cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unheilig
«Unheilig» (lugetas: [ˈʊnhaɪ̯lɪç] unhailih'  — «eile pühä», «grähkhine» saksan kelespäi) oli germanine muzikgrupp Ahen-lidnaspäi (Pohjoine Rein da Vestfalii). Oli olmas vspäi 1999 vhesai 2016.
Magnii
thumb|left|250px|Magnijan kristallad
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Mikoi
Mikoi (Mikkeli, S:t Michel vai Sankt Michel «Pühä Mikoi») om lidn da lidnankund Suomenman suvipäivnouzmas. Se om valdkundan 18nz' lidn eläjiden lugun mödhe, Suvisavo-agjan pälidn.
Istorii
Toižen mail'man sodan aigan Suomenman sodavägiden štab sijazihe neciš lidnas, eli läbi äjiš bombardiruindoiš sen tagut.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Saimaa-järven randal. Matkad Hel'sinkihesai om 210 km suvipäivlaskmha orhal, 230 km avtotel Lahten kal't, 300 km raudtedme Kouvolan kal't.
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 96,1%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 3,8%.
Ari Liikanen radoi edeližen lidnanpämehen vhesai 2015.
Kingstaun
Istorii
Kingstaun om saren maižandusen, sportan i turizman keskuz. Egzotižiden fruktiden eksport tegese meriportan kal't Surhe Britanijha i AÜV:oihe.
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 12 909 ristitud, tulendan nelländez, valdkundan kahesandez.
Zmeinogorsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1736 kuti žilo samha kuldad da hobedad. Vl 1757 lidnuz oli saudud varjoičemha sadud metalloid. Vozil 1941−1997 saihe äimetallišt kivendod. Žilo sai lidnan statusad vl 1952. Edel 2008. vot oli lidnümbrikoks, rajon eriži.
Loimaa
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,0%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 2,8%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Loimaan profkolledž i muzikkolledž.
Tat'jana (pajatai)
Irdkosketused
Kategorii:Bolgarijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bolgarijha Kategorii:Sündnuded vl 1978
Ajan Uzen'
Ajan Uzen' jokseb Partenit-žilos. Lankteb Mustmerhe. Piduz om 7,8 kilometrad. Basseinan pind om 20,8 km².
Cybaeota
Cybaeota om hämähoukuiden heim Hämähoukud-cibeidad-sugukundas (Cybaeidae). Areal — AÜV, Kanad.
Bahreinan dinar
Nened personaližrahoiden nominalad oma pörundas: rahuded — 5, 10, 25, 50, 100 i 500 filsad, banknotad oma ½, 1, 5, 10, 20 dinarad.
Irdkosketused
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Bahrein
Lämoimägi
thumb|right|200px|[[Sent Helens-vulkanan lavanheitand vl 1980, Vašington-štat, AÜV]] thumb|right|250px|Aktivižiden lämoimägiden kart (2011) Lämoimägi vai Vulkan (Vulcanus-sanaspäi) om effuzivine geologine säduz lähtendreigunke (lämoimägensu, krater, kal'der) vai haugelmasidenke, kudambišpäi palab lav i vulkanižed gazad tuliba vai tuldas pindale planetan südäimespäi. Se om saudud effuzivižil mägikivisuguil ülüz.
Augotižlibund
Lavanheitandan pord voib jätktas severziš-se päivišpäi millionoihesai vozid. Vulkanad valatoitiba Man atmosferan i gidrosferan sädandad, heitiba äi hil'muiktuzgazad i vezipurud. Lämoimägiden znamasine aktivižuz kaclese meiden-ki päivil, tetabad aktivižed zonad oma Lämoirengaz Tünen valdmeren kaikidme randoidme, Keskmeren randad i Islandii.
Homaičendad
Kategorii:Geologižed processad Kategorii:Lämoin purtked
Isinbajeva Jelena
Jelena Gadžijevna Isinbajeva (Елена Гаджиевна Исинбаева; sünd. 3. kezaku 1982, Volgograd, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine sportnik, hüppii anšpuganke, kaks'kerdaine olimpine čempion (2004, 2008), Kezaolimpiadan-2012 bronzvägestai.
Jelena seižuti 28 mail'man rekordad hüppindas anšpuganke naižiden keskes. Om Venäman sportan arvostadud mastar-arvonke.
Kastri
Kastri (Castries [kəˈstriːz], francine virkand [kastri]) om Sent Lüsijan pälidn da kaikiš suremb lidn, valdkundan ižandusen da politikan keskuz. Merivaldmad oma saudud siš.
Novosil'
Istorii
Novosil' šingotase turizmal i maižanduzrajonan keskuseks, ei ole tehmišton edheotandoid. Ende savičtegim i konservtegim radoihe.
Pretty Young Girl
«Pretty Young Girl» (Čoma nor' neižne) om Bad Boys Blue-muzikgruppan tetab pajo. Se om koumanz' pajo heiden debütižes «Hot Girls, Bad Boys»-al'bomas da ühtennimine singl, kudambad oma pästtud 1985-ndel vodel.
Bahrein
Administrativiž-territorialine jagand
Vspäi 2014 Bahrein jagase 4 agjaks (muhafaz:aks).
Vjetnam
Administrativiž-territorialine jagand
Agjad alajagasoiš lidnoikš agjalištusenke (Thành phố trực thuộc tỉnh, vl 2013 oli 64 mugošt lidnad), ezmäižen pordhan administrativižikš lidnühtnikoikš (thị xã), külärajonikš (huyện, kaik oli 548 rajonad vl 2013). Lidnad keskuzalištusenke mülütadas kahtenden da ezmäižen pordhan administrativižid lidnühtnikoid (quận da thị xã), külärajonid.
Pervomaisk (Alalidnan agj)
Geografijan andmused
Pervomaisk-Gor'kovskii-raudtestancii radab «Alauz'lidn — Saransk»-keskustan 55-kilometrižen sarakon ühteks kahtes lopstancijaspäi (toine om Sarov) lidnan keskuzpalas.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Kazanin jumalaižen puine jumalanpert' radab lidnas, om saudud vll 2000−2002.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Hamin
Eläjad
Vl 2010 kundan eläjiden lugu oli 21 400 ristitud. Vspäi 1980 kaikiš suremb kundan ristitišt oli 22 995 eläjad vl 1980.
Kuopio
Eläjad
Mamankeled (2016): suomen kel' — 96,3%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 3,6%.
Gadot Gal'
Gal' Gadot (גל גדות; sünd. 30. sulaku 1985, Roš-ha-Ain, Izrail') om Izrailin aktris da model'.
Biografii
Gal' om sündnu Roš-ha-Ain-lidnha.
Gang
Maižanduz da kalanpüdand
Kalanpüdand šingotase jogen del'tas, sigä-žo kalanümbriradajiden tegimiden verk om olmas, kacmata sihe azjaha, miše kalan da imetaiživatoiden lugu väheneb veden redustandan tagut. Kalan ližaks, sadas-püdas krokodiloid da katussamboid jogespäi.
