cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Živatad
Živatad (Animalia vai Metazoa) — biologine valdkund, üks' äistajižiden organizmiden gruppišpäi.
Kalad
2 — lateraline pird
8 — fotoforad
Angelan mod (Brazilijan TV-serial, 2016)
«Angelan mod» (Carinha de Anjo) om braziline TV-serial lapsiden täht romantižen komedijan žanras. Se om vn 2000 Meksikan ühtennimižen (vepsäks; Carita de ángel) TV-serialan lapsiden täht remeik.
Meladze Valerii
Biografii
Valerii om sündnu Batum-lidnha. Hänen Konstantin-vell' om muzikankirjutai. Vozil 1990−1993 Valerii oli «Dialog» (Диалог)-gruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe Valerii zavodi solistan kar'jerad.
Politik
Valdkundad i imperijad kazvoiba aigan mändes, i kesksidod avaroidenke territorijoidenke tarbhaičiba ohjandusen sisteman šingotest i korktad toižetumižmahtust kaičemha valdkundan ünäižust demokratijan ramuziš, Päivnouzmman imperijoiden erineden. Eziauguine politik formiruihe Amuižen Grekanman polisoiš (lidnoiš-valdkundoiš), kus ohjandamiželit oli, erazvuiččed seižused (klassad) eliba, keskitihe radonmahtoiden, čomamahtoiden i opendusen tedoid, i kus tuleban aigan elit voi sünduda. Kolonialižen politikan šingotez mäni Rimalaižes imperijas.
Botanik
Šingotesen istorii
Uz' mel'hetartuz tedoho zavodihe Amerikan kazmusiden avaidusenke evropalaižiden täht. 17.-18. voz'sadal botanik formitihe tedoiden kazmusiš sistemaks, Karl Linnei sädi biologišt klassifikacijad. Botanikan nügüd'aigaižen šingotesen pird om sen jagusiden ühtistuz da integracii, citologijan, anatomijan i biohimijan metodoiden avar kävutand erigoičemha da harakterizuimha kazmusiden taksonoid.
Tedoidusiden predmet
Botanik tedoidab nenid problemoid: kazmusiden südäimižen da irdpol'žen sauvondan kaskused (morfologii i anatomii), sistematik, šingotez geologižiden pordoiden aigan (evolücii), heimsidod (filogenez), enččen i nügüd'aigaižen levigandusen man pindadme eriližused (kazmusiden geografii), kosketused ümbrištonke (kazmusiden ekologii), kazmuzkatken sauvond (fitocenologii, vai geobotanik), otandan ižandushe voimused da ted (ekonomine botanik).
Gimalajad
Geografii da klimat
Gimalajiden libutamine jätktase nügüd'aigan-ki.
Mägiden ülähäs kezaližed pakaižed ülitadas −25 C°, i tal'veližed −40 C°, sen ližaks kova tullei puhub (150 km časpigudenke).
Solnečnogorsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon lodehes, Klinan-Dmitrovan ülüdel, 195 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Senež-järven-vezivaradimen rand (Сенежское 8,5 km²) om lidnan pohjoižpäivnouzmas. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 44 km suvipäivnouzmha orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaine lidn om Klin 23 km lodeheze orhal i kaikil teil.
Podsolnečnai-raudtestancii radab lidnan keskuzpalan lodehes vspäi 1851 «Moskv — Piter»-keskustal. M10-trass (Moskv — Piter) läbitab lidnad. Maksline «Neva»-avtote (M11-trass) ümbärdab lidnad 2..3 kilometras suvipäivlaskmaspäi.
Magnit
thumb|right|250px|Sadud raudasižiden pilitesiden abul magnitan kendan jonoiden pirdatez Magnit om fizine hibj ičeze magnitiženke kendanke. Kaikiš penemb da koveritomamb magnit om elektron.
Polo Marko
Kirj mail'man čudoiš
Vl 1995 Britanijan muzejan kitaižen keradusen Fransis Vud-kurator pästi populärižen kirjan. Siš hän pani heilündan alle Polon kitajižen matkan fakt i ezimeleti, miše venecijalaine kävuti tetabid hänele Persijan torgovanoiden ümbrikirjutandoid, da i kaik. Kirjan pästand kucui äi uzid tedoidusid Marko Polos, sauptihe enamba vauktoid läipoid, matkan uded todestused oma olmas nügüd'.
Literatur
Toižendad
Jagadas literaturad kontinentan, rahvahiden i valdkundoiden mödhe, oz., Evropan literatur, AÜV:oiden literatur, Suomenman literatur, venälaine literatur, vepsän literatur.
Vorsm
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Ostrovojezerskii Stroican naižjumalankodi (viž pühäpertid) i koume jumalanpertid oma olmas lidnas, nellänz' jumalanpert' om udessündutamižes.
Čopjäižed
Ned gavedid sünduiba 160 mln vozid tagaz, erased heimod šingotiba jäl'gmäižes 20 millionas vozid. Tipine heim om Tabanus, se om sugukundan kaikiš suremb i mülütab 1200..1340 erikod.
Alasugukundad
Kaik om nell' čopjäižiden alasugukundad:
Brest
Eläjad
Rahvahad (2019): vaugedvenälaižed — 81 %, venänikad — 11,4 %, ukrainalaižed — 4 %, pol'šanmalaižed — 0,9 %, toižed rahvahad — 2,7 %.
Katerini
Eläjad
Om äi ortodoksižen hristanuskondan pühäpertid lidnas.
Kivihil'
Klassifikacii
Kivihilen klassifikacijan tundused: substancijoiden mülünd, petrografine mülünd, augotižlibund (genetine), sättund himižen ümbriradmižen täht. Mugažo om tegimištoližid i segoitadud klassifikacijoid. Hilen šoiduiš klassifikacii harakterizuib sen löudmižsijid.
Suvivaldmeri
thumb|right|250px|Suvivaldmeri om ozutadud taivazmal, röun om rahvahidenkeskeižen märičendan mödhe. Suvivaldmeri (Southern Ocean, ende Suvine jävaldmeri) om valdmeri Antarktidas ümbri, röunatase pohjoižespäi 60-ndel leveduzpirdal. Se om oficialižeta statusata mail'mas tähäsai, no valdmeren ozutand rekomenduiše kartoil. Üks'jäine valdmeri, kudamb ümbärdab kontinentad täuzin, röunatab koumenke toiženke valdmerenke, i ei ole röunatud mal.
Valdmeren veden lämuz vajehtase −2..+10 C° röunoiš. Elo siš om erazvuitte kauktaha klimatha kacmata.
Tamsalu
Istorii
thumb|left|150px|Enččen Tamsalun volostin znam Eländpunkt mainitase Tamsal-usadibaks (mizaks) i küläks vspäi 1512. Vll 1874−1876 saudihe raudtestancijad «Tallidn — Tartu»-keskustal. Vspäi 1880 mouckiven samine zavodihe žilonno, sen ümbriradmižen fabrik radaškanzi 20. voz'sadan augotišes, oigetihe produkcijad Piterihe päpaloin. Mouckiven ümbriradmine jätksihe ripmatomas Estinmas i nevondkundaližel pordol. Tehmine oli kaikiš suremb mugoine Estinmas, i vl 1994 se tuli lophu. Vll 1920−1972 kaidraižuine «Türi — Tamsalu»-raudtekeskust oli rados.
