijan filosofad Kategorii:Italijan matematikantedomehed Kategorii:Italijan tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Fizikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Pizha Kategorii:Kolnuded Toskanas
Kinešm
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1429 kuti muretud totarlaižil. Se oli kalanpüdajiden pen' slabad eziauguižešti, kazvoi i kändihe torguindposadaks aigan mändes. Vspäi 1616 oli Kinešman makundan keskuseks. Vl 1758 ezmäine kanghiden tegim radaškanzi siš. Žilo sai makundan lidnan statusad vl 1777. Raudte ühtenzoitab Moskvanke vspäi 1871.
One In a Million
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1985 pajod Kategorii:Pajod anglijan kelel
Čaikovskii (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen hural randal, 95 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaman Votkinskan vezivaradimen padosein sijadase lidnas. Matkad Permihesai om 190 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 270 km avtol, vob sadas Kamal-ki. Lähembaižed lidnad sijadasoiš Udmurtijan Tazovaldkundas: Sarapul suvipäivlaskmha, Iževsk päivlaskmha i Votkinsk 32 km pohjoižhe orhal vai 42 km avtotedme.
Sojärven rajon
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma turbaz, nikel', sauvondmaterialad (ozrikkivi, rusked mramor, gabrodiabaz, saved, letked, gravii), pirit, mec, kala, reskvezi.
Čaikovskii (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Permin randan lidnad *
Terek (lidn)
Istorii
Terek-lidn šingotase diamantoiden ümbriradmižel, diamantinstrumentan tegim radab, mugažo konservtegim i elevator oma olmas.
Eläjad
Kabardinijan da Balkarijan avtotesauvondan kolledžan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnan Sijaližen ičeohjandusen nevondkundan ezimez' om Zaurbi Haradurov vn 2016 kül'mkuspäi.
Zoščenko Mihail
thumb|left|250px|Mihail Zoščenkon muštnik Sestroreck-lidnas (2012), om seižutadud vl 2003 Mihail Mihailovič Zoščenko (Михаил Михайлович Зощенко; sünd. 9. eloku 1895, Piter, Venäman imperii — kol. 22. heinku 1958, Sestroreck, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine i nevondkundaline kirjutai da satirik, kändai, dramaturg.
Ptychogena antarctica
Necil erikol ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Laodiceidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Meduzad Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Elefteriu Elefterija
Vl 2012 hän ezini «Evrovizii»-konkursal, kus pajati «Aphrodisiac»-pajon, kut Grekanman ezitai. Elefterija sai 17-nden sijan (64 čokkoint).
Rait Frenk Lloid
Kanz
Frenk Lloid Rait oli naižiš koume kerdad. Koume poigad i nell' tütärt oliba elegiš tatan surman aigale. Kaks' poigad kändihe tetabikš arhitektorikš mugažo: Frenk Lloid Rait-noremb i Džon Lloid Rait. Sanu «Oskar»-premijad Enn Bakster-aktris oli arhitektoran tütrentütren.
Surat
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Gopi-brahmanal 15. voz'sadan lopus. Vodele 1512 Surat oli Indijan päivlaskman znamasižeks rahvahidenkeskeižeks portaks. Portugalijalaižed sauvoihe lidnusen vl 1540, se seižub nügüd'aigan-ki.
20. voz'sadan augotišele Surat kändihe möst torguindan da kebntegimišton keskuseks.
Transport
Avtobusad da kiruhavtobusad oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vl 2015 kebn metro om vaiše planoiš. Lidnan avanport om Magdallas.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Gudžaratan lidnad
I'm No Rockefeller
Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan tegii om Diter Bolen.
Fatež
Istorii
Fatež šingotase sömtegimištol (voitegim da maidproduktad, lihajauhon edheotand) i savičtegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Usož-jogen oiktal randal (Усо́жа 95 km pitte, Desnan hurapol'ne bassein), 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Fatežik-oja lankteb Usožha oiktalpäi, oja om lidnan päivnouzmaižeks röunaks, pen' vezivaradim om saudud sil lidnan pohjoižes. Matkad Kurskhasai om 45 km suvipäivnouzmha-suvhe orhal vai 47 km avtotel. Toine lähembaine lidn om Železnogorsk 44 km lodeheze orhal vai 61 km avtotedme. «Orel — Kursk»-avtote (M2-trassan pala) ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi, se mäni lidnadme edel 2014 vot.