Ekologii
Tedomehed Indijan ohjastusen aluskundoišpäi sanuiba äi taričendoid paremboičemha veden ladud, no niišpäi panihe eloho vähän. «Ganga Action Plan»-programan (1985−2000) lopindale om sättud puhtastuzsauvusid ümbriradamha 1 mln kub. m päiväs. Vl 1985 2,7 mln m³ oli tarbhaine, i sil aigalpäi painuz jogehe ližaduihe znamasižikš. Gangal om röunatud mahtuz ičepuhtastamha. Bakteriofagad äikerdoitas hüvin räkän klimatan tagut, ned rikoba varuližid bakterijoid. Gangan vedel om mahtuz toda hapanikad.
Gafnii
Fizižed ičendad
Gafnii om jüžmak löumassulatud hobedakaz metall. Vajehtab kristalližen seglusen formad huldutamižel 2016 K lämudehesai, geksagonaližes ninevaspäi se kändase kubižeks mülücentriruidud.
Arhitektur
Etimologii
Tedon nimi tuli venän i pol'šan keliden kal't αρχιτέκτων arhitekton-sanaspäi «päine sauvoi»: ἀρχη + τέκτων «punsauvoi», amuižvenän архитектонъ, architector. Arhitekturan radnik om arhitektor. Hänel om specializacijoid arhitekturan jagusen mödhe.
Manaus
Eläjad
Eläjiden tobj pala om katolikad, protestantizman äjad jumalankodikundad oma olmas lidnas mugažo.
.se
Edel 2003. vot oli kovid ohjandimid .se-zonas, al'ternativižed .nu- i .com-domenad saiba populärižust. Vn 2003 redukus registracijan ohjandimed kändihe joudjaližeks, sen ližaks tegihe voib kävutada ročin kelen kirjamid domennimes: å, ä, ö, ü, é. Domennimen registracii om lasktud kahtendel tazopindal, no maksmine voib ühteks vodeks vaiše.
Demidov (lidn)
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1499, Porečjen volostin mainitez om vn 1503 kožundaktas Litvanman i Moskvan valdkundan keskes. Porečje-žilo sai lidnan statusad Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe vn 1776 26. päiväl uhokud. Lidn šingotihe vezitel Baltijan maihe 18. i 19. voz'sadoil. Udesnimitihe lidnad vn 1918 tal'vkus makundan partijan pölištunuden Jakov Demidov-ezimehen muštoks. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud (13. heinku 1941 — 22. sügüz'ku 1943).
Sibirin Usol'je
Eläjad da transport
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 83 327 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 100 tuhad eläjid vll 1975−2001 (109 tuh. rist. vll 1985−1986).
Lipeckan agj
Tobmuz
Agjan administracijan pämehen järgenduseližed valičendad oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud, nügüdläine administracijan pämez' sai vägestust ezmäižes turas (80,31%) da radab videnden strokun jäl'geten. Deputatoiden Nevondkundan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 173 513 ristitud. Lidnalaižiden eläjiden pala om 64,36% (2018).
Bol
Ümbrikirjutand
Bolan irdnägo om kondjanbolan kartte.
Himine mülünd
Bolan marjad mülütadas (gramm/100 grammad): vezi — 86,3; saharidad — 11,5 (sidä kesken glükoz — 4,3; fruktoz — 4,2; saharoz — 0,2); stajišt — 3,7; vauktušed — 0,8; razvad — 1,2; tuhk — 0,3.
Sömhä
Bolan marjad kävutadas levedali sahardundan täht, mugažo tehtas niišpäi äi toižid sömid: kanfetoiden südäin, bolkeitiž, marinad, ekstrakt, unotez, boljomad. Bolad ližadas emägusihe (uttud bol, boltahtaz, bolšti). Pašttas pirgoid bolanke (bolpirgad (nabolnikad), bolkolobad). Puškinan «Jevgenii Onegin»-säduses bolvezi mainitase — se om verestai jom vedes da bolmarjoišpäi, kaičihe sidä pit'käks vilus karzn'as bollačuiš.
Čuhlom
Čuhlom (Чу́хлома vai Чухломá) om Venäman lidn da lidnankund Kostroman agjan lodehes. Se om Čuhloman rajonan administrativine keskuz.
Ainsa-Sobrarbe
Istorii
Ainsa-Sobrarbe-kund šingotase turizman toižendoil: istorižed muštnikad, maižanduseline, mägituruzm i ozaitelemižed.
Geografijan andmused
Kund sijadase valdkundan i ühthižkundan pohjoižpäivnouzmas, 569 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
1885
Sündnuded
Kategorii:19. voz'sada
Mahačkal
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline. Keza om räk, tal'v om pehmed. Voden keskmäine lämuz om +12,4 C°. Paneb sadegid 325 mm vodes, kuidme tazomäras. Koume pen't järved sijadasoiš lidnas: Ak-Göl', Vuzovskoje, Gräzevoje. Kanal Oktäbrin revolücijan nimel nimitadud ristikoičeb lidnad.
Maloarhangel'sk (Orelan agj)
thumb|left|250px|Ph. Mihail-arhangelan jumalanpert' (vn 2020 nägu) Maloarhangel'sk (Малоарха́нгельск) om Venäman lidn da lidnankund Orelan agjan suves. Se om Maloarhangel'skan rajonan (vspäi 1928) administrativine keskuz da pala.
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 7 785 eläjad, vl 1939 — 3 497 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 620 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 9 300 eläjad vl 1913. Ortodoksižen hristanuskondan jumalanpert' om olmas lidnas vspäi 2005, enččed pühäpertid eile kaičenus.
Stounhendž
Arheologine muštnik kogoneb pandud renghal kivišpäi i sauvusišpäi sen südäimes, rengaz om ümbärtud roval. Om saudud neolitan i bronzaigan toižiden muštnikoiden kompleksan keskuses. Stounhendžan sauvusiden igä om läz vit tuhad vozid. Äjad palad ei ole kaičenus, erased kived oma sirtud restavracijoiden aigan.
Sur'vezi
Olii informacii lähenijas sur'vedes laskeb varutada ristituid i tehta vastmäridme. Ozutesikš, maižandusen edheotandad vedadas živatoid madališ tahoišpäi edelpäi, kommunaližed radnikoičendad sätas söndtavaroiden da materialiden ližavaroid, tehtas ristitišton evakuacijad edel znamasišt sur'vet. AÜV:oiden Nacionaližen meteoradnikoičendan alajaguz Tauntonas (Massačusets-štat) löuzi käskust: ku paneb 22 mm sadegid časus, ka veden varuline kogodamine zavodiše kattud läbipäzmatomil vedele materialoil lidnan territorijal.
Če Gevara Ernesto
Mušt
Vl 1997 Gevaran da hänen kuden sebranikan jändused oliba mahapandud tošti kubaižen Santa Klar-lidnan mavzolejas Če Gevaran memorialan territorijal (om saudud vll 1982−1988). Vspäi 2013 Če Gevaran käzikirjutused mülüdas UNESCO:n dokumentaližhe «Mail'man mušt»-jäl'gushe. Revolücioneran mel'kuva om kävutadud dokumentaližiš fil'miš i muzikgruppiden pajoiš.
Londonderri (Nju Gempšir)
Istorii
Londonderri šingotase Coca-Cola-joman tegimel i jablokpuiden saduil. Om Suren Bostonan ühteks «magaduzsijišpäi».