Žilo sai lidnanvuiččen žilon statusad vl 1954. Kätihe lidnaks vn 1996 26. päiväl redukud. Vn 2017 reformhasai lidn oli Tamsalun volostin keskuseks 214,61 km² pindal, nügüd' om Tapan volostin palaks.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lääne-Virun makund
Litmanen Jari
Homaičendad
Kategorii:Suomenman futbolistad Kategorii:Futbolistad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Laht-lidnha Kategorii:Sündnuded vl 1971
Visokovsk
Visokovsk (Высо́ковск) om Venäman lidn Moskvan agjan lodehes. Mülüb Klinan lidnümbrikho.
Istorii
Visokovsk šingotase sauvondmaterialiden pästandal (metalližed konstrukcijad, asfal'ttegim), čomitesiden tegimel Uden Voden kuzen täht, leibän edheotandal.
Patrad
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalan päivnouzmas, Peloponnes-pol'saren lodehližel mererandal, Ionižen meren süvän Patraikos-merilahten randal, 0..10 m ü.m.t. korktusil. Lähembaine mägi om Panahaikon (Παναχαϊκό) 1926 m ü.m.t. kortte. Matkad Afinhasai om 177 km päivnouzmha orhal vai 215 km avtotedme.
Vn 2011 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 167 446 ristitud, vl 2001 — 168 530 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik 213 984 ristitud elihe Patran municipalitetas 335 km² pindal vl 2011. Läz 315 tuhad eläjid om lidnaglomeracijas 2928,7 km² pindal (2011), agjan pol'.
Gollüz
Vl 2007 Mail'man bank oti absolütižen gollüden röunaks US$1,25-summan rajadust ühtes päiväs ühthe henghe, lugetihe kursad ostmižmahtusen paritetan mödhe. Vl 2015 Mail'man bank libui gollüden röunad 1,9 dollarhasai päiveses, vn 2022 sügüz'kuspäi se röun om US$2,15 ühtele ristitule.
Openduz
Opendamižen ijerarhii
Opendusen pordhiden jäl'ghetuleskelend da sistematižuz oma znamasižed mugažo: specialine keskopenduz pidab sättuda üläopendusen profiläle, üläopenduz — postuniversitetan opendusen profiläle aspiranturas. Ku mugošt täut jäl'ghetuleskelendad ei ole, ka ližaopenduz om tarbhaine nügüdläižen profilän mödhe, toižin linneb jügedamb opetas jäl'ghižel pordhaižel.
Professionaližen opendusen pordhad
Edesine opendamine mäneb aspiranturas i doktoranturas, tedomäran ičestand om sen rezul'tataks.
Professionaližiden mahtoiden kävutamižen aigan professionaline ližaopendamine tegese regulärižikš vemha kvalifikacijad tedoiden uziden standartiden mödhe.
Liberec
Geografijan andmused
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +7,2 C°. Paneb sadegid 803 mm vodes.
Kurovskoje
Istorii
Eziauguižed eländpunktad oliba lidnan tahondas kiviaigan völ. Kurovskoi-počinok oli olmas 16. voz'sadal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon suvipäivlaskmas, Nerskai-jogen molembil randoil (Нерская 92 km pitte, Moskvanjogen hura ližajogi), 121 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 90 km päivlaskmha, lidnümbrikon Orehovo-Zujevo-keskushesai om 29 km pohjoižhe. Toižed lähembaižed lidnad oma Likino-Dulövo 15 km pohjoižhe i Jegor'jevsk 23 km suvhe-suvipäivnouzmha. Moskvan Suren avtorenghan pala (A108-mante) om lidnan päivlaskmaižeks röunaks. Kurovskai-raudtestancii radab lidnan suves.
Laris (lidn)
Istorii
Eländpunkt om olmas amussai, enamba nelläd tuhad vozid erasiden-se andmusiden mödhe. Laris oli Fessalii-agjan ohjandusen faktižeks keskuseks 8. voz'sadaspäi EME. Fessalijan ohjandajad paniba Pifijan vändoiden alust i pid'oiteliba niid. Vl 197 EME rimalaižed anastiba lidnad. Sen kaks' antikaigašt teatrad (3. voz'sada i 1. voz'sada EME) i keskaigaine lidnuz oma kaičenus paloin.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 40 km päivlaskmha i suvipäivlaskmha Egeižen meren randhasai, 67 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Olimp-mägi om 40 km pohjoižhe. Matkad Afinad-pälidnhasai om 210 km suvipäivnouzmha, Salonikihesai om 120 km pohjoižpäivnouzmha. Laris-raudtestancii radab Pirei — Salonikid-keskustal.
Eläjad
Vn 2011 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 144 651 eläjad, Laris-kundan 162 591 eläjad 336 km² pindal, vl 2001 — 131 095 eläjad lidnas i 145 981 eläjad kaikes kundas. Kaik 164 381 ristitud elihe lidnankundas vl 2021. Kaikiš suremb lidnan i kundan ristitišt om nügüd'. Kaik 269 151 ristitud elädas lidnaglomeracijas (2021, regionaline ühtnik).
Mongolii
Mongolii (Монгол Улс, vanh mong.: 20px), nece om täuz' oficialine nimituz, om mererandatoi valdkund Keskmäižes Azijas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Ulanbatar.
Politine sistem
thumb|right|250px|Valdkundaline pert'kulu (ezimal) om parlamentan ištundoiden sija [[Ulanbataras.]] Ohjandusen form om unitarine konstitucine parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Монгол Улсын Ерөнхийлөгч), hän-žo om armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb händast nelläks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Mongolijan administrativiž-territorialine jagand.
Rahvahanižanduz
Valdkundan päpartnör torguindas om Kitai (Mongolijan importan nelländez' da pol'eksportad).
Tadžikistan
Tadžikistan (Тоҷикистон /, Таджикистан), täuz' oficialine nimi — Tadžikistanan Tazovaldkund (Ҷумҳурии Тоҷикистон / vepsän kirjamil Džumhuriji Todžikiston / , Республика Таджикистан), om mererandatoi valdkund Azijan keskuses. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Dušanbe.
Istorii
Vozil 1992−1997 rahvahanikoiden soda mäni valdkundas. Vl 1998 sodakukerdusen onetoi naprind oli.
Politine sistem
thumb|right|250px|Tadžikistanan prezidentan pert'kulu [[Dušanbes.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund dominirujanke partijanke (Rahvahaline Demokratine Partii). Valdkundan pämez' om prezident (Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон). Kaik rahvaz valičeb händast seičemeks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas, ei ole strokuiden röunadusid Emomali Rahmonan täht (vspäi 2016). Nügüdläine prezident om Emomali Rahmon vspäi 1994, vl 2013 valičendoilpäi se om hänen nellänz' strok faktižikš. Prezident paneb päministrad (tadž. Сарвазири) radnikusele.
Karksi-Nuia
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan nimituz oli Nuia-žilo vhesai 1987. Karksi-Nuia sai lidnan statusad vl 1993. Vl 1999 lidn kadoti municipališt statusad, ühtištuihe sidä Karksi-volostidenke. Vn 2017 reforman jäl'ghe ühtištuihe Karksi-, Abj-, Halliste-volostid i Miizakülä-lidnad Mul'gi-volostikš, panihe Abja-Paluoja-lidnad sen keskuseks.
Eläjad
Nügüd'aigan volostin videndez eläb lidnas.