Barbadosan dollar
Rahad pörundas: rahuded 1 cent (ei ole uzid pästandoid, vn 2014 semendkuspäi arvoiden hašk om 5 centad), 5, 10, 25 centad i 1 dollar, banknotad 2, 5, 10, 20, 50, 100 dollarad nominalanke.
Irdkosketused
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Barbados
Operacii «I» da toižed Šurikan ozaitelemižed
«Operacii «I» da toižed Šurikan ozaitelemižed» (Операция «Ы» и другие приключения Шурика) om 1965-nden voden nevondkundaline fil'm komedii-žanras.
Venäma
Geografižed andmused
Kaik om enamba 120 tuhad jogid da ümbri 2 mln järvid Venämas. Saum vezid — 4,22%. Kaikiš pidembad joged oma (kirjamišton mödhe) Amur, Lenanjogi, Kamanjogi, Jenisei, Irtiš, Ob', Volg; kaikiš surembad järved (suruden mödhe) — Kaspijan meri (Venäman paloin), Baikal, Ladogjärv, Änine.
Valdkundan pämez'
Venäman Prezidentiden nimikirjutez:
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Venäman administrativiž-territorialine jagand, Venälaižen Federacijan subjektad.
Eläjad
Läz kaik ristitišt voib pagišta venäkelel. Mamankelen mödhe (2010): venäkel' — 85,7%, totaran kel' — 3,2%, čečenan kel' — 1,0%, toižed keled — 10,1%.
Silverdals griftegård
Homaičendad
Kategorii:Kaumištod Kategorii:Stokhol'm
Čerdin'
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kolv-jogen (Kam-jogen hurapol'ne bassein) korktal oiktal randal, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Permihesai om 270 km suvhe orhal vai 305 km avtotedme. Lähembaine lidn om Krasnovišersk 33 km päivnouzmha orhal vai 63 km avtol. Lähembaine raudtestancii sijadase Solikamskas 102 km suvhe.
Eläjad
Sündun Eläbzdusen päjumalanpert', kuz' jumalanpertid i nell' časounäd mülüdas ortodoksižhe hristanuskondha, no äjad eläjad oma vanhuskolaižed.
Voronež (znamoičendad)
Voronež om toponim venäkel'žiš tahondoiš i laivoiden riven nimituz. Se voib znamoita:
Gallii
Kävutand
Ottas kävutamižhe pol'veimiden tehmižes (97%) i toksižen artutin vajehtamižes. Ühthesuladuz plutonijanke (3% gallijan ližaduz) stabiliziruib atombomban strukturad.
Kubanilaižed kozakad
Irdkosketused
Kategorii:Kozakišt Kategorii:Kuban' (region) Kategorii:Krasnodaran rand Kategorii:Stavropolin rand
Zenvo ST1
thumbnail|right|250px|«Zenvo ST1» vl 2009 «Zenvo ST1» (vai «Zenvo ST-1») om danijalaižen «Zenvo Automotive»-kompanijan sportivine kaks'uksine kebnavto kupe-klassas.
Čukotkan avtonomine ümbrik
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', metallad (kuld, tin, vol'fram, artut', vas'k, uran), reskvezi.
Mectorokan
Eläb Evrazijan mecoiš dai mecpöudoiš, introdukciruidud AÜV:oihe.
Liberii
Istorii
Vn 1847 26. päiväl heinkud Liberii tedištoiti ičeze ripmatomudes AÜV:oišpäi.
Politine sistem
Liberijan järgenduseližed pävaličendad oliba vn 2017 10. päiväl redukud. Valitihe prezidentad kahtendel tural vn 2017 26. päiväl tal'vkud. Nügüdläine Džordž Vea-prezident sai 61,5%, i radab ühtenden strokun vs 2018 vilukun 22. päiväspäi. Edel händast Ellen Džonson-Serlif radoi prezidentan kaks' strokud (viluku 2006 — viluku 2018).
Eläjad
Uskondan mödhe (2008): hristanuskojad — 85,6%, islamanuskojad — 12,2%, rahvahaližed uskondad — 0,6%, toižed uskondad — 0,2%, religijatomad — 1,4%.