Boroviči
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1495 Derevan pätinan aigkirjas kuti Borovičin pagast (Боровичский погост), vl 1564 — Borovičin Riveihut-torguimiž-radnikžilo (Боровичский Рядок). Vn 1612 uhokus tora Borovičinno tegihe Ročinman i Pol'šanman sodavägiden keskes. Žilo sai lidnan statusad vl 1770, vedihe jarmankoid kahtišti vodes. Vezite kadoti znamoičendad «Moskv — Piter»-raudten sauvondan jäl'ghe vl 1851. Raudtestancii om sen 30-kilometrižen sarakon lopstancijaks Uglovk-žilospäi, radoi passažiroiden täht vll 1876−2012, nügüd' om vaiše jüguiden täht.
Atlantine valdmeri
thumb|right|250px|Atlantine valdmeri Man kartal thumb|right|300px|Pohjan reljefan kart Atlantine valdmeri om kahtenz' surtte da süvütte Man valdmeri, se kattab planetan vedenpindan läz nelländest. Randanpird om koverikaz lujas.
Ühthižed andmused
Keskmäine süvüz — 3646 m. Necen valdmeren kaikiš süvemb čokkoim om Miluoki alang, se sijadase Puerto Riko-kurnus (8605 m).
Saharanpähut (Sudak)
Kategorii:Kriman mäged Kategorii:Mäged kirjamišton mödhe
Kopernik Nikolai
Biografii
Himine kopernicii-element nomer 112 om nimitadud tedomehen muštoks.
.ca
.ca om Kanadan Internet-domen. Se om avaitud vn 1987 14. päiväl semendkud. Vn 2019 sulakus domennimiden lugu ületi 2,8 millionad.
Kil' (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan kart (2018) Kil'  (Kiel [ˈkiːl]) om lidn Saksanman pohjoižes. Se om Šlezvig-Gol'štein-federacijanman administrativine keskuz.
Sur' Rostov
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 792 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 35..36 tuhad eläjid vll 1989−2001 (36 600 rist. vl 1996). Ortodoksižen hristanuskondan Emäganpäivän päjumalanpert' da koume jumalanpertid oma olmas Rostovan Kremliš, mugažo kaks' naižjumalankodid i üks' mez'jumalankodi, Sündun Voznesenjan pühäpert' om avaitud.
Baster
Transport
Kundaline transport om avtobusad saredme i taksid.
Homaičendad
Kategorii:Sent Kitsan da Nevisan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Angara Burun
thumbnail|right|250px|Angara Burun Angar(a) Burun (Anğara Burun / Ангъара Бурун «mägi uran päl», Ангара-Бурун, Ангар-Бурун) om mägi läz Kriman Alušt-lidnad.
Slupsk
Istorii
Slupsk šingotase Scania-avtobusoiden tehmižel, sobiden da kengiden pästandal, turizmal (14.-15. voz'sadoiden sauvused).
Explay
«Explay» (venän kirjamil: Эксплей) om venämalaine kompanii, elektrižiden digitaližiden ladimiden tegii da satai. Tegeb 2005 vspäi Moskvas. Vl 2007 registriruihe ühtennimižen «Explay»-torguindmarkan.
Adelaid
Istorii
Adelaid šingotase kaičendministrusen edheotandoil (VA-laivoiden tehmine, tedoinstitutad), avtosauvomižel (Holden i Mitsubishi), medicinižen i elektronižen ladimišton tehmižel.
Stroncii
Himižed ičendad
Stroncijan muigotandmär om +2 ühtnendoiš. Reagiruindan ičendad oma kal'cijan pojavad. Teravas reagiruib vedenke i metallatomižidenke substancijoidenke, muigotub il'mas pakuiženke kerthenke. Läz ei ole muglreakcijoid. Stroncijan tuhk voib süttuda iče il'mas, mugažo metall palab il'mas huldutamižen aigan.
Nar'jan Mar
thumb|left|250px|Lidnan kart (2022) Nar'jan Mar (Нарьян-Ма́р, Няръяна мар, sana sanaha «Rusked lidn») om Venäman lidn da lidnümbrik Arhangel'skan agjas. Se om Nencan avtonomižen ümbrikon administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Geografijan andmused
Klimat om subarktine, erasil jäl'gmäižil vozil ven. Voden keskmäine lämuz om −2,4 C°, kezakun-elokun +9..+14 C°, tal'vkun-uhokun −12..−17 C°. Ekstremumad oma −47,6 C° i +33,9 C°. Paneb sadegid 518 mm vodes, enamba elokus-sügüz'kus (63..71 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (23..31 mm kus). Lidn om ümbärtud igähižen rougun zonal, no ei ole rougud lidnan südäimes.
Lidnümbrikon pind om 42,6 km². Nar'jan Mar om üks'jäine eländpunkt lidnümbrikos.
Pohjoižsaamen kel'
Ičeze kirjamišt latinan kirjamišton pohjal om kelel.
Kirjamišt da oigedkirjutand
Rasmus Rask päni nügüdlaižen oigedkirjutandan jurid pohjoižsaamen kelen täht. Kaik pohjoižsaamen kelen oigedkirjutandad ottas augud ezmäižes oigedkirjutandaspäi. Rasmus Rask sädi sidä lulesaamen i suvisaamen keliden kohtha, niiden oigedkirjutandan aluz om ročin i norvegijan keliš. Vl 1832 hän da Nil's Stokflet pästtiba kirjan «''Ræsonneret lappisk sproglære efter den sprogart, som bruges af fjældlapperne i Porsangerfjorden i Finmarken. En omarbejdelse af Prof. Knud Leems Lappiske grammatica''»-nimitusenke.
Ping
Ping (Sonchus) om Puzuänikoižed-sugukundan heinäsižiden kazmusiden heim. Üks'voččed, kaks'voččed vai äivoččed heinäd.
Pit'kkarv kolli
Sugun täuz'kaznuden ižakoiran kazv om 56..61 sm, veduz — 26..34 kg. Emäčud oma penemba, 51..56 sm kortte i 19..26 kg vedutte.
Homaičendad
Kategorii:Koirad Kategorii:Koiriden sugud kirjamišton mödhe
Ping
Kävutand
Kazmusen lehtezpala om södab, no paremba kävutada norid lehesid. Voib otta sötkeks kodijänišile.
Homaičendad
Kategorii:Puzuänikoižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Slüdänk (lidn)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan puine ph. Mikulain jumalanpert' (om saudud vl 1915) i katoline ph. Jurgijan-vägestusenkandajan časoun' oma olmas lidnas.
Hanhed
Elonlad da söte
Elädas paroil londuses, kezalindud. Oleleb 6..12 munad pezas. Södas veresid heinid da semnid tobjimalaz, voidas šil'ptä linman kazmusid da marjoid. Navettäs kuivmad enamba mi vet. Hanhed oma mectusen objektoikš äikerdoičendan aigas päiči.
Erikod
Kaik om 11 erikod heimos vn 2016 elokus:
Homaičendad
Kategorii:Sorzanvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Väz'm
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1239 kuti anttud valdoičemha Väz'm-lidn Kijevan Vladimir Rürikovičun Andrei-poigale. Vll 1403−1493 oli Suren Litvanman ruhtinazkundan palaks. Eziauguižešti puine Kreml'-lidnuz oli saudud tošti vodele 1632 kivižel variantal, sen pühäpertid i üks' čuhunduz oma kaičenus. Väz'm sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1776. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud (7. reduku 1941 — 12. keväz'ku 1943).