Voskresensk
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon suves, Moskv-jogen hural randal tobjimalaz, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 80 km lodeheze. Lähembaižed lidnad oma Kolomn suvhe, Beloozörskii lodeheze, Jegor'jevsk päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha.
Sitharag
Lindun toižed nimed paginoiš: näriž, paskharag, räč, sitkokoš, sitnäč, sitnäriž.
Lotus Elise
Om pästtud vlpäi 1996, edelkävui — Lotus Elan. Ezmäine serii oli vhesai 2001, kümne vot pästtihe kahtent serijad, i vspäi 2011 tehtas koumant serijad.
Tailand
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Tailandan topografine kart. Valdkund sijadase Indokitain pol'saren keskuses.
Tervhuz
Märhapanendad
MTO:n käskuzkirjan mödhe, «tervhuz om täuz' fizine, hengeline da socialine hüvinolend, läžundoiden da fizižiden defektoiden olmatomuden ližaks». No ei voi kävutada necidä märhapanendad populäcijan i personan tervhuden arvoindan täht. MTO:n mel'pidegen mödhe, personaline tervhuz om löutud palahtelendoiden i läžundoiden olmatomuz; populäcijan tervhuz om kolendmäran, läžumižlugun da invalidižusen alendusen process.
Tailand
Politine sistem
Nügüdläine päministr om Prajut Čan-Oča vs 2014 elokun 24. päiväspäi. Senatan ühtnijoiden valičendad oliba vl 2014. Tailandan pävaličendad uden Konstitucijan mödhe, sidä kesken parlamentan alakodihe, oliba vn 2019 24. päiväl keväz'kud.
Eläjad
Kodikelen mödhe (2010): vaiše tailandan kel' — 90,7%, tailandan kel' da toižed keled — 6,4%, vaiše toižed keled (sidä kesken malain i mjanmaran) — 2,9%. Anglijan kel' om levitadud paginkeleks.
Trojani
Vn 2011 Pol'šanman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 520 ristitud.
Tervhuz
Ozutajad
Tervhuden indeks om tervehiden ristituiden (kudambad ei olgoi läžegandenuded) pala tedoidusen pordos (oz., voden aigan).
Jahrom
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,3%, totarlaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,7%.
Vibirat' čudo
Irdkosketused
Kategorii:Nüšan al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2010 al'bomad Kategorii:Debütižed al'bomad
Viipur
Eläjad
Viipurin politehnine kolledž, agrotegimištoližen i meckompleksan tehnikum oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš. Mugažo Leningradan agjan medicinižen profšingotesen keskusen filial (edel 2022. vot Viipurin medkolledž), nellän üläopendusen aluzkundan filialad (Piter, Puškin) ratas lidnas.
Kolomn
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, Moskv-jogen lanktendan Okanjogehe huralpäi randoil, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 100 km lodeheze avtotel vai 117 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Luhovici suvipäivnouzmha i Voskresensk pohjoižhe.
Slovakan kel'
Istorii
Erigoittas koume pordod slovakan kelen istorijas: aigaline (edel 1000. vot), edel kirjankel't (voded 1000−1787) i kirjankelenke (vspäi 1787). Čehan kel' oli kirjankeleks 18. voz'sadhasai. Slovakan kirjankel' om sätud i kodificiruidud 19. voz'sadan keskes keskpaginoiden alusel. Kirjamišt oti latiništ grafikad aluseks.
Kalahabuk
Ümbrikirjutand
Täuz'kaznuden kalahabukan piduz om 55..58 sm, maihutuzkeskustanke 145..170 sm. Emäčud oma suremb videndeses mi ižačud vedusen mödhe, suugiden maihutuzkeskust om levedamb 5..10 procentas. Pohjoižamerikan alaerikon ižačuiden mass om 1,2..1,6 kg, emäčuiden 1,6..2 kilogrammad.
Leopard
Homaičendad
Kategorii:Kažinvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad
Džonni Hollidei
Irdkosketused
Kategorii:Francijan akt'orad Kategorii:Francijan pajatajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1943 Kategorii:Sündnuded kezakun 15. päiväl Kategorii:Kolnuded Francijas
Sitmarjad
Alaerikod
Löutihe viž alaerikod londuses:
Krasnozavodsk
Istorii
Novostroik-radnikžilo lugetihe lidnan mikrorajonaks vhesai 2000. Erištuihe sidä Peresvet-lidnaks vl 2000, sen jäl'ghe Krasnozavodskan ristitišt poleni kahthe kerdha.
Krasnozavodsk šingotase himižel tegimel (patronad, pirotehnikan šlibakod), sauvondmaterialiden pästandal, sömtegimištol (čajun pakuitez, südäiveziden tegim).
Linnei Karl
Kanz
Vn 1739 sügüz'kuspäi tedomez' oli nainu, sündutihe seičeme last, kaks' poigad da viž tütärt, heišpäi üks' poig da nell' tütärt oliba elänuded täuz'igäižushesai. Karl Linnei-noremb poig linni tatan jäl'ghetulijaks.
Pakuine muju
Homaičendad
*
Matondkar Urmila
Kanz
Vspäi 2016 om lähtnu mehele. Mohsin Akhtar Mir om hänen mužik, enzne model' da biznesmen. Urmilan vanhemb Kedar-vell' om Indijan sodavägiden lendai, noremb Mamta-sizar radoi aktrisan enččes.
Malaizii
Politine sistem
thumb|right|250px|Malaizijan parlamentan pertid [[Kuala Lumpuras.]] Ohjandusen form om federativine parlamentine konstitucine monarhii. Valdkundan pämez' (kunigaz) om Abdulla II vs 2019 vilukun 31. päiväspäi. Kaikuččel videl vodel štatoiden ühesa monarhad valitas kunigast (Yang di-Pertuan Agong «ülembaižel ižandal pandud») da varakunigast videks vodeks štatoiden järgendusen mödhe. Hö vahvištadas kaikid käskusid. Kunigahan ak om kahtenz' ristit valdkundas, Konstitucii kel'dab händast valdkundan radnikusen otmaspäi. Parlamentan partijan-vägestajan lider kändase päministraks (Perdana Menteri Malaysia) — federaližen ohjastusen pämeheks. Kaik ministrad oma parlamentan ühtnijad.
DruGoy
«DruGoy» (ДруGoy, ToiNe) om Kirkorovan Filippan kompiläcijanal'bom, kudamb om pästtud vodel 2011.
Plazma
Istorii
Gruppan aluz om pandud Volgogradha vl 1990, i vhesai 1999 sen nimituz oli Slow Motion («vitk likund»). Kollektiv sai taholišt tetabut i päti sada sidä kaikes valdkundas, sen tagut vajehti nimitust vl 2000. Ezmäine gruppan prodüser oli Dmitrii Malikov vll 2000−2005, jätksihe ühthižtöid hänenke möhemba-ki. Gruppan mülükund jäb vajehtamata.
Belomorskan rajon
Istorii
Suren Tatanman sodan aigan ei olend Suomenman sodavägid rajonas. Vozil 1941-1944 Belomorsk oli Karjalaiž-Suomen NST:n pordaigaližeks pälidnaks i Karjalan frontan štaban sijaduseks. Sil-žo vozil lidn tegihe raudtesol'meks.
Eläjad
Toižed sured eländpunktad oma Letnerečenskii-žilo (1,7 tuh. rist. vl 2013) da Sosnovec-žilo (1,5 tuh. rist. vl 2013), molembad sijadasoiš Vigan randal ülezjogen Belomorskaspäi.