Katav-Ivanovsk
Istorii
Katav-Ivanovsk šingotase cementantegimel, navigacijan laivladimiden tegimel, valamižtegimel (mašiništ i varapalad tegimišton täht), räkištadud semniden edheotandal.
Geografijan andmused
Manrehkaidused 5..6 magnitudanke oleldas harvoin. Katav-raudtestancii (edel 1963. vot Katav-Ivanovskii Tegim) om olmas vspäi 1905, se om lopstancijaks sarakol «Čeläbinsk — Uf»-keskustaspäi.
Polovink-žilo (Половинка, 154 rist. vl 2010) i Nil'skii-žilo (kaikenaigaižeta ristitištota vl 2010) mülüdas lidnankundha Katav-Ivanovskan ližaks.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid om kaičenus lidnas: Ioann-endustajan jumalanpert' (om saudud vll 1824−1825) i Ill'a-endustajan časoun' (1901). Niiden ližaks Jumalanmaman Kazanin jumalaižen puine pühäpert' udessündutase vl 2020.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad *
Tatarstanan Tazovaldkund
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Tatarstanan Tazovaldkundan reljefan kart. Tazovaldkundal om röunoid 8 regionanke: Baškortostanan Tazovaldkundanke päivnouzmas, Orenburgan agjanke suvipäivnouzmas, Samaran da Ul'janovskan agjoidenke suves, Čuvašijan Tazovaldkundanke päivlaskmas, Marii Elan Tazovaldkundanke lodehes, Kirovan agjanke da Udmurtijan Tazovaldkundanke pohjoižes. Tatarstan om mererandatoi tazovaldkund.
Tobmuz
Tatarstanan parlament om üks'kodine Valdkundaline Nevondkund (Татарстан Республикасының Дәүләт Советы). Kaik rahvaz valičeb sen 100 ezitajad videks vodeks. Farid Muhametšin radab Nevondkundan ezimeheks vs 2004 keväz'kun 26. päiväspäi. Parlament paneb päministrad da Konstitucižen Käskuzkundan ezimest radnikusile.
Toronto
Transport
thumb|center|1000px| Lidnan ühthine 360°-nägu «CN Tower»-TV-čuhundusespäi.
Mänt
Mänt (Mentha) om äivoččiden (tobjimalaz) heinäsižiden hajukahiden kazmusiden heim. Mülütadas Lamiaceae-sugukundha. Heim kogoneb 24 erikospäi i niiden 15 gibridaspäi.
Leviganduz
Heimon erikod kazdas Evropas, Azijas, Afrikas, Avstralijas i Pohjoižamerikas. Navettäs nepsut. Kazvatadas maižanduzkul'turaks.
Kandi
Geografijan andmused
Klimat om tropine vihmmecoiden. Kun keskmäine lämuz om +23..+26 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1840 mm vodes, vähemba vilukus-keväz'kus (71..79 mm kus).
Kosterövo
Kosterövo (Костерёво) om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan suvipäivlaskmas. Se om Petuškan rajonan kaikiš penemb lidn eläjiden lugun mödhe.
Arktik
Klimatan toižetamine
Arktikan nevondkund om rahvahidenkeskeine organizacii vspäi 1989, se edestab Arktikan rahvahiden i maiden mel'hetartusid.
Homaičendad
Kategorii:Klimatzonad Kategorii:Geografižed vöd
Plös (lidn)
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,6%, toižed rahvahad — 2,4%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad Kategorii:Privolžskan rajon
Uorhol Endi
1960-nziš voziš Uorhol radoi ezmäižen al'ternativižen «The Velvet Underground»-rokgruppan menedžeran da prodüseran.
Čomamahton šingotajan elon seičemežiruine pop-art-muzei radab hänen kodimaižes Pittsburg-lidnas. Endi Uorholan nügüd'aigaižen čomamahton muzei om avaitud hänen ezitatoiden augotižlibundan sijha, Slovakijan Medzilaborce-lidnha vl 1991 Uorholan Džon-vellen da toižiden mehiden tahton mödhe.