Niger
Niger, täuz' oficialine nimituz — Nigeran Tazovaldkund (République du Niger), om mererandatoi valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Valdkund nimitadud Niger-jogen mödhe. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Niamei.
Geografijan andmused
Klimat om subekvatorialine suves, kuiv letetazangištoiž-kontinentaline toižil paloil. Se om üks' kaikiš räkembiš valdkundoišpäi mail'mas, no päivezlämuden erinend om luja. Vihmsezonan aigan (eloku) om räk, paneb sadegid 200 mm rahvahatomal mal da 700 mm man suves. Kuivan viluhkon sezonan aigan (kül'mku-uhoku) Saharan tullei puhub pohjoižespäi. Päiväl om +30 C°, öl +8 C°. Kuiv räk sezon vedase uhokuspäi kezakuhusai, sen aigan kuiv harmatan-tullei puhub Saharaspäi, päivnouzmpolespäi, da kucub pölütorokoid man suves eskai. Päivlämuz om +40 C°, öl +25 C°. Sikš ku purustuz oleskeleb 2..3 tuhad mm vodes, ka kuivaigad oma paksud.
Politine sistem
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (Assemblée Nationale du Niger) 171 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb sen ühtnijoid videks vodeks. Ezmäižed joudjad valičendad valdkundan sijaližihe municipalitetoihe oliba vl 2004.
Tampereh
Tampereh (Tampere [ˈtɑmpere], Tammerfors [tamərˈfɔrs] vai [tamərˈfɔʂ]) om Suomenman lidn valdkundan suvipäivlaskmas, Pirkanma-provincijan pälidn. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Hel'sinkin da Espoon jäl'ghe.
Istorii
Tampereh šingotase ižandusen äjil sarakoil, sidä kesken mecan ümbriradmižel, ühthekeratas ekskavatorid, lapakon stöklan tegim radab, turizm (630 tuh. matknikoid vl 2016). Torguindverkod oma kaikiš järedambad radonandajad.
Geografijan andmused
Lähembaižed sured lidnad oma Pori päivlaskmas (114 km) da Laht-lidn suvipäivnouzmas (126 km). Matkad lidnaspäi nenihe surihe lidnoihesai om läz ühtejitte, 150-170 km: Hel'sinki suves, Turku suvipäivlaskmas, Seinjogi pohjoižes-lodehes, Jüväskülä pohjoižpäivnouzmas.
Eläjad
Anna-Kaisa Ikonen radoi edeližen lidnan pämehen vll 2013−2017.
Kanuri (kel')
thumb|right|250px|Kanuri-paginoiden leviganduz [[Čad (järv)|Čad-järves ümbri.]] Kanuri vai Keskuzkanuri (ičeze nimituz: kanuri) om kel' (dialektine kontinuum), kudambal pagištas Nigerijas, Nigeras, Čadas da Kamerunas.
Pezendtuhk
Nügüd'aigaižed pezendtuhkad kogotas neniš päižiš substancijoišpäi: pindaktivižed substancijad, natrijan karbonat, natrijan silikat, solballast (natrijan sul'fat vai natrijan hlorid harvemba). Toižed komponentad oma vaugištoitandsubstancijad, hajuabutused, ližad pehmitamha vet (ceolitad, citratad, Trilon B), enzimad, muil, mujuližadused čomitamha pezendtuhkad, telustajad redule išttas pindale ližadused, limonmuiktuz kaičemha tuhkan segoitesen muiktusenmärad (pH). Fosfatad tuhkan mülündas oma kel'tud äjiš maiš vspäi 1983 ümbrišton holehe näht, no RVÜ:n maiš kävutadas röunadusita (päiči Ukrainas vspäi 2014).
Bethoven Lüdvig van
Lüdvig van Bethoven (Ludwig van Beethoven [ˈluːtvɪç fan ˈbeːt.hoːfən]; sünd. 16. tal'vku, valatadud 17. tal'vku 1770, Bonn, Vestfalii, Germanii, Pühä Rimalaine imperii — kol. 26. keväz'ku 1827, Ven, Avstrijan imperii) — saksalaine muzikankirjutai, dirižor da pianist, üks' «venalaižiš klassikoišpäi».
Belogorsk
Belogorsk voib znamoita:
Emden
Eläjad
Religijan mödhe (2011): protestantad ― 62 %, katolikad ― 8 %, toižed uskojad i religijatomad ― 30 %.
Maikop
thumb|left|250px|Lidnan kundaližen transportan shem (2013) Maikop (Майко́п, Мыекъуапэ «jablokalangišton jogensu») om Venäman lidn da lidnümbrik valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Adigejan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Geografijan andmused
Klimat om ven pehmed. Voden keskmäine lämuz om +11,3 C°. Ekstremumad oma −24 C° i +39 C°. Paneb sadegid 772 mm vodes, enamba kezakus (89 mm).
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 66,6%, adigejalaižed — 17,0%, armenijalaižed — 2,8%, ukrainalaižed — 1,8%, čerkesalaižed — 1,3%, totarlaižed — 0,6%, vaugedvenälaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 6,5%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Adigejan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Adigejan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Panam (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Panaman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Adigejan Tazovaldkundan lidnad
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Semönov Pötr
Pötr Mihailovič Semönov (karj.: P'otr Sem'onov, Пётр Михайлович Семёнов; sünd. 11. heinku 1934, Rodinjärv-külä, Präžan rajon, Karjalan ANST, NSTÜ — kol. 17. keväz'ku 2019, Petroskoi, Karjalan Tazovaldkund, Venälaine Federacii) oli karjalaine kirjutai i kändai. Kirjuti karjalan kelen livvin paginal.
Kändused
Kategorii:Karjalaižed Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Kändajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Petroskoiš
Radužnii (Hantin da Mansin avtonomine ümbrik)
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,8% vl 2010): venälaižed — 51,2%, ukrainalaižed — 9,2%, totarlaižed — 6,9%, lezgilaižed — 4,2%, azerbaidžanlaižed — 3,6%, baškiralaižed — 3,2%, kumikad — 2,4%, tadžikalaižed — 1,8%, vaugedvenälaižed — 1,0%, moldovalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 7,0%, rahvahuden ozutandata — 8,7%.
Kulebaki
Istorii
Kulebaki šingotase raudan metallurgijan i metallan ümbriradmižen «Ruspolimet»-kompanijal (terased da niiden ühthesuladused, renghad avialikutimiden täht, tagodud tegesed), sauvondmaterialiden sarakol (raudbetonantegim, mecan ümbriradmine, metalližkonstrukcijad), sömtegimištol (lihakombinat, leibtegim, maidtegim), mugažo omblendfabrik radab lidnas.
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 99,5%, toižed rahvahad — 0,5%.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma avaitud lidnas: kaks' jumalanpertid, kaks' časounäd, loičendpert'.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Dženner Kaili
Kaili Dženner (Kylie Jenner; sünd. 10. eloku 1997, Kalabadas, Kalifornii, AÜV) om amerikalaine fotomodel'. Ühtneb «Kardašijan-kanz»-TV-šouhu.
Vepsän Vezad
Sebran nügüdlaine lider om Tatjana Martjanova.