Maižanduz
Sarakon da regioniden eriližused
FAO:n specialistad znamoitas, miše kuivman pindan 78% om znamasiženke londuseliženke röunadusenke manradandan šingotesen statjas, völ 13% oma madalanke produktivižusenke. Vaiše kuivman 9% sättub manradandale, andab keskmäšt da korktad produktivižust. Vl 2009 37,6% kaikes kuivmaspäi kävutihe maižanduses, neniden procentoiden keskes 25,8% kävutihe omaluižikš, 10,6% oli künttud, 1,2% — semetud äivoččed kul'turad.
Zaraisk
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, Osötr-jogen alajoksmusen oiktal randal läz täuzin (Осётр 228 km pitte, Okan oiged ližajogi), 150..170 m ü.m.t. korktusil. Matkad Räzanin agjhasai om 15 km suvhe orhal. Matkad Moskvhasai om 145 km lodeheze. Lähembaižed lidnad oma Ozöri 24 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 33 km avtotedme i Luhovici 22 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal vai kaikil teil.
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,7%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 3,3%.
Rasputina Maša
Maša Rasputina, todesine nimi om Alla Nikolaevna Ageeva (А́лла Никола́евна Аге́ева; sünd. 13. semendku 1964, Inskoi-žilo, Belovon rajon, Kemerovon agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine pajatai.
Lahdenpohjan rajon
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma grafit, mec, kala, reskvezi.
Eläjad
Vl 2002 kaik 21 vepsläšt elihe rajonas (0,13% sen ristitištospäi).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarak om turizm, sikš miše se om karjalan rahvahan formiruindan geografine keskuz.
Ramenskoje
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon pohjoižpalas, Moskvanjogen hural randpolel, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 28 km päivlaskmha-lodeheze. Lähembaine lidn om Žukovskii ani päivlaskmha da lodeheze sen aerodromanke.
Ramenskoje-raudtestancii radab vspäi 1862 «Moskv (Kazanin päraudtestancii) — Räzan'»-keskustal. Toižed oma koume platformad: 42. km, Fabričnai, Ippodrom.
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Ramenskojen kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Gabon
Ižanduz
Gabonan päeksport om kivivoi (69%), pumaterialad (16%), marganc (10%); toine eksport — räzin londuseližes kaučukaspäi (1%), kontorkalud (1%).
Činoi Ališa
Ališa Činoi (આલિશા ચિનોઇ, अलीशा चिनॉय Ališa Činoi, Alisha Chinai), todesine nimi om Sudžata Činoi (angl. Sujata Chinai; sünd. 18. keväz'ku 1965, Ahmedabad, Gudžarat, Indii), om indijalaine pajatai.
Organine himii
thumb|right|250px|[[Metanan (CH4) molekulan struktur. Se om kaikiš koveritomamb organine substancii.]] Organine himii om himijan jaguz, tedoidab hil'nikan ühtnendoiden strukturad, ičendoid da sintezan metodoid toižidenke himižidenke elementoidenke, mülütadas niid organizihe ühtnendoihe.
Tedon predmet
Organižen himijan predmet mülütab nenid metoid, eksperimentaližid metodoid i teoretižid el'gendusid:
Fredrikstad
thumb|left|250px|Fredrikstadan i Sarpsborgan kart ümbrištonke (2005) Fredrikstad (mugažo norvegijan kelel, virktas [ˈfrɛ̀drɪkstɑ], «Fredrikan lidn») om lidn da municipalitet (kommun) Norvegijan suves. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe Sarpsborg-kaimdailidnanke, mülüb Viken-agjaha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Frederik II-kunigahal vl 1567 kuti lidnuz, om nimitadud kunigahan mödhe. Lidnan municipalitet om olmas vspäi 1838, se om levitadud külärajonil vl 1964 i 1994. Edel 1877. vot kirjutihe lidnad oficialižešti Frederiksstad, vll 1877−1888 — Fredriksstad, vspäi 1889 nügüdläižikš.
Irdkosketused
Kategorii:Norvegijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Viken
Jonuz
Jonusen vedand om tedo jonusiš da niiden likundas.
Vedadud likundrivi
Vagon om jonusen päkomponent, sikš miše vedadas jüguid da passažiroid arni siš. Voib rindatada raudtevagonan istorijad kaiken raudtetransportan istorijanke, se augotihe 18. voz'sadal völ kaivuzvagonuzišpäi. Ezmässai vagonad oliba kaks'värtmuzližed vagonuziden kartte, ned oliba odvad relativižikš, oli kebn tehta niid. Nell'värtmuzližed vagonad vajehtiba niid, kaks' kaks'värtmuzlišt telegut tegihe vagonan kävupalaks. Necišpäi kova kezroiden baz lüheni znamasižikš, vagonoiden mülütandmahtuz kändusihe tegihe varmdaks. Nügüdläižiden vagonoiden metallasižed konor'ad (pulläd) ližatas niiden varuitomut. Kävutandan mödhe erištadas jüguvagonoid i vagonoid passažiroiden täht.
Klassifikacii
Jonusiden klassifikacii om erazvuitte lujas. Voib jagada niid neniden kriterijoiden mödhe:
Jonusen radnikad
Kaikutte jonuz om vedimen brigadan ohjandusen al. Nece brigad kogoneb mašinistaspäi da hänen abunikaspäi. Mašinist ohjandab jonust, kacub ten varuitomut. Vedimen mašinistan abunik mugažo kacub ted i erasti, mašinistan käskön mödhe, kodvib sil'mil vedimen ladimišton radod.
Signalad
Edelpäi tedotamižsignalad jonusen lähenemižes oma tarbhaižed varmitamha likundan varuitomut. Mugomad signalad varutadas mugažo jonusen likundan čuraduses. Sen ližaks, mašinist voib vajehtadas informacijal olijoidenke raudteil radnikoidenke kulundsignaliden abul, sidä kesken antta käsköid.
Segežan rajon
Geografijan andmused
Klimat om ven pehmed meren klimatan pirdoidenke. Vilukun keskmäine lämuz om −12,1 C°, heinkun lämuz om +16,6 C°. Paneb sadegid 500 mm vodes.
Dekart Rene
Tond tedoho
Racionalizman filosofijan toižendan — kartezianižusen — alusenpanii, se om nimitadud hänen kanzannimen adjektivižes latinižes formaspäi: Cartesian. Filosofijan radikaližen heilün metodan sädai.
Kemin rajon
Istorii
Vspäi 1994 ühtištuihe rajonad Kem'-lidnanke. Vl 2002 rajonan päkäskuz om vahvištadud, nügüd' se om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.
Lokk Džon
Biografii
Lokk oli Vestminsteran školan hüvän openikan, sid' openui Oksfordan universitetas (1652−1658), sai magistran arvnimed. Eli naimatoman, jäi lapsetoman. Koli ičeze Ledi Demeris Mešem-sudaruškan kodihe astman tagut.
Mustikaine
Mustikaižen marjad oma södabad. Kävutadas marjoid da lehtesid vaumičemha zellid. Erašti kazvatadas mustikašt mäguziš čomitesen täht.
Etimologii
Erikon myrtillus-nimituz om vähenzoitai sana myrtus-nimespäi — «mirt», mustikaine om penen mirtan kartte.