Černušk (lidn)
Černušk (Чернушка, Чернушка кар) om Venäman lidn da lidnankund Permin randan suves. Se om Černuškan rajonan administrativine keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase penen Černušk-jogen randoil (Чернушка, Kaman hurapol'ne bassein), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, kesked levedlehtesišt i kavag'mecad. Matkad Permihesai om 170 km pohjoižhe orhal vai 230 km avtotedme. Lähembaine lidn om Janaul (Baškortostan) 75 km päivlaskmha orhal, 80 km raudtedme vai 110 km avtotedme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 272 ristitud, lidnankundan — 34 764 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 35..37 tuh. eläjid vll 1992−2009 (37 800 rist. vl 2001).
Rusofobii
Kategorii:Venälaižed Kategorii:Diskriminacii Kategorii:Ksenofobii
Nitmarin Vikipedii
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Džakart
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad, ezilidnelektrojonused da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas i sen aglomeracijas. Monorel's da metron kaks' jonod oma sauvomas (2013−2019). Kaikiš znamasižemb valdkundas Tandžungpriok-konteinerport sijadase 13 km pohjoižhe lidnaspäi. Lidn om avto-, raud-, il'm- da meriteiden tarbhaine keskuz.
Kul'tur
Kul'turan tedoiduz
Äi disciplinad tedoitas kul'turan aspektoid: kul'turologii, etnologii, čomamahtontedo, filosofii, politologii, psihologii, ekonomik da pedadogik.
Čegem
Čegem (Чеге́м, Чегем, Шэджэм) om Venäman lidn Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan keskuses, Nal'čikan pohjoine ezilidn. Se om Čegeman rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1822 kuti Kundetovo-külä (Къундетей) elänzoitmaha tahod alištunuzil Venäman tobmudele sijaližil heimoil. Vl 1920 udesnimitihe žilod Ezmäižeks Čegemaks (Чегем Первый) toižiden eländpunktoiden kartte ruhtinasiden da bajarišton kanzannimidenke. Vl 2000 žilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Kuunkuiskaajat
«Kuunkuiskaajat» (Kunšuhaidajad) om suomalaine folkmuzikgrupp Räkküläspäi. Om olmas 2008-ndes vodespäi.
Kalmikijan Tazovaldkundan lidnad
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Bobaine
Erištadas bobaižid kävutadud materialan, igän i kazvatandznamoičendan mödhe.
Savič
Suruded
Nened kaks' suruzid mugažo oma GOST:as, no kävutadas ani harvoin:
Go
thumb|right|250px|Veroline puine golaud — [[goban]] Go (囲碁 i-go, 围棋 veici «ümbärdajad kakuded», 바둑 paduk) om veroline strategine laudanvänd.
Badull
Badull (බදුල්ල Badulla, பதுளை Patuḷai) om lidn Šrilankan keskuzpalan suves. Se om Uv-agjan administrativine keskuz.
Sortavalan rajon
Eläjad
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 35 596 ristitud, vl 2010 — 32 287 ristitud.
Rahvahad (vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%) : venälaižed — 80,8%, vaugedvenälaižed — 8,6%, karjalaižed — 3,2%, ukrainalaižed — 3,1%, suomalaižed — 1,2%, totarlaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,3%, rahvahuden ozutandata — 0,3%.
Pol'šanmalaižed
Istorii
Rahvahan erine istorii zavodihe 10. voz'sadal meiden erad. Ezmäižed valdkundad oliba sätud nügüdläižen Pol'šanman päivlaskmas. Ven reljef i sijaduz ristteil kucuiba migrantoiden äjüt Evropan toižiš regionoišpäi. Reč Pospolitai-valdkund oli olmas voz'sadoiš, i sen tolerantine politik rahvahan vähembusiden kosketaden vedi etnižiden gruppiden kirjavannoks mülükundannoks.
Krüčkov Koz'ma
Koz'ma Firsovič Krüčkov (Козьма Фирсович Крючков; sünd. 1890, Donan sodavägiden agj, Venäman imperii — kol. 18. eloku 1919, Lopuhovk-külä, Saratovan gubernii) oli Donan kozak, ezmäine mez', ken sai Georgijan ristan Ezmäižes mail'man voinas.
Korejine kuz'
Korejine kuz'  (Picea koraiensis) om kuz'-heimon puiden levitadud erik. Om erigoittud klassifikacijas Sibirižes kuzespäi vl 1919, pojav sihe irdpol'žikš.