Radajad lähttas "Lümjer"-fabrikaspäi
Irdkosketused
Kategorii:Francijan fil'mad Kategorii:Dokumentaližed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1895 fil'mad Kategorii:Debütad Kategorii:Lamanad fil'mad
I Can Lose My Heart Tonight
«I Can Lose My Heart Tonight» (Voin kadotada ičemoi südäikerad necil öl) om C. C. Catch-pajatajan tetab pajo. Se om kahtenz' pajo debütižes «Catch the Catch»-studijanal'bomas (1986), evrodisko- i sintipop-žanroiš. Ühtennimine pajonke singl om pästtud 1985-nden voden heinkul.
Tantal
Avaidusen istorii
Germanijalaine Verner fon Bol'ton-himik sai puhtast metallišt tantalad ezmäižen kerdan vl 1903.
Müluz
Istorii
Müluz šingotase järedal himižtegimištol sijaližel potašan loudmižsijal 20. voz'sadaspäi, avtosauvomižel.
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Grand Est
Järgeline kuz'
Kävutand
Ištutadas pöudoiden röunšoiduikš. Ottas kävutamižhe dekorativižes sadunkazvatuses, sädihe kul'turižen kuzen sadoid suguid.
Uagadugu
Uagadugu (Ouagadougou [waɡaduɡu], lühüdas Ouaga) om Burkina Fason pälidn da kaikiš suremb lidn.
Geografijan andmused
Lidn jagase videks rajonaks (arrondissement). Rajonad alajagasoiš 30 sektoraks, sektorad — ümbrikoikš.
Novodvinsk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Arhangel'skan agjan lidnad Kategorii:Arhangel'skan agjan lidnümbrikod
Šopen Friderik
Biografii
Vspäi 1829 Friderik Šopen ezini ičeze sädusidenke. Aigan mändes andaškanzi opendust. Tegi tundmust ičeze aigan Evropan znamasižidenke muzikankirjutajidenke: Mendel'son, Bellini, List, Berlioz, Šuman.
Irdkosketused
Kategorii:Pol'šanman muzikankirjutajad Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pianistad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
'Cause You Are Young
Kategorii:C. C. Catch:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1985 pajod Kategorii:Vn 1985 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Tualetvezi
Homaičendad
Kategorii:Parfümerii
Biblii
Homaičendad
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe
Linmaping
Ümbrikirjutand
Kazvab 25..100 santimetrhasai, seikh voib olda barboikahan. Lehtesed oma jagadud piikoikahanke röunanke, išttas seikhel vardeta.
Kävutand
Medenkandai kazmuz. Travii rujohein pöudoil. Maižanduzživatad södas linmapingad tahtonke, lambhad navettäs lujas sidä.
Hapo-Oje
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli kaikiš suremb, 1 080 ristitud. Küläkirjišt i päivkodi ratas küläs.
Livni
Istorii
Edeline eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1177 kuti järgeline varmitadud žilo, arheologad nimitihe sidä Klüčevk-lidneihut. Kaivandused sijadasoiš 4 km pohjoižhe lidnaspäi, niiden kaikiš amuižembad kul'turšoidud datiruišoiš 3.-2. voz'tuhal EME. Žilo oli Livnin ruhtinazkundan keskuseks, alištui Räzanin tobmudele. Om pandud mantazole i okaidud 13. voz'sadal Batijan matkan aigan.
Strangers by Night
«Strangers by Night» (Öižed hörmad) om C. C. Catch-pajatajan videnz' pajo debütižes «Catch the Catch»-al'bomas da ühtennimine singl. Ned oma kirjutadud vl 1985, pästtud 1986-ndes vodes.
Homskii Noam
Biografii
Avram Noam om sündnu evrejan kanzha. Openui filosofijad i kelentedod Pensil'vanijan i Garvardan universitetoiš, sai kelentedon doktoran arvnimed vl 1955.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden kelentedomehed Kategorii:AÜV:oiden filosofad Kategorii:AÜV:oiden kirjutajad Kategorii:AÜV:oiden tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Kelentedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Filadel'fijha Kategorii:Sündnuded vl 1928
Vinmarj (heim)
Leviganduz
Heimon 44 erikod libudas Päivnouzmaižes Azijaspäi, niiden tedoiduz šingotase; 28 erikod kazdas Pohjoižamerikas. Kul'turine vinmarj (Vitis vinifera) om sätud Päivlaskmaižes Azijas (Anatolijan pol'sar', Kavkazantaguine, Iran) i Keskuzazijas (Lodehline Indii, Afganistan, Tadžikistan, Uzbekistan, Päivlaskmaine Tän'-Šan'). Sen sortud jagadas augotižlibundan koumen tahon mödhe: Päivnouzmma, Päivlaskmaine Evrop, Mustmeren randišt.
Turku
Istorii
Turku šingotase äjil sarakoil, sidä kesken laivansauvomižel, zell'tegimel, cementtegimel, sömtegimištol, telekommunikacijan i diagnostikan ladimiden tehmižel.
Geografijan andmused
Vl 2018 lidnan ühthine pind — 306,36 km², sidä kesken kuivma 245,67 km², meri 57,24 km², vezi i sokaz tahond ottas 3,45 nellikkilometrad.
San Marino (lidn)
Eläjad
Opendusen aluzkundad oma severz'-se ala- i keskškolid, gimnazii, profškol.
Turku
Eläjad
Suomen kel' om mamankeleks 84,0% täht lidnalaižišpäi, ročin kel' — 5,4%, toižed keled — 10,6% (vn 2016 andmused).
Vepsän ülüz
thumb|right|250px|Vepsän ülüden nägu Ojatin randoikš (2017) Vepsän ülüz (Вепсовская возвышенность) om ülüz Venäman lodehes, Päivnouzmevropižen tazangišton pohjoižes. Mülütadas Valdain ülüdehe tobjimalaz.
Korktuz om 304 metrhasai valdmeren pindan päl, kaikiš korktemb čokkoim om Мальгора, Vitegran rajon. Toine korged čokkoim om Gapsel'g (ven. Гапсельга) Leningradan agjas, 291 m ü.m.t. kortte.
Ülüz om vezijagandaks Baltijan i Kaspijan meriden basseinoiden keskes. Nened joged augotadas ülüden pautkil da järvil: Šokš, Ojat', Kapš, Paksjogi, Tutok i Javos'm (kaik — Süvärin hurapol'ne bassein), Nožem i Kalažjogi (Sudan joginiškad).
Han Irrfan
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Džaipurha
Komiks
Komiks om starinoičendan i vizualižen tegendan ühtmuz, heredamb mi fil'm, nägusen tedoidajiden enambusen melen mödhe. Voib olda sanoidenke vai niita. Kuvatas erazvuiččiden žanroiden istorijoid, niiden kesken čomamahtoižen literaturan, no kaikiš enamba levitadud komiksoiden žanrad oma ozaitelemižed i karikatur istorižešti. Kinon, vändoiden i literaturan uz' žanr libui komiksoišpäi — starinad ülävägimehiš.
Vardö
Irdkosketused
Kategorii:Norvegijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Troms i Finnmark
Sjerra Leone
Administrativiž-territorialine jagand
Valdkund jagase 3 agjaks da 1 pälidnaižeks territorijaks. Kaik ned alajagasoiš 14 ümbrikoks (district), edemba — 149 veikundaks (chiefdom).
Eläjad
Sjerra Leones elädas sjerraleonelaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 5 743 725 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik om 15 igähišt rahvahad.