Ümbrikirjutand
Lehtesed oma järgetud, pened, sonekahad, nahkakahad da munanvuiččed ičeze pindal. Ned lanktas maha tal'vele. Vihman aigan vezi jokseb varziden kurnunvuiččidme lehtesidme jurele.
Himijas
Mustikaižen mujutai substancii — se om PH-indikator, kudamb vajehtab ičeze mujun sinižeks muiktuzmäran alendusen aigan.
Kuti pramozl
Marjoiden poimind tob äjile külänikoile znamakahid saližrahoid.
Sobral Salvador
Biografii
Vl 2017 hän ezini Evrovizii-konkursal, kus pajati Amar pelos dois-pajon («Armastada kahtes»), oti vägestust rekordsatusenke (758 čokkoint) i sai ezmäižen vägestusen Portugalijan täht sen ühtnendan 53 vodes.
Beloozörskii
Geografijan andmused
Beloozörskii oli lidnankundan keskuseks edel vn 2019 semendkud, lidnankund mülüti 2 žilod i 4 küläd, sen pind oli 172,92 km².
Mujezerskijan rajon
Geografijan andmused
Klimat om ven pehmed. Vilukun keskmäine lämuz om -11,9°C, heinkun kesklämuz om +15,7°C.
Nicše Fridrih
Biografii
Vozil 1862−1868 Fridrih Vil'gel'm openui Bonnan, sid' Läipcigan universitetoiš. Vll 1868−1879 oli ranu Bazelin universitetas klassižen kelentedon professoran. Läksi erindha läžundan tagut (lujad pän kibud, palah'ne sogeduz), sid' oli tervnenu da eli sättujan klimatan ecmäs (Sankt-Moric, Genui, Turin, Nicc), pordoil pörttes Saksanmaha perehennoks (Naumburg). Eli apatridan vspäi 1869 surmhasai.
Girls' Generation
Gruppan aluz om pandud Seulha vl 2007. Ühtnijad pajatadas, mugažo fil'mzihe TV-serialoiš, fil'miš, bobuštuzšouiš.
Pul'kanloi
thumb|right|250px|L'juisan pul'kanlojan täutmižen mehanizman rad. Animacii om 1,8 sekundad hätkte, 30 kadrad. Pul'kanloi om lamoiambundazegen toižend. Se ambub avtomatižikš jonoil vai rattemata (valegel), kävutab pul'kid lentaspäi. Metimen edhuz sase ühthe..kahthesai kilometrad.
Palad
Pul'kanlojan palad oma somuzlaud, magazin, patronlent, lentkonor', ambundreigun azotim, metim, svolin', sošk, aluz, turel'.
Toran aigan pandas azegid pul'kanloipezoihe, jogale mez'kund om märhapandud.
Klassifikacii
Toižed parametrad oma mass (kebn, jüged), amblusen edhuz (1,5..3 km), amblusen temp (600..1500 ambundad minutas), patronkonoriden lugu.
Mujezerskii
Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan keskuzpalas, enččiden Reboli- da Rugjärv-rajonkeskusiden kesktahos, Mujezerk-jogen hural randal tobjimalaz. Mec ümbärdab žilod. Žilon pen' pala sijadase 15 km päivlaskmha Mui-järven lodehližel randal. Matkad Petroskoihesai om 270 kilometrad suvipäivnouzmha orhal, 375 km raudtedme, 440 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kostamukš, 97 km lodeheze orhal.
Eläjad
Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 4 400 eläjad vl 1989. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 4 007 ristitud, vl 2010 — 3 328 ristitud. Rajonan ristitišton kaks' seičemendest eläb žilos.
Ižanduz da transport
Ižandusen sarak oma mecižandusen edheotand.
Kul'turpert' i rajonan kirjišt ratas žilos. Opendusen aluzkundad oma keskškol da čomamahtoiden lapsidenškol.
Ivantejevk
Istorii
Ivantejevk šingotase sauvondan betonsol'mel i edheotandoil (betonantegimed, raudbetontegesed, metalližen vanundan varažomad, elektrolämbitusen sistemad), sömtegimištol (leibänkombinat, oluden tegim) i mecan tedokeskusel. Vaiše pened tekstiližed edheotandad jäihe rados nügüd'.
Versalin kožundkirjutez
thumb|right|250px|Kožundkirjutesen anglijankel'žen variantan kor', vn 1919 pästand Versalin kožundkirjutez (Traité de Versailles, Treaty of Versailles) om kaikiš znamasižemb kožundkirjutesišpäi, kudambad lopiba Ezmäšt mail'man sodad. Dokument om allekirjutadud Parižan Versal'-ezilidnas vn 1919 28. päiväl kezakud, sen rezul'tataks soda tuli lophu Germanijan i germanijanvastaižen koalicijan keskes.
Homaičendad
Kategorii:Kožundkirjutesed kirjamišton mödhe Kategorii:20. voz'sadan kožundkirjutesed Kategorii:Nacijoiden Ühtnend Kategorii:Reparacijad
Medvežjegorskan rajon
Medvežjegorskan rajon (Медвежьегорский район, Karhumäki piiri, Karhumäen piiri) om municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundas, Venälaižes Federacijas.
Geografijan andmused
Vspäi 2005 rajonan territorii alajagase 9 municipaližhe ühtnikha: 3 lidnankund da 6 küläkundad.
Louhin rajon
Eläjad
Kaik om 30 eländpunktad rajonas (vl 2005), sidä kesken 3 lidnanvuittušt žilod, 15 külänvuittušt žilod, 5 raudtestancijad da 7 küläd.
Louhi
Tobmuz
Kaik kümne ezitajad mülüdas Lidnankundan Nevondkundha (Совет поселения). Valitihe heid järgenduseližen kerdan vn 2013 sügüz'kun 8. päiväl (koumanz' kucund).
Sergei Lebedeb radab lidnankundan pämehen vn 2009 redukun 11. päivän valičendoiden jäl'ghe kahtenden strokun jäl'geten. Hänen valdatusiden strok om nell' vot.
Efiopii
Geografijan andmused
Efiopii om mägekaz valdkund tobjimalaz, Efiopijan mägišt om sen päpala. Kaikiš korktemb čokkoim om Ras Dašen-mägi, 4533 m meren pindan päl. Kaikiš madalamb čokkoim om Danakil-alang (−125 m).
Administrativiž-territorialine jagand
Administrativiž-territorialižikš Efiopii jagase 11 regionaks: 9 avtonomižeks agjaks (üks'lugu amh. transliteracii: kəlləl — killil:ha, štataks etnižen tundusen mödhe) da kahteks agjaks tazostadud lidnha ičeohjandusenke (üks'lugu amh. transl.: yä'städadär akkababi — astedader akababi: Addis-Abeb da Dire-Dau). Agjad alajagasoiš 68 zonha (üks'lugu amh. transl.: zonə — zoni), ned — 770 ümbrikho (amh. transl.: wäräda — uored, sidä kesken läz sadad oma lidnümbrikod). Ümbrikod alajagasoiš kundoihe (amh. transl.: käbäla — kebel).
Eläjad
Vl 2015 valdkundan eläjiden lugun oli 90 076 012 ristitud.
Efiopijan toižed järedad lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vl 2012 ): Adam (Nazret), Gonder, Mekele, Desse, Bahr Dar, Džimm. Vl 2015 kaik oli 19 sadatuhašt lidnad.