Leviganduz
Korejine kuz' om levitadud nepsan hobedan klimatan rajoniš. Sädab gibridoid sibiriženke kuzenke, se jügenzoitab tundištust. Nepsuz om tarbhaine, ei tirpi kuivaigoid. Pil'vesenvastaine erik, no navedib täut vauktust. Pakaiženvastaižuz om vähemb mi sibirižel kuzel.
Ümbrikirjutand
Nored pakuižed vezad muzavudas koumevoččele igäle, ned oma pal'had sibirižen kuzen erineden. Korejižen kuzen käbud oma suremb mi sibirižen i sadas vit..kahesad (kümned) santimetrad pitte, 2,5..3,5 sm sankte. Pu oleskeleb küpsan 30-voččes igäs, eläb 300 vodhesai.
Kävutand
Dekorativine pu, ištutadas korejižid kuzid lidnoiden maha, ottas kävutamižhe landšaftan dizainas.
Marii Elan Tazovaldkund
Marii Elan Tazovaldkund (Республика Марий Эл, Мары Эл Республик, Марий Эл Республик) vai Marii El (venäkelel da nitmarin kelel: Марий Эл, mägimarin kelel: Мары Эл) om Venäman avtonomine valdkund, sen üks' subjektoišpäi.
Osmanan imperii
Osmanan imperii (دولت عالیه عثمانیه‎ Devlet-i Alijje-i Osmanijje), vai Ottomanan imperii, oli valdkund Azijan päivlaskmas vozil 1299−1922, mugažo Afrikan pohjoižes i Evropan suvipäivnouzmas pit'kan aigan. Osmanan dinastii ohjasti 623 vot rattemata, 27. heinku 1299 — 2. kül'mku 1922, sid' tühjitihe monarhijad i tedotihe Turkanman Tazovaldkundad.
Marii Elan Tazovaldkund
Geografijan andmused
Pind om 23 375 km². Segoitadud mecad ottas territorijan enamba pol't. Tazovaldkundan territorii mülüb Volg-jogen basseinha. Marii Elan röunoiš Volg om Čeboksaran da Kuibiševan vezivaradimed. Volgha langenijad sured ližajoged oma Vetlug, Pen' Kokšag, Sur' Kokšag da Ilet'.
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Marii Elan Tazovaldkundan Ohjastuz. Tazovaldkundan ministrused, komitetad da departamentad alištudas Ohjastusele.
Ivanovon agj
Se mülüb Federaližhe keskuzümbrikho.
Gagarin (Smolenskan agj)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahalugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 721 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli mugažo vozil 1996 i 2011 — 31 700 ristitud. Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid om kaičenus lidnas.
Gagarinan äiprofil'ne kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Maču Pikču
Istorii
Maču Pikčun todesine nimi om tundmatoi. Lidn om saudud inkiden Pačakutek Jupanki-imperatoran aigan (ohjasti vll 1438−1471) läz 1440 vot valdkundan rezidencijaks da pühälidnaks. Se oli koumanz' mugoine imperijas. Pojav sihe Čokekirao-lidn sijadase sil-žo Kuskon regional.
Kaik om läz 200 sauvusid kaikes Maču Pikčun kompleksas — pühäpertid, imperatoran rezidencijad, valdkundan varažomad, eläjiden kundaližed honused. Vihmsezon oleleb lidnas, manrehkaidused, no lidnan alused oma varmdad. Inkiden eziauguine te pidust' joged om kaičenus, se läbitab ülämänegid mägiden keskes, mända severz'-se päiväd.
Strunino
Geografijan andmused
Strunino om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Gent
Transport
Jogiport da koumanz' surtte meriport valdkundas sijadasoiš lidnan pohjoižes. Merilaivad ujudas kanaladme Ternözenaspäi (Alamad). Om mugažo erazvuiččid tegimid portan industrialižes zonas.
Irdkosketused
Kategorii:Bel'gijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Pontan grekalaižed
Lugumär i elämižsijad
Pontijalaižiden kodima om nügüdläižen Turkanman territorii (sen pohjoine da öbok), no 1920-nziš vozišpäi äjad heišpäi hül'gäižiba valdkundad. Ühthine lugu om läz koumed millionad ristituid.