Järved (külä)
Eläjad
Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän puine jumalanpert' om saudud vl 1689. Se om sauptud vl 1932, kävutadas kul'turkeskuseks. Vspäi 2008 külän škol eile rados, vspäi 2009 — päivkodi-ki. Kirjišt, feršaliž-akušerine punkt.
Morken Sverre
Sverre Morken (mugažo norvegijan kelel; sünd. 19. sulaku 1945, Folldal, Norvegii) om norvegijalaine pirdai i gravirui. Hän om Norvegijan valdkundznaman uden versijan (1992), äiluguižiden banknotoiden da počtmarkoiden tegii. Norvegijan kronan nügüdläižen seičemenden serijan banknotad mülütadas Morkenan dizainad.
Bateti
Homaičendad
Kategorii:Gruzijan järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe
Čudovo
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 397 ristitud, rajonan seičeme kümnendest. Kaik 14 730 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 17..18 tuh. eläjid vll 1989−2005 (18 100 rist. vll 1992−1996).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Uz'lidnan agjan lidnad *
Birbincpu
Kävutand
Aigaline medenkandai kazmuz. Kävutadas kor't dubindsubstancijaks. Kazvatadas stepin rajoniš kävutamha poltuseks i lendamha sauvusid heredan šingotesen i lujan pakaiženvastaižusen tagut.
Rekha
Biografii
Rekha om sündnu Madras-lidnha, tamilankel'žen Gemini Ganesan-ak'toran da telugukel'židen fil'miden Pušpavalli-aktrisan sämižkanzha. 13-voččen okaizi školad i zavodi aktrisan kar'jerad varatoitamha kanzad, hot' tahtoi kätas stüardessaks.
Fort Loderdeil
Fort Loderdeil (Fort Lauderdale [ˌfɔrt ˈlɔːdərdeɪl]) om AÜV:oiden kurortlidn Florid-štatan suvipäivnouzmas. Se om Brauard-ümbrikon administrativine keskuz.
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 165 521 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Lidn mülüb Majamin aglomeracijha (6,1 mln eläjid vl 2017).
Krasnokamensk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 56 670 ristitud, rajonan seičeme kahesandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 70 tuhad eläjid vl 1987.
Mal't
Istorii
Vn 1964 21. päiväl sügüz'kud Mal't tedištoiti ičeze ripmatomudes Sures Britanijaspäi. Sil-žo päiväl nügüdläine Mal'tan Konstitucii (Kostituzzjoni ta' Malta, Constitution) om vahvištadud. Konstitucii om väges jäl'ghižidenke vajehtusidenke, ned oliba läz kaikuččel kahtendel vodel.
Geografijan andmused
Mal'tan randad lainištab Keskmeri. Randanpird om 196,8 km.
Londuseline pävara om mouckivi, sared oma saudud sišpäi. Mal'tan olendsija om lujas ližakaz.
Politine sistem
Mal'tan parlament om üks'kodine. Mülüdas sihe:
Eläjad
Mal'tan kaikiš surembad lidnad (enamba 15 tuh. ristituid, vn 2005 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Birkirkar, Most, Kormi, Zabbar. Lidnalaižiden pala om 94,7% (2020).
Nändom
Transport
«Dolmatovo (läz M8) — Kargopol' — Pudož»-avtote (Р2) läbitab lidnad päivnouzmaspäi suvipäivlaskmha.
Portlend (Men)
Portlend (Portland) om AÜV:oiden lidn pohjoižpäivnouzmaižes Men-štatas. Se om štatan kaikiš suremb lidn, Kamberlend-ümbrikon administrativine keskuz.
Eläjad
Kahten universitetan kampusad sijadasoiš lidnas, niiden päfaterad i toižid alajagused oma ezilidnoiš: Suvimenan universitet (8 tuhad üläopenikoid vl 2020, alusenpanend 1878, Portlendan universitet oli olmas vspäi 1921) i Uden Anglijan universitet (vll 1831−1996 Uestbruk-kolledž).
Pereslavl' Zalesskii
Geografijan andmused
Federaline «Moskv — Arhangel'sk»-avtote (M8-trass) ümbärdab lidnad suvipäivnouzmaižes polespäi. Kaks'kümnekilometrine sarak tuleb lidnha suvipäivnouzmaižes Berendeevo-žilospäi («Moskv — Jaroslavl'»-raudtekeskust), se radab vaiše jüguiden täht. Lähembaine avtotedme passažiroiden raudtestancii sijadase Räzancevo-žilos 20 km päivnouzmha. Lidn da järv mülüdas rahvahaližhe «Pleščeevo-järv»-puištho.
Lüban' (lidn, Leningradan agj)
Lüban'  (Любань [lʲʊˈbanʲ], Lupana / Ljuban) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan keskuzpalan suves. Mülüb Tosnon rajonha, sen koumanz' surtte lidn koumespäi. Om olmas istorižeks lidnaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan lidnad Kategorii:Tosnon rajon
Tuskaroran kel'
Kategorii:Indejižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:AÜV:oiden keled Kategorii:Kanadan keled
Iridii
Ühthine ümbrikirjutand
Anglijalaine S. Tennant-himik avaiži iridijan vl 1803 platinan palan ližasubstancijoiden keskes. Nimitihe elementan soliden erazvuiččen mujun mödhe (ἶρις «jumalanbembel'»).
Element om lujas harv londuses, pala Man kores — 0,001 grammad tonnas. Ei voi löuta sidä joudjas olendas. Ectäs meteoritoid iridijan korktan koncentracijan mödhe (0,5 grammad tonnas da sen enamba).
Kuzen čomitesed
Läz kaik čomitesed tehtas nügüd' plastikaspäi kaičemhas voimusižiden pilazmoiden satatesišpäi. Kaikiš suremb bobaižiden tegii om Kitai.
Homaičendad
Kategorii:Uz' voz' Kategorii:Bobaižed
Raisio
Istorii
Raisio šingotase sömtegimišton i sötken edheotandoil, tetaban «Raisio Oyj»-koncernan sijaduz. Villän (valdkundan kaks' videndest), rapsan, kartohkan i lepseniden ümbriradmine znamasižiš mülüiš. Stökoltehmižen Kaune-kompanijan päfater om saudud lidnas. Järedad IKEA- (koumanz' surtte valdkundas) i Mylly- (tuha radnikoid) torguindkeskused ratas Raisios.
Kapur Šahid
Biografii
Šahid om sündnu Deli-lidnha, Pankadž-akt'oran i Nilima-aktrisan sämižkanzha.
Piterin aglomeracii
Homaičendad
A Kategorii:Leningradan agjan geografii Kategorii:Aglomeracijad
Abhazii
Abhazii (Аҧсны «apsoiden (abhazoiden) ma», აფხაზეთი Aphazeti, Абхазия), vai Abhazijan Tazovaldkund, om valdkund palahiženke tundištusenke Evropan suvipäivnouzmas, sen Kavkazantaguižes. ÜRO:n dokumentoiden mödhe, Abhazii om Gruzijan pala da sen avtonomine tazovaldkund. Pälidn om Suhum.
Mogoč
Istorii
Vspäi 1968 sijazihe il'mvägid Mogočas i sauvoškanzihe nügüd'aigaižikš. Lidn om kuldan samižen rajonan keskuseks, sen päedheotandad mülüdas raudten i mecan ümbriradmižen sarakoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baikalantagaižen randan lidnad *
Uz' Devätkino
Geografijan andmused
Koumetoštkümne nimitadud irdad i nell' kujod om küläs. Devätkino-metrostancii 27px|link=Kirovsko-Viborgskaja linija om nimitadud Uden Devätkinon mödhe, stancii sijadase lähižes Murino-lidnas.