Marumenc
Kävutand
Tervakaz anhusin-mujutim (vai rusked alkanet) mülüb Anchusa-heimon kazmusiden jurihe, mujutim om kel'tud Evropas E103-sömližaduz, segoitamatoi vedes.
Krasnoarmeisk (Moskvan agj)
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon suvipäivlaskmas, Vor'-jogen randal (Воря 108 km pitte, Kläz'man hura ližajogi), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnümbrik vedase šoidul Vladimiran agjan röunhasai. Matkad Moskvhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 37 km suvipäivlaskmha. Lähembaižed lidnad oma Hot'kovo i Sergijev Posad pohjoižhe, Černogolovk suvipäivnouzmha, Fräzino, Ivantejevk i Puškino suvipäivlaskmha.
Mail'man tervhudenorganizacii
Istorii
Nügüd'aigan organizacii om olmas spravitamha konkretižid läžundoid i pošavid. Se klassificiruib läžundoid, märhapaneb zelliden pänimikirjutesid i lapsiden vakcinacijan mülündad. MTO radab valdkundoiden tervhudenkaičendan sisteman šingotesen päl, sädab sen sarakon standartid. Varadab mamust i laps'aigad, abutab londuseližen ümbrišton kaičendale. Vedab sanitarišt statistikad i pästab dokumentoiden äjüt sen alusel. Vll 2020−2021 MTO:n kogonaine büdžet oli US$5,8 mlrd vai sen enamba (vl 2019 US$2,5 mlrd), sida kesken 28 % oli regulärine rahaabu ühtnijoiš valdkundoišpäi, 72 % — toine rahaabu valdkundoišpäi, organizacijoišpäi i privatižiš fondoišpäi, sal'hed rahapanendaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Rahvahidenkeskeižed organizacijad Kategorii:Organizacijad kirjamišton mödhe
Kuba
Geografijan andmused
Klimat om tropine passatine kaks'sezonine, relätivine nepsuz om korged läz kaiken aigan. Vihmsezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus, kuiv sezon tuleb redukus-sulakus. Joged oma lühüdad. Sar' alištub tropižile torokoile kovidenke tulleidenke.
Rahvahanižanduz
Ižanduz om agrariž-industrialine. Valdkund nacionalizirui kaiked ekonomikad vn 1960 revolücijan jäl'ghe. Saharan i tabakan tehmine om levitadud kaikiš enamba. Nikelin eksportine pästand tegese. Turizm tob rahaližoid. Äi tavaroid jagase ristitištos kartaižiden mödhe, erased oma maksutomad. Vspäi 2016 penen i keskmäižen biznesan edheotandad oma legitimižed, miše revolücijan azj jäi elegiš, Raul Kastron melen mödhe.
Mississipi
Mississipi (Mississippi [ˌmɪsᵻˈsɪpi]) om geografine nimituz Pohjoižamerikas. Se voib znamoita:
Kalevala (žilo)
Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan keskuses, Keskkuito-järven-vezivaradimen pohjoižel randal. Matkad Petroskoihesai om 411 kilometrad suvhe orhal, 553 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kostamukš, 74 km orhal, 148 km avtotedme.
Eläjad
Vspäi 1999 Kalevalan rahvahaline municipaline kodirandantedištandmuzei om avaitud žilos.
Kaarin
Istorii
Suomenman kaikiš amuižemban (12. voz'sada) jumalanpertin aluz om löutud lidnanno. Kaarin-eländpunkt sai municipalitetan statusad vl 1869. Anttihe lidnan statusad vl 1993. Piikkiö-kund (roč. Pikis) om ühtištadud Kaarinanke vl 2009, Kaarin oti Piikkiön lidnanznamad sil-žo aigal.
Vsevoložsk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan lidnad *
.ir
.ir om Iranan Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 6. päiväl sulakud. Sen komplimentarine domen om .ایران (.iran) domennimiden täht persijan kelel, registracii oli avaitud vl 2010 i sid'-žo loptüd sankcijoiden tagut (1600 domennimed om sätud). Kaik läz pol'tošt millionad domennimid om registriruidud .ir-zonas vodele 2021.
Serpuhov
Geografijan andmused
Serpuhov-raudtestancii radab vspäi 1865 «Moskv — Tul»-keskustal. Jügujogiport (2 mln tonnoid vl 2007) radab Nar-jogen randal kahtes kilometras Okaspäi. Federaline M2-trass om saudud 4..6 km päivnouzmha lidnaspäi, Moskvan agjan sur' rengazavtote (A108-trass) mäneb 3..5 km pohjoižhe Serpuhovaspäi.
Kongon Demokratine Tazovaldkund
Politine sistem
thumb|right|250px|Rahvahan pert'kulu om Kongon Demokratižen Tazovaldkundan parlamentan ištundoiden sija. Ohjandusen form om prezidentine tazovaldkund. Valdkundan da ohjastusen pämez' om prezident. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, kahtenz' strok om voimusine. Prezident paneb päministrad (Premier-ministre, Waziri Mkuu, Minisele ya Yambo) radsijha.
KDT:n järgenduseližed pävaličendad oliba vn 2018 30. päiväl tal'vkud. Feliks Čisekedi om valitud (sai 38,57% änid) da radab prezidentan vs 2019 vilukun 24. päiväspäi. Päministr om Žan-Mišel' Sama Lukonde vs 2021 uhokun 15. päiväspäi.
Eläjad
Uskondan mödhe (2014): riman katolikad — 29,9 %, protestantad — 26,7 %, toižed hristanuskojad — 39,3 %, islamanuskojad — 1,3 %, toižed uskojad (sidä kesken sinkretižed kul'tad i sijaližed uskondad) — 1,2 %, religijatomad — 1,3 %, märhapanendata — 0,3 %.
Kalin
Kalin (Viburnum) om penzhiden i madaliden puiden heim, läz 160 erikod. Mülüb Adoksanvuiččed-sugukundha.
Tanzanii
Rahvahanižanduz
Tanzanijan päeksport om kuld (22%), maižandusen produktad (läz 15%, sidä kesken kofe, pal'mvoi, kakao, perč, čai, nižu), hobed (9%), vas'k (6%); toine eksport — marganc (5%), tabak (5%), kala (4%), kivivoi (3%), puvill (2%), zelläd (2%), londuseline gaz (1%).
Belen (Par)
thumb|left|250px|Belenan lidnanlaptad (2022) Belen (Belém [beˈlẽj], Viflejem-lidnan portugaline nimi) om lidn Brazilijan pohjoižel mererandpolel. Se om valdkundan üks'toštkümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Par-štatan administrativine keskuz (vspäi 1772).
Vinnipeg
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Belen (Par)
Istorii
Ende indejalaižiden šukuru-heim eli lidnan tahondas.
Präž
Istorii
18. voz'sadan augotišel manmehed sordiba mec, vaumičiba puhil't i saiba raudkivendod järvespäi — kaik Oloncan tegimiden täht.
Elektrogorsk
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 12 370 eläjad, vl 1959 lidnan — 11 454 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 22 480 ristutud. Kaikiš suremb ristitišt om 22..23 tuhad eläjid vspäi 2010 (23 085 rist. vl 2016).
Rahvahad (2010): venälaižed — 91,4%, uzbekad — 1,6%, ukrainalaižed — 1,3%, moldovalaižed — 1,2%, azerbaidžanlaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 3,5%.
Präž
Tobmuz
Lidnankundan uz' päkäskuz om vahvištadud vl 2012, se vajehti vn 2008 päkäskust.