Terračin
Geografijan andmused
Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 44 233 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Gavedid
Irdkosketused
Kategorii:Palačjaugaižed Kategorii:Živatoiden klassad *
Baša Lül'zim
Lül'zim Dželal Baša (Lulzim Xhelal Basha; sünd. 12. kezaku 1974, Tiran, Albanii) om albanine politikanmez', enzne Tiran-lidnan pämez' (heinku 2011 — heinku 2015).
Čoruh
Jokseb mägiden kesked. Ottas vet maižandushe kastelendan täht.
Čusovoi
Geografijan andmused
Kaik om kaks' sildad avtoteil i koume raudtesildad lidnas.
Troick (Čeläbinskan agj)
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 82,5%, totarlaižed — 7,2%, ukrainalaižed — 3%, kazahlaižed — 2%, toižed rahvahad — 5,3%.
Sudogd
Sudogd (Су́догда) om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan keskuses. Se om Sudogdan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
367943 Duende
Kategorii:Asteroidad Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe
Kirjišt
thumb|right|250px|Tetab [[Britanijan muzejan lugendzal (avaižihe voden 1857 augotišes)]] Kirjišt om aluzkund, kudamb keradab da kaičeb painmižsanan i kirjkelen sädusid kundaližen kävutamižen täht, mugažo tegeb tedonandmižfunkcijoidme da bibliografišt radod.
Lambaz
Lugumär
Vl 2013 kaik oli 1 172 mln lambhid mail'mas. Valdkundad järedanke lambazvodindanke: Kitai — 185 mln lambhid, Avstralii — 89 mln, Indii — 75 mln, Sudan — 52 mln, Iran — 50 mln, Nigerii — 39 mln, Sur' Britanii — 33 mln, Uz' Zelandii — 30 mln.
Ümbrikirjutand i kävutand
Täuz'kaznuded ižačud oleldas 70..160 kg (rekord 247,2 kg), emäčud 45..100 kg. Ižačud oma sar'vekahad tobjimalaz, emäčuil voib olda penid sar'vid. Sägun korktuz om 55..100 sm, hibjan piduz — 60..110 sm. Kandand vedase viž kud. Elädas 10..12 vodhesai. Lambaz om märehživat, otab sötkeks heinäsižid kazmusid, ei navedi karktoid heinid.
Ortodoksižen hristanuskondan jumalankodikund
Om erižmelid ortodoksoiden i katolikoiden keskes, no vspäi 1980 tehtas Segoitadud jumalantedoližen ortodoksiž-katoližen laudkundan vasttusid tolkun paginha näht kahten jumalankodikundan keskes.
Puškin (lidn)
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1710 kuti Sarskoje-žilo (Сарское село). Kändi Jelizaveta I-imperatornaižen usadibaks. Vl 1780 panihe erigoittud pert'kuluspäi Sofii-lidnad Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe, sil-žo voz'sadal nimitaškanzihe žilod Carskoje. Vl 1808 ühtištuihe Sofii-lidnad žilonke Carskoje Selo-lidnha. Vl 1837 Venäman ezmäine raudte oli saudud lidnha, vl 1887 kätihe Evropan ezmäižeks elektrificiruidud täuzin lidnaks. Vll 1918−1937 lidnan nimi oli Detskoje Selo. Nimitihe Venäman imperijan Aleksandr Puškin-kirjutajan kanzannimen mödhe vn 1937 9. päiväl uhokud. Suren sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (18. sügüz'ku 1941 — 24. viluku 1944). Äjad istorižed sauvused oliba pandud mantazole, no udessaudas niid nügüd'.
Puškin-lidn šingotase turizmal, transportmašinoiden sauvomižel (temašinad raudten i sauvondtehnik avtoteiden täht), tömašinoidensauvomižel (ümbriradamha mecad), sömtegimištol (lihapol'fabrikatad, olud, leib), pertidensauvondan kombinatal i sauvondmaterialiden pästandal (kivenümbriradmine, asfal't, pumaterialad), medicinižmašiništon edheotandoil da projektiruindan organizacijoil.
Zelenogorsk (Piter)
Istorii
Mülütihe Piterihe Zelenogorskan rajonanke vl 1994. Vspäi 1997 Zelenogorsk om eriline municipaline lidnalaine ühtnik Piterin Kurortan rajonas. Lidn šingotaze turizman da lebun edheotandoil. Ei ole tegimišton edheotandoid lidnas.