Londuz
Tärtusen šingotez
Londusen kul't om olmas paganuz-religijas. Londusen tem om šingotadud čomamahton romantizm-čuraduses.
Teraz
Ku hil'nikan mülünd ülitab 2,14 %, ka nimitadas sidä ühthesuladust kaugedraudaks. Nügüd'aigaižiden tuhkterasiden erased toižendad (oz., ZDP-189) mülütadas hil'nikan i 2,9 %, i 3,0 %, no ned oma terased tetpaižikš. Hil'nik andab ühthesuladusile varmdust da kovut, polendab plastižust i notktust.
Istorii
Kaikiš amuižembad tetabad tegesed terasespäi oma löutud kaivandusil Anatolijas (Turkanma), datiruidas niid 1800. vodel EME. Indine teraz oli tetab ičeze korktal ladul amuižes mirus. Indižes terasespäi keskaigaine damaskan teraz libui, se oli tetab avaros Keskuzazijan maiš i Päivnouzmaižes Evropas. Päivlaskmaižes Evropas zavottihe tehta terast antikaigan lopus.
Phen'jan
Transport
Phen'janan rahvahidenkeskeine Sunan-lendimport (FNJ) sijadase 30 km pohjoižhe lidnan keskusespäi, tehtas reisid Kitain lidnoihe, Vladivostokha, mugažo KRDT:n pohjoižpäivnouzman lidnoihe, čarterreisid Makaoho, Inčhonha i erasihe Japonijan lidnoihe.
Kategorii:KRDT:n lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:KRDT:n provincijad
Oulu
Geografijan andmused
thumb|left|Oulun kuva kaimdajaspäi vl 2007. Lidn sijadase valdkundan lodehes, Baltijan meren Botnižen lahten randal, ühtennimižen jogen lanktendan sijas. Matkad Hel'sinkihesai om 607 km suvhe avtotedme, 539 km orhal.
Eläjad
Oulu-lidnan edeline pämez' oli Matti Pennanen (2006−2017).
Gerzmava Hibla
Naine openui Moskvan valdkundaližes konservatorijas Čaikovskijan nimed vll 1989−1994. Hän om pään' Moskvan muzikaližes teatras Stanislavskijan i Nemirovič-Dančenkon nimed vspäi 1995, ühtneb sen äjihe lavastusihe. Gastroliruib mail'madme paksus. Erasti edestab rahvahanpajoid kodikelel-ki.
Voronežan agjan lidnad
Kaik om vižtoštkümne lidnad (город) i 17 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Voronežan agjas.
Enččed lidnad
Mülütihe toižihe lidnoihe:
Č
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Čč Č (č) om latinan kirjamišton kirjam.
Džomolungm
Geografii da klimat
Everest-mägel om koumetahkoižen piramidan form. Suvipaute om mürktemb, lunt ei jä sen pindal, sidä vaukoid suvipaute da kül'ged seižuba pal'hikš. Mägen korktuz agjaspäi pähä om läz 3550 metrad. Pohjoižen mägenpän ülähäs om sagedmaid, niita mägen korktuz nell'..kuz' metras penemba. Mägelpäi kaikihe polihe jäžomad likuba korktusen 5 km-znamoičendahasai.
Džomolungm poleks mülüb Sagarmathan rahvahaližhe puištho (Nepal).
Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad
Kaik om kaks'kümne üks' lidnad (город, ҡала, sidä kesken üks' SATÜ) i 2 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа, эшселәр ҡасабаһы) Baškortostanan Tazovaldkundas.
Viks
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon pohjoižes, Okanjogen oiktal randpolel 10 kilometras päivnouzmha jogespäi, 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Železnic-jogi (Железница 57 km pitte, Okan ližajogi) läbitab lidnad, Viksunk-jogi jokseb lidnan suvipalas. Üläviksunkan uit, Varauit i Alauit oma saudud lidnan alusenpanendanke sen suves. Matkad Alauz'lidnhasai om 160 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 184 km avtotedme vai 240 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Murom (Vladimiran agj) 29 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 51 km avtotedme vai raudtedme, Navašino 25 km pohjoižhe orhal, 29 km avtotedme vai raudtedme, i Kulebaki 25 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 43 km avtotedme.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Murmansk
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,8 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 89,6 %, ukrainalaižed — 4,6 %, vaugedvenälaižed — 1,6 %, totarlaižed — 0,8 %, toižed rahvahad — 3,2 %.
Kalgari
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Al'bert (provincii)
Garbol
Marjoiden himine mülünd
Muiktusiden keskes limonmuiktuz enambištub marjoiš, mugažo oma jablok-, benzoine da toižed muiktused.
Boksitogorskan rajon
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1952 heinkun 25. päiväl Leningradan agjaha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 1965.
Geografijan andmused
Boksitogorskan rajon om Leningradan agjan suvipäivnouzmaine taho. Pind — 7 201 nellikkilometrad (koumanz' sija agjas). Kavag'mecad oma enambuses: pedajikod — päivnouzmas, kuššed mecad — päivlaskmas.
Vanh Russ
Vanh Russ (Ста́рая Ру́сса) om Venäman lidn, lidnankund da kurort Uz'lidnan agjan päivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Vanhan Russan rajonan administrativine keskuz.
Desnogorsk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen päjumalanpert' (2009), Ph. Stefan Permalaižen puine jumalanpert' (1997) i Sündun Eläbzdusen časoun' (kaumžoman territorijal, 2000) oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkund om Desnogorskan energetine kolledž.
Oneg
Eläjad
Onegan industrialine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Sasik (Krim)
Kategorii:Kriman järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe
Nuuk
Nuuk vai Gothob (Nuuk; Nuuk vai Godthåb «hüvätabaine toiv») om Danijan Grenland-avtonomijan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Vhesai 1979 lidnan oficialine nimituz oli Gothob; 19. i 20. voz'sadoiden purtkiš voib löuta mugažo Godtaab- da Godthaab-nimitusid.
Nerčinsk
Eläjad
Edeline lidnan pämez' om Mihail Slesarenko (keväz'ku 2017 — sügüz'ku 2020, sid' radoi Nerčinskan rajonan pämehen).
Bokkoli Benedikta
Biografii
Benedikta om sündnu Milan-lidnha. Nor' Bridžitta-sizar om Benediktal, hän om aktris mugažo. Benediktal ei ole lapsid tähäsai.
Puebl
thumb|left|200px|Pueblan municipalitet štatan pohjoižröunanno (2012) Puebl ((Heroica) Puebla de Zaragoza [ˈpweβla]) om Meksikan nellänz' surtte lidn, sijadase valdkundan keskuzpalas. Se om Puebl-štatan administrativine keskuz.
Zaiceva Marja
Kategorii:Vepsän kelentedomehed Kategorii:Vepsläižed Kategorii:Kelentedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Pöud (maižanduz)
Ozoitez
Must katläine pöudon peras kehub (muražmät).