Cin' Šihuandi
Aigaližed voded (Cin'-valdkundan van) (vv. 259 — 221 edel m.e.)
39-vozne In Čžen ezmäižen kerdan istorijas ühtenzoiti Kitajad kogonaz. Vl 221 edel m.e. hän oti imperatoran Cin' Šihuandi-arvnimen da pani Cin'-imperatoriden dinastijan alusen. Čžan'go-aig sen Kitain amuižiden valdkundoiden vastustusenke da vereviden sodidenke tuli lophu.
Kedr
Leviganduz
Kazmuz voib äikerdoitas semnil tahondoiš ekstremumanke korktemb mi −25..−30 C° erikoidme. Kedr kazvab paremba rohlil mahusil, mouckiven vajagudenke, toižin mokičese hlorozan tagut.
Ümbrikirjutand
Tauz'kaznuded pud oma 40..50 metrad kortte, kron om leved. Kor' om muzahahk, siled noril tüvil, räbed vanhil. Vezad oma lühüdad i pit'kad, jäl'gmäižiden kavag' kazvab spiraližikš. Neglanvuiččed lehtesed oma 8..25 mm pitte, 60 millimetrhasai gimalajižel erikol.
Kävutand
Vahv pumaterial om arvokaz amuižiš aigoišpäi. Ottas pertiden i laivoiden sauvomižhe, meblin tehmižhe. Ei voi otta sömäks kedran erikoiden semnid, pedajiden-«kedroiden» erineden. Kedr kävutase parfümerižes tegimištos.
Saudan Arabii
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Saudan Arabijan topografine kart Saudan Arabii röunatab Iordanijanke (röunan piduz — 731 km), Irananke (811 km) da Kuveitanke (221 km) pohjoižes, Kataranke (87 km) da Araban Ühtenzoittud Emiratoidenke (457 km) päivnouzmas, Omananke suvipäivnouzmas (658 km) da Jemenanke suves (1307 km). Ühthine röunoiden piduz om 4272 km. Saudan Arabijan randad lainištab Persijan laht pohjoižpäivnouzmas da Rusked meri päivlaskmas. Ühthine randanpird — 2640 km.
Politine sistem
Municipaližen tobmuden aluzkundoiden ühtnijoiden valičendad oma vspäi 2005 i oleldas kerdan nelläs-kudes vodes, järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 12. päiväl tal'vkud.
Tanganjik
Nimitusen augotižlibund
Levedali tetaban ezimeletusen mödhe, «Tanganjik»-nimi libui «etanga janja»-virkehespäi. Se kändase kuti «täuz' kalad vezišt» bemba-heimon kelespäi, mugoižed ristitud elädas järven suvirandal.
Šeksn (Šeksnan rajon)
Ižanduz da transport
Žilon i rajonan istorijan keskuz, sädamižen lapsidenkeskuz, sportškol i keskuzkirjištsistem oma žilos. Opendusen aluzkundad oma kaks' keskškolad i professionaline škol specialiženke augotižopendusenke.
Lämuz
Fizižen suruden znam om T vai t. Sistemine märičendühtnik lämuden täht om kel'vin (K). Järgeližes elos kävutadas Cel'sijan gradusad (C°, °C), mugažo Farengeitan gradusad (F°, °F) anglijankel'žiš maiš, om erasid toižid pordhištoid (oz., Reomüran). Ladim märičemha lämut om lämänmäričim vai gradusnik. Ei voi märita lämut oikti, vaiše hibjoiden toižiden ičendoiden vajehtusen kal't (mülü, painuz, elektrovastustuz, elektrolikutai vägi, sädegoičendan intensivižuz).
Gojanii
Geografijan andmused
Gojanii jagase seičemeks administrativižeks regionaks. Ned alajagasoiš läz 640 ümbrikoks (barrio).
Orehovo-Zujevo
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 99 273 eläjad, vl 1959 — 108 297 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 120 670 ristutud, nügüdläižen lidnümbrikon pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 135..137 tuhad eläjid vll 1982−1993 (137 198 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman sündundan päjumalanpert' (om saudud vll 1872−1895), kümne jumalanpertid i časoun', islaman mečet' oma olmas lidnas.
Marksizm
Publikoitud vl 1867 «Kapital. Politižen ekonomijan arvostelend»-kirjan ezmäine tom (Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) kändihe marksizman kaikiš znamasižembaks säduseks. Kirjan kahtenz' (1885) i koumanz' (1894) tomad oliba publikoitud Engel'sal Marksan surman jäl'ghe. Marksan opendusen erazvuiččed interpretacijad oma olmas, ned oma erazvuiččihe politižihe partijoihe i likundoihe sidodud kundaližes meles i politižes praktikas. Politine marksizm om socializman ühteks variantoišpäi.
Černogolovk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad Kategorii:Moskvan agjan lidnümbrikod Kategorii:Tedolidnad
Marksizm
Homaičendad
Kategorii:Socialižed likundad Kategorii:Socialine filosofii Kategorii:Sociologižed teorijad Kategorii:Saksanman filosofii
Kadui
Geografijan andmused
Kadui jagase videks agjaks: Vanh Kadui (läz raudtestancijad), GRES, DOZ (punümbriradai tegim), Sudan reid i Hutorok («futorut»), niišpäi nell' oma ühtenzoittud rengaztel.
Tobmuz
Lidnankundan Administracijan pämez' om Vasilii Burlov vn 2018 vilukuspäi. Edeline lidnankundan Administracijan pämez' om Nikolai Ševelöv (kezaku 2005 — viluku 2018). Administracijan südäin: administracijan pämehen varapämez', viž palakundad, kaik om 16 radnikad.
Vožeg
Eläjad
Kaikiš suremb ristitišt oli 7 552 eläjad vl 1959 i 7 370 eläjad vl 1989. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 6 835 ristitud, vl 2010 — 6 725 ristitud.
Ižanduz da transport
Ižandusen sarakod oma:
Sudan
Istorii
Vn 1956 11. päiväl vilukud Sudan tedištoiti ripmatomudes Sures Britanijaspäi da Egiptaspäi.
Politine sistem
Ohjandusen form om federativine konstitucine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan da ohjastusen pämez' om prezident. Rahvaz valičeb hänen kandidaturad. Prezident-žo om armijan päižeks käskmeheks. Vll 1989−2016 ei olend päministran radnikust.
Klassine mehanik
Klassine mehanik jäb znamasižen ičeze koveritomuden tagut toižiden teorijoiden rindataden i ümbrikirjutab muupäivälišt avarod realižust hüvin. Voib kävutada sidä mehanikad ümbrikirjutamha äjiden fizižiden objektoiden likundad: järgeližed objektad (kuti ripakmellic vai hloptan mäč), astronomižed objektad (planetad, tähthad), äjad mikroskopižed objektad.
1946
1946 (tuha ühesasadad nell'kümne kudenz') voz' — järgeline voz', kudamb augotihe tožnargel grigorianižen kalendarin mödhe.
Ruz
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 4 584 eläjad, vl 1959 — 5 957 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 495 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) videndez. Kaikiš suremb ristitišt oli 15..16 tuhad eläjid vll 1992−2001 (16 400 rist. vll 1998−2001). Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Eläbzdusen päjumalanpert' (om saudud vll 1714−1721), koume jumalanpertid i koume časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 91,0%, ukrainalaižed — 2,2%, armenijalaižed — 1,7%, vaugedvenälaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 3,9%.