Jogi
Kävutand
Nened otandad kävutamižhe oleskeldas jogel: kävutand reskvedeks, kalanpüdand da kalankazvatuz, elektrusen da toižen vägen (vezimellic) samine, jogilikkuimed da kanalad, pöudoiden kastelend, rajod valdkundoiden keskes.
Čapatezhein
Čapatezhein (Achillea millefolium) om äivozne heinäsine kazmuz. Mülüb Puzuänikoižed-sugukundan Čapatezhein-heimho, sen tipine erik.
Čapajevsk
Čapajevsk (Чапа́евск) om Venäman lidn da lidnümbrik Samaran agjan keskuzpalan päivlaskmas. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Marganc
Kävutand
Ottas kävutamižhe metallurgijas legiruimha terast i heitmaha rikid sišpäi. 12..13-procentine ližaduz terashe varmdab sidä somusen olendhasai, mugažo ližatas 20 procenthasai kaugedraudha samha «zerkolkaugedraudad». Kävutadas alüminijan ühthesuladusiš. Margancan hapanduz ottase portlandcementan ližaduseks.
Sovetskii (Hantin da Mansin avtonomine ümbrik)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1962 kuti ižanduz varhapanemha mecad (mecpromhoz) da Sovetskii-žilo senno. Kätihe žilod lidnanvuiččeks vn 1963 21. päiväl vilukud 1500 eläjanke, i lugetas necidä alusenpanendan oficialižeks dataks. Vn 1963 elokus ezmäine jonuz tuli žilho raudtedme Ivdelišpäi, nügüd' Üläkondan-stancii (Верхнекондинская) om olmas lidnan keskuses «Ivdel' — Priobje»-raudtekeskustal. Vll 1984−1987 regionaližen lendimportan (OVS / СОЙ) lendahtamižsarg om saudud. Vn 1996 23. päiväl tal'vkud žilo sai lidnan statusad.
Lembolovon järv
thumb|right|250px|Nägu Lembolovon järvhe sildanno [[Vaskelovo-küläs, 2008]] Lembolovon järv (Лемболовское озеро, Lempaalanjärvi «lemboinjärv») om Venäman järv Karjalan kaglhal Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan pohjoižes.
Homaičendad
Kategorii:Venäman järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe Kategorii:Vsevoložskan rajon Kategorii:Karjalan kaglaz
Ustje (Kubenansun rajon)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1570 kuti Ustje-torg. Om rajonan keskuseks sen sädandan aigaspäi vl 1929. Vll 1932−2003 Ustje oli lidnanvuiččen žilon statusanke.
Bužumbur
Irdkosketused
Kategorii:Burundin lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
.eu
Vn 2016 kezakuspäi kirilline .ею-domen radaškanzi Bolgarijan rezidentoiden täht, .ευ-domen om grekan kirjamištol Grekanman täht.
Äjüziden teorii
Pätärtused
Teorijan päižed tärtused: äjüz (objektoiden kogo ühthiženke ičendanke), elementoiden mülümižen äjüzile kosketez, alaäjüz, tühj äjüz, operacijad äjüzidenke (ühtištuz, erižuz, liža, ristikoičend, simmetrine erižuz), äjüziden kuvand, vastamižüks'znamaine sättund, vägevuz (lopvägevuz, lugendvägevuz, lugutoi), transfinitine indukcii.
Homaičendad
Kategorii:Logik Kategorii:Formaližed metodad
Kuusamo
Istorii
Kuusamo šingotase mecan ümbriradmižel, pedranvodindal, avtoiden kohendusel, mail'man hihtandsportan tetabal Ruk-keskusel i mägisuks'kurortal (Ruka vspäi 1954, läz 1 mln turistoid vodes), penil edheotandoil turizman alusel. Kezaližed sporttoižendad oma kalatez, ujund venehil, matkturizm.
Rai Ašvarija
Biografii
Ašvarija om sündnu Mangalur-lidnha.
Lahiri Bappi
Bappi Lahiri (বাপ্পী লাহিড়ী, बप्पी लाहिड़ी; sünd. 27. kül'mku 1952, Džalpaiguri, Päivlaskmaine Bengalii, Indii — kol. 15. uhoku 2022, Mumbai, Maharaštr-štat, Indii) oli indijalaine pajatai da muzikankirjutai.
G
Om 8. kirjam vepsän kirjamištos.
Lüpin
Ümbrikirjutand
Jurišt om värtmenvuitte i voib sadas üks'..kaks' metrad süvüzid. Seikhed oma lehtesidenke, heinäsižed vai puižen vuitte. Lehtesed čereduišoiš, ned oma palakahad pit'kil varzil. Änikuz om toppaz ülähän, sen muju voib olda erazvuiččen mujun, kirjav, no sinine paksumba kaiked.
Kävutand
Otihe lüpinad kul'turkazmuseks nell' tuhad vozid tagaz. Kävutihe L. albus-erikod Amuižes Grekanmas, Egiptas i Rimalaižes imperijas kuti söm-, sötmiž-, zell'- i heretuzkazmuz. Amerikas inkad kul'turoitihe L. mutabilis-erikod 7.-6. voz'sadoil EME. Semetas Venämas vaiše nell' erikod sötmižkazmuseks: koume üks'vottušt (Lupinus angustifolius, Lupinus luteus, Lupinus albus) i üks' äivozne (Lupinus polyphyllus).
Puzuänikoižed
Puzuänikoižed (Asteraceae vai Compositae) om Kaksidülehtesižed-klassan kazmusiden sugukund. Klassan üks' kaikiš znamasižembiš, läz 33 tuhad erikoid mülüdas 1911 heimho.
Frunzen rajon (Piter)
Istorii
Rajonan istorine keskuz om Kupčino. Frunzen rajon om sätud vn 1936 9. päiväl sulakud tühjitadud Keskuzrajonan i Smol'ninskii-rajonan paloišpäi, nimitihe Mihail Frunze-sodapämehen kanzannimen mödhe. Om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 1961, ližatihe Moskvan rajonan palad.
Eläjad
Rajonan administracijan pämez' om Konstantin Serov vn 2019 uhokuspäi.
Ramazzotti Eros
Eros Lučano Val'ter Ramazzotti (Eros Luciano Walter Ramazzotti, sünd. 28. reduku 1963, Rim, Italii) om itajalaine pajatai da muzikankirjutai.
Valdai (lidn)
Geografijan andmused
Zimogor'je-žilo (804 rist. vl 2016) mülüb lidnankundha Valdain ližaks. Lidnankundan pind — 28,41 km².
Dominikanine Tazovaldkund
Istorii
Vozil 1962 i 1963 sodakukerdused oliba valdkundas. AÜV:oiden sodaväged kontroliruiba Dominikaništ Tazovaldkundad vozil 1916−1924 da 1965 (semendku-sügüz'ku).
Lahor
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ravi-jogen hural randal (Indan hurapol'ne bassein), 217 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, läz Indijan röunad. Lähembaine indine lidn om Amritsar.
Agidel'
Agidel' (Агиде́ль, Ағиҙел, Агыйдел) om Venäman lidn da lidnümbrik Baškortostanan Tazovaldkundan lodehes.
Sabata
«Sabata» (Ehi amico ... c'è Sabata. Hai chiuso!, sana sanha «Hei sebranik ... se om Sabata. Sinä om jo kolnu!») om Džanfranko Parolini-režissöran vn 1969 italine fil'm vestern-žanras. Sabata-trilogijan ezmäine fil'm.