Bukpu
Ümbrikirjutand
Pit'kad urbad kazdas tal'vel. Bukpu änikoičeb kevädel ezmäižiden lehtesiden kazvandanke ühtenaigašti.
Pähkimpu (heim)
Ümbrikirjutand
Lehtesed oma surehkod koveritomad, kehkrad vai läz sidä, lanktas tal'veks.
Kambodž
Istorii
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli olmas vspäi 1947. Nügüdläine kudenz' lugul Konstitucii om vahvištadud vl 1993, sen vn 2008 versii om väges.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Kambodžan topografine kart. Kambodž om mavaldkundröunoiš Tailandanke lodehes (803 km), Laosanke pohjoižes (541 km) da Vjetnamanke päivnouzmas (1228 km). Sen suvipäivlaskmaižed randad lainištab Tünen valdmeren Kitain Suvimeren Siaman laht. Randpird om 443 km.
Dedovsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon päivnouzmas, 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Istr-jogen hurad Gräzev- i Nahabink-ližajoged (Грязева 10 km pitte, Нахабинка 25 km pitte) jokstas ani suvhe lidnaspäi. Matkad Moskvhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 23 km päivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Istr 15 km päivlaskmha orhal, avtotel vai raudtel, Moskvan Zelenograd-rajon 10 km pohjoižhe orhal, i Krasnogorsk 12 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai teidme. Venäman kaikiš järedamb lidnanvuitte Nahabino-žilo (46,5 tuh. rist. vl 2020) zavodiše ani suvipäivnouzmha lidnaspäi.
Čagod
Tobmuz
Kümne ezitajad mülüdas municipaližen ühtnikan Nevondkundha (Совет муниципального образования). Valitihe heid järgenduseližen kerdan vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl (koumanz' kucund). Heiden valdatusiden strok om nell' vot. Aleksei Murašov radab sen ezimehen. Varapämez' om hänele abhu.
Ižanduz da transport
Taksid oma kundaližeks transportaks žilon südäimes. Avtobusad ajeltas Vologdhasai, Čerepovechasai da Piterihesai joga päivän.
Čuhunduz
Čuhundusiden toižendad:
Elektrougli
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad Kategorii:Bogorodskan lidnümbrik (Moskvan agj)
Pol'veim
Pol'veimiden toižendad oma elektrovedandmahtusen harakteran mödhe (ičeze i ližasegoitusiden) i toižendan mödhe (elektroniden, vai n-tipad, i reiguiden, p-tip).
Elektronik
Elektroladimiden uskoližuz panese ičeze ladimen i elektrovaratoitandan uskoližusišpäi. Ičeze ladimen uskoližuz rippub elementoiden, niiden ühtenzoitusiden i sheman uskoližusespäi. Grafižikš elektroladimiden uskoližuz ozutase murendusiden koumepalaižel koveral (murendusiden lugun funkcii kävutandan aigaspäi): ezmäi murendusiden lugu poleneb, kahtendel pordol se lugu stabiliziruiše, koumandel pordol murendused ližadudas kaikenaigašti ladimen täudhe murendushesai.
Vanuatu
Vanuatu, täuz' oficialine form om Vanuatun Tazovaldkund (Ripablik blong Vanuatu, République du Vanuatu, Republic of Vanuatu; edel 1980 vot sen sijas oli Uded Gebridad), om valdkund Valdmerimaiš, niiden Melanezijas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Port Vil.
Etimologii
Vanuatu-nimituz om saudud kahtes avstronezižes sanaspäi: vanua (znamoičeb «ma» vai «kodi») da tu («jäda»), mi ühthe vanuatu «se ma kaikeks igäks» znamoičeb. Se uz' nimi erigoitab ripmatomuden aig kolonijan aigoišpäi.
Geografijan andmused
Vl 1452 Epi- da Tongoa-sared sünduiba Kuvae-vulkanan jäl'gmäižes kümnes tuhas vodes kaikiš suremban rehkaidusen satuseks. Manrehkaidusen aigan äi tuhkad (läz 35 km³) oli heittud Man atmosferha, se jagoi enččen Kuvae-saren poikpoli kahtheks sareks da märiči mail'man klimatan severdas-se vodes.
Administrativiž-territorialine jagand
Administrativiž-territorialižikš Vanuatu jagase kudeks agjaks (provincijaks).
Jugoslavii
Geografii
Mägitahond oli territorijan kaks' koumandest. Dunain bassein ühtištoiti valdkundad.
Ižanduz
Mujumetalloiden metallurgii sijaližil varoil oli ižandusen aluseks. Radnikoiden kollektivad sättutiba keskneze pätindoid, ižandusen ohjanduz oli kundaližen i keskusetoman.
Čihodamine
Jugoslavijan čihodamine tegihe pordhil: vl 1991 läksiba Slovenii, Horvatii i Makedonii; vozil 1991−1995 Bosnii da Gercegovin; vl 2006 Mustmägi tedoti ripmatomut Serbijaspäi. Vl 2008 Kosovo tedoti ripmatomut Serbijaspäi, no Serbii jäi necidä azjad tundištamata.
Vanuatu
Rahvahanižanduz
Vl 2009 päeksport Vanuatuspäi oli kül'menzoittud kala (71%), laivad da venehed (14%); toine eksport — sured pullasižed strukturad, kakao, kopr, maplodud.
Al'pad
Klimat
Subal'pine vö levigandeb al'pižen zonan alemba, pol'toštaspäi kahthesai tuhad metrad korktusidenke. Kuššed mecad kazdas sigä. Ümbrišton lämuden maksimum om +24 C° kezal päivoikahil päivil, i tobjimalaz lämuz ei sanus +16 C°-ki. Haloiden voimuz om kaiken voden aigan.
Ümbrišton kaičend
Kaikuččel vodel čaptas surid mectahoid Al'piš sauvomha hihtandteid da lebubazoid. Nened pilitišed muretas mägiden londuselišt tazoolendad. Pud heittas mahusen erozijan, puiden tüved ei antkoi lumilaskmoile levigata. Mecoiden čapatez vedab lumi- da kivilaskmoid, ozutesikš, vl 1987 ned surmičiba enamba 60 ristitud 20 päiviš. Raudasižed verkod pautkil abutadas vähän.
Egipt
Tobmuz
thumb|right|250px|Abdin-pert'kulu om Egiptan prezidentan radsija da üks' sijadusišpäi [[Kairas.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (رئيس Rajijs), kaik rahvaz valičeb händast. Prezidentan valdatusiden strok om nell' vot i om oiktust valitas tošti. Prezident paneb päministrad radsijha.
Rahvahanižanduz
Egiptan päeksport om kivivoi (22%), söndtavarad (fruktad, vinmarj, ris, kartohk, sahar, sagud — kaik läz 15%), londuseline gaz (11%), metallad (raud, vas'k, alüminii — läz 10%), sobad da kourad dai puvill (10%), himižen tegimišton produkcii (10%), toine eksport — optine kabel', tualetbumag.
Praznikad
Nened valdkundaližed praznikad oma lebupäivikš Egiptas.
Dunai
Laivoidenlikund
19 šlüzad om joges, niiden bjefan korktuz om videspäi koumhekümnehe nell'hä metrhasai.
Drezn
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1897 kuti žilo udenno kezerdusen da kanghiden fabrikanno. Se sai lidnan statusad vn 1940 7. päiväl redukud.